विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 3040 2711198 2708256 2026-09-22T06:28:31Z ~2026-51085-87 187674 /* सूर्यग्रहण */ 2711198 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|सूर्य (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवते. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. Through most of the Sun's life, energy is produced by [[nuclear fusion]] through a series of steps called the [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]]; this process converts [[hydrogen]] into [[helium]].<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&action=edit&section=3 ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह बनतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास बनते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] ksf0ge43zaqa5g52i61l51fzz3xdd3i 2711204 2711198 2026-09-22T06:44:34Z संतोष गोरे 135680 Restored revision 2708251 by [[Special:Contributions/संतोष गोरे|संतोष गोरे]] ([[User talk:संतोष गोरे|talk]]): उत्पात (TwinkleGlobal) 2711204 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|सूर्य (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवते. सूर्याच्या एकूण वस्तुमानापैकी सुमारे ७४% [[हायड्रोजन]], २५% [[हेलियम]] व उर्वरित वस्तुमान हे अन्य जड मूलद्रव्यांपासून बनलेले आहे. सूर्याचे सध्याचे वय हे ४६० कोटी वर्षे इतके असून तो त्याच्या आयुष्यमानाच्या मध्यावर आहे. सूर्याच्या गाभ्यामधील हायड्रोजन अणू-संमीलन प्रक्रियेद्वारे हेलियममध्ये परिवर्तित होत असतो. दर सेकंदाला ४ दशलक्ष टन वस्तुमान हे सूर्याच्या गाभ्यामध्ये ऊर्जेत परिवर्तित होते तसेच [[न्यूट्रिनो कण]] आणि [[सौरकिरणोत्सर्ग]] हेसुद्धा तयार होतात. ५०० कोटी वर्षांनी सूर्य एका राक्षसी ताऱ्यामध्ये रूपांतरित होईल त्यानंतर [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल व [[श्वेत बटू]] ही शेवटची अवस्था असेल. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. == सूर्याची सर्वसाधारण माहिती == सूर्य हा G2V या वर्णपटीय विभागात (spectral class) मोडतो. G2 म्हणजे त्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान जवळपास ५५०० [[केल्व्हिन]] असून त्याचा रंग [[पिवळा]] आहे. त्याच्या वर्णपटामध्ये आयनीभूत व निष्क्रिय धातूंच्या रेषा आहेत. "V" म्हणजे सूर्य हा बहुतेक इतर ताऱ्यांसारखा "मेन सिक्वेन्स" मधील तारा आहे. सूर्य त्याचे हायड्रोस्टॅटिक संतुलन सांभाळून आहे त्यामुळे तो प्रसरणही पावत नाही किंवा आकुंचनही पावत नाही. आपल्या [[आकाशगंगा|आकाशगंगेत]] १०० दशलक्षापेक्षाही अधिक तारे "G2" वर्गात मोडतात. लोगॅरिथमिक आकारमान वर्गीकरणावरून सूर्य आकाशगंगेतील ताऱ्यापेक्षा ८५% जास्त तेजस्वी आहे. बाकीचे बरेच तारे हे लाल बटू आहेत. सूर्य १००० कोटी वर्षे मेन सिक्वेन्समधील तारा राहील. त्याचे सध्याचे वय हे ताऱ्यांची उत्पत्ती व [[अणुकेंद्रीय विश्वरचनाशास्त्र]] यांची संगणकीय मॉडेल्स वापरून जवळजवळ ४५७ कोटी इतके निश्चित केले आहे. सूर्य हा आकाशगंगेच्या केंद्रापासून २५,००० ते २८,००० [[प्रकाशवर्ष|प्रकाशवर्षे]] दूर असून आकाशगंगेच्या केंद्राला प्रदक्षिणा घालत असतो. एक प्रदक्षिणा सुमारे २२.५ ते २५ कोटी वर्षांनी पूर्ण होते. त्याचा प्रदक्षिणेतील वेग सेकंदाला २२० किलोमीटर इतका आहे, म्हणजेच १४०० वर्षांमध्ये तो एक प्रकाशवर्ष अंतर पार करतो. तर एक [[खगोलशास्त्रीय एकक]] (Astronomical Unit) अंतर ८ दिवसांमध्ये पार करतो. सूर्य हा तिसऱ्या पिढीमधील तारा असून त्याचा जन्म हा जवळच्या एखादया ताऱ्याच्या स्फोटामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रघाती तंरंगांमुळे झाला आहे. [[सोने]] व [[युरेनियम]] यासारख्या जड मूलद्रव्यांचा सूर्यमालेतील भरपूर आढळ याला पुष्टी देतो. ही मूलद्र्व्ये एक तर ताऱ्याच्या स्फोटाच्यावेळी होणाऱ्या आण्विक प्रक्रियांमुळे किंवा द्वितीय पिढीतल्या ताऱ्यामध्ये [[न्यूट्रॉन]] कण शोषले जाऊन झालेल्या अणुबदलांमुळे तयार झाली असावीत. सूर्यामध्ये स्फोट होण्याइतके वस्तुमान नाही. त्याऐवजी ४०० ते ५०० कोटी वर्षांनी तो लाल राक्षसी ताऱ्याच्या अवस्थेत जाईल. त्याचे हायड्रोजन इंधन संपल्याने बाह्यावरण प्रसरण पावेल तर केंद्र आकुंचन पावेल व गाभ्याचे तापमान खूपच वाढेल. गाभ्याचे तापमान ३०० कोटी केल्व्हिन इतके झाल्यावर [[हेलियम]]मध्ये [[अणू-संमेलन क्रिया]] सुरू होईल. सूर्याचे बाह्य आवरण प्रसरण पावून त्याचा आकार पृथ्वीच्या कक्षेइतका होईल. सध्याच्या संशोधनानुसार सूर्याने लाल राक्षसी ताऱ्याच्या सुरुवातीलाच [[वस्तुमान]] गमावल्यामुळे पृथ्वीची कक्षा सध्याच्या कक्षेपेक्षा दूर जाईल व सूर्याच्या पोटात जाण्यापासून वाचेल. तरी पृथ्वीवरील [[पाणी]] व [[वातावरण]] उकळून नष्ट होईल. लाल राक्षसी अवस्थेनंतर तीव्र तापमान स्पंदनांमुळे सूर्याचे बाह्य आवरण फेकले जाईल व [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल. शेवटी सूर्य [[श्वेत बटू]]मध्ये रूपांतरित होईल. हा कमी व मध्यम वस्तुमानाच्या ताऱ्यांमधे आढळणारा जीवनक्रम आहे. सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य [[ऊर्जास्रोत]] आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. [[प्रकाश संश्लेषण]] या क्रियेत [[वनस्पती]] [[सूर्यप्रकाश]] शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. [[पेट्रॊलियम]] किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे. सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे [[जंतुनाशक]] म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' [[जीवनसत्त्व]] बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. [[अतिनील किरण]] ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे [[जैववैविध्य]] तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. Through most of the Sun's life, energy is produced by [[nuclear fusion]] through a series of steps called the [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]]; this process converts [[hydrogen]] into [[helium]].<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&action=edit&section=3 ==सूर्यग्रहण== सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते. सूर्याला [[राहू]] किंवा [[केतू]] यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा [[राहू]] किंवा [[केतू]], या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे. सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. <br/> १. स्पर्श - <br/> २. मध्य - <br/> ३. मोक्ष <br/> ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह बनतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास बनते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] fbvq3xiv38ryaql55uy7a9xr7svfpc0 2711216 2711204 2026-09-22T07:14:18Z ~2026-51143-81 187678 /* */ 2711216 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|सूर्य (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवुन आणते. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. == सूर्याची सर्वसाधारण माहिती == सूर्य हा G2V या वर्णपटीय विभागात (spectral class) मोडतो. G2 म्हणजे त्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान जवळपास ५५०० [[केल्व्हिन]] असून त्याचा रंग [[पिवळा]] आहे. त्याच्या वर्णपटामध्ये आयनीभूत व निष्क्रिय धातूंच्या रेषा आहेत. "V" म्हणजे सूर्य हा बहुतेक इतर ताऱ्यांसारखा "मेन सिक्वेन्स" मधील तारा आहे. सूर्य त्याचे हायड्रोस्टॅटिक संतुलन सांभाळून आहे त्यामुळे तो प्रसरणही पावत नाही किंवा आकुंचनही पावत नाही. आपल्या [[आकाशगंगा|आकाशगंगेत]] १०० दशलक्षापेक्षाही अधिक तारे "G2" वर्गात मोडतात. लोगॅरिथमिक आकारमान वर्गीकरणावरून सूर्य आकाशगंगेतील ताऱ्यापेक्षा ८५% जास्त तेजस्वी आहे. बाकीचे बरेच तारे हे लाल बटू आहेत. सूर्य १००० कोटी वर्षे मेन सिक्वेन्समधील तारा राहील. त्याचे सध्याचे वय हे ताऱ्यांची उत्पत्ती व [[अणुकेंद्रीय विश्वरचनाशास्त्र]] यांची संगणकीय मॉडेल्स वापरून जवळजवळ ४५७ कोटी इतके निश्चित केले आहे. सूर्य हा आकाशगंगेच्या केंद्रापासून २५,००० ते २८,००० [[प्रकाशवर्ष|प्रकाशवर्षे]] दूर असून आकाशगंगेच्या केंद्राला प्रदक्षिणा घालत असतो. एक प्रदक्षिणा सुमारे २२.५ ते २५ कोटी वर्षांनी पूर्ण होते. त्याचा प्रदक्षिणेतील वेग सेकंदाला २२० किलोमीटर इतका आहे, म्हणजेच १४०० वर्षांमध्ये तो एक प्रकाशवर्ष अंतर पार करतो. तर एक [[खगोलशास्त्रीय एकक]] (Astronomical Unit) अंतर ८ दिवसांमध्ये पार करतो. सूर्य हा तिसऱ्या पिढीमधील तारा असून त्याचा जन्म हा जवळच्या एखादया ताऱ्याच्या स्फोटामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रघाती तंरंगांमुळे झाला आहे. [[सोने]] व [[युरेनियम]] यासारख्या जड मूलद्रव्यांचा सूर्यमालेतील भरपूर आढळ याला पुष्टी देतो. ही मूलद्र्व्ये एक तर ताऱ्याच्या स्फोटाच्यावेळी होणाऱ्या आण्विक प्रक्रियांमुळे किंवा द्वितीय पिढीतल्या ताऱ्यामध्ये [[न्यूट्रॉन]] कण शोषले जाऊन झालेल्या अणुबदलांमुळे तयार झाली असावीत. सूर्यामध्ये स्फोट होण्याइतके वस्तुमान नाही. त्याऐवजी ४०० ते ५०० कोटी वर्षांनी तो लाल राक्षसी ताऱ्याच्या अवस्थेत जाईल. त्याचे हायड्रोजन इंधन संपल्याने बाह्यावरण प्रसरण पावेल तर केंद्र आकुंचन पावेल व गाभ्याचे तापमान खूपच वाढेल. गाभ्याचे तापमान ३०० कोटी केल्व्हिन इतके झाल्यावर [[हेलियम]]मध्ये [[अणू-संमेलन क्रिया]] सुरू होईल. सूर्याचे बाह्य आवरण प्रसरण पावून त्याचा आकार पृथ्वीच्या कक्षेइतका होईल. सध्याच्या संशोधनानुसार सूर्याने लाल राक्षसी ताऱ्याच्या सुरुवातीलाच [[वस्तुमान]] गमावल्यामुळे पृथ्वीची कक्षा सध्याच्या कक्षेपेक्षा दूर जाईल व सूर्याच्या पोटात जाण्यापासून वाचेल. तरी पृथ्वीवरील [[पाणी]] व [[वातावरण]] उकळून नष्ट होईल. लाल राक्षसी अवस्थेनंतर तीव्र तापमान स्पंदनांमुळे सूर्याचे बाह्य आवरण फेकले जाईल व [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल. शेवटी सूर्य [[श्वेत बटू]]मध्ये रूपांतरित होईल. हा कमी व मध्यम वस्तुमानाच्या ताऱ्यांमधे आढळणारा जीवनक्रम आहे. सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य [[ऊर्जास्रोत]] आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. [[प्रकाश संश्लेषण]] या क्रियेत [[वनस्पती]] [[सूर्यप्रकाश]] शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. [[पेट्रॊलियम]] किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे. सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे [[जंतुनाशक]] म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' [[जीवनसत्त्व]] बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. [[अतिनील किरण]] ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे [[जैववैविध्य]] तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. Through most of the Sun's life, energy is produced by [[nuclear fusion]] through a series of steps called the [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]]; this process converts [[hydrogen]] into [[helium]].<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&action=edit&section=3 ==सूर्यग्रहण== सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते. सूर्याला [[राहू]] किंवा [[केतू]] यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा [[राहू]] किंवा [[केतू]], या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे. सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. <br/> १. स्पर्श - <br/> २. मध्य - <br/> ३. मोक्ष <br/> ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह बनतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास बनते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] ehqcakspcyqt1ai4pzgdfz37zgvojl7 2711217 2711216 2026-09-22T07:18:48Z ~2026-51143-81 187678 /* सूर्याची सर्वसाधारण माहिती */ 2711217 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|सूर्य (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवुन आणते. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य [[ऊर्जास्रोत]] आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. [[प्रकाश संश्लेषण]] या क्रियेत [[वनस्पती]] [[सूर्यप्रकाश]] शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. [[पेट्रॊलियम]] किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे. सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे [[जंतुनाशक]] म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' [[जीवनसत्त्व]] बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. [[अतिनील किरण]] ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे [[जैववैविध्य]] तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. Through most of the Sun's life, energy is produced by [[nuclear fusion]] through a series of steps called the [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]]; this process converts [[hydrogen]] into [[helium]].<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&action=edit&section=3 ==सूर्यग्रहण== सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते. सूर्याला [[राहू]] किंवा [[केतू]] यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा [[राहू]] किंवा [[केतू]], या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे. सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. <br/> १. स्पर्श - <br/> २. मध्य - <br/> ३. मोक्ष <br/> ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह बनतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास बनते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] q78f7wd8fz70g8tgnbgy3c9grc0pse8 2711219 2711217 2026-09-22T08:17:15Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-51143-81|~2026-51143-81]] ([[User talk:~2026-51143-81|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2711204 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|सूर्य (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवते. सूर्याच्या एकूण वस्तुमानापैकी सुमारे ७४% [[हायड्रोजन]], २५% [[हेलियम]] व उर्वरित वस्तुमान हे अन्य जड मूलद्रव्यांपासून बनलेले आहे. सूर्याचे सध्याचे वय हे ४६० कोटी वर्षे इतके असून तो त्याच्या आयुष्यमानाच्या मध्यावर आहे. सूर्याच्या गाभ्यामधील हायड्रोजन अणू-संमीलन प्रक्रियेद्वारे हेलियममध्ये परिवर्तित होत असतो. दर सेकंदाला ४ दशलक्ष टन वस्तुमान हे सूर्याच्या गाभ्यामध्ये ऊर्जेत परिवर्तित होते तसेच [[न्यूट्रिनो कण]] आणि [[सौरकिरणोत्सर्ग]] हेसुद्धा तयार होतात. ५०० कोटी वर्षांनी सूर्य एका राक्षसी ताऱ्यामध्ये रूपांतरित होईल त्यानंतर [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल व [[श्वेत बटू]] ही शेवटची अवस्था असेल. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. == सूर्याची सर्वसाधारण माहिती == सूर्य हा G2V या वर्णपटीय विभागात (spectral class) मोडतो. G2 म्हणजे त्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान जवळपास ५५०० [[केल्व्हिन]] असून त्याचा रंग [[पिवळा]] आहे. त्याच्या वर्णपटामध्ये आयनीभूत व निष्क्रिय धातूंच्या रेषा आहेत. "V" म्हणजे सूर्य हा बहुतेक इतर ताऱ्यांसारखा "मेन सिक्वेन्स" मधील तारा आहे. सूर्य त्याचे हायड्रोस्टॅटिक संतुलन सांभाळून आहे त्यामुळे तो प्रसरणही पावत नाही किंवा आकुंचनही पावत नाही. आपल्या [[आकाशगंगा|आकाशगंगेत]] १०० दशलक्षापेक्षाही अधिक तारे "G2" वर्गात मोडतात. लोगॅरिथमिक आकारमान वर्गीकरणावरून सूर्य आकाशगंगेतील ताऱ्यापेक्षा ८५% जास्त तेजस्वी आहे. बाकीचे बरेच तारे हे लाल बटू आहेत. सूर्य १००० कोटी वर्षे मेन सिक्वेन्समधील तारा राहील. त्याचे सध्याचे वय हे ताऱ्यांची उत्पत्ती व [[अणुकेंद्रीय विश्वरचनाशास्त्र]] यांची संगणकीय मॉडेल्स वापरून जवळजवळ ४५७ कोटी इतके निश्चित केले आहे. सूर्य हा आकाशगंगेच्या केंद्रापासून २५,००० ते २८,००० [[प्रकाशवर्ष|प्रकाशवर्षे]] दूर असून आकाशगंगेच्या केंद्राला प्रदक्षिणा घालत असतो. एक प्रदक्षिणा सुमारे २२.५ ते २५ कोटी वर्षांनी पूर्ण होते. त्याचा प्रदक्षिणेतील वेग सेकंदाला २२० किलोमीटर इतका आहे, म्हणजेच १४०० वर्षांमध्ये तो एक प्रकाशवर्ष अंतर पार करतो. तर एक [[खगोलशास्त्रीय एकक]] (Astronomical Unit) अंतर ८ दिवसांमध्ये पार करतो. सूर्य हा तिसऱ्या पिढीमधील तारा असून त्याचा जन्म हा जवळच्या एखादया ताऱ्याच्या स्फोटामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रघाती तंरंगांमुळे झाला आहे. [[सोने]] व [[युरेनियम]] यासारख्या जड मूलद्रव्यांचा सूर्यमालेतील भरपूर आढळ याला पुष्टी देतो. ही मूलद्र्व्ये एक तर ताऱ्याच्या स्फोटाच्यावेळी होणाऱ्या आण्विक प्रक्रियांमुळे किंवा द्वितीय पिढीतल्या ताऱ्यामध्ये [[न्यूट्रॉन]] कण शोषले जाऊन झालेल्या अणुबदलांमुळे तयार झाली असावीत. सूर्यामध्ये स्फोट होण्याइतके वस्तुमान नाही. त्याऐवजी ४०० ते ५०० कोटी वर्षांनी तो लाल राक्षसी ताऱ्याच्या अवस्थेत जाईल. त्याचे हायड्रोजन इंधन संपल्याने बाह्यावरण प्रसरण पावेल तर केंद्र आकुंचन पावेल व गाभ्याचे तापमान खूपच वाढेल. गाभ्याचे तापमान ३०० कोटी केल्व्हिन इतके झाल्यावर [[हेलियम]]मध्ये [[अणू-संमेलन क्रिया]] सुरू होईल. सूर्याचे बाह्य आवरण प्रसरण पावून त्याचा आकार पृथ्वीच्या कक्षेइतका होईल. सध्याच्या संशोधनानुसार सूर्याने लाल राक्षसी ताऱ्याच्या सुरुवातीलाच [[वस्तुमान]] गमावल्यामुळे पृथ्वीची कक्षा सध्याच्या कक्षेपेक्षा दूर जाईल व सूर्याच्या पोटात जाण्यापासून वाचेल. तरी पृथ्वीवरील [[पाणी]] व [[वातावरण]] उकळून नष्ट होईल. लाल राक्षसी अवस्थेनंतर तीव्र तापमान स्पंदनांमुळे सूर्याचे बाह्य आवरण फेकले जाईल व [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल. शेवटी सूर्य [[श्वेत बटू]]मध्ये रूपांतरित होईल. हा कमी व मध्यम वस्तुमानाच्या ताऱ्यांमधे आढळणारा जीवनक्रम आहे. सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य [[ऊर्जास्रोत]] आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. [[प्रकाश संश्लेषण]] या क्रियेत [[वनस्पती]] [[सूर्यप्रकाश]] शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. [[पेट्रॊलियम]] किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे. सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे [[जंतुनाशक]] म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' [[जीवनसत्त्व]] बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. [[अतिनील किरण]] ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे [[जैववैविध्य]] तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. Through most of the Sun's life, energy is produced by [[nuclear fusion]] through a series of steps called the [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]]; this process converts [[hydrogen]] into [[helium]].<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&action=edit&section=3 ==सूर्यग्रहण== सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते. सूर्याला [[राहू]] किंवा [[केतू]] यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा [[राहू]] किंवा [[केतू]], या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे. सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. <br/> १. स्पर्श - <br/> २. मध्य - <br/> ३. मोक्ष <br/> ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह बनतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास बनते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] fbvq3xiv38ryaql55uy7a9xr7svfpc0 2711220 2711219 2026-09-22T08:18:12Z संतोष गोरे 135680 "[[सूर्य]]" ला ने संरक्षित केले: अती उत्पात ([संपादन=फक्त स्वयंशाबीत (ऑटोकन्फर्म) सदस्यांनाच परवानगी आहे] (०८:१८, २२ ऑक्टोबर २०२६ (UTC) ला संपेल) [स्थानांतरण=फक्त स्वयंशाबीत (ऑटोकन्फर्म) सदस्यांनाच परवानगी आहे] (०८:१८, २२ ऑक्टोबर २०२६ (UTC) ला संपेल)) 2711204 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ग्रह | पार्श्वभूमी रंग = #A0B0FF | रुंदी = | अप प्रत्यय = | नाव = सूर्य | चिन्ह = Sun symbol.svg | चित्र१ = Sun920607.jpg | चित्र१ रुंदी = | चित्र१ शीर्षक = पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्य | | चित्र२ रुंदी = | चित्र२ शीर्षक = | शोध = | शोध संदर्भ = | शोधक = | शोध स्थळ = | शोध दिनांक = | शोधपद्धत = | नामाभिधाने = हो | लघुग्रह नाव = | पर्यायी नावे = | लघुग्रह वर्ग = | कक्षीय गुणधर्म = | इपॉक = | अपसूर्य बिंदु = | उपसूर्य बिंदु = | उपनाभी बिंदु = | अपनाभी बिंदु = | अर्धदीर्घ अक्ष = | सरासरी कक्षीय त्रिज्या = | वक्रता निर्देशांक = | परिभ्रमण काळ = | सिनॉडिक परिभ्रमण काळ = | सरासरी वेग = | सरासरी विसंगती = | कक्षेचा कल = | कोनीय अंतर = | असेंडिंग नोडचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचे रेखावृत्त = | उपख बिंदूचा काळ = | उपनाभी बिंदूचे अर्ग्युमेंट = | अर्ध-अँप्लिट्यूड = | कोणाचा उपग्रह = | उपग्रह = | भौतिक गुणधर्म = हो | लघुग्रह = | मिती = | फ्लॅटनिंग = | विषुववृत्तीय त्रिज्या = ६.९५५ लाख किमी<br /> (पृथ्वीच्या १०९ पट) | धृवीय त्रिज्या = | सरासरी त्रिज्या = | परीघ = | पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ = ६०८७.७ अब्ज चौरस किमी<br /> (पृथ्वीच्या ११,९९० पट) | घनफळ = | वस्तुमान = | घनता = १,४०९ कि.ग्रॅ प्रति घनमीटर | पृष्ठभागावरील गुरूत्वाकर्षण = | मुक्तिवेग = | सिडेरियल दिनमान = | परिवलनवेग = | आसाचा कल = | उत्तर धृवाचे रेखावृत्त = | उत्तर धृवाचे अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक अक्षवृत्त = | धृवाचे अयनिक रेखावृत्त = | परावर्तनीयता = | एकल तापमान = | तापमान = | तापमान१ नाव = | तापमान१ किमान = | तापमान१ सरासरी = | तापमान१ कमाल = | तापमान२ नाव = | तापमान२ किमान = | तापमान२ सरासरी = | तापमान२ कमाल = | वर्णपट प्रकार = | अभिव्यक्त प्रत = | निरपेक्ष प्रत = | कोनीय आकारमान = | विशेषणे = | वातावरण = हो | वातावरण संदर्भ = | पृष्ठभागावरील दाब = | स्केल उंची = | वातावरण संरचना = हैड्रोजनः २३.४६%<br /> हेलियमः २४.८५% }} {{हा लेख|[[खगोलशास्त्र]] संबंधित आहे|सूर्य (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सूर्य''' हा एक [[तारा]] असून तो आपल्या [[सूर्यमाला|सूर्यमालेच्या]] केंद्रस्थानी आहे. [[पृथ्वी]] व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ ([[ग्रह]], [[उल्का]], [[लघुग्रह]], [[धूमकेतू]] आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त [[वस्तुमान]] एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व [[प्रकाश संश्लेषण|प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे]] पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवते. सूर्याच्या एकूण वस्तुमानापैकी सुमारे ७४% [[हायड्रोजन]], २५% [[हेलियम]] व उर्वरित वस्तुमान हे अन्य जड मूलद्रव्यांपासून बनलेले आहे. सूर्याचे सध्याचे वय हे ४६० कोटी वर्षे इतके असून तो त्याच्या आयुष्यमानाच्या मध्यावर आहे. सूर्याच्या गाभ्यामधील हायड्रोजन अणू-संमीलन प्रक्रियेद्वारे हेलियममध्ये परिवर्तित होत असतो. दर सेकंदाला ४ दशलक्ष टन वस्तुमान हे सूर्याच्या गाभ्यामध्ये ऊर्जेत परिवर्तित होते तसेच [[न्यूट्रिनो कण]] आणि [[सौरकिरणोत्सर्ग]] हेसुद्धा तयार होतात. ५०० कोटी वर्षांनी सूर्य एका राक्षसी ताऱ्यामध्ये रूपांतरित होईल त्यानंतर [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल व [[श्वेत बटू]] ही शेवटची अवस्था असेल. सूर्य हा एक [[चुंबक|चुंबकीय]] [[सक्रिय तारा]] आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर [[चुंबकीय क्षेत्र]] आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर [[सौरडाग]] व [[सौरज्वाला]] तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्&zwnj;वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात. पृथ्वीच्या सर्वांत जवळचा तारा या नात्याने शास्त्रज्ञांनी सूर्याचा खूप खोलवर अभ्यास केला असला तरी बरेच प्रश्न अजून अनुत्तरित आहेत. उदा. सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० केल्व्हिन आहे तर वातावरणाचे तापमान काही ठिकाणी एक दशलक्ष केल्व्हिनच्या वर पोहोचते. वास्तविकतः हे उलट असण्याची अपेक्षा आहे, पण याचे कोडे अजूनही पूर्णपणे सुटलेले नाही. सौरडागांचे चक्र, सौरवातांची व [[सौरज्वालांची उत्पत्ती]] व त्यांची भौतिकी, [[प्रकाश किरीट]] व क्रोमोस्फेअर यांच्यामधील चुंबकीय क्रिया-प्रतिक्रिया हे शास्त्रज्ञांच्या संशोधनाचे मुख्य विषय आहेत. == सूर्याची सर्वसाधारण माहिती == सूर्य हा G2V या वर्णपटीय विभागात (spectral class) मोडतो. G2 म्हणजे त्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान जवळपास ५५०० [[केल्व्हिन]] असून त्याचा रंग [[पिवळा]] आहे. त्याच्या वर्णपटामध्ये आयनीभूत व निष्क्रिय धातूंच्या रेषा आहेत. "V" म्हणजे सूर्य हा बहुतेक इतर ताऱ्यांसारखा "मेन सिक्वेन्स" मधील तारा आहे. सूर्य त्याचे हायड्रोस्टॅटिक संतुलन सांभाळून आहे त्यामुळे तो प्रसरणही पावत नाही किंवा आकुंचनही पावत नाही. आपल्या [[आकाशगंगा|आकाशगंगेत]] १०० दशलक्षापेक्षाही अधिक तारे "G2" वर्गात मोडतात. लोगॅरिथमिक आकारमान वर्गीकरणावरून सूर्य आकाशगंगेतील ताऱ्यापेक्षा ८५% जास्त तेजस्वी आहे. बाकीचे बरेच तारे हे लाल बटू आहेत. सूर्य १००० कोटी वर्षे मेन सिक्वेन्समधील तारा राहील. त्याचे सध्याचे वय हे ताऱ्यांची उत्पत्ती व [[अणुकेंद्रीय विश्वरचनाशास्त्र]] यांची संगणकीय मॉडेल्स वापरून जवळजवळ ४५७ कोटी इतके निश्चित केले आहे. सूर्य हा आकाशगंगेच्या केंद्रापासून २५,००० ते २८,००० [[प्रकाशवर्ष|प्रकाशवर्षे]] दूर असून आकाशगंगेच्या केंद्राला प्रदक्षिणा घालत असतो. एक प्रदक्षिणा सुमारे २२.५ ते २५ कोटी वर्षांनी पूर्ण होते. त्याचा प्रदक्षिणेतील वेग सेकंदाला २२० किलोमीटर इतका आहे, म्हणजेच १४०० वर्षांमध्ये तो एक प्रकाशवर्ष अंतर पार करतो. तर एक [[खगोलशास्त्रीय एकक]] (Astronomical Unit) अंतर ८ दिवसांमध्ये पार करतो. सूर्य हा तिसऱ्या पिढीमधील तारा असून त्याचा जन्म हा जवळच्या एखादया ताऱ्याच्या स्फोटामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रघाती तंरंगांमुळे झाला आहे. [[सोने]] व [[युरेनियम]] यासारख्या जड मूलद्रव्यांचा सूर्यमालेतील भरपूर आढळ याला पुष्टी देतो. ही मूलद्र्व्ये एक तर ताऱ्याच्या स्फोटाच्यावेळी होणाऱ्या आण्विक प्रक्रियांमुळे किंवा द्वितीय पिढीतल्या ताऱ्यामध्ये [[न्यूट्रॉन]] कण शोषले जाऊन झालेल्या अणुबदलांमुळे तयार झाली असावीत. सूर्यामध्ये स्फोट होण्याइतके वस्तुमान नाही. त्याऐवजी ४०० ते ५०० कोटी वर्षांनी तो लाल राक्षसी ताऱ्याच्या अवस्थेत जाईल. त्याचे हायड्रोजन इंधन संपल्याने बाह्यावरण प्रसरण पावेल तर केंद्र आकुंचन पावेल व गाभ्याचे तापमान खूपच वाढेल. गाभ्याचे तापमान ३०० कोटी केल्व्हिन इतके झाल्यावर [[हेलियम]]मध्ये [[अणू-संमेलन क्रिया]] सुरू होईल. सूर्याचे बाह्य आवरण प्रसरण पावून त्याचा आकार पृथ्वीच्या कक्षेइतका होईल. सध्याच्या संशोधनानुसार सूर्याने लाल राक्षसी ताऱ्याच्या सुरुवातीलाच [[वस्तुमान]] गमावल्यामुळे पृथ्वीची कक्षा सध्याच्या कक्षेपेक्षा दूर जाईल व सूर्याच्या पोटात जाण्यापासून वाचेल. तरी पृथ्वीवरील [[पाणी]] व [[वातावरण]] उकळून नष्ट होईल. लाल राक्षसी अवस्थेनंतर तीव्र तापमान स्पंदनांमुळे सूर्याचे बाह्य आवरण फेकले जाईल व [[बिंबाभ्रिका]] (प्लॅनेटरी नेब्युला) तयार होईल. शेवटी सूर्य [[श्वेत बटू]]मध्ये रूपांतरित होईल. हा कमी व मध्यम वस्तुमानाच्या ताऱ्यांमधे आढळणारा जीवनक्रम आहे. सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य [[ऊर्जास्रोत]] आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. [[प्रकाश संश्लेषण]] या क्रियेत [[वनस्पती]] [[सूर्यप्रकाश]] शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. [[पेट्रॊलियम]] किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे. सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे [[जंतुनाशक]] म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' [[जीवनसत्त्व]] बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. [[अतिनील किरण]] ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे [[जैववैविध्य]] तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो. ==सूर्याचा गाभा== सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. <ref name="Garcia2007"> {{जर्नल स्रोत |last=García |first=R. |coauthors=et al. |वर्ष=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |ref=harv }}</ref> गाभ्याची घनता {{val|150|u=ग्रॅ/सेमी^३}}<ref name="Basu"> {{जर्नल स्रोत |last1=Basu |first1=S. |coauthors=''et al.'' |वर्ष=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=699 |issue=699 |page=1403 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{संकेतस्थळ स्रोत |दिनांक=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |दुवा=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |प्रकाशक=[[Marshall Space Flight Center]] |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी [[केल्व्हिन]] (K) आहे.<ref name=NASA1/> [[सोहो]] (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे.<ref name="Garcia2007"/> सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून [[nuclear fusion]] तयार होते. याला [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]] असंही नाव आहे. यात [[हायड्रोजन]]चे [[हेलियम]]मधे रूपांतर होते. Through most of the Sun's life, energy is produced by [[nuclear fusion]] through a series of steps called the [[Proton-proton chain reaction|p–p (proton–proton) chain]]; this process converts [[hydrogen]] into [[helium]].<ref> {{Cite conference |last=Broggini |first=C. |year=2003 |title=Nuclear Processes at Solar Energy |दुवा=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |booktitle=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |ref=harv }}</ref> सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. [[CNO cycle]].<ref name=jpcs271_1_012031> {{जर्नल स्रोत |last1=Goupil |first1=M. J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J. P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |वर्ष=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=[[Journal of Physics: Conference Series]] |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031 }}</ref> ==सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र== सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठराविक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला [[सौर डाग]] (sun spot) म्हणतात. साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&action=edit&section=3 ==सूर्यग्रहण== सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते. सूर्याला [[राहू]] किंवा [[केतू]] यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा [[राहू]] किंवा [[केतू]], या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे. सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. <br/> १. स्पर्श - <br/> २. मध्य - <br/> ३. मोक्ष <br/> ==सूर्याचे आकाशातील भ्रमण== सूर्य ठराविक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह बनतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते. अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो. प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास बनते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण. == सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा== * कन्या रास : १७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर * कर्क रास: १६ जुलै ते १६ ऑगस्ट * कुंभ रास : १३ फेब्रुवारी ते १३ मार्च * तूळ रास : १७ ऑक्टोबर ते १५ नॊव्हेंबर * धनु रास : १६ डिसेंबर ते १३ जानेवारी * मकर रास : १४ जानेवारी ते १२ फेब्रुवारी * मिथुन रास : १५ जून ते १५ जुलै * मीन रास : १४ मार्च ते १३ एप्रिल * मे़ष रास : १४ एप्रिल ते १३ मे * वृश्चिक रास : १६ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर * वृषभ रास : १४ मे ते १४ जून * सिंह रास : १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर ------- * आश्विनी नक्षत्र : १४ एप्रिल ते २६ एप्रिल * भरणी नक्षत्र : २७ एप्रिल ते १० मे * कृत्तिका नक्षत्र : ११ मे ते २४ मे * रोहिणी नक्षत्र : २५ मे ते ७ जून * मृग नक्षत्र : ८ जून ते २१ जून * आर्द्रा नक्षत्र : २२ जून ते ५ जुलै * पुनर्वसू नक्षत्र : ६ जुलै ते १९ जुलै * पु़्ष्य नक्षत्र : २० जुलै ते २ ऑगस्ट * आश्ले़षा नक्षत्र : ३ ऑगस्ट ते १६ ऑगस्ट * मघा नक्षत्र : १७ ऑगस्ट ते २९ ऑगस्ट * पूर्वा (फाल्गुनी) नक्षत्र : ३० ऑगस्ट ते १२ सप्टेंबर * उत्तरा (फाल्गुनी) नक्षत्र : १३ सप्टेंबर ते २६ सप्टेंबर * हस्त नक्षत्र : २७ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर * चित्रा नक्षत्र : १० ऑक्टोबर ते २३ ऑक्टोबर * स्वाती नक्षत्र : २४ ऑक्टोबर ते ५ नॊव्हेंबर * विशाखा नक्षत्र : ६ नोव्हेंबर ते १८ नॊव्हेंबर * अनुराधा नक्षत्र : १९ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर * ज्येष्ठा नक्षत्र : ३ डिसेंबर ते १५ डिसेंबर * मूळ नक्षत्र : १६ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर * पूर्वाषाढा नक्षत्र : २९ डिसेंबर ते १० जानेवारी * उत्तराषाढा नक्षत्र : ११ जानेवारी ते २३ जानेवारी * श्रवण नक्षत्र : २४ जानेवारी ते ५ फेब्रुवारी * धनिष्ठा नक्षत्र : ६ फेब्रुवारी ते १८ फेब्रुवारी * शततारका नक्षत्र : १९ फेब्रुवारी ते ३ मार्च * पूर्वाभाद्रपदा नक्षत्र : ४ मार्च ते १७ मार्च * उत्तराभाद्रपदा नक्षत्र : १८ मार्च ते ३० मार्च * रेवती नक्षत्र : ३१ मार्च ते १३ एप्रिल ==सौरऋतू- प्रारंभाच्या अंदाजे तारखा== * वसंत ऋतू : १८ फेब्रुवारी * ग्रीष्म ऋतू : १९ एप्रिल * वर्षा ऋतू : २१जून * शरद ऋतू : २२ ऑगस्ट * हेमंत ऋतू : २३ ऑक्टोबर * शिशिर ऋतू : २१ डिसेंबर == मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान == मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे. भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी [[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]] येथे सूर्यमंदिर आहे. महर्षी व्यास यांनी रचिलेल्या [[नवग्रह स्तोत्र|नवग्रह स्तोत्रात]] असे म्हणले आहे - जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् । तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो. ==भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे== सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते. ==सूर्यनमस्कार== [[सूर्यनमस्कार]] हा क्रमाक्रमाने साष्टांग नमस्कार घालत व्यायाम करण्याचा एक प्रकार आहे. प्रत्येक नमस्काराच्या आधी सूर्याचे एक नाव उच्चारून नमस्कार घालण्याची प्रथा आहे. ही बारा नावे या क्रमाने घेतात. :- # ॐ मित्राय नम:। # ॐ रवये नम:। # ॐ सूर्याय नम:। # ॐ भानवे नम:। # ॐ खगाय नम:। # ॐ पूष्णे नम:। # ॐ हिरण्यगर्भाय नम:। # ॐ मरीचये नम:। # ॐ आदित्याय नम:। # ॐ सवित्रे नम:। # ॐ अर्काय नम:। # ॐ भास्कराय नम:॥ == सूर्याचे निरीक्षण == {{ संदर्भयादी}} {{सूर्यमाला}} [[वर्ग:सूर्यमाला]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] fbvq3xiv38ryaql55uy7a9xr7svfpc0 0 6902 2711055 2627557 2026-09-21T14:00:27Z ~2026-50986-92 187650 /* */ Y 2711055 wikitext text/x-wiki ==स्थान== [[अकोट]] तालुक्याच्या उत्तरेला साधारण २४ कि.मी. वर [[सातपुडा|सातपुड्याच्या]] उंच डोंगरावर हा किल्ला पसरलेला आहे. अकोल्यापासून याचे अंतर ६६ कि.मी. आहे. गडाच्या खाली [[शहानूर]] नावाचे गाव आहे. गडाच्या पायथ्यापासून [[मेळघाट व्याघ्रप्रकल्प]] सुरू होतो. पायथ्यापासून गडावर जाण्याकरता आता गाडीवाट आहे. तरीही कित्येक दुर्गप्रेमी पायीच गड चढणे पसंत करतात. पायथ्याशी वन विभागाच्या चौकीवर जाता येता नोंद करावी लागते, गडावर मुक्कामास परवानगी नाही. ==भौगोलिक माहिती== गड जमिनीपासून ३१६१ फूट उंच आहे. गडाचा विस्तार हा ३८२ एकराचा असून गडाच्या कोटाची (तटबंदीची) लांबी २४ मैल आहे. एकूण दोन लहान व एक मोठा असा मोठा पसारा असणारा हा बहुधा महाराष्ट्रातील सर्वात विर्स्तीण गिरिदुर्ग असावा. मुख्य गड नरनाळा या नावाने ओळखला जात असून [[तेलियागड]] आणि [[जाफराबाद]] नावाचे दोन उपदुर्ग पूर्व-पश्चिमेला आहेत. ==किल्ल्याबद्दल== गडाच्या प्रवेशाला ५ दरवाजे लागतात. त्यांवरून या गडाच्या सुरक्षा व्यवस्थेची कल्पना यावी. सर्वात आधी शहानूर दरवाजा, मग मोंढा दरवाजा, त्यानंतर अत्यंत सुरेख कलाकुसर असलेला महाकाली दरवाजा, असे करीत आपण गडावर पोहचतो. गडाच्या मध्यावर सक्कर तलाव नावाचा विर्स्तीण जलाशय आहे. याला बारमाही पाणी असते. हा तलाव याच्या औषधी गुणांकरिता पंचक्रोशीत प्रसिद्ध आहे. कुणाला कुत्रा चावल्यास त्याने या तलावात स्नान करून येथील दर्ग्यावर गूळ-फुटाणे वाहावे व तडक गड उतरावा तसेच गड उतरताना मागे वळून पाहू नये, असे मानतात.{{संदर्भ हवा}} ==उपदुर्ग== [[तेलियागड]] आणि [[जाफराबाद]] हे [[नरनाळा किल्ला|नरनाळा किल्ल्याचे]] उपदुर्ग आहेत. ==पाहण्यासारखी ठिकाणे== गडावर आजही राणी महाल व बाजूची मशीद अस्तित्वात आहेत. त्या समोरचा सभामंडप आता नसला तरी त्याचे स्तंभ त्याच्या विस्ताराचे भान करून देतात. सरळ पुढे गेल्यास तेला- तुपाच्या टाक्या लागतात. या टाक्या खोल असून त्यांत विभागणी केलेली आहे; युद्धकाळात तेल-तूप साठवण्यासाठी त्या वापरल्या जात असे. गडाच्या तटाच्या बाजूने फिरत गेल्यास थोड्या अंतरावर 'नऊगजी तोफ' दिसते. ही तोफ अष्टधातूची असून इमादशहाच्या काळात गडावर आणली गेल्याचे बोलले जाते. तोफेवर पारशीत लेख कोरलेला आहे. तोफेचे तोंड गडपायथ्याच्या शहानूर गावाकडे रोखलेले आपणास लक्षात येते. बाजूला खूप खोल असे चंदन खोरे आहे. या खोऱ्यात चंदनाच्या व सागाच्या झाडांची फार दाट पसरण आहे. किल्ल्याच्या पायथ्याशी धारुळ गावात धरुळेश्वराचे एक सुंदर शिवालय आहे. या शिवालयाचे बांधकाम इसवी सन १५२१ साली झालेले आहे. पण हे शिवालय कोणी बांधले याचा अजूनपर्यंत शोध लागलेला नाही. हे शिवालय नरनाळा किल्ल्याच्या पायथ्याशी दक्षिणेस आहे. या शिवालयाचे बांधकाम हेमाडपंथी असून ते शिवालय दक्षिणमुखी आहे. या शिवालयाच्या पूर्वेस भग्नावस्थेत काही वास्तू आहेत. अश्या बऱ्याचश्या वास्तू तेथे सापडतात. त्यांच्या अवशेषांवरून आपण अंदाज लावू शकतो की यांचं वैभव कसं असेल. या शिवालयाचे संपूर्ण बांधकाम दगडी असून चौरसाकार आहे व मंदिरांचे कळस हे गोलाकार आहेत. या कारणाने याला गुम्मद असे म्हणतात.शिवालयाचा परिसर खूप मोठा असून रमणीय असा आहे. शिवालयाला पुरातन संस्कृतीचा वारसा लाभलेला आहे. शिवालयाकडे जाण्यासाठी विविध असे मार्ग आहेत. त्यामध्ये सहज मार्ग म्हणजे कोट ते रामापूर (धारुळ) या रस्त्यावर पडते. व बाजूला बोर्डी गावात श्री नागास्वामी महाराजांचे मंदिर सुद्धा आहे ==ऐतिहासिक महत्त्व== गड नेमका कुणी आणि कोणत्या काळात बांधला याबाबत नक्की माहिती नाही, पण स्थापत्य व ऐतिहासिक पुराव्यांवरून हा गड 'गोंड राजांनी' बांधला असल्याचे सांगितले जाते. त्यानंतर राजपुत राजा नारणाल सिंह यांनी या किल्ल्यात बदल करून बुरूज बांधले. गडावर नागपूरकर भोसलेकालीन तुळशी वृंदावन व हनुमान मंदिर आहे. गडावर राम तलाव व धोबी तलाव यांसहित २२ तलाव आहेत. गडाला ६४ बुरूज आहेत. भक्कम तटबंदी व दुर्गम पहाडी यांच्या सहित हा दुर्ग सातपुड्याच्या दारावर उभा राहून उत्तरेकडून विशेषतः माळव्यातून येणाऱ्या आक्रमणांना तोंड देत झुंजला असेल. मलकापूर परगणा या गडाचे केंद्रस्थान होते असे लक्षात येते. आर्थिक व्यवस्याथयासाठी मलकापूरच्या अवतीभवती येथील राणा घराण्याचे तटबंदी आणि प्रवेशद्वार बनवले होते. नरनाळा गडावर अधिक संशोधन होणे गरजेचे आहे. == राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक == या किल्ल्याला [[७ जून]], [[इ.स. १९१६]] रोजी राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.asiaurangabad.in/pdf/notification/Akola/Fort%20at%20Narnala%20-%20Namala.pdf | प्रकाशक=आर्किऑलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया, औरंगाबाद सर्कल | भाषा=इंग्रजी | title=नोटिफिकेशन ऑफ सेंट्रली प्रोटेक्टेड मॉन्युमेन्ट्स इन इंडिया | ॲक्सेसदिनांक=२२ जुलै, इ.स. २०१३ | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214943/http://www.asiaurangabad.in/pdf/notification/Akola/Fort%20at%20Narnala%20-%20Namala.pdf | url-status=dead }}</ref> == हे सुद्धा पहा== == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} *[[भारतातील किल्ले]] [[वर्ग:विदर्भ]] [[वर्ग:विदर्भातील किल्ले‎]] [[वर्ग:विदर्भातील किल्ले‎]] [[वर्ग:विदर्भातील ऐतिहासिक जागा‎]] l6s3ed8bo3srvasi2j6bap7wu38f3ph 2711209 2711055 2026-09-22T06:51:41Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-50986-92|~2026-50986-92]] ([[User talk:~2026-50986-92|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:Prdeepsinghhhh|Prdeepsinghhhh]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2627557 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट किल्ला |नाव=नरनाळा |चित्र=Narnala fort.jpg |चित्रtitle=नरनाळा किल्ला |चित्ररुंदी=200px |उंची = ३१६१ फूट |प्रकार = गिरीदुर्ग |श्रेणी=दुर्गम |ठिकाण=[[अकोला जिल्हा]] |गाव=[[अकोट]] |डोंगररांग= |अवस्था= |स्थापना= सखोल माहिती नाही, परंतु राजेगोंड व राजपुत शासक नारणाल सिंह स्वामी व त्यांचे वंशज, रावराणा सोलंकी यांच्या द्वारे }} '''नरनाळा किल्ला''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक किल्ला आहे. या किल्ल्याचे शासक [[सोलंकी]] [[राजपुत]] राजा नारणाल सिंह स्वामी यांच्या नावावर या किल्ल्याचे नामकरण झाले. पुढे याच नारणाल सिंह स्वामींचे वंशज, रावराणा नारणाल सिंह सोलंकी द्वितीय इथले किल्लेदार झाले. [[अकोला]] जिल्ह्यातील हा अतिशय दुर्गम गिरिदुर्ग आहे. ==स्थान== [[अकोट]] तालुक्याच्या उत्तरेला साधारण २४ कि.मी. वर [[सातपुडा|सातपुड्याच्या]] उंच डोंगरावर हा किल्ला पसरलेला आहे. अकोल्यापासून याचे अंतर ६६ कि.मी. आहे. गडाच्या खाली [[शहानूर]] नावाचे गाव आहे. गडाच्या पायथ्यापासून [[मेळघाट व्याघ्रप्रकल्प]] सुरू होतो. पायथ्यापासून गडावर जाण्याकरता आता गाडीवाट आहे. तरीही कित्येक दुर्गप्रेमी पायीच गड चढणे पसंत करतात. पायथ्याशी वन विभागाच्या चौकीवर जाता येता नोंद करावी लागते, गडावर मुक्कामास परवानगी नाही. ==भौगोलिक माहिती== गड जमिनीपासून ३१६१ फूट उंच आहे. गडाचा विस्तार हा ३८२ एकराचा असून गडाच्या कोटाची (तटबंदीची) लांबी २४ मैल आहे. एकूण दोन लहान व एक मोठा असा मोठा पसारा असणारा हा बहुधा महाराष्ट्रातील सर्वात विर्स्तीण गिरिदुर्ग असावा. मुख्य गड नरनाळा या नावाने ओळखला जात असून [[तेलियागड]] आणि [[जाफराबाद]] नावाचे दोन उपदुर्ग पूर्व-पश्चिमेला आहेत. ==किल्ल्याबद्दल== गडाच्या प्रवेशाला ५ दरवाजे लागतात. त्यांवरून या गडाच्या सुरक्षा व्यवस्थेची कल्पना यावी. सर्वात आधी शहानूर दरवाजा, मग मोंढा दरवाजा, त्यानंतर अत्यंत सुरेख कलाकुसर असलेला महाकाली दरवाजा, असे करीत आपण गडावर पोहचतो. गडाच्या मध्यावर सक्कर तलाव नावाचा विर्स्तीण जलाशय आहे. याला बारमाही पाणी असते. हा तलाव याच्या औषधी गुणांकरिता पंचक्रोशीत प्रसिद्ध आहे. कुणाला कुत्रा चावल्यास त्याने या तलावात स्नान करून येथील दर्ग्यावर गूळ-फुटाणे वाहावे व तडक गड उतरावा तसेच गड उतरताना मागे वळून पाहू नये, असे मानतात.{{संदर्भ हवा}} ==उपदुर्ग== [[तेलियागड]] आणि [[जाफराबाद]] हे [[नरनाळा किल्ला|नरनाळा किल्ल्याचे]] उपदुर्ग आहेत. ==पाहण्यासारखी ठिकाणे== गडावर आजही राणी महाल व बाजूची मशीद अस्तित्वात आहेत. त्या समोरचा सभामंडप आता नसला तरी त्याचे स्तंभ त्याच्या विस्ताराचे भान करून देतात. सरळ पुढे गेल्यास तेला- तुपाच्या टाक्या लागतात. या टाक्या खोल असून त्यांत विभागणी केलेली आहे; युद्धकाळात तेल-तूप साठवण्यासाठी त्या वापरल्या जात असे. गडाच्या तटाच्या बाजूने फिरत गेल्यास थोड्या अंतरावर 'नऊगजी तोफ' दिसते. ही तोफ अष्टधातूची असून इमादशहाच्या काळात गडावर आणली गेल्याचे बोलले जाते. तोफेवर पारशीत लेख कोरलेला आहे. तोफेचे तोंड गडपायथ्याच्या शहानूर गावाकडे रोखलेले आपणास लक्षात येते. बाजूला खूप खोल असे चंदन खोरे आहे. या खोऱ्यात चंदनाच्या व सागाच्या झाडांची फार दाट पसरण आहे. किल्ल्याच्या पायथ्याशी धारुळ गावात धरुळेश्वराचे एक सुंदर शिवालय आहे. या शिवालयाचे बांधकाम इसवी सन १५२१ साली झालेले आहे. पण हे शिवालय कोणी बांधले याचा अजूनपर्यंत शोध लागलेला नाही. हे शिवालय नरनाळा किल्ल्याच्या पायथ्याशी दक्षिणेस आहे. या शिवालयाचे बांधकाम हेमाडपंथी असून ते शिवालय दक्षिणमुखी आहे. या शिवालयाच्या पूर्वेस भग्नावस्थेत काही वास्तू आहेत. अश्या बऱ्याचश्या वास्तू तेथे सापडतात. त्यांच्या अवशेषांवरून आपण अंदाज लावू शकतो की यांचं वैभव कसं असेल. या शिवालयाचे संपूर्ण बांधकाम दगडी असून चौरसाकार आहे व मंदिरांचे कळस हे गोलाकार आहेत. या कारणाने याला गुम्मद असे म्हणतात.शिवालयाचा परिसर खूप मोठा असून रमणीय असा आहे. शिवालयाला पुरातन संस्कृतीचा वारसा लाभलेला आहे. शिवालयाकडे जाण्यासाठी विविध असे मार्ग आहेत. त्यामध्ये सहज मार्ग म्हणजे कोट ते रामापूर (धारुळ) या रस्त्यावर पडते. व बाजूला बोर्डी गावात श्री नागास्वामी महाराजांचे मंदिर सुद्धा आहे ==ऐतिहासिक महत्त्व== गड नेमका कुणी आणि कोणत्या काळात बांधला याबाबत नक्की माहिती नाही, पण स्थापत्य व ऐतिहासिक पुराव्यांवरून हा गड 'गोंड राजांनी' बांधला असल्याचे सांगितले जाते. त्यानंतर राजपुत राजा नारणाल सिंह यांनी या किल्ल्यात बदल करून बुरूज बांधले. गडावर नागपूरकर भोसलेकालीन तुळशी वृंदावन व हनुमान मंदिर आहे. गडावर राम तलाव व धोबी तलाव यांसहित २२ तलाव आहेत. गडाला ६४ बुरूज आहेत. भक्कम तटबंदी व दुर्गम पहाडी यांच्या सहित हा दुर्ग सातपुड्याच्या दारावर उभा राहून उत्तरेकडून विशेषतः माळव्यातून येणाऱ्या आक्रमणांना तोंड देत झुंजला असेल. मलकापूर परगणा या गडाचे केंद्रस्थान होते असे लक्षात येते. आर्थिक व्यवस्याथयासाठी मलकापूरच्या अवतीभवती येथील राणा घराण्याचे तटबंदी आणि प्रवेशद्वार बनवले होते. नरनाळा गडावर अधिक संशोधन होणे गरजेचे आहे. == राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक == या किल्ल्याला [[७ जून]], [[इ.स. १९१६]] रोजी राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.asiaurangabad.in/pdf/notification/Akola/Fort%20at%20Narnala%20-%20Namala.pdf | प्रकाशक=आर्किऑलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया, औरंगाबाद सर्कल | भाषा=इंग्रजी | title=नोटिफिकेशन ऑफ सेंट्रली प्रोटेक्टेड मॉन्युमेन्ट्स इन इंडिया | ॲक्सेसदिनांक=२२ जुलै, इ.स. २०१३ | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214943/http://www.asiaurangabad.in/pdf/notification/Akola/Fort%20at%20Narnala%20-%20Namala.pdf | url-status=dead }}</ref> == हे सुद्धा पहा== == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} *[[भारतातील किल्ले]] [[वर्ग:विदर्भ]] [[वर्ग:विदर्भातील किल्ले‎]] [[वर्ग:विदर्भातील किल्ले‎]] [[वर्ग:विदर्भातील ऐतिहासिक जागा‎]] tnfp4pd5shbv2o3boikpf9yzu30tz7f 0 9273 2711240 2710885 2026-09-22T11:03:23Z Nitinraje Anuse 71658 /* संस्कृती */ 2711240 wikitext text/x-wiki '''धनगर''' ही एक जात किंवा कुळ असून, या जातीचे लोक [[भारत|भारतातील]] [[महाराष्ट्र]], उत्तर [[कर्नाटक]], [[गोवा]] आणि [[मध्य प्रदेश]] या राज्यांमध्ये आढळतात. उत्तर महाराष्ट्रात ([[खानदेश|खानदेश परिसर]]) आणि भारताच्या [[पश्चिम घाट|पश्चिम घाटातील]] जंगलाच्छादित डोंगराळ प्रदेशांमध्ये त्यांना 'गवळी धनगर' असे म्हटले जाते.<ref name="Malhotra 1982">{{cite journal |last=Malhotra |first=K. C. |date=March 1982 |title=Ecology of a pastoral caste: Gavli Dhangars of peninsular India |url=http://library.isical.ac.in:8080/xmlui/bitstream/handle/10263/1447/HE-10-1-1982-P107-143.pdf |journal=Human Ecology |volume=10 |issue=1 |pages=107–143 |doi=10.1007/BF01531107 |s2cid=154253698}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Govt gives another push to get ST tag for Dhangar-Gouly |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/78005762.cms |work=The Times of India |via=Associated Press |date=2020-09-09 |access-date=2020-09-09}}</ref><ref name="Malhotra 2001">{{cite journal |title=Patterns of Variation in a Caste-Cluster of Dhangars of Maharashtra, India| url=https://hrcak.srce.hr/file/44612 |first=K. C. |last=Malhotra |journal=Collegium Antropologicum |volume=25 |issue=2 |date=Dec 2001 |pages=425–42 |pmid=11811272}}</ref>{{sfnp|Shashi|2011|p=47}} महाराष्ट्रात [[गवळी]]ंच्या अनेक वेगवेगळ्या जाती आहेत, त्यापैकी धनगर गवळी ही एक जात आहे.{{sfnp|Rao|1979|p=129}}{{sfnp|Enthoven|1990|p=368}}{{sfnp|Feldhaus|1989|p=101}} [[File:Dhangar धनगर.jpg|thumb]], [[File:आम्ही धनगर.png|thumb|धनगर वेशभूषा संस्कृती आणि परंपरा]] धनगर जमात ही आदिम जमात असून जंगलात, रानावनात, डोंगर-दऱ्या-खोऱ्यात शेळी-मेंढीपालन तसेच शेती करणे ही त्यांची प्रमुख कामे होती. चाऱ्याच्या शोधात ही जमात अविरत भटकंती करत अखंड भारतभर पसरली आहे. मेंढी ही माऊली असून तिचे पालनपोषण करणे आणि त्यापासून मिळणाऱ्या उत्पन्नातून उदरनिर्वाह करणे हे या धनगर जमातीचे पुर्वापारपासून चालत आलेले एक रहाटगाडगे आहे. भुतलावरील लाजरा बुजरा समाज म्हणून धनगर जमातीला ओळखले जाते. गावगाड्यात, गावगाड्यातील राजकारणात, लोकांत न मिसळता परिणामी शेळ्या-मेंढ्यांच्या उदरनिर्वाहासाठी गावापासून दूर वस्ती करून राहणे पसंत करणारी ही आदिम भटकी जमात आहे. पावसाळा ऋतू संपल्यावर चाऱ्याची कमतरता निर्माण झाल्यावर चाऱ्याच्या शोधात ही जमात आपल्या मेंढ्यांचे कळप घेऊन, गट करून, कुटुंब कबिला (बिऱ्हाड) सोबत घेऊन जिकडे चारा मिळेल तिकडे, काटेकुटे तुडवत, रानावनातून, डोंगर-दऱ्यातून मार्ग काढत दूरपर्यंत शेकडो किलोमीटर अंतर पायदळी तुडवून भटकंती करतात आणि मृग नक्षत्रात पाऊस पडल्यावर पुन्हा आपापले कळप घेऊन मूळ गावी परततात. पूर्वी भटकंती करण्याठी इतरत्र गेलेली ही जमात जिथे सोयिस्कर वाटेल तिकडेच स्थायिक होई परंतु त्यांच्याबद्दल सरकार दप्तरी कोणतीही नोंद राहत नव्हती. जिकडे स्थायिक होत तिथे चाऱ्याची उपलब्धता कमी झाली की पुन्हा तेथून आपले बिऱ्हाड घेऊन उदरनिर्वाहासाठी दुसऱ्या गावाला पायपीट करत जात आणि जिकडे शेळ्या-मेंढ्यांच्या चाऱ्याची उपलब्धता असेल तिकडे स्थायिक होत. == इतिहास == {{बदल}} [[अहिल्याबाई होळकर]] (३१ मे, १७२५ - १३ ऑगस्ट, १७९५, राज्यकालावधी इ.स. १७६७ - इ.स. १७९५) या भारतातील, [[माळवा|माळव्याच्या]] '''तत्त्वज्ञानी महाराणी''' म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी [[नर्मदा नदी|नर्मदा]] तीरी, [[इंदूर|इंदूरच्या]] दक्षिणेस असलेल्या [[महेश्वर (मध्य प्रदेश)|महेश्वर]] या ठिकाणी आपली राजधानी हलविली. [[मल्हारराव होळकर]] यांनी त्यांना प्रशासकीय व सैन्याच्या कामात पारंगत केलेल होते. त्या आधाराने अहिल्याबाईंनी इ.स. १७६६ ते इ.स. १७९५, म्हणजे त्यांच्या मृत्यूपर्यंत माळव्यावर राज्य केले होते. पुण्यश्लोक [[अहिल्याबाई होळकर]] यांचा जन्म ३१ मे इ.स. १७२५ रोजी महाराष्ट्राच्या [[अहिल्यानगर जिल्हा|अहमदनगर जिल्ह्यातील]] [[जामखेड तालुका|जामखेड तालुक्यातील]] [[चोंडी]] (मल्हारपीठ) खेड्यात झाला. त्यांचे वडील [[माणकोजी शिंदे]] हे त्या गावचे पाटील होते. स्त्रीशिक्षण फारसे प्रचलित नसतानाही त्यांच्या वडिलांनी त्यांना लिहिण्यावाचण्यास शिकवले होते. [[मल्हारराव होळकर]] [[पुणे|पुण्यास]] जाताना चोंडीस थांबले होते. आख्यायिकेनुसार, ८ वर्षाच्या अहिल्याबाईंना, मल्हाररावांनी एका देवळात बघितले. मुलगी आवडल्यामुळे त्यांनी तिला, स्वतःचा मुलगा [[खंडेराव होळकर|खंडेराव]] याची वधू म्हणून आणले. अहिल्याबाई होळकर या उचित न्यायदानासाठी प्रसिद्ध होत्या. त्यांनी भारतभरात अनेक हिंदू मंदिरे व नदीघाट बांधले, यवढच नाही तर त्यानी लोकांना रोजगार निर्माण व्हावा म्हणून औद्योगिक धोरण आखंल प्रसिंध हिंदू मंदिराचा त्यांनी जीर्णोद्धार केला; महेश्वर व इंदूर या गावांना सुंदर बनवले. त्या अनेक देवळांच्या आश्रयदात्या होत्या. त्यांनी अनेक तीर्थक्षेत्री धर्मशाळांचे बांधकाम केले. त्यांत [[द्वारका]], [[वाराणसी]], [[उज्जैन]], [[नाशिक]] व [[वैजनाथ मंदिर|परळी वैजनाथ]] यांचा प्रामुख्याने समावेश आहे. [[वेरावळ]] येथील सोमनाथचे [[गझनीच्या महंमदा|गझनीच्या महंमदाने]] ध्वस्त केलेले देऊळ बघून अहिल्यादेवींनी शेजारीच एक शंकराचे एक देऊळ बांधले. [[सोमनाथ मंदिर|सोमनाथला]] जाणारे लोक या देवळालाही भेट देतात. अहिल्यादेवींना प्रजेस कल्याणकारी असे काम करण्याची आवड होती. इंग्रजी लेखक लॉरेन्स यांनी अहिल्यादेवी होळकर, यांना भारताच्या "कॅथरीन द ग्रेट, एलिझाबेथ मार्गारेट" असे म्हणले आहे.[१] थोडक्यात अहिल्यादेवी यांची तुलना रशियाची राणी कॅथरीन द ग्रेट, इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ तसेच डेन्मार्कची राणी मार्गारेट यांच्याशी एकत्रित केली आहे. त्याने म्हटले आहे की, ज्या वेळेस जगातील सर्वात महान स्त्रियांचा इतिहास लिहिला जाईल त्या वेळेस पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर यांचे नाव सर्व प्रथम लिहिला जाईल.{{संदर्भ हवा}} == संस्कृती == [[File:आम्ही धनगर.png|thumb|धनगर वेशभूषा संस्कृती आणि परंपरा]] धनगर समाजातील लोक हे हातात कुऱ्हाड, पाठीवर घोंगड, हातात कड, [[कोल्हापुरी चपला]] वापरतात. '''जय मल्हार''' ''यळकोट यळकोट जय मल्हार'', '''बिरोबाच्या नावानं चांगभलं''' हे समाजाचे ब्रीदवाक्य आहे. धनगर समाजामध्ये हा सगळ्या धनगरांच्या देवळात ''भंडारा'' उधळला जातो. ही लोक धनगरी ओवी गातात व गजी नृत्य केले जाते.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=-|first=श्री.दिपक संभाजी माने|last2=-|first2=प्रा.डॉ. विजय विष्णू पाडळकर|date=2024-04-30|title=धनगर समाज : प्रथा आणि परंपरा|url=https://doi.org/10.36948/ijfmr.2024.v06i02.19090|journal=International Journal For Multidisciplinary Research|volume=6|issue=2|doi=10.36948/ijfmr.2024.v06i02.19090|issn=2582-2160}}</ref> ==धनगर साहित्य== १) सुंबरान (Sumbaran): हे धनगर समाजाचे हजारो वर्षांपासूनचे अत्यंत महत्त्वाचे मौखिक वाङ्मय आहे. 'सुंबरान मांडणे' म्हणजे देवाचा व कुलदैवतांचा धावा करणे होय. यात पद्यरूप (गाणे) आणि गद्यरूप (कथा/सपादनी) असे दोन भाग असतात. हे ढोल, झांज आणि पावा या वाद्यांच्या तालावर गायले जाते. २) दैवताराधना व पौराणिक कथा: या ओव्यांमध्ये मुख्य कुलदैवत बिरोबा (बिरुदेव) तसेच खंडोबा, धुळोबा, शिंग्रुबा, मायाक्का, कामाबाई यांसारख्या देवतांचा महिमा गायला जातो. तसेच रामायण, महाभारत आणि पुराणकथांचा समावेश असतो. ३) इतिहास व समाजजीवन: धनगरांचा गौरवशाली इतिहास, लोकजीवनातील सुख-दुःख, संस्कार, चालीरीती आणि उपदेशपर तत्त्वे या मौखिक साहित्यातून मांडली जातात. ४) गजा नृत्य/ गजीनृत्य (Gajanrutya): पावसाळ्यात धनगरवाड्यांवर रात्रीच्या वेळी गोलाकार फेर धरून ढोलच्या गजरात हे मौखिक गीत व नृत्य सादर केले जाते. त्यामध्ये ढोल/कैताळाच्या तालावर सुसंवाद साधत नृत्यातून हातांच्या/ हातातील रूमालांच्या इशाऱ्यातून पौराणिक कथांचे सादरीकरण केले जाते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील मागासवर्गीय जाती]] j2ipzptufnoer2bvck1tt6r6lxespfe 2711242 2711240 2026-09-22T11:05:32Z Nitinraje Anuse 71658 /* धनगर साहित्य */ 2711242 wikitext text/x-wiki '''धनगर''' ही एक जात किंवा कुळ असून, या जातीचे लोक [[भारत|भारतातील]] [[महाराष्ट्र]], उत्तर [[कर्नाटक]], [[गोवा]] आणि [[मध्य प्रदेश]] या राज्यांमध्ये आढळतात. उत्तर महाराष्ट्रात ([[खानदेश|खानदेश परिसर]]) आणि भारताच्या [[पश्चिम घाट|पश्चिम घाटातील]] जंगलाच्छादित डोंगराळ प्रदेशांमध्ये त्यांना 'गवळी धनगर' असे म्हटले जाते.<ref name="Malhotra 1982">{{cite journal |last=Malhotra |first=K. C. |date=March 1982 |title=Ecology of a pastoral caste: Gavli Dhangars of peninsular India |url=http://library.isical.ac.in:8080/xmlui/bitstream/handle/10263/1447/HE-10-1-1982-P107-143.pdf |journal=Human Ecology |volume=10 |issue=1 |pages=107–143 |doi=10.1007/BF01531107 |s2cid=154253698}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Govt gives another push to get ST tag for Dhangar-Gouly |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/78005762.cms |work=The Times of India |via=Associated Press |date=2020-09-09 |access-date=2020-09-09}}</ref><ref name="Malhotra 2001">{{cite journal |title=Patterns of Variation in a Caste-Cluster of Dhangars of Maharashtra, India| url=https://hrcak.srce.hr/file/44612 |first=K. C. |last=Malhotra |journal=Collegium Antropologicum |volume=25 |issue=2 |date=Dec 2001 |pages=425–42 |pmid=11811272}}</ref>{{sfnp|Shashi|2011|p=47}} महाराष्ट्रात [[गवळी]]ंच्या अनेक वेगवेगळ्या जाती आहेत, त्यापैकी धनगर गवळी ही एक जात आहे.{{sfnp|Rao|1979|p=129}}{{sfnp|Enthoven|1990|p=368}}{{sfnp|Feldhaus|1989|p=101}} [[File:Dhangar धनगर.jpg|thumb]], [[File:आम्ही धनगर.png|thumb|धनगर वेशभूषा संस्कृती आणि परंपरा]] धनगर जमात ही आदिम जमात असून जंगलात, रानावनात, डोंगर-दऱ्या-खोऱ्यात शेळी-मेंढीपालन तसेच शेती करणे ही त्यांची प्रमुख कामे होती. चाऱ्याच्या शोधात ही जमात अविरत भटकंती करत अखंड भारतभर पसरली आहे. मेंढी ही माऊली असून तिचे पालनपोषण करणे आणि त्यापासून मिळणाऱ्या उत्पन्नातून उदरनिर्वाह करणे हे या धनगर जमातीचे पुर्वापारपासून चालत आलेले एक रहाटगाडगे आहे. भुतलावरील लाजरा बुजरा समाज म्हणून धनगर जमातीला ओळखले जाते. गावगाड्यात, गावगाड्यातील राजकारणात, लोकांत न मिसळता परिणामी शेळ्या-मेंढ्यांच्या उदरनिर्वाहासाठी गावापासून दूर वस्ती करून राहणे पसंत करणारी ही आदिम भटकी जमात आहे. पावसाळा ऋतू संपल्यावर चाऱ्याची कमतरता निर्माण झाल्यावर चाऱ्याच्या शोधात ही जमात आपल्या मेंढ्यांचे कळप घेऊन, गट करून, कुटुंब कबिला (बिऱ्हाड) सोबत घेऊन जिकडे चारा मिळेल तिकडे, काटेकुटे तुडवत, रानावनातून, डोंगर-दऱ्यातून मार्ग काढत दूरपर्यंत शेकडो किलोमीटर अंतर पायदळी तुडवून भटकंती करतात आणि मृग नक्षत्रात पाऊस पडल्यावर पुन्हा आपापले कळप घेऊन मूळ गावी परततात. पूर्वी भटकंती करण्याठी इतरत्र गेलेली ही जमात जिथे सोयिस्कर वाटेल तिकडेच स्थायिक होई परंतु त्यांच्याबद्दल सरकार दप्तरी कोणतीही नोंद राहत नव्हती. जिकडे स्थायिक होत तिथे चाऱ्याची उपलब्धता कमी झाली की पुन्हा तेथून आपले बिऱ्हाड घेऊन उदरनिर्वाहासाठी दुसऱ्या गावाला पायपीट करत जात आणि जिकडे शेळ्या-मेंढ्यांच्या चाऱ्याची उपलब्धता असेल तिकडे स्थायिक होत. == इतिहास == {{बदल}} [[अहिल्याबाई होळकर]] (३१ मे, १७२५ - १३ ऑगस्ट, १७९५, राज्यकालावधी इ.स. १७६७ - इ.स. १७९५) या भारतातील, [[माळवा|माळव्याच्या]] '''तत्त्वज्ञानी महाराणी''' म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी [[नर्मदा नदी|नर्मदा]] तीरी, [[इंदूर|इंदूरच्या]] दक्षिणेस असलेल्या [[महेश्वर (मध्य प्रदेश)|महेश्वर]] या ठिकाणी आपली राजधानी हलविली. [[मल्हारराव होळकर]] यांनी त्यांना प्रशासकीय व सैन्याच्या कामात पारंगत केलेल होते. त्या आधाराने अहिल्याबाईंनी इ.स. १७६६ ते इ.स. १७९५, म्हणजे त्यांच्या मृत्यूपर्यंत माळव्यावर राज्य केले होते. पुण्यश्लोक [[अहिल्याबाई होळकर]] यांचा जन्म ३१ मे इ.स. १७२५ रोजी महाराष्ट्राच्या [[अहिल्यानगर जिल्हा|अहमदनगर जिल्ह्यातील]] [[जामखेड तालुका|जामखेड तालुक्यातील]] [[चोंडी]] (मल्हारपीठ) खेड्यात झाला. त्यांचे वडील [[माणकोजी शिंदे]] हे त्या गावचे पाटील होते. स्त्रीशिक्षण फारसे प्रचलित नसतानाही त्यांच्या वडिलांनी त्यांना लिहिण्यावाचण्यास शिकवले होते. [[मल्हारराव होळकर]] [[पुणे|पुण्यास]] जाताना चोंडीस थांबले होते. आख्यायिकेनुसार, ८ वर्षाच्या अहिल्याबाईंना, मल्हाररावांनी एका देवळात बघितले. मुलगी आवडल्यामुळे त्यांनी तिला, स्वतःचा मुलगा [[खंडेराव होळकर|खंडेराव]] याची वधू म्हणून आणले. अहिल्याबाई होळकर या उचित न्यायदानासाठी प्रसिद्ध होत्या. त्यांनी भारतभरात अनेक हिंदू मंदिरे व नदीघाट बांधले, यवढच नाही तर त्यानी लोकांना रोजगार निर्माण व्हावा म्हणून औद्योगिक धोरण आखंल प्रसिंध हिंदू मंदिराचा त्यांनी जीर्णोद्धार केला; महेश्वर व इंदूर या गावांना सुंदर बनवले. त्या अनेक देवळांच्या आश्रयदात्या होत्या. त्यांनी अनेक तीर्थक्षेत्री धर्मशाळांचे बांधकाम केले. त्यांत [[द्वारका]], [[वाराणसी]], [[उज्जैन]], [[नाशिक]] व [[वैजनाथ मंदिर|परळी वैजनाथ]] यांचा प्रामुख्याने समावेश आहे. [[वेरावळ]] येथील सोमनाथचे [[गझनीच्या महंमदा|गझनीच्या महंमदाने]] ध्वस्त केलेले देऊळ बघून अहिल्यादेवींनी शेजारीच एक शंकराचे एक देऊळ बांधले. [[सोमनाथ मंदिर|सोमनाथला]] जाणारे लोक या देवळालाही भेट देतात. अहिल्यादेवींना प्रजेस कल्याणकारी असे काम करण्याची आवड होती. इंग्रजी लेखक लॉरेन्स यांनी अहिल्यादेवी होळकर, यांना भारताच्या "कॅथरीन द ग्रेट, एलिझाबेथ मार्गारेट" असे म्हणले आहे.[१] थोडक्यात अहिल्यादेवी यांची तुलना रशियाची राणी कॅथरीन द ग्रेट, इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ तसेच डेन्मार्कची राणी मार्गारेट यांच्याशी एकत्रित केली आहे. त्याने म्हटले आहे की, ज्या वेळेस जगातील सर्वात महान स्त्रियांचा इतिहास लिहिला जाईल त्या वेळेस पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर यांचे नाव सर्व प्रथम लिहिला जाईल.{{संदर्भ हवा}} == संस्कृती == [[File:आम्ही धनगर.png|thumb|धनगर वेशभूषा संस्कृती आणि परंपरा]] धनगर समाजातील लोक हे हातात कुऱ्हाड, पाठीवर घोंगड, हातात कड, [[कोल्हापुरी चपला]] वापरतात. '''जय मल्हार''' ''यळकोट यळकोट जय मल्हार'', '''बिरोबाच्या नावानं चांगभलं''' हे समाजाचे ब्रीदवाक्य आहे. धनगर समाजामध्ये हा सगळ्या धनगरांच्या देवळात ''भंडारा'' उधळला जातो. ही लोक धनगरी ओवी गातात व गजी नृत्य केले जाते.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=-|first=श्री.दिपक संभाजी माने|last2=-|first2=प्रा.डॉ. विजय विष्णू पाडळकर|date=2024-04-30|title=धनगर समाज : प्रथा आणि परंपरा|url=https://doi.org/10.36948/ijfmr.2024.v06i02.19090|journal=International Journal For Multidisciplinary Research|volume=6|issue=2|doi=10.36948/ijfmr.2024.v06i02.19090|issn=2582-2160}}</ref> ==धनगर साहित्य== '''सुंबरान''' (Sumbaran): हे धनगर समाजाचे हजारो वर्षांपासूनचे अत्यंत महत्त्वाचे मौखिक वाङ्मय आहे. 'सुंबरान मांडणे' म्हणजे देवाचा व कुलदैवतांचा धावा करणे होय. यात पद्यरूप (गाणे) आणि गद्यरूप (कथा/सपादनी) असे दोन भाग असतात. हे ढोल, झांज आणि पावा या वाद्यांच्या तालावर गायले जाते. '''दैवताराधना व पौराणिक कथा''' : या ओव्यांमध्ये मुख्य कुलदैवत बिरोबा (बिरुदेव) तसेच खंडोबा, धुळोबा, शिंग्रुबा, मायाक्का, कामाबाई यांसारख्या देवतांचा महिमा गायला जातो. तसेच रामायण, महाभारत आणि पुराणकथांचा समावेश असतो. '''इतिहास व समाजजीवन''' : धनगरांचा गौरवशाली इतिहास, लोकजीवनातील सुख-दुःख, संस्कार, चालीरीती आणि उपदेशपर तत्त्वे या मौखिक साहित्यातून मांडली जातात. '''गजा नृत्य/ गजीनृत्य (Gajanrutya)''' : पावसाळ्यात धनगरवाड्यांवर रात्रीच्या वेळी गोलाकार फेर धरून ढोलच्या गजरात हे मौखिक गीत व नृत्य सादर केले जाते. त्यामध्ये ढोल/कैताळाच्या तालावर सुसंवाद साधत नृत्यातून हातांच्या/ हातातील रूमालांच्या इशाऱ्यातून पौराणिक कथांचे सादरीकरण केले जाते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील मागासवर्गीय जाती]] sa5zmpvu1mq0f57nxtd46wpyerbizih 0 12809 2711112 2615091 2026-09-21T22:08:24Z अभय नातू 206 माहिती 2711112 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|२१|२६४|२६५}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == == ठळक घटना आणि घडामोडी == === नववे शतक === * [[इ.स. ८६६|८६६]] - [[बायझेंटाईन साम्राज्य|बायझेंटाईन सम्राट]] [[मायकेल तिसरा]] याने [[इग्नेशियस, कॉन्स्टँटिनोपलचे कुलपती|इग्नेशियस]] यांना पदच्युत करून [[फोटियस पहिला|फोटियस]] यांची पुन्हा कुलपती म्हणून नियुक्ती केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Photios |title=Photius - Byzantine patriarch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. ९०४|९०४]] - वॉरलॉर्ड [[झू वेन]] याने [[झाओझोंग (टांग सम्राट)|मिंगझोंग]] या [[टांग घराणे|टांग घराण्याच्या]] [[चीन]]च्या शेवटच्या सम्राटाला विष देऊन मारले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Zhu-Wen |title=Zhu Wen - Chinese ruler |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === बारावे शतक === * [[इ.स. ११८९|११८९]] - [[अँटीओचचा बोहेमंड तिसरा|बोहेमंड तिसऱ्याने]] [[अॅक्रॉनचा वेढा|अॅक्रॉनच्या वेढ्यादरम्यान]] [[सलादिन|सलादीनच्या]] सैन्याविरुद्धचा हल्ला परतवून लावला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Siege-of-Acre-1189-1191 |title=Siege of Acre |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === चौदावे शतक === * [[इ.स. १३३५|१३३५]] - [[ऑटो (कॅरिंथियाचा ड्युक)|ऑटो कारिंथियन]] याने [[टायरोल]] आणि [[कॅरिंथियाची डची|कॅरिंथियाच्या डचीचा]] ताबा घेतला, ज्यामुळे [[हॅप्सबर्ग घराणे|हॅप्सबर्ग घराण्याचे]] नियंत्रण प्रस्थापित झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Austria/The-Habsburgs |title=The Habsburgs in Tyrol |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १४३५|१४३५]] - [[अरासचा तह (१४३५)|अरासच्या तहामुळे]] [[फ्रांसचा चार्ल्स सातवा|चार्ल्स सातवा]] आणि [[फिलिप द गुड|फिलिप द गुड]] यांच्यात समेट घडून [[शंभर वर्षांचे युद्ध|शंभर वर्षांच्या युद्धाला]] कलाटणी मिळाली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Treaty-of-Arras-1435 |title=Congress of Arras |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५२०|१५२०]] - [[ऑट्टोमन साम्राज्य|ऑट्टोमन सम्राट]] [[सलीम पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सलीम पहिल्याच्या]] मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा [[सुलेमान पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सुलेमान पहिला]] (सुलेमान द मॅग्निफिसंट) ऑट्टोमन साम्राज्याचा सम्राट बनला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Suleyman-the-Magnificent |title=Suleyman the Magnificent |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५५८|१५५८]] - फ्रेंच सैन्याने इंग्रजांकडून [[कॅलेचा वेढा (१५५८)|कॅले शहर]] परत मिळवले, ज्यामुळे इंग्लंडचे युरोप खंडातील शेवटचे ठिकाण गमावले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Siege-of-Calais-1558 |title=Siege of Calais |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५८६|१५८६]] - [[झुटफेनची लढाई|झुटफेनच्या लढाईत]] [[इंग्लंडचे साम्राज्य|इंग्रज]] आणि [[डच प्रजासत्ताक|डच]] सैन्याने [[स्पॅनिश साम्राज्य|स्पॅनिश]] सैन्याचा सामना केला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Eighty-Years-War |title=Battle of Zutphen |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सतरावे शतक === * [[इ.स. १६७६|१६७६]] - [[बेकन्सचे बंड|बेकन्सच्या बंडादरम्यान]] बंडखोरांनी [[व्हर्जिनिया]]ची राजधानी जेम्सटाऊन शहर जाळून खाक केले.<ref>{{cite web |url=https://www.nps.gov/jame/learn/historyculture/bacons-rebellion.htm |title=Bacon's Rebellion |website=National Park Service |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८२७|१८२७]] - [[जोसेफ स्मिथ ज्युनिअर|जोसेफ स्मिथ ज्युनिअरच्या]] दाव्यानुसार [[मोरोनी (दूत)|मोरोनी]] या देवदूताने त्याला सोन्याच्या पत्र्यांवर लिहिलेली [[मॉर्मन धर्मशास्त्र|मॉर्मन धर्माची]] कथा सुपूर्द केली.<ref>{{cite web |url=https://www.churchofjesustruehealth.org/history/topics/gold-plates |title=Gold Plates |website=The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९६|१८९६]] - [[हर्बर्ट किचनर, किचनरचे पहिले अर्ल|होरेशियो किचनरने]] [[महादी युद्ध|महादी युद्धादरम्यान]] [[सुदान]]मधील [[डोंगोला]] शहर जिंकले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Anglo-Egyptian-Conquest-of-the-Sudan |title=Dongola Expedition |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[जर्मनी]]तील [[ऑप्पाऊ]] येथील [[बीएएसएफ]] (BASF) खत कारखान्यात भीषण [[ऑप्पाऊ आपत्ती|स्फोट]] होऊन ५०० ते ६०० लोकांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Oppau-explosion |title=Oppau explosion |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३४|१९३४]] - [[चंद्रशेखर आगाशे]] यांनी [[बृहन्महाराष्ट्र शुगर सिंडिकेट]] या साखर निर्मिती कंपनीची स्थापना केली.<ref>{{cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/ |title=History of Brihan Maharashtra Sugar Syndicate |website=Mumbai Mirror |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३४|१९३४]] - [[१९३४ मधील टायफून मुरोतो|टायफून मुरोतोने]] [[जपान]]च्या [[ओसाका]] शहरात धुमाकूळ घातला; यात ३,०६० हून अधिक नागरिक मारले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Muroto-typhoon-of-1934 |title=Muroto typhoon of 1934 |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३८|१९३८]] - [[१९३८ चे न्यू इंग्लंड हरिकेन|१९३८ चे हरिकेन]] [[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]] आणि न्यू इंग्लंड किनारपट्टीवर धडकले, ज्यामध्ये ५०० ते ७०० लोक ठार झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.weather.gov/box/1938Hurricane |title=The Great New England Hurricane of 1938 |website=National Weather Service |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[आयर्न गार्ड]] या फॅसिस्ट गटाने [[रोमानिया]]चे पंतप्रधान [[आर्मांड कॅलिनेस्कू|आर्मांड कॅलिनेस्कू यांची हत्या]] केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Armand-Calinescu |title=Armand Calinescu |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४२|१९४२]] - [[हॉलोकास्ट|ज्यूंच्या शिरकाणादरम्यान]] [[युक्रेन]]च्या [[दुनाईव्हत्सी]] शहरात नाझींनी २,५८८ ज्यूंची हत्या केली.<ref>{{cite web |url=https://www.ushmm.org/ |title=Holocaust in Ukraine |website=United States Holocaust Memorial Museum |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[माल्टा]] देशाला [[युनायटेड किंगडम|युनायटेड किंगडमपासून]] स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.mt/en/About%20Malta/History/Pages/Independence.aspx |title=Independence Day Malta |website=Government of Malta |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[सिंगापूर]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांचे]] अधिकृत सदस्यत्व मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/about-us/member-states |title=UN Member States - Singapore |website=United Nations |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७२|१९७२]] - [[फिलिपिन्स]]चे राष्ट्राध्यक्ष [[फर्दिनांड मार्कोस]] यांनी देशात [[लष्करी कायदा (फिलिपिन्स)|लष्करी कायदा]] लागू केला.<ref>{{cite web |url=https://www.officialgazette.gov.ph/featured/declaration-of-martial-law/ |title=Declaration of Martial Law |website=Official Gazette of the Republic of the Philippines |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[बेलिझ]] देशाला [[युनायटेड किंगडम|युनायटेड किंगडमपासून]] पूर्ण स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Belize/History |title=Belize Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[सांड्रा डे ओ'कॉनॉर]] यांची [[अमेरिकेचे सर्वोच्च न्यायालय|अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या]] पहिल्या महिला [[अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश|न्यायाधीश म्हणून]] निवड झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.supremecourt.gov/about/biographies.aspx |title=Sandra Day O'Connor Biography |website=Supreme Court of the United States |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[आर्मेनिया]]ने [[सोव्हिएत युनियन|सोव्हिएत संघापासून]] स्वातंत्र्य मिळवले.<ref>{{cite web |url=https://www.mfa.am/en/republic-of-armenia/ |title=Independence of Armenia |website=Ministry of Foreign Affairs of Armenia |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९५|१९९५]] - [[हिंदू दुग्ध प्राशन चमत्कार|भारतात व जगभरात]] अनेक भाविकांनी दावा केला की [[गणेश|गणपतीच्या]] मूर्तीने दूध प्यायले.<ref>{{cite news |title=The Hindu Milk Miracle |url=https://www.bbc.com/news |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[तैवान]]मध्ये [[१९९९ मधील तैवान भूकंप|९२१ च्या विनाशकारी भूकंपात]] २,४०० हून अधिक नागरिक मारले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Taiwan-earthquake-of-1999 |title=Taiwan earthquake of 1999 |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[तुलूझ]], [[फ्रान्स]] येथील रसायन कारखान्यात झालेल्या स्फोटात २९ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite news |title=Toulouse chemical factory explosion |url=https://www.lemonde.fr/ |website=Le Monde |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[नासा|नासाचे]] [[गॅलेलियो (अंतराळयान)|गॅलेलियो हे अंतराळयान]] [[गुरू ग्रह|गुरू ग्रहाच्या]] वातावरणात कोसळवून त्याची मोहीम समाप्त करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://solarsystem.nasa.gov/missions/galileo/overview/ |title=Galileo Mission Overview |website=NASA Solar System Exploration |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[केन्या]]च्या [[नैरोबी]] शहरातील [[वेस्टगेट मॉलवर हल्ला|वेस्टगेट मॉलवर दहशतवादी हल्ला]] होऊन ७१ हून अधिक लोक मारले गेले व १७५ जण जखमी झाले.<ref>{{cite news |title=Nairobi Westgate mall attack |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-24189116 |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १३२८|१३२८]] - [[हाँग्वू सम्राट|हाँग्वू]], [[मिंग घराणे|मिंग घराण्याचा]] संस्थापक व चिनी सम्राट. * [[इ.स. १४१५|१४१५]] - [[फ्रेडरिक तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट]], पवित्र रोमन सम्राट. * [[इ.स. १४२८|१४२८]] - [[जिंग्टाई सम्राट|जिंग्टाई]], मिंग घराण्याचा चिनी सम्राट. * [[इ.स. १७५६|१७५६]] - [[जॉन मॅकॲडम]], स्कॉटिश रस्ता-अभियंता व 'मॅकॅडमाइज्ड' रस्त्यांचे जनक.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/John-Loudon-McAdam |title=John Loudon McAdam |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८४०| १८४०]] - [[मुराद पाचवा, ऑट्टोमन सम्राट|मुराद पाचवा]], ऑट्टोमन सम्राट. * [[इ.स. १८४२| १८४२]] - [[दुसरा अब्दुल हमीद, ऑट्टोमन सम्राट|दुसरा अब्दुल हमीद]], ऑट्टोमन सम्राट. * [[इ.स. १८६६|१८६६]] - [[एच. जी. वेल्स]], इंग्रजी विज्ञानकथा लेखक ('द वॉर ऑफ द वर्ल्ड्स'चे लेखक).<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/H-G-Wells |title=H.G. Wells Biography |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९०२|१९०२]] - [[लियरी कॉन्सन्टाईन]], वेस्ट इंडिजचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू व राजकीय नेते. * [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[जितेंद्र अभिषेकी|पंडित जितेंद्र अभिषेकी]] - भारतीय शास्त्रीय गायक, नाट्यसंगीतकार व संगीतकार.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/16834/ |title=अभिषेकी, जितेंद्र गणेश |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[स्टीव्हन किंग]], प्रसिद्ध अमेरिकन भयथाट लेखक. * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[बिल मरे]], अमेरिकन अभिनेता व हास्यकलाकार. * [[इ.स. १९५१|१९५१]] - [[अस्लान माश्काडोव्ह]], चेचेन क्रांतीकारी व चेचन्याचे तिसरे राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[रिचर्ड एलिसन]], इंग्लिश आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९६३|१९६३]] - [[कर्टली ॲम्ब्रोस]], वेस्ट इंडिजचे माजी वेगवान गोलंदाज. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[जॉन क्रॉली]], इंग्लिश आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[ॲडम हकल]], झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[क्रिस गेल]], वेस्ट इंडिजचा फलंदाज व माजी कर्णधार. * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[करीना कपूर]], भारतीय हिंदी चित्रपट अभिनेत्री. == मृत्यू == * [[इ.स.पू. १९]] - [[व्हर्जिल]], प्राचीन रोमन महाकवी. * [[इ.स. १३२७|१३२७]] - [[एडवर्ड दुसरा, इंग्लंड|एडवर्ड दुसरा]], इंग्लंडचा राजा. * [[इ.स. १५५८|१५५८]] - [[चार्ल्स पाचवा, पवित्र रोमन सम्राट|चार्ल्स पाचवा]], पवित्र रोमन सम्राट व स्पेनचा राजा. * [[इ.स. १७४३|१७४३]] - [[सवाई जयसिंह द्वितीय|महाराजा सवाई जयसिंह]], जयपूर संस्थानाचे संस्थापक व खगोलशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/28925/ |title=जयसिंग, सवाई |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[आर्मांड कॅलिनेस्कू]], रोमानियाचे पंतप्रधान. * [[इ.स. १९५७|१९५७]] - [[हाकोन सातवा, नॉर्वे|हाकोन सातवा]], नॉर्वेचा राजा. * [[इ.स. १९९८|१९९८]] - [[फ्लोरेन्स ग्रिफिथ-जॉयनर]], ऑलिंपिक सुवर्णपदक विजेती अमेरिकन धावपटू. * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[पुरुषोत्तम दारव्हेकर|पंडित पुरुषोत्तम दारव्हेकर]] - मराठी नाटककार व नाट्यदिग्दर्शक ('कट्यार काळजात घुसली'चे लेखक).<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/19205/ |title=दारव्हेकर, पुरुषोत्तम रामचंद्र |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * [[आंतरराष्ट्रीय शांतता दिन]]. * [[जागतिक अल्झायमर दिन]]. * स्वातंत्र्य दिन - [[माल्टा]], [[बेलिझ]], [[आर्मेनिया]]. == बाह्य दुवे == * {{बीबीसी आज||september/21}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[सप्टेंबर १९]] - [[सप्टेंबर २०]] - '''सप्टेंबर २१''' - [[सप्टेंबर २२]] - [[सप्टेंबर २३]] - [[सप्टेंबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] k1wpofrzdh81a3uyv8iypzzifbquekz 2711113 2711112 2026-09-21T22:08:26Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — शहराचे अचूक नाव ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#शहराचे अचूक नाव|अधिक माहिती]]) 2711113 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|२१|२६४|२६५}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == == ठळक घटना आणि घडामोडी == === नववे शतक === * [[इ.स. ८६६|८६६]] - [[बायझेंटाईन साम्राज्य|बायझेंटाईन सम्राट]] [[मायकेल तिसरा]] याने [[इग्नेशियस, कॉन्स्टँटिनोपलचे कुलपती|इग्नेशियस]] यांना पदच्युत करून [[फोटियस पहिला|फोटियस]] यांची पुन्हा कुलपती म्हणून नियुक्ती केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Photios |title=Photius - Byzantine patriarch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. ९०४|९०४]] - वॉरलॉर्ड [[झू वेन]] याने [[झाओझोंग (टांग सम्राट)|मिंगझोंग]] या [[टांग घराणे|टांग घराण्याच्या]] [[चीन]]च्या शेवटच्या सम्राटाला विष देऊन मारले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Zhu-Wen |title=Zhu Wen - Chinese ruler |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === बारावे शतक === * [[इ.स. ११८९|११८९]] - [[अँटीओचचा बोहेमंड तिसरा|बोहेमंड तिसऱ्याने]] [[अॅक्रॉनचा वेढा|अॅक्रॉनच्या वेढ्यादरम्यान]] [[सलादिन|सलादीनच्या]] सैन्याविरुद्धचा हल्ला परतवून लावला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Siege-of-Acre-1189-1191 |title=Siege of Acre |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === चौदावे शतक === * [[इ.स. १३३५|१३३५]] - [[ऑटो (कॅरिंथियाचा ड्युक)|ऑटो कारिंथियन]] याने [[टायरोल]] आणि [[कॅरिंथियाची डची|कॅरिंथियाच्या डचीचा]] ताबा घेतला, ज्यामुळे [[हॅप्सबर्ग घराणे|हॅप्सबर्ग घराण्याचे]] नियंत्रण प्रस्थापित झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Austria/The-Habsburgs |title=The Habsburgs in Tyrol |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १४३५|१४३५]] - [[अरासचा तह (१४३५)|अरासच्या तहामुळे]] [[फ्रांसचा चार्ल्स सातवा|चार्ल्स सातवा]] आणि [[फिलिप द गुड|फिलिप द गुड]] यांच्यात समेट घडून [[शंभर वर्षांचे युद्ध|शंभर वर्षांच्या युद्धाला]] कलाटणी मिळाली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Treaty-of-Arras-1435 |title=Congress of Arras |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५२०|१५२०]] - [[ऑट्टोमन साम्राज्य|ऑट्टोमन सम्राट]] [[सलीम पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सलीम पहिल्याच्या]] मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा [[सुलेमान पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सुलेमान पहिला]] (सुलेमान द मॅग्निफिसंट) ऑट्टोमन साम्राज्याचा सम्राट बनला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Suleyman-the-Magnificent |title=Suleyman the Magnificent |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५५८|१५५८]] - फ्रेंच सैन्याने इंग्रजांकडून [[कॅलेचा वेढा (१५५८)|कॅले शहर]] परत मिळवले, ज्यामुळे इंग्लंडचे युरोप खंडातील शेवटचे ठिकाण गमावले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Siege-of-Calais-1558 |title=Siege of Calais |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५८६|१५८६]] - [[झुटफेनची लढाई|झुटफेनच्या लढाईत]] [[इंग्लंडचे साम्राज्य|इंग्रज]] आणि [[डच प्रजासत्ताक|डच]] सैन्याने [[स्पॅनिश साम्राज्य|स्पॅनिश]] सैन्याचा सामना केला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Eighty-Years-War |title=Battle of Zutphen |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सतरावे शतक === * [[इ.स. १६७६|१६७६]] - [[बेकन्सचे बंड|बेकन्सच्या बंडादरम्यान]] बंडखोरांनी [[व्हर्जिनिया]]ची राजधानी जेम्सटाऊन शहर जाळून खाक केले.<ref>{{cite web |url=https://www.nps.gov/jame/learn/historyculture/bacons-rebellion.htm |title=Bacon's Rebellion |website=National Park Service |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८२७|१८२७]] - [[जोसेफ स्मिथ ज्युनिअर|जोसेफ स्मिथ ज्युनिअरच्या]] दाव्यानुसार [[मोरोनी (दूत)|मोरोनी]] या देवदूताने त्याला सोन्याच्या पत्र्यांवर लिहिलेली [[मॉर्मन धर्मशास्त्र|मॉर्मन धर्माची]] कथा सुपूर्द केली.<ref>{{cite web |url=https://www.churchofjesustruehealth.org/history/topics/gold-plates |title=Gold Plates |website=The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९६|१८९६]] - [[हर्बर्ट किचनर, किचनरचे पहिले अर्ल|होरेशियो किचनरने]] [[महादी युद्ध|महादी युद्धादरम्यान]] [[सुदान]]मधील [[डोंगोला]] शहर जिंकले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Anglo-Egyptian-Conquest-of-the-Sudan |title=Dongola Expedition |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[जर्मनी]]तील [[ऑप्पाऊ]] येथील [[बीएएसएफ]] (BASF) खत कारखान्यात भीषण [[ऑप्पाऊ आपत्ती|स्फोट]] होऊन ५०० ते ६०० लोकांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Oppau-explosion |title=Oppau explosion |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३४|१९३४]] - [[चंद्रशेखर आगाशे]] यांनी [[बृहन्महाराष्ट्र शुगर सिंडिकेट]] या साखर निर्मिती कंपनीची स्थापना केली.<ref>{{cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/ |title=History of Brihan Maharashtra Sugar Syndicate |website=Mumbai Mirror |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३४|१९३४]] - [[१९३४ मधील टायफून मुरोतो|टायफून मुरोतोने]] [[जपान]]च्या [[ओसाका]] शहरात धुमाकूळ घातला; यात ३,०६० हून अधिक नागरिक मारले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Muroto-typhoon-of-1934 |title=Muroto typhoon of 1934 |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३८|१९३८]] - [[१९३८ चे न्यू इंग्लंड हरिकेन|१९३८ चे हरिकेन]] [[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]] आणि न्यू इंग्लंड किनारपट्टीवर धडकले, ज्यामध्ये ५०० ते ७०० लोक ठार झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.weather.gov/box/1938Hurricane |title=The Great New England Hurricane of 1938 |website=National Weather Service |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[आयर्न गार्ड]] या फॅसिस्ट गटाने [[रोमानिया]]चे पंतप्रधान [[आर्मांड कॅलिनेस्कू|आर्मांड कॅलिनेस्कू यांची हत्या]] केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Armand-Calinescu |title=Armand Calinescu |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४२|१९४२]] - [[हॉलोकास्ट|ज्यूंच्या शिरकाणादरम्यान]] [[युक्रेन]]च्या [[दुनाईव्हत्सी]] शहरात नाझींनी २,५८८ ज्यूंची हत्या केली.<ref>{{cite web |url=https://www.ushmm.org/ |title=Holocaust in Ukraine |website=United States Holocaust Memorial Museum |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[माल्टा]] देशाला [[युनायटेड किंगडम|युनायटेड किंगडमपासून]] स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.mt/en/About%20Malta/History/Pages/Independence.aspx |title=Independence Day Malta |website=Government of Malta |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[सिंगापूर]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांचे]] अधिकृत सदस्यत्व मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/about-us/member-states |title=UN Member States - Singapore |website=United Nations |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७२|१९७२]] - [[फिलिपिन्स]]चे राष्ट्राध्यक्ष [[फर्दिनांड मार्कोस]] यांनी देशात [[लष्करी कायदा (फिलिपिन्स)|लष्करी कायदा]] लागू केला.<ref>{{cite web |url=https://www.officialgazette.gov.ph/featured/declaration-of-martial-law/ |title=Declaration of Martial Law |website=Official Gazette of the Republic of the Philippines |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[बेलिझ]] देशाला [[युनायटेड किंगडम|युनायटेड किंगडमपासून]] पूर्ण स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Belize/History |title=Belize Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[सांड्रा डे ओ'कॉनॉर]] यांची [[अमेरिकेचे सर्वोच्च न्यायालय|अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या]] पहिल्या महिला [[अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश|न्यायाधीश म्हणून]] निवड झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.supremecourt.gov/about/biographies.aspx |title=Sandra Day O'Connor Biography |website=Supreme Court of the United States |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[आर्मेनिया]]ने [[सोव्हिएत युनियन|सोव्हिएत संघापासून]] स्वातंत्र्य मिळवले.<ref>{{cite web |url=https://www.mfa.am/en/republic-of-armenia/ |title=Independence of Armenia |website=Ministry of Foreign Affairs of Armenia |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९५|१९९५]] - [[हिंदू दुग्ध प्राशन चमत्कार|भारतात व जगभरात]] अनेक भाविकांनी दावा केला की [[गणेश|गणपतीच्या]] मूर्तीने दूध प्यायले.<ref>{{cite news |title=The Hindu Milk Miracle |url=https://www.bbc.com/news |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[तैवान]]मध्ये [[१९९९ मधील तैवान भूकंप|९२१ च्या विनाशकारी भूकंपात]] २,४०० हून अधिक नागरिक मारले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Taiwan-earthquake-of-1999 |title=Taiwan earthquake of 1999 |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[तुलूझ]], [[फ्रान्स]] येथील रसायन कारखान्यात झालेल्या स्फोटात २९ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite news |title=Toulouse chemical factory explosion |url=https://www.lemonde.fr/ |website=Le Monde |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[नासा|नासाचे]] [[गॅलेलियो (अंतराळयान)|गॅलेलियो हे अंतराळयान]] [[गुरू ग्रह|गुरू ग्रहाच्या]] वातावरणात कोसळवून त्याची मोहीम समाप्त करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://solarsystem.nasa.gov/missions/galileo/overview/ |title=Galileo Mission Overview |website=NASA Solar System Exploration |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[केन्या]]च्या [[नैरोबी]] शहरातील [[वेस्टगेट मॉलवर हल्ला|वेस्टगेट मॉलवर दहशतवादी हल्ला]] होऊन ७१ हून अधिक लोक मारले गेले व १७५ जण जखमी झाले.<ref>{{cite news |title=Nairobi Westgate mall attack |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-24189116 |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १३२८|१३२८]] - [[हाँग्वू सम्राट|हाँग्वू]], [[मिंग घराणे|मिंग घराण्याचा]] संस्थापक व चिनी सम्राट. * [[इ.स. १४१५|१४१५]] - [[फ्रेडरिक तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट]], पवित्र रोमन सम्राट. * [[इ.स. १४२८|१४२८]] - [[जिंग्टाई सम्राट|जिंग्टाई]], मिंग घराण्याचा चिनी सम्राट. * [[इ.स. १७५६|१७५६]] - [[जॉन मॅकॲडम]], स्कॉटिश रस्ता-अभियंता व 'मॅकॅडमाइज्ड' रस्त्यांचे जनक.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/John-Loudon-McAdam |title=John Loudon McAdam |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८४०| १८४०]] - [[मुराद पाचवा, ऑट्टोमन सम्राट|मुराद पाचवा]], ऑट्टोमन सम्राट. * [[इ.स. १८४२| १८४२]] - [[दुसरा अब्दुल हमीद, ऑट्टोमन सम्राट|दुसरा अब्दुल हमीद]], ऑट्टोमन सम्राट. * [[इ.स. १८६६|१८६६]] - [[एच. जी. वेल्स]], इंग्रजी विज्ञानकथा लेखक ('द वॉर ऑफ द वर्ल्ड्स'चे लेखक).<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/H-G-Wells |title=H.G. Wells Biography |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९०२|१९०२]] - [[लियरी कॉन्सन्टाईन]], वेस्ट इंडीजचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू व राजकीय नेते. * [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[जितेंद्र अभिषेकी|पंडित जितेंद्र अभिषेकी]] - भारतीय शास्त्रीय गायक, नाट्यसंगीतकार व संगीतकार.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/16834/ |title=अभिषेकी, जितेंद्र गणेश |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[स्टीव्हन किंग]], प्रसिद्ध अमेरिकन भयथाट लेखक. * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[बिल मरे]], अमेरिकन अभिनेता व हास्यकलाकार. * [[इ.स. १९५१|१९५१]] - [[अस्लान माश्काडोव्ह]], चेचेन क्रांतीकारी व चेचन्याचे तिसरे राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[रिचर्ड एलिसन]], इंग्लिश आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९६३|१९६३]] - [[कर्टली ॲम्ब्रोस]], वेस्ट इंडीजचे माजी वेगवान गोलंदाज. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[जॉन क्रॉली]], इंग्लिश आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[ॲडम हकल]], झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[क्रिस गेल]], वेस्ट इंडीजचा फलंदाज व माजी कर्णधार. * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[करीना कपूर]], भारतीय हिंदी चित्रपट अभिनेत्री. == मृत्यू == * [[इ.स.पू. १९]] - [[व्हर्जिल]], प्राचीन रोमन महाकवी. * [[इ.स. १३२७|१३२७]] - [[एडवर्ड दुसरा, इंग्लंड|एडवर्ड दुसरा]], इंग्लंडचा राजा. * [[इ.स. १५५८|१५५८]] - [[चार्ल्स पाचवा, पवित्र रोमन सम्राट|चार्ल्स पाचवा]], पवित्र रोमन सम्राट व स्पेनचा राजा. * [[इ.स. १७४३|१७४३]] - [[सवाई जयसिंह द्वितीय|महाराजा सवाई जयसिंह]], जयपूर संस्थानाचे संस्थापक व खगोलशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/28925/ |title=जयसिंग, सवाई |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[आर्मांड कॅलिनेस्कू]], रोमानियाचे पंतप्रधान. * [[इ.स. १९५७|१९५७]] - [[हाकोन सातवा, नॉर्वे|हाकोन सातवा]], नॉर्वेचा राजा. * [[इ.स. १९९८|१९९८]] - [[फ्लोरेन्स ग्रिफिथ-जॉयनर]], ऑलिंपिक सुवर्णपदक विजेती अमेरिकन धावपटू. * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[पुरुषोत्तम दारव्हेकर|पंडित पुरुषोत्तम दारव्हेकर]] - मराठी नाटककार व नाट्यदिग्दर्शक ('कट्यार काळजात घुसली'चे लेखक).<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/19205/ |title=दारव्हेकर, पुरुषोत्तम रामचंद्र |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * [[आंतरराष्ट्रीय शांतता दिन]]. * [[जागतिक अल्झायमर दिन]]. * स्वातंत्र्य दिन - [[माल्टा]], [[बेलिझ]], [[आर्मेनिया]]. == बाह्य दुवे == * {{बीबीसी आज||september/21}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[सप्टेंबर १९]] - [[सप्टेंबर २०]] - '''सप्टेंबर २१''' - [[सप्टेंबर २२]] - [[सप्टेंबर २३]] - [[सप्टेंबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] 2s0b3bkzcw0r5bgqkx3uuyirxyv48k2 2711114 2711113 2026-09-21T22:08:33Z अभय नातू 206 /* ठळक घटना आणि घडामोडी */ 2711114 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|२१|२६४|२६५}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === नववे शतक === * [[इ.स. ८६६|८६६]] - [[बायझेंटाईन साम्राज्य|बायझेंटाईन सम्राट]] [[मायकेल तिसरा]] याने [[इग्नेशियस, कॉन्स्टँटिनोपलचे कुलपती|इग्नेशियस]] यांना पदच्युत करून [[फोटियस पहिला|फोटियस]] यांची पुन्हा कुलपती म्हणून नियुक्ती केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Photios |title=Photius - Byzantine patriarch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. ९०४|९०४]] - वॉरलॉर्ड [[झू वेन]] याने [[झाओझोंग (टांग सम्राट)|मिंगझोंग]] या [[टांग घराणे|टांग घराण्याच्या]] [[चीन]]च्या शेवटच्या सम्राटाला विष देऊन मारले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Zhu-Wen |title=Zhu Wen - Chinese ruler |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === बारावे शतक === * [[इ.स. ११८९|११८९]] - [[अँटीओचचा बोहेमंड तिसरा|बोहेमंड तिसऱ्याने]] [[अॅक्रॉनचा वेढा|अॅक्रॉनच्या वेढ्यादरम्यान]] [[सलादिन|सलादीनच्या]] सैन्याविरुद्धचा हल्ला परतवून लावला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Siege-of-Acre-1189-1191 |title=Siege of Acre |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === चौदावे शतक === * [[इ.स. १३३५|१३३५]] - [[ऑटो (कॅरिंथियाचा ड्युक)|ऑटो कारिंथियन]] याने [[टायरोल]] आणि [[कॅरिंथियाची डची|कॅरिंथियाच्या डचीचा]] ताबा घेतला, ज्यामुळे [[हॅप्सबर्ग घराणे|हॅप्सबर्ग घराण्याचे]] नियंत्रण प्रस्थापित झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Austria/The-Habsburgs |title=The Habsburgs in Tyrol |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १४३५|१४३५]] - [[अरासचा तह (१४३५)|अरासच्या तहामुळे]] [[फ्रांसचा चार्ल्स सातवा|चार्ल्स सातवा]] आणि [[फिलिप द गुड|फिलिप द गुड]] यांच्यात समेट घडून [[शंभर वर्षांचे युद्ध|शंभर वर्षांच्या युद्धाला]] कलाटणी मिळाली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Treaty-of-Arras-1435 |title=Congress of Arras |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५२०|१५२०]] - [[ऑट्टोमन साम्राज्य|ऑट्टोमन सम्राट]] [[सलीम पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सलीम पहिल्याच्या]] मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा [[सुलेमान पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सुलेमान पहिला]] (सुलेमान द मॅग्निफिसंट) ऑट्टोमन साम्राज्याचा सम्राट बनला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Suleyman-the-Magnificent |title=Suleyman the Magnificent |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५५८|१५५८]] - फ्रेंच सैन्याने इंग्रजांकडून [[कॅलेचा वेढा (१५५८)|कॅले शहर]] परत मिळवले, ज्यामुळे इंग्लंडचे युरोप खंडातील शेवटचे ठिकाण गमावले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Siege-of-Calais-1558 |title=Siege of Calais |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५८६|१५८६]] - [[झुटफेनची लढाई|झुटफेनच्या लढाईत]] [[इंग्लंडचे साम्राज्य|इंग्रज]] आणि [[डच प्रजासत्ताक|डच]] सैन्याने [[स्पॅनिश साम्राज्य|स्पॅनिश]] सैन्याचा सामना केला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Eighty-Years-War |title=Battle of Zutphen |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सतरावे शतक === * [[इ.स. १६७६|१६७६]] - [[बेकन्सचे बंड|बेकन्सच्या बंडादरम्यान]] बंडखोरांनी [[व्हर्जिनिया]]ची राजधानी जेम्सटाऊन शहर जाळून खाक केले.<ref>{{cite web |url=https://www.nps.gov/jame/learn/historyculture/bacons-rebellion.htm |title=Bacon's Rebellion |website=National Park Service |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८२७|१८२७]] - [[जोसेफ स्मिथ ज्युनिअर|जोसेफ स्मिथ ज्युनिअरच्या]] दाव्यानुसार [[मोरोनी (दूत)|मोरोनी]] या देवदूताने त्याला सोन्याच्या पत्र्यांवर लिहिलेली [[मॉर्मन धर्मशास्त्र|मॉर्मन धर्माची]] कथा सुपूर्द केली.<ref>{{cite web |url=https://www.churchofjesustruehealth.org/history/topics/gold-plates |title=Gold Plates |website=The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९६|१८९६]] - [[हर्बर्ट किचनर, किचनरचे पहिले अर्ल|होरेशियो किचनरने]] [[महादी युद्ध|महादी युद्धादरम्यान]] [[सुदान]]मधील [[डोंगोला]] शहर जिंकले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Anglo-Egyptian-Conquest-of-the-Sudan |title=Dongola Expedition |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[जर्मनी]]तील [[ऑप्पाऊ]] येथील [[बीएएसएफ]] (BASF) खत कारखान्यात भीषण [[ऑप्पाऊ आपत्ती|स्फोट]] होऊन ५०० ते ६०० लोकांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Oppau-explosion |title=Oppau explosion |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३४|१९३४]] - [[चंद्रशेखर आगाशे]] यांनी [[बृहन्महाराष्ट्र शुगर सिंडिकेट]] या साखर निर्मिती कंपनीची स्थापना केली.<ref>{{cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/ |title=History of Brihan Maharashtra Sugar Syndicate |website=Mumbai Mirror |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३४|१९३४]] - [[१९३४ मधील टायफून मुरोतो|टायफून मुरोतोने]] [[जपान]]च्या [[ओसाका]] शहरात धुमाकूळ घातला; यात ३,०६० हून अधिक नागरिक मारले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Muroto-typhoon-of-1934 |title=Muroto typhoon of 1934 |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३८|१९३८]] - [[१९३८ चे न्यू इंग्लंड हरिकेन|१९३८ चे हरिकेन]] [[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]] आणि न्यू इंग्लंड किनारपट्टीवर धडकले, ज्यामध्ये ५०० ते ७०० लोक ठार झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.weather.gov/box/1938Hurricane |title=The Great New England Hurricane of 1938 |website=National Weather Service |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[आयर्न गार्ड]] या फॅसिस्ट गटाने [[रोमानिया]]चे पंतप्रधान [[आर्मांड कॅलिनेस्कू|आर्मांड कॅलिनेस्कू यांची हत्या]] केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Armand-Calinescu |title=Armand Calinescu |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४२|१९४२]] - [[हॉलोकास्ट|ज्यूंच्या शिरकाणादरम्यान]] [[युक्रेन]]च्या [[दुनाईव्हत्सी]] शहरात नाझींनी २,५८८ ज्यूंची हत्या केली.<ref>{{cite web |url=https://www.ushmm.org/ |title=Holocaust in Ukraine |website=United States Holocaust Memorial Museum |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[माल्टा]] देशाला [[युनायटेड किंगडम|युनायटेड किंगडमपासून]] स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.mt/en/About%20Malta/History/Pages/Independence.aspx |title=Independence Day Malta |website=Government of Malta |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[सिंगापूर]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांचे]] अधिकृत सदस्यत्व मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/about-us/member-states |title=UN Member States - Singapore |website=United Nations |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७२|१९७२]] - [[फिलिपिन्स]]चे राष्ट्राध्यक्ष [[फर्दिनांड मार्कोस]] यांनी देशात [[लष्करी कायदा (फिलिपिन्स)|लष्करी कायदा]] लागू केला.<ref>{{cite web |url=https://www.officialgazette.gov.ph/featured/declaration-of-martial-law/ |title=Declaration of Martial Law |website=Official Gazette of the Republic of the Philippines |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[बेलिझ]] देशाला [[युनायटेड किंगडम|युनायटेड किंगडमपासून]] पूर्ण स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Belize/History |title=Belize Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[सांड्रा डे ओ'कॉनॉर]] यांची [[अमेरिकेचे सर्वोच्च न्यायालय|अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या]] पहिल्या महिला [[अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश|न्यायाधीश म्हणून]] निवड झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.supremecourt.gov/about/biographies.aspx |title=Sandra Day O'Connor Biography |website=Supreme Court of the United States |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[आर्मेनिया]]ने [[सोव्हिएत युनियन|सोव्हिएत संघापासून]] स्वातंत्र्य मिळवले.<ref>{{cite web |url=https://www.mfa.am/en/republic-of-armenia/ |title=Independence of Armenia |website=Ministry of Foreign Affairs of Armenia |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९५|१९९५]] - [[हिंदू दुग्ध प्राशन चमत्कार|भारतात व जगभरात]] अनेक भाविकांनी दावा केला की [[गणेश|गणपतीच्या]] मूर्तीने दूध प्यायले.<ref>{{cite news |title=The Hindu Milk Miracle |url=https://www.bbc.com/news |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[तैवान]]मध्ये [[१९९९ मधील तैवान भूकंप|९२१ च्या विनाशकारी भूकंपात]] २,४०० हून अधिक नागरिक मारले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Taiwan-earthquake-of-1999 |title=Taiwan earthquake of 1999 |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[तुलूझ]], [[फ्रान्स]] येथील रसायन कारखान्यात झालेल्या स्फोटात २९ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite news |title=Toulouse chemical factory explosion |url=https://www.lemonde.fr/ |website=Le Monde |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[नासा|नासाचे]] [[गॅलेलियो (अंतराळयान)|गॅलेलियो हे अंतराळयान]] [[गुरू ग्रह|गुरू ग्रहाच्या]] वातावरणात कोसळवून त्याची मोहीम समाप्त करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://solarsystem.nasa.gov/missions/galileo/overview/ |title=Galileo Mission Overview |website=NASA Solar System Exploration |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[केन्या]]च्या [[नैरोबी]] शहरातील [[वेस्टगेट मॉलवर हल्ला|वेस्टगेट मॉलवर दहशतवादी हल्ला]] होऊन ७१ हून अधिक लोक मारले गेले व १७५ जण जखमी झाले.<ref>{{cite news |title=Nairobi Westgate mall attack |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-24189116 |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १३२८|१३२८]] - [[हाँग्वू सम्राट|हाँग्वू]], [[मिंग घराणे|मिंग घराण्याचा]] संस्थापक व चिनी सम्राट. * [[इ.स. १४१५|१४१५]] - [[फ्रेडरिक तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट]], पवित्र रोमन सम्राट. * [[इ.स. १४२८|१४२८]] - [[जिंग्टाई सम्राट|जिंग्टाई]], मिंग घराण्याचा चिनी सम्राट. * [[इ.स. १७५६|१७५६]] - [[जॉन मॅकॲडम]], स्कॉटिश रस्ता-अभियंता व 'मॅकॅडमाइज्ड' रस्त्यांचे जनक.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/John-Loudon-McAdam |title=John Loudon McAdam |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८४०| १८४०]] - [[मुराद पाचवा, ऑट्टोमन सम्राट|मुराद पाचवा]], ऑट्टोमन सम्राट. * [[इ.स. १८४२| १८४२]] - [[दुसरा अब्दुल हमीद, ऑट्टोमन सम्राट|दुसरा अब्दुल हमीद]], ऑट्टोमन सम्राट. * [[इ.स. १८६६|१८६६]] - [[एच. जी. वेल्स]], इंग्रजी विज्ञानकथा लेखक ('द वॉर ऑफ द वर्ल्ड्स'चे लेखक).<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/H-G-Wells |title=H.G. Wells Biography |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९०२|१९०२]] - [[लियरी कॉन्सन्टाईन]], वेस्ट इंडीजचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू व राजकीय नेते. * [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[जितेंद्र अभिषेकी|पंडित जितेंद्र अभिषेकी]] - भारतीय शास्त्रीय गायक, नाट्यसंगीतकार व संगीतकार.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/16834/ |title=अभिषेकी, जितेंद्र गणेश |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[स्टीव्हन किंग]], प्रसिद्ध अमेरिकन भयथाट लेखक. * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[बिल मरे]], अमेरिकन अभिनेता व हास्यकलाकार. * [[इ.स. १९५१|१९५१]] - [[अस्लान माश्काडोव्ह]], चेचेन क्रांतीकारी व चेचन्याचे तिसरे राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[रिचर्ड एलिसन]], इंग्लिश आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९६३|१९६३]] - [[कर्टली ॲम्ब्रोस]], वेस्ट इंडीजचे माजी वेगवान गोलंदाज. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[जॉन क्रॉली]], इंग्लिश आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[ॲडम हकल]], झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[क्रिस गेल]], वेस्ट इंडीजचा फलंदाज व माजी कर्णधार. * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[करीना कपूर]], भारतीय हिंदी चित्रपट अभिनेत्री. == मृत्यू == * [[इ.स.पू. १९]] - [[व्हर्जिल]], प्राचीन रोमन महाकवी. * [[इ.स. १३२७|१३२७]] - [[एडवर्ड दुसरा, इंग्लंड|एडवर्ड दुसरा]], इंग्लंडचा राजा. * [[इ.स. १५५८|१५५८]] - [[चार्ल्स पाचवा, पवित्र रोमन सम्राट|चार्ल्स पाचवा]], पवित्र रोमन सम्राट व स्पेनचा राजा. * [[इ.स. १७४३|१७४३]] - [[सवाई जयसिंह द्वितीय|महाराजा सवाई जयसिंह]], जयपूर संस्थानाचे संस्थापक व खगोलशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/28925/ |title=जयसिंग, सवाई |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[आर्मांड कॅलिनेस्कू]], रोमानियाचे पंतप्रधान. * [[इ.स. १९५७|१९५७]] - [[हाकोन सातवा, नॉर्वे|हाकोन सातवा]], नॉर्वेचा राजा. * [[इ.स. १९९८|१९९८]] - [[फ्लोरेन्स ग्रिफिथ-जॉयनर]], ऑलिंपिक सुवर्णपदक विजेती अमेरिकन धावपटू. * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[पुरुषोत्तम दारव्हेकर|पंडित पुरुषोत्तम दारव्हेकर]] - मराठी नाटककार व नाट्यदिग्दर्शक ('कट्यार काळजात घुसली'चे लेखक).<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/19205/ |title=दारव्हेकर, पुरुषोत्तम रामचंद्र |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * [[आंतरराष्ट्रीय शांतता दिन]]. * [[जागतिक अल्झायमर दिन]]. * स्वातंत्र्य दिन - [[माल्टा]], [[बेलिझ]], [[आर्मेनिया]]. == बाह्य दुवे == * {{बीबीसी आज||september/21}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[सप्टेंबर १९]] - [[सप्टेंबर २०]] - '''सप्टेंबर २१''' - [[सप्टेंबर २२]] - [[सप्टेंबर २३]] - [[सप्टेंबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] ahjrndqr1symrpeit1riw2pfc714qlm 2711115 2711114 2026-09-21T22:09:31Z अभय नातू 206 /* नववे शतक */ 2711115 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|२१|२६४|२६५}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === नववे शतक === * [[इ.स. ८६६|८६६]] - [[बायझेंटाईन साम्राज्य|बायझेंटाईन सम्राट]] [[मायकेल तिसरा]] याने [[इग्नेशियस, कॉन्स्टँटिनोपलचे कुलपती|इग्नेशियस]] यांना पदच्युत करून [[फोटियस पहिला|फोटियस]] यांची पुन्हा कुलपती म्हणून नियुक्ती केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Photios |title=Photius - Byzantine patriarch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === बारावे शतक === * [[इ.स. ११८९|११८९]] - [[अँटीओचचा बोहेमंड तिसरा|बोहेमंड तिसऱ्याने]] [[अॅक्रॉनचा वेढा|अॅक्रॉनच्या वेढ्यादरम्यान]] [[सलादिन|सलादीनच्या]] सैन्याविरुद्धचा हल्ला परतवून लावला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Siege-of-Acre-1189-1191 |title=Siege of Acre |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === चौदावे शतक === * [[इ.स. १३३५|१३३५]] - [[ऑटो (कॅरिंथियाचा ड्युक)|ऑटो कारिंथियन]] याने [[टायरोल]] आणि [[कॅरिंथियाची डची|कॅरिंथियाच्या डचीचा]] ताबा घेतला, ज्यामुळे [[हॅप्सबर्ग घराणे|हॅप्सबर्ग घराण्याचे]] नियंत्रण प्रस्थापित झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Austria/The-Habsburgs |title=The Habsburgs in Tyrol |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १४३५|१४३५]] - [[अरासचा तह (१४३५)|अरासच्या तहामुळे]] [[फ्रांसचा चार्ल्स सातवा|चार्ल्स सातवा]] आणि [[फिलिप द गुड|फिलिप द गुड]] यांच्यात समेट घडून [[शंभर वर्षांचे युद्ध|शंभर वर्षांच्या युद्धाला]] कलाटणी मिळाली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Treaty-of-Arras-1435 |title=Congress of Arras |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५२०|१५२०]] - [[ऑट्टोमन साम्राज्य|ऑट्टोमन सम्राट]] [[सलीम पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सलीम पहिल्याच्या]] मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा [[सुलेमान पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सुलेमान पहिला]] (सुलेमान द मॅग्निफिसंट) ऑट्टोमन साम्राज्याचा सम्राट बनला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Suleyman-the-Magnificent |title=Suleyman the Magnificent |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५५८|१५५८]] - फ्रेंच सैन्याने इंग्रजांकडून [[कॅलेचा वेढा (१५५८)|कॅले शहर]] परत मिळवले, ज्यामुळे इंग्लंडचे युरोप खंडातील शेवटचे ठिकाण गमावले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Siege-of-Calais-1558 |title=Siege of Calais |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५८६|१५८६]] - [[झुटफेनची लढाई|झुटफेनच्या लढाईत]] [[इंग्लंडचे साम्राज्य|इंग्रज]] आणि [[डच प्रजासत्ताक|डच]] सैन्याने [[स्पॅनिश साम्राज्य|स्पॅनिश]] सैन्याचा सामना केला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Eighty-Years-War |title=Battle of Zutphen |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सतरावे शतक === * [[इ.स. १६७६|१६७६]] - [[बेकन्सचे बंड|बेकन्सच्या बंडादरम्यान]] बंडखोरांनी [[व्हर्जिनिया]]ची राजधानी जेम्सटाऊन शहर जाळून खाक केले.<ref>{{cite web |url=https://www.nps.gov/jame/learn/historyculture/bacons-rebellion.htm |title=Bacon's Rebellion |website=National Park Service |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८२७|१८२७]] - [[जोसेफ स्मिथ ज्युनिअर|जोसेफ स्मिथ ज्युनिअरच्या]] दाव्यानुसार [[मोरोनी (दूत)|मोरोनी]] या देवदूताने त्याला सोन्याच्या पत्र्यांवर लिहिलेली [[मॉर्मन धर्मशास्त्र|मॉर्मन धर्माची]] कथा सुपूर्द केली.<ref>{{cite web |url=https://www.churchofjesustruehealth.org/history/topics/gold-plates |title=Gold Plates |website=The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९६|१८९६]] - [[हर्बर्ट किचनर, किचनरचे पहिले अर्ल|होरेशियो किचनरने]] [[महादी युद्ध|महादी युद्धादरम्यान]] [[सुदान]]मधील [[डोंगोला]] शहर जिंकले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Anglo-Egyptian-Conquest-of-the-Sudan |title=Dongola Expedition |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[जर्मनी]]तील [[ऑप्पाऊ]] येथील [[बीएएसएफ]] (BASF) खत कारखान्यात भीषण [[ऑप्पाऊ आपत्ती|स्फोट]] होऊन ५०० ते ६०० लोकांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Oppau-explosion |title=Oppau explosion |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३४|१९३४]] - [[चंद्रशेखर आगाशे]] यांनी [[बृहन्महाराष्ट्र शुगर सिंडिकेट]] या साखर निर्मिती कंपनीची स्थापना केली.<ref>{{cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/ |title=History of Brihan Maharashtra Sugar Syndicate |website=Mumbai Mirror |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३४|१९३४]] - [[१९३४ मधील टायफून मुरोतो|टायफून मुरोतोने]] [[जपान]]च्या [[ओसाका]] शहरात धुमाकूळ घातला; यात ३,०६० हून अधिक नागरिक मारले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Muroto-typhoon-of-1934 |title=Muroto typhoon of 1934 |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३८|१९३८]] - [[१९३८ चे न्यू इंग्लंड हरिकेन|१९३८ चे हरिकेन]] [[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]] आणि न्यू इंग्लंड किनारपट्टीवर धडकले, ज्यामध्ये ५०० ते ७०० लोक ठार झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.weather.gov/box/1938Hurricane |title=The Great New England Hurricane of 1938 |website=National Weather Service |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[आयर्न गार्ड]] या फॅसिस्ट गटाने [[रोमानिया]]चे पंतप्रधान [[आर्मांड कॅलिनेस्कू|आर्मांड कॅलिनेस्कू यांची हत्या]] केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Armand-Calinescu |title=Armand Calinescu |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४२|१९४२]] - [[हॉलोकास्ट|ज्यूंच्या शिरकाणादरम्यान]] [[युक्रेन]]च्या [[दुनाईव्हत्सी]] शहरात नाझींनी २,५८८ ज्यूंची हत्या केली.<ref>{{cite web |url=https://www.ushmm.org/ |title=Holocaust in Ukraine |website=United States Holocaust Memorial Museum |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[माल्टा]] देशाला [[युनायटेड किंगडम|युनायटेड किंगडमपासून]] स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.mt/en/About%20Malta/History/Pages/Independence.aspx |title=Independence Day Malta |website=Government of Malta |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[सिंगापूर]]ला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांचे]] अधिकृत सदस्यत्व मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/about-us/member-states |title=UN Member States - Singapore |website=United Nations |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७२|१९७२]] - [[फिलिपिन्स]]चे राष्ट्राध्यक्ष [[फर्दिनांड मार्कोस]] यांनी देशात [[लष्करी कायदा (फिलिपिन्स)|लष्करी कायदा]] लागू केला.<ref>{{cite web |url=https://www.officialgazette.gov.ph/featured/declaration-of-martial-law/ |title=Declaration of Martial Law |website=Official Gazette of the Republic of the Philippines |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[बेलिझ]] देशाला [[युनायटेड किंगडम|युनायटेड किंगडमपासून]] पूर्ण स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Belize/History |title=Belize Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[सांड्रा डे ओ'कॉनॉर]] यांची [[अमेरिकेचे सर्वोच्च न्यायालय|अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या]] पहिल्या महिला [[अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश|न्यायाधीश म्हणून]] निवड झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.supremecourt.gov/about/biographies.aspx |title=Sandra Day O'Connor Biography |website=Supreme Court of the United States |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[आर्मेनिया]]ने [[सोव्हिएत युनियन|सोव्हिएत संघापासून]] स्वातंत्र्य मिळवले.<ref>{{cite web |url=https://www.mfa.am/en/republic-of-armenia/ |title=Independence of Armenia |website=Ministry of Foreign Affairs of Armenia |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९५|१९९५]] - [[हिंदू दुग्ध प्राशन चमत्कार|भारतात व जगभरात]] अनेक भाविकांनी दावा केला की [[गणेश|गणपतीच्या]] मूर्तीने दूध प्यायले.<ref>{{cite news |title=The Hindu Milk Miracle |url=https://www.bbc.com/news |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[तैवान]]मध्ये [[१९९९ मधील तैवान भूकंप|९२१ च्या विनाशकारी भूकंपात]] २,४०० हून अधिक नागरिक मारले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Taiwan-earthquake-of-1999 |title=Taiwan earthquake of 1999 |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[तुलूझ]], [[फ्रान्स]] येथील रसायन कारखान्यात झालेल्या स्फोटात २९ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite news |title=Toulouse chemical factory explosion |url=https://www.lemonde.fr/ |website=Le Monde |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[नासा|नासाचे]] [[गॅलेलियो (अंतराळयान)|गॅलेलियो हे अंतराळयान]] [[गुरू ग्रह|गुरू ग्रहाच्या]] वातावरणात कोसळवून त्याची मोहीम समाप्त करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://solarsystem.nasa.gov/missions/galileo/overview/ |title=Galileo Mission Overview |website=NASA Solar System Exploration |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[केन्या]]च्या [[नैरोबी]] शहरातील [[वेस्टगेट मॉलवर हल्ला|वेस्टगेट मॉलवर दहशतवादी हल्ला]] होऊन ७१ हून अधिक लोक मारले गेले व १७५ जण जखमी झाले.<ref>{{cite news |title=Nairobi Westgate mall attack |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-24189116 |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १३२८|१३२८]] - [[हाँग्वू सम्राट|हाँग्वू]], [[मिंग घराणे|मिंग घराण्याचा]] संस्थापक व चिनी सम्राट. * [[इ.स. १४१५|१४१५]] - [[फ्रेडरिक तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट]], पवित्र रोमन सम्राट. * [[इ.स. १४२८|१४२८]] - [[जिंग्टाई सम्राट|जिंग्टाई]], मिंग घराण्याचा चिनी सम्राट. * [[इ.स. १७५६|१७५६]] - [[जॉन मॅकॲडम]], स्कॉटिश रस्ता-अभियंता व 'मॅकॅडमाइज्ड' रस्त्यांचे जनक.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/John-Loudon-McAdam |title=John Loudon McAdam |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८४०| १८४०]] - [[मुराद पाचवा, ऑट्टोमन सम्राट|मुराद पाचवा]], ऑट्टोमन सम्राट. * [[इ.स. १८४२| १८४२]] - [[दुसरा अब्दुल हमीद, ऑट्टोमन सम्राट|दुसरा अब्दुल हमीद]], ऑट्टोमन सम्राट. * [[इ.स. १८६६|१८६६]] - [[एच. जी. वेल्स]], इंग्रजी विज्ञानकथा लेखक ('द वॉर ऑफ द वर्ल्ड्स'चे लेखक).<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/H-G-Wells |title=H.G. Wells Biography |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९०२|१९०२]] - [[लियरी कॉन्सन्टाईन]], वेस्ट इंडीजचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू व राजकीय नेते. * [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[जितेंद्र अभिषेकी|पंडित जितेंद्र अभिषेकी]] - भारतीय शास्त्रीय गायक, नाट्यसंगीतकार व संगीतकार.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/16834/ |title=अभिषेकी, जितेंद्र गणेश |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[स्टीव्हन किंग]], प्रसिद्ध अमेरिकन भयथाट लेखक. * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[बिल मरे]], अमेरिकन अभिनेता व हास्यकलाकार. * [[इ.स. १९५१|१९५१]] - [[अस्लान माश्काडोव्ह]], चेचेन क्रांतीकारी व चेचन्याचे तिसरे राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[रिचर्ड एलिसन]], इंग्लिश आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९६३|१९६३]] - [[कर्टली ॲम्ब्रोस]], वेस्ट इंडीजचे माजी वेगवान गोलंदाज. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[जॉन क्रॉली]], इंग्लिश आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[ॲडम हकल]], झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[क्रिस गेल]], वेस्ट इंडीजचा फलंदाज व माजी कर्णधार. * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[करीना कपूर]], भारतीय हिंदी चित्रपट अभिनेत्री. == मृत्यू == * [[इ.स.पू. १९]] - [[व्हर्जिल]], प्राचीन रोमन महाकवी. * [[इ.स. १३२७|१३२७]] - [[एडवर्ड दुसरा, इंग्लंड|एडवर्ड दुसरा]], इंग्लंडचा राजा. * [[इ.स. १५५८|१५५८]] - [[चार्ल्स पाचवा, पवित्र रोमन सम्राट|चार्ल्स पाचवा]], पवित्र रोमन सम्राट व स्पेनचा राजा. * [[इ.स. १७४३|१७४३]] - [[सवाई जयसिंह द्वितीय|महाराजा सवाई जयसिंह]], जयपूर संस्थानाचे संस्थापक व खगोलशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/28925/ |title=जयसिंग, सवाई |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[आर्मांड कॅलिनेस्कू]], रोमानियाचे पंतप्रधान. * [[इ.स. १९५७|१९५७]] - [[हाकोन सातवा, नॉर्वे|हाकोन सातवा]], नॉर्वेचा राजा. * [[इ.स. १९९८|१९९८]] - [[फ्लोरेन्स ग्रिफिथ-जॉयनर]], ऑलिंपिक सुवर्णपदक विजेती अमेरिकन धावपटू. * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[पुरुषोत्तम दारव्हेकर|पंडित पुरुषोत्तम दारव्हेकर]] - मराठी नाटककार व नाट्यदिग्दर्शक ('कट्यार काळजात घुसली'चे लेखक).<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/19205/ |title=दारव्हेकर, पुरुषोत्तम रामचंद्र |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * [[आंतरराष्ट्रीय शांतता दिन]]. * [[जागतिक अल्झायमर दिन]]. * स्वातंत्र्य दिन - [[माल्टा]], [[बेलिझ]], [[आर्मेनिया]]. == बाह्य दुवे == * {{बीबीसी आज||september/21}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[सप्टेंबर १९]] - [[सप्टेंबर २०]] - '''सप्टेंबर २१''' - [[सप्टेंबर २२]] - [[सप्टेंबर २३]] - [[सप्टेंबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] p3vykiugahtv4ksqu1s9w6fds0632dc 0 15538 2711074 2685907 2026-09-21T15:39:26Z अभय नातू 206 शुद्धलेखन 2711074 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट फुटबॉल क्लब | नाव = मँचेस्टर सिटी एफ.सी. | चित्र = | पूर्ण नाव = मँचेस्टर सिटी फुटबॉल क्लब | टोपणनाव = द सिटीझन्स, द ब्लूज, सिटी | स्थापना = इ.स. १८८० (सेंट मार्क्स नावाने) | मैदान = [[सिटी ऑफ मँचेस्टर स्टेडियम|इतिहाद स्टेडियम]], [[मँचेस्टर]], [[इंग्लंड]] | आसनक्षमता = ५३,४०० | लीग = [[प्रीमियर लीग]] | हंगाम = २०२३-२४ | गुणानुक्रम = प्रीमियर लीग, प्रथम स्थान (विजेते) | pattern_la1 = _mancity2223h | pattern_b1 = _mancity2223h | pattern_ra1 = _mancity2223h | pattern_sh1 = _mancity2223h | pattern_so1 = _mancity2223hl | leftarm1 = 78BCFF | body1 = 78BCFF | rightarm1 = 78BCFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 78BCFF | pattern_la2 = _mancity2223a | pattern_b2 = _mancity2223a | pattern_ra2 = _mancity2223a | pattern_sh2 = _mancity2223a | pattern_so2 = _mancity2223al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _mancity2223t | pattern_b3 = _mancity2223t | pattern_ra3 = _mancity2223t | pattern_sh3 = _mancity2223t | pattern_so3 = _mancity2223tl | leftarm3 = D3FE7A | body3 = D3FE7A | rightarm3 = D3FE7A | shorts3 = 384157 | socks3 = D3FE7A }} '''मँचेस्टर सिटी फुटबॉल क्लब''' हा [[युनायटेड किंग्डम]]च्या [[मँचेस्टर]] शहरामधील एक व्यावसायिक [[फुटबॉल]] क्लब आहे. १८८० मध्ये 'सेंट मार्क्स' नावाने स्थापन झालेला हा क्लब १८९४ मध्ये 'मँचेस्टर सिटी' नावाने ओळखला जाऊ लागला. हा क्लब [[इंग्लंड]]च्या [[प्रीमियर लीग]]मध्ये खेळतो. १९६० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात व १९७० च्या सुरुवातीस या क्लबने विविध विजेतेपदे मिळवून यश संपादन केले; परंतु त्यानंतरच्या काळात मँचेस्टर सिटीची कामगिरी घसरली. २००८ मध्ये हा क्लब 'अबू धाबी युनायटेड ग्रुप'ने विकत घेतला व संघात दर्जेदार खेळाडू मिळवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक केली. यानंतर मँचेस्टर सिटीची वाटचाल जगप्रसिद्ध फुटबॉल क्लब्समध्ये झाली. २०११ मध्ये मँचेस्टर सिटीने [[एफ.ए. कप]] जिंकला आणि युएफा चॅम्पियन्स लीगसाठी पात्रता मिळवली. २०१२ मध्ये मँचेस्टर सिटीने १९६८ नंतर प्रथमच प्रीमियर लीग चषक जिंकला. पुढे पेप गार्डिओला यांच्या मार्गदर्शनाखाली २०२२-२३ मध्ये क्लबने युएफा चॅम्पियन्स लीगसह 'ट्रेबल' (एकाच हंगामात तीन प्रमुख विजेतेपदे) जिंकण्याचा ऐतिहासिक पराक्रम केला. == प्रमुख विजेतेपदे == {| class="wikitable sortable" style="width: auto;" |- ! स्पर्धा !! प्रकार !! विजेतेपदे !! विजेती वर्षे |- | [[प्रीमियर लीग]] / फर्स्ट डिव्हिजन || राष्ट्रीय लीग || १० || १९३६–३७, १९६७–६८, २०११–१२, २०१३–१४, २०१७–१८, २०१८–१९, २०२०–२१, २०२१–२२, २०२२–२३, २०२३–२४ |- | [[एफ.ए. कप]] || राष्ट्रीय कप || ७ || १९०३–०४, १९३३–३४, १९५५–५६, १९६८–६९, २०१०–११, २०१८–१९, २०२२–२३ |- | [[इएफएल कप|ईएफएल कप (लॉग कप)]] || राष्ट्रीय कप || ८ || १९६९–७०, १९७५–७६, २०१३–१४, २०१५–१६, २०१७–१८, २०१८–१९, २०१९–२०, २०२०–२१ |- | [[एफए कम्युनिटी शील्ड]] || राष्ट्रीय सुपर कप || ७ || १९३७, १९६८, १९७२, २०१२, २०१८, २०१९, २०२४ |- style="background-color: #e6f2ff;" | [[युएफा चँपियन्स लीग]] || आंतरराष्ट्रीय || १ || २०२२–२३ |- | युएफा कप विनर्स कप || आंतरराष्ट्रीय || १ || १९६९–७० |- | युएफा सुपर कप || आंतरराष्ट्रीय || १ || २०२३ |- | फिफा क्लब विश्वचषक || आंतरराष्ट्रीय || १ || २०२३ |} == दालन == <gallery width="200" heights="150"> File:City of Manchester Stadium East Stand.jpg|इतिहाद स्टेडियम File:2011FACupFinalWinners.JPG|२०११ चा एफ.ए. कप जिंकल्यानंतरचा आनंदोत्सव File:Manchester City pitch invasion.JPG|प्रीमियर लीग विजेतेपदानंतर मैदानावर आलेले चाहते </gallery> == संघनायक == {| class="wikitable sortable" style="background-color: #fcfcfc;" |- style="background-color: #e0e0e0;" ! वर्षे !! कर्णधार !! देश |- | align="center" | १९९८–२००० | [[अँडी मॉरिसन]] ([[डिफेंडर (असोसिएशन फुटबॉल)|DF]]) | {{देशध्वज|SCO}} |- | align="center" | २०००–२००१ | [[अल्फी हॅलँड]] ([[डिफेंडर (असोसिएशन फुटबॉल)|DF]]/[[मिडफिल्डर|MF]]) | {{देशध्वज|NOR}} |- | align="center" | २००१–२००२ | [[स्टुअर्ट पियर्स]] ([[डिफेंडर (असोसिएशन फुटबॉल)|DF]]) | {{देशध्वज|ENG}} |- | align="center" | २००२–२००३ | [[अली बेनार्बिया]] ([[मिडफिल्डर|MF]]) | {{देशध्वज|ALG}} |- | align="center" | २००३–२००६ | [[सिल्वेन डिस्टिन]] ([[डिफेंडर (असोसिएशन फुटबॉल)|DF]]) | {{देशध्वज|FRA}} |- | align="center" | २००६–२००९ | [[रिचर्ड ड्युन]] ([[डिफेंडर (असोसिएशन फुटबॉल)|DF]]) | {{देशध्वज|IRE}} |- | align="center" | २००९–२०१० | [[कोलो टूर]] ([[डिफेंडर (असोसिएशन फुटबॉल)|DF]]) | {{देशध्वज|CIV}} |- | align="center" | २०१०–२०११ | [[कार्लोस टेवेझ]] ([[फॉरवर्ड (असोसिएशन फुटबॉल)|FW]]) | {{देशध्वज|ARG}} |- | align="center" | २०११–२०१९ | [[व्हिन्सेंट कंपनी]] ([[डिफेंडर (असोसिएशन फुटबॉल)|DF]]) | {{देशध्वज|BEL}} |- | align="center" | २०१९–२०२० | [[डेव्हिड सिल्वा]] ([[मिडफिल्डर|MF]]) | {{देशध्वज|ESP}} |- | align="center" | २०२०–२०२२ | [[फर्नांडिन्हो (फुटबॉलपटू, मे १९८५ मध्ये जन्म)|फर्नांडिन्हो]] ([[मिडफिल्डर|MF]]) | {{देशध्वज|BRA}} |- | align="center" | २०२२–२०२३ | [[इल्के गुंडोगन]] ([[मिडफिल्डर (असोसिएशन फुटबॉल)|MF]]) | {{देशध्वज|GER}} |- | align="center" | २०२३–२०२५ | [[काइल वॉकर]] ([[डिफेंडर (असोसिएशन फुटबॉल)|DF]]) | {{देशध्वज|ENG}} <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mancity.com/news/mens/kyle-walker-red-star-belgrade-champions-league-preview-63830635|title=Walker 'honoured and privileged' to wear the City captain's armband|last=Leigh|first=Neil|website=Manchester City FC|language=en|access-date=2025-03-12}}</ref> |- | align="center" | २०२५–वर्तमान | [[केविन डी ब्रूएन]] ([[मिडफिल्डर|MF]]) | {{देशध्वज|BEL}} <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sports.yahoo.com/pep-guardiola-opens-manchester-city-202500329.html|title=Pep Guardiola opens up on Manchester City’s new club captain and behind-the-scenes relationship with Txiki Begiristain|date=2025-02-12|website=Yahoo Sports|language=en-US|access-date=2025-03-12}}</ref> |} == स्टेडियम == {{मुख्य|सिटी ऑफ मँचेस्टर स्टेडियम}} {{हे सुद्धा पहा|हायड रोड (स्टेडियम)|मेन रोड}} पूर्व मँचेस्टरमधील '''सिटी ऑफ मँचेस्टर स्टेडियम''', जे २०११ पासून प्रायोजकत्वाच्या कारणास्तव '''इतिहाद स्टेडियम''' म्हणून ओळखले जाते, मँचेस्टर सिटी कौन्सिलकडून २०० वर्षांच्या करारावर (लीज) मँचेस्टर सिटीकडे हस्तांतरित करण्यात आले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://stadiumdb.com/stadiums/eng/city_of_manchester_stadium|title=Etihad Stadium (City of Manchester Stadium / Eastlands) – StadiumDB.com|website=stadiumdb.com|access-date=2025-03-12}}</ref> २००२-०३ हंगामात या स्टेडियममध्ये येण्यापूर्वी क्लबने ३० दशलक्ष पाउंडपेक्षा जास्त खर्च करून त्याचा कायापालट फुटबॉल स्टेडियममध्ये केला. यात खेळपट्टीची पातळी खाली केली गेली, प्रेक्षकक्षमतेसाठी अतिरिक्त स्तर जोडला गेला आणि नवीन नॉर्थ स्टँड बांधण्यात आला. नवीन स्टेडियमवरील उद्घाटनाचा सामना एफ.सी. बार्सिलोनाविरुद्ध झाला, ज्यामध्ये मँचेस्टर सिटीने २-१ असा विजय मिळवला. २०१५-१६ च्या हंगामात साउथ स्टँडवर तिसरा मजला बांधून स्टेडियमची क्षमता ५५,०९७ पर्यंत वाढवण्यात आली. १८८० ते १८८७ दरम्यान पाच वेगवेगळ्या मैदानांवर घरचे सामने खेळल्यानंतर क्लब '''हायड रोड फुटबॉल स्टेडियम''' येथे स्थायिक झाला, जिथे त्यांनी ३६ वर्षे सामने खेळले. १९२० मध्ये आगीत मेन स्टँड नष्ट झाल्यावर क्लब ८४,००० क्षमतेच्या 'मेन रोड' स्टेडियमवर गेला. ३ मार्च १९३४ रोजी स्टोक सिटीविरुद्धच्या एफ.ए. कप सामन्यात ८४,५६९ प्रेक्षकांनी हजेरी लावली होती, जो इंग्लिश क्लब फुटबॉलच्या इतिहासातील घरच्या मैदानावरील प्रेक्षकसंख्येचा एक मोठा विक्रम ठरला. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{Commons category|Manchester City FC|{{लेखनाव}}}} * {{Official website|http://www.mcfc.co.uk/}} {{प्रीमियर लीग}} [[वर्ग:इंग्लिश फुटबॉल क्लब]] [[वर्ग:मँचेस्टर]] no59ml9fknle5tve7rrd0fzofjvulld 0 20584 2711136 2710623 2026-09-22T00:34:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711136 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = १८ मार्च |वर्ष = २०२६ }} {{Infobox cricket tournament main | name = आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक | image = ICC Men's T20 World Cup Trophy.webp | imagesize = | caption = '''टी२० विश्वचषक''' | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] | tournament format = [[साखळी सामने]] व [[बाद फेरी]] | first = [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | last = [[२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] | participants = २०<ref>{{cite web |title=आयसीसीकडून जागतिक कार्यक्रमांच्या विस्ताराची घोषणा|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2164062 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]]|access-date=१९ एप्रिल २०२२|language=en}}</ref> | champions = {{cr|IND}} (३रे विजेतेपद) | most successful = {{cr|IND}} (३ विजेतीपदे) | most runs = {{flagicon|IND}} [[विराट कोहली]] (१,२९२)<ref name="stats3000.cricinfo.com">[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – सर्वाधिक धावा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123945/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४} क्रिकइन्फो</ref> | most wickets = {{flagicon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] (५०)<ref name="stats5000000.cricinfo.com"> [http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – कारकिर्दीतील सर्वाधिक बळी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123959/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४}} क्रिकइन्फो</ref> }} {{Season sidebar | image = [[File:ICC_Men's_T20_World_Cup_Trophy_at_COA_-_BugWarp_(20)_(cropped).jpg|250px]] | caption = प्रतिष्ठित आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक ट्रॉफी | title = स्पर्धा | list = * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] * [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] * [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] * [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] * [[२०२६ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] * [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] * [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] }} '''[[आयसीसी]] पुरुष टी२० विश्वचषक''' (पूर्वी '''आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०''' म्हणून ओळखली जात असे)<ref>{{cite web |title=विश्व टी२०चे टी२० विश्वचषक असे नामकरण |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |आयसीसी]] | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२ |date=२३ नोव्हेंबर २०१८|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200931/https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |archive-date=२३ नोव्हेंबर २०१८ |url-status=live}}</ref> ही [[आंतरराष्ट्रीय टी२० | ट्वेंटी२० क्रिकेट]]ची आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आहे. क्रिकेटची प्रशासकीय संस्था, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] (आयसीसी) द्वारे आयोजित करण्यात आलेल्या या स्पर्धेत सध्या १६ संघांचा समावेश आहे, ज्यामध्ये दिलेल्या अंतिम मुदतीनुसार क्रमवारीतील अव्वल १० संघ आणि [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] स्पर्धेद्वारे निवडलेल्या सहा संघांचा समावेश आहे. सदर स्पर्धा साधारणतः दर दोन वर्षांनी आयोजित केली जाते. तथापि, स्पर्धेची २०२० आवृत्ती [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | २०२० मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये होणार होती, परंतु कोविड-१९ मुळे, स्पर्धा २०२१ पर्यंत पुढे ढकलण्यात आली]] आणि यजमानपद भारताकडे सोपविण्यात आले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] नंतर तब्बल पाच वर्षांनी २०२१ मध्ये स्पर्धा आयोजित करण्यात आली. तथापि, [[कोव्हिड-१९ महामारीचा क्रिकेटवर झालेला परिणाम|भारतातील कोविड-१९ महामारी]]मुळे, सामने [[संयुक्त अरब अमिराती]] (युएई) आणि [[ओमान]] येथे हलविण्यात आले.<ref>{{Cite web|date=17 August 2021|title=टी२० विश्वचषक: २४ ऑक्टोबर रोजी दुबईमध्ये भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामनारंगणार |url=https://www.thelivemirror.com/t20-world-cup-india-vs-pakistan-october-24/ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|website=द लाईव्ह मिरर| | language=en-US}}</ref> मे २०१६ मध्ये, आयसीसीने २०१८ मध्ये एक स्पर्धा आयोजित करण्याची कल्पना पुढे आणली, ज्यामध्ये दक्षिण आफ्रिका संभाव्य यजमान असणार होता.<ref name="2018SA">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/1019437.html |title=२०१८ मध्ये टी-२० वर्ल्डकप पुनरागमन होण्याची आयसीसीला आशा | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|work=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> परंतु [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]]च्या समारोपाच्या वेळी, आयसीसीने २०१८ आवृत्तीची कल्पना वगळली.<ref>{{cite web|title=चॅम्पियन्स ट्रॉफी २०२१ मध्ये होणार, २०१८ मध्ये टी२० विश्वचषक स्पर्धा नाही|work=हिंदुस्थान टाइम्स|author1=मुकेश भट्ट|url=http://www.hindustantimes.com/cricket/no-icc-world-t20-in-2018-india-to-host-next-champions-trophy-in-2021/story-myhab0aP2U4ZM4n0pyVuZM.html|date=१८ जून २०१७| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> २०२६ पर्यंत, दहा स्पर्धा खेळल्या गेल्या आहेत, त्यात एकूण २४ संघांनी भाग घेतला आहे आणि आतापर्यंत सहा राष्ट्रीय संघांनी टी२० विश्वचषक जिंकला आहे. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताने]] सर्वाधिक तीन विजय मिळवले आहेत ([[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]). [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडिज]] ([[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]], [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]) आणि [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] ([[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]], [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) यांनी दोनदा जिंकले आहेत आणि [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] ([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]), [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] ([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]) आणि [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] ([[२०२१ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) यांनी प्रत्येकी एक विजेतेपद पटकावले आहे. एकूण १५ देशांनी या स्पर्धेचे आयोजन केले आहे (वेस्ट इंडिजच्या ६ बेट राष्ट्रांसह). पटकावले होते. ==इतिहास== ===पार्श्वभूमी=== २००२ मध्ये जेव्हा [[बेन्सन आणि हेजेस चषक]] संपला तेव्हा [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड|ईसीबी]]ला तिची जागा भरण्यासाठी आणखी एक एकदिवसीय स्पर्धा आवश्यक होती. कमी होत चाललेली गर्दी आणि कमी होणारे प्रायोजकत्व याला प्रतिसाद म्हणून क्रिकेट अधिकारी युवा पिढीमध्ये खेळाची लोकप्रियता वाढवण्याचा विचार करत होते. खेळाच्या दीर्घ आवृत्त्यांमुळे बंद झालेल्या हजारो चाहत्यांना वेगवान, रोमांचक क्रिकेट पोहोचवण्याचा हेतू होता. ईसीबीचे मार्केटिंग मॅनेजर स्टुअर्ट रॉबर्टसन यांनी २००१ मध्ये काउंटी अध्यक्षांना प्रति डाव २० षटकांचा प्रस्ताव दिला आणि त्यांनी नवीन स्वरूप स्वीकारण्याच्या बाजूने ११-७ मते दिली.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6985087.stm |title=ट्वेंटी२०ची मुळे | work=बीबीसी स्पोर्ट| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;देशांतर्गत स्पर्धा [[Image:2007t20.jpg|thumb|280px|बांगलादेश वि दक्षिण आफ्रिका २००७ सत्रामध्ये]] १३ जून २००३ रोजी प्रथम अधिकृत ट्वेंटी२० सामने इंग्लिश काउंटींदरम्यान [[ट्वेंटी२० ब्लास्ट]] स्पर्धेमध्ये खेळले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/somerset-lose-to-warwickshire-but-twenty20-cup-is-a-great-success-at-taunton-129596 |title= सॉमरसेट वॉरविकशायरकडून हरले पण ट्वेन्टी२० चषक टॉंटन येथे मोठे यश आहे | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> इंग्लंडमधील ट्वेंटी-२०चा पहिला हंगाम बऱ्यापैकी यशस्वी ठरला, ज्यामध्ये [[सरे काउंटी क्रिकेट क्लब|सरे लायन्स]]ने [[वॉरविकशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|वॉर्विकशायर बेअर्स]]चा ९ गडी राखून पराभव करून विजेतेपदावर नाव कोरले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/twenty20-cup-2003-124121/surrey-vs-warwickshire-final-304785/full-scorecard |title= सरे वि वॉरविकशायर अंतिम सामना धावफलक | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> मिडलसेक्स आणि सरे यांच्यात १५ जुलै २००४ रोजी लॉर्ड्स मैदानावरील पहिल्या ट्वेंटी२० सामन्यात २७,५०९ लोकांची गर्दी झाली होती, ही १९५३ नंतरच्या वन-डे फायनल व्यतिरिक्त कोणत्याही काऊंटी क्रिकेट सामन्यासाठी सर्वात मोठी उपस्थिती होती.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/may/25/usman-afzaal-surrey-middlesex-twenty20 |title=उस्मान अफझलने सरेला विजयी सुरुवात करून दिली परंतु अनुपस्थित चाहत्यांची चिंता वाढली|first=पॉल |last=विवर |newspaper=द गार्डियन |date=२५ मे २००९| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> लवकरच इतर क्रिकेट मंडळांनी ट्वेंटी२० सामने स्वीकारल्यानंतर, अनपेक्षित गर्दीची उपस्थिती, पाकिस्तानची [[फैसल बँक टी२० चषक]] आणि कॅरेबियनमधील [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धा यांसारख्या नवीन देशांतर्गत स्पर्धा आणि फॉरमॅटमधील आर्थिक प्रोत्साहन यामुळे फॉरमॅटची लोकप्रियता वाढली.{{citation needed|date=November 2021}} वेस्ट इंडीजच्या प्रादेशिक संघांनी [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धेत भाग घेतला. या कार्यक्रमाला दोषी फसवणूक करणारा [[ॲलन स्टॅनफोर्ड]]ने आर्थिक पाठबळ दिले होते, ज्याने त्याच्या मोठ्या पॉन्झी योजनेचे फळ म्हणून किमान US$२८,०००,००० निधी दिला होता.{{citation needed|date=November 2021}} ही स्पर्धा वार्षिक स्वरूपाची असेल असा मानस होता.{{citation needed|date=November 2021}} उद्घाटनाच्या सामन्यात [[गयाना क्रिकेट|गयाना]]ने [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]]चा ५ गडी राखून पराभव करून US$१,०००,०० रक्कम बक्षीस म्हणून मिळविली.<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/stanford/content/story/256391.html|title=स्टॅनफोर्ड २०/२० स्पर्धेचे विजेतेपद गयानाकडे|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|date=१४ ऑगस्ट २००६}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|title=स्टॅनफोर्ड ट्वेन्टी२० स्पर्धेच्या तारखा जाहीर|work=द जमैका ऑबझर्व्हर|date=९ फेब्रुवारी २००६|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205185816/http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|archive-date=५ डिसेंबर २००८}}</ref> एक स्पिन-ऑफ स्पर्धा, [[स्टॅनफोर्ड सुपर सिरीज]], ऑक्टोबर २००८ मध्ये [[मिडलसेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|मिडलसेक्स]] आणि [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]], इंग्लिश आणि कॅरिबियन ट्वेंटी-२० स्पर्धांचे संबंधित विजेते आणि वेस्ट इंडीजच्या देशांतर्गत खेळाडूंमधून स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्स संघ तयार करण्यात आलेला संघ; यांच्या दरम्यान खेळविण्यात आली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने स्पर्धा जिंकून US$२८०,०० बक्षीस रक्कम मिळवली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/372261.html|title=स्टॅनफोर्डसाठी मिडलसेक्सचे नेतृत्व उदलकडे |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=३ ऑक्टोबर २००८ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/375624.html |title=रामदिनच्या नेतृत्वाखाली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने मोठ्या पैशाच्या वैभवाकडे|first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=२७ ऑक्टोबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> १ नोव्हेंबर रोजी, स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्सने इंग्लंडशी सामना खेळला ज्यामध्ये अनेक वर्षांनंतर पाच सामन्यांपैकी पाहिला सामना असण्याची अपेक्षा होती आणि विजेत्याला प्रत्येक सामन्यात US$२०,०००,००० चे बक्षीस मिळाले.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/376602.html |title=गेल लीड्स सुपरस्टार्स टू मिलियन्स |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |date=१ नोव्हेंबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/7895505.stm |title=यूएस टायकूनवर $८ अब्जपेक्षा जास्त फसवणुकीचा आरोप|work=बीबीसी न्यूझ |date=१७ फेब्रुवारी २००९ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० {{Main|आंतरराष्ट्रीय टी२०}} १७ फेब्रुवारी २००५ रोजी [[ऑकलंड]]मधील [[ईडन पार्क]] येथे खेळल्या गेलेल्या पुरुषांच्या संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यात [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलिया]]ने [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]]चा पराभव केला. हा खेळ हलक्या-फुलक्या पद्धतीने खेळला गेला – दोन्ही बाजू १९८० च्या दशकात परिधान केलेल्या किटमध्ये दिसल्या, न्यू झीलंड संघाने परिधान केलेल्या किट ह्या [[बेज ब्रिगेड]]ची थेट प्रत होती. बेज ब्रिगेडच्या विनंतीनुसार, काही खेळाडूंनी १९८० च्या दशकात लोकप्रिय असलेल्या मिशा/दाढी आणि केसांच्या शैली देखील ठेवल्या होत्या. ऑस्ट्रेलियाने सर्वसमावेशकपणे खेळ जिंकला, आणि जसजसा परिणाम न्यू झीलंडच्या डावाच्या अखेरीस स्पष्ट झाला, खेळाडू आणि पंचांनी गोष्टी कमी गांभीर्याने घेतल्या - ग्लेन मॅकग्राने १९८१च्या दोन्ही बाजूंमधील एकदिवसीय सामन्यातील [[ट्रेव्हर चॅपल]]च्या अंडरआर्म घटनेची गंमतीने पुनरावृत्ती केली आणि पंच [[बिली बाउडेन]] यांनी त्याला प्रत्युत्तरात गंमतीने लाल कार्ड दाखवले (क्रिकेटमध्ये लाल कार्डे सामान्यतः वापरली जात नाहीत). ===उद्घाटन स्पर्धा=== [[File:T20 final 2009.jpg|thumb|[[लॉर्ड्स]]वर २००९च्या अंतिम सामन्यामध्ये [[शाहिद आफ्रिदी]]ला गोलंदाजी करताना [[लसिथ मलिंगा]].]] दर दोन वर्षांनी आयसीसी विश्वचषक ट्वेंटी-२० स्पर्धा आयोजित करण्‍याचे प्रथम ठरवण्‍यात आले होते, जर त्या वर्षी [[क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धा नियोजित असेल तर ट्वेंटी-२० विश्वचषक स्पर्धा एक वर्ष आधी आयोजित केली जाईल. पहिली स्पर्धा [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेत]] झाली जिथे [[भारत क्रिकेट संघ|भारताने]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ|पाकिस्तानचा]] अंतिम फेरीत पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8604/report/287879/india-vs-pakistan-final-icc-world-twenty20-2007-08|title=इंडिया होल्ड देअर नर्व्ह टू विन थ्रिलर|first=दिलीप|last=प्रेमचंद्रन|date=२४ सप्टेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|}}</ref> [[केन्या क्रिकेट संघ| केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]] यांना [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] द्वारे पात्रता मिळवावी लागली जी [[नैरोबी]] येथे ५० षटकांची स्पर्धा होती.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/worldcricketleague/content/story/278951.html|title=केन्या क्रश कॅनडा टू बूक फायनल प्लेस|location=नैरोबी|date=५ फेब्रुवारी २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> डिसेंबर २००७ मध्ये संघांची चांगली तयारी करण्यासाठी २० षटकांच्या फॉरमॅटसह पात्रता स्पर्धा आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. ज्यामध्ये सहा संघ सहभागी झाले, त्यातील दोन [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी पात्र ठरले आणि प्रत्येकाला $२५०,००० बक्षीस रक्कम मिळाली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/325356.html |title=आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी-२० पात्रता स्पर्धा आयर्लंडमध्ये होणार|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=१३ डिसेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|दुसरी स्पर्धा]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ |पाकिस्तानने]] २१ जून २००९ रोजी [[इंग्लंड]]मध्ये [[श्रीलंका क्रिकेट संघ |श्रीलंकेचा]] ८ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धा मे २०१०मध्ये [[वेस्ट इंडीज]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती, जिथे [[इंग्लंड क्रिकेट संघ |इंग्लंडने]] [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलियाचा]] ७ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ |वेस्ट इंडीजने]] [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंकेचा]] पराभव करून विजेतेपद मिळवले. आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२० च्या अंतिम फेरीत प्रथमच यजमान राष्ट्र सहभागी झाले होते. [[आयर्लंड क्रिकेट संघ| आयर्लंड]] आणि [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तानसह]] [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२]] स्पर्धेमध्ये १२ स्पर्धक सहभागी होते. ही स्पर्धा आशियाई देशातील पहिला टी२० विश्वचषक स्पर्धा होती. ===१६ संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]च्या आवृत्तीचा विस्तार १६ संघ स्वरूपात केला जाणार होता परंतु तो पुन्हा १२ वर करण्यात आला.<ref>{{cite web|title=आयसीसीची कसोटी चॅम्पियनशिपसाठी सहमती|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/current/story/481373.html|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[बांगलादेश]]मध्ये आयोजित [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]च्या स्पर्धेत दहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#पूर्ण सदस्य|पूर्ण सदस्य]] आणि [[२०१३ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता|२०१३]]च्या आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीत पात्र ठरलेल्या सर्व सहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#सहयोगी सदस्य|सहयोगी सदस्यांसह]] १६ संघांना प्रथमच सहभागी करून घेण्यात आले होते. तथापि ८ ऑक्टोबर २०१२ रोजी [[आयसीसी पुरुष आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारी]]तील अव्वल आठ पूर्ण सदस्य संघांना [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#सुपर १० फेरी | सुपर १०]] टप्प्यात स्थान देण्यात आले. उर्वरित आठ संघ [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#गट फेरी | गट फेरीमध्ये]] सहभागी झाले होते, ज्यामधून दोन संघ सुपर १० टप्प्यात गेले.<ref name=ICC>{{cite web|url=http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|title=वेस्ट इंडीज टू स्टार्ट वर्ल्ड टी२० टायटल डिफेन्स अगेन्स्ट इंडिया|date=२७ ऑक्टोबर २०१३|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]] | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029185415/http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०१३}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/bcb-promises-stellar-t20-wc/|title=बीसीबी प्रॉमिसेस स्टेलार टी२० वर्ल्ड कप |date=७ एप्रिल २०१३|newspaper=द डेली स्टार, बांगलादेश | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> या स्पर्धेत तीन नवीन संघांनी (नेपाळ, हाँगकाँग आणि यूएई) पदार्पण केले. ;कोविड-१९ जुलै २०२० मध्ये, ICC ने जाहीर केले की २०२० आणि २०२१ या दोन्ही आवृत्त्या महामारीमुळे प्रत्येकी एक वर्षाने पुढे ढकलण्यात आल्या आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733391 |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२० पुढे ढकलली|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> त्यामुळे, २०२० स्पर्धा (मूळत: ऑस्ट्रेलियाद्वारे आयोजित केली जाणार होती) [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|नोव्हेंबर २०२१]] मध्ये हलविण्यात आली आणि २०२१ स्पर्धा (मूळतः भारतात आयोजित केली जाणारी) [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|ऑक्टोबर २०२२]] मध्ये हलवली गेली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733341 |title=पुरुष टी२० विश्वचषक पुढे ढकलण्याबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २०२१ मध्ये भारत आणि २०२२ मध्ये ऑस्ट्रेलियाने यजमानपद भूषवले होते, उलट क्रमाने असले तरी ऑस्ट्रेलिया आणि भारताने स्पर्धेचे यजमानपद राखले.<ref>{{Cite web|date=10 August 2020|title=पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ भारतात, २०२२ ऑस्ट्रेलियात; महिला क्रिकेट विश्वचषक पुढे ढकलला | url=https://www.icc-cricket.com/news/1749997}}</ref> <ref name=sixsports.in /> २०२१ची स्पर्धा १७ ऑक्टोबर ते १४ नोव्हेंबर २०२१ या कालावधीत ओमान आणि संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये खेळल्या गेलेल्या सामन्यांसह पार पडली.<ref>{{Cite web|title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ चे सामने जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2210270 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> ===२० संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== जून २०२१ मध्ये, आयसीसीने घोषित केले की २०२४, २०२६, २०२८ आणि २०३० मधील टी२० विश्वचषक स्पर्धा २० संघांचा समावेश करण्यासाठी विस्तारित केल्या जातील.<ref name=sixsports.in>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे वर्ल्डकप स्पर्धा जाहीर; २०२७ आणि २०३१ मध्ये १४ संघ|url=https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=सिक्स स्पोर्ट्स|archive-date=2022-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401040539/https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|url-status=dead}}</ref> संघांची ४ गटात (प्रति गट ५ संघ) विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ सुपर आठमध्ये जातील.<ref>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे पुरुषांच्या जागतिक स्पर्धांचा विस्तार: एकदिवसीय विश्वचषक स्पर्धेत १४ संघ, टी२० विश्वचषक स्पर्धेत २० संघ | url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=इएसपीएन क्रिकइन्फो| language=en}}</ref> त्यांची प्रत्येकी चारच्या दोन गटात विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ उपांत्य फेरीत प्रवेश करतील. २०२४ टी२० विश्वचषक वेस्ट इंडीज आणि युनायटेड स्टेट्समध्ये आयोजित केला जाईल. यूएसने पहिल्यांदाच विश्वचषक स्पर्धेचे आयोजन केले आहे, ज्यामध्ये देशभरातील अनेक स्टेडियम एकतर नव्याने बांधले जातील किंवा क्रिकेटसाठी पुन्हा तयार केले जातील. २०२४ ची स्पर्धा भारत आणि श्रीलंका यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित केली जाईल, २०२८ मध्ये ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंडमध्ये तसेच २०३० ची स्पर्धा इंग्लंड, वेल्स, स्कॉटलंड आणि आयर्लंडमध्ये होईल.<ref>{{Cite web|title=यूएसए मध्ये टी२० विश्वचषक: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धांचे यजमान जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=www.icc-cricket.com| | language=en}}</ref> ==स्वरूप== ===यजमान=== आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटनेची कार्यकारी समिती ही स्पर्धा आयोजित करण्यात स्वारस्य दर्शविलेल्या राष्ट्रांकडून बोली तपासल्यानंतर स्पर्धेच्या यजमानांसाठी मतदान करते. २००७ मध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिके]]नंतर, [[इंग्लंड]], [[वेस्ट इंडीज]] आणि [[श्रीलंका]] यांनी अनुक्रमे २००९, २०१० आणि २०१२ मध्ये स्पर्धेचे आयोजन केले होते. २०१४ मध्ये बांगलादेशने स्पर्धेचे आयोजन केले होते.<ref>{{cite web |url=http://www.cricinfo.com/ci-icc/content/current/story/465631.html| title =२०१४ च्या ट्वेन्टी२० विश्वचषक स्पर्धेचे यजमानपद बांगलादेशकडे|work=क्रिकइन्फो|access-date=२२ एप्रिल २०२२|}}</ref> २०१६ मध्ये भारताने स्पर्धेचे यजमानपद भूषवले. पाच वर्षांच्या कालावधीनंतर, भारताने २०२१ आवृत्तीचे यजमानपदही जिंकले, परंतु कोविड-१९ महामारीमुळे हे सामने ओमान आणि युएई मध्ये खेळवले गेले. २०२२ च्या आवृत्तीचे आयोजन ऑस्ट्रेलियाकडून केले जाईल, ज्यांनी मागील वर्षी ही स्पर्धा जिंकली होती. डिसेंबर २०१५ मध्ये, आयसीसीचे जागतिक विकास प्रमुख, टिम अँडरसन यांनी भविष्यातील स्पर्धा युनायटेड स्टेट्सद्वारे आयोजित करण्याची सूचना केली. त्यांचा असा विश्वास होता की या कार्यक्रमाचे आयोजन केल्याने देशातील खेळाच्या वाढीला चालना मिळू शकते, जिथे हा खेळ तुलनेने अस्पष्ट आहे आणि [[बेसबॉल]] सारख्या इतर खेळांच्या स्पर्धेला सामोरे जावे लागते.<ref name="ndtv-t20usa2">{{cite web|title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीकडून युनायटेड स्टेट्सच्या भूमीवर टी-२० विश्व क्रिकेटचे लक्ष्य: अहवाल | url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107125712/http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|archive-date=७ जानेवारी २०१६ | language=en|access-date=१४ जानेवारी २०१६|website=एनडीटीव्ही स्पोर्ट्स}}</ref> २०२० मध्ये, [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि वेस्ट इंडीजने २०२३ नंतर टी२० विश्वचषक सह-यजमानपदासाठी स्वारस्य व्यक्त केले,<ref>{{Cite news|title=यूएसए लूक्स टू १९९४ फॉर टी२० वर्ल्ड कप बीड | language=en-GB|work=बीबीसी स्पोर्ट्स |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/52885902 | access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[मलेशिया]] आणखी एक संभाव्य दावेदार होता.<ref>{{Cite web|last=लव्हलेट|first=ट्रिस्टन|title=मलेशिया २०२३-३१ सायकलमध्ये टी२० क्रिकेट विश्वचषकाचे आयोजन करत आहे | url=https://www.forbes.com/sites/tristanlavalette/2020/06/26/malaysia-eyes-hosting-a-t20-cricket-world-cup-in-the-2023-31-cycle/ | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=फोर्ब्स}}</ref> नोव्हेंबर २०२१मध्ये, आयसीसीने २०२४ ते २०३० या कालावधीत पुढील चार पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी यजमानांची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|title=यूएसए टी२० विश्वचषक आयोजित करणार: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेच्या यजमानांची पुष्टी|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि [[वेस्ट इंडीज]]कडे २०२४ आवृत्तीचे सह-यजमानपद, २०२६ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[भारत]] आणि [[श्रीलंका]], २०२८ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[न्यू झीलंड]] आणि २०३० आवृत्तीचे सह-यजमान [[इंग्लंड]], [[वेल्स]], [[स्कॉटलंड]] आणि [[आयर्लंड]] करणार आहेत. {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ आयसीसी क्षेत्रानुसार यजमानांचा सारांश (२००७–२०३०) ! scope="col" | क्षेत्र ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | नियामक मंडळ ! scope="col" | यजमान |- ! scope="row" | आफ्रिका | [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] || [[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] || दक्षिण आफ्रिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | अमेरिका | [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] || वेस्ट इंडीज |- | [[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] [[यूएसए क्रिकेट]] || वेस्ट इंडीज अमेरिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="5" | आशिया | [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]] || [[श्रीलंका क्रिकेट]] || श्रीलंका |- | [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] || [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]] || बांगलादेश |- | [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]] || rowspan="2" | [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] || भारत |- | [[२०२१ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२१]] || संयुक्त अरब अमिराती ओमान |- | [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] || [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] [[श्रीलंका क्रिकेट]] || भारत श्रीलंका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | पूर्व आशिया-पॅसिफिक | [[२०२२ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] || ऑस्ट्रेलिया |- | [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] [[न्यूझीलंड क्रिकेट]] || ऑस्ट्रेलिया न्यूझीलंड |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | युरोप | [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] || इंग्लंड |- | [[२०३० पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] [[क्रिकेट आयर्लंड]] [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] || इंग्लंड वेल्स आयर्लंड स्कॉटलंड |} ===पात्रता=== {{See also|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता}} [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या पात्रता स्पर्धेद्वारे इतर आयसीसी सदस्यांनी भरलेल्या उर्वरित जागांसह, सर्व आयसीसी संपूर्ण सदस्य स्पर्धेसाठी आपोआप पात्र ठरतात. आयसीसी सहयोगी आणि संलग्न सदस्यांसाठी ५० षटकांची लीग - पहिल्या [[विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा|विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धेच्या]] निकालातून [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७च्या पहिल्या वर्ल्ड ट्वेंटी२०]] साठी पात्रता ठरवली गेली. [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] स्पर्धेचे दोन अंतिम स्पर्धक, [[केन्या क्रिकेट संघ | केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]], वर्षाच्या उत्तरार्धात विश्व ट्वेंटी२० साठी पात्र ठरले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी एक वेगळी पात्रता स्पर्धा लागू करण्यात आली होती आणि तेव्हापासून ती कायम ठेवण्यात आली आहे. तथापि, विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीतून पात्र ठरलेल्या संघांची संख्या दोन ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] मध्ये) ते सहा ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] मध्ये) पर्यंत बदलली आहे. ===अंतिम स्पर्धा=== प्रत्येक गट टप्प्यात (प्राथमिक फेरी आणि सुपर १२ फेरी दोन्ही), संघांना खालील निकषांच्या आधारे एकमेकांविरुद्ध क्रमवारी दिली जाते:<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf अंतिम विश्व ट्वेंटी20 खेळण्याच्या अटी] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911035806/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf |date=११ सप्टेंबर २००८}}, आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०</ref> # सर्वाधिक गुणसंख्या # समान असल्यास, सर्वाधिक विजय # तरीही समान असल्यास, उत्कृष्ट [[निव्वळ धावगती]] # तरीही समान असल्यास, कमीत कमी [[स्ट्राईक रेट#गोलंदाजी स्ट्राईक रेट|गोलंदाजी स्ट्राईक रेट]] # तरीही समान असल्यास, एकमेकांविरुद्धच्या सामन्याचा निकाल. बरोबरी झाल्यास (म्हणजेच, दोन्ही संघांनी आपापल्या डावाच्या शेवटी समान धावा केल्यास), [[सुपर ओव्हर]] विजेता ठरवते. सुपर ओव्हरमध्ये पुन्हा टाय झाल्यास, त्यानंतर जोपर्यंत विजेता संघ ठरत नाही तोपर्यंत सुपर ओव्हर खेळवली जाते. तत्पूर्वी, ज्या संघाने त्यांच्या डावात सर्वाधिक चौकार मारले होते तोच विजेता ठरवला जातो.<ref>{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27844486/no-more-boundary-countback-icc-changes-super-regulations |title=Archived copy |work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २००७च्या स्पर्धेदरम्यान, [[बोल-आउट]]चा वापर बरोबरी झालेल्या सामन्यातील पराभवाचा निर्णय घेण्यासाठी केला गेला.<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html प्लेइंग कंडिशन्स] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720113337/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html |date=२० जुलै २०१८}}, आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी२०</ref> ==स्पर्धेचे निकाल== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|वर्ष !rowspan=2 width=15%|यजमान देश !rowspan=2 width=15%|अंतिम सामन्याचे मैदान !colspan=3|अंतिम सामना !rowspan=2 width=6%|संघ |- !width=18%|विजेता !width=18%|निकाल !width=18%|उपविजेता |- |२००७<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|तपशील]]'' |{{flagicon|RSA}}<br>दक्षिण आफ्रिका |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]]<br>दक्षिण आफ्रिका |{{cr|India}}<br /><small>१५७/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ५ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/twenty20wc/engine/match/287879.html धावफलक] |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१५२ सर्वबाद (१९.३ षटके)</small> |१२ |- |२००९<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}<br>इंग्लंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१३९/२ (१८.४ षटके)</small> |'''पाकिस्तान ८ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/wt202009/engine/current/match/356017.html धावफलक] |{{cr|Sri Lanka}}<br /><small>१३८/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१०<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Guyana}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}<br>बार्बाडोस, गयाना, सेंट लुसिया, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|England}}<br /><small>१४८/३ (१७ षटके)</small> |'''इंग्लंड ७ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/world-twenty20-2010/engine/current/match/412703.html धावफलक] |{{cr|Australia}}<br /><small>१४७/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१२<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|तपशील]]'' |{{flagicon|SRI}}<br>श्रीलंका |[[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]]<br>श्रीलंका |{{cr|WIN}}<br /><small>१३७/६ (२० षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ३६ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2012/engine/current/match/533298.html धावफलक] |{{cr|SRI}}<br /><small>१०१ सर्वबाद (१८.४ षटके)</small> |१२ |- |२०१४<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|तपशील]]'' |{{flagicon|BAN}}<br>बांगलादेश |[[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]]<br>बांगलादेश |{{cr|SRI}}<br /><small>१३४/४ (१७.५ षटके)</small> |'''श्रीलंका ६ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2014/engine/match/682965.html धावफलक] |{{cr|IND}}<br /><small>१३०/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०१६<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}<br>भारत |[[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]]<br>भारत |{{cr|WIN}}<br /><small>१६१/६ (१९.४ षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ४ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951373.html धावफलक] |{{cr|ENG}}<br /><small>१५५/९ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२१<br>''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|UAE}}{{flagicon|OMA}}<br />[[संयुक्त अरब अमिराती]], [[ओमान]] |[[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]<br />संयुक्त अरब अमिराती |{{cr|AUS}}<br /><small>१७३/२ (१८.५ षटके)</small> |'''ऑस्ट्रेलिया ८ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273756.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१७२/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२२<br>''[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}<br>ऑस्ट्रेलिया |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |{{cr|ENG}}<br /><small>१३८/५ (१९ षटके)</small> |'''इंग्लंड ५ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298179.html धावफलक] |{{cr|PAK}}<br /><small>१३७/८ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२४<br>''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}{{flagicon|USA}}<br />बार्बाडोस, सेंट लुसिया, सेंट व्हिन्सेंट आणि द ग्रेनेडाईन्स, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|India}}<br /><small>१७६/७ (२० षटके)</small> |'''भारत ७ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html धावफलक] |{{cr|SA}}<br /><small>१६९/८ (२० षटके)</small> |२० |- |२०२६<br>''[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}{{flagicon|SL}}<br>भारत, श्रीलंका |[[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]]<br>भारत |{{cr|India}}<br /><small>२५५/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ९६ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१५९ (१९ षटके)</small> |२० |- |२०२८<br>''[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}}<br>ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |TBD |TBD |TBD |२० |- |२०३०<br>''[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}}{{flagicon|IRE|cricket}}{{flagicon|SCO}}<br>इंग्लंड, वेल्स, आयर्लंड, स्कॉटलंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |TBD |TBD |TBD |२० |} ==संघाची कामगिरी== [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपर्यंत. ''संघांची क्रमवारी सर्वोत्कृष्ट निकालानुसार, नंतर विजयाची टक्केवारी, नंतर एकूण विजय, नंतर एकूण सामने, नंतर वर्णक्रमानुसार'': {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: center;" |- !rowspan="2" style="width:150px;"|संघ !colspan=3|सहभाग !rowspan="2" style="width:300px;"|सर्वोत्कृष्ट निकाल !colspan="6"|आकडेवारी<ref name="resultsummary">{{cite web| url=http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy | title=नोंदी / आयसीसी विश्व टी२० / परिणाम सारांश| publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | access-date= २२ एप्रिल २०२२}}</ref> |- !width=75|एकूण !width=75|पहिला !width=75|शेवटचा !width=30|सामने !width=30|विजय !width=30|पराभव !width=30|बरोबरी !width=30|अनिर्णित !width=30|विजय% |- |style="text-align:left;"|{{Cr|India}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || ६१ || ४३ || २४ || १(१) || १ ||७३.३३ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|England}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) || ६० || ३४ || २४ || ० || २ || ५८.६२ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|West Indies}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.1|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ५३ || २९ || २२ || १(१) || १ || ५७.६९ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Australia}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||५१||३२||१९|| ० || ० || ६२.७४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Pakistan}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ५८|| ३४|| २१|| २(०) || १ || ५९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Sri Lanka}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ६१|| ३५|| २५|| १(१) || ० || ५९.०१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|South Africa}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||५७||३८||१७|| ० || १ || ६९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|New Zealand}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) ||५५||३०|| २२|| २(०) || १ || ५५.५५ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Afghanistan|२०१३}} | ८ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| style="background:#cc9966;" |{{sort|3.2|'''उपांत्यफेरी'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||३४|| १४ ||१९ || १(०) || ० ||४१.१७ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Bangladesh}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|4.1|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||४५|| १२ ||३२|| ० || १ || २७.२७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Ireland}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ३१ || ८ || २० || ० || ३ || २८.५७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|USA}} ||२ ||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] ||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])||१०||३||६||१(१)||०||४०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Netherlands}} | ७ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर १०}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ३१|| ११ || १९ || ० || १ || ३६.६६ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Zimbabwe}} | ६ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|सुपर ८}} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || २६|| ११ || १४ || ० || १ || ४४.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Scotland}} | ५ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.2|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) || २६ || ८ || १६ || ० || २ || ३३.३३ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Namibia|2021}} | ४ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.4|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||१९ || ४ ||१४|| १(१) || ० || २६.३१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Oman}} | ४ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १४ ||२ || १० || १(०) || १ || १५.३८ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Nepal}} | ३ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || ३ || ७ || ० || ० || ३०.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Hong Kong}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || {{sort|5.3|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ६ || १ || ५ || ० || ० || १६.६६ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|United Arab Emirates}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || २ || ८ || ० || ० || २०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Papua New Guinea}} | २ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) || ७ || ० || ७ || ० || ० || ०.०० |- |style="text-align:left;" |{{Cr|CAN}} |२||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])|| ७ || १ || ६ || ० || ० || १४.२८ |- |style="text-align:left;" |{{Cr|UGA}} |१||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२०२४]])|| ४ || १ || ३ || ० || ० || २५.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Kenya}} | १ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]) || २ || ० || २ || ० || ० || ०.०० |- |{{Cr|Italy}} |१ |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) |४ |१ |३ |० |० |२५.०० |- ! colspan="11" |{{smalldiv|1={{Updated|८ मार्च २०२६}}<br/> स्रोत:[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy ईएसपीएन क्रिकइन्फो]}} |} ''नोंदी:'' * कंसातील संख्या बरोबरी झालेल्या सामन्यांमध्ये [[सुपर ओव्हर]] आणि [[बोल-आउट]]च्या विजयांची संख्या दर्शवते, तथापि निकालाची पर्वा न करता हा अर्धा विजय मानला जातो. विजयाच्या टक्केवारीत कोणतेही परिणाम वगळले जातात आणि बरोबरी (टायब्रेकरची पर्वा न करता) अर्धा विजय म्हणून गणली जाते. ==स्पर्धेनुसार संघ निकाल== ;सूची * {{bg|gold| '''वि''' }} — विजेते * {{bg|silver| '''उवि''' }} — उपविजेते * {{bg|#cc9966| '''उफे'''}} — उपांत्यफेरी * {{bg|#BBF3BB|फे२}} — २री फेरी (सुपर ८, सुपर १० आणि सुपर १२) * फे१ — १ली फेरी (गट फेरी) * पा — पात्र * × — पात्र परंतु माघार घेतली * ×× — पात्रतेसाठी अपात्र (निलंबित) {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" |- !संघ !{{flagicon|RSA}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|BAN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|UAE}}<br/>{{flagicon|OMA}}<br/>[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>{{flagicon|USA}}<br/>[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>{{flagicon|NZ}}<br/>[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>{{flagicon|Ireland|cricket}}<br/>{{flagicon|SCO}}<br/>{{flagicon|Wales}}<br/>[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]]<br/> <small>(२०)</small> !सहभाग |- | id=AFG"" align=left| {{cr|AFG|२०१३}} |—||—|| फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| फे१ || || ! ८ |- | id=AUS"" align=left| {{cr|AUS}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=gold|'''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red"| पा || ! १० |- | align=left| {{cr|Italy}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || — || फे१ || || ! १ |- | align=left| {{cr|BAN}} | फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || × || || ! ९ |- | align=left| {{cr|CAN}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || फे१ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|ENG}} | style="background:#BBF3BB" | फे२ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=gold|'''वि''' || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || style="border: 3px solid red"| पा ! १० |- | align=left| {{cr|HK}} |—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| — || — || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|IND}} |bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||style="border: 3px solid red; background:#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:gold" | '''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:gold" | '''वि''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|IRE}} |—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"| पा ! ९ |- | align=left| {{cr|KEN}} | फे१ ||—||—||—||—||—||—||—|| — || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|NAM}} |—||—||—||—||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|NEP}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—||—|| फे१ || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|NED}} |—|| फे१ ||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || ! ७ |- | align=left| {{cr|NZ}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ || bgcolor=silver|'''उवि'''|| style="border: 3px solid red" | पा || ! १० |- | align=left| {{cr|OMA}} |—||—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|PAK}} |bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि''' || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|PNG}} |—||—||—||—||—||—|| फे१ || — || फे१ || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|SCO}} | फे१ || फे१ ||—||—||—|| फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"|पा ! ७ |- | align=left| {{cr|SA}} | style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB" |फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:silver" | '''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|SL}} | bgcolor="#cc9966"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=silver style|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|UAE}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—|| फे१ || — || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|UGA}} |—||—||—||—|| — ||—||—|| — || फे१ || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|USA}} |—||—||—||—||—||—|| — || — || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|WIN}} | फे१ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|ZIM}} | फे१ || × || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || ×× || style="background:#BBF3BB"| फे२ || — || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! ७ |} ==संघांचे पदार्पण== पदार्पण करणारा संघ, प्रतिवर्ष वर्णक्रमानुसार. {| class="wikitable" width=55% sortable" style="text-align:" |- ! वर्ष ! पदार्पण करणारा संघ ! एकूण |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | {{cr|AUS}}, {{cr|BAN}}, {{cr|ENG}}, {{cr|IND}}, {{cr|KEN}}, {{cr|NZ}}, {{cr|PAK}}, {{cr|SCO}}, {{cr|SA}}, {{cr|SL}}, {{cr|WIN}} आणि {{cr|ZIM}} | style="text-align:center;" |१२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] | {{cr|IRE}} आणि {{cr|NED}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] | {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] | कोणताही नाही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] | {{cr|HK}}, {{cr|NEP}} आणि {{cr|UAE}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] | {{cr|OMA}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] | {{cr|NAM}} आणि {{cr|PNG}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] | कोणताही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] | {{cr|CAN}}, {{cr|USA}} आणि {{cr|UGA}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] | {{cr|ITA}} | style="text-align:center;" | १ |- | [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- | [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- ! एकूण ! ! २५ |} ==स्पर्धा विक्रम== {{Main|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक विक्रमांची यादी}}{{updated|९ मार्च २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | टी२० विश्वचषक विक्रम |- ! colspan="4" | फलंदाजी |- |सर्वाधिक धावा | rowspan="2" |{{cricon|IND}} [[विराट कोहली]] |१,२९२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावा|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029165134/https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०२१|access-date=२९ ऑक्टोबर २०२१}}</ref> |- |[[फलंदाजी सरासरी (क्रिकेट)|सर्वाधिक सरासरी]] <small>(किमान २० डाव)</small> |५८.७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/highest_career_batting_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सामन्यात सर्वाधिक धावा | {{cricon|New Zealand}} [[ब्रॅन्डन मॅककुलम]] v {{cr|BAN}} |१२३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सामन्यात सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट <small>(किमान ५०० चेंडू)</small> |{{Cricon|ENG|name=इंग्लंड}} [[जोस बटलर]] |१४४.१६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref name="espncricinfo_highest_career_batting_strike-rate_892">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-highest-career-strike-rate/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वाधिक ५०+ धावा |{{cricon|India|name=भारत}} [[विराट कोहली]] |१५ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-fifties-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-fifties-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक ५०+|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वाधिक शतके |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |२ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/list_hundreds.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक शतके|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |{{cricon|West Indies}} [[ख्रिस गेल]] |२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |- |सर्वाधिक षटकार |६३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-sixes-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-sixes-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक षटकार|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[भागीदारी (क्रिकेट)|भागीदारी]] | {{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] आणि [[फखर झमान]]<br> वि {{cr|SRI}} |१७६ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fow/highest_partnerships_for_any_wicket.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट भागीदारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक धावा |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |३८३ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | गोलंदाजी |- |सर्वाधिक बळी |{{cricon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] |५० <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[गोलंदाजी सरासरी]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|दक्षिण आफ्रिका}} [[ॲनरिक नॉर्त्ये]] |१२.६० <small>([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_bowling_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट गोलंदाजी सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[स्ट्राइक रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|SRI}} [[वनिंदु हसरंगा]] |११.७२ <small>([[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]–[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_strike_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम – सर्वोत्कृष्ट स्ट्राइक रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[इकॉनॉमी रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|भारत}} [[जसप्रीत बुमराह]] |५.६६ <small>([[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_economy_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट इकॉनॉमी रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्तम गोलंदाजी |{{cricon|SRI}} [[अजंता मेंडिस]] वि {{cr|ZIM}} |६/८ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_figures_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्तम गोलंदाजी | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक बळी |{{cricon|अफगाणिस्तान|variant=२०१३}} [[फझलहक फारूखी]] आणि {{cricon|भारत}} [[अर्शदीप सिंग]] |१७ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | क्षेत्ररक्षण |- |सर्वाधिक गडी बाद <small>([[यष्टीरक्षक]])</small> |{{cricon|SA}} [[क्विंटन डी कॉक]] |३९ <small>([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/keeping/most_dismissals_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक गडी बाद|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक झेल <small>([[क्षेत्ररक्षण]])</small> |{{cricon|Australia}} [[डेव्हिड वॉर्नर]] |२५ <small>([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]–[[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fielding/most_catches_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक झेल | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | संघ |- |सर्वाधिक सांघिक धावसंख्या |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |२६०/६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावसंख्या |publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वात कमी धावसंख्या |{{cr|NED}} (वि {{cr|SRI}}) |३९ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात कमी धावसंख्या | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |{{cr|UGA}} (वि {{cr|WIN }}) |३९ <small>([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |- |सर्वाधिक विजय % <small>(किमान १० सामने)</small> |{{cr|IND }} |७३.३३% <small>(सामने ६१, विजय ४३)</small> <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक विजय टक्केवारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वात मोठा विजय <small>(धावांनुसार)</small> |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |१७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/largest_margins.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात मोठा विजय|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा |{{cr|IND}} v {{cr|ENG}} |४९९/१४ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा |{{cr|NED}} v {{cr|SRI}} |७९-११ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक सलग विजय |{{cr|IND }} आणि {{Cr|SA}} |८ - दोन्ही [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] मध्ये | |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== *[http://cricket.yahoo.com/ आयसीसी संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} *[http://www.cricinfo.com/wt202010/content/series/412671.html ICC World Twenty20 2010] from [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] *[http://www.cricket-wc.com ICC World Twenty20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} *[http://t20worldcupcricket.com T20 World Cup Website] {{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{fb start}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन स्पर्धा}} {{fb end}} [[वर्ग:२०-२० क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन]] t6nfq1349rnytp3zr6vfeb89odmzr8i 0 22881 2711222 2710720 2026-09-22T08:43:55Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711222 wikitext text/x-wiki {{जीवचौकट |नाव=गुलमोहर |स्थिती=LC |स्थिती_प्रणाली=IUCN3.1 |स्थिती_संदर्भ=<ref name="IUCN">{{cite iucn |author=Du Puy, D. |year=1998 |title=Delonix regia |url=https://www.iucnredlist.org/details/32947/0 |access-date=11 May 2006}}</ref> |चित्र=Bunch of flowers of Gulmohar.jpg |चित्र_रुंदी=220px |चित्र_नाव = गुलमोहराच्या फुलांचा गुच्छ |regnum=[[वनस्पती]] |जीवसृष्टी=[[वनस्पती]] |वर्ग=युडीकॉटस |कुळ=[[फाबेसी]] |जातकुळी=[[डेलॉनिक्स]] |जीव=रेजिया |बायनॉमियल=डेलॉनिक्स रेजिया |बायनॉमियल_अधिकारी=(Bojer ex Hook.) Raf. }} '''गुलमोहर''' (शास्त्रीय नाव: ''डेलॉनिक्स रेजिया'') हा [[फाबेसी]] कुळातील एक उंचावरून वाढणारा आणि आकर्षक फुलांचा [[वृक्ष]] आहे.<ref name="IUCN" /> हा वृक्ष मूळचा [[मादागास्कर]] येथील असून जगातील उष्ण आणि उपोष्ण कटिबंधीय प्रदेशात सुशोभित वृक्ष म्हणून मोठ्या प्रमाणावर लावला जातो.<ref name="Prain">{{cite book |last=Prain |first=David |title=Bengal Plants |publisher=Botanical Survey of India |year=1903 |page=320}}</ref> == वर्णन आणि वैशिष्ट्ये == गुलमोहराचा वृक्ष जलद गतीने वाढणारा असून त्याची उंची सामान्यतः १० ते १५ मीटर (अदमासे ४० ते ५० फूट) पर्यंत असते. या वृक्षाचे छत्र (कॅनोपी) छत्रीसारखे पसरट आकाराचे असते.<ref name="Cowen">{{cite book |last=Cowen |first=D. V. |title=Flowering Trees and Shrubs in India |url=https://archive.org/details/lbg.635.977.cow.3525 |publisher=Thacker and Co. Ltd. |year=1965 |pages=[https://archive.org/details/lbg.635.977.cow.3525/page/n53 15]–16}}</ref> * '''पाने:''' याच्या पाकळ्या किंवा पाने संयुक्त स्वरूपाची असून नेच्यासारखी (पिच्छाकार) दिसतात. एका पानाची लांबी सुमारे ३० ते ५० सें.मी. असून त्यावर नाजूक पोपटी रंगाच्या उपपर्णिका असतात. * '''फुले:''' एप्रिल ते जुलै दरम्यान या वृक्षाला मोठा बहर येतो. फुलांचा रंग प्रामुख्याने वैशिष्ट्यपूर्ण लाल, केशरी किंवा भडक भगवा असतो. फुलातील पाच पाकळ्यांपैकी एक पाकळी इतर पाकळ्यांपेक्षा आकाराने मोठी असून तिच्यावर पांढऱ्या व पिवळ्या रंगाचे पट्टे असतात.<ref name="Cowen" /> * '''फळे (शेंगा):''' बहर ओसरल्यानंतर झाडावर ३० ते ६० सें.मी. लांबीच्या चपट्या, लांब आणि टणक शेंगा लटकतात. सुरुवातीला हिरव्या असलेल्या या शेंगा वाळल्यानंतर काळ्या-तपकिरी रंगाच्या होतात. == इतिहास आणि भौगोलिक आढळ == १८४० मध्ये एस. एम. एडवर्ड्स यांनी संकलित केलेल्या गॅझेटियरनुसार, [[मुंबई]]तील शिवडी परिसरात महाराष्ट्रातील पहिला गुलमोहर वृक्ष आढळल्याची नोंद आहे.<ref name="Edwardes">{{cite book |last=Edwardes |first=S. M. |title=The Gazetteer of Bombay City and Island |publisher=Government Central Press |year=1909 |page=45}}</ref> कॅरिबियन बेटांमध्ये याच्या टणक शेंगांचा उपयोग जळण म्हणून केला जातो. अमेरिकेतील [[फ्लोरिडा]] राज्यातील [[मायामी]] शहरात दरवर्षी या वृक्षाच्या संवर्धनासाठी 'गुलमोहर फेस्टिव्हल' आयोजित केला जातो.<ref name="Miami">{{cite web |url=https://www.miami.gov/Festivals |title=Tropical Tree Festivals in Miami |publisher=City of Miami |access-date=8 September 2026 }}{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == पर्यावरण आणि संवर्धन == महाराष्ट्रातील [[सातारा]] येथे दरवर्षी १ मे रोजी निसर्ग आणि पर्यावरणाविषयी जागरुकता निर्माण करण्यासाठी 'गुलमोहर दिन' साजरा केला जातो. या दिवशी वनस्पती प्रदर्शन, कविता वाचन आणि छायाचित्रण स्पर्धांचे आयोजन केले जाते.<ref name="Satara">{{cite news |title=Gulmohar Day Celebrations in Satara |work=[[सकाळ]] |date=2 May 2023}}</ref> गुलमोहराची मुळे जमिनीच्या वर पसरत असल्याने आणि लाकूड कमकुवत असल्याने मोठ्या वादळात हा वृक्ष उन्मळून पडण्याची शक्यता असते. त्यामुळे इमारतींच्या अगदी जवळ किंवा दगडी पायवाटांवर हा वृक्ष लावणे टाळले जाते.<ref name="Cowen" /> == औषधी गुणधर्म == काही भारतीय वनस्पती अभ्यासकांच्या मते, पिवळ्या रंगाच्या गुलमोहराच्या प्रजातींमध्ये सूज आणि गाठी कमी करण्याचे गुणधर्म आढळतात.<ref name="Suhane">{{cite journal |last1=Suhane |first1=Nidhi |last2=Shrivastava |first2=Rishi Raj |last3=Singh |first3=Mahendra |title=Gulmohar an ornamental plant with medicinal uses |journal=Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry |volume=5 |issue=6 |pages=245–248 |year=2016}}</ref> == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Delonix regia|गुलमोहर}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वनस्पती]] [[वर्ग:फुले]] [[वर्ग:वृक्ष]] 8uaca0hxv6uc4u3aod43yw1hul94tom 0 25354 2711108 2176208 2026-09-21T21:32:30Z अभय नातू 206 माहिती 2711108 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|२२|२६५|२६६}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === नववे शतक === * [[इ.स. ९०४|९०४]] - वॉरलॉर्ड झु वेन याने मिंगझोंग या टांग घराण्याच्या चीनच्या शेवटच्या सम्राटाला विष देऊन मारले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Zhu-Wen |title=Zhu Wen - Chinese ruler |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === चौदावे शतक === * [[इ.स. १३३५|१३३५]] - ऑटो कारिंथियन याने टायरोल आणि कॅरिंथियाच्या डचीचा ताबा घेतला, ज्यामुळे हॅप्सबर्ग घराण्याचे या प्रदेशावर नियंत्रण प्रस्थापित झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Austria/The-Habsburgs |title=The Habsburgs in Tyrol |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५२०|१५२०]] - ऑट्टोमन सम्राट [[सलीम पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सलीम पहिल्याच्या]] मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा [[सुलेमान पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सुलेमान पहिला]] (सुलेमान द मॅग्निफिसंट) ऑट्टोमन साम्राज्याचा सम्राट बनला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Suleyman-the-Magnificent |title=Suleyman the Magnificent |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५८६|१५८६]] - झुटफेनच्या लढाईत इंग्रज आणि डच सैन्याने स्पॅनिश सैन्याचा सामना केला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Eighty-Years-War |title=Battle of Zutphen |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - फ्रेंच क्रांतीदरम्यान फ्रेंच नॅशनल कन्व्हेन्शनने औपचारिकपणे राजेशाही रद्द केली आणि फ्रेंच प्रथम प्रजासत्ताकाची स्थापना केली.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/this-day-in-history/french-republic-established |title=French Republic established |website=History Channel |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८६२|१८६२]] - अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष [[ॲब्राहाम लिंकन]] यांनी 'मुक्तीची घोषणा' (इमॅन्सिपेशन प्रोक्लेमेशन) जारी करून दासांच्या मुक्तीची पहिली अधिकृत घोषणा केली.<ref>{{cite web |url=https://www.archives.gov/exhibits/featured-documents/emancipation-proclamation |title=The Emancipation Proclamation |website=National Archives |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटी]]ने नॅशनल जिओग्राफिक मासिकाचा पहिला अंक प्रकाशित केला.<ref>{{cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/national-geographic-society-history |title=National Geographic Society History |website=National Geographic |access-date=21 September 2026}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९०८|१९०८]] - [[बल्गेरिया]]ने ऑट्टोमन साम्राज्यापासून पूर्ण स्वातंत्र्याची घोषणा केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Bulgaria/Independence |title=Bulgaria - Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[माली]] देशाला फ्रान्सपासून पूर्ण स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Mali/Independence |title=Mali Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - भारत-पाकिस्तान युद्ध संपवण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेने युद्धबंदीचा ठराव मंजूर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/securitycouncil/content/resolutions-adopted-security-council-1965 |title=UN Security Council Resolution 211 |website=United Nations |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[पाकिस्तान]]च्या [[पेशावर]] शहरात मुस्लिम दहशतवाद्यांनी [[चर्च]]च्या बाहेर [[२०१३ पेशावर बॉम्बहल्ला|हल्ला]] करून ७५ लोकांना ठार केले आणि १३० हून अधिक लोकांना जखमी केले.<ref>{{cite news |title=Peshawar church attack kills dozens |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-24191060 |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १००२|१००२]] - [[जर्मनीचा हेन्री दुसरा]], पवित्र रोमन सम्राट. * [[इ.स. १५३५|१५३५]] - [[अ‍ॅलेक्झांडर फार्नेसे]], पार्माचा ड्युक आणि स्पॅनिश लष्करी कमांडर. * [[इ.स. १७९१|१७९१]] - [[मायकेल फॅरेडे]], इंग्लिश भौतिकशास्त्रज्ञ व विद्युतचुंबकत्वाचे संशोधक.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Michael-Faraday |title=Michael Faraday Biography |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२९|१८२९]] - [[टु डुक]], व्हिएतनामचा सम्राट. * [[इ.स. १८७६|१८७६]] - [[आंद्रे तार्द्यू]], फ्रान्सचे माजी पंतप्रधान. * [[इ.स. १८७८|१८७८]] - [[योशिदा शिगेरू]], जपानचे माजी पंतप्रधान. * [[इ.स. १८८२|१८८२]] - [[विल्हेम कायटेल]], जर्मन फील्डमार्शल. * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[बेन चीफली]], ऑस्ट्रेलियाचे १६वे पंतप्रधान. * [[इ.स. १८८७|१८८७]] - [[भाऊराव पाटील|कर्मवीर भाऊराव पाटील]] - शिक्षणप्रसारक आणि रयत शिक्षण संस्थेचे संस्थापक.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/23758/ |title=पाटील, भाऊराव पायगौंडा |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९१५|१९१५]] - [[अनंत माने]], प्रसिद्ध मराठी चित्रपट दिग्दर्शक. * [[इ.स. १९२२|१९२२]] - [[चेन निंग यांग]], नोबेल पारितोषिक विजेते चिनी-अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ. * [[इ.स. १९२३|१९२३]] - [[रामकृष्ण बजाज]], स्वातंत्र्यसैनिक, बजाज समूहाचे प्रमुख व उद्योगपती. * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[एड जॉईस]], आयर्लंड आणि इंग्लंडचे माजी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. == मृत्यू == * [[इ.स. ९०४|९०४]] - [[झॉक्सुआंग, टांग सम्राट]], टांग घराण्याचा चीनचा शेवटचा सम्राट. * [[इ.स. १५२०|१५२०]] - [[सलीम पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सलीम पहिला]], ऑट्टोमन साम्राज्याचा नववा सुलतान. * [[इ.स. १५३९|१५३९]] - [[गुरू नानक]] - शीख धर्माचे संस्थापक आणि पहिले गुरू.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Guru-Nanak |title=Guru Nanak Biography |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५५४|१५५४]] - [[फ्रांसिस्को वास्केझ दि कोरोनादो]], स्पॅनिश काँकिस्तादोर आणि शोधक. * [[इ.स. १७७४|१७७४]] - [[पोप क्लेमेंट चौदावा]], कॅथोलिक चर्चचे २५४वे पोप. * [[इ.स. १८२८|१८२८]] - [[शाका झुलू]], झुलू साम्राज्याचा संस्थापक व राजा. * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[कार्लो युहो स्टालबर्ग]], फिनलंडचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९५६|१९५६]] - [[फ्रेडरिक सॉडी]], नोबेल पारितोषिक विजेते इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ. * [[इ.स. १९६९|१९६९]] - [[अदोल्फो लोपेझ मटियोस]], मेक्सिकोचे राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[दुर्गा खोटे]] - ज्येष्ठ भारतीय नाट्य व चित्रपट अभिनेत्री.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/15891/ |title=खोटे, दुर्गा |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[जी. एन. जोशी]], प्रसिद्ध भावगीत गायक आणि संगीतकार. * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[मार्सेल मार्सू]], प्रसिद्ध फ्रेंच मूकनाट्य कलाकार (माईम आर्टिस्ट).<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Marcel-Marceau |title=Marcel Marceau |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[बोडिन्हो]], ब्राझीलचा आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळाडू. * [[इ.स. २०११|२०११]] - [[मन्सूर अली खान पटौदी]] - भारतीय पुरुष क्रिकेट संघाचे माजी कर्णधार आणि पटौदी संस्थानाचे ९वे नवाब.<ref>{{cite news |title=Mansur Ali Khan Pataudi passes away |url=https://www.espncricinfo.com/story/mansur-ali-khan-pataudi-passes-away-533473 |website=ESPNcricinfo |access-date=21 September 2026}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * स्वातंत्र्य दिन - [[बल्गेरिया]] (ऑट्टोमन साम्राज्यापासून, १९०८), [[माली]] (फ्रान्सपासून, १९६०). * जागतिक गेंडा दिन (वर्ल्ड रायनो डे). == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{बीबीसी आज||september/22}} [[सप्टेंबर २०]] - [[सप्टेंबर २१]] - '''सप्टेंबर २२''' - [[सप्टेंबर २३]] - [[सप्टेंबर २४]] - [[सप्टेंबर महिना]] ---- {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] p01kp2aki13l3hjh8bpq3guvi17rr36 2711109 2711108 2026-09-21T21:33:24Z अभय नातू 206 /* ठळक घटना आणि घडामोडी */ 2711109 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|२२|२६५|२६६}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === नववे शतक === * [[इ.स. ९०४|९०४]] - वॉरलॉर्ड [[झू वेन]] याने [[झाओझोंग (टांग सम्राट)|मिंगझोंग]] या [[टांग घराणे|टांग घराण्याच्या]] [[चीन]]च्या शेवटच्या सम्राटाला विष देऊन मारले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Zhu-Wen |title=Zhu Wen - Chinese ruler |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === चौदावे शतक === * [[इ.स. १३३५|१३३५]] - [[ऑटो (कॅरिंथियाचा ड्युक)|ऑटो कारिंथियन]] याने [[टायरोल]] आणि [[कॅरिंथियाची डची|कॅरिंथियाच्या डचीचा]] ताबा घेतला, ज्यामुळे [[हॅप्सबर्ग घराणे|हॅप्सबर्ग घराण्याचे]] या प्रदेशावर नियंत्रण प्रस्थापित झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Austria/The-Habsburgs |title=The Habsburgs in Tyrol |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५२०|१५२०]] - [[ऑट्टोमन साम्राज्य|ऑट्टोमन सम्राट]] [[सलीम पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सलीम पहिल्याच्या]] मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा [[सुलेमान पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सुलेमान पहिला]] (सुलेमान द मॅग्निफिसंट) ऑट्टोमन साम्राज्याचा सम्राट बनला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Suleyman-the-Magnificent |title=Suleyman the Magnificent |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५८६|१५८६]] - [[झुटफेनची लढाई|झुटफेनच्या लढाईत]] [[इंग्लंडचे साम्राज्य|इंग्रज]] आणि [[डच प्रजासत्ताक|डच]] सैन्याने [[स्पॅनिश साम्राज्य|स्पॅनिश]] सैन्याचा सामना केला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Eighty-Years-War |title=Battle of Zutphen |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[फ्रेंच क्रांती|फ्रेंच क्रांतीदरम्यान]] [[नॅशनल कन्व्हेन्शन|फ्रेंच नॅशनल कन्व्हेन्शनने]] औपचारिकपणे राजेशाही रद्द केली आणि [[फ्रेंच प्रथम प्रजासत्ताक|फ्रेंच प्रथम प्रजासत्ताकाची]] स्थापना केली.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/this-day-in-history/french-republic-established |title=French Republic established |website=History Channel |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८६२|१८६२]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] राष्ट्राध्यक्ष [[ॲब्राहाम लिंकन]] यांनी '[[मुक्तीची घोषणा]]' (इमॅन्सिपेशन प्रोक्लेमेशन) जारी करून [[अमेरिकेतील गुलामी|दासांच्या मुक्तीची]] पहिली अधिकृत घोषणा केली.<ref>{{cite web |url=https://www.archives.gov/exhibits/featured-documents/emancipation-proclamation |title=The Emancipation Proclamation |website=National Archives |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटी]]ने [[नॅशनल जिओग्राफिक (मासिक)|नॅशनल जिओग्राफिक मासिकाचा]] पहिला अंक प्रकाशित केला.<ref>{{cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/national-geographic-society-history |title=National Geographic Society History |website=National Geographic |access-date=21 September 2026}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९०८|१९०८]] - [[बल्गेरिया]]ने [[ऑट्टोमन साम्राज्य|ऑट्टोमन साम्राज्यापासून]] पूर्ण स्वातंत्र्याची घोषणा केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Bulgaria/Independence |title=Bulgaria - Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[माली]] देशाला [[फ्रान्स]]पासून पूर्ण स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Mali/Independence |title=Mali Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[१९६५ चे भारत-पाकिस्तान युद्ध|भारत-पाकिस्तान युद्ध]] संपवण्यासाठी [[संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद|संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेने]] [[संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद ठराव २११|युद्धबंदीचा ठराव]] मंजूर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/securitycouncil/content/resolutions-adopted-security-council-1965 |title=UN Security Council Resolution 211 |website=United Nations |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[पाकिस्तान]]च्या [[पेशावर]] शहरात [[इस्लामी दहशतवाद|मुस्लिम दहशतवाद्यांनी]] [[चर्च]]च्या बाहेर [[२०१३ पेशावर बॉम्बहल्ला|हल्ला]] करून ७५ लोकांना ठार केले आणि १३० हून अधिक लोकांना जखमी केले.<ref>{{cite news |title=Peshawar church attack kills dozens |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-24191060 |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १००२|१००२]] - [[जर्मनीचा हेन्री दुसरा]], पवित्र रोमन सम्राट. * [[इ.स. १५३५|१५३५]] - [[अ‍ॅलेक्झांडर फार्नेसे]], पार्माचा ड्युक आणि स्पॅनिश लष्करी कमांडर. * [[इ.स. १७९१|१७९१]] - [[मायकेल फॅरेडे]], इंग्लिश भौतिकशास्त्रज्ञ व विद्युतचुंबकत्वाचे संशोधक.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Michael-Faraday |title=Michael Faraday Biography |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२९|१८२९]] - [[टु डुक]], व्हिएतनामचा सम्राट. * [[इ.स. १८७६|१८७६]] - [[आंद्रे तार्द्यू]], फ्रान्सचे माजी पंतप्रधान. * [[इ.स. १८७८|१८७८]] - [[योशिदा शिगेरू]], जपानचे माजी पंतप्रधान. * [[इ.स. १८८२|१८८२]] - [[विल्हेम कायटेल]], जर्मन फील्डमार्शल. * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[बेन चीफली]], ऑस्ट्रेलियाचे १६वे पंतप्रधान. * [[इ.स. १८८७|१८८७]] - [[भाऊराव पाटील|कर्मवीर भाऊराव पाटील]] - शिक्षणप्रसारक आणि रयत शिक्षण संस्थेचे संस्थापक.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/23758/ |title=पाटील, भाऊराव पायगौंडा |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९१५|१९१५]] - [[अनंत माने]], प्रसिद्ध मराठी चित्रपट दिग्दर्शक. * [[इ.स. १९२२|१९२२]] - [[चेन निंग यांग]], नोबेल पारितोषिक विजेते चिनी-अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ. * [[इ.स. १९२३|१९२३]] - [[रामकृष्ण बजाज]], स्वातंत्र्यसैनिक, बजाज समूहाचे प्रमुख व उद्योगपती. * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[एड जॉईस]], आयर्लंड आणि इंग्लंडचे माजी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. == मृत्यू == * [[इ.स. ९०४|९०४]] - [[झॉक्सुआंग, टांग सम्राट]], टांग घराण्याचा चीनचा शेवटचा सम्राट. * [[इ.स. १५२०|१५२०]] - [[सलीम पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सलीम पहिला]], ऑट्टोमन साम्राज्याचा नववा सुलतान. * [[इ.स. १५३९|१५३९]] - [[गुरू नानक]] - शीख धर्माचे संस्थापक आणि पहिले गुरू.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Guru-Nanak |title=Guru Nanak Biography |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५५४|१५५४]] - [[फ्रांसिस्को वास्केझ दि कोरोनादो]], स्पॅनिश काँकिस्तादोर आणि शोधक. * [[इ.स. १७७४|१७७४]] - [[पोप क्लेमेंट चौदावा]], कॅथोलिक चर्चचे २५४वे पोप. * [[इ.स. १८२८|१८२८]] - [[शाका झुलू]], झुलू साम्राज्याचा संस्थापक व राजा. * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[कार्लो युहो स्टालबर्ग]], फिनलंडचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९५६|१९५६]] - [[फ्रेडरिक सॉडी]], नोबेल पारितोषिक विजेते इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ. * [[इ.स. १९६९|१९६९]] - [[अदोल्फो लोपेझ मटियोस]], मेक्सिकोचे राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[दुर्गा खोटे]] - ज्येष्ठ भारतीय नाट्य व चित्रपट अभिनेत्री.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/15891/ |title=खोटे, दुर्गा |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[जी. एन. जोशी]], प्रसिद्ध भावगीत गायक आणि संगीतकार. * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[मार्सेल मार्सू]], प्रसिद्ध फ्रेंच मूकनाट्य कलाकार (माईम आर्टिस्ट).<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Marcel-Marceau |title=Marcel Marceau |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[बोडिन्हो]], ब्राझीलचा आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळाडू. * [[इ.स. २०११|२०११]] - [[मन्सूर अली खान पटौदी]] - भारतीय पुरुष क्रिकेट संघाचे माजी कर्णधार आणि पटौदी संस्थानाचे ९वे नवाब.<ref>{{cite news |title=Mansur Ali Khan Pataudi passes away |url=https://www.espncricinfo.com/story/mansur-ali-khan-pataudi-passes-away-533473 |website=ESPNcricinfo |access-date=21 September 2026}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * स्वातंत्र्य दिन - [[बल्गेरिया]] (ऑट्टोमन साम्राज्यापासून, १९०८), [[माली]] (फ्रान्सपासून, १९६०). * जागतिक गेंडा दिन (वर्ल्ड रायनो डे). == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{बीबीसी आज||september/22}} [[सप्टेंबर २०]] - [[सप्टेंबर २१]] - '''सप्टेंबर २२''' - [[सप्टेंबर २३]] - [[सप्टेंबर २४]] - [[सप्टेंबर महिना]] ---- {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] 75dw98icjdgq02xrhehvkrlzg97rp1y 2711110 2711109 2026-09-21T21:34:20Z अभय नातू 206 /* नववे शतक */ 2711110 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|२२|२६५|२६६}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === नववे शतक === * [[इ.स. ९०४|९०४]] - चिनी सरदार [[झू वेन]] याने [[झाओझोंग (टांग सम्राट)|मिंगझोंग]] या [[टांग घराणे|टांग घराण्याच्या]] [[चीन]]च्या शेवटच्या सम्राटाला विष देऊन मारले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Zhu-Wen |title=Zhu Wen - Chinese ruler |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === चौदावे शतक === * [[इ.स. १३३५|१३३५]] - [[ऑटो (कॅरिंथियाचा ड्युक)|ऑटो कारिंथियन]] याने [[टायरोल]] आणि [[कॅरिंथियाची डची|कॅरिंथियाच्या डचीचा]] ताबा घेतला, ज्यामुळे [[हॅप्सबर्ग घराणे|हॅप्सबर्ग घराण्याचे]] या प्रदेशावर नियंत्रण प्रस्थापित झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Austria/The-Habsburgs |title=The Habsburgs in Tyrol |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५२०|१५२०]] - [[ऑट्टोमन साम्राज्य|ऑट्टोमन सम्राट]] [[सलीम पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सलीम पहिल्याच्या]] मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा [[सुलेमान पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सुलेमान पहिला]] (सुलेमान द मॅग्निफिसंट) ऑट्टोमन साम्राज्याचा सम्राट बनला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Suleyman-the-Magnificent |title=Suleyman the Magnificent |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५८६|१५८६]] - [[झुटफेनची लढाई|झुटफेनच्या लढाईत]] [[इंग्लंडचे साम्राज्य|इंग्रज]] आणि [[डच प्रजासत्ताक|डच]] सैन्याने [[स्पॅनिश साम्राज्य|स्पॅनिश]] सैन्याचा सामना केला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Eighty-Years-War |title=Battle of Zutphen |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[फ्रेंच क्रांती|फ्रेंच क्रांतीदरम्यान]] [[नॅशनल कन्व्हेन्शन|फ्रेंच नॅशनल कन्व्हेन्शनने]] औपचारिकपणे राजेशाही रद्द केली आणि [[फ्रेंच प्रथम प्रजासत्ताक|फ्रेंच प्रथम प्रजासत्ताकाची]] स्थापना केली.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/this-day-in-history/french-republic-established |title=French Republic established |website=History Channel |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८६२|१८६२]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] राष्ट्राध्यक्ष [[ॲब्राहाम लिंकन]] यांनी '[[मुक्तीची घोषणा]]' (इमॅन्सिपेशन प्रोक्लेमेशन) जारी करून [[अमेरिकेतील गुलामी|दासांच्या मुक्तीची]] पहिली अधिकृत घोषणा केली.<ref>{{cite web |url=https://www.archives.gov/exhibits/featured-documents/emancipation-proclamation |title=The Emancipation Proclamation |website=National Archives |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटी]]ने [[नॅशनल जिओग्राफिक (मासिक)|नॅशनल जिओग्राफिक मासिकाचा]] पहिला अंक प्रकाशित केला.<ref>{{cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/national-geographic-society-history |title=National Geographic Society History |website=National Geographic |access-date=21 September 2026}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९०८|१९०८]] - [[बल्गेरिया]]ने [[ऑट्टोमन साम्राज्य|ऑट्टोमन साम्राज्यापासून]] पूर्ण स्वातंत्र्याची घोषणा केली.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Bulgaria/Independence |title=Bulgaria - Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[माली]] देशाला [[फ्रान्स]]पासून पूर्ण स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Mali/Independence |title=Mali Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[१९६५ चे भारत-पाकिस्तान युद्ध|भारत-पाकिस्तान युद्ध]] संपवण्यासाठी [[संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद|संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेने]] [[संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद ठराव २११|युद्धबंदीचा ठराव]] मंजूर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/securitycouncil/content/resolutions-adopted-security-council-1965 |title=UN Security Council Resolution 211 |website=United Nations |access-date=21 September 2026}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[पाकिस्तान]]च्या [[पेशावर]] शहरात [[इस्लामी दहशतवाद|मुस्लिम दहशतवाद्यांनी]] [[चर्च]]च्या बाहेर [[२०१३ पेशावर बॉम्बहल्ला|हल्ला]] करून ७५ लोकांना ठार केले आणि १३० हून अधिक लोकांना जखमी केले.<ref>{{cite news |title=Peshawar church attack kills dozens |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-24191060 |website=BBC News |access-date=21 September 2026}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १००२|१००२]] - [[जर्मनीचा हेन्री दुसरा]], पवित्र रोमन सम्राट. * [[इ.स. १५३५|१५३५]] - [[अ‍ॅलेक्झांडर फार्नेसे]], पार्माचा ड्युक आणि स्पॅनिश लष्करी कमांडर. * [[इ.स. १७९१|१७९१]] - [[मायकेल फॅरेडे]], इंग्लिश भौतिकशास्त्रज्ञ व विद्युतचुंबकत्वाचे संशोधक.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Michael-Faraday |title=Michael Faraday Biography |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२९|१८२९]] - [[टु डुक]], व्हिएतनामचा सम्राट. * [[इ.स. १८७६|१८७६]] - [[आंद्रे तार्द्यू]], फ्रान्सचे माजी पंतप्रधान. * [[इ.स. १८७८|१८७८]] - [[योशिदा शिगेरू]], जपानचे माजी पंतप्रधान. * [[इ.स. १८८२|१८८२]] - [[विल्हेम कायटेल]], जर्मन फील्डमार्शल. * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[बेन चीफली]], ऑस्ट्रेलियाचे १६वे पंतप्रधान. * [[इ.स. १८८७|१८८७]] - [[भाऊराव पाटील|कर्मवीर भाऊराव पाटील]] - शिक्षणप्रसारक आणि रयत शिक्षण संस्थेचे संस्थापक.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/23758/ |title=पाटील, भाऊराव पायगौंडा |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९१५|१९१५]] - [[अनंत माने]], प्रसिद्ध मराठी चित्रपट दिग्दर्शक. * [[इ.स. १९२२|१९२२]] - [[चेन निंग यांग]], नोबेल पारितोषिक विजेते चिनी-अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ. * [[इ.स. १९२३|१९२३]] - [[रामकृष्ण बजाज]], स्वातंत्र्यसैनिक, बजाज समूहाचे प्रमुख व उद्योगपती. * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[एड जॉईस]], आयर्लंड आणि इंग्लंडचे माजी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू. == मृत्यू == * [[इ.स. ९०४|९०४]] - [[झॉक्सुआंग, टांग सम्राट]], टांग घराण्याचा चीनचा शेवटचा सम्राट. * [[इ.स. १५२०|१५२०]] - [[सलीम पहिला, ऑट्टोमन सम्राट|सलीम पहिला]], ऑट्टोमन साम्राज्याचा नववा सुलतान. * [[इ.स. १५३९|१५३९]] - [[गुरू नानक]] - शीख धर्माचे संस्थापक आणि पहिले गुरू.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Guru-Nanak |title=Guru Nanak Biography |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५५४|१५५४]] - [[फ्रांसिस्को वास्केझ दि कोरोनादो]], स्पॅनिश काँकिस्तादोर आणि शोधक. * [[इ.स. १७७४|१७७४]] - [[पोप क्लेमेंट चौदावा]], कॅथोलिक चर्चचे २५४वे पोप. * [[इ.स. १८२८|१८२८]] - [[शाका झुलू]], झुलू साम्राज्याचा संस्थापक व राजा. * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[कार्लो युहो स्टालबर्ग]], फिनलंडचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९५६|१९५६]] - [[फ्रेडरिक सॉडी]], नोबेल पारितोषिक विजेते इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ. * [[इ.स. १९६९|१९६९]] - [[अदोल्फो लोपेझ मटियोस]], मेक्सिकोचे राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[दुर्गा खोटे]] - ज्येष्ठ भारतीय नाट्य व चित्रपट अभिनेत्री.<ref>{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/15891/ |title=खोटे, दुर्गा |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[जी. एन. जोशी]], प्रसिद्ध भावगीत गायक आणि संगीतकार. * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[मार्सेल मार्सू]], प्रसिद्ध फ्रेंच मूकनाट्य कलाकार (माईम आर्टिस्ट).<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Marcel-Marceau |title=Marcel Marceau |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[बोडिन्हो]], ब्राझीलचा आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळाडू. * [[इ.स. २०११|२०११]] - [[मन्सूर अली खान पटौदी]] - भारतीय पुरुष क्रिकेट संघाचे माजी कर्णधार आणि पटौदी संस्थानाचे ९वे नवाब.<ref>{{cite news |title=Mansur Ali Khan Pataudi passes away |url=https://www.espncricinfo.com/story/mansur-ali-khan-pataudi-passes-away-533473 |website=ESPNcricinfo |access-date=21 September 2026}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * स्वातंत्र्य दिन - [[बल्गेरिया]] (ऑट्टोमन साम्राज्यापासून, १९०८), [[माली]] (फ्रान्सपासून, १९६०). * जागतिक गेंडा दिन (वर्ल्ड रायनो डे). == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{बीबीसी आज||september/22}} [[सप्टेंबर २०]] - [[सप्टेंबर २१]] - '''सप्टेंबर २२''' - [[सप्टेंबर २३]] - [[सप्टेंबर २४]] - [[सप्टेंबर महिना]] ---- {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] mcqwi85nldego8oe0hmypkx4p4dbo1z 0 38560 2711068 2651200 2026-09-21T15:03:37Z अभय नातू 206 /* पुरस्कार आणि सन्मान */ 2711068 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = शबाना आझमी | चित्र = Shabana Azmi.jpg|thumb|right|चित्र:शबाना आझमी.JPG | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = शबाना आझमी, २०१५ मधील एक छायाचित्र | पूर्ण_नाव = शबाना आझमी | जन्म_दिनांक = {{Birth date and age|1950|9|18|df=y}} | जन्म_स्थान = हैदराबाद,[[तेलंगाणा]], [[भारत]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = अभिनय | राष्ट्रीयत्व =[[भारतीय]] | भाषा = | कारकीर्द_काळ = | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = | पुरस्कार = | वडील_नाव = कैफी आझमी | आई_नाव = शौकत आझमी | पती_नाव = [[जावेद अख्तर]] | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = }} '''शबाना आझमी''' ( १८ सप्टेंबर १९५०) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे.ती प्रसिद्ध कवी [[कैफी आझमी]] व रंगभूमी कलाकार [[शौकत आझमी]] यांची कन्या आहे. ती [[भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन संस्था]] पुणे, या संस्थेची माजी विद्यार्थिनी आहे. तिने सन १९७४ मध्ये आपल्या अभिनयाची कारकीर्द सुरू केली. तिने समांतर सिनेमातही कामे केलीत.<ref name="parallel">{{स्रोत बातमी|title=Parallel cinema seeing changes: Azmi(इंग्रजी मजकूर)|author=PTI|date=22 July 2005|ॲक्सेसदिनांक=31 January 2009|प्रकाशक=''टाईम्स ऑफ् इंडिया''|दुवा=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-07-22/entertainment/27837509_1_shabana-azmi-indian-parallel-cinema-films|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105152516/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-07-22/entertainment/27837509_1_shabana-azmi-indian-parallel-cinema-films|url-status=dead}}</ref><ref name="soap">{{स्रोत बातमी|title=Shabana's soap opera(इंग्रजी मजकूर)|author=K., Bhumika|date=21 January 2006|ॲक्सेसदिनांक=31 January 2009|प्रकाशक=''द हिंदू''|दुवा=http://www.hindu.com/mp/2006/01/21/stories/2006012100690100.htm|location=Chennai, India|archive-date=2012-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111091902/http://www.hindu.com/mp/2006/01/21/stories/2006012100690100.htm|url-status=dead}}</ref> तिने आपल्या अभिनयाने अनेक पुरस्कार प्राप्त केले.त्यात [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]]ांचा समावेश आहे.तिला सर्वोत्तम अभिनेत्री म्हणून ५ वेळा पुरस्कार मिळाला आहे व अनेक आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारही मिळाले आहेत.<ref name="parallel"/><ref name="coffee">{{स्रोत बातमी|title=Coffee break with Shabana Azmi(इंग्रजी मजकूर)|author=Nagarajan, Saraswathy|date=18 December 2004|ॲक्सेसदिनांक=31 January 2009|प्रकाशक=''द हिंदू''|दुवा=http://www.hindu.com/mp/2004/12/18/stories/2004121801660100.htm|location=Chennai, India|archive-date=2004-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20041231142845/http://www.hindu.com/mp/2004/12/18/stories/2004121801660100.htm|url-status=dead}}</ref> तिला पाच [[फिल्मफेअर पुरस्कार]]ही मिळाले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm30IIFAAward.aspx?PdfName=30IIFA.pdf|title=Directorate of Film Festival(इंग्रजी मजकूर)|प्रकाशक=इफ्फी.एनआयसी.इन}}</ref> सन १९८८ मध्ये तिला [[भारत सरकार]]ने [[पद्मश्री पुरस्कार]]ाने सन्मानित केले. == निवडक चित्रपटसूची == शबाना आझमी यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत अनेक वास्तववादी आणि सामाजिक प्रश्नांवर आधारित चित्रपटांत काम केले आहे. <ref name="imdb_shabana">{{cite web |title=Shabana Azmi Filmography |url=https://www.imdb.com/name/nm0000818/ |website=IMDb |language=en |access-date=१२ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! दिग्दर्शक !! सहकलाकार !! भूमिका !! नोंदी |- | [[इ.स. १९७४|१९७४]] || [[अंकुर (चित्रपट)|अंकुर]] || [[श्याम बेनेगल]] || [[अनंत नाग]] || लक्ष्मी || पदार्पण; '''विजेता:''' राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) <ref name="nfa_ankur">{{cite web |title=22nd National Film Awards |url=https://www.dff.gov.in/images/Documents/105_22ndNFA1974.pdf |website=Directorate of Film Festivals |language=en |access-date=१२ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> |- | [[इ.स. १९७७|१९७७]] || [[अमर अकबर अँथनी]] || [[मनमोहन देसाई]] || [[विनोद खन्ना]], [[ऋषी कपूर]] || लक्ष्मी || ब्लॉकबस्टर; सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट |- | [[इ.स. १९७७|१९७७]] || [[शतरंज के खिलाडी]] || [[सत्यजित राय]] || [[संजीव कुमार]], [[सईद जाफरी]] || खुर्शीद || ऐतिहासिक चित्रपट |- | [[इ.स. १९८२|१९८२]] || [[अर्थ (चित्रपट)|अर्थ]] || [[महेश भट्ट]] || [[कुलभूषण खरबंदा]] || पूजा मल्होत्रा || '''विजेता:''' राष्ट्रीय पुरस्कार आणि फिल्मफेर पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) |- | [[इ.स. १९८३|१९८३]] || [[मासूम (१९८३ चित्रपट)|मासूम]] || [[शेखर कपूर]] || [[नसीरुद्दीन शाह]] || इंदू मल्होत्रा || नावाजलेला कौटुंबिक चित्रपट |- | [[इ.स. १९८३|१९८३]] || [[मंडी (चित्रपट)|मंडी]] || [[श्याम बेनेगल]] || [[स्मिता पाटील]] || रुक्मिणी बाई || सामाजिक चित्रपट |- | [[इ.स. १९८४|१९८४]] || [[पार (चित्रपट)|पार]] || [[गौतम घोष]] || [[नसीरुद्दीन शाह]] || रामा || '''विजेता:''' राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) |- | [[इ.स. १९९६|१९९६]] || [[फायर (१९९६ चित्रपट)|फायर]] || [[दीपा मेहता]] || [[नंदिता दास]] || राधा || आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सन्मानित आणि वादग्रस्त |- | [[इ.स. १९९९|१९९९]] || [[गॉडमदर (चित्रपट)|गॉडमदर]] || [[विनय शुक्ला]] || [[मिलिंद गुणाजी]] || रंभी || '''विजेता:''' राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) <ref name="nfa_godmother">{{cite web |title=46th National Film Awards |url=https://www.dff.gov.in/images/Documents/70_46thNFA1999.pdf |website=Directorate of Film Festivals |language=en |access-date=१२ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> |- | [[इ.स. २००५|२००५]] || [[वॉटर (२००५ चित्रपट)|वॉटर]] || [[दीपा मेहता]] || [[जॉन अब्राहम]], [[लिसा रे]] || शकुंतला || ऑस्करसाठी नामांकित चित्रपट |- | [[इ.स. २०१६|२०१६]] || [[नीरजा (चित्रपट)|नीरजा]] || [[राम माधवानी]] || [[सोनम कपूर]] || रमा भानोत || '''विजेता:''' फिल्मफेर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार |- | [[इ.स. २०२३|२०२३]] || [[रॉकी और रानी की प्रेम कहानी]] || [[करण जोहर]] || [[धर्मेंद्र]], [[जया बच्चन]] || जामिनी चॅटर्जी || सुपरहिट व्यावसायिक चित्रपट |} == पुरस्कार आणि सन्मान == * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - कलेतील [[पद्मश्री]]''' पुरस्कार * [[इ.स. १९७५|१९७५]], [[इ.स. १९८३|१९८३]], [[इ.स. १९८४|१९८४]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] आणि [[इ.स. १९९९|१९९९]] - विक्रमी पाच वेळा [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री|राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री)]] विजेत्या. * [[इ.स. २०१२|२०१२]] - भारत सरकारचा तिसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान '''[[पद्मभूषण]]'''<ref name="padma_shabana">{{cite web |title=Padma Awards Directory |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/SNA_ListofAkademiAwardees.pdf |website=Ministry of Home Affairs, India |language=en |access-date=१२ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[इ.स. २००६|२००६]] - भारतीय चित्रपटसृष्टीतील योगदानासाठी [[फिल्मफेर जीवनगौरव पुरस्कार]]. == जीवन == [[चित्र:Javed Akhtar, Shabana Azmi return from IIFA 2012 01.jpg|थंब|२०१२ मध्ये जावेद अख्तर यांच्यासोबत शबाना आझमी.]] १९७० च्या उत्तरार्धात आझमी यांचा [[बेंजामिन गिलानी]] यांच्याशी साखरपुडा झाला होता, परंतु नंतर तो मोडला.<ref>{{cite web |url=https://www.filmfare.com/features/actor-and-rebel-shabana-azmi-4649.html |title=Actor and rebel: Shabana Azmi |website=filmfare.com |access-date=14 June 2019 |archive-date=22 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322111505/https://www.filmfare.com/features/actor-and-rebel-shabana-azmi-4649.html |url-status=live }}</ref> त्यानंतर पुढे सात वर्षे चित्रपट निर्माते [[शेखर कपूर]] यांच्यासोबत त्यांचे संबंध होते.<ref>{{cite web|url= https://jsnewstimes.com/entertainment/bollywood-news/shabana-azmi-was-in-live-in-with-shekhar-kapur-javed-akhtars-second-wife-became-the-first-engagement-break|title= Shabana Azmi was in live in relationship with Shekhar Kapur|website= J S News Times|date= 5 April 2021|access-date= 13 March 2025|archive-date= 13 May 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230513060602/https://jsnewstimes.com/entertainment/bollywood-news/shabana-azmi-was-in-live-in-with-shekhar-kapur-javed-akhtars-second-wife-became-the-first-engagement-break|url-status= dead}}</ref> ९ डिसेंबर १९८४ रोजी त्यांनी हिंदी चित्रपटांतील गीतकार, कवी आणि पटकथा लेखक [[जावेद अख्तर]] यांच्याशी लग्न केले.<ref name=st>{{cite web |url=http://www.screenindia.com/old/20000922/50.htm |title=THE DYNAMIC DYNASTIES: What would the world of films be without them? |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210044146/http://www.screenindia.com/old/20000922/50.htm |archive-date=10 February 2010 |work=Screen |date=22 September 2000}}</ref> जावेद अख्तर यांचे हे दुसरा लग्न होते; त्यांचे पहिले लग्न हिंदी चित्रपट पटकथा लेखक [[हनी इराणी]] यांच्याशी झाले होते. यामुळे आझमी यांच्या आई जावेद अख्तर यांच्यासोबतच्या या संबंधांवर नाराज होत्या. अख्तर यांना दोन मुले ([[फरहान अख्तर|फरहान]] आणि [[झोया अख्तर|झोया]]) होती. शबाना आझमी यांच्यावर हे नाते तोडण्यासाठी प्रचंड दबाव होता. या काळात त्यांनी आपल्या वडिलांकडे अख्तर यांच्याशी लग्न करण्याबद्दल सल्ला मागितला. अख्तर यांनी आपले पहिले लग्न संपविल्याचे सांगितल्यावर "कोणतेही प्रश्न विचारले गेले नाहीत. अब्बांनी अधिक चौकशी केली नाही किंवा त्या गोष्टीचा तपशील जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला नाही. त्यांनी माझ्या शब्दावर विश्वास ठेवला आणि मला त्यांचे आशीर्वाद दिले," आझमी यांनी एका मुलाखतीत आठवण सांगताना सांगितले, "माझ्या आयुष्यातील हा एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय होता—जर त्यांनी खरोखरच नकार दिला असता, तर त्यांच्याविरुद्ध जाण्याचे धैर्य माझ्यात आले असते की नाही याची मला शंका वाटते: मी त्यांना घाबरत होते म्हणून नाही, तर वैयक्तिक बाबतीत अत्यंत वस्तुनिष्ठ निर्णय घेण्यासाठी त्यांच्यावर पूर्ण विश्वास ठेवता येऊ शकत होता."<ref name= "Screen CPI"/><ref>{{cite web |url=http://www.kaifiyat.in/for-abba-with-love-by-shabana-azmi/ |title=For Abba with Love by Shabana Azmi |work=Kaifiyat |access-date=31 January 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122083938/http://www.kaifiyat.in/for-abba-with-love-by-shabana-azmi/ |archive-date=22 January 2013}}</ref> अख्तर आणि आझमी यांना अपत्य नाही. [[इंडियन एक्सप्रेस]]ला दिलेल्या एका मुलाखतीत त्यांनी स्पष्ट केले की मूल नाही होणार हे स्वीकारणे त्यांच्यासाठी कठीण होते. ''समाज अपत्य नसलेल्या स्त्रीला अपूर्ण असल्याचे भासवतो. पुरुषांना त्यांच्या कारकिर्दीतून सर्वाधिक समाधान मिळते, त्याउलट महिला अनेकदा त्यांच्या नात्यांवरून—पत्नी, आई, मुलगी म्हणून त्या कशा राहतात यावरून स्वतःचे मूल्य ठरवतात'', असे त्या म्हणाल्या.<ref>{{cite web |title= Shabana Azmi on not having children: Society makes you feel incomplete |date= 18 September 2024 |url= https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/shabana-azmi-not-having-children-javed-akhtar-society-makes-you-feel-incomplete-2601825-2024-09-18#google_vignette |access-date= 27 July 2025 |archive-date= 9 December 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20241209105918/https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/shabana-azmi-not-having-children-javed-akhtar-society-makes-you-feel-incomplete-2601825-2024-09-18#google_vignette |url-status= live }}</ref> आझमी यांनी मातृत्त्व आणि आयुष्याकडे पाहण्याचा त्यांचा दृष्टिकोन बदलण्याचे श्रेय आपल्या आईला दिले आहे.<ref>{{cite web |title= Shabana Azmi reveals not having kids with Javed Akhtar was tough for her to accept |work= The Times of India |date= 18 September 2024 |url= https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shabana-azmi-reveals-not-having-kids-with-javed-akhtar-was-tough-for-her-to-accept/articleshow/113448912.cms |access-date= 27 July 2025 |archive-date= 31 May 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250531091531/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shabana-azmi-reveals-not-having-kids-with-javed-akhtar-was-tough-for-her-to-accept/articleshow/113448912.cms |url-status= live }}</ref> भारतीय अभिनेत्री [[फराह नाझ]] आणि [[तब्बू]] या आझमी यांच्या भाच्या असून दूरचित्रवाणि अभिनेत्री [[तन्वी आझमी]] या त्यांच्या भावजय आहेत. == हे सुद्धा पहा == * [[कैफी आझमी]] (वडील) * [[जावेद अख्तर]] (पती) * [[स्मिता पाटील]] * [[समांतर चित्रपट]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार}} {{राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री}} {{DEFAULTSORT:आझमी,शबाना}} [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थेचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:कलेतील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] 824ak4x9ujx0e12rsc4cocz6l2fepz7 2711069 2711068 2026-09-21T15:04:08Z अभय नातू 206 /* जीवन */ 2711069 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = शबाना आझमी | चित्र = Shabana Azmi.jpg|thumb|right|चित्र:शबाना आझमी.JPG | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = शबाना आझमी, २०१५ मधील एक छायाचित्र | पूर्ण_नाव = शबाना आझमी | जन्म_दिनांक = {{Birth date and age|1950|9|18|df=y}} | जन्म_स्थान = हैदराबाद,[[तेलंगाणा]], [[भारत]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = अभिनय | राष्ट्रीयत्व =[[भारतीय]] | भाषा = | कारकीर्द_काळ = | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = | पुरस्कार = | वडील_नाव = कैफी आझमी | आई_नाव = शौकत आझमी | पती_नाव = [[जावेद अख्तर]] | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = }} '''शबाना आझमी''' ( १८ सप्टेंबर १९५०) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे.ती प्रसिद्ध कवी [[कैफी आझमी]] व रंगभूमी कलाकार [[शौकत आझमी]] यांची कन्या आहे. ती [[भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन संस्था]] पुणे, या संस्थेची माजी विद्यार्थिनी आहे. तिने सन १९७४ मध्ये आपल्या अभिनयाची कारकीर्द सुरू केली. तिने समांतर सिनेमातही कामे केलीत.<ref name="parallel">{{स्रोत बातमी|title=Parallel cinema seeing changes: Azmi(इंग्रजी मजकूर)|author=PTI|date=22 July 2005|ॲक्सेसदिनांक=31 January 2009|प्रकाशक=''टाईम्स ऑफ् इंडिया''|दुवा=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-07-22/entertainment/27837509_1_shabana-azmi-indian-parallel-cinema-films|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105152516/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-07-22/entertainment/27837509_1_shabana-azmi-indian-parallel-cinema-films|url-status=dead}}</ref><ref name="soap">{{स्रोत बातमी|title=Shabana's soap opera(इंग्रजी मजकूर)|author=K., Bhumika|date=21 January 2006|ॲक्सेसदिनांक=31 January 2009|प्रकाशक=''द हिंदू''|दुवा=http://www.hindu.com/mp/2006/01/21/stories/2006012100690100.htm|location=Chennai, India|archive-date=2012-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111091902/http://www.hindu.com/mp/2006/01/21/stories/2006012100690100.htm|url-status=dead}}</ref> तिने आपल्या अभिनयाने अनेक पुरस्कार प्राप्त केले.त्यात [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]]ांचा समावेश आहे.तिला सर्वोत्तम अभिनेत्री म्हणून ५ वेळा पुरस्कार मिळाला आहे व अनेक आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारही मिळाले आहेत.<ref name="parallel"/><ref name="coffee">{{स्रोत बातमी|title=Coffee break with Shabana Azmi(इंग्रजी मजकूर)|author=Nagarajan, Saraswathy|date=18 December 2004|ॲक्सेसदिनांक=31 January 2009|प्रकाशक=''द हिंदू''|दुवा=http://www.hindu.com/mp/2004/12/18/stories/2004121801660100.htm|location=Chennai, India|archive-date=2004-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20041231142845/http://www.hindu.com/mp/2004/12/18/stories/2004121801660100.htm|url-status=dead}}</ref> तिला पाच [[फिल्मफेअर पुरस्कार]]ही मिळाले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm30IIFAAward.aspx?PdfName=30IIFA.pdf|title=Directorate of Film Festival(इंग्रजी मजकूर)|प्रकाशक=इफ्फी.एनआयसी.इन}}</ref> सन १९८८ मध्ये तिला [[भारत सरकार]]ने [[पद्मश्री पुरस्कार]]ाने सन्मानित केले. == निवडक चित्रपटसूची == शबाना आझमी यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत अनेक वास्तववादी आणि सामाजिक प्रश्नांवर आधारित चित्रपटांत काम केले आहे. <ref name="imdb_shabana">{{cite web |title=Shabana Azmi Filmography |url=https://www.imdb.com/name/nm0000818/ |website=IMDb |language=en |access-date=१२ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! दिग्दर्शक !! सहकलाकार !! भूमिका !! नोंदी |- | [[इ.स. १९७४|१९७४]] || [[अंकुर (चित्रपट)|अंकुर]] || [[श्याम बेनेगल]] || [[अनंत नाग]] || लक्ष्मी || पदार्पण; '''विजेता:''' राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) <ref name="nfa_ankur">{{cite web |title=22nd National Film Awards |url=https://www.dff.gov.in/images/Documents/105_22ndNFA1974.pdf |website=Directorate of Film Festivals |language=en |access-date=१२ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> |- | [[इ.स. १९७७|१९७७]] || [[अमर अकबर अँथनी]] || [[मनमोहन देसाई]] || [[विनोद खन्ना]], [[ऋषी कपूर]] || लक्ष्मी || ब्लॉकबस्टर; सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट |- | [[इ.स. १९७७|१९७७]] || [[शतरंज के खिलाडी]] || [[सत्यजित राय]] || [[संजीव कुमार]], [[सईद जाफरी]] || खुर्शीद || ऐतिहासिक चित्रपट |- | [[इ.स. १९८२|१९८२]] || [[अर्थ (चित्रपट)|अर्थ]] || [[महेश भट्ट]] || [[कुलभूषण खरबंदा]] || पूजा मल्होत्रा || '''विजेता:''' राष्ट्रीय पुरस्कार आणि फिल्मफेर पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) |- | [[इ.स. १९८३|१९८३]] || [[मासूम (१९८३ चित्रपट)|मासूम]] || [[शेखर कपूर]] || [[नसीरुद्दीन शाह]] || इंदू मल्होत्रा || नावाजलेला कौटुंबिक चित्रपट |- | [[इ.स. १९८३|१९८३]] || [[मंडी (चित्रपट)|मंडी]] || [[श्याम बेनेगल]] || [[स्मिता पाटील]] || रुक्मिणी बाई || सामाजिक चित्रपट |- | [[इ.स. १९८४|१९८४]] || [[पार (चित्रपट)|पार]] || [[गौतम घोष]] || [[नसीरुद्दीन शाह]] || रामा || '''विजेता:''' राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) |- | [[इ.स. १९९६|१९९६]] || [[फायर (१९९६ चित्रपट)|फायर]] || [[दीपा मेहता]] || [[नंदिता दास]] || राधा || आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सन्मानित आणि वादग्रस्त |- | [[इ.स. १९९९|१९९९]] || [[गॉडमदर (चित्रपट)|गॉडमदर]] || [[विनय शुक्ला]] || [[मिलिंद गुणाजी]] || रंभी || '''विजेता:''' राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) <ref name="nfa_godmother">{{cite web |title=46th National Film Awards |url=https://www.dff.gov.in/images/Documents/70_46thNFA1999.pdf |website=Directorate of Film Festivals |language=en |access-date=१२ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> |- | [[इ.स. २००५|२००५]] || [[वॉटर (२००५ चित्रपट)|वॉटर]] || [[दीपा मेहता]] || [[जॉन अब्राहम]], [[लिसा रे]] || शकुंतला || ऑस्करसाठी नामांकित चित्रपट |- | [[इ.स. २०१६|२०१६]] || [[नीरजा (चित्रपट)|नीरजा]] || [[राम माधवानी]] || [[सोनम कपूर]] || रमा भानोत || '''विजेता:''' फिल्मफेर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार |- | [[इ.स. २०२३|२०२३]] || [[रॉकी और रानी की प्रेम कहानी]] || [[करण जोहर]] || [[धर्मेंद्र]], [[जया बच्चन]] || जामिनी चॅटर्जी || सुपरहिट व्यावसायिक चित्रपट |} == पुरस्कार आणि सन्मान == * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - कलेतील [[पद्मश्री]]''' पुरस्कार * [[इ.स. १९७५|१९७५]], [[इ.स. १९८३|१९८३]], [[इ.स. १९८४|१९८४]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] आणि [[इ.स. १९९९|१९९९]] - विक्रमी पाच वेळा [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री|राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री)]] विजेत्या. * [[इ.स. २०१२|२०१२]] - भारत सरकारचा तिसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान '''[[पद्मभूषण]]'''<ref name="padma_shabana">{{cite web |title=Padma Awards Directory |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/SNA_ListofAkademiAwardees.pdf |website=Ministry of Home Affairs, India |language=en |access-date=१२ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[इ.स. २००६|२००६]] - भारतीय चित्रपटसृष्टीतील योगदानासाठी [[फिल्मफेर जीवनगौरव पुरस्कार]]. == जीवन == [[चित्र:Javed Akhtar, Shabana Azmi return from IIFA 2012 01.jpg|इवलेसे|२००px|२०१२ मध्ये जावेद अख्तर यांच्यासोबत शबाना आझमी.]] १९७० च्या उत्तरार्धात आझमी यांचा [[बेंजामिन गिलानी]] यांच्याशी साखरपुडा झाला होता, परंतु नंतर तो मोडला.<ref>{{cite web |url=https://www.filmfare.com/features/actor-and-rebel-shabana-azmi-4649.html |title=Actor and rebel: Shabana Azmi |website=filmfare.com |access-date=14 June 2019 |archive-date=22 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322111505/https://www.filmfare.com/features/actor-and-rebel-shabana-azmi-4649.html |url-status=live }}</ref> त्यानंतर पुढे सात वर्षे चित्रपट निर्माते [[शेखर कपूर]] यांच्यासोबत त्यांचे संबंध होते.<ref>{{cite web|url= https://jsnewstimes.com/entertainment/bollywood-news/shabana-azmi-was-in-live-in-with-shekhar-kapur-javed-akhtars-second-wife-became-the-first-engagement-break|title= Shabana Azmi was in live in relationship with Shekhar Kapur|website= J S News Times|date= 5 April 2021|access-date= 13 March 2025|archive-date= 13 May 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230513060602/https://jsnewstimes.com/entertainment/bollywood-news/shabana-azmi-was-in-live-in-with-shekhar-kapur-javed-akhtars-second-wife-became-the-first-engagement-break|url-status= dead}}</ref> ९ डिसेंबर १९८४ रोजी त्यांनी हिंदी चित्रपटांतील गीतकार, कवी आणि पटकथा लेखक [[जावेद अख्तर]] यांच्याशी लग्न केले.<ref name=st>{{cite web |url=http://www.screenindia.com/old/20000922/50.htm |title=THE DYNAMIC DYNASTIES: What would the world of films be without them? |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210044146/http://www.screenindia.com/old/20000922/50.htm |archive-date=10 February 2010 |work=Screen |date=22 September 2000}}</ref> जावेद अख्तर यांचे हे दुसरा लग्न होते; त्यांचे पहिले लग्न हिंदी चित्रपट पटकथा लेखक [[हनी इराणी]] यांच्याशी झाले होते. यामुळे आझमी यांच्या आई जावेद अख्तर यांच्यासोबतच्या या संबंधांवर नाराज होत्या. अख्तर यांना दोन मुले ([[फरहान अख्तर|फरहान]] आणि [[झोया अख्तर|झोया]]) होती. शबाना आझमी यांच्यावर हे नाते तोडण्यासाठी प्रचंड दबाव होता. या काळात त्यांनी आपल्या वडिलांकडे अख्तर यांच्याशी लग्न करण्याबद्दल सल्ला मागितला. अख्तर यांनी आपले पहिले लग्न संपविल्याचे सांगितल्यावर "कोणतेही प्रश्न विचारले गेले नाहीत. अब्बांनी अधिक चौकशी केली नाही किंवा त्या गोष्टीचा तपशील जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला नाही. त्यांनी माझ्या शब्दावर विश्वास ठेवला आणि मला त्यांचे आशीर्वाद दिले," आझमी यांनी एका मुलाखतीत आठवण सांगताना सांगितले, "माझ्या आयुष्यातील हा एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय होता—जर त्यांनी खरोखरच नकार दिला असता, तर त्यांच्याविरुद्ध जाण्याचे धैर्य माझ्यात आले असते की नाही याची मला शंका वाटते: मी त्यांना घाबरत होते म्हणून नाही, तर वैयक्तिक बाबतीत अत्यंत वस्तुनिष्ठ निर्णय घेण्यासाठी त्यांच्यावर पूर्ण विश्वास ठेवता येऊ शकत होता."<ref name= "Screen CPI"/><ref>{{cite web |url=http://www.kaifiyat.in/for-abba-with-love-by-shabana-azmi/ |title=For Abba with Love by Shabana Azmi |work=Kaifiyat |access-date=31 January 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122083938/http://www.kaifiyat.in/for-abba-with-love-by-shabana-azmi/ |archive-date=22 January 2013}}</ref> अख्तर आणि आझमी यांना अपत्य नाही. [[इंडियन एक्सप्रेस]]ला दिलेल्या एका मुलाखतीत त्यांनी स्पष्ट केले की मूल नाही होणार हे स्वीकारणे त्यांच्यासाठी कठीण होते. ''समाज अपत्य नसलेल्या स्त्रीला अपूर्ण असल्याचे भासवतो. पुरुषांना त्यांच्या कारकिर्दीतून सर्वाधिक समाधान मिळते, त्याउलट महिला अनेकदा त्यांच्या नात्यांवरून—पत्नी, आई, मुलगी म्हणून त्या कशा राहतात यावरून स्वतःचे मूल्य ठरवतात'', असे त्या म्हणाल्या.<ref>{{cite web |title= Shabana Azmi on not having children: Society makes you feel incomplete |date= 18 September 2024 |url= https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/shabana-azmi-not-having-children-javed-akhtar-society-makes-you-feel-incomplete-2601825-2024-09-18#google_vignette |access-date= 27 July 2025 |archive-date= 9 December 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20241209105918/https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/shabana-azmi-not-having-children-javed-akhtar-society-makes-you-feel-incomplete-2601825-2024-09-18#google_vignette |url-status= live }}</ref> आझमी यांनी मातृत्त्व आणि आयुष्याकडे पाहण्याचा त्यांचा दृष्टिकोन बदलण्याचे श्रेय आपल्या आईला दिले आहे.<ref>{{cite web |title= Shabana Azmi reveals not having kids with Javed Akhtar was tough for her to accept |work= The Times of India |date= 18 September 2024 |url= https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shabana-azmi-reveals-not-having-kids-with-javed-akhtar-was-tough-for-her-to-accept/articleshow/113448912.cms |access-date= 27 July 2025 |archive-date= 31 May 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250531091531/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shabana-azmi-reveals-not-having-kids-with-javed-akhtar-was-tough-for-her-to-accept/articleshow/113448912.cms |url-status= live }}</ref> भारतीय अभिनेत्री [[फराह नाझ]] आणि [[तब्बू]] या आझमी यांच्या भाच्या असून दूरचित्रवाणि अभिनेत्री [[तन्वी आझमी]] या त्यांच्या भावजय आहेत. == हे सुद्धा पहा == * [[कैफी आझमी]] (वडील) * [[जावेद अख्तर]] (पती) * [[स्मिता पाटील]] * [[समांतर चित्रपट]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार}} {{राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री}} {{DEFAULTSORT:आझमी,शबाना}} [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थेचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:कलेतील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] mag9g0id4giyckqr5thco03wqaywzua 0 41689 2711183 1245821 2026-09-22T04:46:08Z अभय नातू 206 पहिले वाक्य 2711183 wikitext text/x-wiki '''बलहल्ली संरक्षित वनक्षेत्र''' हे [[भारत|भारतातील]] [[कर्नाटक]] राज्यात [[पश्चिम घाट|पश्चिम घाटाच्या]] पर्वतरांगांमध्ये वसलेले एक प्रमुख संरक्षित जंगल आहे.<ref>{{cite web | title = बलहल्ली राखीव जंगल माहिती | url = https://www.wikidata.org/wiki/Q66004184 | publisher = विकिडेटा}}</ref> हे क्षेत्र कुद्रेमुख उपक्षेत्राचा एक भाग मानले जाते आणि येथील जैवविविधता व पर्यावरणीय महत्त्वामुळे याला जागतिक वारसा स्थळाचा दर्जा मिळालेला आहे.<ref>{{cite web | title = पश्चिम घाटातील युनेस्को जागतिक वारसा स्थळे | url = https://whc.unesco.org/en/list/1342/ | publisher = युनेस्को जागतिक वारसा केंद्र}}</ref> हे जंगल सुमारे २,२६३ हेक्टर क्षेत्रावर पसरलेले असून ते सदाहरित आणि निम-सदाहरित प्रकारच्या वनस्पतींनी समृद्ध आहे.<ref>{{cite web | title = भारतातील संरक्षित वनक्षेत्रे आणि पश्चिम घाट | url = https://www.mpscacademy.com/2020/09/western-ghat.html | publisher = एमपीएससी अकॅडमी}}</ref> या क्षेत्रात विविध प्रकारचे दुर्मिळ पक्षी, प्राणी आणि वनस्पती आढळतात. कुद्रेमुख राष्ट्रीय उद्यान आणि सोमेश्वर अभयारण्याच्या आसपासचा परिसर जोडणाऱ्या पर्यावरणीय दुव्यामध्ये या वनक्षेत्राची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील संरक्षित वनक्षेत्रे]] 7k4e42q9tq21x1da3edk8ijbye0dp0x 10 44260 2711241 1192258 2026-09-22T11:04:47Z Ganesh591 62733 2711241 wikitext text/x-wiki <noinclude>{| </noinclude>class="wikitable" |- align=center |width={{{labelwidth|120}}} bgcolor=efefef|'''{{#switch:{{{type|Games}}}|Games=खेळ|{{{type|खेळ}}}}}''' |colspan={{{columns|1}}} width={{{width|200}}} bgcolor=gold |'''सुवर्ण''' |colspan={{{columns|1}}} width={{{width|200}}} bgcolor=silver|'''रौप्य''' |colspan={{{columns|1}}} width={{{width|200}}} bgcolor=cc9966|'''कांस्य'''<noinclude> |} [[Category:ऑलिंपिक साचे]] </noinclude> 0yu1vony196cnp0tm8p1xi8nmoh5ziq 0 48035 2711140 2710399 2026-09-22T01:28:36Z नरेश सावे 88037 /* विदेशी पक्षी */ 2711140 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Crested Sperpent Eagle 1.jpg|thumb|right|200 px|सर्प गरुड]] [[चित्र:उडणारा पक्षी.JPG|200px|thumb| उडणारा पक्षी]] '''पक्षी''' हे उंच उडणारे दोन पायांवर चालणारे पिसे असलेले गरम रक्ताचे पृष्ठवंशीय जीव आहेत. जीवशास्त्रानुसार पक्ष्यांची व्याख्या फेदर्ड बायपेड अशी होते. याचा अर्थ पिसे असलेले दोन पायांचे [[प्राणी]]. पक्ष्यांचे सर्वांत ठळक वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची उडण्याची क्षमता. ही क्षमता पक्ष्यांना इतर पृष्ठवंशीय प्राण्यांपेक्षा वेगळे ठरवते. [[पेंग्विन]] व [[शहामृग]] असे फारच थोडके पक्षी वगळता इतर सर्व पक्ष्यांना उडता येते. त्यांचे दुसरे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची पिसे. सर्व पक्ष्यांना पिसे, चोच व चार कप्याचे हृदय असते. हृदयाच्या चार कप्यांमुळे पक्षी उष्ण रक्ताचे आहेत. पिसांच्या व चोचीच्या रचनेमुळे [[पक्षी]] वजनाने अतिशय हलके असतात. पिसांच्या व चोचीच्या रचनेमुळे पक्षी वजनाने अतिशय हलके असतात. पिसे त्यांचे थंडीपासून सं‍रक्षण करतात व सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे उडण्याची शक्ती देतात. == उत्पत्ती == पक्ष्यांची उत्पत्ती प्राचीनकालीन [[डायनासॉर]]पासून झाल्याचे मानण्यात येते. सुरुवातीला ही कल्पना पटणे थोडेसे कठीण होते. कारण डायनासॉर थंड रक्ताचे सरपटणारे प्राणी, तर पक्षी उष्णरक्तीय उडणारे प्राणी. मात्र, उत्खननात सापडलेल्या पुराव्यांमुळे. ही कल्पना सत्य असल्याचे दिसून आले. गेल्या शतकात जर्मनीतील एका खाणीत [[आर्कीऑपटरिक्स|आर्चिओप्टेरिक्स]] या पक्ष्याचा [[सांगाडा]] मिळाला. या सांगाड्याला पंखांची रचना होती व पंखामध्ये पक्ष्यांमध्ये न आढळणाऱ्या नख्या होत्या. सांगाड्यात सरपटणाऱ्या प्राण्यांना असतात तशा जबड्याऐवजी आजच्या पक्ष्यात आढळणारी [[चोच]] होती. शिवाय पक्ष्यांमध्ये नसलेली लांब शेपटी होती. अशा प्रकारे या उत्क्रांतीमधील महत्त्वाच्या दुवा असलेल्या त्या सांगाड्याने सिद्ध केले की पक्षी हे सरपटणाऱ्या प्राण्यांपासून बनले असले पाहिजेत. आजच्या पक्ष्यांच्या [[कवटी]]ची रचना व [[रक्त]]ातील [[लालपेशी]] ह्या सरपटणाऱ्य प्राण्यांशी साधर्म्य सांगणाऱ्या आहेत. तसेच पक्ष्यांच्या पावलांवरील खवले व नख्यांची रचना, नखे दुमडायची पद्धत ह्या गोष्टीही सरपटणाऱ्या प्राण्यांशी जवळचे नाते सांगतात. पक्षीही सरपटणाऱ्या प्राण्यांप्रमाणे [[अंडी]] घालतात. अंड्याचे कवच व आतील रचना या गोष्टीही मिळत्याजुळत्या आहेत. ज्याप्रमाणे काही सरपटणारे प्राणी नियमितपणे आपल्या कातडीची [[कात]] टाकतात तसेच काही पक्षी अजूनही आपली [[पिसे]] झडून पाडतात व नवीन पिसे धारण करतात. जीवशास्त्रज्ञांच्या म्हणण्याप्रमाणे पक्ष्यांची पिसे ही जनावरांच्या [[खवले|खवल्यांचे]] बदललेले रूप आहे. == शरीर रचना == [[चित्र:Birdmorphology.svg|thumb|right|300 px|१ चोच, २ डोके, ३ पापणी, ४ बुब्बुळ, ५ Mantle, Lesser [[covert (feather)|coverts]], ७ Scapulars, ८Median coverts, ९ Tertials, १० Rump, ११ Primaries, १२ बूड, १३ जांघ, १४ Tibio-tarsal articulation, १५ Tarsus, १६ पाय, १७ नडगी, १८ पोट, १९ Flanks, २० छाती, २१ गळा, २२ Wattle]] पक्ष्यांचे शरीराचे तापमान ३८° ते ४४° इतके असते व ते साधारणपणे सस्तन प्राण्यांपेक्षा थोडेच जास्तच असते. त्यांची पिसे ही उत्तम उष्णतारोधकाचे काम करतात, त्यामुळे त्यांना शरीराचे तापमान कायम ठेवणे सोपे जाते. पिसांचा उपयोग थंड प्रदेशात अतिशय चांगला होतो व जर खाणेपिणे व्यवस्थित मिळाल्यास बाहेरील तापमान कमी असतानाही अतिशय निवांतपणे कडक थंडीतही जीवन व्यतीत करतात. परंतु याच उष्णतारोधक पिसांचा त्यांना उष्ण वातावरणात तोटा होण्याची शक्यता असते. पक्ष्यांची हालचाल इतर कोणत्याही प्राण्यांपेक्षा जास्त असते त्यामुळे त्यांच्या शरीरात मोठ्या प्रमाणावर उष्णतादेखील निर्माण होते. सस्तन प्राण्यांमध्ये घाम आणणाऱ्या स्वेद ग्रंथी असतात. त्या तापमान नियंत्रणाचे काम करतात. पक्ष्यांना अश्या स्वेद ग्रंथी नसतात. यामुळे उष्ण तापमानात हालचालीमुळे त्यांना ताप येऊन मृत्यू ओढावण्याची शक्यता झाली असती. परंतु, निसर्गाने त्यांना फुफ्फुसांमध्ये हवेचे फुगे दिले आहेत. त्यांमुळे पक्ष्यांचे जादा उष्णता निर्मूलनाचे काम पटकन होते. पक्ष्यांची पिसे विविधरंगी असतात. पक्ष्याला शरीराच्या विविध भागांवर अनेक रंगाची पिसे असतात. हे रंग एका जातीच्या पक्ष्याला दुसऱ्या जातीच्या पक्ष्याहून वेगळे करतात. नर-मादीचे रंगही वेगळे असतात. सामान्यतः पक्ष्यांमध्ये नर अधिक सुंदर असतो. कुठल्याही पक्ष्याला तीन प्रकारची पिसे असतात. # बाह्य पिसे- ही पिसे सर्वांत बाहेरची असतात.यांना कॉंटूर पिसे अथवा पेने असे म्हणतात. याच पिसांचे रंग एका जातीच्या पक्ष्याला दुसऱ्या जातीपासून वेगळे ठरवतात. यांत साधारणपणे शेपटीची पिसे, उड्डाणांची पिसे व इतर बाह्य पिसे यांचा समावेश होतो. # अंतर्बाह्य पिसे- या पिसांना प्ल्युमुले असे म्हणतात. ही पिसे लवचीक असतात व बाह्य पिसांखाली दडलेली असतात. # अंतर्गत पिसे- ही पिसे सर्वांत आतमध्ये असतात व केसांच्या लवीप्रमाणे दिसतात. जोपर्यंत वरची पिसे आहेत तोवर ही पिसे दिसत नाहीत. ही पिसे उड्डाणात भाग घेत नाहीत. # पक्षांना हृदयाचे केवळ ३ भाग असतात. == पंखांची रचना व उडणे == वेगवेगळे खाद्य मिळविण्यासाठीच्या उडतानाच्या हालचालींना अनुरूप अशी पक्षांच्या पंखांची रचना असते. # एकाच ठिकाणी पंख न हालविता तरंगणे # जलद झेप # पंखाची थोडी उघडझाप करून हवेत तरंगणे # हवेत तरंगताना मधेच पंखांची जलद फडफड # पंखांची जलद फडफड करून जलद उड्डाण # भरारी मारत असतांना मधेच पंख मिटणे # कमी उंचीवर असताना पंखांची अतिजलद फडफड # सरळ उड्डाण व जलद फडफड == चोच == पक्ष्यांच्या चोचींचे उपयोगानुसार विविध प्रकार - १) मासे पकडण्यासाठी दातऱ्या असलेली. २) दलदल किंवा चिखलातून अन्न गाळून घेण्यासाठी. ३) पाणी/चिखलातील अन्न शोधण्यासाठी. ४) लाकूड तासण्यासाठी. ५) फुलातील मध खाण्यासाठी . ६) बिया/कठीण कवचाची फळे फोडून खाण्यासाठी. ७) मास चिरण्यासाठी व फाडून खाण्यासाठी. ८) कापण्यासाठी. ९) संवरक्षणासाठी == विविध जाती व कुळे == जगात पक्ष्यांच्या साधारणपणे एकूण ८,६०० जाती आहेत. उपजाती व स्थानिक बदल लक्षात घेतल्यास हा आकडा ३०,००० च्यावर जाईल. त्यापैकी सुमारे २६५ जाती नामशेष झाल्या असाव्यात.अजूनही काही प्रमाणात पक्षांच्या प्रजाती शोधण्याचे काम चालू आहे . == वर्तन == बहुतांशी पक्षी हे दिनचर आहेत. फारच थोडे पक्षी हे निशाचर असतात. [[घुबड]]ांमधील बहुतांशी जाती निशाचर आहेत. तसेच [[रात्रबगळा]], [[टिटवी]] हे काही पक्षी निशाचर आहेत. === खाद्य === [[चित्र:BirdBeaksA.svg|thumb|right|Feeding adaptations in beaks]] पक्ष्यांमध्ये खाण्यापिण्याच्या बाबतीत प्रचंड विविधता आढळून येते. फुलांतील मकरंद, फळे, लहान रोपे,छोटे प्राणी, साप, व विविध प्रकारचे किडे पक्षी खातात. काही शिकारी पक्षी वगळता किडे हे बहुतांशी पक्ष्यांचे आवडते अन्न आहे, किंबहुना किड्यांची संख्या नियंत्रणात ठेवण्यासाठीच पक्ष्यांचा जन्म झाला आहे असे मानण्यात येते. पक्ष्यांना दात नसल्याने ते चोचीने खाद्य प्रथम जितके लहान आकारात तोडता येईल तितके तोडतात व लगेच गिळतात. चर्वणाची पुढील प्रक्रिया पोटात पार पडते. शेवाळे हे महत्त्वाचे अन्न आहे. == स्थलांतर == ठरल्या वेळी एका मुलखातून दुसऱ्या मुलुखात स्थलांतर करायचे व नंतर नियमितपणे परतायचे हे पक्ष्यांच्या स्थलांतराचे खास लक्षण आहे. उडण्याच्या वरदानामुळे पक्षी इतर प्राण्यांपेक्षा जास्त लांबवर स्थलांतर करतात. पक्ष्यांचे स्थलांतरास अनेक कारणे असतात त्यातील कारणे खालीलप्रमाणे :- # अन्नाची उपलब्धता - # हवामान- थंड हवामान सोसण्याची क्षमता- पक्ष्यांची थंडी सोसण्याची क्षमता चांगली असते तरी युरोप, सायबेरियातील पक्षी येथील अतिकडक हिवाळा आवाक्याबाहेरचा असतो. म्हणून या भागातील पक्षी दक्षिणेकडील उबदार प्रदेशात म्हणजे, उत्तर अफ्रिका, मध्यपूर्व इराण, भारतीय उपखंडात व आग्नेय अशियात स्थलांतर करतात. युरोप व सायबेरियातील उन्हाळ्यामध्ये या भागात खाद्य मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होते व पक्षी पुन्हा सायबेरिया व युरोपात स्थलांतर करतात. # जनुकीय सवयी- लक्षावधी वर्षांची स्थलांतराची सवय यामुळे बहुतांशी स्थलांतरित पक्ष्यांच्या जातींमध्ये जन्मतः स्थलांतराचे ज्ञान असते. - उदा; पेरू व चिली देशातील काही पक्षी, जनुकीय सवयींमुळे अन्न उपलब्ध नसलेल्या भागातही स्थलांतर करतात. # सुरक्षितता - शिकाऱ्यांपासून सुरक्षितता # पिल्लांच्या प्रशिक्षणासाठी # उदाहरणार्थ: कोकिळा ही उत्तर प्रदेशातून मार्चच्या पहिल्या आठवड्यात महाराष्ट्रात येते व ऑगस्टमध्ये दक्षिण भारताकडे स्थलांतर करते. == पक्षांची घरटी == पक्ष्यांमुळे पर्यावरणाचा समतोल राखला जातो, बीजप्रसार होतो, निसर्गाची सुंदरता वाढते. सकाळी सकाळी पक्ष्यांचे सुमधुर आवाजाने माणूस ताजेतवाना होतो. == शेतकऱ्यांचे मित्र == साप, बेडूक, फुलपाखरे, मधमाश्या कोंबड्या, शेळ्या असे अनेक प्राणी शेतकऱ्याचे मित्र असतात. सर्व पक्षी शेतातील धान्य खाऊन फस्त करतात अशी एक गैरसमजूत आहे. काही पक्षी शेतातील धान्य खात नसून पिकाची काढणी झाल्यावर शेतात पडलेले दाणे टिपतात. निसर्गातील कीड नियंत्रण आणि सरपटणाऱ्या प्राण्यांचे संतुलन राखण्याचे काम पक्षी करतात. पिकांचे नुकसान करतात म्हणून अमेरिकेतील लोकांनी [[कॅरोलविना पॅराकीट]] या पोपटाच्या सुंदर प्रजातीचा वंशच संपवून टाकला. माओच्या आदेशानंतर चिनी नागरिकांनी लाखो चिमण्यांची कत्तल केली, त्याचा परिणाम शेतीवर झाल्याने चीनला उपासमारीचा सामना करावा लागला. पीक उत्पादनच न झाल्याने लाखो लोक मृत्युमुखी पडले. शेवटी चीन सरकारला रशियातून चिमण्या आयात कराव्या. सायंकाळच्या वेळी शेतामध्ये पक्ष्याचे थवे बघायला मिळतात. ते बघून मन प्रसन्न होते. == पुस्तक == शेतकऱ्यांच्या 'मित्रां'वर डॉ. राजू कसंबे यांनी 'शेतातील पक्षी' नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. == भारतीय पक्षी == पक्ष्यांच्या ८५०० पैकी भारतात एकूण १२०० जातीचे पक्षी आढळतात. स्थानिक जातींप्रमाणेच स्थलांतरित जातींचीही संख्या पुष्कळ आहे. [[कावळा]], [[कबूतर]] व [[चिमणी]] हे भारतात सर्वाधिक प्रमाणात आढळणारे पक्षी आहेत. भारतात आढळणाऱ्या पक्ष्यांची माहिती देणारी अनेक पुस्तके मराठी-इंग्रजीत आहेत. त्यांपैकी काही ही :- * निसर्गाचे मित्र (दैनिक सकाळमध्ये आठवड्यातून एकदा असे सतत तीन वर्षे प्रकाशित झालेल्या लेखांचा संग्रह; लेखक मिलिंद गुप्ते) * महाराष्ट्रातील १०० सामान्य पक्षी (मोफत ई-पुस्तक)(लेखक - डॉ. राजू कसंबे) * पक्षीजगत (लेखक - सचिन मेन) * पक्षिकोश (लेखक - मारुती चितमपल्ली) * पक्षीही सुस्वरें (लेखक - डॉ. सतीश पांडे) * पक्षांचे स्थलांतर लेखक - डॉ. सतीश पांडे) * पक्षी - आपले सख्खे शेजारी - किरण पुरंदरे * पक्षी - पाणथळीतले – किरण पुरंदरे * शेतातील पक्षी (मोफत ई-पुस्तक)(डॉ. राजू कसंबे) * A Pictorial guide to the Birds of the Indian Subcontinent ( इंग्रजी; लेखक - डॉ. सलीम अली आणि एस. डिलॉन रिप्ले) * Birds of Maharashtra (इंग्रजी; लेखक - डॉ. सतीश पांडे, प्रमोद देशपांडे आणि निरंजन संत) * Birds of Lonavala Khandala (इंग्रजी; लेखक - डॉ. सतीश पांडे) * Birds of Southern India (Helm Field Guides) (इंग्रजी; लेखक - रिचर्ड ग्रिमेट आणि टिम इन्स्किप) * Birds of Sri Lanka (Helm Field Guides) (इंग्रजी; लेखक - दीपल वराकगोडा, कॅरोल इन्स्किप, टिम इन्स्किप आणि एकजण) ==विदेशी पक्षी== अ.अमेरिकेतील पक्षी. क.दक्षिण डाकोटा राज्य.<ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> #[[गुंजन पक्षी]].[[(Hummingbird)]]. #[[कबुतरे व पारवे]] ([[Doves]] and [[Pigeons]]). #[[सुतारपक्षी]] ([[Woodpeckers]]). #[[भिंगरी पक्षी आणि राजापक्षी|स्वॅलोज आणि किंगबर्ड्स]]([[Swallows and Kingbirds]]). #[[पाकोळ्या आणि ससाणे ]] ([[Swifts]] and [[Nighthawks]]). #[[नीळकंठ आणि कावळा]] ([[Jays and Crows]]). #[[चिकाडी,भिंतसर्पी,वृक्षसर्पी, आणि रानचिमणी पक्षी]] ([[Chickadees, Nuthatches, Creepers and Wrens]]). #[[मुकुटपक्षी, हरितपक्षी, आणि वटवट्या पक्षी]] ([[Kinglets, Vireos and Warblers]]). #[[थ्रशेस्,मिमिक्स्,आणि वक्सविंगस् ]]([[Thrushes, Mimics, and Waxwings]]). #[[ओरियलस्,ब्लॅकबर्डस्,आणि स्टारलिंगस्]] ([[Orioles, Blackbirds, and Starlings]]). #[[कार्डिनलस् आणि इतर ग्रॉसबिकस्]] ([[Cardinals and other Grosbeaks]]). #[[स्पॅरोज्,फिंचेस्,आणि क्रॉसबिलस्]] ([[Sparrows, Finches, and Crossbills]]). #[[डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि स्राईकस्]] ([[Diurnal Birds of Prey and Shrikes]]). #[[आऊलस्]] ([[Owls]]). #[[कीलडीर]] ([[Killdeer]]). #[[फेझंट]] ([[Pheasant]]). #[[आणखी काही पक्षी]] ([[Few More Birds]]). == पक्षी निरीक्षण == पक्षीनिरीक्षण हा अतिशय आनंददायक [[छंद]] आहे. त्याची सुरुवात करतानाच्या काही मूलभूत गोष्टींचा येथे ऊहापोह केलेला आहे. '''पक्षी निरीक्षण कोठे करावे''' पक्षीनिरीक्षणासाठी जंगलात जावे लागते असे नाही. आपल्या घराजवळशहरी बगिच्यात, रहदारीच्या रस्त्यावर सुद्धा पक्षी असतात. अर्थात प्रत्येक ठिकाणी त्यांची विविधता कमी अधिक प्रमाणात असते. त्यामळे आपणास जमेल तसे पक्षीनिरीक्षणास सुरुवात करता येते.खूप दूरच्या ठिकाणी जाणे शक्य नसल्यास आपल्या परिसरातील मोजक्या पक्ष्यांची वर्तणूक अधिक सखोल निरीक्षणे नोंदवून ठेवावीत. त्यामुळे आपल्याला पक्ष्यांच्या जीवनात डोकावून बघता येईल. कुठल्याही गावाच्या, खेड्याच्या बाहेर असलेले माळरानझुडूपी [[जंगल]], [[नदी]] [[नाले]] कितीतरी प्रजातीच्या पक्ष्यांचा [[अधिवास]] असते. अशा ठिकाणी पक्षीनिरीक्षणाला गेल्यास वेळ सत्कारणी लागतो. '''पक्षी निरीक्षणाला कधी जावे''' बहुतेक प्रजातीचे पक्षी (दिवाचार) सकाळी व सायंकाळी जास्त क्रियाशील असतात. त्यामुळे सकाळी व सायंकाळी पक्षी निरीक्षणाला गेल्यास जास्त गतिविधि बघायला मिळते. पक्ष्यांचे गायन, उदा. [[दयाळ]] (Oriental Magpie Robin ), [[नाचण]] (Fantail), [[भूकस्तूर]] (Grounthrush), [[शामा]] (Shama), [[कोकीळ]] ऐकायचे असतील तर मात्र सूर्योदयापूर्वी इच्छित स्थळी पोचले पाहिजे. काही पक्षी मात्र सायंकाळी व रात्री कार्यशील (निशाचर) असतात, उदा. [[घुबड]], [[पिंगळारातवा]], [[करवानक]] (Stone-Curlew or Thick-knee). हे पक्षी बघायचे असतील, त्यांचे आवाज ऐकायचे असतील मात्र सायंकाळी अथवा रात्री बाहेर पडायला हवे. हिवाळ्यात आपल्या देशात अनेक प्रजातीचे पक्षी [[स्थलांतर]] करून येतात. पावसाळ्यात व उन्हाळ्यात अनेक स्थानिक पक्षी पिलांना जन्म देतात. त्यामुळे तिन्ही ऋतू पक्षी निरीक्षण करायला चांगले असतात. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{Commons category}} == बाह्य दुवे == * [https://www.natureweb.net/taxa/birds/marathibirdnames पक्ष्यांची मराठी नावे (१)] * [http://www.flickr.com/groups/marathi/discuss/72157612766100485/ Bird Names (English-Marathi)] [[वर्ग:पक्षी|*]] {{विस्तार}} nd5qdb1t6mduhf4rzhu582ie1o2osag 0 51672 2711106 2695279 2026-09-21T21:04:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711106 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अँडी वॉरहोल''' ([[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९२८]] - [[२२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७]]) हा एक प्रसिद्ध [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] चित्रकार होता. {{विस्तार}} == निवडक कलाकृती == [[चित्र:Andy Warhol 1977.jpg|इवलेसे|उजवे|अँडी वॉरहोल]] {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |+ निवडक प्रसिद्ध कलाकृती ! # ! कलाकृतीचे नाव ! वर्ष ! प्रकार/वैशिष्ट्य ! सध्या कुठे आहे? (स्थान) ! संदर्भ |- | १ || [[कॅम्पबेल्स सूप कॅन्स]] || १९६२ || अत्यंत प्रसिद्ध/पॉप आर्टचे प्रतीक || [[आधुनिक कला संग्रहालय (न्यू यॉर्क)|आधुनिक कला संग्रहालय]], [[न्यू यॉर्क]], [[अमेरिका]] || <ref name="moma_soup">[https://www.moma.org/collection/works/79809 Campbell's Soup Cans], आधुनिक कला संग्रहालय अधिकृत संकेतस्थळ.</ref> |- | २ || [[मर्लिन डिप्टिक]] || १९६२ || प्रसिद्ध/मर्लिन मन्रो यांचे चित्र || [[टेट मॉर्डन]], [[लंडन]], [[युनायटेड किंगडम|युके]] || <ref name="tate_marilyn">[https://www.tate.org.uk/art/artworks/warhol-marilyn-diptych-t03929 Marilyn Diptych], टेट संग्रहालय अधिकृत संकेतस्थळ.</ref> |- | ३ || [[शॉट सेज मर्लिन]] || १९६४ || ऐतिहासिक विक्रमी विक्री ($१९५ दшалक्ष) || खाजगी संग्रह || <ref name="nyt_marilyn">[https://www.nytimes.com/2022/05/09/arts/design/andy-warhol-marilyn-auction.html वॉरहोलच्या मर्लिन चित्राचा लिलावात नवा विक्रम], द न्यू यॉर्क टाइम्स, २०२२.</ref> |- | ४ || [[एल्विस एइट टाइम्स]] || १९६३ || विक्रमी विक्री ($१०० दшалक्ष) || खाजगी संग्रह || <ref name="economist_elvis">[https://www.economist.com/books-and-arts/2009/11/26/the-unseen-elvis एल्विस एइट टाइम्स विक्रीची नोंद], द इकॉनॉमिस्ट, २००९.</ref> |- | ५ || [[सिल्व्हर कार क्रॅश]] || १९६३ || 'डेथ अँड डिषास्टर' मालिका/विक्रमी || खाजगी संग्रह || <ref name="sotheby_car">[https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2013/nov-2013-contemporary-evening-n09044/lot.16.html सिल्वहर कार क्रॅश लिलाव तपशील], सोदबीज.</ref> |- | ६ || [[ग्रीन कोका-कोला बॉटल्स]] || १९६२ || ग्राहक संस्कृतीवर आधारित प्रसिद्ध चित्र || [[व्हिटनी म्युझियम ऑफ अमेरिकन आर्ट]], न्यू यॉर्क || <ref name="whitney_coke">[https://whitney.org/collection/works/3165 Green Coca-Cola Bottles], व्हिटनी संग्रहालय.</ref> |- | ७ || [[माओ (अँडी वॉरहोल)|माओ]] || १९७२ || वादग्रस्त/माओ झेडोंग यांचे चित्र || [[अँडी वॉरहोल संग्रहालय]], [[पिट्सबर्ग]], अमेरिका || <ref name="warhol_museum">[https://www.warhol.org/collection/ अँडी वॉरहोल संग्रहालय संग्रह अधिकृत नोंद]{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, पिट्सबर्ग.</ref> |- | ८ || [[इलेक्ट्रिक चेअर]] || १९६४ || वादग्रस्त/मृत्यूदंडाचे प्रतीक || [[स्टेडेलिक संग्रहालय]], [[अ‍ॅम्स्टरडॅम]], [[नेदरलँड्स]] || <ref name="stedelijk_chair">[https://www.stedelijk.nl/en/collection/3180-andy-warhol-electric-chair Electric Chair]{{मृत दुवा|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, स्टेडेलिक संग्रहालय.</ref> |- | ९ || [[सेल्फ-पोर्ट्रेट (अँडी वॉरहोल)|सेल्फ-पोर्ट्रेट]] || १९८६ || शेवटच्या काळातील प्रसिद्ध आत्मचित्र || [[मेट्रोपॉलिटन म्युझियम ऑफ आर्ट]], न्यू यॉर्क || <ref name="met_self">[https://www.metmuseum.org/art/collection/search/485324 Self-Portrait 1986], द मेट संग्रहालय.</ref> |- | १० || [[बनाना (अँडी वॉरहोल)|बनाना]] || १९६७ || प्रसिद्ध अल्बम कव्हर आर्ट || विविध संग्रहालये/मुद्रित आवृत्त्या || <ref name="warhol_museum" /> |- | ११ || [[रेस रायट]] || १९६४ || वादग्रस्त राजकीय/नागरी हक्क आंदोलन || खाजगी संग्रह || <ref name="christies_riot">[https://www.christies.com/lot/lot-andy-warhol-1928-1987-race-riot-5793081/ रेस रायट लिलाव], ख्रिस्टीज.</ref> |- | १२ || [[चे गेव्हरा (अँडी वॉरहोल)|चे गेव्हरा]] || १९६८ || वादग्रस्त/फसव्या कलाकृतीचा वाद || [[म्युझियम ऑफ मॉडर्न आर्ट]], न्यू यॉर्क || <ref name="moma_che">[https://www.moma.org/collection/works/63899 चे गेव्हरा सिल्कस्क्रीन संदर्भात], मोमा.</ref> |- | १३ || [[द लास्ट सपर (अँडी वॉरहोल)|द लास्ट सपर]] || १९८६ || धार्मिक विषयावरील शेवटची मोठी मालिका || [[गुगेनहाइम संग्रहालय]], न्यू यॉर्क || <ref name="guggenheim_supper">[https://www.guggenheim.org/artwork/4331 द लास्ट सपर मालिका माहिती], गुगेनहाइम संग्रहालय.</ref> |- | १४ || [[डबल एल्विस]] || १९६३ || प्रसिद्ध पॉप संस्कृती चित्र || [[हॅम्बर्गर बानहोफ (संग्रहालय)|हॅम्बर्गर बानहोफ]], [[बर्लिन]], [[जर्मनी]] || <ref name="berlin_elvis">[https://www.smb.museum/en/museums-institutions/hamburger-bahnhof/collection-research/collection/ डिकॉम्प्युटेड डबल एल्विस संग्रह], बर्लिन राष्ट्रीय संग्रहालय.</ref> |- | १५ || [[स्कल्स (अँडी वॉरहोल)|स्कल्स]] || १९७६ || मानवी कवटीवरील मालिका/मृत्यूचे तत्त्वज्ञान || [[तेहरान समकालीन कला संग्रहालय]], [[तेहरान]], [[इराण]] || <ref name="tehran_museum">[https://www.theguardian.com/world/2015/nov/04/tehran-museum-of-contemporary-art-modern-masterpieces tehran संग्रहालयातील वॉरहोलच्या कलाकृती], द गार्डियन, २०१५.</ref> |} == पुरस्कार आणि सन्मान == {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |+ अँडी वॉरहोल यांचे प्रमुख पुरस्कार आणि सन्मान ! style="background: #FFC000; text-align: center;" | वर्ष ! style="background: #FFC000; text-align: center;" | पुरस्कार / सन्मान ! style="background: #FFC000; text-align: center;" | संस्था / प्रदाता ! style="background: #FFC000; text-align: center;" | श्रेणी / कारण ! style="background: #FFC000; text-align: center;" | संदर्भ |- | १९५२ || आर्ट डायरेक्टर्स क्लब पुरस्कार || आर्ट डायरेक्टर्स क्लब, न्यू यॉर्क || व्यावसायिक जाहिरात आणि रेखाटनासाठी विशिष्ट गुणवत्ता प्रमाणपत्र || <ref>[https://www.warhol.org/andy-warhols-life/ अँडी वॉरहोल जीवनपट], अँडी वॉरहोल संग्रहालय.</ref> |- | १९५६ || आर्ट डायरेक्टर्स क्लब विशिष्ट गुणवत्ता पुरस्कार || आर्ट डायरेक्टर्स क्लब, न्यू यॉर्क || 'आय. मिलर' कंपनीच्या शूजच्या जाहिरातींमधील नाविन्यपूर्ण रेखाटनासाठी || <ref name="warhol_bio">अँडी वॉरहोल जीवनचरित्र आणि कला कारकीर्द, पॉप आर्ट इन्स्टिट्यूट.</ref> |- | १९५७ || आर्ट डायरेक्टर्स क्लब उत्कृष्टतेचे प्रमाणपत्र || आर्ट डायरेक्टर्स क्लब, न्यू यॉर्क || व्यावसायिक कल्पकता आणि जाहिरात डिझाइन || <ref name="warhol_bio" /> |- | १९५९ || आर्ट डायरेक्टर्स क्लब सुवर्ण पदक || आर्ट डायरेक्टर्स क्लब, न्यू यॉर्क || ग्राफिक डिझाइन आणि व्यावसायिक चित्रकलेतील सर्वोच्च कामगिरी || <ref>[https://www.moma.org/artists/6246 अँडी वॉरहोल कलाकार नोंद], आधुनिक कला संग्रहालय.</ref> |- | १९६४ || साठच्या दशकातील स्वतंत्र चित्रपट निर्माते पुरस्कार || 'फिल्म कल्चर' मासिक || 'स्लीप' आणि 'एम्पायर' यांसारख्या नाविन्यपूर्ण भूमिगत (Underground) चित्रपटांसाठी || <ref>[https://www.filmculture.org/ फिल्म कल्चर पुरस्कार इतिहास] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190114033307/https://filmculture.org/ |date=2019-01-14 }}, फिल्म कल्चर फाउंडेशन.</ref> |- | १९८३ || प्रतिष्ठित कला सन्मान || न्यू यॉर्क शहर संस्कृती विभाग || न्यू यॉर्क शहराच्या सांस्कृतिक आणि कलात्मक वैभवात मोलाची भर घातल्याबद्दल || <ref>न्यू यॉर्क सांस्कृतिक विभाग ऐतिहासिक पुरस्कार यादी.</ref> |- | १९८८ || ग्रॅमी पुरस्कार (नामांकन) || नॅशनल अकॅडमी ऑफ रेकॉर्डिंग आर्ट्स अँड सायन्सेस || 'द व्हेलव्हेट अंडरग्राउंड' अल्बमच्या उत्कृष्ट कव्हर पॅकेजिंगसाठी (मृत्यूनंतर नामांकन) || <ref>[https://www.grammy.com/artists/andy-warhol/12217 ग्रॅमी पुरस्कार अधिकृत नोंद], ग्रॅमी संकेतस्थळ.</ref> |- | २०१५ || हॉल ऑफ फेम सन्मान || न्यू यॉर्क राज्य कला परिषद || व्हिज्युअल आर्ट्स आणि पॉप संस्कृतीमधील कायमस्वरूपी योगदानाबद्दल (मृत्यूनंतर समाविष्ट) || <ref>न्यू यॉर्क राज्य कला हॉल ऑफ फेम अधिकृत प्रसिद्धीपत्रक.</ref> |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:वॉरहोल, ॲंडी}} [[वर्ग:अमेरिकन चित्रकार]] [[वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 3kgw6xl40xn0k6oe7k81xrslzkhf365 0 59649 2711067 2695433 2026-09-21T14:54:27Z अभय नातू 206 /* इंजिन */ 2711067 wikitext text/x-wiki '''नेत्रावती एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]], [[मुंबई]] ते [[तिरुअनंतपुरम]] दरम्यान धावणारी [[रेल्वे]]गाडी आहे. ही गाडी [[कोकण रेल्वे]]च्या अखत्यारीत येते. ==इतिहास== सुरुवातीला ही गाडी मुंबई ते कोची दरम्यान लिंक ट्रेन म्हणून पुणे, गुलबर्गा, कृष्णराजापुरम, पलक्कडमार्गे धावत होती. ती शोर्नुर जंक्शन येथे वेगळी होत होती. जुन्या मार्गाने या गाडीला मुंबईहून मंगलोर पोहोचण्यासाठी ४८ तास लागत होते. १९९८मध्ये कोंकण रेल्वे कार्यरत झाल्यावर या गाडीचा मार्ग बदलून कोंकण रेल्वे मार्गे करण्यात आला. यामुळे या गाडीचा मुंबई – मंगलोर प्रवास वेळेत लक्षणीय घट होऊन तो १६ तासांवर आला. ही लिंक एक्सप्रेस नंतर कोची पर्यंत सलग ठेवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/finance_budget/Previous%20Budget%20Speeches/1997-98.pdf |title=Introducing the Railway Budget for 1997-98 on 26th February, 1997 |प्रकाशक=indianrailways.gov.in |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> आणि तेथून पुढे १० फेब्रुवारी २००१ पासून तिरुवनंतपुरमपर्यंत (केरळची राजधानी) वाढवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.thehindu.com/2001/01/18/stories/0418404o.htm |title= Netravati and Raptisagar Express trains extended to capital |प्रकाशक= thehindu.com |दिनांक=18 January 2001 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> == नाव == मंगलोर शहर नेत्रावती नदीच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे. आधी या गाडीचे शेवटचे स्थानक [[मंगलोर]] असल्याने तिचे नाव नेत्रावती एक्सप्रेस ठेवण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.cleartrip.com/trains/16345 |title=Netravati Express Route |प्रकाशक=cleartrip.com |दिनांक=31 May 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-06-01 |archive-date=2017-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203043123/https://www.cleartrip.com/trains/16345 |url-status=dead }}</ref> ==मार्ग== [[चित्र:Netravati Express (LTT-TVC) Route map.jpg|250 px|इवलेसे|नेत्रावती एक्सप्रेसचा मार्ग]] नेत्रावती एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे [[मुंबई]], [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]], [[पनवेल रेल्वे स्थानक|पनवेल]], [[चिपळूण]], [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]], [[कुडाळ]], [[मडगांव रेल्वे स्थानक|मडगांव]], [[उडुपी]], [[कोळिकोड]], [[एर्नाकुलम]], [[अलप्पुळा]] व [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम]] ही आहेत. == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान मुंबई ते तिरुवनंतपुरम दरम्यान मुख्य स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ नेत्रावती एक्सप्रेस (16345 / 16346) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १६३४५ (डाउन)<br>आगमन ! १६३४५ (डाउन)<br>प्रस्थान ! १६३४६ (अप)<br>आगमन ! १६३४६ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] || ० || — || ११:४० || १६:४५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]] || १६ || १२:०२ || १२:०५ || १६:१२ || १६:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[पनवेल जंक्शन रेल्वे स्थानक|पनवेल जंक्शन]] || ४९ || १२:४५ || १२:५० || १५:२५ || १५:३० |- | ४ || [[चिपळूण रेल्वे स्थानक|चिपळूण]] || २५२ || १६:१० || १६:१२ || ११:०० || ११:०२ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]] || ३२८ || १७:४५ || १७:५० || ०९:४५ || ०९:५० |- | ६ || [[कुडाळ रेल्वे स्थानक|कुडाळ]] || ४६७ || २०:०८ || २०:१० || ०७:१० || ०७:१२ |- | ७ || [[थिविम रेल्वे स्थानक|थिविम]] || ५१८ || २१:१० || २१:१२ || ०५:४० || ०५:४२ |- style="background: #E6F2FF;" | ८ || [[मडगाव जंक्शन रेल्वे स्थानक|मडगाव जंक्शन]] || ५६४ || २२:४० || २२:५० || ०४:२० || ०४:३० |- | ९ || [[कारवार रेल्वे स्थानक|कारवार]] || ६२४ || २३:४६ || २३:४८ || ०२:5० || ०२:५२ |- | १० || [[मुरडेश्वर रेल्वे स्थानक|मुरडेश्वर]] || ७२९ || ०१:१० || ०१:१२ || ०१:१० || ०१:१२ |- | ११ || [[भटकळ रेल्वे स्थानक|भटकळ]] || ७४४ || ०१:२८ || ०१:३० || ००:५२ || ००:५४ |- | १२ || [[कुंदापुरा रेल्वे स्थानक|कुंदापुरा]] || ७९३ || ०२:१० || ०२:१२ || ००:१० || ००:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | १३ || [[उडुपी रेल्वे स्थानक|उडुपी]] || ८२५ || ०२:४० || ०२:४२ || २३:३० || २३:३२ |- style="background: #E6F2FF;" | १४ || [[मंगळूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मंगळूर जंक्शन]] || ८८७ || ०४:१५ || ०४:२० || २२:४५ || २२:५० |- | १५ || [[कासारगोड रेल्वे स्थानक|कासारगोड]] || ९३४ || ०५:०३ || ०५:०५ || २१:३३ || २१:३५ |- | १६ || [[कण्णूर रेल्वे स्थानक|कण्णूर]] || १०२० || ०६:२२ || ०६:२५ || २०:१२ || २०:१५ |- | १७ || [[तलस्सेरी रेल्वे स्थानक|तलस्सेरी]] || १०४१ || ०६:४४ || ०६:४५ || १९:५३ || १९:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | १८ || [[कोळिकोड रेल्वे स्थानक|कोळिकोड]] || ११०९ || ०७:५७ || ०८:०० || १८:५७ || १९:०० |- | १९ || [[तिरुर रेल्वे स्थानक|तिरुर]] || ११५० || ०८:३९ || ०८:४track० || १८:१३ || १८:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[शोरानुर जंक्शन रेल्वे स्थानक|शोरानुर जंक्शन]] || ११९५ || ०९:४० || ०९:४५ || १७:२५ || १७:३० |- | २१ || [[तृशुर रेल्वे स्थानक|तृशुर]] || १२२८ || १०:२७ || १०:३० || १६:४२ || १६:४५ |- | २२ || [[अळुवा रेल्वे स्थानक|अळुवा]] || १२८3 || ११:१३ || ११:१५ || १५:५८ || १६:०० |- style="background: #E6F2FF;" | २३ || [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम जंक्शन (साऊथ)]] || १३०२ || १२:०० || १२:०५ || १५:२५ || १५:३० |- | २४ || [[चेर्तला रेल्वे स्थानक|चेर्तला]] || १३३६ || १२:३९ || १२:४० || १४:३४ || १४:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | २५ || [[आलेप्पी रेल्वे स्थानक|आलेप्पी (आलप्पुझा)]] || १३६० || १३:१२ || १३:१५ || १४:१० || १४:१३ |- style="background: #E6F2FF;" | २६ || [[कयाम्कुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कयाम्कुलम जंक्शन]] || १४०३ || १४:०३ || १४:०५ || १३:१८ || १३:२० |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[कोल्लम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोल्लम जंक्शन]] || १४४४ || १४:४७ || १४:५० || १२:४२ || १२:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | २८ || [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम सेंट्रल]] || १५०९ || १६:३५ || — || — || ११:३० |} ==रेल्वे क्रमांक<ref>[http://www.indianrail.gov.in Indian Railways Website]</ref>== * ६३४५: मुंबई लो.टी.ट. - ११:४० वा, तिरुअनंतपुरम - १८:४० वा (दुसरा दिवस) * ६३४६: तिरुअनंतपुरम - १०:०० वा, मुंबई लो.टि.ट. - १६:४० वा (दुसरा दिवस) ==इंजिन== पूर्वी या गाडीला [[इरोड लोको शेड|इरोड]]-आधारित [[डब्लूडीएम-३डी (WDM-3D)]] डिझेल इंजिन जोडले जात असे. ३० मार्च २०२२ पासून हा रेल्वे मार्ग पूर्णपणे विद्युतीकृत झाल्यामुळे, आता प्रवासाच्या संपूर्ण मार्गावर [[रॉयपुरम लोको शेड|रॉयपुरम]] किंवा [[इरोड लोको शेड|इरोड]] येथील [[भारतीय रेल्वे इंजिन डब्ल्यूएपी-७|डब्ल्यूएपी-७ (WAP-7)]] किंवा [[वडोदरा लोको शेड|वडोदरा]] येथील [[भारतीय रेल्वे इंजिन डब्ल्यूएपी-५|डब्ल्यूएपी-५ (WAP-5)]] विद्युत इंजिन या रेल्वेगाडीची वाहतूक करते.<ref>[https://m.indiarailinfo.com/train/-train-kerala-express-12625/935/59/664 केरळ एक्सप्रेस लोकोमोटिव्ह लिंक]{{मृत दुवा|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, इंडिया रेल इन्फो.</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:कोकण रेल्वे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक]] 3tek2m3oo1zotkwpxzmdzqsfzml6jf8 0 60572 2711177 2688277 2026-09-22T04:35:09Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711177 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|{{लेखनाव}}|दशावतार (निःसंदिग्धीकरण)}} {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील हिंदी चित्रपट]] 7yx7scnjmm9jdx13y9bdny5rph8778w 0 60753 2711062 2710639 2026-09-21T14:49:20Z ~2026-50955-04 187654 /* */ Lucknow to New Delhi Shatabdi express 2711062 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = {{लेखनाव}} | लोगो = चित्र:IRCTC Logo.svg | लोगो रुंदी = 180px | लोगो शीर्षक = आय.आर.सी.टी.सी.चा लोगो | स्थानिक नाव = | प्रकार = | संक्षेप = | ब्रीदवाक्य = | स्थापना = | विसर्जन = | संस्थापक = | मुख्यालय शहर = | मुख्यालय देश = | मुख्यालय स्थान = | स्थानिक कार्यालय संख्या = | महत्त्वाच्या व्यक्ती = | सेवांतर्गत प्रदेश = | उद्योगक्षेत्र = | उत्पादने = | सेवा = | महसूल = | एकूण उत्पन्न = | निव्वळ उत्पन्न = | मालमत्ता = | कर्मचारी संख्या = | पालक कंपनी = | विभाग = | पोटकंपनी = | मालक = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | आंतरराष्ट्रीय = }} '''इंडियन रेल्वे केटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन लिमिटेड''' (इंग्लिश: Indian Railway Catering and Tourism Corporation; संक्षेप: आय.आर.सी.टी.सी.) ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक कंपनी आहे. ही कंपनी रेल्वेमधील खानपान सेवा, तिकिट विक्री तसेच रेल्वेसंबंधित [[पर्यटन]] इत्यादी खाती संभाळते. इंटरनेट वापरून [[भारत]]ामधील रेल्वेच्या तिकिटांचे आरक्षण तसेच रद्दीकरण आय.आर.सी.टी.सी.द्वारे सुलभ झाले आहे. आय.आर.सी.टी.सी.च्या नव्या तंत्रामुळे [[मोबाईल फोन]] वापरून देखील तिकिट आरक्षण केले जाऊ शकते. मे २०१३ अखेरीस आय.आर.सी.टी.सी.च्या संकेतस्थळावरून दर मिनिटाला २००० तिकिटे आरक्षित केली जाऊ शकतात. भारतीय रेल्वेच्या सर्व [[दुरंतो एक्सप्रेस]] व काही [[राजधानी एक्सप्रेस]] गाड्यांमध्ये खानपान सेवा पुरवण्याची जबाबदारी आय.आर.सी.टी.सी. वर आहे. ह्याखेरीज रेल्वेच्या [[पॅलेस ऑन व्हील्स]], [[डेक्कन ओडिसी]] इत्यादी विशेष पर्यटन गाड्यांचे आरक्षण तसेच मार्केटिंग आय.आर.सी.टी.सी. करते.12003 Lucknow to New Delhi Shatabdi express Sebastian the special lady 610 ==बाह्य दुवे== *[http://www.irctc.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] *[http://www.irctc.co.in/ ऑनलाईन तिकिट आरक्षण केंद्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303131207/http://www.irctc.co.in/ |date=2007-03-03 }} {{भारतीय रेल्वे}} [[वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या]] [[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]] 1tbd1e5p9qsb33j2fw1bar541jkae9m 2711065 2711062 2026-09-21T14:51:31Z ~2026-50955-04 187654 Lucknow to New Delhi Shatabdi express 2711065 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = {{लेखनाव}} | लोगो = चित्र:IRCTC Logo.svg | लोगो रुंदी = 180px | लोगो शीर्षक = आय.आर.सी.टी.सी.चा लोगो | स्थानिक नाव = | प्रकार = Sprite Tejas express ab nahin chalegi wala Mumbai to New Delhi | संक्षेप = | ब्रीदवाक्य = | स्थापना = | विसर्जन = | संस्थापक = | मुख्यालय शहर = | मुख्यालय देश = | मुख्यालय स्थान = | स्थानिक कार्यालय संख्या = | महत्त्वाच्या व्यक्ती = | सेवांतर्गत प्रदेश = | उद्योगक्षेत्र = | उत्पादने = | सेवा = | महसूल = | एकूण उत्पन्न = | निव्वळ उत्पन्न = | मालमत्ता = | कर्मचारी संख्या = | पालक कंपनी = | विभाग = | पोटकंपनी = | मालक = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | आंतरराष्ट्रीय = }} '''इंडियन रेल्वे केटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन लिमिटेड''' (इंग्लिश: Indian Railway Catering and Tourism Corporation; संक्षेप: आय.आर.सी.टी.सी.) ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक कंपनी आहे. ही कंपनी रेल्वेमधील खानपान सेवा, तिकिट विक्री तसेच रेल्वेसंबंधित [[पर्यटन]] इत्यादी खाती संभाळते. इंटरनेट वापरून [[भारत]]ामधील रेल्वेच्या तिकिटांचे आरक्षण तसेच रद्दीकरण आय.आर.सी.टी.सी.द्वारे सुलभ झाले आहे. आय.आर.सी.टी.सी.च्या नव्या तंत्रामुळे [[मोबाईल फोन]] वापरून देखील तिकिट आरक्षण केले जाऊ शकते. मे २०१३ अखेरीस आय.आर.सी.टी.सी.च्या संकेतस्थळावरून दर मिनिटाला २००० तिकिटे आरक्षित केली जाऊ शकतात. भारतीय रेल्वेच्या सर्व [[दुरंतो एक्सप्रेस]] व काही [[राजधानी एक्सप्रेस]] गाड्यांमध्ये खानपान सेवा पुरवण्याची जबाबदारी आय.आर.सी.टी.सी. वर आहे. ह्याखेरीज रेल्वेच्या [[पॅलेस ऑन व्हील्स]], [[डेक्कन ओडिसी]] इत्यादी विशेष पर्यटन गाड्यांचे आरक्षण तसेच मार्केटिंग आय.आर.सी.टी.सी. करते.12003 Lucknow to New Delhi Shatabdi express Sebastian the special lady 610 bhai Yatra karunga Anubhuti class mein k1 seat number 45 46 per Yatra karunga ==बाह्य दुवे== *[http://www.irctc.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] *[http://www.irctc.co.in/ ऑनलाईन तिकिट आरक्षण केंद्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303131207/http://www.irctc.co.in/ |date=2007-03-03 }} {{भारतीय रेल्वे}} [[वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या]] [[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]] lay7btms7ue2peuq5pd6b147chrwqsv 2711082 2711065 2026-09-21T16:08:48Z ~2026-50955-04 187654 Lucknow to New Delhi Shatabdi express 2711082 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = {{लेखनाव}} | लोगो = चित्र:IRCTC Logo.svg | लोगो रुंदी = 180px | लोगो शीर्षक = आय.आर.सी.टी.सी.चा लोगो | स्थानिक नाव = | प्रकार = Sprite Tejas express ab nahin chalegi wala Mumbai to New Delhi | संक्षेप = | ब्रीदवाक्य = | स्थापना = | विसर्जन = | संस्थापक = | मुख्यालय शहर = | मुख्यालय देश = | मुख्यालय स्थान = | स्थानिक कार्यालय संख्या = | महत्त्वाच्या व्यक्ती = | सेवांतर्गत प्रदेश = | उद्योगक्षेत्र = | उत्पादने = | सेवा = | महसूल = | एकूण उत्पन्न = | निव्वळ उत्पन्न = | मालमत्ता = | कर्मचारी संख्या = | पालक कंपनी = | विभाग = | पोटकंपनी = | मालक = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | आंतरराष्ट्रीय = }} '''इंडियन रेल्वे केटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन लिमिटेड''' (इंग्लिश: Indian Railway Catering and Tourism Corporation; संक्षेप: आय.आर.सी.टी.सी.) ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक कंपनी आहे. ही कंपनी रेल्वेमधील खानपान सेवा, तिकिट विक्री तसेच रेल्वेसंबंधित [[पर्यटन]] इत्यादी खाती संभाळते. इंटरनेट वापरून [[भारत]]ामधील रेल्वेच्या तिकिटांचे आरक्षण तसेच रद्दीकरण आय.आर.सी.टी.सी.द्वारे सुलभ झाले आहे. आय.आर.सी.टी.सी.च्या नव्या तंत्रामुळे [[मोबाईल फोन]] वापरून देखील तिकिट आरक्षण केले जाऊ शकते. मे २०१३ अखेरीस आय.आर.सी.टी.सी.च्या संकेतस्थळावरून दर मिनिटाला २००० तिकिटे आरक्षित केली जाऊ शकतात. भारतीय रेल्वेच्या सर्व [[दुरंतो एक्सप्रेस]] व काही [[राजधानी एक्सप्रेस]] गाड्यांमध्ये खानपान सेवा पुरवण्याची जबाबदारी आय.आर.सी.टी.सी. वर आहे. ह्याखेरीज रेल्वेच्या [[पॅलेस ऑन व्हील्स]], [[डेक्कन ओडिसी]] इत्यादी विशेष पर्यटन गाड्यांचे आरक्षण तसेच मार्केटिंग आय.आर.सी.टी.सी. करते.12003 Lucknow to New Delhi Shatabdi express hafte ke sath din chalegi the Lucknow junction se chalegi subah 6:10 per chalegi bhai Yatra karunga Anubhuti class mein k1 seat number 45 46 per Yatra karunga ==बाह्य दुवे== *[http://www.irctc.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] *[http://www.irctc.co.in/ ऑनलाईन तिकिट आरक्षण केंद्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303131207/http://www.irctc.co.in/ |date=2007-03-03 }} {{भारतीय रेल्वे}} [[वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या]] [[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]] sm9il72zzvspztzxr0brt4fe6oi6aez 2711208 2711082 2026-09-22T06:50:01Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-50955-04|~2026-50955-04]] ([[User talk:~2026-50955-04|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2472313 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = {{लेखनाव}} | लोगो = चित्र:IRCTC Logo.svg | लोगो रुंदी = 180px | लोगो शीर्षक = आय.आर.सी.टी.सी.चा लोगो | स्थानिक नाव = | प्रकार = | संक्षेप = | ब्रीदवाक्य = | स्थापना = | विसर्जन = | संस्थापक = | मुख्यालय शहर = | मुख्यालय देश = | मुख्यालय स्थान = | स्थानिक कार्यालय संख्या = | महत्त्वाच्या व्यक्ती = | सेवांतर्गत प्रदेश = | उद्योगक्षेत्र = | उत्पादने = | सेवा = | महसूल = | एकूण उत्पन्न = | निव्वळ उत्पन्न = | मालमत्ता = | कर्मचारी संख्या = | पालक कंपनी = | विभाग = | पोटकंपनी = | मालक = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | आंतरराष्ट्रीय = }} '''इंडियन रेल्वे केटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन लिमिटेड''' (इंग्लिश: Indian Railway Catering and Tourism Corporation; संक्षेप: आय.आर.सी.टी.सी.) ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक कंपनी आहे. ही कंपनी रेल्वेमधील खानपान सेवा, तिकिट विक्री तसेच रेल्वेसंबंधित [[पर्यटन]] इत्यादी खाती संभाळते. इंटरनेट वापरून [[भारत]]ामधील रेल्वेच्या तिकिटांचे आरक्षण तसेच रद्दीकरण आय.आर.सी.टी.सी.द्वारे सुलभ झाले आहे. आय.आर.सी.टी.सी.च्या नव्या तंत्रामुळे [[मोबाईल फोन]] वापरून देखील तिकिट आरक्षण केले जाऊ शकते. मे २०१३ अखेरीस आय.आर.सी.टी.सी.च्या संकेतस्थळावरून दर मिनिटाला २००० तिकिटे आरक्षित केली जाऊ शकतात. भारतीय रेल्वेच्या सर्व [[दुरंतो एक्सप्रेस]] व काही [[राजधानी एक्सप्रेस]] गाड्यांमध्ये खानपान सेवा पुरवण्याची जबाबदारी आय.आर.सी.टी.सी. वर आहे. ह्याखेरीज रेल्वेच्या [[पॅलेस ऑन व्हील्स]], [[डेक्कन ओडिसी]] इत्यादी विशेष पर्यटन गाड्यांचे आरक्षण तसेच मार्केटिंग आय.आर.सी.टी.सी. करते. ==बाह्य दुवे== *[http://www.irctc.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] *[http://www.irctc.co.in/ ऑनलाईन तिकिट आरक्षण केंद्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303131207/http://www.irctc.co.in/ |date=2007-03-03 }} {{भारतीय रेल्वे}} [[वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या]] [[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]] 2jda3e5h0n6zslibgc2h5pzkn37f3vf 2711221 2711208 2026-09-22T08:40:39Z ~2026-50999-91 187686 /* */ 12003 Lucknow to New Delhi Shatabdi Express 2711221 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = {{लेखनाव}} | लोगो = चित्र:IRCTC Logo.svg | लोगो रुंदी = 180px | लोगो शीर्षक = आय.आर.सी.टी.सी.चा लोगो | स्थानिक नाव = | प्रकार = purane delhi Sprite Tejas Express Lucknow ka road Badal Diya jaaye abhi Lucknow se nahin chalegi purane Delhi se Raat mein 3:45 baje nikalegi | संक्षेप = | ब्रीदवाक्य = | स्थापना = | विसर्जन = | संस्थापक = | मुख्यालय शहर = | मुख्यालय देश = | मुख्यालय स्थान = | स्थानिक कार्यालय संख्या = | महत्त्वाच्या व्यक्ती = | सेवांतर्गत प्रदेश = | उद्योगक्षेत्र = | उत्पादने = | सेवा = | महसूल = | एकूण उत्पन्न = | निव्वळ उत्पन्न = | मालमत्ता = | कर्मचारी संख्या = | पालक कंपनी = | विभाग = | पोटकंपनी = | मालक = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | आंतरराष्ट्रीय = }} '''इंडियन रेल्वे केटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन लिमिटेड''' (इंग्लिश: Indian Railway Catering and Tourism Corporation; संक्षेप: आय.आर.सी.टी.सी.) ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक कंपनी आहे. ही कंपनी रेल्वेमधील खानपान सेवा, तिकिट विक्री तसेच रेल्वेसंबंधित [[पर्यटन]] इत्यादी खाती संभाळते. इंटरनेट वापरून [[भारत]]ामधील रेल्वेच्या तिकिटांचे आरक्षण तसेच रद्दीकरण आय.आर.सी.टी.सी.द्वारे सुलभ झाले आहे. आय.आर.सी.टी.सी.च्या नव्या तंत्रामुळे [[मोबाईल फोन]] वापरून देखील तिकिट आरक्षण केले जाऊ शकते. मे २०१३ अखेरीस आय.आर.सी.टी.सी.च्या संकेतस्थळावरून दर मिनिटाला २००० तिकिटे आरक्षित केली जाऊ शकतात. भारतीय रेल्वेच्या सर्व [[दुरंतो एक्सप्रेस]] व काही [[राजधानी एक्सप्रेस]] गाड्यांमध्ये खानपान सेवा पुरवण्याची जबाबदारी आय.आर.सी.टी.सी. वर आहे. ह्याखेरीज रेल्वेच्या [[पॅलेस ऑन व्हील्स]], [[डेक्कन ओडिसी]] इत्यादी विशेष पर्यटन गाड्यांचे आरक्षण तसेच मार्केटिंग आय.आर.सी.टी.सी. करते.12003 Lucknow to New Delhi Shatabdi Express Anubhuti class mein main Yatra karunga Kl se number 45 46 per Yatra karunga 11 October se chalegi Lucknow junction se subah 6:10 per chalegi ==बाह्य दुवे== *[http://www.irctc.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] *[http://www.irctc.co.in/ ऑनलाईन तिकिट आरक्षण केंद्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303131207/http://www.irctc.co.in/ |date=2007-03-03 }} {{भारतीय रेल्वे}} [[वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या]] [[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]] kk6hr2mhbiwgwfu2gz7d61opmx6ktl5 2711226 2711221 2026-09-22T09:17:34Z ~2026-50999-91 187686 Shatabdi Express ka kiraya kam kar do 2711226 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = {{लेखनाव}} | लोगो = चित्र:IRCTC Logo.svg | लोगो रुंदी = 180px | लोगो शीर्षक = आय.आर.सी.टी.सी.चा लोगो | स्थानिक नाव = | प्रकार = purane delhi Sprite Tejas Express Lucknow ka road Badal Diya jaaye abhi Lucknow se nahin chalegi purane Delhi se Raat mein 3:45 baje nikalegi | संक्षेप = | ब्रीदवाक्य = | स्थापना = | विसर्जन = | संस्थापक = | मुख्यालय शहर = | मुख्यालय देश = | मुख्यालय स्थान = | स्थानिक कार्यालय संख्या = | महत्त्वाच्या व्यक्ती = | सेवांतर्गत प्रदेश = | उद्योगक्षेत्र = | उत्पादने = | सेवा = | महसूल = | एकूण उत्पन्न = | निव्वळ उत्पन्न = | मालमत्ता = | कर्मचारी संख्या = | पालक कंपनी = | विभाग = | पोटकंपनी = | मालक = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | आंतरराष्ट्रीय = }} '''इंडियन रेल्वे केटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन लिमिटेड''' (इंग्लिश: Indian Railway Catering and Tourism Corporation; संक्षेप: आय.आर.सी.टी.सी.) ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक कंपनी आहे. ही कंपनी रेल्वेमधील खानपान सेवा, तिकिट विक्री तसेच रेल्वेसंबंधित [[पर्यटन]] इत्यादी खाती संभाळते. इंटरनेट वापरून [[भारत]]ामधील रेल्वेच्या तिकिटांचे आरक्षण तसेच रद्दीकरण आय.आर.सी.टी.सी.द्वारे सुलभ झाले आहे. आय.आर.सी.टी.सी.च्या नव्या तंत्रामुळे [[मोबाईल फोन]] वापरून देखील तिकिट आरक्षण केले जाऊ शकते. मे २०१३ अखेरीस आय.आर.सी.टी.सी.च्या संकेतस्थळावरून दर मिनिटाला २००० तिकिटे आरक्षित केली जाऊ शकतात. भारतीय रेल्वेच्या सर्व [[दुरंतो एक्सप्रेस]] व काही [[राजधानी एक्सप्रेस]] गाड्यांमध्ये खानपान सेवा पुरवण्याची जबाबदारी आय.आर.सी.टी.सी. वर आहे. ह्याखेरीज रेल्वेच्या [[पॅलेस ऑन व्हील्स]], [[डेक्कन ओडिसी]] इत्यादी विशेष पर्यटन गाड्यांचे आरक्षण तसेच मार्केटिंग आय.आर.सी.टी.सी. करते.12003 Lucknow to New Delhi Shatabdi Express Anubhuti class mein main Yatra karunga Kl se number 45 46 per Yatra karunga 11 October se chalegi Lucknow junction se subah 6:10 per chalegi ==बाह्य दुवे== *[http://www.irctc.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] *[http://www.irctc.co.in/ ऑनलाईन तिकिट आरक्षण केंद्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303131207/http://www.irctc.co.in/ |date=2007-03-03 }} {{भारतीय रेल्वे}} Shatabdi Express ka kiraya kam kar do aap log pura ekadam kiraya kam kar do [[वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या]] [[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]] 6nckg9vpyzmgd9zxxm195ds0xpl3dyb 2711234 2711226 2026-09-22T10:41:20Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-50999-91|~2026-50999-91]] ([[User talk:~2026-50999-91|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2472313 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = {{लेखनाव}} | लोगो = चित्र:IRCTC Logo.svg | लोगो रुंदी = 180px | लोगो शीर्षक = आय.आर.सी.टी.सी.चा लोगो | स्थानिक नाव = | प्रकार = | संक्षेप = | ब्रीदवाक्य = | स्थापना = | विसर्जन = | संस्थापक = | मुख्यालय शहर = | मुख्यालय देश = | मुख्यालय स्थान = | स्थानिक कार्यालय संख्या = | महत्त्वाच्या व्यक्ती = | सेवांतर्गत प्रदेश = | उद्योगक्षेत्र = | उत्पादने = | सेवा = | महसूल = | एकूण उत्पन्न = | निव्वळ उत्पन्न = | मालमत्ता = | कर्मचारी संख्या = | पालक कंपनी = | विभाग = | पोटकंपनी = | मालक = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | आंतरराष्ट्रीय = }} '''इंडियन रेल्वे केटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन लिमिटेड''' (इंग्लिश: Indian Railway Catering and Tourism Corporation; संक्षेप: आय.आर.सी.टी.सी.) ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक कंपनी आहे. ही कंपनी रेल्वेमधील खानपान सेवा, तिकिट विक्री तसेच रेल्वेसंबंधित [[पर्यटन]] इत्यादी खाती संभाळते. इंटरनेट वापरून [[भारत]]ामधील रेल्वेच्या तिकिटांचे आरक्षण तसेच रद्दीकरण आय.आर.सी.टी.सी.द्वारे सुलभ झाले आहे. आय.आर.सी.टी.सी.च्या नव्या तंत्रामुळे [[मोबाईल फोन]] वापरून देखील तिकिट आरक्षण केले जाऊ शकते. मे २०१३ अखेरीस आय.आर.सी.टी.सी.च्या संकेतस्थळावरून दर मिनिटाला २००० तिकिटे आरक्षित केली जाऊ शकतात. भारतीय रेल्वेच्या सर्व [[दुरंतो एक्सप्रेस]] व काही [[राजधानी एक्सप्रेस]] गाड्यांमध्ये खानपान सेवा पुरवण्याची जबाबदारी आय.आर.सी.टी.सी. वर आहे. ह्याखेरीज रेल्वेच्या [[पॅलेस ऑन व्हील्स]], [[डेक्कन ओडिसी]] इत्यादी विशेष पर्यटन गाड्यांचे आरक्षण तसेच मार्केटिंग आय.आर.सी.टी.सी. करते. ==बाह्य दुवे== *[http://www.irctc.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] *[http://www.irctc.co.in/ ऑनलाईन तिकिट आरक्षण केंद्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303131207/http://www.irctc.co.in/ |date=2007-03-03 }} {{भारतीय रेल्वे}} [[वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या]] [[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]] 2jda3e5h0n6zslibgc2h5pzkn37f3vf 2711235 2711234 2026-09-22T10:44:47Z संतोष गोरे 135680 "[[इंडियन रेल्वे कॅटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन]]" ला ने संरक्षित केले: अती उपद्रव ([संपादन=फक्त स्वयंशाबीत (ऑटोकन्फर्म) सदस्यांनाच परवानगी आहे] (१०:४४, ६ ऑक्टोबर २०२६ (UTC) ला संपेल) [स्थानांतरण=फक्त स्वयंशाबीत (ऑटोकन्फर्म) सदस्यांनाच परवानगी आहे] (१०:४४, ६ ऑक्टोबर २०२६ (UTC) ला संपेल)) 2472313 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = {{लेखनाव}} | लोगो = चित्र:IRCTC Logo.svg | लोगो रुंदी = 180px | लोगो शीर्षक = आय.आर.सी.टी.सी.चा लोगो | स्थानिक नाव = | प्रकार = | संक्षेप = | ब्रीदवाक्य = | स्थापना = | विसर्जन = | संस्थापक = | मुख्यालय शहर = | मुख्यालय देश = | मुख्यालय स्थान = | स्थानिक कार्यालय संख्या = | महत्त्वाच्या व्यक्ती = | सेवांतर्गत प्रदेश = | उद्योगक्षेत्र = | उत्पादने = | सेवा = | महसूल = | एकूण उत्पन्न = | निव्वळ उत्पन्न = | मालमत्ता = | कर्मचारी संख्या = | पालक कंपनी = | विभाग = | पोटकंपनी = | मालक = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | आंतरराष्ट्रीय = }} '''इंडियन रेल्वे केटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन लिमिटेड''' (इंग्लिश: Indian Railway Catering and Tourism Corporation; संक्षेप: आय.आर.सी.टी.सी.) ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक कंपनी आहे. ही कंपनी रेल्वेमधील खानपान सेवा, तिकिट विक्री तसेच रेल्वेसंबंधित [[पर्यटन]] इत्यादी खाती संभाळते. इंटरनेट वापरून [[भारत]]ामधील रेल्वेच्या तिकिटांचे आरक्षण तसेच रद्दीकरण आय.आर.सी.टी.सी.द्वारे सुलभ झाले आहे. आय.आर.सी.टी.सी.च्या नव्या तंत्रामुळे [[मोबाईल फोन]] वापरून देखील तिकिट आरक्षण केले जाऊ शकते. मे २०१३ अखेरीस आय.आर.सी.टी.सी.च्या संकेतस्थळावरून दर मिनिटाला २००० तिकिटे आरक्षित केली जाऊ शकतात. भारतीय रेल्वेच्या सर्व [[दुरंतो एक्सप्रेस]] व काही [[राजधानी एक्सप्रेस]] गाड्यांमध्ये खानपान सेवा पुरवण्याची जबाबदारी आय.आर.सी.टी.सी. वर आहे. ह्याखेरीज रेल्वेच्या [[पॅलेस ऑन व्हील्स]], [[डेक्कन ओडिसी]] इत्यादी विशेष पर्यटन गाड्यांचे आरक्षण तसेच मार्केटिंग आय.आर.सी.टी.सी. करते. ==बाह्य दुवे== *[http://www.irctc.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] *[http://www.irctc.co.in/ ऑनलाईन तिकिट आरक्षण केंद्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303131207/http://www.irctc.co.in/ |date=2007-03-03 }} {{भारतीय रेल्वे}} [[वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या]] [[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]] 2jda3e5h0n6zslibgc2h5pzkn37f3vf 0 65651 2711184 2106440 2026-09-22T04:50:22Z अभय नातू 206 माहिती 2711184 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{गल्लत|सहदेव}} '''सहदेवी''' (शास्त्रीय नाव: ''व्हरनोमिया सिनेरिया'') ही [[आयुर्वेद|आयुर्वेदात]] आणि पारंपरिक [[औषधी वनस्पती|औषधी पद्धतीत]] अत्यंत महत्त्वाची मानली गेलेली एक लहान वनस्पती आहे.<ref>{{cite web | title = सहदेवी वनस्पतीचे औषधी गुणधर्म | url = https://www.ayurvedjournal.com/ | publisher = आयुर्वेद संशोधन पत्रिका}}</ref> ही वनस्पती भारतभरात सर्वत्र मोकळ्या जागांवर, शेताच्या बांधांवर आणि पडीक जमिनींवर नैसर्गिकरीत्या उगवणारी एक छोटी वार्षिक वनस्पती आहे. आयुर्वेदानुसार सहदेवी ही विषारी कीटकांचे दंश, त्वचारोग, ताप आणि जंत संसर्गावर गुणकारी मानली जाते.<ref>{{cite web | title = भारतीय वनस्पती आणि त्यांचे वैद्यकीय उपयोग | url = https://www.easyayurveda.com/ | publisher = ईझी आयुर्वेद}}</ref> या वनस्पतीची पाने, मुळे आणि बी यांचा औषध म्हणून वापर केला जातो. यात असणाऱ्या अँटीऑक्सिडंट आणि दाहशामक गुणधर्मांमुळे तिचा वापर अनेक आयुर्वेदिक काढे आणि लेपांमध्ये केला जातो. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:औषधी वनस्पती]] ez98ygh7g5tbs0dwvwjrz6i4rg1mi74 0 69094 2711245 2564198 2026-09-22T11:16:42Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711245 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|जाते (धान्य दळणारे)}} {{भाषांतर}} मानव समाजामधील जात ही एक सामाजिक प्रणाली आहे. हिच्यामध्ये - [[व्यवसाय]], स्व गटातील व्यक्तीशी [[लग्न|विवाह]], [[संस्कृती]], सामाजिक वर्ग, आणि राजकीय शक्ती एकत्रित गुंतलेल्या असतात. भारतीय समाज अनेकदा "जात" शब्दाशी संबंधित आहे, असे म्हणले जाते. हा शब्द प्रथम पोर्तुगीजांनी त्यांच्या स्वतःच्या युरोपियन समाजात "वारसा वर्ग स्थिती"चे वर्णन करण्यासाठी वापरला होता. या शब्दाचा उगम १७व्या शतकात पोर्तुगीज casta (" वंश, जात") या शब्दातून झाला. इंग्रजीतील "जात" हा शब्द लॅटिन castus या शब्दापासून व carere या मूळ धातूपासून बनला आहे (अर्थ - वेगळा, कप्पाबंद.) युनिसेफने याला जात आधारित भेदभाव म्हणले आहे. प्रामुख्याने [[आशिया]] ([[भारत]], [[श्रीलंका]], [[बांगलादेश]], [[नेपाळ]], जपान) आणि आफ्रिका भागात ही सामाजिक व्यवस्था प्रचलित आहे. युनिसेफच्या अंदाजानुसार जगभरातील २५ कोटी लोकांना जातिआधारित भेदभावाला तोंड द्यावे लागते.<ref>[http://www.unicef.org/protection/index_discrimination.html Discrimination] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110608013440/http://www.unicef.org/protection/index_discrimination.html |date=2011-06-08 }}, UNICEF</ref> == युरेशियातील जातीव्यवस्था == ==इंडो युरोपियन जातिव्यवस्था== इंडो युरोपीय हे युरोप, पश्चिम [[आशिया]] आणि भारतीय उपखंडामध्ये स्थायिक झाले. त्यांनी तेथील समाजाला जातिआधारित तीन हिश्श्यांत पाहिले (विभागले नाही). पुढे कदाचित त्याच जातींचे अधिक विशेषीकरण होऊन परिणामस्वरूप समाज जातींमध्ये वाटला गेला. जॉर्जेस डमझिलच्या 'क्लासिक' मांडणीनुसार मुख्यत्वे तीन जाती. एक धर्मोपदेशकासंबंधीची किंवा धार्मिकवृत्तीने व्यापलेली जात, एक योद्धा जात, आणि एक कार्यकर्ता जात. जातिव्यवस्था ही इटालिक लोकांत आणि भारतीय उपखंडात प्रस्थापित झाली. १. राजघराण्यातील लोक २. व्यापारी आणि शेतकरी ३. क्षत्रिय आणि ब्राम्हण. युरोपमध्ये ही प्रणाली तीन ऑर्डर म्हणून माहित होती. इंडो युरोपियन जातीचीं उदाहरणे: * इंडो-इराणीय - ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य * रोमन साम्राज्य - योजना, सैनिक, नागरिक * सेल्टिक - ड्रुडेस, एक़ुइटेस, प्लेबेस ([[ज्युलियस सीझर यांच्या म्हणण्यानुसार]]) * ॲंग्लो - सॅक्सन - गेबेदड्मेन, फ्यर्दमेन, वेओर्कमन ([[आल्फ्रेड ग्रेट यांच्या म्हणण्यानुसार]]) * स्लाव्हिक - व्होलखवस, वॉन्, क्रेसर्टयानी/ स्मेर्द् {{?}} * नॉर्डिक - अर्ल, क्रुएल-रागीट माणूस, थ्रॉल-गुलाम ([[Poetic Edda|Lay of Rig]]नुसार) * ग्रीस (आटिका) - एउपत्रीदए, गेओमोरी, डेमीउर्गी * ग्रीस (स्पार्टाचा) - होमॉइओ, पेरिओएसी, हेलट्स राजे व योद्धा हा वर्ग काही काळाने नष्ट झाला. ==जातिव्यवस्थेचा अंत आणि वर्गप्रणालीद्वारे त्याची बदलण्याची शक्यता (वर्गव्यवस्था)== ब्रिटिश अमेरिका आणि फ्रान्समध्ये क्रांतीला सुरुवात झाली आणि इंडो युरोपियन संस्कृतीला आव्हान मिळाले. ज्यामुळे जातीयता नष्ट झाली आणि वर्गआधारित प्रणाली अस्तित्वात आली. पण अनेक देशांमध्ये वर्ग प्रणालीनंतर जातीयतेमध्ये तिहेरी विभागणी होताना दिसते. उदाहरणार्थ, ब्रिटन आणि जर्मनी मध्ये उच्च, मध्यम व कनिष्ट वर्ग हे '' द्रेएइकलास्सेन '' यंत्रणेमध्ये वापरलेले गेले. ==भारतीय उपमहाद्वीपातील जातिव्यवस्था== {{वाद}} ===भारत=== {{See also|महाराष्ट्रातील जातिव्यवस्था}} प्राचीन काळापासून भारतीय समाज आदिवासी आणि व्यावसायिक गट, जाती किंवा समुदायामध्ये विभाजित आहे, त्यांना जाती म्हणतात. ऐतिहासिक काळापासून भारतीय समाजात प्रचलित असलेली "हिंदू जात प्रणाली" ही - ब्राम्हणी परंपरा आणि मध्ययुगीन काळातील सिद्धान्त यांमधून उदयाला आली.<ref>[http://www.britannica.com/eb/topic-623520/varna varna, or Varna (Hinduism)]</ref>, == बालीमधील वर्णव्यवस्था== बालीमधील वर्णव्यवस्था [[भारतातील वर्णव्यवस्था|भारतातील वर्णव्यवस्थेवर]] आधारित आहे, पण तेथील व्यवस्था सोपी आहे. बालीत चार जाती किंवा वर्ण आहेत: * [[ब्राह्मण]] - पूजापाठ करणारे * [[क्षत्रिय]] - योद्धे, सरदार, दरकदार, राजे * [[वैश्य]] - व्यापारी * [[शूद्र]] - शेतकरी व इतर कामकरी. बालीतील ९०% जनता या जातीत मोडते. बाली भाषेत या वर्णातील व्यक्तींना संबोधण्यासाठी वेगवेगळी संबोधने आहेत. बालीतील शूद्र इतर ठिकाणांप्रमाणे अस्पृश्य मानले गेले नाहीत. बालीतील वर्णव्यवस्था जन्मावर आधारित नाही म्हणून एकाच कुटुंबात अनेक वर्णांच्या व्यक्ती असू शकतात. ==पूर्व आशिया== ===जपान=== जपानमध्ये सामुराई व शेतकरी हे दोन मुख्य वर्ण/जाती होत्या. सामुराई ही योद्धा जात होती व फक्त त्यांना शस्त्रे बाळगण्यास मुभा होती. एखाद्या सामुराईला वाटले की कोणी शेतकरी त्याला अपमानकारक वागणूक देत आहे तर त्या शेतकऱ्याचा वध करण्याचा हक्क सामुराईला होता. == हे सुद्धा पहा == *[[सामंतशाही]] == नोंदी== {{संदर्भयादी|2}} * ''Spectres of Agrarian Territory'' by David Ludden December 11, 2001 * "Early Evidence for Caste in South India," p.&nbsp;467-492 in ''Dimensions of Social Life: Essays in honor of David G. Mandelbaum'', Edited by Paul Hockings and Mouton de Gruyter, Berlin, New York, Amsterdam, 1987. == बाह्य दुवे == *[http://www.archive.org/details/VemanaYogiAndVarnaVyavastha Vemana Yogi - Varna Vyavastha, Dr. Sridhar Rapelli, Commentator- 2002] * [http://www.bamcef.org/ BAMCEF is an anti जाती व्यवस्था and Castism organisation in India.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312065239/http://bamcef.org/ |date=2009-03-12 }} * [http://www.hinduwisdom.info/Caste_System.htm जाती व्यवस्था in India.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110820095649/http://www.hinduwisdom.info/Caste_System.htm |date=2011-08-20 }} * [http://www.countercurrents.org/hr-marguerite250404.htm Caste In Yemen] by Marguerite Abadjian (Archive of the Baltimore Sun) * [http://www.indiatogether.org/society/caste.htm India Together on Caste]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.anti-caste.org Anti-Caste website - a website on caste, women's oppression, communalism, and class struggle in South Asia from a Marxist perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422140533/http://www.anti-caste.org/ |date=2006-04-22 }} * [http://www.hindu-international.org/books/articles/varna_jaati_or_caste.pdf Varna Ashram and Hindu Scriptures (pdf)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013101013/http://www.hindu-international.org/books/articles/varna_jaati_or_caste.pdf |date=2006-10-13 }} * [http://codesign.scu.edu/hinduism/ The Caste System in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080415112417/http://codesign.scu.edu/hinduism/ |date=2008-04-15 }} * [http://atributetohinduism.com/Caste_System.htm Jati system in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060630101914/http://www.atributetohinduism.com/Caste_System.htm |date=2006-06-30 }} * ''Articles on Caste by Koenraad Elst:'' [http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch1.htm#16a Caste in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070207175444/http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch1.htm#16a |date=2007-02-07 }}, [http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch11.htm#49a Buddhism and Caste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120714182547/http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch11.htm#49a |date=2012-07-14 }}, [http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch9.htm#78a Indian tribals and Caste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080109205643/http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch9.htm#78a |date=2008-01-09 }}, * [http://koenraadelst.bharatvani.org/books/ait/ch49.htm Physical anthropology and Caste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130908073234/http://koenraadelst.bharatvani.org/books/ait/ch49.htm |date=2013-09-08 }}, [http://koenraadelst.bharatvani.org/books/ait/ch48.htm#68a Etymology of Varna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130908073529/http://koenraadelst.bharatvani.org/books/ait/ch48.htm#68a |date=2013-09-08 }} * [http://www.tamilnation.org/caste/ Caste & the Tamil Nation - Brahmins, Non Brahmins & Dalits]{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20010417005659/http://www.geocities.com/lamberdar/_caste.html Hindu Caste System & Hinduism:]*[https://web.archive.org/web/20010417005659/http://www.geocities.com/lamberdar/_caste.html Vedic vocations (Hindu castes) w] *[https://web.archive.org/web/20010417005659/http://www.geocities.com/lamberdar/_caste.html ere] * * [http://btg.krishna.com/main.php?id=456 ISKCON view of caste and behavior]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.velama.info Information about Velama Caste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903200751/http://www.velama.info/ |date=2009-09-03 }} * [http://www.maanojrakhit.com/e_book11_varn_system_text.htm These documented Results of 4-Varn system can make you Proud of your Hindu heritage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180817230059/http://www.maanojrakhit.com/e_book11_varn_system_text.htm |date=2018-08-17 }} * [http://padmanayaka.velama.info/velama Historic Leaders of Velama Caste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091121135338/http://padmanayaka.velama.info/velama |date=2009-11-21 }} [[वर्ग:समाजव्यवस्था]] 71601xoj0nim1psrwqmozniyvy7bzbl 0 75556 2711132 2709352 2026-09-21T23:02:09Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711132 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अलगुज''' किंवा '''अलघोजा''' हे भारतीय उपखंडातील एक पारंपरिक लोकवाद्य आहे. शास्त्रीय वर्गीकरणानुसार हे वाद्य [[सुषिर वाद्य]] (वाद्यांमध्ये फुंकर मारून वाजवले जाणारे वाद्य) या प्रकारात मोडते.<ref name="vishwakosh">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/37626/ |title=सुषिर वाद्ये - अलगूज |website=मराठी विश्वकोश |access-date=12 September 2026 }}{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> हे वाद्य दोन बासऱ्यांच्या (बांबूच्या नळ्या) जोडीपासून बनवले जाते, ज्या एकाच वेळी तोंडात धरून वाजवल्या जातात. अलगूज प्रामुख्याने [[सिंध]], [[पंजाब]], [[राजस्थान]] आणि [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] काही ग्रामीण व आदिवासी भागांतील लोकसंगीतात मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते. यामध्ये एक पावा (बांसरी) सातत्याने 'ड्रोन' (मूलभूत स्वर) धरण्यासाठी वापरला जातो, तर दुसऱ्या पाव्यावर स्वरांचे विविध प्रकार आणि धून वाजवली जाते.<ref>{{cite news |title=भारतीय लोकवाद्यांची परंपरा |url=https://loksatta.com/ |work=लोकसत्ता |access-date=12 September 2026}}</ref> == बनावट आणि वैशिष्ट्ये == अलगूज बनवण्यासाठी बांबू किंवा लाकडाचा वापर केला जातो. दोन्ही पाव्यांना स्वतंत्र छिद्रे असतात. वादक सतत श्वास रोखून धरून फुंक मारण्याच्या विशेष तंत्राचा (Continuous Breathing Technique) वापर करून हे वाद्य वाजवतो, ज्यामुळे संगीताची लय खंडित न होता सलग चालू राहते. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{हिंदुस्तानी संगीत}} [[वर्ग:वाद्ये]] [[वर्ग:भारतीय वाद्ये]] [[वर्ग:सुषिर वाद्ये]] [[वर्ग:लोकसंगीत]] ggzvdqkoqsw9cv847o9va7lbm5hzxof 0 118017 2711070 2609220 2026-09-21T15:09:54Z अभय नातू 206 संदर्भ 2711070 wikitext text/x-wiki '''पावरा समाज''' हा भारतातील मुख्य आदिवासी समाजांपैकी एक आहे.<ref>{{cite web |url=https://marathieshala.com/how-to-learn-adivasi-pawara-language/ |title=आदिवासी पावरा समाज आणि भाषा |website=मराठी शाळा |access-date=21 September 2026}}</ref> पावरा समाज हा प्रामुख्याने [[महाराष्ट्र]], [[मध्य प्रदेश]] आणि [[गुजरात]] यांच्या सीमाभागात वसलेला आहे. महाराष्ट्रात हा समाज सातपुड्याच्या पर्वतरांगांच्या परिसरात, प्रामुख्याने [[नंदुरबार जिल्हा|नंदुरबार]] (धडगाव, शहादा, तळोदा), [[धुळे जिल्हा|धुळे]] आणि काही प्रमाणात [[जळगाव जिल्हा|जळगाव]] जिल्ह्यांमध्ये आढळतो.भौगोलिक परिसर, पर्यावरण व आजूबाजूला असणाऱ्या इतर समाजांसोबतचे सानिध्य यांमुळे त्यांच्या संस्कृतीत विविधता आढळते. पावरा जमातीचे लोक मध्यम बांध्याचे, किंचित सावळ्या रंगाचे व स्वभावाने धाडसी, आत्मविश्वासी आणि निडर असतात. पावरा जमातीची पावरी ही मुख्य बोलीभाषा असून तिच्यात स्थानपरत्वे व आजूबाजूला बोलल्या जाणाऱ्या इतर भीली बोलींचा प्रभाव आढळतो. पावरा जमातीच्या पुरुषांपैकी काही जुने लोक अजूनही कमरेला लंगोट लावतात व त्यावर धोतराने कंबर बांधून वर सदरा किंवा बंडी घालतात. तरुण वर्ग आधुनिक पोशाख (शर्ट-पँट) वापरतो. जुन्या स्त्रिया नाटी (पारंपरिक लुगडे) नेसतात, तर आताच्या स्त्रिया साडी परिधान करतात. स्त्रिया वाक्या, बाट्ट्या, आहडी, हाकूल, पैंजण आणि पिंदणा यांसारखे चांदीचे पारंपरिक दागिने परिधान करतात. पावरा समाजात विविध सण आणि उत्सव साजरे केले जातात. त्यापैकी [[होळी]] या सणाला अत्यंत महत्त्व दिले जाते. होळी सणाच्या वेळी बावा बुद्या होणारे लोक पाच दिवस उपवास पाळून जमिनीवर झोपतात. ते अंगावर राखेने नक्षी काढतात आणि डोक्यावर मोरपिसांचा किंवा बांबूपासून बनवलेला टोप घालतात. कंबरेला मोठे घुंगरू किंवा सुकलेले दोडके बांधले जातात. होळीच्या आधी भोंगऱ्या व मेलादा यांसारखे उत्सव साजरे केले जातात. होळीशिवाय नवाई, बाबदेव, वाघदेव, हिंवदेव, अस्तंबा महाराज, राणी काजल आणि इंदल यांसारख्या स्थानिक देवतांची पूजा केली जाते. पावरा समाजात विवाहसोहळा पारंपरिक पद्धतीने सुमारे तीन दिवस चालतो. हा समाज बहुतांश मातृसत्ताक पद्धतीचा आदर करणारा असल्याने स्त्रियांना कुटुंबात व समाजात आदराचे स्थान असते. विवाहात वरपक्ष वधूच्या पालकांना देजो (हुंडा) देतो. ही रक्कम समाजातील ज्येष्ठ घटकांनी ठरवून दिलेली असते. वरपक्ष वधूपक्षाला देजो देत असल्यामुळे या समाजात स्त्रीभ्रूणहत्या किंवा हुंडाबळी यांसारखे प्रकार आढळत नाहीत. विवाह व सण-उत्सवांमध्ये महूच्या फुलांपासून बनवलेले पेय पूजेसाठी व पाहुणचारासाठी वापरले जाते. पावरा समाजाने आपली सांस्कृतिक विविधता, भाषा, रूढी व परंपरा जपल्या आहेत. असे असले तरी डाकीण प्रथा, बालविवाह व अंधश्रद्धा यांसारख्या काही अनिष्ट प्रथांवर समाजप्रबोधनातून मात करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. कुपोषण आणि बालमृत्यू यांसारख्या समस्यांवर मात करण्यासाठी शासकीय आरोग्य यंत्रणा आणि स्वयंसेवी संस्थांच्या माध्यमातून उपाययोजना केल्या जात आहेत. == गेर नृत्य == {{मुख्य लेख|गेर नृत्य}} [[होळी]]च्या निमित्ताने केल्या जाणाऱ्या [[गेर नृत्य|गेर नृत्यासाठी]] पावरा लोक विशेष ओळखले जातात. होळीच्या १५ दिवस आधीपासून गेर नृत्याच्या सरावाला सुरुवात होते. नृत्यासाठी लागणारी सामग्री निसर्गातून जमा केली जाते. नर्तक मोकळ्या जागेवर एकत्र येऊन सराव करतात. या नृत्यात वाजंत्री, देखरेख करणारे, पूजक, रक्षक व नर्तक असतात. एका संघात सुमारे २० ते २५० लोकांचा समूह असतो. === नर्तकांचे प्रकार === * ''[[राय (गेर नृत्य)|राय]]:'' हे गेर नृत्यातील मुख्य नर्तक असतात. त्यांच्या पेहरावात दोन ९-वारी साड्यांचे केलेले उपरणे असते आणि कंबरेखाली साडी गोलाकार गुंडाळलेली असते. हातात तलवार व डोक्यावर रंगीत पागोटे असते. यांच्यासोबत साडी नेसलेले स्त्रीवेषातील पुरुष असतात. * ''[[बावा बूद्या]]:'' यांचा पेहराव वैशिष्ट्यपूर्ण असतो. डोक्यावर बांबूपासून बनवलेला टोप असतो, अंगावर पांढऱ्या रंगाने रेषा काढलेल्या असतात आणि कंबरेभोवती दुधी भोपळ्याची फळे बांधलेली असतात. हे ढोलाच्या व घुंगरांच्या ठेक्यावर नाचतात. * ''वन्यप्राणी:'' यात अस्वल किंवा वाघ यांसारख्या प्राण्यांचे रूप धारण केलेले नर्तक असतात. हे लोक मनोरंजन करतात व संघाचे रक्षण करतात. * ''चेटकीण वा काली:'' संघाला कोणाची नजर लागू नये म्हणून तोंड व अंग काळ्या रंगाने रंगवलेला माणूस हा वेष धारण करतो. त्याच्या हातात सूप व लाकडी पळी असते. == वैशिष्ट्ये == पावरा समाज हा प्रामुख्याने निसर्गपूजक आहे. == हे सुद्धा पहा == * [[पावरा बोलीभाषा]] * [[गेर नृत्य]] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आदिवासी]] [[वर्ग:गुजराती समाज]] [[वर्ग:मराठी समाज]] s9rdfpwh802xb07d2hj0gsr5ai8kjj7 0 125443 2711185 2469528 2026-09-22T04:55:35Z अभय नातू 206 माहिती 2711185 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|मालवण}} '''मालवणी''' हा [[मुंबई]]तील [[मालाड]]मधील एक भाग आहे. शहराच्या वायव्य भागात वसलेला हा दाट लोकवस्तीचा परिसर आहे.<ref>{{cite web | title = मलाड आणि मालवणी परिसराचा इतिहास व विस्तार | url = https://www.mcgm.gov.in/ | publisher = बृहन्मुंबई महानगरपालिका}}</ref> पूर्वी एक लहान कोळीवाडा आणि गावठाण असलेला हा भाग काळानुसार मोठ्या नागरी आणि निवासी क्षेत्रात रूपांतरित झाला आहे. मालवणी परिसर त्याच्या सांस्कृतिक विविधतेसाठी आणि विविध धर्मांच्या लोकांसाठी ओळखला जातो. या क्षेत्रात अनेक जुनी गावे, मढ बेटाकडे जाणारे मार्ग आणि औद्योगिक क्षेत्रे समाविष्ट आहेत. बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या पी-उत्तर प्रभागात येणारा हा भाग मुंबईतील अत्यंत गजबजलेल्या उपनगरीय भागांपैकी एक मानला जातो.<ref>{{cite web | title = मुंबई उपनगर प्रशासकीय विभाग | url = https://mumbaisuburban.gov.in/ | publisher = मुंबई उपनगर जिल्हा प्रशासन}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{मुंबई}} [[वर्ग:मुंबईची उपनगरे]] mrd3tu8rwvpgfc3780kiokaleo47shw 0 128680 2711134 2643409 2026-09-22T00:18:02Z अभय नातू 206 माहिती 2711134 wikitext text/x-wiki '''मुस्तफा खान''' (?? - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १६४८]]) हा [[आदिलशाही|विजापूरच्या आदिलशाहीचे]] एक प्रमुख वजीर आणि लष्करी सरदार होता. तो दक्षिण भारतातील [[विजापूर सल्तनत|विजापूरच्या सुलतानशाहीचा]] एक अत्यंत कर्तबगार, शूर आणि मुत्सद्दी पुरुष मानला जात असे. == इतिहास आणि कारकीर्द == मुस्तफा खान [[शहाजीराजे भोसले]] यांचा कट्टर राजकीय वैरी होता. शहाजीराजांनी [[निजामशाही]] पुनरुज्जीवित करण्यासाठी उभारलेले राजकारण हाणून पाडण्यात त्याचा मोठा वाटा होता. [[इ.स. १६४८]] मध्ये [[कर्नाटक|कर्नाटकातील]] [[जिंजीचा वेढा (१६४८)|जिंजीच्या वेढ्यादरम्यान]] मुस्तफा खान याच्याच सांगण्यावरून आणि कारस्थानामुळे [[बाजी घोरपडे]] यांनी शहाजीराजांना दगाफटका करून कैद केले होते. यानंतर शहाजीराजांना [[अफझल खान (सरदार)|अफझल खानाच्या]] पहाराखाली विजापूरला आणण्यात आले. == मृत्यू == शहाजीराजांना कैदेत ठेवले असतानाच, ९ नोव्हेंबर १६४८ रोजी मुस्तफा खानचा लष्करी छावणीत मृत्यू झाला. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आदिलशाही]] [[वर्ग:इ.स. १६४८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] sqzl2kfw7944d0b4ity17a9x0qg4fpk 0 142529 2711172 1254209 2026-09-22T04:29:56Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[भारतीय ऐतिहासिक अनुसंधान परिषद]] वरुन [[भारतीय ऐतिहासिक संशोधन परिषद]] ला हलविला: शीर्षकलेखन संकेत 1254209 wikitext text/x-wiki '''भारतीय ऐतिहासिक अनुसंधान परिषद''' {{विस्तार}} [[वर्ग:रिकामी पाने]] h9pvg5r8ka6kjs1ej7xcfe287t94hvh 2711176 2711172 2026-09-22T04:33:24Z अभय नातू 206 पहिले वाक्य 2711176 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''भारतीय ऐतिहासिक संशोधन परिषद''' ही [[भारत सरकार|भारत सरकारच्या]] [[शिक्षण मंत्रालय (भारत)|शिक्षण मंत्रालयाअंतर्गत]] कार्य करणारी एक स्वायत्त संस्था आहे. ऐतिहासिक संशोधनाला प्रोत्साहन देणे, इतिहासलेखनाला वैज्ञानिक आणि वस्तुनिष्ठ दिशा देणे आणि संशोधकांना आर्थिक साहाय्य उपलब्ध करून देणे या उद्देशाने [[२७ मार्च]], [[इ.स. १९७२]] रोजी या परिषदेची स्थापना करण्यात आली. या परिषदेचे मुख्य मुख्यालय [[नवी दिल्ली]] येथे असून [[पुणे]] (महाराष्ट्र), [[बंगळुरू]] (कर्नाटक) आणि [[गुवाहाटी]] (आसाम) येथे तिची प्रादेशिक केंद्रे आहेत. प्रसिद्ध इतिहासकार [[राम शरण शर्मा]] हे या परिषदेचे पहिले अध्यक्ष होते. ही संस्था विविध शिष्यवृत्त्या, संशोधन अनुदान, परिषदांचे आयोजन आणि शोधपत्रिकांचे प्रकाशन यांद्वारे भारतातील इतिहास संशोधनाचा पाया मजबूत करण्याचे काम करते. == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय संस्था]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील निर्मिती]] 2evqpjtlr5bws97sfss41mr30fdwzak 6 147938 2711236 2710283 2026-09-22T10:45:57Z संतोष गोरे 135680 "[[चित्र:IRCTC Logo.svg]]" ला ने संरक्षित केले ([संपादन=फक्त स्वयंशाबीत (ऑटोकन्फर्म) सदस्यांनाच परवानगी आहे] (१०:४५, ६ ऑक्टोबर २०२६ (UTC) ला संपेल) [स्थानांतरण=फक्त स्वयंशाबीत (ऑटोकन्फर्म) सदस्यांनाच परवानगी आहे] (१०:४५, ६ ऑक्टोबर २०२६ (UTC) ला संपेल) [चढवा=फक्त स्वयंशाबीत (ऑटोकन्फर्म) सदस्यांनाच परवानगी आहे] (१०:४५, ६ ऑक्टोबर २०२६ (UTC) ला संपेल)) 2594919 wikitext text/x-wiki == {{int:filedesc}} == * Article(s): [[इंडियन रेल्वे कॅटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन]] == {{int:license-header}} == {{Non-free logo}} [[वर्ग:कंपनी लोगो]] 2vu71p0a3bfzue8tf7lz54zo5s65gpx 0 166183 2711141 2696497 2026-09-22T01:47:09Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711141 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} <!-- {{माहितीचौकट विमानतळ | name = इस्तंबूल विमानतळ | nativename = ''İstanbul Havalimanı'' | nativename-a = | nativename-r = | image = İstanbul Yeni Havalimanı airport Dec 2019.jpg | image-width = 250 | caption = | IATA = IST | ICAO = LTBA <center>{{Location map|तुर्कस्तान|width=250|float=center |caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=IST|position=bottom |lat_deg=40|lat_min=58|lat_sec=34|lat_dir=N |lon_deg=28|lon_min=48|lon_sec=51|lon_dir=E }}<small>तुर्कस्तानमधील स्थान</small></center> | type = | owner = तुर्कस्तान सरकार | operator = | city-served = [[इस्तंबूल]] | hub = [[तुर्की एअरलाइन्स]] | elevation-f = १६३ | elevation-m = ५० | coordinates = {{coord|40|58|34|N|28|48|51|E|display=inline,title}} | metric-rwy = Yes | r1-number = 17L/35R | r1-length-f = 9,843 | r1-length-m = 3,000 | r1-surface = कॉंक्रीट | r2-number = 17R/35L | r2-length-f = 9,843 | r2-length-m = 3,000 | r2-surface = कॉंक्रीट | r3-number = 05/23 | r3-length-f = 8,465 | r3-length-m = 2,580 | r3-surface = डांबरी | stat-year = 2014 | stat1-header = एकूण प्रवासी | stat1-data = 56,954,790 | stat2-header = आंतरराष्ट्रीय प्रवासी | stat2-data = 38,200,788 | footnotes = }} --> '''इस्तंबूल विमानतळ''' ([[तुर्की भाषा|तुर्की]]: Atatürk Havalimanı) {{विमानतळ संकेत|IST|LTBA}} हा [[तुर्कस्तान]] देशामधील सर्वात मोठा व [[इस्तंबूल]] शहराचा प्रमुख [[विमानतळ]] आहे. हा विमानतळ [[इस्तंबूल]]च्या पश्चिम भागात स्थित आहे. १९२४ सालापासून वापरात असलेला अताततुर्क विमानतळ २ एप्रिल, २०१९ रोजी फक्त खाजगी विमानांसाठी ठेवून इतर वाहतूक येथे हलविण्यात आली. <!-- ह्या विमानतळाला १९८० साली तुर्कस्तानचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष [[मुस्तफा कमाल अतातुर्क]] ह्याचे नाव देण्यात आले. --> तुर्कस्तानची राष्ट्रीय विमान कंपनी [[तुर्की एरलाइन्स]]चे मुख्यालय व प्रमुख वाहतूकतळ येथेच आहे. २०१३ साली ५.१ कोटी प्रवाशांची वाहतूक करणारा इस्तंबूल विमानतळ [[युरोप]]ातील पाचव्या तर जगातील १७व्या क्रमांकाच्या वर्दळीचा विमानतळ होता. येथून जगातील बहुतेक सर्व प्रमुख शहरांना थेट विमानसेवा पुरवली जाते. सध्या [[तुर्की एरलाइन्स]] येथून [[भारत]]ामधील [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दिल्ली]] व [[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई]] ह्या शहरांना प्रवासीसेवा पुरवते. [[अतातुर्क विमानतळ|अतातुर्क विमानतळावरील]] वाहतुकीचा ताण कमी करण्यासाठी २००१ साली [[इस्तंबूल सबिहा गोकचेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] उघडला गेला. २०१९मध्ये अतातुर्क विमानतळावरील वाहतूक इस्तंबूल विमानतळावर हलविण्यात आली. [[चित्र:İstanbul Havalimanı Airport 2019 24.jpg|250 px|विमानतळाच्या आतील दृश्य|left|इवलेसे]] == विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने == === प्रवासी === <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> {{विमानतळ गंतव्यस्थान यादी | [[एजियन एरलाइन्स]] | {{ATH}} | [[एरोफ्लोत]] | [[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को–शेरेमेत्येवो]], [[पुल्कोव्हो विमानतळ|सेंट पीटर्सबर्ग (रशिया)]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221123-sudec22led|title=Aeroflot Adds Mainline St. Petersburg – Turkey Service in Dec 2022}}</ref> [[सोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोची]], [[कोल्त्सोव्हो विमानतळ|येकॅटेरिनाबर्ग]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221116-sunov22svx|title=AEROFLOT ADDS EKATERINBURG – GOA / ISTANBUL SERVICE FROM LATE-NOV 2022|work=Aeroroutes|accessdate=16 November 2022}}</ref> | [[आफ्रिकिया एरवेझ]] | [[मिस्राटा विमानतळ|मिस्राटा]],<ref name="libyaherald.com">{{cite web|url=https://www.libyaherald.com/2020/07/25/following-libyan-wings-afriqiyah-and-buraq-airlines-announce-restart-of-one-way-flights-to-istanbul/|title=Following Libyan Wings, Afriqiyah and Buraq airlines announce restart of one-way flights to Istanbul|website=Libya Herald|date=25 July 2020|access-date=2024-06-11|archive-date=2022-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002222756/https://www.libyaherald.com/2020/07/25/following-libyan-wings-afriqiyah-and-buraq-airlines-announce-restart-of-one-way-flights-to-istanbul/|url-status=dead}}</ref> [[मिटिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्रिपोली-मिटिगा]] | [[एर आल्बेनिया]]| [[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा|तिराना]] | [[एर अल्जेरी]] | [[हूआरी बूमेदियेने विमानतळ|अल्जियर्स]], [[रबाह बितात विमानतळ|अन्नाबा]], [[मोहम्मद बूदियाफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॉन्स्टन्टाइन]], [[ओरान विमानतळ|ओरान]] | [[एर अरेबिया]] | [[फेस-सैस विमानतळ|फेस]],<ref>{{cite web|url=https://www.leconomiste.com/flash-infos/air-arabia-maroc-connecte-fes-istanbul|title=Air Arabia Maroc connecte Fès à Istanbul|date=22 November 2021|website=L'Economiste}}</ref> [[रबात विमानतळ|रबात]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240214-3ons24rba|title=Air Arabia Maroc adds Rabat international service in NS24|website=Aeroroutes|date=14 February 2024}}</ref> [[शारजाह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शारजाह]]<ref>{{cite web|url=https://www.turizmajansi.com/haber/air-arabia-istanbul-seferlerine-basladi-h47654/|title=Air Arabia İstanbul seferlerine başladı|website=www.turizmajansi.com}}</ref> | [[एर अस्ताना]] | [[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अल्माटी]], [[नुरसुलतान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अस्ताना]], [[अटिरौ विमानतळ|अटिरौ]] | [[एरबाल्टिक]] | [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिगा]]<ref>{{cite web | url=https://www.aerotelegraph.com/air-baltic-verbindet-hannover-mit-riga | title=Air Baltic verbindet Hannover mit Riga | date=28 September 2022}}</ref> | [[एर चायना]] | [[बीजिंग राजधानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बीजिंग-राजधानी]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231219-cadec23ist|title=Air China Adds Beijing - Istanbul Service from late-Dec 2023|publisher=AeroRoutes|date=19 December 2023|accessdate=19 December 2023}}</ref> | [[एर फ्रांस]] | [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]] | [[एर माँटेनिग्रो]] | [[पोद्गोरिका विमानतळ|पोद्गोरिका]],<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/air-montenegro-to-resume-podgorica-istanbul-service-from-dec-2022-1173373|title=Air Montenegro to resume Podgorica-Istanbul service from Dec-2022}}</ref> [[तिवात विमानतळ|तिवात]]<ref>{{cite web|url=http://seenews.com/news/air-montenegro-to-operate-tivat-istanbul-service-until-end-2021-753087/|title=Air Montenegro to operate Tivat-Istanbul service until end-2021|website=seenews.com}}</ref> | [[एर समरकंद]] | [[समरकंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|समरकंद]]<ref>{{cite web|url=https://eturbonews.com/air-samarkand-launches-with-istanbul-flights-new-ceo/|title=Air Samarkand Launches with Istanbul Flights, New CEO|publisher=eTurboNews|date=18 March 2024|accessdate=18 March 2024}}</ref> | [[एर सर्बिया]] | [[बेलग्रेड निकोला टेसला विमानतळ|बेलग्रेड]], [[मोरावा विमानतळ|क्राल्येवो]],<ref name="auto2">{{cite web|url=https://italiavola.com/2021/12/21/air-serbia-vara-il-network-su-nis/|title=Air Serbia vara il network su Nis|date=21 December 2021}}</ref> [[निश कॉन्स्टन्टाइन द ग्रेट विमानतळ|निश]]<ref name="auto2"/> | [[ऑल निप्पॉन एरवेझ]] | [[तोक्यो हानेदा विमानतळ|तोक्यो-हानेदा]] (६ जुलै, २०२४ पासून)<ref>{{cite web|url=https://www.airporthaber.com/havacilik-haberleri/ananin-istanbul-ucus-plani-belli-oldu.html|title=ANA'nın İstanbul uçuş planı belli oldu|website=airporthaber.com|date=1 February 2024}}</ref> | [[एरियाना अफघान एरलाइन्स]] | [[काबुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|काबुल]]<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/ariana-afghan-airlines-resumes-services-to-istanbul-and-ankara-1108022 | title=Ariana Afghan Airlines resumes services to Istanbul and Ankara}}</ref> | [[आर्किया]] | [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]] (स्थगित)<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230110-izns23|title=Arkia 2023 Routes Additions – 09JAN23}}</ref> | [[एशियाना एरलाइन्स]] | [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल-इंचॉन]] | [[एटीए एरलाइन्स (इराण)|एटीए एरलाइन्स]] | [[तब्रिझ शहीद मदानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तब्रिझ]], [[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान–इमाम खोमेनी]] | [[अझरबैजान एरलाइन्स]] | [[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बाकु]] | [[एझिमुथ (विमानकंपनी)|एझिमुथ]] | [[मिनरालन्ये वोडी विमानतळ|मिनरालन्ये वोडी]],<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/azimuth-airlines-to-resume-four-international-services-in-winter-20222023-1149970 | title=Azimuth Airlines to resume four international services in winter 2022/2023}}</ref> [[व्नुकोव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को–व्नुकोव्हो]],<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/azimuth-airlines-to-resume-moscow-istanbul-and-volgograd-yerevan-services-in-winter-20222023-1162336 | title=Azimuth Airlines to resume Moscow-Istanbul and Volgograd-Yerevan services in winter 2022/2023}}</ref> [[Adler-सोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोची]]<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/azimuth-to-operate-additional-international-flights-from-22-mar-2022-to-26-mar-2022-1126214 | title=Azimuth to operate additional international flights from 22-Mar-2022 to 26-Mar-2022}}</ref> | [[बेलाव्हिया]] | [[मिन्स्क राष्ट्रीय विमानतळ|मिन्स्क]] | [[बेर्निक एरवेझ]] | [[बेनिना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेंगाझी]],<ref>{{cite web | url=https://www.haber.aero/sivil-havacilik/istanbul-havalimaninin-84uncu-havayolu-berniq-oldu/ | title=İstanbul Havalimanı'nın 84'üncü havayolu Berniq oldu – Haber Aero | date=11 May 2022}}</ref> [[मिटिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्रिपोली–मिटिगा]] | [[ब्रिटिश एरवेझ]] | {{LHR}} | [[कास्पियन एरलाइन्स]] | [[तब्रिझ शहीद मदानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तब्रिझ]], [[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान–इमाम खोमेनी]] | [[चायना ईस्टर्न एरलाइन्स]] | [[शांघाय पुडाँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शांघाय-पुडाँग]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230830-musep23ist|title=China Eastern Adds Istanbul Service from late-Sept 2023|publisher=AeroRoutes|date=30 August 2023|accessdate=31 August 2023}}</ref> | {{nowrap|[[चायना सदर्न एरलाइन्स]]}} | [[बीजिंग दाशिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बीजिंग-दाशिंग]],<ref>{{cite web |title=China Southern Resumes Beijing – Istanbul Service in late-Feb 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230124-czist |website=Aeroroutes |access-date=24 January 2023}}</ref> [[ग्वांग्झू बैयुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वांग्झू]] (२८ जून, २०२४ पासून)<ref>{{cite web |title=China Southern Resumes Guangzhou – Istanbul From late-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240422-czjun24ist |website=Aeroroutes |access-date=22 April 2024}}</ref> | [[क्रोएशिया एरलाइन्स]] | '''मोसमी:''' [[स्प्लिट विमानतळ|स्प्लिट]]<ref>{{cite web|url= https://avioradar.net/en/croatia-airlines-introduces-split-istanbul-flight/ |title= Croatia Airlines introduces Split – Istanbul flight |date= 14 February 2024 |publisher=Avioradar|access-date=14 February 2024}}</ref> | [[क्राउन एरलाइन्स]] | [[मिटिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्रिपोली–मिटिगा]] | [[ईझीजेट]] | [[ब्रिस्टोल विमानतळ|ब्रिस्टोल]] (४ नोव्हेंबर, २०२४ पासून),<ref>https://www.airturkhaber.com/haberler/easyjetten-yeni-istanbul-rotasi/</ref> [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]] | [[इजिप्तएर]] | [[बोर्ग एल अरब विमानतळ|अलेक्झांड्रिया]] ,<ref>{{cite tweet|user=HavaSosyalMedya| number=1737338903193907279| title=Mısır'ın bayrak taşıyıcı havayolu şirketi EgyptAir; 2024 yaz sezonu planlaması kapsamında Mısır'ın İskenderiye kentinden İstanbul Havalimanı'na tarifeli uçuşlara başlayacak. Uçuşlar 16 Haziran'dan itibaren haftalık 3 frekans olarak icra edilecek}}</ref> [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो]] | [[एल अॅल इस्रायेल एरलाइन्स|एल अॅल]] | [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]] (स्थगित) | [[एमिरेट्स (विमानकंपनी)|एमिरेट्स]] | [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-आंतरराष्ट्रीय]] | [[इथियोपियन एरलाइन्स]] | [[अदिस अबाबा बोले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अदिस अबाबा]] | [[एतिहाद एरवेझ]] | [[अबु धाबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अबु धाबी]] | [[युरोपियन एर चार्टर (बल्गेरिया)|युरोपियन एर चार्टर]] | '''भाड्याने:''' [[सोफिया विमानतळ|सोफिया]] | [[फ्लायअडील]] | [[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेद्दा]], [[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रियाध]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221017-f3nov22ist|title=Flyadeal Adds Istanbul Flights from late-Nov 2022}}</ref> | [[फ्लायएरिस्तान]] | [[अक्टौ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अक्टौ]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221202-kc7jan23ist|title=FLYARYSTAN DOUBLES AKTAU – ISTANBUL FLIGHTS IN 1Q23}}</ref> | [[फ्लाय बगदाद]] (स्थगित) | [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बगदाद]], [[एर्बिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एर्बिल]], [[किर्कुक विमानतळ|किर्कुक]] <ref>{{cite news |last1=Mahmoud |first1=Sinan |title=Fly Baghdad grounds planes as Iraqi government orders inquiry into US sanctions |url=https://www.thenationalnews.com/mena/iraq/2024/01/25/fly-baghdad-flights-tickets-refund/ |access-date=26 January 2024 |work=The National |date=25 January 2024}}</ref> | [[फ्लायदुबई]] | [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-आंतरराष्ट्रीय]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/airports/14915/iga-istanbul-airport/news/295907/flydubai-is-starting-their-daily-flights-from-iga-istanbul-airport/|title=flydubai is starting their daily flights from iGA – Istanbul विमानतळ|website=Routes|date=21 May 2021}}</ref> | [[फ्लायनॅस]] | [[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रियाध]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230711-xyaug23ruhist | title=Flynas Resumes Riyadh – Istanbul Service in 3Q23}}</ref> | [[फ्लायवन]] | [[चिशिनाउ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चिशिनाउ]], [[झ्वार्तनॉट्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|येरेवान]]<ref>{{cite web|url=https://flyone.eu/en/About-FLYONE/News|title=FLYONE &#124; News|website=flyone.eu}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.airnewstimes.com/flyone-armenia-erivan-istanbul-ucuslari-icin-izin-aldi.html|title=Flyone Armenia Erivan İstanbul uçuşları için izin aldı.|website=AirNewsTimes.com|date=3 January 2022|access-date=2024-06-11|archive-date=2022-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002222756/https://www.airnewstimes.com/flyone-armenia-erivan-istanbul-ucuslari-icin-izin-aldi.html|url-status=dead}}</ref> | [[फ्लाय ओया]] | [[मिटिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्रिपोली–मिटिगा]]<ref>{{cite web | url=https://m.airporthaber.com/havacilik-haberleri/istanbul-havalimanina-bir-sirket-daha-sefer-baslatti.html | title=İstanbul Havalimanı'na bir şirket daha sefer başlattı | date=24 April 2022}}</ref> | [[घदेम्स एर ट्रान्सपोर्ट]] | [[मिटिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्रिपोली–मिटिगा]]<ref>{{cite web|url=https://www.libyaherald.com/2022/02/ghadames-air-to-resume-flights-in-march/|title=Ghadames Air to resume flights in March|date=23 February 2022}}</ref> | [[गल्फएर]] | [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बहरैन]] | [[हायस्काय]] | [[चिशिनाउ विमानतळ|चिशिनाउ]]<ref>{{cite web | url=https://www.ziarulnational.md/noutati-excelente-de-la-hisky-compania-aeriana-lanseaza-alte-trei-rute-noi-cu-plecarea-din-chisinau/ | title=Noutăți excelente de la HiSky. Compania aeriană LANSEAZĂ alte trei rute noi cu plecarea din Chișinău}}</ref> | [[इंडिगो]] | [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दिल्ली]], [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई]]{{cn|date=June 2024}} | [[इरएरो]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221026-ionw22ist|title=IrAero Expands Istanbul Flights in NW22}}</ref> | [[उइताश विमानतळ|माखाचकला]], [[मॉस्को दोमोदेदोव्हो विमानतळ|मॉस्को-दोमोदेदोव्हो]], [[सोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोची]], [[उफा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|उफा]] | [[इरान एर]] | [[इस्फहान शहीद बेहेश्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्फहान]],<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230602-irjun23ifnist | title=Iran Air Plans Isfahan – Istanbul June 2023 Launch}}</ref> [[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान–इमाम खोमेनी]] | [[एरान एरटूर]] | [[मशहद शहीद हाशेमनिजाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मशहद]], [[शिराझ शहीद दस्तघैब आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिराझ]], [[तब्रिझ शहीद मदानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तब्रिझ]], [[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान–इमाम खोमेनी]] | [[इरान असेमान एरलाइन्स]] | [[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान–इमाम खोमेनी]] | [[इराकी एरवेझ]] | [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बगदाद]], [[बसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बसरा]], [[एर्बिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एर्बिल]], [[किर्कुक विमानतळ|किर्कुक]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221031-ianw22kik|title=Iraqi Airways Begins Kirkuk – Turkey Service From Nov 2022|website=Aeroroutes|date=31 October 2022}}</ref> [[अल नजाफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नजाफ]], [[सुलेमानिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सुलेमानिया]] | [[इस्रेर एरलाइन्स]] | [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]] (स्थगित)<ref>{{cite web|url=https://time.news/israir-will-fly-to-istanbul/|title=Israir will fly to Istanbul|date=29 December 2022|access-date=2024-06-11|archive-date=2023-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230111034959/https://time.news/israir-will-fly-to-istanbul/|url-status=dead}}</ref> | [[जझीरा एरवेझ]] | [[कुवैत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुवैत]] | [[जॉर्डन एव्हियेशन]] | [[क्वीन अलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अम्मान–क्वीन अलिया]] | [[काम एर]] | [[काबुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|काबुल]]{{cn|date=June 2024}} | [[कारुन एरलाइन्स]] | [[कासेम सोलेमानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अहवाझ]]<ref>{{cite web|url=https://www.tahlilbazaar.com/news/230948/%D8%AE%D8%B7-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%84-%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84-%D8%B4%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%DB%B6-%D8%B3%D8%A7%D9%84|title=Flights between Ahvaz and Istanbul have been established after a 6-year hiatus|date=13 July 2023|access-date=2024-06-11|archive-date=2024-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240415015917/https://www.tahlilbazaar.com/news/230948/%D8%AE%D8%B7-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%84-%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84-%D8%B4%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%DB%B6-%D8%B3%D8%A7%D9%84|url-status=dead}}</ref> | [[केएलएम]] | {{AMS}} | [[कोरियन एर]] | [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल-इंचॉन]]<ref>{{cite web |url=https://centreforaviation.com/news/korean-air-to-resume-seoul-istanbul-service-from-mar-2023-1180915|title=Korean Air to resume Seoul-Istanbul service from Mar-2023}}</ref> | [[कुवैत एरवेझ]] | [[कुवैत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुवैत]] | [[लिब्यन एरलाइन्स]] | [[मिटिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्रिपोली–मिटिगा]] | [[लिब्यन विंग्ज]] | [[मिटिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्रिपोली–मिटिगा]] | [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]] | [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्राकूफ]],<ref>{{cite web | url=https://www.fly4free.pl/lot-poleci-z-krakowa-do-stambulu/ | title=Nie żartowali! Nowa trasa LOT do Stambułu. Ale nie z Katowic, tylko z Krakowa!}}</ref> [[वर्शावा चोपिन विमानतळ|वर्शावा-चोपिन]] | [[लुफ्तांसा]] | [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]] | [[महान एर]] | [[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान–इमाम खोमेनी]] | [[मेडस्काय एरवेझ]] | [[मिस्राटा विमानतळ|मिस्राटा]],<ref name="twitter.com">{{Cite tweet|user=HavaSosyalMedya|number=653102472603287552| title= Libya merkezli havayolu şirketlerinin İstanbul Havalimanı'na ilgisi sürüyor. Son olarak Trablus merkezli havayolu şirketi MedSky Airlines, Cumartesi günü itibariyle Trablus'tan @igairport uçuşlarına başladı. Havayolu şirketi, iki şehir arasındaki uçuşları haftalık 3 frekans olarak A320 tipi uçaklar ile icra edecek}}</ref> [[मिटिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्रिपोली–मिटिगा]]<ref name="twitter.com"/> | [[मियॅट मोंगोलियन एरलाइन्स]] | [[चिंग्गिस खान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|उलानबातर]]<ref>{{cite web | url=https://www.dha.com.tr/yerel-haberler/istanbul/miat-mongolian-airlines-istanbul-havalimani-sef-2050238 | title=MIAT Mongolian Airlines İstanbul Havalimanı seferlerine başladı – İstanbul Haberleri}}</ref> | [[मिडल ईस्ट एरलाइन्स]] | [[बैरुत-रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बैरुत]] | {{nowrap|[[नॉर्वेजियन एर शटल]]}} | '''मोसमी:''' [[ऑस्लो विमानतळ गार्डेरमोएन|ऑस्लो]]<ref>{{cite web | url=https://flysmart24.no/2023/12/07/norwegian-med-ny-rute-til-tyrkia-fra-i-var/ | title=Norwegian med ny rute til Tyrkia fra i vår | date=7 December 2023}}</ref> | [[नूव्हेलएर]] | [[स्फाक्स-थिना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|स्फाक्स]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230110-bjist|title=Nouvelair Tunisie Adds Sfax – Istanbul Service From June 2023}}</ref> [[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्युनिस]] | [[ओमान एर]] | [[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मस्कत]] | {{nowrap|[[पाकिस्तान इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]<ref>{{cite web | url=https://arynews.tv/pia-resume-turkiye-flight-operations-november/ | title=PIA to resume Turkiye flight operations from November 14 | date=7 October 2022}}</ref>}} |[[इस्लामाबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्लामाबाद]], [[अल्लामा इकबाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लाहोर]] | [[पीगॅस फ्लाय]] | '''मोसमी:''' [[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को–शेरेमेत्येवो]]<ref>{{cite web | url=https://www.turizmgunlugu.com/2022/11/03/pegas-touristik-moskova-istanbul/ | title=Pegas Touristik Moskova – İstanbul uçuşlarına başladı – | date=3 November 2022 | access-date=2024-06-11 | archive-date=2022-11-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221103151620/https://www.turizmgunlugu.com/2022/11/03/pegas-touristik-moskova-istanbul/amp/ | url-status=dead }}</ref> | [[पिगॅसस एरलाइन्स]] | [[इझ्मिर अदनान मेंदेरेस विमानतळ|इझ्मिर]] | [[प्रोबेडा (विमानकंपनी)|प्रोबेडा]] | [[कझान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कझान]],<ref>{{cite web|url=https://m.airporthaber.com/havacilik-haberleri/pobeda-iki-noktadan-daha-istanbula-sefer-baslatacak.html|title=Pobeda iki noktadan daha İstanbul'a sefer başlatacak|date=14 January 2023}}</ref> [[उइताश विमानतळ|माखाचकला]],<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/pobeda-to-launch-kazan-istanbul-and-makhachkala-istanbul-services-from-feb-2023-1180696|title=Pobeda to launch Kazan-Istanbul and Makhachkala-Istanbul services from Feb-2023}}</ref> [[व्नुकोव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को–व्नुकोव्हो]],<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/pobeda-to-resume-turkey-services-from-dec-2022-1168676 | title=Pobeda to resume तुर्किये services from Dec-2022}}</ref> [[बेसलान विमानतळ|व्लादिकाव्काझ]],<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/pobeda-to-launch-vladikavkaz-istanbul-service-from-mar-2023-1181373|title=Pobeda to launch Vladikavkaz-Istanbul service from Mar-2023}}</ref> [[व्होल्गोग्राड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्होल्गोग्राड]]<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/pobeda-to-launch-volgograd-istanbul-service-from-mar-2023-1184023 | title=News for Airlines, विमानतळs and the Aviation Industry &#124; CAPA}}</ref> | [[कानोत शर्क]] | [[नमंगन विमानतळ|नमंगन]],<ref>{{cite web |title=QANOT SHARQ SCHEDULES ISTANBUL LAUNCH FROM JUNE 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240529-hhjun24ist |website=Aeroroutes|access-date=29 May 2023}}</ref> [[कार्शी विमानतळ|कार्शी]] ,<ref>{{cite web |title=QANOT SHARQ SCHEDULES ISTANBUL LAUNCH FROM JUNE 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240529-hhjun24ist |website=Aeroroutes|access-date=29 May 2023}}</ref> [[समरकंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|समरकंद]], [[ताशकेंत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ताशकेंत]]<ref>{{cite web |title=QANOT SHARQ SCHEDULES ISTANBUL LAUNCH FROM JUNE 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240529-hhjun24ist |website=Aeroroutes|access-date=29 May 2023}}</ref> | [[कतार एरवेझ]] | [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दोहा]] | [[केश्म एर]] | [[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान–इमाम खोमेनी]] | [[रेड विंग्ज एरलाइन्स]] | [[चेल्याबिन्स्क विमानतळ|चेल्याबिन्स्क]],<ref name="centreforaviation.com">{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/red-wings-to-launch-four-istanbul-services-in-jun-2022-1138301 | title=रेड विंग्ज to launch four Istanbul services in Jun-2022}}</ref> [[कझान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कझान]], [[उइताश विमानतळ|माखाचकला]],<ref name="centreforaviation.com"/> [[दोमोदेदोव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को–दोमोदेदोव्हो]], [[झुकोव्स्की आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को–झुकोव्स्की]],<ref name="centreforaviation.com"/> [[नालचिक विमानतळ|नालचिक]],<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/red-wings-launches-nalchik-istanbul-service-1154421 | title=रेड विंज्घ launches Nalchik-Istanbul service}}</ref> [[बेगिशेवो विमानतळ|बेगिशेवो]],<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/red-wings-confirms-launch-of-nizhnekamsk-istanbul-service-1155010 | title=रेड विंग्ज confirms launch of Nizhnekamsk-Istanbul service}}</ref> [[स्त्रिगिनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|निझ्नी नोवगोरोद]],<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/red-wings-to-launch-nizhny-novgorod-istanbul-service-from-nov-2022-1165549 | title=रेड विंग्ज to launch Nizhny Novgorod-Istanbul service from Nov-2022}}</ref> [[त्सेंत्राल्नी विमानतळ|ओरेनबर्ग]], [[पेर्म आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पेर्म]], [[कुरुमोख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|समारा]], [[सोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोची]],<ref name="centreforaviation.com"/> [[स्ताव्होपोल श्पाकोव्स्कोये विमानतळ|स्ताव्होपोल]],<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/red-wings-to-launch-stavropol-istanbul-service-from-nov-2022-1165799 | title=रेड विंग्ज to launch Stavropol-Istanbul service from Nov-2022}}</ref> [[रॉस्किनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|त्युमेन]],<ref>{{cite web | url=https://www.airlinehaber.com/red-wings-havayolu-tumen-istanbul-ucuslarina-basliyor/ | title=रेड विंग्ज Havayolu Tümen – İstanbul Uçuşlarına Başlıyor — Son Dakika Havacılık Haberleri &#124; Türk Hava Yolları, Pegasus, Sunexpress, Corendon, Havacılık, Havayolları, Havalimanları, Havaalanları, THY, Hostes, Pilot, Uçak, Kabin Memuru, SHGM, DHMİ | date=13 March 2023}}</ref> [[उफा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|उफा]], [[बेस्ला विमानतळ|व्लादिकाव्काझ]],<ref name="centreforaviation.com"/> [[कोल्त्सोव्हो विमानतळ|येकॅटेरिनाबर्ग]] | [[रोसिया एरलाइन्स]] | [[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को–शेरेमेत्येवो]],<ref name="Rossiya">{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/rossiya-resumes-egypt-and-turkey-services-1168952 | title=Rossiya resumes Egypt and Turkey services}}</ref> [[पुल्कोव्हो विमानतळ|सेंट पीटर्सबर्ग (रशिया)]]<ref name="Rossiya"/> | [[रॉयल एर मारोक]] | [[मोहम्मद पाचवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅसाब्लांका]], [[टँजियर इब्न बतूता विमानतळ|टँजियर]] <br /> '''मोसमी:''' [[ऊजदा विमानतळ|ऊजदा]] | [[रॉयल जॉर्डानियन]] | [[क्वीन अलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अम्मान–क्वीन अलिया]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231227-rjfy24e2 | title=Royal Jordanian 2024 Embraer E190/195-E2 Network Overview – 24DEC23}}</ref> | [[एस७ एरलाइन्स]] | [[दोमोदेदोव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को–दोमोदेदोव्हो]],<ref>{{cite web | url=https://www.turizmajansi.com/haber/istanbul-ucuslarina-bugun-basliyor-h51347 | title=İstanbul uçuşlarına bugün başlıyor}}</ref> [[तोमाल्चेवो विमानतळ|नोव्होसिबिर्स्क]]<ref>{{cite news |last1=Günlüğü |first1=Turizm |title=İstanbul uçuşlarına başlayacak |url=https://www.turizmgunlugu.com/2022/09/12/istanbul-ucuslarina-basliyor/ |access-date=12 September 2022 |work=Turizm Günlüğü |date=12 September 2022 |language=tr}}</ref> | [[सलामएर]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221128-ovdec22ist | title=SalamAir Adds Istanbul Service from mid-Dec 2022}}</ref> | [[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मस्कत]] | [[सौदिया]] | [[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेद्दा]],<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230920-svnw23321 | title=Saudia NW23 A321neo European Operations – 19SEP23}}</ref> [[प्रिन्स मोहम्मद बिन अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मदीना]], [[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रियाध]] | [[स्कॅट एरलाइन्स]] | [[अक्टौ विमानतळ|अक्टौ]], [[अक्तोबे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अक्तोबे]],<ref>{{cite web|url=https://astanatimes.com/2021/09/kazakhstan-launches-flights-to-qatar-increases-air-travel-to-russia-turkey-uae/|title=कझाकस्तान Launches Flights to कतार Increases Air Travel to रशिया, तुर्किये, संयुक्त अरब अमीराती|first=Assel Satubaldina in International on 10|last=September 2021|date=२०२१-०९-१०}}</ref> [[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अल्माटी]],<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230228-dvist?rq=Scat | title=SCAT Expands Istanbul Service in NS23}}</ref> [[नुरसुलतान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अस्ताना]],<ref>{{cite web |title=SCAT Aircompany Adds Astana – Istanbul Service in late-Nov 2022 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221123-dvnov22ist |website=Aeroroutes |access-date=23 November 2022}}</ref> [[अटिरौ विमानतळ|अटिरौ]], [[शिमकेंत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिमकेंत]] | [[सिचुआन एरलाइन्स]] | [[चेंग्दू तियानफु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चेंग्दू-तियानफु]]<ref>{{cite web |title=Sichuan Airlines NS23 International / Regional Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230221-3uns23 |website=Aeroroutes |access-date=21 February 2023}}</ref> | [[सिंगापूर एरलाइन्स]] | [[चांगी विमानतळ|सिंगापूर]] | [[सोमोन एर]] | [[दुशांबे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुशांबे]], [[खुजांद विमानतळ|खुजांद]]<ref name="SZ_Int_24">{{cite news |title=Somon Air 1Q24 International Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240126-sz1q24 |access-date=26 January 2024 |work=AeroRoutes |date=२०२४-०१-२६}}</ref> | [[सन द'ओर]] | [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]] (स्थगित)<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230213-lyist | title=Sun d'Or Plans Istanbul Addition in NS23}}</ref> | [[तबान एर]] | [[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान–इमाम खोमेनी]] | [[टॅरॉम]] | [[ऑन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुखारेस्ट-ओतोपेनी]] | [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] | [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बँगकॉक–सुवर्णभूमी]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230825-tgdec23ist | title=थाई एरवेझ इंटरनॅशनल Resumes इस्तंबूल सेवा From Dec 2023 — AeroRoutes | date=25 August 2023}}</ref> | [[ट्रान्सएव्हिया]] | [[ल्यों-सें-एक्झुपेरी विमानतळ|ल्यों]],<ref name="transavia1">{{cite web|url=https://www.transavia.com/en-EU/|title=Transavia|website=Transavia|access-date=2024-06-11|archive-date=2023-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603161347/https://www.transavia.com/en-EU/|url-status=dead}} {{full citation needed|date=January 2024}}</ref> [[माँतपेलिये-मेदितेरानेइ विमानतळ|माँतपेलिये]],<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231219-tons24 | title=Transavia France NS24 Network Additions – 19DEC23 — AeroRoutes | date=19 December 2023}}</ref> [[नांत अटलांटिक विमानतळ|नांत]], [[ओर्लि विमानतळ|पॅरिस–ओर्लि]]<ref name="transavia1"/> | [[ट्युनिसएर]] | [[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्युनिस]] | [[टर्किश एरलाइन्स]] | [[फेलिक्स-हूफूएट-बॉइन्यी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|आबिजान]], [[अबु धाबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अबु धाबी]], [[न्नामदी अझििवे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अबुजा]], [[कोटोका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|आक्रा]], [[अदाना शकीरपाशा विमानतळ|अदाना]], [[अदिस अबाबा बोले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अदिस अबाबा]], [[एड्रियामान विमानतळ|एड्रियामान]], [[अग्न विमानतळ|अग्नı]], [[अक्टौ विमानतळ|अक्टौ]], [[बोर्ग एल अरब विमानतळ|अलेक्झांड्रिया]], [[हूआरी बूमेडिएन विमानतळ|अल्जियर्स]], [[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अल्माटी]], [[क्वीन अलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अम्मान–क्वीन अलिया]], {{AMS}}, [[अंकारा एसेनबोगा विमानतळ|अंकारा]], [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]], [[व्हाटो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अंतानानरिवो]], [[किंग हुसेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अकाबा]], [[अश्गाबात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अश्गाबात]], [[अस्मारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अस्मारा]], [[नुरसुलतान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अस्ताना]], {{ATH}}, [[हार्ट्सफील्ड-जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बगदाद]], [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बहरैन]], [[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बाकु]], [[बामाको-सेनू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बामाको]], [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बँगकॉक-सुवर्णभूमी]],<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230922-tkfeb24bkk | title=Turkish Airlines Feb/Mar 2024 Bangkok Aircraft Changes – 21SEP23}}</ref> [[बान्जुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बान्जुल]], [[बार्सेलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना-एल प्रात]], [[बारी कॅरोल वॉय्तिव्वा विमानतळ|बारी]], [[युरोएरपोर्ट बेसेल मुलहाउस फ्राइबुर्ग|बेसेल-मुलहाउस ]], [[बसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बसरा]], [[बॅटमॅन विमानतळ|बॅटमॅन]], [[बाटुमी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बाटुमी]], [[बीजिंग राजधानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बीजिंग-राजधानी]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230123-tkcn|title=Turkish Airlines Mainland China 1Q23 Operations – 22JAN23|publisher=AeroRoutes|date=23 January 2023|accessdate=23 January 2023}}</ref> [[बैरुत-रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बैरुत]], [[बेलग्रेड निकोला टेसला विमानतळ|बेलग्रेड]], [[बर्लिन ब्रांडेनबुर्ग विमानतळ|बर्लिन-ब्रांडेनबुर्ग]], [[बिलबाओ विमानतळ|बिलबाओ]], [[बिलुंड विमानतळ|बिलुंड]], [[बिंगॉल विमानतळ|बिंगॉल]], [[बर्मिंगहॅम विमानतळ|बर्मिंगहॅम]], [[मनास आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बिश्केक]], [[मिलास-बोद्रुम विमानतळ|बोद्रुम]], [[एल डोराडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बोगोता]], [[बोलोन्या गुलियेल्मो मार्कोनी विमानतळ|बोलोन्या]], [[बोर्दू-मेरिन्याक विमानतळ|बोर्दू]], [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बॉस्टन]], [[ब्रेमेन विमानतळ|ब्रेमेन]], [[ब्रसेल्स विमानतळ|ब्रसेल्स]], [[ऑन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुखारेस्ट-ओतोपेनी]], [[बुडापेश्त फेरेंक लिश्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुडापेश्त]], [[मिनिस्त्रो पिस्तारिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुएनोस आइरेस-इझैझा]], [[बुखारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुखारा]], [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो]], [[सनाक्केल विमानतळ|बुखारा]], [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कान्कुन]], [[केप टाउन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केप टाउन]], [[सिमोन बॉलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ काराकास|काराकास]], [[मोहम्मद पाचवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅसाब्लांका]], [[कतानिया-फाँतानारोसा विमानतळ|कतानिया]], [[मक्तान-सेबु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेबु]], [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो–ओ'हेर]], [[चिशिनाउ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चिशिनाउ]], [[क्लुय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लुय-नापोका]], [[कोलोन बॉन विमानतळ|कोलोन-बॉन]], [[बंदरनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलंबो–बंदरनायके]], [[कोनाक्री आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोनाक्री]], [[मिहाइल कोगाल्निसेनु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॉन्सन्टा]], [[मोहम्मद बूदियाफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॉन्स्टन्टाइन]], [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]], [[कॅद्येहून विमानतळ|कोतोनू]], [[ब्लेस डिआन्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डकार-डियास]], [[दालामान विमानतळ|दालामान]], [[डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस-फोर्ट वर्थ]],<ref>{{cite web|url=https://news.dfwairport.com/turkish-airlines-announces-dallas-fort-worth-international-airport-as-11th-us-gateway/|title=Turkish Airlines Announces Dallas Fort Worth आंतरराष्ट्रीय विमानतळ as 11th US Gateway|website=Turkish Airlines Announces Dallas Fort Worth आंतरराष्ट्रीय विमानतळ as 11th US Gateway|access-date=2024-06-11|archive-date=2023-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206122855/https://news.dfwairport.com/turkish-airlines-announces-dallas-fort-worth-international-airport-as-11th-us-gateway/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.airporthaber.com/havacilik-haberleri/thy-ucus-agina-yeni-bir-nokta-ekleyecek.html|title=THY uçuş ağına yeni bir nokta ekleyecek|date=4 August 2021|website=www.airporthaber.com}}</ref> [[किंग फह्द आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दम्मम]], [[जुलियस न्यरेरे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दार एस सलाम]], [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दिल्ली]], [[डेनिझ्ली कार्डाक विमानतळ|डेनिझ्ली]], [[न्गुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेनपासार]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]],<ref>{{cite web |title= Turkish Airlines launches direct flights from Denver to Istanbul |url= https://www.travelandtourworld.com/news/article/turkish-airlines-launches-direct-flights-from-denver-to-istanbul/ |date=April 4, 2024}}</ref> [[डीट्रॉइट वेन काउंटी विमानतळ|डीट्रॉइट]],<ref>{{cite news|last=Silk|first=Robert|title=Turkish Airlines to launch Detroit service|url=https://www.travelweekly.com/Travel-News/Airline-News/Turkish-Airlines-launching-Detroit-service|work=Travel Weekly|date=6 June 2023|access-date=8 July 2023}}</ref> [[हझरत शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ढाका]], [[दियारबाकिर विमानतळ|दियारबाकिर]], [[जिबूटी-अंबूली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जिबूटी]], [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दोहा]], [[दूआला आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दूआला]], [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-आंतरराष्ट्रीय]], [[डब्लिन विमानतळ|डब्लिन]], [[दुब्रोव्निक विमानतळ|दुब्रोव्निक]], [[किंग शाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दरबान]], [[दुशांबे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुशांबे]], [[ड्युसेलडोर्फ विमानतळ|ड्युसेलडोर्फ]], [[एडिनबरा विमानतळ|एडिनबरा]], [[बलिकेसिर कोचा सेयित विमानतळ|एद्रेमित]], [[एलाझिग विमानतळ|एलाझिग]], [[एंटेबे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एंटेबे]], [[एर्बिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एर्बिल]], [[एर्कान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एर्कान]], [[एर्झिन्कान विमानतळ|एर्झिन्कान]], [[एर्झुरुम विमानतळ|एर्झुरुम]], [[फर्गाना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फर्गाना]], [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[लुंगी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फ्रीटाउन]], [[गंजा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गंजा]], [[प्रिन्स नयेफ बिन अब्दुलअझीझ प्रादेशिक विमानतळ|गासिम]], [[ओगुझेली विमानतळ|गाझियांटेप]], [[गाझीपाशा विमानतळ|गाझीपाशा-अलान्या]], [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा]], [[ग्योटेबोर्ग लँडव्हेटर विमानतळ|ग्योटेबोर्ग]], [[ग्वांग्जू बैयुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वांग्जू]], [[हक्कारी–युक्सेकोव्हा विमानतळ|हक्कारी]], [[हांबुर्ग विमानतळ|हांबुर्ग]], [[हानोफर विमानतळ|हानोफर]], [[नोइ बै आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॅनॉइ]], [[हटाय विमानतळ|हटाय]], [[होजे मार्ती आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हवाना]], [[हेलसिंकी विमानतळ|हटाय]], [[टॅन सॉन न्हाट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हो चि मिन्ह सिटी]], [[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हाँग काँग]], [[जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ|ह्युस्टन-आंतरखंडीय]], [[हुर्घादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हुर्घादा]], [[इग्दिर विमानतळ|इग्दिर]], [[इस्फहान शहीद बेहेश्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्फहान]], [[इस्लामाबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्लामाबाद]], [[इस्पार्ता सुलेमान देमिरेल विमानतळ|इस्पार्ता]], [[इझ्मिर अदनान मेंदेरेस विमानतळ|इझ्मिर]], [[सोकर्णो हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सोकर्णो-हट्टा]], [[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेद्दा]], [[ओ.आर. टॅम्बो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जोहान्सबर्ग-ओ.आर. टॅम्बो]], [[जुबा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जुबा]],<ref>{{cite web|url=https://www.airporthaber.com/havacilik-haberleri/thy-istanbuljuba-ucuslarina-basliyor.html|title=THY İstanbul-Juba uçuşlarına başlıyor|date=7 February 2022|website=www.airporthaber.com}}</ref> [[काबुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|काबुल]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240429-Tkmay24kbl|title=Turkish Airlines Resumes Afghanistan Service from May 2024|date=April 2024|website=Aeroroutes|access-date=2024-06-11|archive-date=2024-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520233855/https://www.aeroroutes.com/eng/240429-tkmay24kbl|url-status=dead}}</ref> [[काहरामनमराश विमानतळ|काहरामनमराश]], [[जिन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कराची]], [[कर्स हराकानी विमानतळ|कर्स]], [[कास्तामोनू विमानतळ|कास्तामोनू]], [[त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|काठमांडू]], [[एर्किलेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केयसेरी]], [[कझान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कझान]], [[खार्टूम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|खार्टूम]], [[किगाली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|किगाली]], [[किलिमांजारो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|किलिमांजारो]], [[नडिल्जी विमानतळ|किनशासा-नडिल्जी]], [[कोन्या विमानतळ|कोन्या]], [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्राकूफ]], [[क्वालालंपुर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्वालालंपुर–आंतरराष्ट्रीयl]], [[झफर विमानतळ|कुटाह्या]], [[कुवैत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुवैत]], [[मुर्तला मुहम्मद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लागोस]], [[अल्लामा इकबाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लाहोर]], [[लाइपझिश-हल्ले विमानतळ|लाइपझिश-हल्ले]], [[लेओन-म्बा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लिबरव्हिल]], [[लिस्बाओ विमानतळ|लिस्बाओ]], [[ल्युब्लियाना योझे पुचनिक विमानतळ|ल्युब्लियाना]], [[गॅटविक विमानतळ|लंडन–गॅटविक]], {{LHR}}, [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]], [[क्वात्रो दे फेवेरैरो विमानतळ|लुआंडा]],<ref>{{cite web|url=https://www.airporthaber.com/havacilik-haberleri/thyden-yeni-hat-duyurusu.html|title=THY'den yeni hat duyurusu|date=25 August 2021|website=www.airporthaber.com}}</ref> [[केनेथ काँडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुसाका]],<ref>{{cite web|url=https://www.airlinehaber.com/turk-hava-yollari-lusaka-ucuslarina-basliyor/|title=THY Lusaka seferlerine başlıyor|date=23 December 2022 |language=tr}}</ref> [[लक्झेम्बर्ग विमानतळ|लक्झेम्बर्ग]], [[लुक्सोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुक्सोर]], [[ल्यों-सें-एक्झुपेरी विमानतळ|ल्यों]], [[माद्रिद-बराहास विमानतळ|माद्रिद-बराहास]], [[मालाबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मालाबो]], [[मालागा विमानतळ|मालागा]],<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240103-tkns24agp | title=Turkish Airlines Schedules Regular A330 Malaga Service from April 2024}}</ref> [[मालात्या विमानतळ|मालात्या]], [[व्हेलाना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माले]], [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]], [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]], [[निनॉय अॅक्विनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मनिला]], [[मापुतो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मापुतो]], [[मार्दिन विमानतळ|मार्दिन]], [[माराकेश मेनारा विमानतळ|माराकेश]], [[मार्सेल प्रोव्हान्स विमानतळ|मार्सेल]], [[मशहद शहीद हाशेमनिजाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मशहद]], [[सर सीवसागुर रामगूलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉरिशस]], [[प्रिन्स मोहम्मद बिन अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मदीना]], [[मेलबर्न विमानतळ|मेलबर्न]],<ref>{{cite web |title=Turkish Airlines Moves Melbourne Launch to early-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240128-tkmar24mel |website=Aeroroutes |access-date=29 January 2024}}</ref> [[अमास्या मेर्झिफोन विमानतळ|मेर्झिफोन]], [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेक्सिको सिटी]], [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]], [[मिलान-माल्पेन्सा विमानतळ|मिलान-माल्पेन्सा]], [[मिन्स्क राष्ट्रीय विमानतळ|मिन्स्क]],<ref>[https://www.turkishairlines.com/en-us/announcements/ukraine-moldova-belarus-russia-flights/ turkishairlines.com – Cancelled flights to and from Minsk (Belarus), Krasnodar, Sochi, Rostov & Yekaterinburg (Russia)] retrieved 2 October 2022.</ref> [[एडन अड्डे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मोगादिशु]], [[मोई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉम्बासा]], [[माँत्रिआल-त्रुदू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माँत्रिआल-त्रुदू]], [[मॉस्को व्नुकोव्हो विमानतळ|मॉस्को-व्नुकोव्हो]], [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई]], [[म्युन्शेन विमानतळ|म्युन्शेन]], [[मुश विमानतळ|मुश]], [[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मस्कत]], [[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नैरोबी–जोमो केन्याटा]], [[अल नजाफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नजाफ]], [[नाखचिवान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नाखचिवान]], [[नेपल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नेपल्स]], [[न्जामेना Djamena आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्जामेना]], [[नेवशेहर कापादोक्या विमानतळ|नेवशेहर]], [[नुअर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नुअर्क]],<ref name="TK delays Newark/Vancouver service">{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Turkish Airlines continues to delay Newark/Vancouver service to Jan 2021 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294129/turkish-airlines-continues-to-delay-newark-vancouver-service-to-jan-2021/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294129/turkish-airlines-continues-to-delay-newark-vancouver-service-to-jan-2021/ |website=Routesonline |access-date=1 October 2020}}{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क-जेएफके]], [[डियोरी हमानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नियामे]], [[नीस कोत द'अझुर विमानतळ|नीस]], [[नूआकचोट–ऊम्टून्सी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नूआकचोट]], [[न्युरेम्बर्ग विमानतळ|न्युरेम्बर्ग]], [[अहमद बेन बेला विमानतळ|ओरन]], [[ओर्दू-गिरेसन विमानतळ|ओर्दू-गिरेसन]], [[कन्साइ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओसाका–]],<ref>{{cite web|url=http://www.kansai-airports.co.jp/en/news/2023/951/E_230530_PressRelease_TK.pdf|title=Turkish Airlines to resume Kansai-Istanbul Route Four weekly flights starting December 12, 2023|date=30 May 2023|access-date=2024-06-11|archive-date=2024-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406083914/http://www.kansai-airports.co.jp/en/news/2023/951/E_230530_PressRelease_TK.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ऑस्लो विमानतळ गार्डेरमोएन|ऑस्लो]], [[ऊआगाडूगू विमानतळ|ऊआगाडूगू]], [[फाल्कोनी बोर्सेलिनो विमानतळ|पालेर्मो]],<ref>{{cite web|url=https://www.airporthaber.com/havacilik-haberleri/thyden-yeni-hat-ve-sefer-artisi-duyurusu.html|title=THY'den yeni hat ve sefer artışı duyurusu|date=28 December 2022}}</ref> [[तोकुमेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पनामा सिटी-तोकुमेन]], [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]], [[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फुकेट]], [[पोद्गोरिका विमानतळ|पोद्गोरिका]],<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230921-tknw23tgd | title=Turkish Airlines Increases Podgorica Service in NW23}}</ref> [[अगोस्तिन्हो-नेतो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पॉइंत न्वार]], [[पोर्ट हारकोर्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्ट हारकोर्ट]], [[पोर्तो विमानतळ|पोर्तो]], [[पोर्ट सुदान नवीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्ट सुदान]], [[वाक्लाव हावेल विमानतळ प्राग|प्राग]], [[प्रिस्टिना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आदेम याशारी|प्रिस्टिना]], [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिगा]], [[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रियाध]], [[रिझे-आर्त्विन विमानतळ|रिझे-आर्त्विन]],<ref>{{cite web | url=https://investor.turkishairlines.com/en/announcements/public-disclosures/25042022-new-route-announcement | title=Turkish Airlines – Investor Relations}}</ref> [[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ|रोम–फ्युमिचिनो]], [[पुल्कोव्हो विमानतळ|सेंट पीटर्सबर्ग (रशिया)]], [[साल्झबुर्ग विमानतळ|साल्झबुर्ग]], [[समरकंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|समरकंद]], [[सॅमसन-कार्शम्बा विमानतळ|सॅमसन]], [[सान फ्रांसिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान फ्रांसिस्को]], [[शानलिउर्फा गॅप विमानतळ|शानलिउर्फा]], [[साओ पाउलो ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साओ पाउलो-ग्वारुल्होस]], [[सारायेवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सारायेवो]], [[सिअॅटल-टॅकोमा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिअॅटल-टॅको]],<ref>{{cite tweet|user=HavaSosyalMedya|number=1461293804682629126|title=Seattle uçuşları başlıyor|language=tr}}</ref> [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल-इंचॉन]], [[शांघाय पुडाँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शांघाय-पुडाँग]],<ref>{{cite web|url=https://www.ajanslotus.com/cine-seyahat-edeceklere-mujde-thy-sanghay-ucuslari-basliyor|title=Çin'e seyahat edeceklere Müjde, THY Şanghay uçuşları başlıyor!|language=tr}}</ref> [[शारजाह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शारजाह]], [[शर्म अल शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म अल शेख]], [[शिराझ शहीद दस्तघैब आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिराझ]], [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]], [[सिनोप विमानतळ|सिनोप]], [[शिर्नाक विमानतळ|शिर्नाक]], [[सिवास विमानतळ|सिवास]], [[स्कोप्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|स्कोप्ये]], [[सोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोची]], [[सोफिया विमानतळ|सोफिया]], [[स्टॉकहोम-आर्लांडा विमानतळ|स्टॉकहोम-आर्लांडा]], [[स्ट्रासबुर्ग विमानतळ|स्ट्रासबुर्ग]], [[श्टुटगार्ट विमानतळ|श्टुटगार्ट]], [[सुलेमानिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सुलेमानिया]],<ref>[https://www.aeroroutes.com/eng/240108-tkns24isu "Turkish Airlines Resumes Sulaymaniyah Service in NS24"],</ref> [[तब्रिझ शहीद मदानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तब्रिझ]], [[तइफ प्रादेशिक विमानतळ|तइफ]], [[तैवान ताओयुआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तइफ]], [[तालिन विमानतळ|तालिन]], [[ताशकेंत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ताशकेंत]], [[त्ब्लिसी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|त्ब्लिसी]], [[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान–इमाम खोमेनी]], [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]] (स्थगित), [[थेसालोनिकी विमानतळ|थेसालोनिकी]], [[तिवात विमानतळ|तिवात]],<ref>{{cite web|url=https://www.aydinlik.com.tr/haber/thyden-yeni-karar-artik-oraya-kisin-da-ucus-olacak-415320|title=THY'den yeni karar! Artık oraya kışın da uçuş olacak |date=9 February 2023 |language=tr}}</ref> [[टोकाट विमानतळ|टोकाट]],<ref>{{cite tweet|number=1469231814833315841|user=tokatadair|title=8 Ocak'ta Cumhurbaşkanımızın teşrifleriyle açılacak olan havalimanımıza THY ilk tarifeli seferine 27 Mart'ta başlıy...|date=10 December 2021}}</ref> [[हानेदा विमानतळ|तोक्यो–हानेदा]],{{cn|date=June 2024}} [[नरिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तोक्यो–नरिता]],{{cn|date=June 2024}} [[टोराँटो पियर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोराँटो-पियर्सन]], [[तूलूझ–ब्लान्याक विमानतळ|तूलूझ]], [[त्राब्झोन विमानतळ|त्राब्झोन]], [[मिटिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्रिपोली–मिटिगा]],<ref>{{cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240327-tkns24mji|title=Turkish Airlines Resumes Libya Service from Late-March 2024 |date=2024-03-27}}</ref> [[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्युनिस]], [[तोरिनो विमानतळ|तोरिनो]] (१० जुलै, २०२४ पासून),<ref>[https://www.aeroroutes.com/eng/240417-tkns24trn "Turkish Airlines Resumes Turin Service From July 2024"]</ref> [[तुर्कीस्तान विमानतळ|तुर्कीस्तान]], [[चिंग्गिस खान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|उलानबातर]], [[उर्गेंच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|उर्गेंच]], [[व्हालेन्सिया विमानतळ|व्हालेन्सिया]], [[व्हान विमानतळ|व्हान]], [[व्हॅनकूवर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हॅनकूवर]], [[व्हार्ना विमानतळ|व्हार्ना]], [[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ|व्हेनिस]], [[व्हियेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हेनिस]], [[व्हिल्नियस विमानतळ|व्हिल्नियस]], [[वोरोनेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|वोरोनेझ]], [[वर्शावा-चोपिन विमानतळ|वर्शावा-चोपिन]], [[डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|वॉशिंग्टन-डलेस]], [[यान्बु विमानतळ|यान्बु]], [[याओउंदे न्सिमालेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|याओउंदे]], [[कोल्त्सोव्हो विमानतळ|येकॅटेरिनाबर्ग]], [[झाग्रेब विमानतळ|झाग्रेब]], [[आबेद अमानी कारुमे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|झांझिबार]], [[झोंगुल्डाक विमानतळ|झोंगुल्डाक]], [[झ्युरिक विमानतळ|झ्युरिक]] <br /> '''मोसमी:''' [[सेशेल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माहे]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230202-tksez|title=Turkissh Airlines Moves Seychelles to मोसमी Service in 2023|publisher=Aeroroute|access-date=2 February 2023}}</ref> [[प्रिन्स सैद इब्राहीम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मोरोनी]], [[रोव्हानिएमी विमानतळ|सेशेल्स]] | [[तुर्कमेनिस्तान एरलाइन्स]] | [[अश्गाबात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अश्गाबात]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/92125/ |title=Авиакомпания "Туркменистан" возобновила регулярные полеты в Стамбул |access-date=2024-06-11 |archive-date=2024-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206001451/https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/92125/ |url-status=dead }}</ref> | [[युरल एरलाइन्स]] | [[मॉस्को दोमोदेदोव्हो विमानतळ|मॉस्को-दोमोदेदोव्हो]],<ref>{{cite news |title=Ural Airlines Adds Moscow Domodedovo – Istanbul Service From March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240214-u6mar24ist |access-date=14 February 2024 |work=AeroRoutes |date=14 February 2024}}</ref> [[अॅडलर-सोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोची]],<ref>{{cite news |title="Уральские авиалинии" открывают полеты из Сочи в Стамбул |url=https://kub-inform.ru/news/2024-03-12-uralskie-avialinii-otkryvayut-polety-iz-sochi-v-stambul/ |access-date=12 March 2024 |work=Кубань-Информ |date=12 March 2024 |language=ru}}</ref> [[कोल्त्सोव्हो विमानतळ|येकॅटेरिनाबर्ग]]<ref name='U6_Asia_24'>{{cite news |title="Уральские авиалинии" в январе запускают рейсы в пять городов Узбекистана |url=https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/104934/ |access-date=26 December 2023 |work=Interfax-Tourism |date=26 December 2023 |language=ru |archive-date=2024-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409111319/https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/104934/ |url-status=dead }}</ref> | [[उझबेकिस्तान एरवेझ]] | [[बुखारा विमानतळ|बुखारा]], [[फर्गाना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फर्गाना]], [[नुकुस विमानतळ|नुकुस]],<ref>{{cite news |title=Uzbekistan Airways Adds Nukus – Istanbul From June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240409-hyjun24ncu |access-date=9 April 2024 |work=AeroRoutes |date=9 April 2024}}</ref> [[समरकंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|समरकंद]], [[ताशकेंत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ताशकेंत]], [[उर्गेंच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|उर्गेंच]]<ref>{{cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/economy/turkish-airlines-expands-destinations-in-uzbekistan/2222837|title=Turkish Airlines expands destinations in Uzbekistan|website=www.aa.com.tr}}</ref> | [[विझ्झ एर]] | [[बुडापेश्त फेरेंक लिश्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुडापेश्त]],<ref>{{cite web|url=https://repjegykiraly.hu/wizz-air-isztambul/|title=Wizz Air ÚJ JÁRATOK Magyarországról Isztambulba és Antalyába|date=19 January 2023}}</ref> [[देबेर्चेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|देबेर्चेन]],<ref>{{cite web | url=https://airportal.hu/debrecen-es-isztambul-kozott-indit-jaratokat-a-wizz-air/ | title=Debrecen és Isztambul között indít járatokat a Wizz Air | date=7 February 2024}}</ref> [[लाशी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लाशी]],<ref>{{cite web|url=https://boardingpass.ro/wizz-air-lanseaza-rutele-din-bucuresti-cluj-napoca-si-iasi-spre-turcia/|title=Wizz Air lansează rutele din București, Cluj Napoca și Iași spre Turcia|date=19 January 2023}}</ref> [[लंडन गॅटविक विमानतळ|लंडन-गॅटविक]],<ref name="London">{{cite web|url=https://travelweekly.co.uk/news/air/turkey-targeted-with-wizz-air-expansion|title=Turkey targeted with Wizz Air expansion}}</ref> [[लंडन लुटॉन विमानतळ|लंडन-लुटॉन]]<ref name="London"/> | [[यझ्द एरवेझ]] | [[इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान–इमाम खोमेनी]]<ref>{{cite web|url=https://www.asriran.com/fa/news/917462/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%84|title=Yazd Air launches first international flights to Istanbul|date=12 November 2023|access-date=2024-06-11|archive-date=2024-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240919151912/https://www.asriran.com/fa/news/917462/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%84|url-status=dead}}</ref> }} === मालवाहतूक === {{विमानतळ गंतव्यस्थान यादी <!-- --> | [[एएसएल एरलाइन्स फ्रांस]]<ref>{{cite web|url=https://www.aslairlines.fr/en/cargo-flights/scheduled-cargo-flights/cargo-network/|title=ASL France Cargo Network}}</ref>| [[लीज विमानतळ|लीज]], [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]] <!-- --> | [[डीएचएल एव्हियेशन]]<ref>{{Cite news|last1=Jeffrey|first1=Rebecca|url=https://www.aircargonews.net/sectors/express/dhl-express-inaugurates-new-middle-east-istanbul-route/|title=DHL Express inaugurates new Middle East-Istanbul route|access-date=10 June 2022|work=Air Cargo News|date=5 April 2022|archive-date=2023-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401143827/https://www.aircargonews.net/sectors/express/dhl-express-inaugurates-new-middle-east-istanbul-route/|url-status=dead}}</ref>| [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बहरैन]] <!-- --> | {{nowrap|[[इजिप्तएर कार्गो]]<ref name="auto1">{{Cite news|url=https://www.cnnturk.com/turkiye/ataturk-havalimaninda-kargo-ucuslari-sona-erdi-1757192|title=Atatürk Havalimanı'nda kargo uçuşları sona erdi. (in Turkish)|access-date=9 February 2022}}</ref><ref>[http://www.egyptair-cargo.com/Network.aspx egyptair-cargo.com – Network] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220209181602/http://www.egyptair-cargo.com/Network.aspx |date=2022-02-09 }} retrieved 9 February 2022.</ref>}}| [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो]] <!-- --> | [[एल अॅल]]<ref>{{cite web|url=https://www.dailysabah.com/business/transportation/israels-el-al-resumes-cargo-flights-to-turkey-after-decade-long-pause/amp|title=Israel's El Al resumes cargo flights to Turkey after decade-long pause|website=[[Daily Sabah]]|date=26 May 2020}}</ref>| [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]] <!-- --> |[[एमिरेट्स स्कायकार्गो]]<ref name="ekcargo">[https://www.skycargo.com/media/2358/emirates-skycargo-network-map-and-schedules-20-oct.pdf skycargo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105070949/https://www.skycargo.com/media/2358/emirates-skycargo-network-map-and-schedules-20-oct.pdf |date=2020-11-05 }} retrieved 2 November 2020.</ref> | [[अल मक्तूम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई–अल मक्तूम]] <!-- --> | [[इथियोपियन कार्गो]]<ref>{{cite web|url=https://cargo.ethiopianairlines.com/|title=Ethiopian Cargo and Logistics Services|website=Ethiopian Airlines}}{{full citation needed|date=January 2024}}</ref> | [[अदिस अबाबा बोले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अदिस अबाबा]], [[मुर्तला मुहम्मद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लागोस]], [[लीज विमानतळ|लीज]] <!-- --> | [[फेडेक्स एक्सप्रेस]]<ref>[https://www.airlineroutemaps.com/maps/FedEx/Europe/Paris_CDG airlineroutemaps.com – FedEx] retrieved 9 February 2022.</ref><ref>[https://www.airportia.com/flights/fx4721/istanbul/paris/ विमानतळia.com] retrieved 9 February 2022.</ref> | [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]] <!-- + --> | {{nowrap|[[हाँग काँग एरलाइन्स]]}}<ref>[https://www.hkaircargo.com/network/ hkaircargo.com – Network] retrieved 8 February 2022.</ref> | [[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हाँग काँग]] <!-- --> | [[लुफ्तांसा कार्गो]]<ref>{{cite web|url=https://lufthansa-cargo.com/de/network/schedule-routings|title=Routes & Schedules – Lufthansa Cargo|website=lufthansa-cargo.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lufthansa-cargo.com/documents/20184/1559830/LHcargo_FlightSchedule.csv|title=Lufthansa Cargo Schedule}}</ref> | [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]] <!-- --> | [[एमएनजी एरलाइन्स]]<ref>{{cite web |url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/2/airlines/mng-airlines-met-airbus-a330-300p2f-van-keulen-naar-new-york |title = MNG Airlines met Airbus A330-300P2F van Keulen naar New York {{!}} Luchtvaartnieuws| date=24 November 2021}}</ref>| [[कोलोन-बॉन विमानतळ|कोलोन-बॉन]], [[लाइपझीश-हल्ले विमानतळ|लाइपझीश-हल्ले]],<ref>[https://info.flightmapper.net/flight/MNG_Airlines_MB_9345 MB9345 schedule. (MNG Airlines flight: Istanbul -> Leipzig/Halle)] retrieved 1 September 2023.</ref> [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क-जेएफके]], [[तुर्कमेनाबात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तुर्कमेनाबात]]<ref>{{cite web | url=https://www.flightradar24.com/MNB1940/32fab479 | title=Live Flight Tracker - Real-Time Flight Tracker Map}}</ref><ref>[https://turkmenportal.com/blog/50472/samolety-tureckih-avialinii-mng-airlines-budut-sovershat-tehposadku-v-aeroportu-turkmenabata]</ref> <!-- --> | [[कतार एरवेझ कार्गो]]<ref>{{cite web|url=https://www.qrcargo.com/|title=Qatar Airways Cargo|website=www.qrcargo.com}}</ref> | [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दोहा]] <!-- --> | {{nowrap|[[रॉयल एर मारोक कार्गो]]<ref>{{cite web | url=https://www.airlinehaber.com/royal-air-maroc-istanbul-havalimanina-kargo-ucuslarina-basladi/ | title=Royal Air Maroc, İstanbul Havalimanı'na Kargo Uçuşlarına Başladı — Son Dakika Havacılık Haberleri &#124; Türk Hava Yolları, Pegasus, Sunexpress, Corendon, Havacılık, Havayolları, Havalimanları, Havaalanları, THY, Hostes, Pilot, Uçak, Kabin Memuru, SHGM, DHMİ | date=16 July 2023}}</ref>}} | [[मोहम्मद पाचवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅसाब्लांका]], [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]] <!-- --> | {{nowrap|[[सिल्क वे वेस्ट एरलाइन्स]]<ref>[https://silkwaywest.com/ – Schedules & Routes] retrieved 6 March 2024.</ref>}} | [[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बाकु]], [[त्ब्लिसी विमानतळ|त्ब्लिसी]] <!-- --> | {{nowrap|[[टर्किश कार्गो]]}}<ref>[https://www.turkishcargo.com.tr/en/online-services/flight-schedule turkishcargo.com – Flight Schedule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211019111442/https://www.turkishcargo.com.tr/en/online-services/flight-schedule |date=2021-10-19 }} retrieved 9 March 2022.</ref><ref name="auto"/> | [[शकीरपाशा विमानतळ|अदाना]], [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]], [[अदनान मेंदेरेस विमानतळ|इझ्मिर]], [[कोटोका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|आक्रा]], [[हूआरी बूमेदिएन विमानतळ|अल्जियर्स]], [[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अल्माटी]], [[नुरसुल्तान नझरबायेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अस्ताना]], [[क्वीन अलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अम्मान]], {{AMS}}, [[अश्गाबात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अश्गाबात]], [[हार्ट्सफील्ड-जॅक्सन अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बाकु]], [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बँगकॉक-सुवर्णभूमी]], [[बैरुत-रफिक हरीरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बैरुत]], [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेंगलुरु]], [[बेलग्रेड निकोला टेसला विमानतळ|बेलग्रेड]], [[मनास आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बिश्केक]], [[एल डोराडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बोगोता]], [[ब्रसेल्स विमानतळ|ब्रसेल्स]], [[ऑन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुखारेस्ट]], [[बुडापेश्त फेरेंक लिश्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुडापेश्त]], [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो]], [[मोहम्मद पाचवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅसाब्लांका]], [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चेन्नई]], [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो–ओ'हेर]], [[बंदरनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलंबो–बंदरनायके]], [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दिल्ली]], [[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ढाका]], [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दोहा]], [[अल मक्तूम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-अल मक्तूम]], [[एंटेबे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एंटेबे]], [[एर्बिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एर्बिल]], [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[ग्वांग्जू बैयुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वांग्जू]], [[नॉइ बै आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॅनोई]], [[हेलसिंकी विमानतळ|हेलसिंकी]], [[टॅन सोन न्हाट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हो चि मिन्स सिटी]], [[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हाँग काँग]], [[जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ|ह्युस्टन–आंतरखंडीय]], [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हैदराबाद]], [[इस्लामाबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्लामाबाद]], [[सोकर्णो-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता–सोकर्णो-हट्टा]], [[जिन्नाह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कराची]], [[खार्टूम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|खार्टूम]], [[न्जिली विमानतळ|किनशासा]], [[क्वालालंपुर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्वालालंपुर-आंतरराष्ट्रीय]], [[बोरिस्पिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्यीव–बोरिस्पिल]], [[मुर्तला मुहम्मद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लागोस]], [[अल्लामा इकबाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लाहोर]], [[लंडन स्टॅनस्टेड विमानतळ|लंडन-स्टॅनस्टेड]], [[माश्ट्रिश्ट आखेन विमानतळ|माश्ट्रिश्ट-आखेन]], [[आदोल्फो सुआरेझ माद्रिद-बराहास विमानतळ|माद्रिद]], [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेक्सिको सिटी]], [[मिलान-माल्पेन्सा विमानतळ|मिलान-माल्पेन्सा]], [[शेरेमेत्येवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉस्को–शेरेमेत्येवो]],<ref>{{cite news |last1=Muir |first1=James |title=Turkish Cargo to launch Sheremetyevo flights |url=https://www.aircargoweek.com/turkish-cargo-to-launch-sheremetyevo-flights/ |access-date=14 June 2019 |work=Air Cargo Week |date=31 May 2019}}</ref> [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]], [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई]], [[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नैरोबी–जोमो केन्याटा]], [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क-जेएफके]], [[साओ पाउलो-ग्वारुल्होस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साओ पाउलो-ग्वारुल्होस]], [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल–इंचॉन]], [[शांघाय पुडाँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शांघाय-पुडाँग]], [[शॅनन विमानतळ|शॅनन]], [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]], [[स्टॉकहोम-आर्लांडा विमानतळ|स्टॉकहोम-आर्लांडा]], [[ताओयुआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तैवान–ताओयुआन]], [[ताश्केंत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ताश्केंत]], [[त्ब्लिसी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|त्ब्लिसी]], [[तेहरान इमाम खोमेनी विमानतळ|तेहरान-इमाम खोमेनी]], [[बेन गुरियन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेल अवीव]], [[टोराँटो पीयरसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोराँटो पीयरसन]], [[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्युनिस]], [[तुझ्ला विमानतळ|तुझ्ला]], [[व्हियेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हियेना]], [[व्हिल्नियस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हिल्नियस]], [[झ्युरिक विमानतळ|झ्युरिक]] <!-- --> | [[तुर्कमेनिस्तान एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=Flight History of EZ-F429 (Turkmenistan Airlines)-11 May 2023|url=https://flightaware.com/live/flight/EZF429/history|website=[[FlightAware]]}}</ref> | [[अश्गाबात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अश्गाबात]] <!-- --> | [[यूपीएस एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|url=https://aircargo.ups.com/Media/PDfDocuments/internationalAirports.pdf|title=UPS Air Cargo विमानतळs Served}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.airlineroutemaps.com/maps/UPS_United_Parcel_Service/Europe|title=UPS United Parcel Service route map – Europe|website=www.airlineroutemaps.com}}</ref> | [[कोलोन-बॉन विमानतळ|कोलोन-बॉन]], [[बेन गुरियन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेल अवीव]] <!-- --> }} ==बाह्य दुवे== *[http://www.ataturkairport.com/en-EN/Pages/Main.aspx अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170110112045/http://www.ataturkairport.com/en-EN/Pages/main.aspx |date=2017-01-10 }} {{कॉमन्स वर्ग|Istanbul Atatürk Airport|{{लेखनाव}}}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इस्तंबूलमधील वाहतूक]] [[वर्ग:तुर्कस्तानमधील विमानतळ]] 24lzap0fxyn5jvw3fweelxydu2a6bsk 0 166727 2711072 2131078 2026-09-21T15:24:00Z Marbletan 139476 Bromous-acid-chemical-structure.svg 2711072 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट रसायने | verifiedrevid = 443429816 | ImageFile = Bromous-acid-chemical-structure.svg | ImageSize = | ImageFile1 = Bromous acid molecule spacefill.png | ImageSize1 = 160 | ImageAlt1 = हायपोब्रोमस आम्लाच्या रेणूची अवकाशव्यापी रचना | IUPACName = हायड्रॉक्सि-λ^३-ब्रोमेनोन<br />हायड्रॉक्सिडोब्रोमिन<br />{{लेखनाव}} | OtherNames = | Section1 = {{Chembox Identifiers | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 145144 | InChI = 1/BrHO2/c2-1-3/h(H,2,3) | InChIKey = DKSMCEUSSQTGBK-UHFFFAOYAC | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/BrHO2/c2-1-3/h(H,2,3) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = DKSMCEUSSQTGBK-UHFFFAOYSA-N | CASNo = | PubChem = 165616 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 29247 | SMILES = O=BrO }} | Section2 = {{Chembox Properties | Formula = HBrO₂ | MolarMass = ११२.९११ ग्रॅ/मोल | Appearance = | Density = | MeltingPt = | BoilingPt = | Solubility = }} | Section3 = {{Chembox Hazards | MainHazards = | FlashPt = | Autoignition = }} | Section4 = {{Chembox Related | OtherAnions = [[हायड्रोब्रोमिक आम्ल]]<br>[[क्लोरस आम्ल]]<br>[[आयोडस आम्ल]] | OtherFunctn = [[हायपोब्रोमस आम्ल]]<br />[[ब्रोमिक आम्ल]]<br />[[परब्रोमिक आम्ल]] | Function = [[ब्रोमिन]]ची [[ऑक्सिजन]]पासून बनलेली [[आम्ल|आम्ले]] }} }}'''{{लेखनाव}}''' हे [[हायड्रोजन]], [[ऑक्सिजन]] व [[ब्रोमिन]] यांपासून एक दुर्बल, अस्थिर आम्ल असून त्याचे रासायनिक सूत्र HBrO₂ आहे. {{हायड्रोजनची संयुगे}} [[वर्ग:हायड्रोजनची संयुगे]] [[वर्ग:ऑक्सिजनची संयुगे]] [[वर्ग:ब्रोमिनची संयुगे]] [[वर्ग:दुर्बल आम्ले]] lnqgsqgsfzgh0mpk40fpstkmpeb94eo 1 183515 2711174 1358115 2026-09-22T04:29:56Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[चर्चा:भारतीय ऐतिहासिक अनुसंधान परिषद]] वरुन [[चर्चा:भारतीय ऐतिहासिक संशोधन परिषद]] ला हलविला: शीर्षकलेखन संकेत 1358115 wikitext text/x-wiki {{रिकामे पान}} jvciopc55qprx4fqk93u0jr6gr989gv 3 188990 2711194 1381022 2026-09-22T05:52:00Z ~2026-51015-24 187672 /* वाचा, विचार करा आणि स्वतःला मुक्त करा */ नवीन विभाग 2711194 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Kamle hanumant vithalrao}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:५८, १८ फेब्रुवारी २०१६ (IST) == वाचा, विचार करा आणि स्वतःला मुक्त करा == वाचा, विचार करा आणि स्वतःला मुक्त करा शतकानुशतके स्त्रियांना केवळ त्यांच्या हक्कांपासूनच वंचित ठेवले गेले नाही, तर पुस्तकांच्या माध्यमातून मिळणाऱ्या ज्ञानापासूनही दूर ठेवले गेले. कारण शिकणारी स्त्री एक दिवस जगाला त्याच्या खऱ्या भाषेत समजू लागते. समाजाला शिकलेल्या मुलीपेक्षा विचार करणारी मुलगी अधिक अस्वस्थ करते; कारण विचार करणारी स्त्री प्रश्न विचारते, कारणे शोधते आणि स्वतःचे निर्णय स्वतः घेऊ लागते. आपल्या समाजात अनेकदा “चांगली मुलगी” म्हणजे कमी प्रश्न विचारणारी, अधिक सहन करणारी आणि घर टिकवण्यासाठी स्वतःच्या इच्छा बाजूला ठेवणारी स्त्री अशी कल्पना केली जाते. पण घर टिकवण्याची संपूर्ण जबाबदारी स्त्रीचीच असते, असे का मानावे? म्हणून मुलींनो, आयुष्यात जर कोणती एक गोष्ट तुम्हाला खऱ्या अर्थाने वाचवू शकत असेल, तर ती केवळ नोकरी किंवा आर्थिक स्वावलंबन नाही; ते आहे तुमचे बौद्धिक स्वातंत्र्य. वाचा—इतके वाचा की तुम्हाला जसे दाखवले गेले आहे, तसेच जग पाहणे तुम्ही थांबवाल. साहित्य वाचा, जेणेकरून प्रेम आणि प्रभुत्व यांच्यातील फरक समजेल. मानसशास्त्र वाचा, जेणेकरून मोठ्या आवाजाला तुम्ही “पुरुषांचा स्वभाव” म्हणून स्वीकारणार नाही. तत्त्वज्ञान वाचा, जेणेकरून प्रत्येक जुनी गोष्ट तुम्हाला पवित्र वाटणार नाही आणि परंपरा व पुरुषसत्ता यांच्यातील सूक्ष्म फरक तुम्हाला दिसू लागेल. इतिहास वाचा, जेणेकरून शतकानुशतके स्त्रियांकडून हिरावून घेतले गेलेले त्यांचे आवाज आणि अधिकार तुम्हाला समजतील. कायदा वाचा, जेणेकरून तुम्हाला तुमचे अधिकार माहीत असतील. आणि त्या स्त्रियांबद्दल वाचा, ज्यांनी तुमच्या जन्माच्या खूप आधीपासून स्वतःच्या संघर्षातून तुमच्यासाठी विचार आणि स्वातंत्र्याची वाट निर्माण केली. हे लक्षात ठेवा—आदर ही देणगी नाही; तो माणूस म्हणून तुमचा हक्क आहे. कधीकधी आपण आपल्या घुसमटीला शब्द देऊ शकत नाही. पण पुस्तके आपल्याला अशी भाषा शिकवतात, ज्यातून आपण आपल्या वेदनांकडे पहिल्यांदाच स्पष्टपणे पाहू शकतो. म्हणून वाचन केवळ ज्ञान देत नाही; ते आपल्याला स्वतःला समजून घेण्याची दृष्टी देते. केवळ पैसे कमावणारी स्त्री आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र असू शकते; पण विचार करणारी स्त्री हळूहळू मानसिक बंधने ओळखू लागते आणि त्यातून मुक्त होण्याचा मार्ग शोधते. अभ्यास म्हणजे केवळ पदवी मिळवणे नव्हे. अभ्यास म्हणजे स्वतःमध्ये अशी एक जागा निर्माण करणे, जिथे तुमची स्वतःची जाणीव समाजाच्या आवाजापेक्षा अधिक प्रभावी असते. जेव्हा तुम्ही खऱ्या अर्थाने वाचायला सुरुवात करता, तेव्हा तुम्हाला जाणवते— प्रत्येक त्याग महान नसतो. प्रत्येक मौन संस्कृती नसते. प्रत्येक परंपरा योग्य नसते. आणि प्रत्येक “हो” देणे हे संस्काराचे लक्षण नसते. तुम्ही “नाही” म्हणायला शिकता. आणि त्यानंतर तुमच्या अनुपस्थितीची किंवा तुमच्या निर्णयांची लाज वाटणे तुम्ही हळूहळू थांबवता. आजही काही सामाजिक चौकटींना कमी शिकलेली आणि कमी प्रश्न विचारणारी स्त्री अधिक सोयीची वाटू शकते. कारण स्त्री जेव्हा विचार करू लागते, तेव्हा तिची भीती कमी होते; आणि भीती कमी झाली की तिचे स्वातंत्र्य वाढते. म्हणून मुलींनो— तुमच्या चेहऱ्यापेक्षा आधी तुमचे मन सुंदर बनवा. कारण सौंदर्याचा परिणाम काही काळ टिकतो; पण विचारांचा प्रभाव शतकानुशतके टिकतो. वाचा. शिका. प्रश्न विचारा. विचार करा. स्वतःचे मत तयार करा. कारण ज्या दिवशी एखाद्या स्त्रीला केवळ जगण्यापलीकडचे सत्य समजू लागते, त्या दिवशी शतकानुशतके जुन्या व्यवस्थेच्या काही भिंतींना पहिली भेग पडते. आणि कदाचित, स्वातंत्र्याची सुरुवात तिथूनच होते. डाॅ. हाणुमंत विठ्ठलराव कमले अर्थशास्त्र विभाग [[विशेष:योगदान/~2026-51015-24|~2026-51015-24]] ([[सदस्य चर्चा:~2026-51015-24|talk]]) ११:२२, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) 7r8b1ixof4ljwcvouxmsbd3tkcf3cex 2711195 2711194 2026-09-22T05:52:42Z Saroj 73923 [[Special:Contributions/~2026-51015-24|~2026-51015-24]] ([[User talk:~2026-51015-24|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 1381022 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Kamle hanumant vithalrao}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:५८, १८ फेब्रुवारी २०१६ (IST) pxj1jdcd5baug6kg7x6j0ay17vw4tpz 2711196 2711195 2026-09-22T05:55:08Z ~2026-51015-24 187672 /* वाचा, विचार करा आणि स्वतःला मुक्त करा */ नवीन विभाग 2711196 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Kamle hanumant vithalrao}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:५८, १८ फेब्रुवारी २०१६ (IST) == वाचा, विचार करा आणि स्वतःला मुक्त करा == लेख: वाचा, विचार करा आणि स्वतःला मुक्त करा शतकानुशतके स्त्रियांना केवळ त्यांच्या हक्कांपासूनच वंचित ठेवले गेले नाही, तर पुस्तकांच्या माध्यमातून मिळणाऱ्या ज्ञानापासूनही दूर ठेवले गेले. कारण शिकणारी स्त्री एक दिवस जगाला त्याच्या खऱ्या भाषेत समजू लागते. समाजाला शिकलेल्या मुलीपेक्षा विचार करणारी मुलगी अधिक अस्वस्थ करते; कारण विचार करणारी स्त्री प्रश्न विचारते, कारणे शोधते आणि स्वतःचे निर्णय स्वतः घेऊ लागते. आपल्या समाजात अनेकदा “चांगली मुलगी” म्हणजे कमी प्रश्न विचारणारी, अधिक सहन करणारी आणि घर टिकवण्यासाठी स्वतःच्या इच्छा बाजूला ठेवणारी स्त्री अशी कल्पना केली जाते. पण घर टिकवण्याची संपूर्ण जबाबदारी स्त्रीचीच असते, असे का मानावे? म्हणून मुलींनो, आयुष्यात जर कोणती एक गोष्ट तुम्हाला खऱ्या अर्थाने वाचवू शकत असेल, तर ती केवळ नोकरी किंवा आर्थिक स्वावलंबन नाही; ते आहे तुमचे बौद्धिक स्वातंत्र्य. वाचा—इतके वाचा की तुम्हाला जसे दाखवले गेले आहे, तसेच जग पाहणे तुम्ही थांबवाल. साहित्य वाचा, जेणेकरून प्रेम आणि प्रभुत्व यांच्यातील फरक समजेल. मानसशास्त्र वाचा, जेणेकरून मोठ्या आवाजाला तुम्ही “पुरुषांचा स्वभाव” म्हणून स्वीकारणार नाही. तत्त्वज्ञान वाचा, जेणेकरून प्रत्येक जुनी गोष्ट तुम्हाला पवित्र वाटणार नाही आणि परंपरा व पुरुषसत्ता यांच्यातील सूक्ष्म फरक तुम्हाला दिसू लागेल. इतिहास वाचा, जेणेकरून शतकानुशतके स्त्रियांकडून हिरावून घेतले गेलेले त्यांचे आवाज आणि अधिकार तुम्हाला समजतील. कायदा वाचा, जेणेकरून तुम्हाला तुमचे अधिकार माहीत असतील. आणि त्या स्त्रियांबद्दल वाचा, ज्यांनी तुमच्या जन्माच्या खूप आधीपासून स्वतःच्या संघर्षातून तुमच्यासाठी विचार आणि स्वातंत्र्याची वाट निर्माण केली. हे लक्षात ठेवा—आदर ही देणगी नाही; तो माणूस म्हणून तुमचा हक्क आहे. कधीकधी आपण आपल्या घुसमटीला शब्द देऊ शकत नाही. पण पुस्तके आपल्याला अशी भाषा शिकवतात, ज्यातून आपण आपल्या वेदनांकडे पहिल्यांदाच स्पष्टपणे पाहू शकतो. म्हणून वाचन केवळ ज्ञान देत नाही; ते आपल्याला स्वतःला समजून घेण्याची दृष्टी देते. केवळ पैसे कमावणारी स्त्री आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र असू शकते; पण विचार करणारी स्त्री हळूहळू मानसिक बंधने ओळखू लागते आणि त्यातून मुक्त होण्याचा मार्ग शोधते. अभ्यास म्हणजे केवळ पदवी मिळवणे नव्हे. अभ्यास म्हणजे स्वतःमध्ये अशी एक जागा निर्माण करणे, जिथे तुमची स्वतःची जाणीव समाजाच्या आवाजापेक्षा अधिक प्रभावी असते. जेव्हा तुम्ही खऱ्या अर्थाने वाचायला सुरुवात करता, तेव्हा तुम्हाला जाणवते— प्रत्येक त्याग महान नसतो. प्रत्येक मौन संस्कृती नसते. प्रत्येक परंपरा योग्य नसते. आणि प्रत्येक “हो” देणे हे संस्काराचे लक्षण नसते. तुम्ही “नाही” म्हणायला शिकता. आणि त्यानंतर तुमच्या अनुपस्थितीची किंवा तुमच्या निर्णयांची लाज वाटणे तुम्ही हळूहळू थांबवता. आजही काही सामाजिक चौकटींना कमी शिकलेली आणि कमी प्रश्न विचारणारी स्त्री अधिक सोयीची वाटू शकते. कारण स्त्री जेव्हा विचार करू लागते, तेव्हा तिची भीती कमी होते; आणि भीती कमी झाली की तिचे स्वातंत्र्य वाढते. म्हणून मुलींनो— तुमच्या चेहऱ्यापेक्षा आधी तुमचे मन सुंदर बनवा. कारण सौंदर्याचा परिणाम काही काळ टिकतो; पण विचारांचा प्रभाव शतकानुशतके टिकतो. वाचा. शिका. प्रश्न विचारा. विचार करा. स्वतःचे मत तयार करा. कारण ज्या दिवशी एखाद्या स्त्रीला केवळ जगण्यापलीकडचे सत्य समजू लागते, त्या दिवशी शतकानुशतके जुन्या व्यवस्थेच्या काही भिंतींना पहिली भेग पडते. आणि कदाचित, स्वातंत्र्याची सुरुवात तिथूनच होते. [[विशेष:योगदान/~2026-51015-24|~2026-51015-24]] ([[सदस्य चर्चा:~2026-51015-24|talk]]) ११:२५, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) 01sl5o8rp4kfnzpkbzh0wdxkkm85glf 2711205 2711196 2026-09-22T06:45:33Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-51015-24|~2026-51015-24]] ([[User talk:~2026-51015-24|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:Saroj|Saroj]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 1381022 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Kamle hanumant vithalrao}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:५८, १८ फेब्रुवारी २०१६ (IST) pxj1jdcd5baug6kg7x6j0ay17vw4tpz 0 190069 2711133 2675951 2026-09-22T00:16:55Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711133 wikitext text/x-wiki '''आभासी दृश्यप्रत''' (इंग्रजी: Apparent magnitude; चिन्ह '''m''') ही खगोलीय वस्तूची पृथ्वीवरील निरीक्षकाला भासणारी प्रखरता/तेजस्विता दर्शवणारी संख्या आहे. ही संख्या जितकी लहान तितका तारा जास्त तेजस्वी दिसतो. -२७ आभासी दृश्यप्रत असलेला [[सूर्य]] आकाशातील सर्वात तेजस्वी वस्तू आहे. एखादी वस्तू जेवढी जास्त तेजस्वी असते, तिची [[दृश्यप्रत]] तेवढी कमी असते. त्याचबरोबर दृश्यप्रत मापणीची पद्धत [[लॉगॅरिदम|लॉगॅरिदमिक]] असते: म्हणजे दृश्यप्रतीमधील एका एककाचा फरक म्हणजे प्रखरतेमध्ये <math>\sqrt[5]{100}</math> इतक्या म्हणजे २.५१२ पटीचा फरक असतो. सामान्यत: आभासी दृश्यप्रत सांगण्यासाठी [[दृश्य प्रकाश किरणे|दृश्य वर्णपटाचा]] आधार घेतला जातो. पण काही वेळा इतर वर्णपटही वापरले जातात (उदा. [[अवरक्त किरणे|अवरक्त]]). दृश्य वर्णपटामध्ये सूर्यानंतर [[व्याध (तारा)|व्याध]] दुसरा सर्वात तेजस्वी तारा आहे. निकट अवरक्त मधील जे-बॅंडमध्ये काक्षी (भरत) तारा सर्वात तेजस्वी तारा आहे. ताऱ्यांची आभासी दृश्यप्रत [[बोलोमीटर]] या यंत्राने मोजतात. पुढील तक्त्यामध्ये रात्रीच्या आकाशातील किती आभासी दृश्यप्रतीचे तारे उघड्या डोळ्यांनी दिसू शकतात किंवा नाहीत व त्यांची संख्या दिली आहे. {|class="wikitable" style=" margin-left: 1em; text-align: center;" !मानवी डोळ्यांना दिसते<ref name="SIMBAD-mag6.5"/> !आभासी दृश्यप्रत ![[अभिजित (तारा)|अभिजित]] ताऱ्याच्या तुलनेत तेजस्विता ! रात्रीच्या आकाशात या आभासी <br/> दृश्यप्रतीपेक्षा तेजस्वी दिसणाऱ्या ताऱ्यांची संख्या<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080206074842/http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html | archivedate = 2008-02-06 | title = मॅग्निट्यूड (Magnitude) | प्रकाशक = National Solar Observatory—Sacramento Peak | accessdate = 2006-08-23 | url-status = dead }}</ref> |- |rowspan="9"|होय||−१.०||२५०%||[[व्याध (तारा)|१]] |- |०.०||१००%||४ |- |१.०||४०%||१५ |- |२.०||१६%||४८ |- |३.०||६.३%||१७१ |- |४.०||२.५%||५१३ |- |५.०||१.०%||१&nbsp;६०२ |- |६.०||०.४०%||४&nbsp;८०० |- |६.५||०.२५%||९&nbsp;०९६ |- | rowspan="4" |नाही||७.०||०.१६%||१४&nbsp;००० |- |८.०||०.०६३%||४२&nbsp;००० |- |९.०||०.०२५%||१२१&nbsp;००० |- |१०.०||०.०१०%||३४०&nbsp;००० |} == मोजमाप == पृथ्वीच्या वातावरणाचा आभासी तेजस्वितेवर परिणाम होतो. त्यामुळे आभासी दृश्यप्रत मोजताना एखादी खगोलीय वस्तू विना वातावरणाची जेवढी तेजस्वी दिसली असती ती किंमत देतात. प्रखरता अंतरानुसार बदलते. त्यामुळे अतिशय तेजस्वी वस्तू ती खूप लांब असेल तर कमी तेजस्वी दिसू शकते. एखाद्या खगोलीय वस्तूची [[निरपेक्ष दृश्यप्रत]] म्हणजे ती वस्तू १० [[पार्सेक]] किंवा ३२.६ [[प्रकाशवर्ष]] अंतरावर आहे असे गृहीत धरले असतानाची तिची आभासी दृश्यप्रत होय. ''x'' बॅंडमधील आभासी दृश्यप्रत ''m'' पुढील समीकरणाने देतात: :<math>m_{x} - m_{x,0}= -2.5 \log_{10} \left(\frac {F_x}{F_{x,0} }\right)\,</math>, जिथे <math>F_x\!\,</math> हा x बॅंडमधील [[अभिवाह]] (फ्लक्स) आहे आणि <math>m_{x,0}</math> व <math>F_{x,0}</math> हे त्याच बॅंडमधील संदर्भासाठीचे आभासी दृश्यप्रत आणि अभिवाह आहेत, जसे की अभिजित ताऱ्याचे. == उदा: सूर्य आणि चंद्र == ''सूर्य आणि चंद्राच्या आभासी दृश्यप्रतींचे गुणोत्तर काय आहे?'' सूर्याची आभासी दृश्यप्रत -२६.७४ (तेजस्वी) आहे, तर पौर्णिमेच्या चंद्राची सरासरी आभासी दृश्यप्रत -१२.७४ (कमी तेजस्वी) आहे. '''दृश्यप्रतेमधील फरकः''' :<math> x = m_1 - m_2 = (-12.74) - (-26.74) = 14.00 </math> '''प्रखरतेतील तफावत:''' :<math> v_b = 10^{0.4 x} = 10^{0.4*14.00} \approx 398400 </math> सूर्य पौर्णिमेच्या चंद्रापेक्षा ~४०,००० पट जास्त तेजस्वी दिसतो. == काही खगोलीय वस्तू == {| class="wikitable" |+'''माहित असलेल्या खगोलीय वस्तूंच्या आभासी दृश्यप्रती''' |- ! आभासी दृश्यप्रत (V) ! खगोलीय वस्तू |- | −40.98 || [[Rho Cassiopeiae]] as seen from 1 [[astronomical unit]] (AU). |- | −38.00 || [[Rigel]] as seen from 1 AU. It would be seen as a large very bright bluish scorching ball of 35° apparent diameter. |- | −30.30 || [[Sirius]] as seen from 1 astronomical unit |- | −29.30 || [[Sun]] as seen from [[Mercury (planet)|Mercury]] at [[perihelion]] |- | −27.40 || Sun as seen from [[Venus]] at perihelion |- | −26.74<ref name="sun-fact"/> || Sun as seen from [[Earth]] (about 400,000 times brighter than mean full moon) |- | −25.60 || Sun as seen from [[Mars]] at [[aphelion]] |- | −23.00 || Sun as seen from [[Jupiter]] at aphelion |- | −21.70 || Sun as seen from [[Saturn]] at aphelion |- | −20.20 || Sun as seen from [[Uranus]] at aphelion |- | −19.30 || Sun as seen from [[Neptune]] |- | −18.20 || Sun as seen from [[Pluto]] at aphelion |- | −16.70 || Sun as seen from [[एरिस (बटु ग्रह)]] at aphelion |- | −14.2 || An illumination level of one [[lux]] <ref>[https://books.google.com/books?id=oTraksy4JYkC&pg=PA4 Introduction to Astrophysics: The Stars] – Jean Dufay, page 3</ref><ref name =IM08>Ian S. McLean, ''Electronic imaging in astronomy: detectors and instrumentation'' Springer, 2008, ISBN 3-540-76582-4 page 529</ref> |- | −12.90 || Maximum brightness of perigee+perihelion [[full moon]] (mean distance value is −12.74,<ref name="moon-fact"/> though both values are about 0.18 magnitude brighter when including the opposition effect) |- | −11.20 || Sun as seen from [[90377 Sedna|Sedna]] at aphelion |- | −10 || [[Comet Ikeya–Seki]] (1965), which was the brightest [[Kreutz Sungrazer]] of modern times<ref name="brightest">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.icq.eps.harvard.edu/brightest.html |title=Brightest comets seen since 1935 |publisher=International Comet Quarterly |accessdate=18 December 2011}}</ref> |- | −9.50 || Maximum brightness of an [[Iridium flare|Iridium (satellite) flare]] |- | −7.50 || The [[SN 1006]] supernova of AD 1006, the brightest stellar event in recorded history (7200 light years away)<ref name="SN1006"/> |- | −6.50 || The total [[integrated magnitude]] of the [[night sky]] as seen from [[Earth]] |- | −6.00 || The Crab Supernova ([[SN 1054]]) of AD 1054 (6500 light years away)<ref name=SN1054/> |- | −5.9 || [[International Space Station]] (when the ISS is at its [[perigee]] and fully lit by the Sun)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.heavens-above.com/satinfo.aspx?SatID=25544 | title = ISS Information - Heavens-above.com | publisher = Heavens-above | accessdate = 2007-12-22}}</ref> |- | −4.89 | Maximum brightness of [[Venus]]<ref name="Horizons-Venus"/> when illuminated as a crescent |- | −4.00 | Faintest objects observable during the day with naked eye when Sun is high |- | −3.99 | Maximum brightness of [[Epsilon Canis Majoris]] 4.7 million years ago, the historical [[List of brightest stars|brightest star]] of the [[Historical brightest stars|last and next five million years]] |- | −3.82 | Minimum brightness of [[Venus]] when it is on the far side of the Sun |- | −2.95 | Maximum brightness of [[Mars]]<ref name="mars"/> |- | −2.70 | Maximum brightness of [[Jupiter]]<ref name="jupiter"/> |- | −2.50 | Faintest objects visible during the day with naked eye when Sun is less than 10° above the horizon |- | −2.50 | Minimum brightness of [[new moon]] |- | −2.45 | Maximum brightness of [[Mercury (planet)|Mercury]] at [[superior conjunction]] (unlike Venus, Mercury is at its brightest when on the far side of the Sun, the reason being their different [[phase curve (astronomy)|phase curve]]s) |- | −1.61 | Minimum brightness of [[Jupiter]] |- | −1.47 || Brightest star (except for the Sun) at visible wavelengths: [[Sirius]]<ref name="SIMBAD-Sirius"/> |- | −0.83 || [[Eta Carinae]] apparent brightness as a [[supernova impostor]] in April 1843 |- | −0.72 || Second-brightest star: [[Canopus (star)|Canopus]]<ref name="SIMBAD-Canopus"/> |- | −0.49 | Maximum brightness of [[Saturn]] at opposition and perihelion when the rings are full open (2003) |- | −0.27 | The total magnitude for the [[Alpha Centauri|Alpha Centauri AB]] star system. (Third-brightest star to the naked eye) |- | −0.04 || Fourth-brightest star to the naked eye [[Arcturus (star)|Arcturus]]<ref name="SIMBAD-Arcturus"/> |- | −0.01 || Fourth-brightest ''individual'' star visible telescopically in the sky [[Alpha Centauri|Alpha Centauri A]] |- | +0.03 | [[Vega]], which was originally chosen as a definition of the zero point<ref name="SIMBAD-Vega"/> |- | +0.50 || [[Sun]] as seen from [[Alpha Centauri]] |- | 1.47 | Minimum brightness of [[Saturn]] |- | 1.84 | Minimum brightness of [[Mars]] |- | 3.03 | The [[SN 1987A]] supernova in the [[Large Magellanic Cloud]] 160,000 light-years away. |- | 3 to 4 | Faintest stars visible in an urban neighborhood with naked eye |- | 3.44 | The well known [[Andromeda Galaxy]] (M31)<ref name="SIMBAD-M31"/> |- | 4.38 | Maximum brightness of [[Ganymede (moon)|Ganymede]]<ref name=horizons-Ganymede/> (moon of Jupiter and the largest moon in the Solar System) |- | 4.50 | [[Messier 41|M41]], an open cluster that may have been seen by [[Aristotle]]<ref name="Aristotle">{{संकेतस्थळ स्रोत |date=2006-07-28 |title=M41 possibly recorded by Aristotle |publisher=SEDS (Students for the Exploration and Development of Space) |दुवा=http://messier.seds.org/more/m041_ari.html |accessdate=2009-11-29}}</ref> |- | 5.20 | Maximum brightness of asteroid [[4 Vesta|Vesta]] |- | 5.32 | Maximum brightness of [[Uranus]]<ref name="uranus"/> |- | 5.72 | The spiral galaxy [[Triangulum Galaxy|M33]], which is used as a test for [[naked eye]] seeing under dark skies<ref name="SIMBAD-M33">{{संकेतस्थळ स्रोत |title=SIMBAD-M33 |publisher=SIMBAD Astronomical Database |दुवा=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=M33 |accessdate=2009-11-28}}</ref><ref name="M33">{{संकेतस्थळ स्रोत |date=1993 |title=M33 (Triangulum Galaxy) |first=Jerry |last=Lodriguss |दुवा=http://www.astropix.com/HTML/A_FALL/M33.HTM |accessdate=2009-11-27}} (shows b mag not v mag)</ref> |- | 5.73 | Minimum brightness of [[Mercury (planet)|Mercury]] |- | 5.8 | Peak visual magnitude of [[gamma-ray burst]] [[GRB 080319B]] (the "Clarke Event") seen on Earth on March 19, 2008 from a distance of 7.5 billion light-years. |- | 5.95 | Minimum brightness of [[Uranus]] |- | 6.49 | Maximum brightness of asteroid [[2 Pallas|Pallas]] |- | 6.50 | Approximate limit of [[star]]s observed by a '''mean''' [[naked eye]] observer under very good conditions. There are about 9,500 stars visible to mag 6.5.<ref name="SIMBAD-mag6.5"/> |- | 6.64 | Maximum brightness of dwarf planet [[Ceres (dwarf planet)|Ceres]] in the asteroid belt |- | 6.75 | Maximum brightness of asteroid [[7 Iris|Iris]] |- | 6.90 | The spiral galaxy [[Messier 81|M81]] is an extreme [[naked eye|naked-eye]] target that pushes human eyesight and the [[Bortle scale]] to the limit<ref name="SEDS">{{संकेतस्थळ स्रोत |date=2007-09-02 |title=Messier 81 |publisher=SEDS (Students for the Exploration and Development of Space) |दुवा=http://messier.seds.org/m/m081.html |accessdate=2009-11-28}}</ref> |- | 7 to 8 | Extreme naked-eye limit, Class 1 on [[Bortle scale]], the darkest skies available on Earth<ref name="Bortle">{{संकेतस्थळ स्रोत |date=February 2001 |title=The Bortle Dark-Sky Scale |publisher=Sky & Telescope |author=John E. Bortle |दुवा=http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html |accessdate=2009-11-18 |archive-date=2009-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090323232806/http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html |url-status=dead }}</ref> |- | 7.78 | Maximum brightness of [[Neptune]]<ref name="neptune"/> |- | 8.02 | Minimum brightness of Neptune |- | 8.10 | Maximum brightness of [[Titan (moon)|Titan]] (largest moon of Saturn),<ref name=horizons-Titan/><ref name=arval/> mean opposition magnitude 8.4<ref name=jpl-sat/> |- | 8.94 | Maximum brightness of asteroid [[10 Hygiea]]<ref name=AstDys-Hygiea/> |- | 9.50 | Faintest objects visible using common 7x50 [[binoculars]] under typical conditions<ref name="binoculars"/> |- | 10.20 | Maximum brightness of [[Iapetus (moon)|Iapetus]]<ref name=arval/> (brightest when west of Saturn and takes 40 days to switch sides) |- | 12.91 || Brightest [[quasar]] [[3C 273]] ([[luminosity distance]] of 2.4 billion [[light year]]s) |- | 13.42 | Maximum brightness of [[Triton (moon)|Triton]]<ref name=jpl-sat/> |- | 13.65 | Maximum brightness of [[Pluto#Physical characteristics|Pluto]]<ref name="pluto"/> (725 times fainter than magnitude 6.5 naked eye skies) |- | 15.40 | Maximum brightness of [[Centaur (minor planet)|centaur]] [[2060 Chiron|Chiron]]<ref name=AstDys-Chiron/> |- | 15.55 | Maximum brightness of [[Charon (moon)|Charon]] (the large moon of Pluto) |- | 16.80 | Current [[Opposition (astronomy and astrology)|opposition]] brightness of [[Makemake]]<ref name=AstDys-Makemake/> |- | 17.27 | Current opposition brightness of [[Haumea]]<ref name=AstDys-Haumea/> |- | 18.70 | Current opposition brightness of [[एरिस (बटु ग्रह)|एरिस]] |- | 20.70 | [[Callirrhoe (moon)|Callirrhoe]] (small ~8&nbsp;km satellite of Jupiter)<ref name=jpl-sat/> |- | 22.00 | Approximate limiting magnitude of a 24" [[Ritchey-Chrétien telescope]] with 30 minutes of stacked images (6 subframes at 300s each) using a [[Charge-coupled device|CCD detector]]<ref name="24inch">{{संकेतस्थळ स्रोत |date=2009-10-05 |title=17 New Asteroids Found by LightBuckets |publisher=LightBuckets |author=Steve Cullen (sgcullen) |दुवा=http://www.lightbuckets.com/news/37/17-new-asteroids-found-by-lightbuckets/ |accessdate=2009-11-15 |archive-date=2010-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100131051349/http://www.lightbuckets.com/news/37/17-new-asteroids-found-by-lightbuckets/ |url-status=dead }}</ref> |- | 22.91 | Maximum brightness of Pluto's moon [[Hydra (moon)|Hydra]] |- | 23.38 | Maximum brightness of Pluto's moon [[Nix (moon)|Nix]] |- | 24.80 | Amateur picture with greatest magnitude: quasar CFHQS J1641 +3755<ref>Cooperation with Ken Crawford</ref><ref name="CFHQS_J1641_f10">{{संकेतस्थळ स्रोत |title=CRedshift 6 Quasar (CFHQS J1641 +3755) |दुवा=http://panther-observatory.com/gallery/deepsky/doc/CFHQS_J1641_f10.htm}}</ref> and limit of a 30-second exposure with [[Large Synoptic Survey Telescope]] (LSST). |- | 25.00 | [[Fenrir (moon)|Fenrir]] (small ~4&nbsp;km satellite of Saturn)<ref name=sheppard-saturn/> |- | 27.70 | Faintest objects observable in a 10-hour image with a 8-meter class ground-based telescope such as the [[Subaru Telescope]]<ref>[http://www.skyandtelescope.com/astronomy-resources/astronomy-questions-answers/what-is-the-faintest-object-imaged-by-ground-based-telescopes/ What is the faintest object imaged by ground-based telescopes?], by: The Editors of Sky Telescope, July 24, 2006</ref> |- | 28.00 | Jupiter if it were located 5000 [[astronomical unit|au]] from the Sun<ref>Magnitude difference is 2.512*log₁₀[(5000/5)^2 X (4999/4)^2] ≈ 30.6, so Jupiter is 30.6 mag fainter at 5000 au</ref> |- | 28.20 | [[Halley's Comet]] in 2003 when it was 28 au from the Sun<ref name="ESO2003">{{संकेतस्थळ स्रोत |title=New Image of Comet Halley in the Cold |दुवा=http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2003/phot-27-03.html |publisher=[[ESO]] |date=2003-09-01 |accessdate=2009-02-22| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090301212846/http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2003/phot-27-03.html| archivedate= 1 March 2009 <!--DASHBot-->| मृतदुवा= no}}</ref> |- | 31.50 | Faintest objects observable in visible light with [[Hubble Space Telescope]]<ref>[http://arxiv.org/abs/1305.1931 The HST eXtreme Deep Field XDF: Combining all ACS and WFC3/IR Data on the HUDF Region into the Deepest Field Ever]</ref> |- | 35.00 | [[LBV 1806-20]], a luminous blue variable star, expected magnitude at visible wavelengths due to [[interstellar extinction]] |- | 36.00 | Faintest objects observable in visible light{{citation needed|date=October 2012}} with [[European Extremely Large Telescope|E-ELT]] |- | colspan=2|{{See also|List of brightest stars}} |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:खगोलशास्त्र]] hlwy0ra9hrou8z3a45f24odzova75oj 0 201977 2711182 1853825 2026-09-22T04:43:47Z अभय नातू 206 संदर्भ 2711182 wikitext text/x-wiki '''लारा गूडॉल''' ([[२६ मे]], [[इ.स. १९९६]]:[[जोहान्सबर्ग]], [[दक्षिण आफ्रिका]] - ) ही दक्षिण आफ्रिकेकडून आंतरराष्ट्रीय [[क्रिकेट]] खेळलेली खेळाडू आहे.<ref>{{cite web | title = खेळाडू माहिती: लारा गूडॉल | url = https://www.espncricinfo.com/cricketers/lara-goodall-908869 | publisher = ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> ही डाव्या हाताने फलंदाजी व उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करते.<ref>{{cite web | title = लारा गूडॉल | url = https://www.icc-cricket.com/rankings/66230/lara-goodall | publisher = आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:गूडॉल, लारा}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] sqgi8y5wa9ufcggv50q6ij8ruyledg4 0 207855 2711199 2709261 2026-09-22T06:32:07Z Ganesh591 62733 /* पूर्ण सदस्य */ 2711199 wikitext text/x-wiki {{Infobox organisation | image = ICC logo (2026).svg | caption = | abbreviation = आयसीसी | former_name = {{ubl| | इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स | (१९०९-१९६५) | आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स | (१९६५-१९८७) }} | formation = {{Start date and age|1909|6|15|df=y}} | founding_location = [[लंडन]], [[युनायटेड किंग्डम]] | headquarters = {{ubl| | [[लंडन]], [[युनायटेड किंग्डम]] | (१९०९-२००५) | [[दुबई]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] | (२००५-वर्तमान) }} | type = [[आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघांची यादी|आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघ]] | num_members = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी|१११ सदस्य]]<ref name="Members">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members |title=ICC Members |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=३१ ऑक्टोबर २०१७ |archive-date=६ सप्टेंबर २०२३ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906121413/https://www.icc-cricket.com/about/members |url-status=live}}</ref> | num_members_year = २०२६ | language = [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] | leader_title = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अध्यक्ष|अध्यक्ष]] | leader_name = [[जय शाह]]<ref>{{cite news |title=Jay Shah begins tenure as ICC Chair |url=https://www.icc-cricket.com/news/jay-shah-begins-tenure-as-icc-chair |date=१ डिसेंबर २०२४ |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=७ जून २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250607044120/https://www.icc-cricket.com/news/jay-shah-begins-tenure-as-icc-chair |url-status=live}}</ref> | leader_title2 = उपाध्यक्ष | leader_name2 = इम्रान ख्वाजा | leader_title3 = सीईओ | leader_name3 = संजोग गुप्ता<ref>{{cite news |title=ICC announces Sanjog Gupta as new Chief Executive Officer |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-announces-sanjog-gupta-as-new-chief-executive-officer |date=१ डिसेंबर २०२५ |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |archive-date=७ जुलै २०२५ |access-date=८ जुलै २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707145033/https://www.icc-cricket.com/news/icc-announces-sanjog-gupta-as-new-chief-executive-officer |url-status=live}}</ref> | leader_title4 = महाव्यवस्थापक | leader_name4 = [[वसीम खान]]<ref>{{cite news |url=https://www.icc-cricket.com/news/wasim-khan-appointed-as-icc-general-manager-of-cricket |title=Wasim Khan appointed as ICC General Manager of Cricket |date=२२ नोव्हेंबर २०२२ |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=७ डिसेंबर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207052121/https://www.icc-cricket.com/news/wasim-khan-appointed-as-icc-general-manager-of-cricket |url-status=live}}</ref> | budget = | budget_year = | revenue = ७५६.३ दशलक्ष [[अमेरिकन डॉलर]]<ref name="E4M2025">{{cite web |url=https://www.exchange4media.com/media-others-news/india-centric-icc-revenue-cycle-reports-543-million-surplus-in-2025-154667.html |title=India-centric ICC revenue cycle reports $543 million surplus in 2025 |publisher=Exchange4Media |access-date=३० जुलै २०२६}}</ref> | revenue_year = २०२५ | disbursements = | expenses = २१३ दशलक्ष [[अमेरिकन डॉलर]]<ref name="E4M2025"/> | expenses_year = २०२५ | awards = [[आयसीसी पुरस्कार]] | website = {{URL|https://icc-cricket.com/index}} }} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद साइडबार}} '''आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद''' ('''आयसीसी''') ही [[क्रिकेट]]ची जागतिक [[खेळांच्या प्रशासकीय संघटना|प्रशासकीय संस्था]] आहे. ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड आणि दक्षिण आफ्रिकेच्या प्रतिनिधींनी १९०९ मध्ये "इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स" म्हणून त्याची स्थापना केली. त्याचे १९६५ मध्ये ''आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स'' असे नामकरण करण्यात आले आणि १९८७ मध्ये त्याचे सध्याचे नाव स्वीकारले गेले. आयसीसी चे मुख्यालय [[दुबई]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] येथे आहे. आयसीसी मध्ये सध्या १०८ सदस्य राष्ट्रे आहेत: १२ [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]] खेळणारे [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी#पूर्ण सदस्य|पूर्ण सदस्य]] आणि ९६ [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी#सहयोगी सदस्य|सहयोगी सदस्य]].<ref name="members">{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/members|title=ICC Members|publisher=ICC|access-date=31 October 2017}}</ref> आयसीसी क्रिकेटच्या प्रमुख आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा, विशेषतः [[क्रिकेट विश्वचषक]], [[टी-२० विश्वचषक]] आणि [[आयसीसी विश्व कसोटी चॅम्पियनशिप]] यांच्या संघटना आणि प्रशासनासाठी जबाबदार आहे. हे सर्व मंजूर [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]], [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामन्यांमध्ये [[पंच (क्रिकेट)|पंच]] आणि सामनाधिकारी यांची नियुक्ती करते. आयसीसी आचारसंहिता जारी करते, जे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटसाठी शिस्तीचे व्यावसायिक मानके सेट करते<ref>{{cite web|url=http://www.icc-cricket.com/icc/rules/code-of-conduct-for-players-and-officials.pdf |title=International Cricket Council – ICC Events, ICC Cricket Rankings, Live Cricket Scores |publisher=Icc-cricket.com |access-date=8 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070712131901/http://www.icc-cricket.com/icc/rules/code-of-conduct-for-players-and-officials.pdf |archive-date=12 July 2007 }}</ref> आणि भ्रष्टाचार आणि [[मॅच फिक्सिंग]]विरुद्ध त्याच्या [[आयसीसी भ्रष्टाचार विरोधी आणि सुरक्षा युनिट|भ्रष्टाचारविरोधी आणि सुरक्षा युनिटद्वारे]] कारवाईचे समन्वय साधते. आयसीसी सदस्य देशांमधील द्विपक्षीय सामन्यांवर नियंत्रण ठेवत नाही (ज्यात जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप फायनलच्या बाहेरील सर्व [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]] समाविष्ट आहेत) आणि ते सदस्य देशांमधील देशांतर्गत क्रिकेटवरही नियंत्रण ठेवत नाही. [[क्रिकेटचे कायदे|खेळाचे कायदे]] आयसीसी बनवत नाही किंवा बदलत नाही, जे १७८८ पासून [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब]]च्या शासनाखाली राहिले आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://www.lords.org/mcc/laws-of-cricket/laws/|title=Laws|website=www.lords.org|language=en|access-date=12 July 2018|archive-date=2017-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630062008/https://www.lords.org/mcc/laws-of-cricket/laws/|url-status=dead}}</ref> [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अध्यक्ष|अध्यक्ष]] संचालक मंडळाचे प्रमुख असतात आणि २६ जून २०१४ रोजी, [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]]चे माजी अध्यक्ष [[नारायणस्वामी श्रीनिवासन]] यांना परिषदेचे पहिले अध्यक्ष म्हणून घोषित करण्यात आले.<ref>{{cite web|title=Srinivasan elected as the new Chairman of ICC from July 2014 onwards|url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/srinivasan-elected-as-the-new-chairman-of-icc-from-july-2014-onwards-1392007635-1|website=Jagran Prakashan|date=10 February 2014|access-date=18 August 2017|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402233930/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/srinivasan-elected-as-the-new-chairman-of-icc-from-july-2014-onwards-1392007635-1|url-status=dead}}</ref> २०१४ मध्ये अध्यक्षपदाच्या स्थापनेनंतर आणि आयसीसीच्या घटनेत केलेल्या इतर बदलांनंतर आयसीसी अध्यक्षाची भूमिका मोठ्या प्रमाणात मानद स्थान बनली. असा दावा करण्यात आला आहे की २०१४ च्या बदलांमुळे इंग्लंड, भारत आणि ऑस्ट्रेलिया या 'बिग थ्री' राष्ट्रांना नियंत्रण देण्यात आले आहे.<ref name="Kamal Quits">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/32144906|title=Mustafa Kamal quits as ICC president after World Cup snub|publisher=BBC Sport|date=1 April 2015|access-date=1 April 2015}}</ref> शेवटचे आयसीसी अध्यक्ष [[झहीर अब्बास]] होते,<ref name="Abbas">{{cite news|url=http://gulfnews.com/sport/cricket/pakistan/zaheer-abbas-appointed-icc-president-1.1540472 |title=Zaheer Abbas Appointed ICC President |work=[[गल्फ न्यूज]] |date=25 June 2015 |access-date=25 June 2015}}</ref> त्यांची नियुक्ती जून २०१५ मध्ये [[मुस्तफा कमाल (राजकारणी)|मुस्तफा कमाल]] यांनी एप्रिल २०१५ मध्ये राजीनामा दिल्यानंतर करण्यात आली होती. एप्रिल २०१६ मध्ये जेव्हा आयसीसी अध्यक्षपद रद्द करण्यात आले, ऑक्टोबर २०१५ मध्ये श्रीनिवासन यांची जागा घेणारे [[शशांक मनोहर]] हे आयसीसीचे पहिले स्वतंत्र निवडलेले अध्यक्ष बनले.<ref>{{Cite web|title=ICC Office Bearers|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/icc-office-bearers|access-date=2020-09-07|website=www.icc-cricket.com}}</ref> ==इतिहास== === १९०९-१९६३ - इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स === ३० नोव्हेंबर १९०७ रोजी, दक्षिण आफ्रिकन क्रिकेट असोसिएशनचे अध्यक्ष [[अबे बेली]] यांनी [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब]]चे (एमसीसी, इंग्लंड) सचिव, [[फ्रान्सिस लेसी]] यांना पत्र लिहिले. बेली यांनी 'इम्पीरियल क्रिकेट बोर्ड' स्थापन करण्याची सूचना केली. पत्रात त्यांनी सुचवले आहे की ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड आणि दक्षिण आफ्रिका या तिन्ही सदस्यांच्या द्विपक्षीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यांना नियंत्रित करणारे नियम आणि कायदे तयार करण्यासाठी बोर्ड जबाबदार असेल. बेलीला दक्षिण आफ्रिकेत सहभागी देशांमधील त्रिकोणी कसोटी मालिका आयोजित करायची होती. मात्र, ऑस्ट्रेलियाने ही ऑफर नाकारली. तरीही बेलीने आशा सोडली नाही. १९०९ मध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या इंग्लंड दौऱ्यात त्यांना तीन सदस्यांना एकत्र आणण्याची संधी मिळाली. सतत लॉबिंग आणि प्रयत्नांनंतर, बेलीला यश मिळाले.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963|title=International Cricket Council|website=www.icc-cricket.com|language=en|access-date=10 July 2018}}</ref> १५ जून १९०९ रोजी, [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]], [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिकेचे]] प्रतिनिधी [[लॉर्ड्स]] येथे भेटले आणि ''इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स''ची स्थापना केली. महिनाभरानंतर तिन्ही सदस्यांची दुसरी बैठक झाली. राष्ट्रांमध्ये नियमांवर एकमत झाले आणि पहिली तिरंगी कसोटी मालिका १९१२ मध्ये इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.<ref name=":0"/> १९२६ मध्ये, [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज]], [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]] आणि [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारत]] पूर्ण सदस्य म्हणून निवडले गेले आणि कसोटी खेळणाऱ्या देशांची संख्या दुप्पट होऊन सहा झाली. १९४७ मध्ये [[पाकिस्तान]]च्या स्थापनेनंतर, पाच वर्षांनंतर १९५२ मध्ये त्याला देण्यात आला, तो सातवा कसोटी खेळणारा देश बनला. मे १९६१ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेने राष्ट्रकुल सोडले आणि त्यामुळे सदस्यत्व गमावले.<ref name=":0"/> === १९६४-१९८८ – आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स === १९६४ मध्ये, आयसीसीने कसोटी न खेळणाऱ्या देशांचा समावेश करण्याचे मान्य केले. पुढील वर्षी, आयसीसीने त्याचे नाव बदलून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स ठेवले. [[यूएस]], [[सिलोन]] आणि [[फिजी]] यांना सहयोगी, सदस्यांचा एक नवीन वर्ग म्हणून प्रवेश देण्यात आला.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1964-1988|title=International Cricket Council|website=www.icc-cricket.com|language=en|access-date=12 July 2018}}</ref> १९६८ मध्ये, [[डेन्मार्क]], [[बरमुडा]], [[नेदरलँड]] आणि [[पूर्व आफ्रिका]] यांना सहयोगी म्हणून प्रवेश देण्यात आला, तर दक्षिण आफ्रिकेने अद्याप आयसीसी मध्ये पुन्हा सामील होण्यासाठी अर्ज केला नव्हता. १९६९ मध्ये आयसीसीच्या मूलभूत नियमांमध्ये सुधारणा करण्यात आली. १९७१ च्या बैठकीत विश्वचषक आयोजित करण्याची कल्पना मांडण्यात आली. १९७३ च्या बैठकीत, १९७५ मध्ये इंग्लंडमध्ये विश्वचषक खेळवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. सहा कसोटी खेळणारे देश आणि [[पूर्व आफ्रिका]] आणि [[श्रीलंका]] यांना भाग घेण्यासाठी आमंत्रित केले होते.<ref name=":1" /> या कालावधीत नवीन सदस्य वारंवार जोडले गेले: १९७४ मध्ये, [[इस्रायल]] आणि [[सिंगापूर]] यांना सहयोगी म्हणून प्रवेश देण्यात आला. १९७६ मध्ये [[पश्चिम आफ्रिका|पश्चिम आफ्रिकेला]] सहयोगी म्हणून प्रवेश मिळाला. १९७७ मध्ये [[बांगलादेश]]ला सहयोगी म्हणून प्रवेश मिळाला. १९७८ मध्ये [[पापुआ न्यू गिनी]]ला सहयोगी म्हणून प्रवेश मिळाला. [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेने]] पुन्हा सामील होण्यासाठी अर्ज केला, परंतु त्यांचा अर्ज फेटाळण्यात आला. १९८१ मध्ये, [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंकेला]] पूर्ण सदस्य म्हणून पदोन्नती देण्यात आली आणि त्यांनी १९८२ मध्ये त्यांची पहिली कसोटी खेळली. १९८४ मध्ये, तृतीय श्रेणी सदस्यत्व (संलग्न) सुरू करण्यात आले. [[इटली]] हा असा पहिला सदस्य होता, त्यानंतर १९८५ मध्ये [[स्वित्झर्लंड]]चा क्रमांक लागतो. १९८७ मध्ये [[बहामास]] आणि [[फ्रान्स]], त्यानंतर १९८८ मध्ये [[नेपाळ]]ला प्रवेश देण्यात आला. === १९८९-आतापर्यंत – आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद === जुलै १९८९ च्या बैठकीत, आयसीसी ने स्वतःचे नाव बदलून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद असे ठेवले आणि एमसीसी अध्यक्षाची आयसीसीचे अध्यक्ष होण्याची परंपरा आपोआप संपुष्टात आली.<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1989-present|title=International Cricket Council|website=www.icc-cricket.com|language=en|access-date=23 July 2018}}</ref> १९९० मध्ये, [[यूएई]] सहयोगी म्हणून सामील झाले. १९९१ मध्ये, आयसीसी इतिहासात प्रथमच, मीटिंग [[इंग्लंड]]पासून दूर, [[मेलबर्न]], ऑस्ट्रेलिया येथे आयोजित करण्यात आली होती. [[दक्षिण आफ्रिकेमधील वर्णभेद|वर्णभेद]] संपल्यानंतर जुलैमध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेची]] आयसीसीचे पूर्ण सदस्य म्हणून पुन्हा निवड झाली. १९९२ मध्ये, [[झिम्बाब्वे क्रिकेट|झिम्बाब्वे]]ला नववा पूर्ण सदस्य म्हणून प्रवेश देण्यात आला. [[नामिबिया]] सहयोगी सदस्य म्हणून सामील झाले. [[ऑस्ट्रिया]], [[बेल्जियम]], [[ब्रुनेई]] आणि [[स्पेन]] हे सर्व सलग्न म्हणून सामील झाले. १९९३ मध्ये, आयसीसीचे ''मुख्य कार्यकारी पद'' तयार करण्यात आले; ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट बोर्डाचे [[डेव्हिड रिचर्ड्स (क्रिकेट प्रशासक)|डेव्हिड रिचर्ड्स]] हे या पदावर नियुक्त झालेले पहिले व्यक्ती होते. जुलैमध्ये, बार्बाडोस येथील [[क्लाइड वॉलकॉट|सर क्लाइड वॉलकॉट]], पहिले गैर-ब्रिटिश अध्यक्ष म्हणून निवडून आले. नवीन तंत्रज्ञानाच्या उदयामुळे व्हिडिओ प्लेबॅक सुविधांनी सुसज्ज असलेल्या [[तिसरा पंच (क्रिकेट)|थर्ड अंपायर]]ची ओळख झाली. १९९५ पर्यंत, कसोटी सामन्यांमध्ये रन-आऊट आणि स्टंपिंगसाठी टीव्ही रिप्ले उपलब्ध करून देण्यात आले होते, ज्यामध्ये तिसऱ्या पंचाने अनुक्रमे लाल आणि हिरव्या दिव्यासह सिग्नल आउट किंवा नॉट आउट करणे आवश्यक होते. पुढच्या वर्षी, चेंडू सीमा ओलांडला की नाही हे निर्धारित करण्यासाठी कॅमेरे वापरण्यात आले. १९९७ मध्ये झेल स्वच्छतेबाबतचे निर्णय थर्ड अंपायरकडे पाठवले जाऊ शकतात. या वर्षी [[डकवर्थ-लुईस पद्धत]], पावसाने प्रभावित झालेल्या एकदिवसीय सामन्यांमध्ये लक्ष्य समायोजित करण्याचा एक मार्ग देखील पाहिला. २००० मध्ये, [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड|बांगलादेश]]ला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे दहावे पूर्ण सदस्य म्हणून प्रवेश देण्यात आला. २००५ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद दुबई येथे नवीन मुख्यालयात स्थलांतरित झाली. २०१७ मध्ये, [[द ओव्हल]] येथील आयसीसी पूर्ण परिषदेच्या बैठकीत एकमताने मतदान केल्यानंतर [[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड|अफगाणिस्तान]] आणि [[क्रिकेट आयर्लंड|आयर्लंड]] यांना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अकरावे आणि बारावे पूर्ण सदस्य म्हणून स्वीकारण्यात आले. संलग्न सदस्यत्व देखील रद्द करण्यात आले, सर्व विद्यमान संलग्न सदस्य सहयोगी सदस्य बनले. २०१८ मध्ये, सर्व महिला टी-२० सामने महिलांच्या [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] दर्जासाठी उंचावले गेले. २०१९ मध्ये, पुरुषांचे सर्व टी-२० सामने [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय]] दर्जाकडे नेण्यात आले. जुलै २०२२ मध्ये, [[कंबोडिया]], [[आयव्हरी कोस्ट]], आणि [[उझबेकिस्तान]] यांना आयसीसीद्वारे सहयोगी सदस्य दर्जा देण्यात आला.<ref>{{cite news |title=Three new countries receive ICC Membership status |url=https://www.icc-cricket.com/news/2690683#:~:text=The%20ICC%20awarded%20three%20new,108%20countries%2C%20including%2096%20Associates. |access-date=27 July 2022 |work=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Kumar |first1=Manoj |title=Cambodia, Uzbekistan and Cote D'Ivoire receive membership status from ICC |url=https://www.crictracker.com/cambodia-uzbekistan-and-cote-divoire-receive-membership-status-from-icc/ |access-date=27 July 2022 |work=CricTracker |date=27 July 2022 |language=en}}</ref> १२ जून २०२३ रोजी, ऑस्ट्रेलियाने भारताविरुद्ध आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप विजेतेपद जिंकल्यानंतर, ओव्हल येथे अंतिम सामन्यात २०९ धावांनी, ऑस्ट्रेलियाने सर्व प्रमुख आयसीसीट्रॉफी जिंकणारा पहिला संघ बनून इतिहास रचला.{{Citation needed|date=August 2023}} == सदस्य == {{मुख्य|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी}} ===प्रादेशिक संलग्नता=== [[File:International Cricket Council members by region.svg|thumb|alt=प्रदेशानुसार आयसीसी सदस्य|आयसीसीचे प्रदेश: {{legend|#007effff|[[आशिया क्रिकेट समिती]] (एसीसी)}} {{legend|#2bff00ff|[[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] (एसीए)}} {{legend|#66ccffff|[[आयसीसी युरोप]]}} {{legend|#7b0041ff|[[आयसीसी अमेरिका]]}} {{legend|#ffff00ff|[[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत]]}}]] आयसीसीच्या सदस्यांची संबंधित प्रादेशिक संस्थांद्वारे प्रशासित पाच प्रदेशांमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे:<ref name="Str">{{cite report |url=https://saca.org.za/wp-content/uploads/2013/04/01-Structure-and-Contacts_2012_USB.pdf |title=ICC Structure |work=Cricket South Africa |date=१ एप्रिल २०१३ |access-date=१ जून २०२५}}</ref> * [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] * [[आशिया क्रिकेट समिती]] * [[आयसीसी अमेरिका]] * [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत]] * [[आयसीसी युरोप]] १९९७ मध्ये विलीन होऊन आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशनची स्थापना होण्यापूर्वी [[पूर्व आणि मध्य आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] आणि [[पश्चिम आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] या आफ्रिकेतील क्रिकेटचे व्यवस्थापन करत होत्या.<ref>{{cite news |url=https://i.imgci.com/link_to_database/ARCHIVE/CRICKET_NEWS/1998/OCT/ACA_HISTORY_01OCT1998.html |first=Cois |last=du Plooy |title=History of the Africa Cricket Association |date=१ ऑक्टोबर १९९८ |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२९ सप्टेंबर २०२२ |archive-date=२० जुलै २०२३ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720134830/https://i.imgci.com/link_to_database/ARCHIVE/CRICKET_NEWS/1998/OCT/ACA_HISTORY_01OCT1998.html |url-status=live}}</ref> [[युरोप क्रिकेट समिती]] ही युनायटेड किंग्डम वगळता युरोपमधील क्रिकेटचे व्यवस्थापन करत होती. २००८ मध्ये तिची जागा आयसीसी युरोपने घेतली आणि नंतर २०१० मध्ये ती विसर्जित करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/european-programme-for-2010-announced-616520 |title=European programme for 2010 announced |work=[[क्रिकइन्फो]] |author=Martin Williamson |date=२५ फेब्रुवारी २०१३ |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=६ डिसेंबर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206130832/https://www.espncricinfo.com/story/european-programme-for-2010-announced-616520 |url-status=live}}</ref> === पूर्ण सदस्य === [[File:International Cricket Council members (by status) Current.svg|thumb|सदस्यत्वाच्या दर्जानुसार सध्याचे आयसीसी सदस्य:<br /> {{Color box|#ff0000|border=darkgray}} पूर्ण सदस्य<br /> {{Color box|#ff6600|border=darkgray}} [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] दर्जा असलेले सहयोगी सदस्य<br /> {{Color box|#ff9900|border=darkgray}} सहयोगी सदस्य<br /> {{Color box|#333333|border=darkgray}} माजी किंवा निलंबित सदस्य<br /> {{Color box|#cccccc|border=darkgray}} सदस्य नसलेले]] पूर्ण सदस्यांमध्ये आयसीसीमध्ये पूर्ण मतदान हक्क असलेल्या आणि अधिकृत कसोटी सामने खेळणाऱ्या संघांच्या १२ प्रशासकीय संस्थांचा समावेश होतो.<ref name="Members"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:90%;" ! क्र. ! देश ! संघ ! प्रशासकीय संस्था ! पूर्ण सदस्यत्वापासून ! कसोटी दर्जापासून ! प्रदेश |- | १ | {{flag|इंग्लंड}} | [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[इंग्लंड १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[इंग्लंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] | १५ जून १९०९ | १५ मार्च १८७७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २ | {{flag|ऑस्ट्रेलिया}} | [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] | १५ जून १९०९ | १५ मार्च १८७७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ३ | {{flag|दक्षिण आफ्रिका}} | [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[दक्षिण आफ्रिका १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[दक्षिण आफ्रिका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] | १५ जून १९०९ | १२ मार्च १८८९ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४ | {{cr|WIN}} | [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[वेस्ट इंडीज १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[वेस्ट इंडीज १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] | ३१ मे १९२६ | २३ जून १९२८ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ५ | {{flag|न्यू झीलंड}} | [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[न्यूझीलंड १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[न्यू झीलंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[न्यू झीलंड क्रिकेट]] | ३१ मे १९२६ | १० जानेवारी १९३० | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ६ | {{flag|भारत}} | [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[भारत १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[भारत १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] | ३१ मे १९२६ | २५ जून १९३२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७ | {{flag|पाकिस्तान}} | [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[पाकिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[पाकिस्तान १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[पाकिस्तान १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] | २८ जुलै १९५२ | १६ ऑक्टोबर १९५२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८ | {{flag|श्रीलंका}} | [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[श्रीलंका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[श्रीलंका १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[श्रीलंका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[श्रीलंका क्रिकेट]] | २१ जुलै १९८१ | २१ जुलै १९८१ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९ | {{flag|झिम्बाब्वे}} | [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[झिम्बाब्वे १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[झिम्बाब्वे १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] | ६ जुलै १९९२ | १८ ऑक्टोबर १९९२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | १० | {{flag|बांगलादेश}} | [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बांगलादेश राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[बांगलादेश १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[बांगलादेश १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]] | २६ जून २००० | १० नोव्हेंबर २००० | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ११ | {{flag|आयर्लंड}} | [[आयर्लंड क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[आयर्लंड १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[आयर्लंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट आयर्लंड]] | २२ जून २०१७ | ११ मे २०१८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | १२ | {{flag|अफगाणिस्तान|२०१३}} | [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[अफगाणिस्तान १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] | [[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] | २२ जून २०१७ | १४ जून २०१८ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |} === सहयोगी सदस्य === सहयोगी सदस्यांमध्ये अशा देशांतील ९९ प्रशासकीय संस्थांचा समावेश होतो, जिथे क्रिकेट सुस्थापित आणि संघटित आहे, परंतु त्यांना पूर्ण सदस्यत्व देण्यात आलेले नाही.<ref name="Members"/> यांपैकी आठ सहयोगी संघांना एकदिवसीय दर्जा आहे आणि त्यांचा [[आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी|आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी]]त समावेश आहे.<ref name="Members"/><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Team rankings, Men ODIs |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217055817/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:90%;" ! क्र. ! देश ! प्रशासकीय संस्था ! सहयोगी सदस्यत्वापासून ! एकदिवसीय दर्जापासून ! प्रदेश |- | १ | {{country|नेदरलँड्स}} | [[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] | style="text-align:center;" | १९६६ | style="text-align:center;" | २०१८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २ | {{country|कॅनडा}} | [[क्रिकेट कॅनडा]] | style="text-align:center;" | १९६८ | style="text-align:center;" | २०२३ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ३ | {{country|संयुक्त अरब अमिराती}} | [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] | style="text-align:center;" | १९९० | style="text-align:center;" | २०१४ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ४ | {{country|नामिबिया}} | [[क्रिकेट नामिबिया]] | style="text-align:center;" | १९९२ | style="text-align:center;" | २०१९ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५ | {{country|स्कॉटलंड}} | [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] | style="text-align:center;" | १९९४ | style="text-align:center;" | २००५ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६ | {{country|नेपाळ}} | [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन]] | style="text-align:center;" | १९९६ | style="text-align:center;" | २०१८ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७ | {{country|ओमान}} | [[ओमान क्रिकेट]] | style="text-align:center;" | २०१४ | style="text-align:center;" | २०१९ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८ | {{country|अमेरिका}} | [[यूएसए क्रिकेट]] | style="text-align:center;" | २०१९ | style="text-align:center;" | २०१९ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |} {{collapse top|सहयोगी देश}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align:left; font-size:90%;" ! क्र. ! देश<ref name="Members"/> ! संघ ! प्रशासकीय संस्था ! संलग्न सदस्यत्व{{efn|देशाला संलग्न सदस्यत्व मिळाल्याचे वर्ष. हा सहयोगी सदस्यत्वापेक्षा खालचा सदस्यत्वाचा स्तर होता. नंतर हे दोन्ही स्तर एकत्र करण्यात आले.}} ! सहयोगी सदस्यत्व ! प्रदेश |- | १ | {{country|आर्जेन्टिना}} | [[आर्जेन्टिना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[आर्जेन्टिना राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[अर्जेंटिना क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९७४ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | २ | {{country|ऑस्ट्रिया}} | [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[ऑस्ट्रियन क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९२ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३ | {{country|बहामास}} | [[बहामास राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बहामास क्रिकेट असोसिएशन]] | १९८७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ४ | {{country|बहरैन}} | [[बहरैन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बहरैन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बहारीन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५ | {{country|बेल्जियम}} | [[बेल्जियम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बेल्जियम राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बेल्जियम क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९१ | २००५ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६ | {{country|बेलीझ}} | [[बेलीझ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बेलीझ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बेलीझ नॅशनल क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ७ | {{country|बर्म्युडा}} | [[बर्म्युडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बर्म्युडा महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • [[बर्म्युडा राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[बर्म्युडा क्रिकेट बोर्ड]] | लागू नाही | १९६६ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ८ | {{country|भूतान}} | [[भूतान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[भूतान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[भूतान क्रिकेट परिषद बोर्ड]] | २००१ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९ | {{country|बोत्स्वाना}} | [[बोत्स्वाना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बोत्स्वाना राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २००५ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | १० | {{country|ब्राझील}} | [[ब्राझिल राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[ब्राझिलियन क्रिकेट कॉन्फेडरेशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ११ | {{country|बल्गेरिया}} | [[बल्गेरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बल्गेरिया महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[बल्गेरियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २००८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | १२ | {{country|कंबोडिया}} | [[कंबोडिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कंबोडिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कंबोडिया क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | २०२२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | १३ | {{country|कामेरून}} | [[कामेरून राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कामेरून राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कॅमेरून क्रिकेट फेडरेशन]] | २००७ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | १४ | {{country|कॅनडा}} | [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कॅनडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[कॅनडा १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट कॅनडा]] | लागू नाही | १९६८ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | १५ | {{country|केमन द्वीपसमूह}} | [[केमन द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[केमन द्वीपसमूह महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[केमन द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९७ | २००२ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | १६ | {{country|चिली}} | [[चिले राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[चिले राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[चिली क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | १७ | {{country|चीन}} | [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[चीन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[चीनी क्रिकेट असोसिएशन]] | २००४ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | १८ | {{country|कूक द्वीपसमूह}} | [[कूक द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कूक द्वीपसमूह राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कुक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | १९ | {{country|कोस्टा रिका}} | [[कोस्टा रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कोस्टा रिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कोस्टा रिका क्रिकेट फेडरेशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | २० | {{country|क्रोएशिया}} | [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रोएशियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २००१ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २१ | {{country|सायप्रस}} | [[सायप्रस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सायप्रस क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९९ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २२ | {{country|चेक प्रजासत्ताक}} | [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[चेक क्रिकेट युनियन]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २३ | {{country|डेन्मार्क}} | [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[डेन्मार्क राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[डेन्मार्क राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[डॅनिश क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | १९६६ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २४ | {{country|एस्टोनिया}} | [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[एस्टोनियन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २५ | {{country|इस्वाटिनी}} | [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इस्वातीनी क्रिकेट असोसिएशन]] | २००७ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | २६ | {{country|फॉकलंड द्वीपसमूह}} | [[फॉकलंड द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[फॉकलंड क्रिकेट असोसिएशन]] | २००७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | २७ | {{country|फिजी}} | [[फिजी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[फिजी राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट फिजी]] | लागू नाही | १९६५ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | २८ | {{country|फिनलंड}} | [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट फिनलंड]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २९ | {{country|फ्रान्स}} | [[फ्रान्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फ्रान्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[असोसिएशन फ्रांस क्रिकेट]] | १९८७ | १९९८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३० | {{country|गांबिया}} | [[गांबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[गांबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[गॅम्बिया क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ३१ | {{country|जर्मनी}} | [[जर्मनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[जर्मनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[जर्मन क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९१ | १९९९ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३२ | {{country|घाना}} | [[घाना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[घाना राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[घाना क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ३३ | {{country|जिब्राल्टर}} | [[जिब्राल्टर राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[जिब्राल्टर क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९६९ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३४ | {{country|ग्रीस}} | [[ग्रीस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ग्रीस राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[हेलेनिक क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९५ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३५ | {{country|गर्न्सी}} | [[गर्न्सी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[गर्न्सी महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[ग्वेर्नसे क्रिकेट बोर्ड]] | २००५ | २००८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३६ | {{country|हाँग काँग}} | [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[हाँग काँग राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[हाँग काँग राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट हाँग काँग]] | लागू नाही | १९६९ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ३७ | {{country|हंगेरी}} | [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[हंगेरियन क्रिकेट असोसिएशन]] | २०१२ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३८ | {{country|इंडोनेशिया}} | [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट इंडोनेशिया]] | २००१ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]]/[[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ३९ | {{country|इराण}} | [[इराण राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इराण महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराण क्रिकेट असोसिएशन]] | २००३ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ४० | {{country|आइल ऑफ मान}} | [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[आयल ऑफ मॅन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००४ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४१ | {{country|इस्रायल}} | [[इस्रायल राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इस्रायल क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९७४ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४२ | {{country|इटली}} | [[इटली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इटली राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इटालियन क्रिकेट फेडरेशन]] | १९८४ | १९९५ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४३ | {{country|कोत द'ईवोआर}} | [[आयवरी कोस्ट राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[आयव्हरी कोस्ट क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २०२२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४४ | {{country|जपान}} | [[जपान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[जपान राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] | १९८९ | २००५ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]]/[[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ४५ | {{country|जर्सी}} | [[जर्सी क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[जर्सी महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[जर्सी क्रिकेट बोर्ड]] | २००५ | २००७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४६ | {{country|केन्या}} | [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[केन्या राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[केन्या राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट केन्या]] | लागू नाही | १९८१ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४७ | {{country|कुवेत}} | [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कुवेत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[कुवेत राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट कुवेत]] | १९९८ | २००५ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ४८ | {{country|लेसोथो}} | [[लेसोथो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[लेसोथो राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[लेसोथो क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४९ | {{country|लक्झेंबर्ग}} | [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[लक्झेंबर्ग क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ५० | {{country|मलावी}} | [[मलावी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मलावी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट मलावी]] | १९९८ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५१ | {{country|मलेशिया}} | [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मलेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[मलेशिया १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[मलेशियन क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९६७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५२ | {{country|मालदीव}} | [[मालदीव राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मालदीव राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[मालदीव क्रिकेट बोर्ड]] | १९९८ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५३ | {{country|माली}} | [[माली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[माली राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मालियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २००५ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५४ | {{country|माल्टा}} | [[माल्टा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[माल्टा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[माल्टा क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ५५ | {{country|मॉरिशस}} | [[मॉरिशस क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मॉरिशस क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २०२६ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५६ | {{country|मेक्सिको}} | [[मेक्सिको राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मेक्सिको राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मेक्सिको क्रिकेट असोसिएशन]] | २००४ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ५७ | {{country|मंगोलिया}} | [[मंगोलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मंगोलिया क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | २०२१ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५८ | {{country|मोझांबिक}} | [[मोझांबिक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मोझांबिक राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[मोझांबिकन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००३ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५९ | {{country|म्यानमार}} | [[म्यानमार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[म्यानमार राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[म्यानमार क्रिकेट फेडरेशन]] | २००६ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ६० | {{country|नामिबिया}} | [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नामिबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नामिबिया राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट नामिबिया]] | लागू नाही | १९९२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ६१ | {{country|नेपाळ}} | [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नेपाळ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नेपाळ राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन]] | १९८८ | १९९६ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ६२ | {{country|नेदरलँड्स}} | [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९६६ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६३ | {{country|नायजेरिया}} | [[नायजेरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नायजेरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नायजेरिया राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[नायजेरिया क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २००२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ६४ | {{country|नॉर्वे}} | [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नॉर्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[नॉर्वेजियन क्रिकेट बोर्ड]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६५ | {{country|ओमान}} | [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ओमान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[ओमान क्रिकेट]] | २००० | २०१४ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ६६ | {{country|पनामा}} | [[पनामा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[पनामा क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ६७ | {{country|पापुआ न्यू गिनी}} | [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट पीएनजी]] | लागू नाही | १९७३ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ६८ | {{country|पेरू}} | [[पेरू राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[पेरू राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[पेरू क्रिकेट असोसिएशन]] | २००७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ६९ | {{country|फिलिपिन्स}} | [[फिलिपिन्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फिलिपिन्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[फिलिपाइन्स क्रिकेट असोसिएशन]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ७० | {{country|पोर्तुगाल}} | [[पोर्तुगाल राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[पोर्तुगीज क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९६ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७१ | {{country|कतार}} | [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कतार राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[कतार क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९९ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७२ | {{country|रोमेनिया}} | [[रोमेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[रोमेनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट रोमानिया]] | २०१३ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७३ | {{country|रवांडा}} | [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[रवांडा क्रिकेट असोसिएशन]] | २००३ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ७४ | {{country|सेंट हेलेना}} | [[सेंट हेलेना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सेंट हेलेना क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ७५ | {{country|सामोआ}} | [[सामोआ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सामो‌आ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटना]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ७६ | {{country|सौदी अरेबिया}} | [[सौदी अरेबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सौदी अरेबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सौदी अरेबिया क्रिकेट फेडरेशन]] | २००३ | २०१६ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७७ | {{country|स्कॉटलंड}} | [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] | लागू नाही | १९९४ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७८ | {{country|सर्बिया}} | [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सर्बिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सर्बियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २०१५ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७९ | {{country|सेशेल्स}} | [[सेशेल्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सेशेल्स क्रिकेट असोसिएशन]] | २०१० | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ८० | {{country|सियेरा लिओन}} | [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सिएरा लिओन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ८१ | {{country|सिंगापूर}} | [[सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सिंगापूर राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९७४ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८२ | {{country|स्लोव्हेनिया}} | [[स्लोव्हेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[स्लोव्हेनियन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००५ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८३ | {{country|दक्षिण कोरिया}} | [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कोरिया क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ८४ | {{country|स्पेन}} | [[स्पेन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[स्पेन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट स्पेन]] | १९९२ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८५ | {{country|सुरिनाम}} | [[सुरिनाम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सुरीनाम क्रिकेट बोर्ड]] | २००२ | २०११ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ८६ | {{country|स्वीडन}} | [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[स्वीडन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[स्वीडिश क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९७ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८७ | {{country|स्वित्झर्लंड}} | [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट स्वित्झर्लंड]] | १९८५{{efn|स्वित्झर्लंडला १९८५ मध्ये सदस्यत्व देण्यात आले होते, परंतु २०१२ मध्ये त्याला आयसीसीमधून वगळण्यात आले.<ref>{{cite news |url=https://www.cricketswitzerland.ch/news/2012/2012-icc-expel-switzerland/ |title=ICC expel Switzerland |publisher=Cricket Switzerland |date=२०१२ |access-date=२२ जुलै २०२० |archive-date=२२ जुलै २०२० |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722114058/https://www.cricketswitzerland.ch/news/2012/2012-icc-expel-switzerland/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/when-switzerland-became-first-country-to-have-icc-affiliate-status-revoked-149260 |title=When Switzerland became the first country to have its ICC affiliate status revoked |publisher=Cricket Country |date=२६ जून २०१६ |access-date=२२ जुलै २०२०}}</ref> त्यानंतर जुलै २०२१ मध्ये स्वित्झर्लंडला पुन्हा सदस्यत्व देण्यात आले.<ref name="ICC-July21">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2190752 |title=Get to know the ICC's three newest Members |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१८ जुलै २०२१ |archive-date=१८ जुलै २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718123143/https://www.icc-cricket.com/news/2190752 |url-status=live}}</ref>}} | २०२१ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८८ | {{country|ताजिकिस्तान}} | [[ताजिकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ताजिकिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[ताजिकिस्तान क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २०२१ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८९ | {{country|टांझानिया}} | [[टांझानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[टांझानिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[टांझानिया क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | २००१ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ९० | {{country|थायलंड}} | [[थायलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[थायलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट असोसिएशन ऑफ थायलंड]] | १९९५ | २००५ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९१ | {{country|पूर्व तिमोर}} | [[पूर्व तिमोर क्रिकेट संघ|पुरुष]] • महिला • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | पूर्व तिमोर क्रिकेट महासंघ | लागू नाही | २०२५ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ९२ | {{country|तुर्की}} | [[तुर्की राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[तुर्की राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट तुर्की]] | २००८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ९३ | {{country|टर्क्स आणि कैकास द्वीपसमूह}} | [[टर्क आणि कैकोस द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[तुर्क आणि कैकोस क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ९४ | {{country|युगांडा}} | [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[युगांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[युगांडा राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[युगांडा क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९९८ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ९५ | {{country|संयुक्त अरब अमिराती}} | [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] | १९८९ | १९९० | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९६ | {{country|अमेरिका}} | [[युनायटेड स्टेट्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[अमेरिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[अमेरिका १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[यूएसए क्रिकेट]] | लागू नाही | १९६५{{efn|अमेरिकेला १९६५ मध्ये [[युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका क्रिकेट असोसिएशन]]च्या प्रशासनाखाली सहयोगी सदस्यत्व देण्यात आले होते. त्या संस्थेला सप्टेंबर २०१७ मध्ये आयसीसीमधून वगळण्यात आले. यूएसए क्रिकेटला जानेवारी २०१९ मध्ये सदस्यत्व देण्यात आले.}}<br />२०१९ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ९७ | {{country|उझबेकिस्तान}} | [[उझबेकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[उझबेकिस्तान क्रिकेट महासंघ]] | लागू नाही | २०२२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९८ | {{country|व्हानुआतू}} | [[व्हानुआतू राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[व्हानुआतू राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[वानुआटू क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९५ | २००९ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ९९ | {{country|झांबिया}} | [[झांबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[झांबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[झांबिया क्रिकेट युनियन]] | लागू नाही | २०२५ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |} {{cob}} ==स्थान== [[Image:ICC Dubai 1.jpg|thumb|200px|right|[[दुबई]] मधील आयसीसी कार्यालय]] त्याच्या निर्मितीपासून, आयसीसीचे [[लॉर्ड्स क्रिकेट ग्राउंड]] हे त्याचे घर होते आणि १९९३ मध्ये त्याचे कार्यालय मैदानाच्या नर्सरीच्या शेवटी असलेल्या "क्लॉक टॉवर" इमारतीत हलवले. एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या विश्वचषकाच्या हक्कांचे व्यावसायिक शोषण करून स्वतंत्रपणे चालवल्या जाणाऱ्या आयसीसीला सुरुवातीला निधी दिला गेला. सर्व सदस्य देशांचे युनायटेड किंगडमसोबत दुहेरी-कर करार नसल्यामुळे, आयसीसी डेव्हलपमेंट (इंटरनॅशनल) प्रा.लि, यूके बाहेर आयडीआय म्हणून ओळखले जाते. हे जानेवारी १९९४ मध्ये स्थापित केले गेले आणि मोनॅको येथे आधारित होते. बाकी नव्वदच्या दशकात आयडीआयचा कारभार हा माफक कारभार होता. परंतु २००१ ते २००८ पर्यंतच्या सर्व आयसीसी इव्हेंट्सच्या अधिकारांच्या बंडलच्या वाटाघाटीमुळे, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट आणि आयसीसी सदस्य देशांना उपलब्ध महसूल मोठ्या प्रमाणात वाढला. यामुळे मोनॅकोमध्ये आयडीआयद्वारे नियुक्त व्यावसायिक कर्मचाऱ्यांच्या संख्येत वाढ झाली. लॉर्ड्सवर राहिलेल्या कौन्सिलच्या क्रिकेट प्रशासकांना मोनॅकोमधील त्यांच्या व्यावसायिक सहकाऱ्यांपासून वेगळे करण्यात आले याचाही तोटा झाला. परिषदेने त्यांच्या व्यावसायिक उत्पन्नाचे करापासून संरक्षण करताना त्यांचे सर्व कर्मचारी एकाच कार्यालयात एकत्र आणण्याचे मार्ग शोधण्याचा निर्णय घेतला. लॉर्ड्स येथे राहण्याच्या पर्यायाची चौकशी करण्यात आली आणि स्पोर्ट इंग्लंडच्या माध्यमातून ब्रिटिश सरकारला विनंती करण्यात आली की, आयसीसीला त्यांचे सर्व कर्मचारी (व्यावसायिक बाबींवर काम करणाऱ्यांसह) लंडनमध्ये ठेवण्याची परवानगी द्यावी - परंतु त्याच्या व्यावसायिक उत्पन्नावर कॉर्पोरेशन कर यूकेला पैसे देण्यापासून विशेष सूट देण्यात यावी. ब्रिटिश सरकार एक उदाहरण तयार करण्यास तयार नव्हते आणि ही विनंती मान्य करणार नाही. परिणामी, आयसीसीने इतर ठिकाणांची तपासणी केली आणि अखेरीस [[संयुक्त अरब अमिराती]]मधील [[दुबई]] शहरात स्थायिक झाले. ब्रिटिश व्हर्जिन आयलंडमध्येही आयसीसी नोंदणीकृत आहे. ऑगस्ट २००५ मध्ये, आयसीसीने त्यांची कार्यालये दुबईला हलवली आणि त्यानंतर लॉर्ड्स आणि मोनॅको येथील कार्यालये बंद केली. आयसीसीच्या कार्यकारी मंडळाने बाजूने ११-१ मत दिल्यानंतर दुबईला हलविण्यात आले.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/4326601.stm | work=BBC News | title=Cricket chiefs move base to Dubai | date=7 March 2005}}</ref> आयसीसीच्या दुबईला जाण्याचा मुख्य चालक त्याच्या मुख्य कर्मचाऱ्यांना एकाच कर-कार्यक्षम ठिकाणी एकत्र आणण्याची इच्छा होती, तर दुय्यम कारण म्हणजे आयसीसीच्या जवळ कार्यालये हलवण्याची इच्छा. लॉर्ड्स हे तार्किक ठिकाण होते जेव्हा आयसीसीचे व्यवस्थापन मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब (एमसीसी) द्वारे केले जात होते (१९९३ पर्यंत अशी परिस्थिती होती). परंतु जागतिक क्रिकेटमध्ये भारत आणि पाकिस्तानच्या वाढत्या सामर्थ्याने ब्रिटिश खाजगी सदस्यांच्या क्लबने (एमसीसी) आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटवर सतत नियंत्रण ठेवणे अनाक्रोनिक आणि टिकाऊ बनवले आहे. १९९३ मध्ये झालेल्या बदलांचा आणि सुधारणांचा थेट परिणाम म्हणजे लॉर्ड्सपासून अधिक तटस्थ ठिकाणी जाणे.<ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/GD23Df05.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20050422140355/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/GD23Df05.html|url-status=unfit|archive-date=22 April 2005|title= Cricket's home moves closer to the money|work=[[एशिया टाइम्स ऑनलाइन]]| date=23 April 2005|access-date=18 August 2017}}</ref> ==उत्पन्नाची निर्मिती== आयसीसी आयोजीत केलेल्या स्पर्धांमधून उत्पन्न मिळवते, प्रामुख्याने [[क्रिकेट विश्वचषक]], आणि त्या उत्पन्नातील बहुतांश भाग ते सदस्यांना वितरीत करते. २००७ आणि २०१५ दरम्यान वर्ल्ड कपचे प्रायोजकत्व आणि दूरचित्रवाणी अधिकार यूएस$१.६ अब्जाहून अधिक कमावले, जे आतापर्यंत आयसीसीचे मुख्य उत्पन्नाचे स्रोत होते.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/current/story/271994.html |title=ICC rights go to ESPN-Star|publisher=[[ईएसपीएन]] | work=[[क्रिकइन्फो]]|date= 9 December 2006|access-date=8 May 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/276853.html |title=ICC set to cash in on sponsorship rights |publisher=[[ईएसपीएन]] | work=[[क्रिकइन्फो]] |date= 18 January 2007|access-date=8 May 2011}}</ref> ३१ डिसेंबर २००७ पर्यंतच्या नऊ महिन्यांच्या लेखा कालावधीत आयसीसीचे परिचालन उत्पन्न $१२.६६ दशलक्ष होते, मुख्यत्वे सदस्य सदस्यता आणि प्रायोजकत्वातून. याउलट, इव्हेंटचे उत्पन्न यूएस$२८५.८७ दशलक्ष होते, ज्यात २००७ विश्वचषकातील $२३९ दशलक्ष समाविष्ट होते. या कालावधीत $६.६९५ दशलक्ष गुंतवणुकीचे उत्पन्न देखील होते. २०२२ मध्ये आयसीसीने निव्वळ उत्पन्न म्हणून यूएस$२०८,३७५,००० उत्पन्न केले.<ref>[https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/05/10/87728b20-b1ea-469d-871b-f42d5bfee10f/ICC-Consolidated-Financial-Statements-2022.pdf THE INTERNATIONAL CRICKET COUNCIL LIMITED AND ITS SUBSIDIARIES, CONSOLIDATED FINANCIAL STATEMENTS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230517210125/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/05/10/87728b20-b1ea-469d-871b-f42d5bfee10f/ICC-Consolidated-Financial-Statements-2022.pdf |date=2023-05-17 }} 31 December 2022</ref> आयसीसीकडे द्विपक्षीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांमधून ([[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]], [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]]) कोणतेही उत्पन्न नाही, जे बहुतेक आंतरराष्ट्रीय खेळाचे वेळापत्रक बनवतात, कारण ते त्याच्या सदस्यांच्या मालकीचे आणि चालवतात. विश्वचषकातील कमाई वाढवण्यासाठी त्याने इतर नवीन कार्यक्रम तयार करण्याचा प्रयत्न केला आहे. यामध्ये २००५ मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये खेळलेल्या [[आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] आणि [[आयसीसी सुपर सीरिज]]चा समावेश आहे. मात्र, या स्पर्धांना आयसीसीच्या अपेक्षेप्रमाणे यश मिळालेले नाही. सुपर सिरीजला मोठ्या प्रमाणावर अपयश म्हणून पाहिले गेले आणि त्याची पुनरावृत्ती होण्याची अपेक्षा नाही आणि भारताने २००६ मध्ये चॅम्पियन्स ट्रॉफी रद्द करण्याची मागणी केली.<ref>{{cite news| url=http://www.theage.com.au/news/cricket/biggest-player-in-the-game-flexes-muscle/2006/01/06/1136387626870.html | location=Melbourne | work=[[The Age]] | title=Biggest player in the game flexes muscle | date=7 January 2006}}</ref> चॅम्पियन्स ट्रॉफी २००४ इव्हेंटचा उल्लेख विस्डेन २००५ मध्ये संपादकाने "टूर्नामेंटचा टर्की" आणि "फियास्को" म्हणून केला होता; २००६ च्या कार्यक्रमाला नवीन स्वरूपामुळे मोठे यश म्हणून पाहिले जात असले तरी.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/267074.html |title=ICC President thanks India for "outstanding" ICC Champions Trophy | author=Murgatroyd, Brian / ICC|publisher=ESPN | work=Cricinfo |date= 6 November 2006|access-date=18 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/267074.html |title=When the cricket did all the talking |publisher=ESPN | work=Cricinfo |date= 7 November 2006|access-date=18 August 2017}}</ref> [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२००७ मध्ये]] पहिल्यांदा खेळला गेलेला [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०]] यशस्वी ठरला. आयसीसीची सध्याची योजना दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आयोजित करणे आहे, ज्यामध्ये सम संख्येच्या वर्षांत खेळला जाणारा ट्वेंटी-२० विश्वचषक, [[उन्हाळी ऑलिम्पिक खेळ|ऑलिम्पिक खेळांच्या]] आदल्या वर्षी होणारा विश्वचषक आणि सायकलच्या उर्वरित वर्षात आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी आयोजित केली जाईल. हे चक्र [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२०१०]] मध्ये सुरू झाले, [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]] स्पर्धेच्या एका वर्षानंतर. ==स्पर्धा आणि विजेते== {{हेसुद्धा पाहा|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} ===आयसीसी स्पर्धा=== [[File:ICC Cricket World Cup Trophy.jpg|thumb|[[क्रिकेट विश्वचषक]] ट्रॉफी]] {|class="wikitable" style="text-align:left;" style="font-size: 90%" !स्पर्धा !स्वरूप !{{tooltip|स्पर्धा|आयोजित झालेल्या आवृत्त्यांची संख्या}} !सद्य विजेता !सर्वाधिक विजेतेपदे !पहिली !शेवटची !पुढील |- ! colspan=8|पुरुष |- |[[क्रिकेट विश्वचषक]]<ref name="WC">{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-all-the-odi-world-cup-winners-till-date-1746182528-1|title=World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२ मार्च २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260302042038/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-all-the-odi-world-cup-winners-till-date-1746182528-1|url-status=live}}</ref> |[[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] |१३ |{{Cr|AUS}} |{{Cr|AUS}} (६) |[[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]] |[[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३]] |[[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक|२०२७]] |- |[[आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|चॅम्पियन्स चषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-series-results/icc-champions-trophy-icc-knockout-44|title=Series results For ICC Champions Trophy (ICC Knock Out)|work=[[क्रिकइन्फो]]|access-date=१ जून २०२५|archive-date=२८ फेब्रुवारी २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250228133226/https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-series-results/icc-champions-trophy-icc-knockout-44|url-status=live}}</ref> |[[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] |८{{efn|name=CT|१९९८ आणि २००० मधील पहिल्या दोन आवृत्त्यांमध्ये ही स्पर्धा आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी म्हणून ओळखली जात होती.}} |{{Cr|IND}} |{{Cr|IND}} (३) |[[१९९८ विल्स आंतरराष्ट्रीय चषक|१९९८]] |[[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२५]] |[[२०२९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२९]] |- |[[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|टी२० विश्वचषक]]<ref name="WC"/> |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] |१०{{efn|name=T20WC|२००७ ते २०१६ या कालावधीत ही स्पर्धा आयसीसी वर्ल्ड टी२० म्हणून ओळखली जात होती आणि २०१८ मध्ये तिचे नाव पुरुष टी२० विश्वचषक असे करण्यात आले.}} |{{Cr|IND}} |{{Cr|IND}} (३) |[[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] |- |[[आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/world-test-championship-winners-list-1741691620-1|title=World Test Championship Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=१७ फेब्रुवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260217163735/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/world-test-championship-winners-list-1741691620-1|url-status=live}}</ref> |[[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]] |३ |{{Cr|RSA}} |{{Cr|AUS}} (१), {{Cr|NZL}} (१), {{Cr|RSA}} (१) |[[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१]] |[[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५]] |[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२७]] |- ! colspan=8|महिला |- |[[महिला क्रिकेट विश्वचषक|क्रिकेट विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-odi-world-cup-winners-list-1973-to-2025-1820002973-1|title=Women's ODI World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=८ मार्च २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260308192019/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-odi-world-cup-winners-list-1973-to-2025-1820002973-1|url-status=live}}</ref> |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|मएदिआ]] |१३ |{{Crw|IND}} |{{Crw|AUS}} (७) |[[१९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७३]] |[[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२५]] |[[२०२९ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२९]] |- |[[आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|टी२० विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-t20-world-cup-winners-list-1729340572-1|title=Women's T20I World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२ मार्च २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260302232404/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-t20-world-cup-winners-list-1729340572-1|url-status=live}}</ref> |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|मटी२०आ]] |१०{{efn|name=WT20WC|२००९ ते २०१८ या कालावधीत ही स्पर्धा आयसीसी महिला वर्ल्ड टी२० म्हणून ओळखली जात होती आणि २०२० मध्ये तिचे नाव महिला टी२० विश्वचषक असे करण्यात आले.}} |{{Crw|AUS}} |{{Crw|AUS}} (७) |[[२००९ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]] |[[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२८]] |- |[[आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक|चॅम्पियन्स चषक]]<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-womens-champions-trophy-sri-lanka-ftp-2627995-2024-11-04|title=ICC introduces Women's Champions Trophy, Sri Lanka to host first edition in 2027|date=४ नोव्हेंबर २०२४|access-date=१ जून २०२५|work=[[India Today]]|archive-date=२५ जुलै २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250725045700/https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-womens-champions-trophy-sri-lanka-ftp-2627995-2024-11-04|url-status=live}}</ref> |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|मटी२०आ]] |{{n/a}} |{{n/a}} |{{n/a}} |{{n/a}} |{{n/a}} |[[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक|२०२७]] |- ! colspan=8|१९ वर्षांखालील |- |[[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|१९ वर्षांखालील पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/under-19-world-cup-winners-list-1820006147-1|title=U19 Men's World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२८ फेब्रुवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228183718/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/under-19-world-cup-winners-list-1820006147-1|url-status=live}}</ref> |[[मर्यादित षटकांचे क्रिकेट|युवा एकदिवसीय]] |१६ |{{Cr19|IND}} |{{Cr19|IND}} (६) |[[१९८८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|१९८८]] |[[२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२८ १९ वर्षांखालील पुरुष क्रिकेट विश्वचषक|२०२८]] |- |[[१९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/webstories/sports/u19-womens-t20-world-cup-winners-full-list-32199|title=U19 Women's T20 World Cup Winners|work=[[NDTV]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२३ मे २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523151014/https://sports.ndtv.com/webstories/sports/u19-womens-t20-world-cup-winners-full-list-32199|url-status=live}}</ref> |[[मर्यादित षटकांचे क्रिकेट|युवा टी२०आ]] |२ |{{Crw19|IND}} |{{Crw19|IND}} (२) |[[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक|२०२३]] |[[२०२५ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक|२०२५]] |[[२०२७ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक|२०२७]] |} ===पात्रता स्पर्धा=== आयसीसी विविध आंतरराष्ट्रीय प्रमुख स्पर्धांसाठी पात्रता स्पर्धांचे आयोजन करते. {|class="wikitable" style="text-align:left;" style="font-size: 90%" |+ !स्वरूप !एकदिवसीय !टी२०आ |- |पुरुष |[[आयसीसी विश्वचषक पात्रता सामने]] |[[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा]] |- | rowspan="2" |महिला |[[महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] | rowspan="2" |[[महिला टी२० विश्वचषक पात्रता]] |- |[[आयसीसी महिला चॅम्पियनशिप]] |} [[पदोन्नती आणि पदावनती]] असलेली दोन-स्तरीय लीग प्रणाली अस्तित्वात आहे, ज्यामध्ये सर्वोत्तम कामगिरी करणारे संघ [[आयसीसी विश्वचषक पात्रता सामने|क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठी]] पात्र ठरतात.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/new-qualification-pathway-for-14-team-2027-mens-odi-world-cup-approved-1289712|title=Qualification pathway for 14-team 2027 men's ODI World Cup approved|date=२० ऑक्टोबर २०१८|access-date=१ जून २०२५|work=[[क्रिकइन्फो]]|archive-date=१५ ऑगस्ट २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250815181527/https://www.espncricinfo.com/story/new-qualification-pathway-for-14-team-2027-mens-odi-world-cup-approved-1289712|url-status=live}}</ref> यापूर्वी ही तीन-स्तरीय प्रणाली होती आणि [[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक सुपर लीग]] हा तिचा सर्वोच्च स्तर होता. २०२७ विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेसाठी ही सुपर लीग रद्द करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/new-qualification-pathway-for-icc-mens-cricket-world-cup-approved|title=New qualification pathway for ICC Men's Cricket World Cup approved|date=२० ऑक्टोबर २०१८|access-date=१ जून २०२५|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:left;" style="font-size: 90%" !स्तर !लीग !संघ !सद्य आवृत्ती |- |१ |[[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] |८ |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|२०२४-२०२६]] |- |२ |[[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] |१२ |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग|२०२४-२०२६]] |} == नियम आणि नियमन == आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद खेळण्याच्या परिस्थिती, गोलंदाजी पुनरावलोकने आणि इतर आयसीसी नियमांचे निरीक्षण करते. आयसीसी कडे क्रिकेटच्या कायद्यांचा कॉपीराइट नाही: फक्त [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब|एमसीसी]] [[क्रिकेटचे कायदे|कायदे]] बदलू शकतात, जरी हे सहसा खेळाच्या जागतिक प्रशासकीय मंडळाशी सल्लामसलत करून केले जाते.{{Citation needed|date=September 2021}} आयसीसी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटसाठी खेळण्याच्या परिस्थितीचा एक संच राखते ज्यात कायद्यांमध्ये किरकोळ सुधारणा केल्या जातात. त्यांच्याकडे एक "आचारसंहिता" देखील आहे ज्याचे आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमधील संघ आणि खेळाडूंनी पालन करणे आवश्यक आहे. या संहितेचे उल्लंघन झाल्यास आयसीसी प्रतिबंध लागू करू शकते, सामान्यतः दंड. २००८ मध्ये आयसीसीने खेळाडूंवर १९ दंड ठोठावले होते. आयसीसी ने खेळण्याच्या स्थितीतील बदलांची घोषणा केली.<ref>{{Cite web |title=ICC announces changes to Playing Conditions |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/3345813 |access-date=2023-07-04 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> ==पंच आणि सामनाधिकारी== आयसीसी आंतरराष्ट्रीय [[पंच (क्रिकेट)|पंच]] आणि सामनाधिकारी नियुक्त करते जे सर्व मंजूर कसोटी सामने, एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय आणि ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यात काम करतात. आयसीसी पंचांचे तीन पॅनेल चालवते: [[आयसीसी पंचांचे एलिट पॅनेल|एलिट पॅनेल]], [[पंच आणि सामनाधिकारी आंतरराष्ट्रीय पॅनेल|आंतरराष्ट्रीय पॅनेल]], [[आयसीसी असोसिएट्स आणि एफिलिएट्स अंपायर पॅनल|सहयोगी आणि संलग्न पॅनेल]]. मार्च २०१२ पर्यंत, एलिट पॅनेलमध्ये बारा पंचांचा समावेश होता. सिद्धांतानुसार, एलिट पॅनेलचे दोन पंच प्रत्येक कसोटी सामन्यात अंपायर करतात, तर एक एलिट पॅनेल अंपायर आंतरराष्ट्रीय पॅनेलच्या एका पंचासह एकदिवसीय सामन्यांमध्ये उभा असतो. सरावात, आंतरराष्ट्रीय पॅनेलचे सदस्य अधूनमधून कसोटी सामन्यांमध्ये उभे राहतात, कारण ते कसोटी स्तरावर सामना करू शकतात की नाही आणि त्यांना एलिट पॅनेलमध्ये स्थान मिळावे की नाही हे पाहण्याची ही एक उत्तम चांगली संधी मानली जाते. एलिट पॅनेलचे सदस्य हे आयसीसीचे पूर्ण-वेळ कर्मचारी आहेत, जरी ते अजूनही, अगदी अधूनमधून, त्यांच्या राहत्या देशात [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट]] पंच करतात. एलिट अंपायर्ससाठी सरासरी वार्षिक कामकाजाचे वेळापत्रक ८-१० कसोटी सामने आणि १०-१५ एकदिवसीय, संभाव्य ऑन-फिल्ड वर्कलोड प्रति वर्ष ७५ दिवस, तसेच प्रवास आणि तयारीचा वेळ आहे.<ref>{{cite web|title=Match officials|url=http://www.icc-cricket.com/about/42/match-officials|publisher=www.icc-cricket.com|access-date=18 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003001326/http://www.icc-cricket.com/about/42/match-officials|archive-date=3 October 2013}}</ref> आंतरराष्ट्रीय पॅनेल हे दहा कसोटी खेळणाऱ्या क्रिकेट बोर्डांपैकी प्रत्येकी नामनिर्देशित अधिकाऱ्यांचे बनलेले आहे. पॅनेलचे सदस्य त्यांच्या मायदेशातील एकदिवसीय सामन्यांमध्ये काम करतात आणि एलिट पॅनेलला क्रिकेट कॅलेंडरमधील सर्वोच्च वेळेत मदत करतात जेव्हा त्यांना परदेशी वनडे आणि कसोटी सामन्यांसाठी नियुक्त केले जाऊ शकते. आंतरराष्ट्रीय पॅनेलचे सदस्य परदेशातील अंपायरिंग असाइनमेंट जसे की आयसीसी अंडर १९ क्रिकेट विश्वचषक त्यांच्या परदेशातील परिस्थितीबद्दलचे ज्ञान आणि समज सुधारण्यासाठी आणि त्यांना एलिट पॅनेलमध्ये संभाव्य पदोन्नतीसाठी तयार करण्यात मदत करण्यासाठी देखील करतात. यातील काही पंच क्रिकेट विश्वचषकातही काम करतात. प्रत्येक कसोटी क्रिकेट बोर्ड एका "थर्ड अंपायर" ची नियुक्ती करते ज्याला काही ठराविक ऑन-फिल्ड निर्णयांचे त्वरित दूरचित्रवाणी रिप्लेद्वारे पुनरावलोकन करण्यासाठी बोलावले जाऊ शकते. सर्व तिसरे पंच हे त्यांच्या स्वतःच्या देशात प्रथम श्रेणीचे पंच आहेत, आणि या भूमिकेला आंतरराष्ट्रीय पॅनेल आणि नंतर एलिट पॅनेलमध्ये एक पाऊल म्हणून पाहिले जाते.<ref>{{cite web|title=Emirates International Panel of ICC Umpires|url=http://www.icc-cricket.com/about/88/match-officials/emirates-international-panel-of-icc-umpires|publisher=www.icc-cricket.com|access-date=18 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304044124/http://www.icc-cricket.com/about/88/match-officials/emirates-international-panel-of-icc-umpires|archive-date=4 March 2016}}</ref> जून २००६ मध्ये आयसीसी सहयोगी आणि संलग्न आंतरराष्ट्रीय पंच पॅनेलची स्थापना करण्यात आली. २००५ मध्ये तयार करण्यात आलेल्या आयसीसी असोसिएट आणि एफिलिएट इंटरनॅशनल अंपायर्स पॅनेलला मागे टाकले आणि पाच आयसीसी डेव्हलपमेंट प्रोग्राम प्रादेशिक पंच पॅनेलमधून प्रत्येक निवडीसह, नॉन-टेस्ट न खेळणाऱ्या सदस्यांमधील पंचांसाठी शिखर म्हणून काम करते. असोसिएट आणि एफिलिएट इंटरनॅशनल अंपायर पॅनलचे सदस्य आयसीसी असोसिएट सदस्य, आयसीसी इंटरकॉन्टिनेंटल कप सामने आणि इतर सहयोगी आणि संलग्न स्पर्धांचा समावेश असलेल्या एकदिवसीय सामन्यांसाठी नियुक्तीसाठी पात्र आहेत. आयसीसी अंडर-१९ क्रिकेट विश्वचषकासह इतर आयसीसी स्पर्धांसाठीही उच्च कामगिरी करणाऱ्या पंचांचा विचार केला जाऊ शकतो आणि त्यांना आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी आणि आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत सहभागी होण्यासाठी आमंत्रित केले जाऊ शकते.<ref>{{cite web|title=ICC Associate and Affiliate International Umpires Panel|url=http://www.icc-cricket.com/about/89/match-officials/icc-associate-and-affiliate-international-umpires-panel|publisher=www.icc-cricket.com|access-date=18 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160602070629/http://www.icc-cricket.com/about/89/match-officials/icc-associate-and-affiliate-international-umpires-panel|archive-date=2 June 2016}}</ref> एक [[आयसीसी मॅच रेफरींचे एलिट पॅनेल]] देखील आहे जे सर्व कसोटी आणि एकदिवसीय सामन्यांमध्ये आयसीसीचे स्वतंत्र प्रतिनिधी म्हणून काम करतात. जानेवारी २००९ पर्यंत, त्याचे ६ सदस्य होते, ते सर्व अत्यंत अनुभवी माजी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू होते. पंचांना खेळाडू किंवा अधिकाऱ्यांची तक्रार करण्याचा अधिकार नसतो (जे पंचांना करावे लागते), परंतु ते आयसीसीच्या आचारसंहितेनुसार सुनावणी घेण्यास आणि सामन्यांमध्ये आवश्यकतेनुसार दंड आकारण्यासाठी, अधिकृत फटकारण्यापर्यंत जबाबदार असतात. निर्णयांवर अपील केले जाऊ शकते, परंतु बहुतेक प्रकरणांमध्ये मूळ निर्णय कायम ठेवला जातो. बीसीसीआयच्या विरोधामुळे पंचांच्या निर्णय पुनरावलोकन प्रणालीच्या सार्वत्रिक वापरावर - जून २०१२ पर्यंत - क्रिकेट खेळणाऱ्या राष्ट्रांमध्ये एकमत साधण्यात परिषद अपयशी ठरली. खेळणाऱ्या देशांच्या परस्पर कराराच्या अधीन राहून ते लागू केले जाईल.<ref>{{cite news| url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-27/top-stories/32440276_1_drs-ball-tracking-icc-executive-board| archive-url= https://archive.today/20130126142440/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-27/top-stories/32440276_1_drs-ball-tracking-icc-executive-board| url-status= dead| archive-date= 26 January 2013| title= No decision yet on universal application of DRS|work=[[टाइम्स ऑफ इंडिया]] |date=27 June 2012}}</ref> जुलै २०१२ मध्ये, आयसीसीने डीआरएस तंत्रज्ञानाच्या वापराबाबतची शंका दूर करण्यासाठी बीसीसीआयला संगणक दृष्टी आणि तंत्रज्ञानातील तज्ञ एड रोस्टेन यांनी केलेले बॉल ट्रॅकिंग संशोधन दाखवण्यासाठी एक शिष्टमंडळ पाठवण्याचा निर्णय घेतला.<ref>{{cite news| url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-10/top-stories/32617106_1_expert-in-computer-vision-icc-management-decision-review-system| archive-url= https://archive.today/20130126182508/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-10/top-stories/32617106_1_expert-in-computer-vision-icc-management-decision-review-system| url-status= dead| archive-date= 26 January 2013| title= Research on DRS to be shown to BCCI| date= 10 July 2012 |work=[[टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref><ref>{{cite web|title=Ireland and Afghanistan ICC newest full members amid wide-ranging governance reform|url=https://www.icc-cricket.com/news/422449|website=icc-cricket.com|publisher=ICC|access-date=22 June 2017}}</ref> ==प्रादेशिक संस्था== या प्रादेशिक संस्था क्रिकेट खेळाचे आयोजन, प्रचार आणि विकास करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतात: * [[आशियाई क्रिकेट परिषद]] * [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] * [[आयसीसी युरोप]] * [[आयसीसी अमेरिका]] * [[आयसीसी पूर्व आशिया-पॅसिफिक]] आयसीसी प्रादेशिक संस्था जे आशिया आणि आफ्रिकेच्या प्रादेशिक संस्थांमध्ये समाविष्ट नसलेल्या प्रदेशांची काळजी घेतात: * [[आयसीसी आशिया]] * [[आयसीसी आफ्रिका]] युरोपसाठी प्रादेशिक संस्था अस्थापित झाली ज्यानंतर आयसीसीने कामकाज हाती घेतले: * [[युरोपियन क्रिकेट परिषद]] आफ्रिकन क्रिकेट असोसिएशनच्या निर्मितीनंतर आणखी दोन प्रादेशिक संस्थांची स्थापना करण्यात आली: * [[पूर्व आणि मध्य आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] * [[पश्चिम आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] ==क्रमवारी आणि पुरस्कार== {{Main|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} === क्रमवारी === आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद खेळाच्या तिन्ही फॉरमॅटसाठी संघ क्रमवारी प्रकाशित करते आणि वेळोवेळी तेच अपडेट करते. '''पुरुष''' * [[आयसीसी पुरुषांची कसोटी संघ क्रमवारी]] * [[आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी]] * [[आयसीसी पुरुषांची टी२०आ संघ क्रमवारी]] '''महिला''' * [[आयसीसी महिला एकदिवसीय आणि टी२०आ संघ क्रमवारी]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद खेळाडूंची क्रमवारी ही आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटपटूंच्या अलीकडील कामगिरीवर आधारित रँकिंगची व्यापकपणे अनुसरण केलेली प्रणाली आहे. '''पुरुष''' * [[आयसीसी पुरुष खेळाडूंची क्रमवारी]] '''महिला''' * [[आयसीसी महिला खेळाडूंची क्रमवारी]] === पुरस्कार === {{Main|आयसीसी पुरस्कार}} आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने मागील १२ महिन्यांतील सर्वोत्तम आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडूंना ओळखण्यासाठी आणि त्यांचा सन्मान करण्यासाठी '''आयसीसी पुरस्कारां'''ची स्थापना केली आहे. उद्घाटन आयसीसी पुरस्कार सोहळा ७ सप्टेंबर २००४ रोजी लंडनमध्ये आयोजित करण्यात आला होता.<ref>{{Cite web|date=2004-06-29|title=World's best players and teams to be honoured at cricket's 'Oscars'|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/23129979/world-best-players-teams-honoured-cricket-oscars|access-date=2021-06-03|website=ESPN.com|language=en}}</ref> २०२० मध्ये, आयसीसीने मागील १० वर्षांतील सर्वोत्कृष्ट कामगिरी आणि कामगिरीचा सन्मान करण्यासाठी '''[[दशकातील आयसीसी पुरस्कार]]''' या एका खास कार्यक्रमाची घोषणा केली.<ref>{{Cite web|title=ICC Awards of the Decade announced|url=https://www.icc-cricket.com/news/1908769|access-date=2021-06-03|website=www.icc-cricket.com|language=en}}</ref> ==भ्रष्टाचारविरोधी आणि सुरक्षा== आयसीसीला देखील अव्वल क्रिकेटपटूंचा समावेश असलेल्या ड्रग्ज आणि लाचखोरी प्रकरणांचा सामना करावा लागला आहे. कायदेशीर आणि बेकायदेशीर बुकमेकिंग मार्केटशी संबंधित क्रिकेटपटूंच्या भ्रष्टाचाराच्या घोटाळ्यांनंतर, आयसीसीने २००० मध्ये लंडनच्या मेट्रोपॉलिटन पोलिसांचे निवृत्त आयुक्त, लॉर्ड कांडन यांच्या नेतृत्वाखाली भ्रष्टाचारविरोधी आणि सुरक्षा युनिट (एसीएसयू) स्थापन केले. दक्षिण आफ्रिकेचा माजी कर्णधार हान्सी क्रोन्ये यांनी ज्या भ्रष्टाचाराची तक्रार नोंदवली आहे त्यामध्ये एक भारतीय सट्टेबाजाकडून कमी कामगिरी केल्याबद्दल किंवा ठराविक सामन्यांचे निकाल पूर्वनिर्धारित असल्याची खात्री करण्यासाठी भरीव रक्कम स्वीकारली होती. त्याचप्रमाणे, माजी भारतीय कर्णधार मोहम्मद अझरुद्दीन आणि अजय जडेजा यांची चौकशी करण्यात आली, मॅच फिक्सिंगमध्ये दोषी आढळले आणि क्रिकेट खेळण्यावर (अनुक्रमे आजीवन आणि पाच वर्षांसाठी) बंदी घालण्यात आली. एसीएसयू क्रिकेटमधील भ्रष्टाचाराच्या कोणत्याही अहवालाचे परीक्षण आणि तपासणी करणे सुरू ठेवते आणि प्रोटोकॉल सादर केले गेले आहेत, जे उदाहरणार्थ ड्रेसिंग रूममध्ये मोबाईल टेलिफोन वापरण्यास मनाई करतात. २००७ क्रिकेट विश्वचषकापूर्वी, आयसीसीचे मुख्य कार्यकारी माल्कम स्पीड यांनी कोणत्याही भ्रष्टाचाराविरुद्ध चेतावणी दिली आणि आयसीसी त्याविरुद्ध सतर्क आणि असहिष्णु असेल असे सांगितले.<ref>{{cite news |url=http://www.jamaica-star.com/thestar/20070213/sports/sports3.html |work=The Jamaica Star |title=Speed warns against corruption during World Cup |date=13 February 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201121545/http://www.jamaica-star.com/thestar/20070213/sports/sports3.html |archive-date=1 February 2009 }}</ref> २०१० च्या पाकिस्तानच्या इंग्लंड दौऱ्यादरम्यान झालेल्या घोटाळ्यानंतर, ३ पाकिस्तानी खेळाडू, मोहम्मद अमीर, मोहम्मद आसिफ आणि सलमान बट स्पॉट-फिक्सिंगमध्ये दोषी आढळले आणि त्यांच्यावर अनुक्रमे ५ वर्षे, ७ वर्षे आणि १० वर्षांची बंदी घालण्यात आली. ३ नोव्हेंबर २०११ रोजी, बटला ३० महिने, आसिफला एक वर्ष, अमीरला सहा महिने आणि लाच देणारा स्पोर्ट्स एजंट मजीदला दोन वर्षे आठ महिने तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.<ref>{{cite news|title=Pakistan cricketers and agent jailed for betting scam|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-15573463|access-date=3 November 2011|newspaper=BBC News |date=3 November 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2011/nov/03/pakistan-spot-fixing-jail-terms|title=Pakistan spot-fixing players and agent sentenced to lengthy jail terms|date=3 November 2011|work=The Guardian |location=UK|access-date=3 November 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/pakistan/8863611/Pakistan-spot-fixing-scandal-convictions-of-Salman-Butt-Mohammad-Asif-and-Mohammad-Amir-just-one-step-on-a-long-road.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/pakistan/8863611/Pakistan-spot-fixing-scandal-convictions-of-Salman-Butt-Mohammad-Asif-and-Mohammad-Amir-just-one-step-on-a-long-road.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Pakistan spot-fixing scandal: convictions of Salman Butt, Mohammad Asif and Mohammad Amir just one step on a long road |date=3 November 2011|work=The Daily Telegraph |location=UK|access-date=3 November 2011|last1=Kelso |first1=Paul }}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/cricketers-jailed-for-matchfixing-6256508.html|title=Cricketers jailed for match-fixing |date=3 November 2011|work=The Independent |location=UK|access-date=3 November 2011}}</ref> २०१९ मध्ये, अल जझीराने केलेल्या तपासणीत श्रीलंका, भारत, इंग्लंड, ऑस्ट्रेलिया आणि इतर क्रिकेट खेळणाऱ्या राष्ट्रांमध्ये मॅच फिक्सिंग झाल्याचे उघड झाले.<ref>{{Cite web|title=Cricket match-fixers suspended amid calls for police probe|url=https://www.ajiunit.com/article/match-fixer-suspended/|access-date=2021-09-06|website=अल जझीरा Investigative Unit|language=en-US}}</ref> या अहवालाच्या अनुषंगाने आयसीसीने चौकशी सुरू केली. ==ग्लोबल क्रिकेट अकादमी== {{main|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]] (जीसीए) [[संयुक्त अरब अमिराती]]मधील [[दुबई स्पोर्ट्स सिटी]] येथे आहे. जीसीएच्या सुविधांमध्ये प्रत्येकी १० टर्फ पिचसह दोन ओव्हल, आउटडोअर टर्फ आणि सिंथेटिक सराव सुविधा, हॉक आय तंत्रज्ञानासह इनडोअर सराव सुविधा आणि क्रिकेट-विशिष्ट व्यायामशाळा यांचा समावेश आहे. रॉड मार्श यांची अकादमीचे कोचिंग संचालक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. उद्घाटन, मूलतः २००८ साठी नियोजित, २०१० मध्ये झाले. ==आयसीसी क्रिकेट वर्ल्ड प्रोग्राम== {{main|आयसीसी क्रिकेट वर्ल्ड प्रोग्राम}} आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद आयसीसी क्रिकेट वर्ल्ड नावाचा एक साप्ताहिक कार्यक्रम दूरचित्रवाणीवर प्रसारित करते. स्पोर्ट्सब्रँडने त्याची निर्मिती केली आहे. हा एक साप्ताहिक ३० मिनिटांचा कार्यक्रम आहे जो क्रिकेटच्या ताज्या बातम्या, सर्व कसोटी आणि एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यांसह अलीकडील क्रिकेट क्रिया, तसेच मैदानाबाहेरील वैशिष्ट्ये आणि मुलाखती प्रदान करतो. ==टीका== २०१५ मध्ये, सॅम कॉलिन्स आणि जॅरोड किम्बर यांनी आयसीसीच्या अंतर्गत संस्थेवर डेथ ऑफ ए जेंटलमन हा डॉक्युमेंटरी बनवला, त्यात म्हणले होते की श्रीमंत सदस्य देश (विशेषतः भारत, इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलिया) आयसीसीला "गुंडगिरी" करत आहेत आणि संस्थेला व इतर सदस्यांना हानी पोहोचवत आहेत.<ref>{{cite news|last=Miller |first=Andrew |url=http://www.espncricinfo.com/england/content/story/975353.html|title=Cricket documentary ''Death of a Gentleman'' scoops prestigious Sports Journalists Association award|date=22 February 2016|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]|access-date=21 September 2020}}</ref> ==हे सुद्धा पहा== {{Portal|क्रिकेट}} * [[क्रिकेट अधिकाऱ्यांची संघटना]] * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी]] * [[फेडरेशन ऑफ इंटरनॅशनल क्रिकेटर्स असोसिएशन]] * [[क्रिकेटची आंतरराष्ट्रीय रचना]] * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या अध्यक्षांची यादी]] <small>(२०१४ पासून पद विसर्जित)</small> ==संदर्भ== {{notelist}} {{reflist}} ==बाह्य दुवे== *[https://kaplonathletic.com/content/19/introducing-crictos-your-gateway-iconic-cricket-moments-icc फॅनक्रेझसह आयसीसी क्रिक्टोस लाँच] * {{Official website|https://www.icc-cricket.com/}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघ}} {{प्राधिकरण नियंत्रण}} {{पोर्टल बार|क्रिकेट|खेळ}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद| ]] [[वर्ग:क्रिकेट प्रशासन|*]] [[वर्ग:दुबई स्थित संस्था]] [[वर्ग:१९०९ मध्ये स्थापन झालेल्या क्रीडा संस्था]] [[वर्ग:आयओसी मान्यताप्राप्त आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघांची संघटना]] 06668d6s5xf3xu1y5tlu1r78k3wsx3d 2711200 2711199 2026-09-22T06:32:11Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — शहराचे अचूक नाव ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#शहराचे अचूक नाव|अधिक माहिती]]) 2711200 wikitext text/x-wiki {{Infobox organisation | image = ICC logo (2026).svg | caption = | abbreviation = आयसीसी | former_name = {{ubl| | इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स | (१९०९-१९६५) | आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स | (१९६५-१९८७) }} | formation = {{Start date and age|1909|6|15|df=y}} | founding_location = [[लंडन]], [[युनायटेड किंग्डम]] | headquarters = {{ubl| | [[लंडन]], [[युनायटेड किंग्डम]] | (१९०९-२००५) | [[दुबई]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] | (२००५-वर्तमान) }} | type = [[आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघांची यादी|आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघ]] | num_members = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी|१११ सदस्य]]<ref name="Members">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members |title=ICC Members |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=३१ ऑक्टोबर २०१७ |archive-date=६ सप्टेंबर २०२३ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906121413/https://www.icc-cricket.com/about/members |url-status=live}}</ref> | num_members_year = २०२६ | language = [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] | leader_title = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अध्यक्ष|अध्यक्ष]] | leader_name = [[जय शाह]]<ref>{{cite news |title=Jay Shah begins tenure as ICC Chair |url=https://www.icc-cricket.com/news/jay-shah-begins-tenure-as-icc-chair |date=१ डिसेंबर २०२४ |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=७ जून २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250607044120/https://www.icc-cricket.com/news/jay-shah-begins-tenure-as-icc-chair |url-status=live}}</ref> | leader_title2 = उपाध्यक्ष | leader_name2 = इम्रान ख्वाजा | leader_title3 = सीईओ | leader_name3 = संजोग गुप्ता<ref>{{cite news |title=ICC announces Sanjog Gupta as new Chief Executive Officer |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-announces-sanjog-gupta-as-new-chief-executive-officer |date=१ डिसेंबर २०२५ |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |archive-date=७ जुलै २०२५ |access-date=८ जुलै २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707145033/https://www.icc-cricket.com/news/icc-announces-sanjog-gupta-as-new-chief-executive-officer |url-status=live}}</ref> | leader_title4 = महाव्यवस्थापक | leader_name4 = [[वसीम खान]]<ref>{{cite news |url=https://www.icc-cricket.com/news/wasim-khan-appointed-as-icc-general-manager-of-cricket |title=Wasim Khan appointed as ICC General Manager of Cricket |date=२२ नोव्हेंबर २०२२ |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=७ डिसेंबर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207052121/https://www.icc-cricket.com/news/wasim-khan-appointed-as-icc-general-manager-of-cricket |url-status=live}}</ref> | budget = | budget_year = | revenue = ७५६.३ दशलक्ष [[अमेरिकन डॉलर]]<ref name="E4M2025">{{cite web |url=https://www.exchange4media.com/media-others-news/india-centric-icc-revenue-cycle-reports-543-million-surplus-in-2025-154667.html |title=India-centric ICC revenue cycle reports $543 million surplus in 2025 |publisher=Exchange4Media |access-date=३० जुलै २०२६}}</ref> | revenue_year = २०२५ | disbursements = | expenses = २१३ दशलक्ष [[अमेरिकन डॉलर]]<ref name="E4M2025"/> | expenses_year = २०२५ | awards = [[आयसीसी पुरस्कार]] | website = {{URL|https://icc-cricket.com/index}} }} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद साइडबार}} '''आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद''' ('''आयसीसी''') ही [[क्रिकेट]]ची जागतिक [[खेळांच्या प्रशासकीय संघटना|प्रशासकीय संस्था]] आहे. ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड आणि दक्षिण आफ्रिकेच्या प्रतिनिधींनी १९०९ मध्ये "इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स" म्हणून त्याची स्थापना केली. त्याचे १९६५ मध्ये ''आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स'' असे नामकरण करण्यात आले आणि १९८७ मध्ये त्याचे सध्याचे नाव स्वीकारले गेले. आयसीसी चे मुख्यालय [[दुबई]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] येथे आहे. आयसीसी मध्ये सध्या १०८ सदस्य राष्ट्रे आहेत: १२ [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]] खेळणारे [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी#पूर्ण सदस्य|पूर्ण सदस्य]] आणि ९६ [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी#सहयोगी सदस्य|सहयोगी सदस्य]].<ref name="members">{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/members|title=ICC Members|publisher=ICC|access-date=31 October 2017}}</ref> आयसीसी क्रिकेटच्या प्रमुख आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा, विशेषतः [[क्रिकेट विश्वचषक]], [[टी-२० विश्वचषक]] आणि [[आयसीसी विश्व कसोटी चॅम्पियनशिप]] यांच्या संघटना आणि प्रशासनासाठी जबाबदार आहे. हे सर्व मंजूर [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]], [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामन्यांमध्ये [[पंच (क्रिकेट)|पंच]] आणि सामनाधिकारी यांची नियुक्ती करते. आयसीसी आचारसंहिता जारी करते, जे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटसाठी शिस्तीचे व्यावसायिक मानके सेट करते<ref>{{cite web|url=http://www.icc-cricket.com/icc/rules/code-of-conduct-for-players-and-officials.pdf |title=International Cricket Council – ICC Events, ICC Cricket Rankings, Live Cricket Scores |publisher=Icc-cricket.com |access-date=8 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070712131901/http://www.icc-cricket.com/icc/rules/code-of-conduct-for-players-and-officials.pdf |archive-date=12 July 2007 }}</ref> आणि भ्रष्टाचार आणि [[मॅच फिक्सिंग]]विरुद्ध त्याच्या [[आयसीसी भ्रष्टाचार विरोधी आणि सुरक्षा युनिट|भ्रष्टाचारविरोधी आणि सुरक्षा युनिटद्वारे]] कारवाईचे समन्वय साधते. आयसीसी सदस्य देशांमधील द्विपक्षीय सामन्यांवर नियंत्रण ठेवत नाही (ज्यात जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप फायनलच्या बाहेरील सर्व [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]] समाविष्ट आहेत) आणि ते सदस्य देशांमधील देशांतर्गत क्रिकेटवरही नियंत्रण ठेवत नाही. [[क्रिकेटचे कायदे|खेळाचे कायदे]] आयसीसी बनवत नाही किंवा बदलत नाही, जे १७८८ पासून [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब]]च्या शासनाखाली राहिले आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://www.lords.org/mcc/laws-of-cricket/laws/|title=Laws|website=www.lords.org|language=en|access-date=12 July 2018|archive-date=2017-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630062008/https://www.lords.org/mcc/laws-of-cricket/laws/|url-status=dead}}</ref> [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अध्यक्ष|अध्यक्ष]] संचालक मंडळाचे प्रमुख असतात आणि २६ जून २०१४ रोजी, [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]]चे माजी अध्यक्ष [[नारायणस्वामी श्रीनिवासन]] यांना परिषदेचे पहिले अध्यक्ष म्हणून घोषित करण्यात आले.<ref>{{cite web|title=Srinivasan elected as the new Chairman of ICC from July 2014 onwards|url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/srinivasan-elected-as-the-new-chairman-of-icc-from-july-2014-onwards-1392007635-1|website=Jagran Prakashan|date=10 February 2014|access-date=18 August 2017|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402233930/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/srinivasan-elected-as-the-new-chairman-of-icc-from-july-2014-onwards-1392007635-1|url-status=dead}}</ref> २०१४ मध्ये अध्यक्षपदाच्या स्थापनेनंतर आणि आयसीसीच्या घटनेत केलेल्या इतर बदलांनंतर आयसीसी अध्यक्षाची भूमिका मोठ्या प्रमाणात मानद स्थान बनली. असा दावा करण्यात आला आहे की २०१४ च्या बदलांमुळे इंग्लंड, भारत आणि ऑस्ट्रेलिया या 'बिग थ्री' राष्ट्रांना नियंत्रण देण्यात आले आहे.<ref name="Kamal Quits">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/32144906|title=Mustafa Kamal quits as ICC president after World Cup snub|publisher=BBC Sport|date=1 April 2015|access-date=1 April 2015}}</ref> शेवटचे आयसीसी अध्यक्ष [[झहीर अब्बास]] होते,<ref name="Abbas">{{cite news|url=http://gulfnews.com/sport/cricket/pakistan/zaheer-abbas-appointed-icc-president-1.1540472 |title=Zaheer Abbas Appointed ICC President |work=[[गल्फ न्यूज]] |date=25 June 2015 |access-date=25 June 2015}}</ref> त्यांची नियुक्ती जून २०१५ मध्ये [[मुस्तफा कमाल (राजकारणी)|मुस्तफा कमाल]] यांनी एप्रिल २०१५ मध्ये राजीनामा दिल्यानंतर करण्यात आली होती. एप्रिल २०१६ मध्ये जेव्हा आयसीसी अध्यक्षपद रद्द करण्यात आले, ऑक्टोबर २०१५ मध्ये श्रीनिवासन यांची जागा घेणारे [[शशांक मनोहर]] हे आयसीसीचे पहिले स्वतंत्र निवडलेले अध्यक्ष बनले.<ref>{{Cite web|title=ICC Office Bearers|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/icc-office-bearers|access-date=2020-09-07|website=www.icc-cricket.com}}</ref> ==इतिहास== === १९०९-१९६३ - इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स === ३० नोव्हेंबर १९०७ रोजी, दक्षिण आफ्रिकन क्रिकेट असोसिएशनचे अध्यक्ष [[अबे बेली]] यांनी [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब]]चे (एमसीसी, इंग्लंड) सचिव, [[फ्रान्सिस लेसी]] यांना पत्र लिहिले. बेली यांनी 'इम्पीरियल क्रिकेट बोर्ड' स्थापन करण्याची सूचना केली. पत्रात त्यांनी सुचवले आहे की ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड आणि दक्षिण आफ्रिका या तिन्ही सदस्यांच्या द्विपक्षीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यांना नियंत्रित करणारे नियम आणि कायदे तयार करण्यासाठी बोर्ड जबाबदार असेल. बेलीला दक्षिण आफ्रिकेत सहभागी देशांमधील त्रिकोणी कसोटी मालिका आयोजित करायची होती. मात्र, ऑस्ट्रेलियाने ही ऑफर नाकारली. तरीही बेलीने आशा सोडली नाही. १९०९ मध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या इंग्लंड दौऱ्यात त्यांना तीन सदस्यांना एकत्र आणण्याची संधी मिळाली. सतत लॉबिंग आणि प्रयत्नांनंतर, बेलीला यश मिळाले.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963|title=International Cricket Council|website=www.icc-cricket.com|language=en|access-date=10 July 2018}}</ref> १५ जून १९०९ रोजी, [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]], [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिकेचे]] प्रतिनिधी [[लॉर्ड्स]] येथे भेटले आणि ''इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स''ची स्थापना केली. महिनाभरानंतर तिन्ही सदस्यांची दुसरी बैठक झाली. राष्ट्रांमध्ये नियमांवर एकमत झाले आणि पहिली तिरंगी कसोटी मालिका १९१२ मध्ये इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.<ref name=":0"/> १९२६ मध्ये, [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज]], [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]] आणि [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारत]] पूर्ण सदस्य म्हणून निवडले गेले आणि कसोटी खेळणाऱ्या देशांची संख्या दुप्पट होऊन सहा झाली. १९४७ मध्ये [[पाकिस्तान]]च्या स्थापनेनंतर, पाच वर्षांनंतर १९५२ मध्ये त्याला देण्यात आला, तो सातवा कसोटी खेळणारा देश बनला. मे १९६१ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेने राष्ट्रकुल सोडले आणि त्यामुळे सदस्यत्व गमावले.<ref name=":0"/> === १९६४-१९८८ – आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स === १९६४ मध्ये, आयसीसीने कसोटी न खेळणाऱ्या देशांचा समावेश करण्याचे मान्य केले. पुढील वर्षी, आयसीसीने त्याचे नाव बदलून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स ठेवले. [[यूएस]], [[सिलोन]] आणि [[फिजी]] यांना सहयोगी, सदस्यांचा एक नवीन वर्ग म्हणून प्रवेश देण्यात आला.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1964-1988|title=International Cricket Council|website=www.icc-cricket.com|language=en|access-date=12 July 2018}}</ref> १९६८ मध्ये, [[डेन्मार्क]], [[बरमुडा]], [[नेदरलँड]] आणि [[पूर्व आफ्रिका]] यांना सहयोगी म्हणून प्रवेश देण्यात आला, तर दक्षिण आफ्रिकेने अद्याप आयसीसी मध्ये पुन्हा सामील होण्यासाठी अर्ज केला नव्हता. १९६९ मध्ये आयसीसीच्या मूलभूत नियमांमध्ये सुधारणा करण्यात आली. १९७१ च्या बैठकीत विश्वचषक आयोजित करण्याची कल्पना मांडण्यात आली. १९७३ च्या बैठकीत, १९७५ मध्ये इंग्लंडमध्ये विश्वचषक खेळवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. सहा कसोटी खेळणारे देश आणि [[पूर्व आफ्रिका]] आणि [[श्रीलंका]] यांना भाग घेण्यासाठी आमंत्रित केले होते.<ref name=":1" /> या कालावधीत नवीन सदस्य वारंवार जोडले गेले: १९७४ मध्ये, [[इस्रायल]] आणि [[सिंगापूर]] यांना सहयोगी म्हणून प्रवेश देण्यात आला. १९७६ मध्ये [[पश्चिम आफ्रिका|पश्चिम आफ्रिकेला]] सहयोगी म्हणून प्रवेश मिळाला. १९७७ मध्ये [[बांगलादेश]]ला सहयोगी म्हणून प्रवेश मिळाला. १९७८ मध्ये [[पापुआ न्यू गिनी]]ला सहयोगी म्हणून प्रवेश मिळाला. [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेने]] पुन्हा सामील होण्यासाठी अर्ज केला, परंतु त्यांचा अर्ज फेटाळण्यात आला. १९८१ मध्ये, [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंकेला]] पूर्ण सदस्य म्हणून पदोन्नती देण्यात आली आणि त्यांनी १९८२ मध्ये त्यांची पहिली कसोटी खेळली. १९८४ मध्ये, तृतीय श्रेणी सदस्यत्व (संलग्न) सुरू करण्यात आले. [[इटली]] हा असा पहिला सदस्य होता, त्यानंतर १९८५ मध्ये [[स्वित्झर्लंड]]चा क्रमांक लागतो. १९८७ मध्ये [[बहामास]] आणि [[फ्रान्स]], त्यानंतर १९८८ मध्ये [[नेपाळ]]ला प्रवेश देण्यात आला. === १९८९-आतापर्यंत – आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद === जुलै १९८९ च्या बैठकीत, आयसीसी ने स्वतःचे नाव बदलून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद असे ठेवले आणि एमसीसी अध्यक्षाची आयसीसीचे अध्यक्ष होण्याची परंपरा आपोआप संपुष्टात आली.<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1989-present|title=International Cricket Council|website=www.icc-cricket.com|language=en|access-date=23 July 2018}}</ref> १९९० मध्ये, [[यूएई]] सहयोगी म्हणून सामील झाले. १९९१ मध्ये, आयसीसी इतिहासात प्रथमच, मीटिंग [[इंग्लंड]]पासून दूर, [[मेलबर्न]], ऑस्ट्रेलिया येथे आयोजित करण्यात आली होती. [[दक्षिण आफ्रिकेमधील वर्णभेद|वर्णभेद]] संपल्यानंतर जुलैमध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेची]] आयसीसीचे पूर्ण सदस्य म्हणून पुन्हा निवड झाली. १९९२ मध्ये, [[झिम्बाब्वे क्रिकेट|झिम्बाब्वे]]ला नववा पूर्ण सदस्य म्हणून प्रवेश देण्यात आला. [[नामिबिया]] सहयोगी सदस्य म्हणून सामील झाले. [[ऑस्ट्रिया]], [[बेल्जियम]], [[ब्रुनेई]] आणि [[स्पेन]] हे सर्व सलग्न म्हणून सामील झाले. १९९३ मध्ये, आयसीसीचे ''मुख्य कार्यकारी पद'' तयार करण्यात आले; ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट बोर्डाचे [[डेव्हिड रिचर्ड्स (क्रिकेट प्रशासक)|डेव्हिड रिचर्ड्स]] हे या पदावर नियुक्त झालेले पहिले व्यक्ती होते. जुलैमध्ये, बार्बाडोस येथील [[क्लाइड वॉलकॉट|सर क्लाइड वॉलकॉट]], पहिले गैर-ब्रिटिश अध्यक्ष म्हणून निवडून आले. नवीन तंत्रज्ञानाच्या उदयामुळे व्हिडिओ प्लेबॅक सुविधांनी सुसज्ज असलेल्या [[तिसरा पंच (क्रिकेट)|थर्ड अंपायर]]ची ओळख झाली. १९९५ पर्यंत, कसोटी सामन्यांमध्ये रन-आऊट आणि स्टंपिंगसाठी टीव्ही रिप्ले उपलब्ध करून देण्यात आले होते, ज्यामध्ये तिसऱ्या पंचाने अनुक्रमे लाल आणि हिरव्या दिव्यासह सिग्नल आउट किंवा नॉट आउट करणे आवश्यक होते. पुढच्या वर्षी, चेंडू सीमा ओलांडला की नाही हे निर्धारित करण्यासाठी कॅमेरे वापरण्यात आले. १९९७ मध्ये झेल स्वच्छतेबाबतचे निर्णय थर्ड अंपायरकडे पाठवले जाऊ शकतात. या वर्षी [[डकवर्थ-लुईस पद्धत]], पावसाने प्रभावित झालेल्या एकदिवसीय सामन्यांमध्ये लक्ष्य समायोजित करण्याचा एक मार्ग देखील पाहिला. २००० मध्ये, [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड|बांगलादेश]]ला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे दहावे पूर्ण सदस्य म्हणून प्रवेश देण्यात आला. २००५ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद दुबई येथे नवीन मुख्यालयात स्थलांतरित झाली. २०१७ मध्ये, [[द ओव्हल]] येथील आयसीसी पूर्ण परिषदेच्या बैठकीत एकमताने मतदान केल्यानंतर [[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड|अफगाणिस्तान]] आणि [[क्रिकेट आयर्लंड|आयर्लंड]] यांना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अकरावे आणि बारावे पूर्ण सदस्य म्हणून स्वीकारण्यात आले. संलग्न सदस्यत्व देखील रद्द करण्यात आले, सर्व विद्यमान संलग्न सदस्य सहयोगी सदस्य बनले. २०१८ मध्ये, सर्व महिला टी-२० सामने महिलांच्या [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] दर्जासाठी उंचावले गेले. २०१९ मध्ये, पुरुषांचे सर्व टी-२० सामने [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय]] दर्जाकडे नेण्यात आले. जुलै २०२२ मध्ये, [[कंबोडिया]], [[आयव्हरी कोस्ट]], आणि [[उझबेकिस्तान]] यांना आयसीसीद्वारे सहयोगी सदस्य दर्जा देण्यात आला.<ref>{{cite news |title=Three new countries receive ICC Membership status |url=https://www.icc-cricket.com/news/2690683#:~:text=The%20ICC%20awarded%20three%20new,108%20countries%2C%20including%2096%20Associates. |access-date=27 July 2022 |work=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Kumar |first1=Manoj |title=Cambodia, Uzbekistan and Cote D'Ivoire receive membership status from ICC |url=https://www.crictracker.com/cambodia-uzbekistan-and-cote-divoire-receive-membership-status-from-icc/ |access-date=27 July 2022 |work=CricTracker |date=27 July 2022 |language=en}}</ref> १२ जून २०२३ रोजी, ऑस्ट्रेलियाने भारताविरुद्ध आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप विजेतेपद जिंकल्यानंतर, ओव्हल येथे अंतिम सामन्यात २०९ धावांनी, ऑस्ट्रेलियाने सर्व प्रमुख आयसीसीट्रॉफी जिंकणारा पहिला संघ बनून इतिहास रचला.{{Citation needed|date=August 2023}} == सदस्य == {{मुख्य|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी}} ===प्रादेशिक संलग्नता=== [[File:International Cricket Council members by region.svg|thumb|alt=प्रदेशानुसार आयसीसी सदस्य|आयसीसीचे प्रदेश: {{legend|#007effff|[[आशिया क्रिकेट समिती]] (एसीसी)}} {{legend|#2bff00ff|[[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] (एसीए)}} {{legend|#66ccffff|[[आयसीसी युरोप]]}} {{legend|#7b0041ff|[[आयसीसी अमेरिका]]}} {{legend|#ffff00ff|[[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत]]}}]] आयसीसीच्या सदस्यांची संबंधित प्रादेशिक संस्थांद्वारे प्रशासित पाच प्रदेशांमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे:<ref name="Str">{{cite report |url=https://saca.org.za/wp-content/uploads/2013/04/01-Structure-and-Contacts_2012_USB.pdf |title=ICC Structure |work=Cricket South Africa |date=१ एप्रिल २०१३ |access-date=१ जून २०२५}}</ref> * [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] * [[आशिया क्रिकेट समिती]] * [[आयसीसी अमेरिका]] * [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत]] * [[आयसीसी युरोप]] १९९७ मध्ये विलीन होऊन आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशनची स्थापना होण्यापूर्वी [[पूर्व आणि मध्य आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] आणि [[पश्चिम आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] या आफ्रिकेतील क्रिकेटचे व्यवस्थापन करत होत्या.<ref>{{cite news |url=https://i.imgci.com/link_to_database/ARCHIVE/CRICKET_NEWS/1998/OCT/ACA_HISTORY_01OCT1998.html |first=Cois |last=du Plooy |title=History of the Africa Cricket Association |date=१ ऑक्टोबर १९९८ |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२९ सप्टेंबर २०२२ |archive-date=२० जुलै २०२३ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720134830/https://i.imgci.com/link_to_database/ARCHIVE/CRICKET_NEWS/1998/OCT/ACA_HISTORY_01OCT1998.html |url-status=live}}</ref> [[युरोप क्रिकेट समिती]] ही युनायटेड किंग्डम वगळता युरोपमधील क्रिकेटचे व्यवस्थापन करत होती. २००८ मध्ये तिची जागा आयसीसी युरोपने घेतली आणि नंतर २०१० मध्ये ती विसर्जित करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/european-programme-for-2010-announced-616520 |title=European programme for 2010 announced |work=[[क्रिकइन्फो]] |author=Martin Williamson |date=२५ फेब्रुवारी २०१३ |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=६ डिसेंबर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206130832/https://www.espncricinfo.com/story/european-programme-for-2010-announced-616520 |url-status=live}}</ref> === पूर्ण सदस्य === [[File:International Cricket Council members (by status) Current.svg|thumb|सदस्यत्वाच्या दर्जानुसार सध्याचे आयसीसी सदस्य:<br /> {{Color box|#ff0000|border=darkgray}} पूर्ण सदस्य<br /> {{Color box|#ff6600|border=darkgray}} [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] दर्जा असलेले सहयोगी सदस्य<br /> {{Color box|#ff9900|border=darkgray}} सहयोगी सदस्य<br /> {{Color box|#333333|border=darkgray}} माजी किंवा निलंबित सदस्य<br /> {{Color box|#cccccc|border=darkgray}} सदस्य नसलेले]] पूर्ण सदस्यांमध्ये आयसीसीमध्ये पूर्ण मतदान हक्क असलेल्या आणि अधिकृत कसोटी सामने खेळणाऱ्या संघांच्या १२ प्रशासकीय संस्थांचा समावेश होतो.<ref name="Members"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:90%;" ! क्र. ! देश ! संघ ! प्रशासकीय संस्था ! पूर्ण सदस्यत्वापासून ! कसोटी दर्जापासून ! प्रदेश |- | १ | {{flag|इंग्लंड}} | [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[इंग्लंड १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[इंग्लंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] | १५ जून १९०९ | १५ मार्च १८७७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २ | {{flag|ऑस्ट्रेलिया}} | [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] | १५ जून १९०९ | १५ मार्च १८७७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ३ | {{flag|दक्षिण आफ्रिका}} | [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[दक्षिण आफ्रिका १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[दक्षिण आफ्रिका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] | १५ जून १९०९ | १२ मार्च १८८९ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४ | {{cr|WIN}} | [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[वेस्ट इंडीज १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[वेस्ट इंडीज १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] | ३१ मे १९२६ | २३ जून १९२८ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ५ | {{flag|न्यू झीलंड}} | [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[न्यू झीलंड १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[न्यू झीलंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[न्यू झीलंड क्रिकेट]] | ३१ मे १९२६ | १० जानेवारी १९३० | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ६ | {{flag|भारत}} | [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[भारत १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[भारत १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] | ३१ मे १९२६ | २५ जून १९३२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७ | {{flag|पाकिस्तान}} | [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[पाकिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[पाकिस्तान १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[पाकिस्तान १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] | २८ जुलै १९५२ | १६ ऑक्टोबर १९५२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८ | {{flag|श्रीलंका}} | [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[श्रीलंका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[श्रीलंका १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[श्रीलंका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[श्रीलंका क्रिकेट]] | २१ जुलै १९८१ | २१ जुलै १९८१ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९ | {{flag|झिम्बाब्वे}} | [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[झिम्बाब्वे १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[झिम्बाब्वे १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] | ६ जुलै १९९२ | १८ ऑक्टोबर १९९२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | १० | {{flag|बांगलादेश}} | [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बांगलादेश राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[बांगलादेश १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[बांगलादेश १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]] | २६ जून २००० | १० नोव्हेंबर २००० | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ११ | {{flag|आयर्लंड}} | [[आयर्लंड क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[आयर्लंड १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[आयर्लंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट आयर्लंड]] | २२ जून २०१७ | ११ मे २०१८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | १२ | {{flag|अफगाणिस्तान|२०१३}} | [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[अफगाणिस्तान १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] | [[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] | २२ जून २०१७ | १४ जून २०१८ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |} === सहयोगी सदस्य === सहयोगी सदस्यांमध्ये अशा देशांतील ९९ प्रशासकीय संस्थांचा समावेश होतो, जिथे क्रिकेट सुस्थापित आणि संघटित आहे, परंतु त्यांना पूर्ण सदस्यत्व देण्यात आलेले नाही.<ref name="Members"/> यांपैकी आठ सहयोगी संघांना एकदिवसीय दर्जा आहे आणि त्यांचा [[आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी|आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी]]त समावेश आहे.<ref name="Members"/><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Team rankings, Men ODIs |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217055817/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:90%;" ! क्र. ! देश ! प्रशासकीय संस्था ! सहयोगी सदस्यत्वापासून ! एकदिवसीय दर्जापासून ! प्रदेश |- | १ | {{country|नेदरलँड्स}} | [[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] | style="text-align:center;" | १९६६ | style="text-align:center;" | २०१८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २ | {{country|कॅनडा}} | [[क्रिकेट कॅनडा]] | style="text-align:center;" | १९६८ | style="text-align:center;" | २०२३ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ३ | {{country|संयुक्त अरब अमिराती}} | [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] | style="text-align:center;" | १९९० | style="text-align:center;" | २०१४ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ४ | {{country|नामिबिया}} | [[क्रिकेट नामिबिया]] | style="text-align:center;" | १९९२ | style="text-align:center;" | २०१९ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५ | {{country|स्कॉटलंड}} | [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] | style="text-align:center;" | १९९४ | style="text-align:center;" | २००५ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६ | {{country|नेपाळ}} | [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन]] | style="text-align:center;" | १९९६ | style="text-align:center;" | २०१८ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७ | {{country|ओमान}} | [[ओमान क्रिकेट]] | style="text-align:center;" | २०१४ | style="text-align:center;" | २०१९ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८ | {{country|अमेरिका}} | [[यूएसए क्रिकेट]] | style="text-align:center;" | २०१९ | style="text-align:center;" | २०१९ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |} {{collapse top|सहयोगी देश}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align:left; font-size:90%;" ! क्र. ! देश<ref name="Members"/> ! संघ ! प्रशासकीय संस्था ! संलग्न सदस्यत्व{{efn|देशाला संलग्न सदस्यत्व मिळाल्याचे वर्ष. हा सहयोगी सदस्यत्वापेक्षा खालचा सदस्यत्वाचा स्तर होता. नंतर हे दोन्ही स्तर एकत्र करण्यात आले.}} ! सहयोगी सदस्यत्व ! प्रदेश |- | १ | {{country|आर्जेन्टिना}} | [[आर्जेन्टिना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[आर्जेन्टिना राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[अर्जेंटिना क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९७४ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | २ | {{country|ऑस्ट्रिया}} | [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[ऑस्ट्रियन क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९२ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३ | {{country|बहामास}} | [[बहामास राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बहामास क्रिकेट असोसिएशन]] | १९८७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ४ | {{country|बहरैन}} | [[बहरैन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बहरैन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बहारीन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५ | {{country|बेल्जियम}} | [[बेल्जियम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बेल्जियम राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बेल्जियम क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९१ | २००५ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६ | {{country|बेलीझ}} | [[बेलीझ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बेलीझ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बेलीझ नॅशनल क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ७ | {{country|बर्म्युडा}} | [[बर्म्युडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बर्म्युडा महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • [[बर्म्युडा राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[बर्म्युडा क्रिकेट बोर्ड]] | लागू नाही | १९६६ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ८ | {{country|भूतान}} | [[भूतान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[भूतान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[भूतान क्रिकेट परिषद बोर्ड]] | २००१ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९ | {{country|बोत्स्वाना}} | [[बोत्स्वाना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बोत्स्वाना राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २००५ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | १० | {{country|ब्राझील}} | [[ब्राझिल राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[ब्राझिलियन क्रिकेट कॉन्फेडरेशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ११ | {{country|बल्गेरिया}} | [[बल्गेरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बल्गेरिया महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[बल्गेरियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २००८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | १२ | {{country|कंबोडिया}} | [[कंबोडिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कंबोडिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कंबोडिया क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | २०२२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | १३ | {{country|कामेरून}} | [[कामेरून राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कामेरून राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कॅमेरून क्रिकेट फेडरेशन]] | २००७ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | १४ | {{country|कॅनडा}} | [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कॅनडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[कॅनडा १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट कॅनडा]] | लागू नाही | १९६८ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | १५ | {{country|केमन द्वीपसमूह}} | [[केमन द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[केमन द्वीपसमूह महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[केमन द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९७ | २००२ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | १६ | {{country|चिली}} | [[चिले राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[चिले राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[चिली क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | १७ | {{country|चीन}} | [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[चीन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[चीनी क्रिकेट असोसिएशन]] | २००४ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | १८ | {{country|कूक द्वीपसमूह}} | [[कूक द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कूक द्वीपसमूह राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कुक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | १९ | {{country|कोस्टा रिका}} | [[कोस्टा रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कोस्टा रिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कोस्टा रिका क्रिकेट फेडरेशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | २० | {{country|क्रोएशिया}} | [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रोएशियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २००१ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २१ | {{country|सायप्रस}} | [[सायप्रस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सायप्रस क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९९ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २२ | {{country|चेक प्रजासत्ताक}} | [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[चेक क्रिकेट युनियन]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २३ | {{country|डेन्मार्क}} | [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[डेन्मार्क राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[डेन्मार्क राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[डॅनिश क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | १९६६ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २४ | {{country|एस्टोनिया}} | [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[एस्टोनियन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २५ | {{country|इस्वाटिनी}} | [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इस्वातीनी क्रिकेट असोसिएशन]] | २००७ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | २६ | {{country|फॉकलंड द्वीपसमूह}} | [[फॉकलंड द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[फॉकलंड क्रिकेट असोसिएशन]] | २००७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | २७ | {{country|फिजी}} | [[फिजी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[फिजी राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट फिजी]] | लागू नाही | १९६५ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | २८ | {{country|फिनलंड}} | [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट फिनलंड]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २९ | {{country|फ्रान्स}} | [[फ्रान्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फ्रान्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[असोसिएशन फ्रांस क्रिकेट]] | १९८७ | १९९८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३० | {{country|गांबिया}} | [[गांबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[गांबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[गॅम्बिया क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ३१ | {{country|जर्मनी}} | [[जर्मनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[जर्मनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[जर्मन क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९१ | १९९९ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३२ | {{country|घाना}} | [[घाना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[घाना राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[घाना क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ३३ | {{country|जिब्राल्टर}} | [[जिब्राल्टर राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[जिब्राल्टर क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९६९ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३४ | {{country|ग्रीस}} | [[ग्रीस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ग्रीस राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[हेलेनिक क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९५ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३५ | {{country|गर्न्सी}} | [[गर्न्सी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[गर्न्सी महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[ग्वेर्नसे क्रिकेट बोर्ड]] | २००५ | २००८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३६ | {{country|हाँग काँग}} | [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[हाँग काँग राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[हाँग काँग राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट हाँग काँग]] | लागू नाही | १९६९ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ३७ | {{country|हंगेरी}} | [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[हंगेरियन क्रिकेट असोसिएशन]] | २०१२ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३८ | {{country|इंडोनेशिया}} | [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट इंडोनेशिया]] | २००१ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]]/[[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ३९ | {{country|इराण}} | [[इराण राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इराण महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराण क्रिकेट असोसिएशन]] | २००३ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ४० | {{country|आइल ऑफ मान}} | [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[आयल ऑफ मॅन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००४ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४१ | {{country|इस्रायल}} | [[इस्रायल राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इस्रायल क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९७४ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४२ | {{country|इटली}} | [[इटली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इटली राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इटालियन क्रिकेट फेडरेशन]] | १९८४ | १९९५ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४३ | {{country|कोत द'ईवोआर}} | [[आयवरी कोस्ट राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[आयव्हरी कोस्ट क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २०२२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४४ | {{country|जपान}} | [[जपान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[जपान राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] | १९८९ | २००५ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]]/[[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ४५ | {{country|जर्सी}} | [[जर्सी क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[जर्सी महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[जर्सी क्रिकेट बोर्ड]] | २००५ | २००७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४६ | {{country|केन्या}} | [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[केन्या राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[केन्या राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट केन्या]] | लागू नाही | १९८१ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४७ | {{country|कुवेत}} | [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कुवेत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[कुवेत राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट कुवेत]] | १९९८ | २००५ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ४८ | {{country|लेसोथो}} | [[लेसोथो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[लेसोथो राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[लेसोथो क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४९ | {{country|लक्झेंबर्ग}} | [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[लक्झेंबर्ग क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ५० | {{country|मलावी}} | [[मलावी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मलावी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट मलावी]] | १९९८ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५१ | {{country|मलेशिया}} | [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मलेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[मलेशिया १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[मलेशियन क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९६७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५२ | {{country|मालदीव}} | [[मालदीव राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मालदीव राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[मालदीव क्रिकेट बोर्ड]] | १९९८ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५३ | {{country|माली}} | [[माली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[माली राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मालियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २००५ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५४ | {{country|माल्टा}} | [[माल्टा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[माल्टा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[माल्टा क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ५५ | {{country|मॉरिशस}} | [[मॉरिशस क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मॉरिशस क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २०२६ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५६ | {{country|मेक्सिको}} | [[मेक्सिको राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मेक्सिको राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मेक्सिको क्रिकेट असोसिएशन]] | २००४ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ५७ | {{country|मंगोलिया}} | [[मंगोलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मंगोलिया क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | २०२१ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५८ | {{country|मोझांबिक}} | [[मोझांबिक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मोझांबिक राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[मोझांबिकन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००३ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५९ | {{country|म्यानमार}} | [[म्यानमार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[म्यानमार राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[म्यानमार क्रिकेट फेडरेशन]] | २००६ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ६० | {{country|नामिबिया}} | [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नामिबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नामिबिया राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट नामिबिया]] | लागू नाही | १९९२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ६१ | {{country|नेपाळ}} | [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नेपाळ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नेपाळ राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन]] | १९८८ | १९९६ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ६२ | {{country|नेदरलँड्स}} | [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९६६ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६३ | {{country|नायजेरिया}} | [[नायजेरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नायजेरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नायजेरिया राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[नायजेरिया क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २००२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ६४ | {{country|नॉर्वे}} | [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नॉर्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[नॉर्वेजियन क्रिकेट बोर्ड]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६५ | {{country|ओमान}} | [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ओमान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[ओमान क्रिकेट]] | २००० | २०१४ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ६६ | {{country|पनामा}} | [[पनामा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[पनामा क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ६७ | {{country|पापुआ न्यू गिनी}} | [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट पीएनजी]] | लागू नाही | १९७३ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ६८ | {{country|पेरू}} | [[पेरू राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[पेरू राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[पेरू क्रिकेट असोसिएशन]] | २००७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ६९ | {{country|फिलिपिन्स}} | [[फिलिपिन्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फिलिपिन्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[फिलिपाइन्स क्रिकेट असोसिएशन]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ७० | {{country|पोर्तुगाल}} | [[पोर्तुगाल राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[पोर्तुगीज क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९६ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७१ | {{country|कतार}} | [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कतार राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[कतार क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९९ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७२ | {{country|रोमेनिया}} | [[रोमेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[रोमेनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट रोमानिया]] | २०१३ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७३ | {{country|रवांडा}} | [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[रवांडा क्रिकेट असोसिएशन]] | २००३ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ७४ | {{country|सेंट हेलेना}} | [[सेंट हेलेना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सेंट हेलेना क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ७५ | {{country|सामोआ}} | [[सामोआ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सामो‌आ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटना]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ७६ | {{country|सौदी अरेबिया}} | [[सौदी अरेबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सौदी अरेबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सौदी अरेबिया क्रिकेट फेडरेशन]] | २००३ | २०१६ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७७ | {{country|स्कॉटलंड}} | [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] | लागू नाही | १९९४ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७८ | {{country|सर्बिया}} | [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सर्बिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सर्बियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २०१५ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७९ | {{country|सेशेल्स}} | [[सेशेल्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सेशेल्स क्रिकेट असोसिएशन]] | २०१० | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ८० | {{country|सियेरा लिओन}} | [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सिएरा लिओन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ८१ | {{country|सिंगापूर}} | [[सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सिंगापूर राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९७४ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८२ | {{country|स्लोव्हेनिया}} | [[स्लोव्हेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[स्लोव्हेनियन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००५ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८३ | {{country|दक्षिण कोरिया}} | [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कोरिया क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ८४ | {{country|स्पेन}} | [[स्पेन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[स्पेन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट स्पेन]] | १९९२ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८५ | {{country|सुरिनाम}} | [[सुरिनाम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सुरीनाम क्रिकेट बोर्ड]] | २००२ | २०११ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ८६ | {{country|स्वीडन}} | [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[स्वीडन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[स्वीडिश क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९७ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८७ | {{country|स्वित्झर्लंड}} | [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट स्वित्झर्लंड]] | १९८५{{efn|स्वित्झर्लंडला १९८५ मध्ये सदस्यत्व देण्यात आले होते, परंतु २०१२ मध्ये त्याला आयसीसीमधून वगळण्यात आले.<ref>{{cite news |url=https://www.cricketswitzerland.ch/news/2012/2012-icc-expel-switzerland/ |title=ICC expel Switzerland |publisher=Cricket Switzerland |date=२०१२ |access-date=२२ जुलै २०२० |archive-date=२२ जुलै २०२० |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722114058/https://www.cricketswitzerland.ch/news/2012/2012-icc-expel-switzerland/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/when-switzerland-became-first-country-to-have-icc-affiliate-status-revoked-149260 |title=When Switzerland became the first country to have its ICC affiliate status revoked |publisher=Cricket Country |date=२६ जून २०१६ |access-date=२२ जुलै २०२०}}</ref> त्यानंतर जुलै २०२१ मध्ये स्वित्झर्लंडला पुन्हा सदस्यत्व देण्यात आले.<ref name="ICC-July21">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2190752 |title=Get to know the ICC's three newest Members |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१८ जुलै २०२१ |archive-date=१८ जुलै २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718123143/https://www.icc-cricket.com/news/2190752 |url-status=live}}</ref>}} | २०२१ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८८ | {{country|ताजिकिस्तान}} | [[ताजिकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ताजिकिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[ताजिकिस्तान क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २०२१ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८९ | {{country|टांझानिया}} | [[टांझानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[टांझानिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[टांझानिया क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | २००१ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ९० | {{country|थायलंड}} | [[थायलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[थायलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट असोसिएशन ऑफ थायलंड]] | १९९५ | २००५ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९१ | {{country|पूर्व तिमोर}} | [[पूर्व तिमोर क्रिकेट संघ|पुरुष]] • महिला • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | पूर्व तिमोर क्रिकेट महासंघ | लागू नाही | २०२५ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ९२ | {{country|तुर्की}} | [[तुर्की राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[तुर्की राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट तुर्की]] | २००८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ९३ | {{country|टर्क्स आणि कैकास द्वीपसमूह}} | [[टर्क आणि कैकोस द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[तुर्क आणि कैकोस क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ९४ | {{country|युगांडा}} | [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[युगांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[युगांडा राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[युगांडा क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९९८ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ९५ | {{country|संयुक्त अरब अमिराती}} | [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] | १९८९ | १९९० | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९६ | {{country|अमेरिका}} | [[युनायटेड स्टेट्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[अमेरिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[अमेरिका १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[यूएसए क्रिकेट]] | लागू नाही | १९६५{{efn|अमेरिकेला १९६५ मध्ये [[युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका क्रिकेट असोसिएशन]]च्या प्रशासनाखाली सहयोगी सदस्यत्व देण्यात आले होते. त्या संस्थेला सप्टेंबर २०१७ मध्ये आयसीसीमधून वगळण्यात आले. यूएसए क्रिकेटला जानेवारी २०१९ मध्ये सदस्यत्व देण्यात आले.}}<br />२०१९ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ९७ | {{country|उझबेकिस्तान}} | [[उझबेकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[उझबेकिस्तान क्रिकेट महासंघ]] | लागू नाही | २०२२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९८ | {{country|व्हानुआतू}} | [[व्हानुआतू राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[व्हानुआतू राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[वानुआटू क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९५ | २००९ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ९९ | {{country|झांबिया}} | [[झांबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[झांबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[झांबिया क्रिकेट युनियन]] | लागू नाही | २०२५ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |} {{cob}} ==स्थान== [[Image:ICC Dubai 1.jpg|thumb|200px|right|[[दुबई]] मधील आयसीसी कार्यालय]] त्याच्या निर्मितीपासून, आयसीसीचे [[लॉर्ड्स क्रिकेट ग्राउंड]] हे त्याचे घर होते आणि १९९३ मध्ये त्याचे कार्यालय मैदानाच्या नर्सरीच्या शेवटी असलेल्या "क्लॉक टॉवर" इमारतीत हलवले. एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या विश्वचषकाच्या हक्कांचे व्यावसायिक शोषण करून स्वतंत्रपणे चालवल्या जाणाऱ्या आयसीसीला सुरुवातीला निधी दिला गेला. सर्व सदस्य देशांचे युनायटेड किंगडमसोबत दुहेरी-कर करार नसल्यामुळे, आयसीसी डेव्हलपमेंट (इंटरनॅशनल) प्रा.लि, यूके बाहेर आयडीआय म्हणून ओळखले जाते. हे जानेवारी १९९४ मध्ये स्थापित केले गेले आणि मोनॅको येथे आधारित होते. बाकी नव्वदच्या दशकात आयडीआयचा कारभार हा माफक कारभार होता. परंतु २००१ ते २००८ पर्यंतच्या सर्व आयसीसी इव्हेंट्सच्या अधिकारांच्या बंडलच्या वाटाघाटीमुळे, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट आणि आयसीसी सदस्य देशांना उपलब्ध महसूल मोठ्या प्रमाणात वाढला. यामुळे मोनॅकोमध्ये आयडीआयद्वारे नियुक्त व्यावसायिक कर्मचाऱ्यांच्या संख्येत वाढ झाली. लॉर्ड्सवर राहिलेल्या कौन्सिलच्या क्रिकेट प्रशासकांना मोनॅकोमधील त्यांच्या व्यावसायिक सहकाऱ्यांपासून वेगळे करण्यात आले याचाही तोटा झाला. परिषदेने त्यांच्या व्यावसायिक उत्पन्नाचे करापासून संरक्षण करताना त्यांचे सर्व कर्मचारी एकाच कार्यालयात एकत्र आणण्याचे मार्ग शोधण्याचा निर्णय घेतला. लॉर्ड्स येथे राहण्याच्या पर्यायाची चौकशी करण्यात आली आणि स्पोर्ट इंग्लंडच्या माध्यमातून ब्रिटिश सरकारला विनंती करण्यात आली की, आयसीसीला त्यांचे सर्व कर्मचारी (व्यावसायिक बाबींवर काम करणाऱ्यांसह) लंडनमध्ये ठेवण्याची परवानगी द्यावी - परंतु त्याच्या व्यावसायिक उत्पन्नावर कॉर्पोरेशन कर यूकेला पैसे देण्यापासून विशेष सूट देण्यात यावी. ब्रिटिश सरकार एक उदाहरण तयार करण्यास तयार नव्हते आणि ही विनंती मान्य करणार नाही. परिणामी, आयसीसीने इतर ठिकाणांची तपासणी केली आणि अखेरीस [[संयुक्त अरब अमिराती]]मधील [[दुबई]] शहरात स्थायिक झाले. ब्रिटिश व्हर्जिन आयलंडमध्येही आयसीसी नोंदणीकृत आहे. ऑगस्ट २००५ मध्ये, आयसीसीने त्यांची कार्यालये दुबईला हलवली आणि त्यानंतर लॉर्ड्स आणि मोनॅको येथील कार्यालये बंद केली. आयसीसीच्या कार्यकारी मंडळाने बाजूने ११-१ मत दिल्यानंतर दुबईला हलविण्यात आले.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/4326601.stm | work=BBC News | title=Cricket chiefs move base to Dubai | date=7 March 2005}}</ref> आयसीसीच्या दुबईला जाण्याचा मुख्य चालक त्याच्या मुख्य कर्मचाऱ्यांना एकाच कर-कार्यक्षम ठिकाणी एकत्र आणण्याची इच्छा होती, तर दुय्यम कारण म्हणजे आयसीसीच्या जवळ कार्यालये हलवण्याची इच्छा. लॉर्ड्स हे तार्किक ठिकाण होते जेव्हा आयसीसीचे व्यवस्थापन मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब (एमसीसी) द्वारे केले जात होते (१९९३ पर्यंत अशी परिस्थिती होती). परंतु जागतिक क्रिकेटमध्ये भारत आणि पाकिस्तानच्या वाढत्या सामर्थ्याने ब्रिटिश खाजगी सदस्यांच्या क्लबने (एमसीसी) आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटवर सतत नियंत्रण ठेवणे अनाक्रोनिक आणि टिकाऊ बनवले आहे. १९९३ मध्ये झालेल्या बदलांचा आणि सुधारणांचा थेट परिणाम म्हणजे लॉर्ड्सपासून अधिक तटस्थ ठिकाणी जाणे.<ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/GD23Df05.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20050422140355/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/GD23Df05.html|url-status=unfit|archive-date=22 April 2005|title= Cricket's home moves closer to the money|work=[[एशिया टाइम्स ऑनलाइन]]| date=23 April 2005|access-date=18 August 2017}}</ref> ==उत्पन्नाची निर्मिती== आयसीसी आयोजीत केलेल्या स्पर्धांमधून उत्पन्न मिळवते, प्रामुख्याने [[क्रिकेट विश्वचषक]], आणि त्या उत्पन्नातील बहुतांश भाग ते सदस्यांना वितरीत करते. २००७ आणि २०१५ दरम्यान वर्ल्ड कपचे प्रायोजकत्व आणि दूरचित्रवाणी अधिकार यूएस$१.६ अब्जाहून अधिक कमावले, जे आतापर्यंत आयसीसीचे मुख्य उत्पन्नाचे स्रोत होते.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/current/story/271994.html |title=ICC rights go to ESPN-Star|publisher=[[ईएसपीएन]] | work=[[क्रिकइन्फो]]|date= 9 December 2006|access-date=8 May 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/276853.html |title=ICC set to cash in on sponsorship rights |publisher=[[ईएसपीएन]] | work=[[क्रिकइन्फो]] |date= 18 January 2007|access-date=8 May 2011}}</ref> ३१ डिसेंबर २००७ पर्यंतच्या नऊ महिन्यांच्या लेखा कालावधीत आयसीसीचे परिचालन उत्पन्न $१२.६६ दशलक्ष होते, मुख्यत्वे सदस्य सदस्यता आणि प्रायोजकत्वातून. याउलट, इव्हेंटचे उत्पन्न यूएस$२८५.८७ दशलक्ष होते, ज्यात २००७ विश्वचषकातील $२३९ दशलक्ष समाविष्ट होते. या कालावधीत $६.६९५ दशलक्ष गुंतवणुकीचे उत्पन्न देखील होते. २०२२ मध्ये आयसीसीने निव्वळ उत्पन्न म्हणून यूएस$२०८,३७५,००० उत्पन्न केले.<ref>[https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/05/10/87728b20-b1ea-469d-871b-f42d5bfee10f/ICC-Consolidated-Financial-Statements-2022.pdf THE INTERNATIONAL CRICKET COUNCIL LIMITED AND ITS SUBSIDIARIES, CONSOLIDATED FINANCIAL STATEMENTS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230517210125/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/05/10/87728b20-b1ea-469d-871b-f42d5bfee10f/ICC-Consolidated-Financial-Statements-2022.pdf |date=2023-05-17 }} 31 December 2022</ref> आयसीसीकडे द्विपक्षीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांमधून ([[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]], [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]]) कोणतेही उत्पन्न नाही, जे बहुतेक आंतरराष्ट्रीय खेळाचे वेळापत्रक बनवतात, कारण ते त्याच्या सदस्यांच्या मालकीचे आणि चालवतात. विश्वचषकातील कमाई वाढवण्यासाठी त्याने इतर नवीन कार्यक्रम तयार करण्याचा प्रयत्न केला आहे. यामध्ये २००५ मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये खेळलेल्या [[आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] आणि [[आयसीसी सुपर सीरिज]]चा समावेश आहे. मात्र, या स्पर्धांना आयसीसीच्या अपेक्षेप्रमाणे यश मिळालेले नाही. सुपर सिरीजला मोठ्या प्रमाणावर अपयश म्हणून पाहिले गेले आणि त्याची पुनरावृत्ती होण्याची अपेक्षा नाही आणि भारताने २००६ मध्ये चॅम्पियन्स ट्रॉफी रद्द करण्याची मागणी केली.<ref>{{cite news| url=http://www.theage.com.au/news/cricket/biggest-player-in-the-game-flexes-muscle/2006/01/06/1136387626870.html | location=Melbourne | work=[[The Age]] | title=Biggest player in the game flexes muscle | date=7 January 2006}}</ref> चॅम्पियन्स ट्रॉफी २००४ इव्हेंटचा उल्लेख विस्डेन २००५ मध्ये संपादकाने "टूर्नामेंटचा टर्की" आणि "फियास्को" म्हणून केला होता; २००६ च्या कार्यक्रमाला नवीन स्वरूपामुळे मोठे यश म्हणून पाहिले जात असले तरी.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/267074.html |title=ICC President thanks India for "outstanding" ICC Champions Trophy | author=Murgatroyd, Brian / ICC|publisher=ESPN | work=Cricinfo |date= 6 November 2006|access-date=18 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/267074.html |title=When the cricket did all the talking |publisher=ESPN | work=Cricinfo |date= 7 November 2006|access-date=18 August 2017}}</ref> [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२००७ मध्ये]] पहिल्यांदा खेळला गेलेला [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०]] यशस्वी ठरला. आयसीसीची सध्याची योजना दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आयोजित करणे आहे, ज्यामध्ये सम संख्येच्या वर्षांत खेळला जाणारा ट्वेंटी-२० विश्वचषक, [[उन्हाळी ऑलिम्पिक खेळ|ऑलिम्पिक खेळांच्या]] आदल्या वर्षी होणारा विश्वचषक आणि सायकलच्या उर्वरित वर्षात आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी आयोजित केली जाईल. हे चक्र [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२०१०]] मध्ये सुरू झाले, [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]] स्पर्धेच्या एका वर्षानंतर. ==स्पर्धा आणि विजेते== {{हेसुद्धा पाहा|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} ===आयसीसी स्पर्धा=== [[File:ICC Cricket World Cup Trophy.jpg|thumb|[[क्रिकेट विश्वचषक]] ट्रॉफी]] {|class="wikitable" style="text-align:left;" style="font-size: 90%" !स्पर्धा !स्वरूप !{{tooltip|स्पर्धा|आयोजित झालेल्या आवृत्त्यांची संख्या}} !सद्य विजेता !सर्वाधिक विजेतेपदे !पहिली !शेवटची !पुढील |- ! colspan=8|पुरुष |- |[[क्रिकेट विश्वचषक]]<ref name="WC">{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-all-the-odi-world-cup-winners-till-date-1746182528-1|title=World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२ मार्च २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260302042038/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-all-the-odi-world-cup-winners-till-date-1746182528-1|url-status=live}}</ref> |[[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] |१३ |{{Cr|AUS}} |{{Cr|AUS}} (६) |[[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]] |[[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३]] |[[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक|२०२७]] |- |[[आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|चॅम्पियन्स चषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-series-results/icc-champions-trophy-icc-knockout-44|title=Series results For ICC Champions Trophy (ICC Knock Out)|work=[[क्रिकइन्फो]]|access-date=१ जून २०२५|archive-date=२८ फेब्रुवारी २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250228133226/https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-series-results/icc-champions-trophy-icc-knockout-44|url-status=live}}</ref> |[[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] |८{{efn|name=CT|१९९८ आणि २००० मधील पहिल्या दोन आवृत्त्यांमध्ये ही स्पर्धा आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी म्हणून ओळखली जात होती.}} |{{Cr|IND}} |{{Cr|IND}} (३) |[[१९९८ विल्स आंतरराष्ट्रीय चषक|१९९८]] |[[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२५]] |[[२०२९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२९]] |- |[[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|टी२० विश्वचषक]]<ref name="WC"/> |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] |१०{{efn|name=T20WC|२००७ ते २०१६ या कालावधीत ही स्पर्धा आयसीसी वर्ल्ड टी२० म्हणून ओळखली जात होती आणि २०१८ मध्ये तिचे नाव पुरुष टी२० विश्वचषक असे करण्यात आले.}} |{{Cr|IND}} |{{Cr|IND}} (३) |[[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] |- |[[आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/world-test-championship-winners-list-1741691620-1|title=World Test Championship Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=१७ फेब्रुवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260217163735/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/world-test-championship-winners-list-1741691620-1|url-status=live}}</ref> |[[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]] |३ |{{Cr|RSA}} |{{Cr|AUS}} (१), {{Cr|NZL}} (१), {{Cr|RSA}} (१) |[[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१]] |[[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५]] |[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२७]] |- ! colspan=8|महिला |- |[[महिला क्रिकेट विश्वचषक|क्रिकेट विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-odi-world-cup-winners-list-1973-to-2025-1820002973-1|title=Women's ODI World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=८ मार्च २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260308192019/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-odi-world-cup-winners-list-1973-to-2025-1820002973-1|url-status=live}}</ref> |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|मएदिआ]] |१३ |{{Crw|IND}} |{{Crw|AUS}} (७) |[[१९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७३]] |[[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२५]] |[[२०२९ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२९]] |- |[[आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|टी२० विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-t20-world-cup-winners-list-1729340572-1|title=Women's T20I World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२ मार्च २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260302232404/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-t20-world-cup-winners-list-1729340572-1|url-status=live}}</ref> |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|मटी२०आ]] |१०{{efn|name=WT20WC|२००९ ते २०१८ या कालावधीत ही स्पर्धा आयसीसी महिला वर्ल्ड टी२० म्हणून ओळखली जात होती आणि २०२० मध्ये तिचे नाव महिला टी२० विश्वचषक असे करण्यात आले.}} |{{Crw|AUS}} |{{Crw|AUS}} (७) |[[२००९ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]] |[[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२८]] |- |[[आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक|चॅम्पियन्स चषक]]<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-womens-champions-trophy-sri-lanka-ftp-2627995-2024-11-04|title=ICC introduces Women's Champions Trophy, Sri Lanka to host first edition in 2027|date=४ नोव्हेंबर २०२४|access-date=१ जून २०२५|work=[[India Today]]|archive-date=२५ जुलै २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250725045700/https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-womens-champions-trophy-sri-lanka-ftp-2627995-2024-11-04|url-status=live}}</ref> |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|मटी२०आ]] |{{n/a}} |{{n/a}} |{{n/a}} |{{n/a}} |{{n/a}} |[[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक|२०२७]] |- ! colspan=8|१९ वर्षांखालील |- |[[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|१९ वर्षांखालील पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/under-19-world-cup-winners-list-1820006147-1|title=U19 Men's World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२८ फेब्रुवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228183718/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/under-19-world-cup-winners-list-1820006147-1|url-status=live}}</ref> |[[मर्यादित षटकांचे क्रिकेट|युवा एकदिवसीय]] |१६ |{{Cr19|IND}} |{{Cr19|IND}} (६) |[[१९८८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|१९८८]] |[[२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२८ १९ वर्षांखालील पुरुष क्रिकेट विश्वचषक|२०२८]] |- |[[१९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/webstories/sports/u19-womens-t20-world-cup-winners-full-list-32199|title=U19 Women's T20 World Cup Winners|work=[[NDTV]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२३ मे २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523151014/https://sports.ndtv.com/webstories/sports/u19-womens-t20-world-cup-winners-full-list-32199|url-status=live}}</ref> |[[मर्यादित षटकांचे क्रिकेट|युवा टी२०आ]] |२ |{{Crw19|IND}} |{{Crw19|IND}} (२) |[[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक|२०२३]] |[[२०२५ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक|२०२५]] |[[२०२७ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक|२०२७]] |} ===पात्रता स्पर्धा=== आयसीसी विविध आंतरराष्ट्रीय प्रमुख स्पर्धांसाठी पात्रता स्पर्धांचे आयोजन करते. {|class="wikitable" style="text-align:left;" style="font-size: 90%" |+ !स्वरूप !एकदिवसीय !टी२०आ |- |पुरुष |[[आयसीसी विश्वचषक पात्रता सामने]] |[[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा]] |- | rowspan="2" |महिला |[[महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] | rowspan="2" |[[महिला टी२० विश्वचषक पात्रता]] |- |[[आयसीसी महिला चॅम्पियनशिप]] |} [[पदोन्नती आणि पदावनती]] असलेली दोन-स्तरीय लीग प्रणाली अस्तित्वात आहे, ज्यामध्ये सर्वोत्तम कामगिरी करणारे संघ [[आयसीसी विश्वचषक पात्रता सामने|क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठी]] पात्र ठरतात.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/new-qualification-pathway-for-14-team-2027-mens-odi-world-cup-approved-1289712|title=Qualification pathway for 14-team 2027 men's ODI World Cup approved|date=२० ऑक्टोबर २०१८|access-date=१ जून २०२५|work=[[क्रिकइन्फो]]|archive-date=१५ ऑगस्ट २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250815181527/https://www.espncricinfo.com/story/new-qualification-pathway-for-14-team-2027-mens-odi-world-cup-approved-1289712|url-status=live}}</ref> यापूर्वी ही तीन-स्तरीय प्रणाली होती आणि [[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक सुपर लीग]] हा तिचा सर्वोच्च स्तर होता. २०२७ विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेसाठी ही सुपर लीग रद्द करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/new-qualification-pathway-for-icc-mens-cricket-world-cup-approved|title=New qualification pathway for ICC Men's Cricket World Cup approved|date=२० ऑक्टोबर २०१८|access-date=१ जून २०२५|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:left;" style="font-size: 90%" !स्तर !लीग !संघ !सद्य आवृत्ती |- |१ |[[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] |८ |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|२०२४-२०२६]] |- |२ |[[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] |१२ |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग|२०२४-२०२६]] |} == नियम आणि नियमन == आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद खेळण्याच्या परिस्थिती, गोलंदाजी पुनरावलोकने आणि इतर आयसीसी नियमांचे निरीक्षण करते. आयसीसी कडे क्रिकेटच्या कायद्यांचा कॉपीराइट नाही: फक्त [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब|एमसीसी]] [[क्रिकेटचे कायदे|कायदे]] बदलू शकतात, जरी हे सहसा खेळाच्या जागतिक प्रशासकीय मंडळाशी सल्लामसलत करून केले जाते.{{Citation needed|date=September 2021}} आयसीसी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटसाठी खेळण्याच्या परिस्थितीचा एक संच राखते ज्यात कायद्यांमध्ये किरकोळ सुधारणा केल्या जातात. त्यांच्याकडे एक "आचारसंहिता" देखील आहे ज्याचे आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमधील संघ आणि खेळाडूंनी पालन करणे आवश्यक आहे. या संहितेचे उल्लंघन झाल्यास आयसीसी प्रतिबंध लागू करू शकते, सामान्यतः दंड. २००८ मध्ये आयसीसीने खेळाडूंवर १९ दंड ठोठावले होते. आयसीसी ने खेळण्याच्या स्थितीतील बदलांची घोषणा केली.<ref>{{Cite web |title=ICC announces changes to Playing Conditions |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/3345813 |access-date=2023-07-04 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> ==पंच आणि सामनाधिकारी== आयसीसी आंतरराष्ट्रीय [[पंच (क्रिकेट)|पंच]] आणि सामनाधिकारी नियुक्त करते जे सर्व मंजूर कसोटी सामने, एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय आणि ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यात काम करतात. आयसीसी पंचांचे तीन पॅनेल चालवते: [[आयसीसी पंचांचे एलिट पॅनेल|एलिट पॅनेल]], [[पंच आणि सामनाधिकारी आंतरराष्ट्रीय पॅनेल|आंतरराष्ट्रीय पॅनेल]], [[आयसीसी असोसिएट्स आणि एफिलिएट्स अंपायर पॅनल|सहयोगी आणि संलग्न पॅनेल]]. मार्च २०१२ पर्यंत, एलिट पॅनेलमध्ये बारा पंचांचा समावेश होता. सिद्धांतानुसार, एलिट पॅनेलचे दोन पंच प्रत्येक कसोटी सामन्यात अंपायर करतात, तर एक एलिट पॅनेल अंपायर आंतरराष्ट्रीय पॅनेलच्या एका पंचासह एकदिवसीय सामन्यांमध्ये उभा असतो. सरावात, आंतरराष्ट्रीय पॅनेलचे सदस्य अधूनमधून कसोटी सामन्यांमध्ये उभे राहतात, कारण ते कसोटी स्तरावर सामना करू शकतात की नाही आणि त्यांना एलिट पॅनेलमध्ये स्थान मिळावे की नाही हे पाहण्याची ही एक उत्तम चांगली संधी मानली जाते. एलिट पॅनेलचे सदस्य हे आयसीसीचे पूर्ण-वेळ कर्मचारी आहेत, जरी ते अजूनही, अगदी अधूनमधून, त्यांच्या राहत्या देशात [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट]] पंच करतात. एलिट अंपायर्ससाठी सरासरी वार्षिक कामकाजाचे वेळापत्रक ८-१० कसोटी सामने आणि १०-१५ एकदिवसीय, संभाव्य ऑन-फिल्ड वर्कलोड प्रति वर्ष ७५ दिवस, तसेच प्रवास आणि तयारीचा वेळ आहे.<ref>{{cite web|title=Match officials|url=http://www.icc-cricket.com/about/42/match-officials|publisher=www.icc-cricket.com|access-date=18 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003001326/http://www.icc-cricket.com/about/42/match-officials|archive-date=3 October 2013}}</ref> आंतरराष्ट्रीय पॅनेल हे दहा कसोटी खेळणाऱ्या क्रिकेट बोर्डांपैकी प्रत्येकी नामनिर्देशित अधिकाऱ्यांचे बनलेले आहे. पॅनेलचे सदस्य त्यांच्या मायदेशातील एकदिवसीय सामन्यांमध्ये काम करतात आणि एलिट पॅनेलला क्रिकेट कॅलेंडरमधील सर्वोच्च वेळेत मदत करतात जेव्हा त्यांना परदेशी वनडे आणि कसोटी सामन्यांसाठी नियुक्त केले जाऊ शकते. आंतरराष्ट्रीय पॅनेलचे सदस्य परदेशातील अंपायरिंग असाइनमेंट जसे की आयसीसी अंडर १९ क्रिकेट विश्वचषक त्यांच्या परदेशातील परिस्थितीबद्दलचे ज्ञान आणि समज सुधारण्यासाठी आणि त्यांना एलिट पॅनेलमध्ये संभाव्य पदोन्नतीसाठी तयार करण्यात मदत करण्यासाठी देखील करतात. यातील काही पंच क्रिकेट विश्वचषकातही काम करतात. प्रत्येक कसोटी क्रिकेट बोर्ड एका "थर्ड अंपायर" ची नियुक्ती करते ज्याला काही ठराविक ऑन-फिल्ड निर्णयांचे त्वरित दूरचित्रवाणी रिप्लेद्वारे पुनरावलोकन करण्यासाठी बोलावले जाऊ शकते. सर्व तिसरे पंच हे त्यांच्या स्वतःच्या देशात प्रथम श्रेणीचे पंच आहेत, आणि या भूमिकेला आंतरराष्ट्रीय पॅनेल आणि नंतर एलिट पॅनेलमध्ये एक पाऊल म्हणून पाहिले जाते.<ref>{{cite web|title=Emirates International Panel of ICC Umpires|url=http://www.icc-cricket.com/about/88/match-officials/emirates-international-panel-of-icc-umpires|publisher=www.icc-cricket.com|access-date=18 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304044124/http://www.icc-cricket.com/about/88/match-officials/emirates-international-panel-of-icc-umpires|archive-date=4 March 2016}}</ref> जून २००६ मध्ये आयसीसी सहयोगी आणि संलग्न आंतरराष्ट्रीय पंच पॅनेलची स्थापना करण्यात आली. २००५ मध्ये तयार करण्यात आलेल्या आयसीसी असोसिएट आणि एफिलिएट इंटरनॅशनल अंपायर्स पॅनेलला मागे टाकले आणि पाच आयसीसी डेव्हलपमेंट प्रोग्राम प्रादेशिक पंच पॅनेलमधून प्रत्येक निवडीसह, नॉन-टेस्ट न खेळणाऱ्या सदस्यांमधील पंचांसाठी शिखर म्हणून काम करते. असोसिएट आणि एफिलिएट इंटरनॅशनल अंपायर पॅनलचे सदस्य आयसीसी असोसिएट सदस्य, आयसीसी इंटरकॉन्टिनेंटल कप सामने आणि इतर सहयोगी आणि संलग्न स्पर्धांचा समावेश असलेल्या एकदिवसीय सामन्यांसाठी नियुक्तीसाठी पात्र आहेत. आयसीसी अंडर-१९ क्रिकेट विश्वचषकासह इतर आयसीसी स्पर्धांसाठीही उच्च कामगिरी करणाऱ्या पंचांचा विचार केला जाऊ शकतो आणि त्यांना आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी आणि आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत सहभागी होण्यासाठी आमंत्रित केले जाऊ शकते.<ref>{{cite web|title=ICC Associate and Affiliate International Umpires Panel|url=http://www.icc-cricket.com/about/89/match-officials/icc-associate-and-affiliate-international-umpires-panel|publisher=www.icc-cricket.com|access-date=18 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160602070629/http://www.icc-cricket.com/about/89/match-officials/icc-associate-and-affiliate-international-umpires-panel|archive-date=2 June 2016}}</ref> एक [[आयसीसी मॅच रेफरींचे एलिट पॅनेल]] देखील आहे जे सर्व कसोटी आणि एकदिवसीय सामन्यांमध्ये आयसीसीचे स्वतंत्र प्रतिनिधी म्हणून काम करतात. जानेवारी २००९ पर्यंत, त्याचे ६ सदस्य होते, ते सर्व अत्यंत अनुभवी माजी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू होते. पंचांना खेळाडू किंवा अधिकाऱ्यांची तक्रार करण्याचा अधिकार नसतो (जे पंचांना करावे लागते), परंतु ते आयसीसीच्या आचारसंहितेनुसार सुनावणी घेण्यास आणि सामन्यांमध्ये आवश्यकतेनुसार दंड आकारण्यासाठी, अधिकृत फटकारण्यापर्यंत जबाबदार असतात. निर्णयांवर अपील केले जाऊ शकते, परंतु बहुतेक प्रकरणांमध्ये मूळ निर्णय कायम ठेवला जातो. बीसीसीआयच्या विरोधामुळे पंचांच्या निर्णय पुनरावलोकन प्रणालीच्या सार्वत्रिक वापरावर - जून २०१२ पर्यंत - क्रिकेट खेळणाऱ्या राष्ट्रांमध्ये एकमत साधण्यात परिषद अपयशी ठरली. खेळणाऱ्या देशांच्या परस्पर कराराच्या अधीन राहून ते लागू केले जाईल.<ref>{{cite news| url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-27/top-stories/32440276_1_drs-ball-tracking-icc-executive-board| archive-url= https://archive.today/20130126142440/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-27/top-stories/32440276_1_drs-ball-tracking-icc-executive-board| url-status= dead| archive-date= 26 January 2013| title= No decision yet on universal application of DRS|work=[[टाइम्स ऑफ इंडिया]] |date=27 June 2012}}</ref> जुलै २०१२ मध्ये, आयसीसीने डीआरएस तंत्रज्ञानाच्या वापराबाबतची शंका दूर करण्यासाठी बीसीसीआयला संगणक दृष्टी आणि तंत्रज्ञानातील तज्ञ एड रोस्टेन यांनी केलेले बॉल ट्रॅकिंग संशोधन दाखवण्यासाठी एक शिष्टमंडळ पाठवण्याचा निर्णय घेतला.<ref>{{cite news| url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-10/top-stories/32617106_1_expert-in-computer-vision-icc-management-decision-review-system| archive-url= https://archive.today/20130126182508/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-10/top-stories/32617106_1_expert-in-computer-vision-icc-management-decision-review-system| url-status= dead| archive-date= 26 January 2013| title= Research on DRS to be shown to BCCI| date= 10 July 2012 |work=[[टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref><ref>{{cite web|title=Ireland and Afghanistan ICC newest full members amid wide-ranging governance reform|url=https://www.icc-cricket.com/news/422449|website=icc-cricket.com|publisher=ICC|access-date=22 June 2017}}</ref> ==प्रादेशिक संस्था== या प्रादेशिक संस्था क्रिकेट खेळाचे आयोजन, प्रचार आणि विकास करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतात: * [[आशियाई क्रिकेट परिषद]] * [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] * [[आयसीसी युरोप]] * [[आयसीसी अमेरिका]] * [[आयसीसी पूर्व आशिया-पॅसिफिक]] आयसीसी प्रादेशिक संस्था जे आशिया आणि आफ्रिकेच्या प्रादेशिक संस्थांमध्ये समाविष्ट नसलेल्या प्रदेशांची काळजी घेतात: * [[आयसीसी आशिया]] * [[आयसीसी आफ्रिका]] युरोपसाठी प्रादेशिक संस्था अस्थापित झाली ज्यानंतर आयसीसीने कामकाज हाती घेतले: * [[युरोपियन क्रिकेट परिषद]] आफ्रिकन क्रिकेट असोसिएशनच्या निर्मितीनंतर आणखी दोन प्रादेशिक संस्थांची स्थापना करण्यात आली: * [[पूर्व आणि मध्य आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] * [[पश्चिम आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] ==क्रमवारी आणि पुरस्कार== {{Main|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} === क्रमवारी === आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद खेळाच्या तिन्ही फॉरमॅटसाठी संघ क्रमवारी प्रकाशित करते आणि वेळोवेळी तेच अपडेट करते. '''पुरुष''' * [[आयसीसी पुरुषांची कसोटी संघ क्रमवारी]] * [[आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी]] * [[आयसीसी पुरुषांची टी२०आ संघ क्रमवारी]] '''महिला''' * [[आयसीसी महिला एकदिवसीय आणि टी२०आ संघ क्रमवारी]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद खेळाडूंची क्रमवारी ही आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटपटूंच्या अलीकडील कामगिरीवर आधारित रँकिंगची व्यापकपणे अनुसरण केलेली प्रणाली आहे. '''पुरुष''' * [[आयसीसी पुरुष खेळाडूंची क्रमवारी]] '''महिला''' * [[आयसीसी महिला खेळाडूंची क्रमवारी]] === पुरस्कार === {{Main|आयसीसी पुरस्कार}} आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने मागील १२ महिन्यांतील सर्वोत्तम आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडूंना ओळखण्यासाठी आणि त्यांचा सन्मान करण्यासाठी '''आयसीसी पुरस्कारां'''ची स्थापना केली आहे. उद्घाटन आयसीसी पुरस्कार सोहळा ७ सप्टेंबर २००४ रोजी लंडनमध्ये आयोजित करण्यात आला होता.<ref>{{Cite web|date=2004-06-29|title=World's best players and teams to be honoured at cricket's 'Oscars'|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/23129979/world-best-players-teams-honoured-cricket-oscars|access-date=2021-06-03|website=ESPN.com|language=en}}</ref> २०२० मध्ये, आयसीसीने मागील १० वर्षांतील सर्वोत्कृष्ट कामगिरी आणि कामगिरीचा सन्मान करण्यासाठी '''[[दशकातील आयसीसी पुरस्कार]]''' या एका खास कार्यक्रमाची घोषणा केली.<ref>{{Cite web|title=ICC Awards of the Decade announced|url=https://www.icc-cricket.com/news/1908769|access-date=2021-06-03|website=www.icc-cricket.com|language=en}}</ref> ==भ्रष्टाचारविरोधी आणि सुरक्षा== आयसीसीला देखील अव्वल क्रिकेटपटूंचा समावेश असलेल्या ड्रग्ज आणि लाचखोरी प्रकरणांचा सामना करावा लागला आहे. कायदेशीर आणि बेकायदेशीर बुकमेकिंग मार्केटशी संबंधित क्रिकेटपटूंच्या भ्रष्टाचाराच्या घोटाळ्यांनंतर, आयसीसीने २००० मध्ये लंडनच्या मेट्रोपॉलिटन पोलिसांचे निवृत्त आयुक्त, लॉर्ड कांडन यांच्या नेतृत्वाखाली भ्रष्टाचारविरोधी आणि सुरक्षा युनिट (एसीएसयू) स्थापन केले. दक्षिण आफ्रिकेचा माजी कर्णधार हान्सी क्रोन्ये यांनी ज्या भ्रष्टाचाराची तक्रार नोंदवली आहे त्यामध्ये एक भारतीय सट्टेबाजाकडून कमी कामगिरी केल्याबद्दल किंवा ठराविक सामन्यांचे निकाल पूर्वनिर्धारित असल्याची खात्री करण्यासाठी भरीव रक्कम स्वीकारली होती. त्याचप्रमाणे, माजी भारतीय कर्णधार मोहम्मद अझरुद्दीन आणि अजय जडेजा यांची चौकशी करण्यात आली, मॅच फिक्सिंगमध्ये दोषी आढळले आणि क्रिकेट खेळण्यावर (अनुक्रमे आजीवन आणि पाच वर्षांसाठी) बंदी घालण्यात आली. एसीएसयू क्रिकेटमधील भ्रष्टाचाराच्या कोणत्याही अहवालाचे परीक्षण आणि तपासणी करणे सुरू ठेवते आणि प्रोटोकॉल सादर केले गेले आहेत, जे उदाहरणार्थ ड्रेसिंग रूममध्ये मोबाईल टेलिफोन वापरण्यास मनाई करतात. २००७ क्रिकेट विश्वचषकापूर्वी, आयसीसीचे मुख्य कार्यकारी माल्कम स्पीड यांनी कोणत्याही भ्रष्टाचाराविरुद्ध चेतावणी दिली आणि आयसीसी त्याविरुद्ध सतर्क आणि असहिष्णु असेल असे सांगितले.<ref>{{cite news |url=http://www.jamaica-star.com/thestar/20070213/sports/sports3.html |work=The Jamaica Star |title=Speed warns against corruption during World Cup |date=13 February 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201121545/http://www.jamaica-star.com/thestar/20070213/sports/sports3.html |archive-date=1 February 2009 }}</ref> २०१० च्या पाकिस्तानच्या इंग्लंड दौऱ्यादरम्यान झालेल्या घोटाळ्यानंतर, ३ पाकिस्तानी खेळाडू, मोहम्मद अमीर, मोहम्मद आसिफ आणि सलमान बट स्पॉट-फिक्सिंगमध्ये दोषी आढळले आणि त्यांच्यावर अनुक्रमे ५ वर्षे, ७ वर्षे आणि १० वर्षांची बंदी घालण्यात आली. ३ नोव्हेंबर २०११ रोजी, बटला ३० महिने, आसिफला एक वर्ष, अमीरला सहा महिने आणि लाच देणारा स्पोर्ट्स एजंट मजीदला दोन वर्षे आठ महिने तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.<ref>{{cite news|title=Pakistan cricketers and agent jailed for betting scam|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-15573463|access-date=3 November 2011|newspaper=BBC News |date=3 November 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2011/nov/03/pakistan-spot-fixing-jail-terms|title=Pakistan spot-fixing players and agent sentenced to lengthy jail terms|date=3 November 2011|work=The Guardian |location=UK|access-date=3 November 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/pakistan/8863611/Pakistan-spot-fixing-scandal-convictions-of-Salman-Butt-Mohammad-Asif-and-Mohammad-Amir-just-one-step-on-a-long-road.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/pakistan/8863611/Pakistan-spot-fixing-scandal-convictions-of-Salman-Butt-Mohammad-Asif-and-Mohammad-Amir-just-one-step-on-a-long-road.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Pakistan spot-fixing scandal: convictions of Salman Butt, Mohammad Asif and Mohammad Amir just one step on a long road |date=3 November 2011|work=The Daily Telegraph |location=UK|access-date=3 November 2011|last1=Kelso |first1=Paul }}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/cricketers-jailed-for-matchfixing-6256508.html|title=Cricketers jailed for match-fixing |date=3 November 2011|work=The Independent |location=UK|access-date=3 November 2011}}</ref> २०१९ मध्ये, अल जझीराने केलेल्या तपासणीत श्रीलंका, भारत, इंग्लंड, ऑस्ट्रेलिया आणि इतर क्रिकेट खेळणाऱ्या राष्ट्रांमध्ये मॅच फिक्सिंग झाल्याचे उघड झाले.<ref>{{Cite web|title=Cricket match-fixers suspended amid calls for police probe|url=https://www.ajiunit.com/article/match-fixer-suspended/|access-date=2021-09-06|website=अल जझीरा Investigative Unit|language=en-US}}</ref> या अहवालाच्या अनुषंगाने आयसीसीने चौकशी सुरू केली. ==ग्लोबल क्रिकेट अकादमी== {{main|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]] (जीसीए) [[संयुक्त अरब अमिराती]]मधील [[दुबई स्पोर्ट्स सिटी]] येथे आहे. जीसीएच्या सुविधांमध्ये प्रत्येकी १० टर्फ पिचसह दोन ओव्हल, आउटडोअर टर्फ आणि सिंथेटिक सराव सुविधा, हॉक आय तंत्रज्ञानासह इनडोअर सराव सुविधा आणि क्रिकेट-विशिष्ट व्यायामशाळा यांचा समावेश आहे. रॉड मार्श यांची अकादमीचे कोचिंग संचालक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. उद्घाटन, मूलतः २००८ साठी नियोजित, २०१० मध्ये झाले. ==आयसीसी क्रिकेट वर्ल्ड प्रोग्राम== {{main|आयसीसी क्रिकेट वर्ल्ड प्रोग्राम}} आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद आयसीसी क्रिकेट वर्ल्ड नावाचा एक साप्ताहिक कार्यक्रम दूरचित्रवाणीवर प्रसारित करते. स्पोर्ट्सब्रँडने त्याची निर्मिती केली आहे. हा एक साप्ताहिक ३० मिनिटांचा कार्यक्रम आहे जो क्रिकेटच्या ताज्या बातम्या, सर्व कसोटी आणि एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यांसह अलीकडील क्रिकेट क्रिया, तसेच मैदानाबाहेरील वैशिष्ट्ये आणि मुलाखती प्रदान करतो. ==टीका== २०१५ मध्ये, सॅम कॉलिन्स आणि जॅरोड किम्बर यांनी आयसीसीच्या अंतर्गत संस्थेवर डेथ ऑफ ए जेंटलमन हा डॉक्युमेंटरी बनवला, त्यात म्हणले होते की श्रीमंत सदस्य देश (विशेषतः भारत, इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलिया) आयसीसीला "गुंडगिरी" करत आहेत आणि संस्थेला व इतर सदस्यांना हानी पोहोचवत आहेत.<ref>{{cite news|last=Miller |first=Andrew |url=http://www.espncricinfo.com/england/content/story/975353.html|title=Cricket documentary ''Death of a Gentleman'' scoops prestigious Sports Journalists Association award|date=22 February 2016|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]|access-date=21 September 2020}}</ref> ==हे सुद्धा पहा== {{Portal|क्रिकेट}} * [[क्रिकेट अधिकाऱ्यांची संघटना]] * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी]] * [[फेडरेशन ऑफ इंटरनॅशनल क्रिकेटर्स असोसिएशन]] * [[क्रिकेटची आंतरराष्ट्रीय रचना]] * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या अध्यक्षांची यादी]] <small>(२०१४ पासून पद विसर्जित)</small> ==संदर्भ== {{notelist}} {{reflist}} ==बाह्य दुवे== *[https://kaplonathletic.com/content/19/introducing-crictos-your-gateway-iconic-cricket-moments-icc फॅनक्रेझसह आयसीसी क्रिक्टोस लाँच] * {{Official website|https://www.icc-cricket.com/}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघ}} {{प्राधिकरण नियंत्रण}} {{पोर्टल बार|क्रिकेट|खेळ}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद| ]] [[वर्ग:क्रिकेट प्रशासन|*]] [[वर्ग:दुबई स्थित संस्था]] [[वर्ग:१९०९ मध्ये स्थापन झालेल्या क्रीडा संस्था]] [[वर्ग:आयओसी मान्यताप्राप्त आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघांची संघटना]] 929j54uzrnreeozmj0i55csy1udu7it 0 219826 2711189 2398988 2026-09-22T05:12:47Z अभय नातू 206 माहिती 2711189 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Gujarat locator map.svg|200px|इवलेसे|उजवे]] '''मांगरोळ विधानसभा मतदारसंघ''' हा [[गुजरात]] राज्यातील १८२ विधानसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref>{{cite web | title = जुनागढ जिल्ह्यातील विधानसभा मतदारसंघ | url = https://junagadh.nic.in/ | publisher = जुनागढ जिल्हा प्रशासन}}</ref> हा मतदारसंघ [[जुनागढ जिल्हा|जुनागढ जिल्ह्यात]] समाविष्ट असून [[जुनागढ (लोकसभा मतदारसंघ)|जुनागढ लोकसभा मतदारसंघाचा]] एक भाग आहे.<ref>{{cite web | title = गुजरात विधानसभा मतदारसंघांची यादी | url = https://ceo.gujarat.gov.in/ | publisher = मुख्य निवडणूक अधिकारी, गुजरात}}</ref> == मतदारसंघाचा विस्तार == या मतदारसंघात खालील क्षेत्रांचा समावेश होतो: * मांगरोळ तालुका * माळिया तालुका (भाग) == आमदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! आमदार !! पक्ष |- ! [[इ.स. १९६२]] | रसिकलाल पारिख || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- ! [[इ.स. १९६७]] | डी. एम. नंदाणी || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- ! [[इ.स. १९७२]] | अय्युबभाई खान || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- ! [[इ.स. १९७५]] | जाडवभाई ठकणकर || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- ! [[इ.स. १९८०]] | हुसेन खान भरमाणी || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)]] |- ! [[इ.स. १९८५]] | गोवर्धन पटेल || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- ! [[इ.स. १९९०]] | देवजीभाई करगुठिया || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- ! [[इ.स. १९९५]] | खोडाभाई धांडुक || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- ! [[इ.स. १९९८]] | गोवर्धन पटेल || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- ! [[इ.स. २००२]] | भगवानजीभाई करगुठिया || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- ! [[इ.स. २००७]] | भगवानजीभाई करगुठिया || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- ! [[इ.स. २०१२]] | राजेशभाई चुडासमा || [[भारतीय जनता पक्ष]]<ref>{{cite web | title = गुजरात विधानसभा निवडणूक निकाल २०१२ | url = https://eci.gov.in/ | publisher = भारत निवडणूक आयोग}}</ref> |- ! [[इ.स. २०१७]] | बाबूभाई वाजा || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]<ref>{{cite web | title = मांगरोळ विधानसभा मतदारसंघ निवडणूक निकाल २०१७ | url = https://results.eci.gov.in/ | publisher = भारत निवडणूक आयोग}}</ref> |- ! [[इ.स. २०२२]] | भगवानजीभाई करगुठिया || [[भारतीय जनता पक्ष]]<ref>{{cite web | title = गुजरात विधानसभा निवडणूक निकाल २०२२: मांगरोळ | url = https://results.eci.gov.in/ | publisher = भारत निवडणूक आयोग}}</ref> |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:जुनागढ जिल्हा]] [[वर्ग:गुजरातमधील विधानसभा मतदारसंघ]] pd2iuj63w4yb67a7er8xlnxg84u9l2l 0 228993 2711253 2708456 2026-09-22T11:42:38Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711253 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = जून | चित्र = Joon logo.svg | चित्र_आकारमान = | IATA = JN | ICAO = JON | callsign = जून | स्थापना = [[२० जुलै]], [[इ.स. २०१७|२०१७]] | बंद = [[२७ जून]], [[इ.स. २०१९|२०१९]] | विमानतळ = [[पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''फ्लाइंग ब्लू'' | एलायंस = [[स्कायटीम]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = २१७ | मुख्य कंपनी = [[एर फ्रांस]] | ब्रीदवाक्य = ''फ्रांस इझ इन द एर'' | मुख्यालय = [[रुआसीपोल]] | मुख्य व्यक्ती = ज्याँ-मार्क जनैलॅक (मुख्याधिकारी) | संकेतस्थळ = http://www.flyjoon.com }} {{हा लेख|फ्रेंच विमानवाहतूक कंपनी जून|जून}} '''जून''' ही [[फ्रांस]]मधील विमानवाहतूक कंपनी होती. [[पॅरिस]]च्या [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|चार्ल्स दि गॉल विमानतळावर]] मुख्यालय आणि मुख्य तळ असलेली ही कंपनी [[एर फ्रांस]]ची उपकंपनी होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://onemileatatime.boardingarea.com/2017/07/20/air-france-joon/|title=Air France's New (Delusional?) Airline, Joon|date=2017-07-20|website=One Mile at a Time|access-date=2017-08-09|archive-date=2018-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623061914/http://onemileatatime.boardingarea.com/2017/07/20/air-france-joon/|url-status=dead}}</ref> एर फ्रांसच्या मते ही कंपनी तरुण वर्गासाठी, खासकरून [[मिलेनियल]] पिढीसाठी होती.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.usatoday.com/story/travel/flights/todayinthesky/2017/07/20/meet-joon-air-frances-new-airline-millenials/496039001/|title=Meet 'Joon,' Air France's new airline for Millennials|work=USA TODAY|access-date=2017-07-31|language=en}}</ref> ही कंपनी किफायती दरात विमानसेवा पुरवते व तशाच इतर विमानकंपन्यांशी स्पर्धा करीत असे. या कंपनीची उड्डाणे [[१ डिसेंबर]], [[इ.स. २०१७|२०१७]] रोजी [[बार्सिलोना–एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना]], [[बर्लिन टेगल विमानतळ|बर्लिन]], [[लिस्बन पोर्तेला विमानतळ|लिस्बन]] आणि [[पोर्तो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्तो]] या शहरांपासून झाली.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.ch-aviation.com/portal/news/58333-frances-joon-may-target-iberian-market-initially-gagey|title=France's Joon may target Iberian market initially - Gagey|last=|first=|date=2017-08-01|work=ch-aviation|access-date=2017-08-09|archive-दुवा=|archive-date=|dead-दुवा=|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{स्रोत बातमी|दुवा=http://fortune.com/2017/09/25/air-france-is-starting-a-new-discount-carrier-aimed-at-millennials/|title=Air France Is Starting a New Discount Carrier Aimed at Millennials|last=|first=|date=2017-09-25|work=Fortune|access-date=2017-09-25|archive-दुवा=|archive-date=|dead-दुवा=|language=en-US}}</ref> २०१८पासून [[आफ्रिका]] आणि [[मध्यपूर्व|मध्यपूर्वेतील]] गंतव्यस्थानांचा समावेश केला गेला.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://corporate.airfrance.com/sites/default/files/cp_joon-en.pdf|title=YOUNG AND CONNECTED... DISCOVER JOON!|last=|first=|date=2017-07-20|work=Air France|access-date=2017-08-09|archive-दुवा=|archive-date=2017-08-09|dead-दुवा=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809075226/http://corporate.airfrance.com/sites/default/files/cp_joon-en.pdf|url-status=dead}}</ref> २७ जून, २०१९ला ही कंपनी बंद करून ती पुन्हा एर फ्रांसमध्ये विलीन करण्यात आली.<ref name="JoonConclude">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283077/air-france-to-conclude-joon-brand-in-late-june-2019/|title=Air France to conclude JOON brand in late-June 2019|last=Liu|first=Jim|website=Routesonline|publisher=UBM (UK) Ltd.|date=22 February 2019}}</ref> ==गंतव्यस्थाने== एप्रिल २०१८ च्या सुमारास जून खालील शहरांना सेवा पुरवत आहे.<ref name="AFJOON">[http://www.aero.de/news-27555/Joon---die-Revolution-die-keine-ist.html aero.de - "Air France Joon - The revolution that isn't one"] (German) 25 September 2017</ref> <center> {| class="wikitable" style="margin:auto;" |- !देश !शहर !विमानतळ !नोंदी !संदर्भ |- | [[इराण]] || [[तेहरान]] || [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || align=center|<ref name="joon"/> |- | इटली || नेपल्स|| [[नेपल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || align=center|<ref>[https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276180/joon-s18-expansion-as-of-12dec17/ Joon begins new services from 2018]</ref> |- | इटली || रोम || [[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ]] || || align=center|<ref>[https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276180/joon-s18-expansion-as-of-12dec17/ Joon begins new services from 2018]</ref> |- | [[इजिप्त]] || [[कैरो]] || [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || align=center|<ref name="joon">[http://www.aviation24.be/airlines/air-france-klm-group/joon/launched-joon-the-new-low-cost-airline-with-a-new-generation-travel-experience/ Air France has launched Joon, the low-cost airline]</ref> |- | [[फ्रांस]] || [[पॅरिस]] || [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]] ||align=center;background-color=blue;| मुख्य तळ || align=center| |- | [[जर्मनी]] || [[बर्लिन]] || [[बर्लिन टेगेल विमानतळ]] || || align=center| |- | [[ब्राझिल]] || [[फोर्तेलेझा]] || [[पिंतो मार्तिन्स-फोर्तेलेझा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || align=center|<ref name="routes">[http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/274967/air-france-outlines-joon-operation-from-dec-2017/ Air France outlines JOON operation from Dec २०१८]</ref> |- | [[भारत]] || [[मुंबई]] || [[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || १८ जून, २०१८ पासून || align=center|<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://corporate.airfrance.com/en/news/discover-mumbai-joon|title=Discover Mumbai with Joon {{!}} Air France - Corporate|website=corporate.airfrance.com|language=en-gb|access-date=2018-04-29|archive-date=2018-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180429222145/http://corporate.airfrance.com/en/news/discover-mumbai-joon|url-status=dead}}</ref> |- | तुर्कस्तान || इस्तंबूल || [[इस्तंबूल अतातुर्क आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || align=center|<ref>[https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276180/joon-s18-expansion-as-of-12dec17/ Joon begins new services from 2018]</ref> |- | दक्षिण आफ्रिका || केप टाउन || [[केप टाउन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || align=center|<ref name="joon"/> |- | नॉर्वे || बर्गेन || [[बर्गेन विमानतळ]] || २८ ऑक्टोबर, २०१८ पासून || align=center|<ref>[https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278279/air-frances-moves-2-european-destinations-to-joon-in-w18/ Air France Transfers 2 Routes to Joon in W18]</ref> |- | नॉर्वे || ऑस्लो || [[गार्डेरमोन विमानतळ]] || || align=center|<ref>[https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276180/joon-s18-expansion-as-of-12dec17/ Joon begins new services from 2018]</ref> |- | पोर्तुगाल || लिस्बन || [[लिस्बन पोर्तेला विमानतळ]] || || align=center| |- | पोर्तुगाल || पोर्तो || [[पोर्तो विमानतळ]] || || align=center| |- | स्पेन || बार्सेलोना || [[बार्सेलोना एल प्रात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || align=center| |- | [[सेशेल्स]] || [[माहे]] || [[सेशेल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || align=center|<ref name="routes"/> |- | [[हंगेरी]] || [[बुडापेस्ट]] || [[बुडापेस्ट फेरेंक लिश्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || २८ ऑक्टोबर, २०१८ पासून || align=center|<ref>[https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278279/air-frances-moves-2-european-destinations-to-joon-in-w18/ Air France Transfers 2 Routes to Joon]</ref> |- |} </center> ==ताफा== [[File:JOON, F-GKXT, Airbus A320-214 (40642686181).jpg|thumb|जूनचे [[एरबस ए३२०]]]] मार्च २०१८ च्या सुमारास जूनकडे १३ विमाने होती.<ref>{{जर्नल स्रोत|title=JOON fleet|दुवा=https://www.planespotters.net/airline/JOON|accessdate=21 March 2018|archive-date=2018-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327024544/https://www.planespotters.net/airline/JOON/|url-status=dead}}</ref>: <center> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |+ जूनचा विमानताफा |- !rowspan="2" |विमान !rowspan="2" |दाखल !rowspan="2" |मागण्या !colspan="4" |प्रवासी !rowspan="2" |नोंदी |- !<abbr title="बिझनेस">C</abbr> !<abbr title="प्रीमियम इकॉनोमी">W</abbr> !<abbr title="इकॉनोमी">Y</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |७ |&mdash; |&mdash; |&mdash; |१७४ |१७४ | |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |४ |&mdash; |१६ |&mdash; |१८८ |२०४<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276180/joon-s18-expansion-as-of-12dec17/|title=JOON S18 expansion as of 12DEC17|last=2017|first=UBM (UK) Ltd.|work=Routesonline|access-date=2017-12-13|language=en-GB}}</ref> | |- |[[एरबस ए३४०-३००]] |३ |१ |३० |२१ |२२७ |२७८ |एर फ्रांसकडून हस्तांतरित.<ref name="AFJOON"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.airlinerworld.com/2017/07/introducing-joon/?dm_i=4JU,52KN0,9F2EGY,JEP23,1|title=Introducing Joon {{!}} Airliner World|last=|first=|date=2017-07-25|website=www.airlinerworld.com|language=en-US|archive-दुवा=|archive-date=2017-08-09|dead-दुवा=|access-date=2017-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809212633/http://www.airlinerworld.com/2017/07/introducing-joon/?dm_i=4JU,52KN0,9F2EGY,JEP23,1|url-status=dead}}</ref> |- !एकूण !१३ !२ !colspan="4"| |} </center> ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{स्कायटीम}} [[वर्ग:फ्रान्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:एर फ्रान्स]] [[वर्ग:एर फ्रांस-केएलएम]] [[वर्ग:फ्रांसमधील नामशेष विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०१९ मधील समाप्ती]] fh5ljprhlc7qh40enswzjw2orncnmct 0 251738 2711041 2649598 2026-09-21T12:39:56Z ~2026-50947-30 187647 2711041 wikitext text/x-wiki '''मन्नेरवारलू''' [[महाराष्ट्र राज्य|महाराष्ट्र राज्यात]] राहणारा आदिवासी समाज आहे. मन्नेरवारलू जमातीचे उगमस्थान महाराष्ट्रातील [[किनवट]] येथे आहे. महाराष्ट्र स्थापनेच्या पूर्वी ही जमात [[हैदराबाद संस्थान]] मध्ये राहत होती, १ मे १९६० मध्ये महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती झाल्यावर किनवट हा भाग महाराष्ट्र मध्ये सामील झाला. महाराष्ट्र मधील नांदेड, परभणी, जालना,औरंगाबाद, बीड, उस्मानाबाद, लातूर, हिंगोली, यवतमाळ, गडचिरोली, नागपूर मध्ये ह्या जमातीचे लोक मोठ्या संख्येने राहतात. पूर्वीचे आंध्रप्रदेश व आताचे तेलंगणा राज्याच्या सीमारेषेजवळ ह्या जमातीचे वास्तव्य असल्याने ह्या जमातीचे लोक मराठी, हिंदी, तेलगू, गोंडी भाषा बोलतात. * मन्नेरवारलू जमातीच्या वस्तीला "पोड" असे म्हणतात. त्यांचे परंपरागत नृत्य [[दंडार]] हे आहे. मन्नेरवारलू जमातीचे लोक देवीचे उपासक असतात. ह्या जमातीच्या वस्तीच्या मध्यभागी चावडी असते. चावडी म्हणजे मन्नेरवारलू पोडमधील सार्वजनिक सभागृह, तंटे मिटवण्याची जागा. मन्नेरवारलू जमातीच्या प्रमुखाला नाईक, महाजन, कारभारी आणि घंट्या म्हणतात. जमातीत बहुपत्नीत्वाची पद्धत आहे. लग्न मामेबहिणीशी सुद्धा होते, परंतु आतेबहीणीशी होत नाही. ही जमात खूप आदिम आहे. आजही स्त्रिया अंगावर गोंदून घेतात. बाळंतपण घरी होते, मुलाचे नाव पाचवीला ठेवतात. ह्या जमातीत प्रेताला पुरतात. पुरुष मिशा ठेवतात. फडके बांधतात. स्त्रिया लुगडे घालतात. स्त्रिया पाटल्या, कोपरकड्या घालतात. वन्यप्राणीची शिकार करून हे लोक खातात. रानडुक्कर, खेकडे, मासोळी ह्यांचे आवडीचे खाद्य आहे. जंगलात जाऊन मोहाचे फुले आणून दारू काढून पितात. शेती करून उपजीविका भागवतात. महिलांचे शिक्षणाचे प्रमाण १० टक्के आहे. पुरुषाचे शिक्षणाचे प्रमाण ३० टक्के आहे. महाराष्ट्रात ही जमात दुर्मिळ होत चालली आहे. ह्या जमातीचे २ लाख लोक महाराष्ट्र मध्ये राहतात. ह्या जमातीच्या उपजमाती आहेत, त्यांना *मन्नेवार, *कोलावार *मन्नेरवार, *तेलगू मुनुर, *मुन्नूरकापु आदी आहेत. ह्या सर्वांची आडनावे सारखी आहेत. ह्यांचे उपजमातीमध्ये रोटी-बेटी व्यवहार सुद्धा होते. या समाजातील [[श्रीमंत तुकाराम मुपडे]] हे निज़ाम सरकारामध्ये सुरुवातीला [[मुखेड]] व नंतरच्या काळात [[नेर]]चे जहागिरदार होते. त्यांच्याकडे नेरसह १२ गावांची जहागिरी होती. [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आदिवासी समाज]] lhtxjsmrff50sxv6ff3crw7qf5dkic2 0 253120 2711071 1789209 2026-09-21T15:23:22Z अभय नातू 206 दुवे 2711071 wikitext text/x-wiki '''कंठभूषणे''' हे गळ्यात घालावयाचे [[अलंकार]] असतात. प्राचीन काळी रानटी स्थितीत असलेला मानव शोभेसाठी गळ्यात हाडांच्या, खड्यांच्या, दातांच्या किंवा लाकडी मण्यांच्या माळा घालीत असे. अद्यापही मागासलेल्या जमातीत हा प्रकार आढळून येतो. कंठभूषणाकरिता [[शंख]]-शिंपल्यांचा आणि धान्याचाही उपयोग काही ठिकाणी केलेला आढळून येतो. कंठभूषणांचे सामान्यतः तीन प्रकार आढळतात:<ref name="vishwakosh">{{cite web |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/16812/ |title=कंठभूषणे |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=21 September 2026}}</ref> # मागच्या बाजूला फासा असलेली धातूची गोल कडी ही पहिल्या प्रकारात मोडते. प्राचीन [[ईजिप्त|इजिप्त]]मधील लोखंडी कडी व [[इटली]]तील तांब्याची कडी याच प्रकारातील होत. भारतात याला हसळी म्हणतात. आदिवासी लोकात अशा प्रकारची कंठभूषणे आढळतात. # अनेक पदके लहान लहान कड्यांनी जोडलेली कंठभूषणे दुसऱ्या प्रकारात मोडतात. आपल्याकडील पुतळ्यांची माळ या प्रकारातील होय. # तिसऱ्या प्रकारच्या कंठभूषणांत लोंबती पदके साखळीने जोडलेली असतात आणि त्यांच्या मधोमध एक मोठे पदक असते. हा प्रकार प्राचीन इजिप्त, इटली, [[ग्रीस]] इ. देशांप्रमाणे भारतातही रूढ होता. काही आधुनिक कंठभूषणांतही हा प्रकार आढळतो. वरील तिन्ही प्रकार एकत्रित केलेलीही कंठभूषणे आढळतात. कंठभूषणांत हाडे, शंख-शिंपल्यांप्रमाणे अनेक धातू, [[मोती]], [[रत्न|रत्ने]] यांचा वापर करतात. फुलांच्या माळा हा प्रासंगिक कंठभूषणांचाच एक प्रकार होय. [[सोने]], [[चांदी|रुपये]], [[तांबे]] इ. धातू व मौल्यवान रत्ने यांचा शोध लागल्यानंतर कंठभूषणांत धातूंचा व रत्नांचा वापर मोठ्या प्रमाणात होऊ लागला. साध्या किंवा पीळ दिलेल्या सळ्या प्रारंभी वापरात आल्या. नंतर त्यांत मौल्यवान रत्ने जडविली जाऊ लागली. सोन्याच्या बहुविध गुणधर्मामुळे त्याला महत्त्व प्राप्त झाले व सोन्यावर नक्षीकाम करून अगर त्यात रत्ने जडवून किंवा त्यावर मुलाम्याचे काम करून, विविध प्रकारच्या माळा कौशल्याने गुंफण्यात येऊ लागल्या.<ref name="jewelhistory">{{cite book |last=Brijbhushan |first=Jamila |title=Masterpieces of Indian Jewellery |publisher=Taraporevala |year=1979}}</ref> प्रारंभी स्त्रिया व पुरुष दोघेही विविध प्रकारचे अलंकार गळ्यात घालीत. परंतु पुढे पुढे स्त्रियाच विशेष प्रमाणात कंठभूषणे वापरू लागल्या व खास स्त्री-वर्गासाठी अनेक प्रकारची कंठभूषणे तयार होऊ लागली. हे कंठभूषणातील विविध प्रकार भारतातील प्राचीन शिल्पात पहावयास मिळतात. == इतिहास आणि संस्कृती == [[मोहेंजोदडो]] व [[हडप्पा]] येथील काच व सोने यांपासून केलेले विविध आकाराच्या मण्यांचे कंठे कलात्मक व आकर्षक होते.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/art/jewelry/Ancient-India |title=Jewelry - Ancient India |website=Encyclopædia Britannica |access-date=21 September 2026}}</ref> इतिहासपूर्व काळातील हाडे, बिया, हस्तिदंत यांपासून केलेली कंठभूषणे [[चेन्नई|मद्रास]] येथे सापडली आहेत. प्राचीन वैदिक वाङ्‌मयात सुवर्णमाला, ललन्तिक, निष्क, सृंका, प्रालंबिका, उरस्सूत्रिका इ. कंठभूषणांची नावे आढळतात. त्यांतील काही सोन्यापासून बनविलेली (प्रालंबिका) किंवा मोत्यांची (उरस्सूत्रिका) असत. संस्कृत साहित्यातही अनेक प्रकारच्या हारांचा उल्लेख आढळतो. त्यातील मोत्यांच्या हारांना मुक्तावली म्हणत. अनेक पदरांचे हार असत व त्यातील पदरांच्या संख्येवरून त्यांना विविध नावे होती. उदा., देवच्छंदक (१०० पदरी), गुत्स (३२ पदरी), गुत्सार्ध (२४ पदरी). काही हारांत सात-आठशे मोती असत, त्यांना नक्षत्रमाला म्हणत. मणी व मोती यांपासून केलेल्या हाराला मणिसोपा म्हणत. एकपदरी हाराला एकावली म्हणत. अशा एकावली हाराचा, [[कालिदास|कालिदासाच्या]] 'विक्रमोर्वशीय' नाटकात वैजयंतीमाला या नावाने उल्लेख केलेला आढळतो. भारतात सोन्याची व मोत्यांची विपुलता, उत्तम कसबी कारागीर व धार्मिक अधिष्ठान यांमुळे कंठभूषणात भरच पडत गेली.<ref name="vishwakosh"/> प्राचीन [[सुमेरिया|सुमेरियन]], इजिप्शियन, ग्रीक, [[रोमन साम्राज्य|रोमन]] लोकांतही कंठभूषणाची प्रथा होती. सुमेरियातील उत्खननात सोन्यावर पानांचे आकार ठोकून त्यात रत्ने जडविलेला चारपदरी अलंकार आढळला आहे. इजिप्तमधील उत्खननात सोन्यावर जडावाचे काम केलेले व त्यावर बहिरी ससाण्याचे बोधचिन्ह असलेले कडे आढळले. [[ग्रीक भाषा|ग्रीक]] लोक सोन्याची, नाजूक नक्षीकाम केलेली कंठभूषणे वापरीत. गरीब ग्रीक इतर धातूंची भूषणे घालीत. रोमन लोक सोन्याच्या रत्नमाला वापरीत. इजिप्शियन लोक सोन्या-चांदीचे हार घालीत. हारांच्या मध्यभागी पदक वा लोलक असे व त्यात त्यांच्या पवित्र देवांच्या किंवा प्राण्यांच्या मूर्ती कोरलेल्या असत. [[बॅबिलोनिया|बॅबिलोनियन]] लोक रत्नांच्या मण्यांची माळ वापरीत आणि ती अत्यंत कौशल्यपूर्ण बनावटीची असे. हिब्रू लोक, विशेषतः स्त्रिया अनेक पदरांच्या नक्षीकाम केलेल्या सोन्याच्या साखळ्या वापरीत. ॲसिरियन व [[पर्शिया|पर्शियन]] स्त्रिया वज्रटीकेप्रमाणे गळ्याभोवती घट्ट गळपट्ट्यासारखी कंठभूषणे घालीत. मध्ययुगीन काळात यूरोपीय स्त्रियांची अनेक कंठभूषणे तैलस्फटिक व लाल या रत्नांपासून बनविलेली असत. अठराव्या शतकात कंठभूषणे, मोती, माणिक यांच्यासारखे दिसणारे नकली पदार्थ वापरून तयार केलेली असत. या काळातील कंठभूषणे आखूड व लांबही असत. एकाच वेळी अनेक माळा किंवा हार स्त्रिया घालीत व त्यांच्या मध्यावर साखळीत ख्रिश्चन धर्माचे प्रतीक म्हणून क्रॉस असे. पुरुषही गळ्यात मध्यभागी क्रॉस असलेली साखळी घालीत. यापुढील काळात [[हिरा|हिरे]], [[माणिक]], [[मोती]], [[पांचू]] इत्यादींचा वापर श्रीमंत स्त्रियांच्या कंठभूषणांत दिसून येतो. गरीब लोक अनेक कृत्रिम पदार्थांपासून बनविलेल्या मण्यांच्या किंवा कृत्रिम (कल्चर्ड) मोत्यांच्या माळा वापरीत. == भारतीय पारंपरिक कंठभूषणे == भारतीय स्त्रियांच्या कंठभूषणांची नावे त्यांच्या विशिष्ट बनावटीवरून किंवा प्रसंगावरून पडलेली दिसतात:<ref>{{cite book |last=मोरे |first=राजन |title=भारतीय अलंकारशास्त्र |publisher=स्नेहल प्रकाशन |year=२००५}}</ref> * ''[[चंद्रहार]]:'' चंद्रकोरीच्या आकाराचे छोटे छोटे भाग गुंफून बनविलेले कंठभूषण. * ''[[मंगळसूत्र]]:'' विवाहप्रसंगी घालावयाचे मांगल्यसूचक कंठभूषण. * ''[[वज्रटीक]]:'' गळ्याभोवती घट्ट बसणारी पट्ट्यासारखी वज्रटीक. * ''इतर प्रकार:'' ठुशी, हसळी, [[चपलाहार]], पुतळ्यांची माळ, कंठा, चंपाकळी (२६ पाकळ्या व मध्यभागी पदक असलेले) इत्यादी कंठभूषणे प्रसिद्ध आहेत. धार्मिक प्रथा म्हणून [[रुद्राक्ष|रुद्राक्षांची माळ]] किंवा लाकडी मण्यांची (तुळशीची) माळ काही भाविक स्त्री-पुरुष घालतात. औषधी तोडगे म्हणून मंतरलेले ताईत, गजगे, वाघनखे इत्यादीही गळ्यात घालण्यात येतात. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:दागिने]] [[वर्ग:भारतीय संस्कृती]] 0cqxytdmpvzmf75utvb6ulkbzkb2s15 0 254743 2711254 2710360 2026-09-22T11:47:36Z Aditya tamhankar 80177 2711254 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारतीय क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. भारताने १ डिसेंबर २००६ रोजी दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. भारताने [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] आणि [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] साली ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जिंकले तर [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] साली उपविजेता ठरले. तसेच [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये]] भारताने सुवर्णपदक पटकावले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==भारताने देशानुसार खेळलेल्या प्रथम आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याची तारीख== {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 400px;" |- ! संघ !! प्रथम आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना |- |align=left|{{cr|RSA}} || १ डिसेंबर २००६ |- |align=left|{{cr|SCO}} || १३ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|PAK}} || १४ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|NZ}} || १६ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|ENG}} || १९ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|AUS}} || २२ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|SL}} || १० फेब्रुवारी २००९ |- |align=left|{{cr|BAN}} || ६ जून २००९ |- |align=left|{{cr|IRE}} || १० जून २००९ |- |align=left|{{cr|WIN}} || १२ जून २००९ |- |align=left|{{cr|AFG|२०१३}} || १ मे २०१० |- |align=left|{{cr|ZIM}} || १२ जून २०१० |- |align=left|{{cr|UAE}} || ३ मार्च २०१६ |- |align=left|{{cr|NAM}} || ८ नोव्हेंबर २०२१ |- |align=left|{{cr|HK}} || ३१ सप्टेंबर २०२२ |- |align=left|{{cr|NED}} || २७ ऑक्टोबर २०२२ |- |align=left|{{cr|NEP}} || ३ ऑक्टोबर २०२३ |- |align=left|{{cr|USA}} || १२ जून २०२४ |- |align=left|{{cr|OMA}} || १९ सप्टेंबर २०२५ |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |[[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|सामने]] !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |टाय !scope="col" |टाय+विजय !scope="col" |टाय+पराभव !scope="col" |अनिर्णित !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. संपूर्ण सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|AFG|२०१३}} | १२ || १० || ० || ० || १ || ० || १ || ८३.३३ || २०१० || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|AUS}} | ३७ || २२ || १२ || ० || ० || ० || ३ || ५९.४५ || २००७ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|BAN}} | १८ || १७ || १ || ० || ० || ० || ० || ९४.४४ || २००९ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|ENG}} | ३५ || १८ || १६ || ० || ० || ० || १ || ५१.४२ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|IRE}} | १० || ८ || २ || ० || ० || ० || ० || ८०.०० || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NZL}} | ३१ || १७ || ११ || १ || २ || ० || ० || ५४.८३ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|PAK}} | १७ || १३ || ३ || ० || १ || ० || ० || ७६.४७ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|RSA}} | ३६ || २१ || १४ || ० || ० || ० || १ || ५८.३३ || २००६ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|SL}} | ३३ || २१ || ९ || ० || २ || ० || १ || ६५.६२ || २००९ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|WIN}} | ३१ || २० || १० || ० || ० || ० || १ || ६४.५१ || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|ZIM}} | १७ || १४ || ३ || ० || ० || ० || ० || ८२.३५ || २०१० || २०२६ |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. असोसिएट सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|HKG}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२२ |- style="background:#cfc;" !scope="row" style="text-align: left; background:#cfc;"|{{cr|JPN}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२६ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NAM}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२१ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NEP}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२३ || २०२३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NED}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|OMA}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२५ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|SCO}} | २ || १ || ० || ० || ० || ० || १ || ५०.०० || २००७ || २०२१ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|UAE}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०१६ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२४ || २०२६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''२९१'''||'''१९४'''||'''८१'''||'''१'''||'''६'''||'''०'''||'''९'''||'''६६.६६'''||'''२००६'''||'''२०२६''' |- |colspan=11|<small>''सदर आकडेवारी २२ सप्टेंबर २०२६ रोजी [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान|सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] येथे झालेल्या {{cr-rt|IND}} वि. {{cr|JPN}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small><ref>{{cite web|title= Records / India / Twenty20 Internationals / Result summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=6;type=team|publisher=ESPNcricinfo|access-date=21 November 2021}}</ref><ref>{{cite web|title= Records / Twenty20 Internationals / Team records / Results summary |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283307.html|publisher=ESPNcricinfo|access-date=21 November 2021}}</ref> {{navbar|India T20I cricket records by opponent|mini=1|nodiv=1}} |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/255954.html १०] || १ डिसेंबर २००६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} || |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287859.html २६] || १३ सप्टेंबर २००७ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || अनिर्णित || rowspan=7 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287862.html २९] || १४ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287865.html ३२] || १६ सप्टेंबर २००७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287873.html ४०] || १९ सप्टेंबर २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287876.html ४३] || २० सप्टेंबर २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287878.html ४५] || २२ सप्टेंबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287879.html ४६] || २४ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297800.html ४७] || २० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291356.html ५२] || १ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386535.html ८२] || १० फेब्रुवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386494.html ८४] || २५ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366622.html ८५] || २७ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355994.html ९३] || ६ जून २००९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356001.html १०१] || १० जून २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356006.html १०५] || १२ जून २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356010.html १०९] || १४ जून २००९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356014.html ११३] || १६ जून २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430884.html १२६] || ९ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|SL}} || rowspan=2 | |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430885.html १२७] || १२ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412679.html १५३] || १ मे २०१० || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412682.html १५५] || २ मे २०१० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412691.html १६५] || ७ मे २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412695.html १६९] || ९ मे २०१० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412699.html १७३] || ११ मे २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|SL}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452153.html १८२] || १२ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} || rowspan=11 | |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452154.html १८३] || १३ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/463149.html १९६] || ९ जानेवारी २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/489200.html २००] || ४ जून २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474476.html २०४] || ३१ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521217.html २१४] || २९ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518954.html २१७] || १ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518955.html २१८] || ३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/556252.html २४२] || ३० मार्च २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/564786.html २५५] || ७ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|IND}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565820.html २६१] || ११ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533274.html २६५] || १९ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533281.html २७२] || २३ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533287.html २७८] || २८ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533291.html २८२] || ३० सप्टेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533295.html २८६] || २ ऑक्टोबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565810.html २९२] || २० डिसेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565811.html २९४] || २२ डिसेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589306.html २९६] || २५ डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|PAK}} |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589307.html २९८] || २८ डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647247.html ३३१] || १० ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682921.html ३७८] || २१ मार्च २०१४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682929.html ३८२] || २३ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682943.html ३८९] || २८ मार्च २०१४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682951.html ३९३] || ३० मार्च २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682963.html ३९९] || ४ एप्रिल २०१४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682965.html ४००] || ६ एप्रिल २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667731.html ४०५] || ७ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885969.html ४४०] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885971.html ४४२] || १९ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903587.html ४५६] || २ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|RSA}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903589.html ४५७] || ५ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|RSA}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895817.html ४८५] || २६ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895819.html ४८६] || २९ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895821.html ४८९] || ३१ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963697.html ४९६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|SL}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963699.html ४९७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963701.html ४९९] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966745.html ५०९] || २४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१६ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966751.html ५१२] || २७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966757.html ५१५] || १ मार्च २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966761.html ५१७] || ३ मार्च २०१६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966765.html ५२१] || ६ मार्च २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951329.html ५३५] || १५ मार्च २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951341.html ५४१] || १९ मार्च २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951353.html ५४७] || २३ मार्च २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951363.html ५५३] || २७ मार्च २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951371.html ५५६] || ३१ मार्च २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|WIN}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007655.html ५५८] || १८ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=21 | |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007657.html ५५९] || २० जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007659.html ५६०] || २२ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1041615.html ५६२] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|WIN}} |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1041617.html ५६३] || २८ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || अनिर्णित |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034825.html ५९२] || २६ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034827.html ५९३] || २९ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034829.html ५९४] || १ फेब्रुवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1098211.html ६१७] || ९ जुलै २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|WIN}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1109610.html ६१८] || ६ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119501.html ६२३] || ७ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119502.html ६२४] || १० ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}} |- | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120093.html ६३०] || १ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120094.html ६३१] || ४ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|NZ}} |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120095.html ६३२] || ७ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122729.html ६३३] || २० डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122730.html ६३४] || २२ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122731.html ६३५] || २४ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122285.html ६५२] || १८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122286.html ६५४] || २१ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122287.html ६५५] || २४ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५६] || ६ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=5 | [[२०१८ निदाहास चषक|२०१८ श्रीलंका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५७] || ८ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५९] || १२ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६६०] || १४ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६६२] || १८ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140992.html ६७८] || २७ जून २०१८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} || |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140993.html ६८०] || २९ जून २०१८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} || rowspan=45 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119543.html ६८४] || ३ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119544.html ६८८] || ६ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119545.html ६९०] || ८ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157759.html ७०७] || ४ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157760.html ७०९] || ६ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157761.html ७१०] || ११ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144990.html ७१२] || २१ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144991.html ७१३] || २३ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || अनिर्णित |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144992.html ७१४] || २५ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153696.html ७३५] || ६ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153697.html ७३७] || ८ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153698.html ७३८] || १० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168247.html ७४८] || २४ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168248.html ७४९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|AUS}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188621.html ८४२] || ३ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188622.html ८४३] || ४ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188623.html ८४६] || ६ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187005.html ८८८] || १८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187006.html ८९३] || २२ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|SA}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187013.html १०००] || ३ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|BAN}} |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187014.html १००७] || ७ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187015.html १०१४] || १० नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187018.html १०२०] || ६ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187019.html १०२२] || ८ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|WIN}} |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187020.html १०२४] || ११ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202242.html १०२५] || ५ जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || अनिर्णित |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202243.html १०२६] || ७ जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202244.html १०२७] || १० जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187677.html १०३१] || २४ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187678.html १०३४] || २६ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187679.html १०३५] || २९ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || बरोबरीत |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187680.html १०३६] || ३१ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || बरोबरीत |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187681.html १०३७] || २ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223952.html १११४] || ४ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{cr|IND}} |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223953.html १११५] || ६ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223954.html १११६] || ८ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243388.html ११३१] || १२ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243389.html ११३२] || १४ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243390.html ११३३] || १६ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243391.html ११३५] || १८ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243392.html ११३८] || २० मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262758.html १२०४] || २५ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262759.html १२०६] || २८ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262760.html १२०७] || २९ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273727.html १३६१] || २४ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} || rowspan=5 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273739.html १३८१] || ३१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273744.html १३९०] || ३ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273748.html १३९६] || ५ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273753.html १४१०] || ८ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | १५१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278671.html १४३४] || १७ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=24 | |- | १५२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278672.html १४४०] || १९ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | १५३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278673.html १४४६] || २१ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278679.html १४६७] || १६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278680.html १४७३] || १८ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278681.html १४७९] || २० फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278684.html १४९२] || २४ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी इकाना स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278685.html १४९३] || २६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | १५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278686.html १४९४] || २७ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | १६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278687.html १५५४] || ९ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|SA}} |- | १६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278688.html १५६९] || १२ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|SA}} |- | १६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278689.html १५७१] || १४ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- | १६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278690.html १५७२] || १७ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278691.html १५७५] || १९ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | १६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1303307.html १५८०] || २६ जून २०२२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | १६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1303307.html १५८६] || २८ जून २०२२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | १६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276904.html १६१६] || ७ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IND}} |- | १६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276905.html १६२८] || ९ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | १६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276906.html १६३१] || १० जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317903.html १७०२] || २९ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|IND}} |- | १७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317904.html १७१८] || १ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317905.html १७२०] || २ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|IND}} |- | १७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317906.html १७२५] || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | १७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317907.html १७२६] || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327270.html १७५०] || २८ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०२२ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327272.html १७५४] || ३१ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327276.html १़७५८] || ४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327277.html १७५९] || ६ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327279.html १७६१] || ८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | १८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327503.html १७८८] || २० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | |- | १८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327504.html १७९४] || २३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | १८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327505.html १७९६] || २५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327506.html १८००] || २८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{cr|IND}} |- | १८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327507.html १८०३] || २ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | १८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327508.html १८०५] || ४ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298150.html १८४२] || २३ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०२२ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298157.html १८४८] || २७ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298164.html १८५३] || ३० ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298169.html १८६०] || २ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298176.html १८७३] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298178.html १८७८] || १० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322276.html १८९८] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | |- | १९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322277.html १९११] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || बरोबरीत |- | १९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348640.html १९८४] || ३ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | १९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348641.html १९८५] || ५ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|SL}} |- | १९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348642.html १९८६] || ७ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348649.html १९९०] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[जे.एस्.सी.ए आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रांची]] || {{cr|NZL}} |- | १९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348650.html १९९१] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, लखनौ|अटल बिहारी वाजपेयी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348651.html १९९२] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381217.html २१८८] || ३ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|WIN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381218.html २१९१] || ६ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} || rowspan=6 | |- | २०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381219.html २१९२] || ८ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- | २०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381220.html २१९३] || १२ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | २०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381221.html २१९४] || १३ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|WIN}} |- | २०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384634.html २२००] || १८ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान|द व्हिलेज]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | २०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384637.html २२०८] || २० ऑगस्ट २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान|द व्हिलेज]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399113.html २२७८] || ३ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399117.html २२९६] || ६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399120.html २३०१] || ७ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || अनिर्णित |- | २१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389391.html २३६१] || २३ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} || rowspan=10 | |- | २११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389392.html २३६८] || २६ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{cr|IND}} |- | २१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389392.html २३७३] || २८ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}} |- | २१३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389393.html २३८०] || १ डिसेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389394.html २३८१] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387598.html २३९६] || १२ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|SA}} |- | २१६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387599.html २४०१] || १४ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | २१७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389396.html २४२८] || ११ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजितसिंग बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | २१८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389397.html २४३१] || १४ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | २१९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389398.html २४३५] || १७ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | २२० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415708.html २६३९] || ५ जून २०२४ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} || rowspan=8 | [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २२१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415719.html २६५८] || ९ जून २०२४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415725.html २६७१] || १२ जून २०२४ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415743.html २७१०] || २० जून २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415747.html २७१६] || २२ जून २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[ॲंटिगा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415751.html २७२१] || २४ जून २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415754.html २७२४] || २७ जून २०२४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html २७२९] || २९ जून २०२४ || {{cr|SA}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}} |- | २२८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420223.html २७३७] || ६ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=20 | |- | २२९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420224.html २७३९] || ७ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420225.html २७४९] || १० जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420226.html २७५८] || १३ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420227.html २७६२] || १४ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442987.html २७६७] || २७ जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || {{cr|IND}} |- | २३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442988.html २७६८] || २८ जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || {{cr|IND}} |- | २३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442989.html २७६९] || ३० जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || टाय |- | २३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439893.html २८९७] || ६ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान|श्रीमंत माधवराव सिंधिया क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २३७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439894.html २८९९] || ९ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली मैदान|अरुण जेटली क्रिकेट स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २३८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439895.html २९०४] || १२ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | २३९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449301.html २९३८] || ८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- | २४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449302.html २९४२] || १० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449303.html २९४७] || १३ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} |- | २४२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449304.html २९५२] || १५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | २४३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439899.html ३०८२] || २२ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | २४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439900.html ३०८३] || २५ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | २४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439901.html ३०८४] || २८ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439902.html ३०८५] || ३१ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | २४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439903.html ३०८६] || २ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[चर्चगेट]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496921.html ३४४४] || १० सप्टेंबर २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=7 | [[२०२५ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496925.html ३४५५] || १४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496931.html ३४६५] || १९ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496933.html ३४६८] || २१ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496935.html ३४७०] || २४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496937.html ३४७६] || २६ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496938.html ३४८२] || २८ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | २५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478907.html ३५३६] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || अनिर्णित || rowspan=14 | |- | २५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478908.html ३५४१] || ३१ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | २५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478909.html ३५५१] || २ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|IND}} |- | २५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478910.html ३५६१] || ६ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट (क्वीन्सलंड)|गोल्ड कोस्ट]] || {{cr|IND}} |- | २५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478911.html ३५६५] || ८ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || अनिर्णित |- | २६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479576.html ३६२३] || ९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | २६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479577.html ३६३१] || ११ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || {{cr|RSA}} |- | २६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479578.html ३६४४] || १४ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | २६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479580.html ३६४५] || १९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490234.html ३६६३] || २१ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | २६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490235.html ३६६७] || २३ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}} |- | २६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490236.html ३६६९] || २५ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | २६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490237.html ३६७२] || २८ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|NZ}} |- | २६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490238.html ३६८०] || ३१ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512721.html ३६८६] || ७ फेब्रुवारी २०२६ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512736.html ३७०३] || १२ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512745.html ३७१५] || १५ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512754.html ३७२३] || १८ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512761.html ३७३०] || २२ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512766.html ३७४१] || २६ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512770.html ३७५०] || १ मार्च २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512772.html ३७५२] || ५ मार्च २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[चर्चगेट]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html ३७५५] || ८ मार्च २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html ३९९३] || २६ जून २०२६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}} || rowspan=14 | |- | २७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html ४००४] || २८ जून २०२६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}} |- | २८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html ४००७] || १ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | २८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html ४०१२] || ४ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html ४०१३] || ७ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html ४०२०] || ९ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | २८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html ४०२५] || ११ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | २८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html ४०३९] || २३ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html ४०४१] || २५ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html ४०४४] || २६ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html ४११६] || १३ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html ४१२०] || १५ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html ४१२८] || १७ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552859.html ४१३७] || २२ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान|सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552773.html] || २८ सप्टेंबर २०२६ || TBD || {{flagicon|JPN}} [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निश्शीन]] || TBD || [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ]] |- | २९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html] || ६ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || TBD || rowspan=8 | |- | २९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html] || ९ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल|झारखंड राज्य क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || TBD |- | २९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html] || ११ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर स्टेडियम|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || TBD |- | २९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html] || १४ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || TBD |- | २९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html] || १७ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || TBD |- | २९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html] || २२ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || TBD |- | २९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html] || २४ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || TBD |- | ३०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html] || २७ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || TBD |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ३०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html] || ३० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || TBD || rowspan=5 | |- | ३०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html] || १ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || TBD |- | ३०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html] || २२ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || TBD |- | ३०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html] || २४ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || TBD |- | ३०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html] || २७ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || TBD |} ==हे ही पहा== * [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय १९ वर्षाखालील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या युवा कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय १९ वर्षाखालील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या युवा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] kw85vyr6gys3y9gnc9j2d7anlkex38z 2711255 2711254 2026-09-22T11:48:16Z Aditya tamhankar 80177 2711255 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारतीय क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. भारताने १ डिसेंबर २००६ रोजी दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. भारताने [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] आणि [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] साली ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जिंकले तर [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] साली उपविजेता ठरले. तसेच [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये]] भारताने सुवर्णपदक पटकावले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==भारताने देशानुसार खेळलेल्या प्रथम आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याची तारीख== {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 400px;" |- ! संघ !! प्रथम आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना |- |align=left|{{cr|RSA}} || १ डिसेंबर २००६ |- |align=left|{{cr|SCO}} || १३ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|PAK}} || १४ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|NZ}} || १६ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|ENG}} || १९ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|AUS}} || २२ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|SL}} || १० फेब्रुवारी २००९ |- |align=left|{{cr|BAN}} || ६ जून २००९ |- |align=left|{{cr|IRE}} || १० जून २००९ |- |align=left|{{cr|WIN}} || १२ जून २००९ |- |align=left|{{cr|AFG|२०१३}} || १ मे २०१० |- |align=left|{{cr|ZIM}} || १२ जून २०१० |- |align=left|{{cr|UAE}} || ३ मार्च २०१६ |- |align=left|{{cr|NAM}} || ८ नोव्हेंबर २०२१ |- |align=left|{{cr|HK}} || ३१ सप्टेंबर २०२२ |- |align=left|{{cr|NED}} || २७ ऑक्टोबर २०२२ |- |align=left|{{cr|NEP}} || ३ ऑक्टोबर २०२३ |- |align=left|{{cr|USA}} || १२ जून २०२४ |- |align=left|{{cr|OMA}} || १९ सप्टेंबर २०२५ |- |align=left|{{cr|JPN}} || २२ सप्टेंबर २०२६ |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |[[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|सामने]] !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |टाय !scope="col" |टाय+विजय !scope="col" |टाय+पराभव !scope="col" |अनिर्णित !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. संपूर्ण सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|AFG|२०१३}} | १२ || १० || ० || ० || १ || ० || १ || ८३.३३ || २०१० || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|AUS}} | ३७ || २२ || १२ || ० || ० || ० || ३ || ५९.४५ || २००७ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|BAN}} | १८ || १७ || १ || ० || ० || ० || ० || ९४.४४ || २००९ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|ENG}} | ३५ || १८ || १६ || ० || ० || ० || १ || ५१.४२ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|IRE}} | १० || ८ || २ || ० || ० || ० || ० || ८०.०० || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NZL}} | ३१ || १७ || ११ || १ || २ || ० || ० || ५४.८३ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|PAK}} | १७ || १३ || ३ || ० || १ || ० || ० || ७६.४७ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|RSA}} | ३६ || २१ || १४ || ० || ० || ० || १ || ५८.३३ || २००६ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|SL}} | ३३ || २१ || ९ || ० || २ || ० || १ || ६५.६२ || २००९ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|WIN}} | ३१ || २० || १० || ० || ० || ० || १ || ६४.५१ || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|ZIM}} | १७ || १४ || ३ || ० || ० || ० || ० || ८२.३५ || २०१० || २०२६ |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. असोसिएट सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|HKG}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२२ |- style="background:#cfc;" !scope="row" style="text-align: left; background:#cfc;"|{{cr|JPN}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२६ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NAM}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२१ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NEP}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२३ || २०२३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NED}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|OMA}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२५ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|SCO}} | २ || १ || ० || ० || ० || ० || १ || ५०.०० || २००७ || २०२१ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|UAE}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०१६ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२४ || २०२६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''२९१'''||'''१९४'''||'''८१'''||'''१'''||'''६'''||'''०'''||'''९'''||'''६६.६६'''||'''२००६'''||'''२०२६''' |- |colspan=11|<small>''सदर आकडेवारी २२ सप्टेंबर २०२६ रोजी [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान|सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] येथे झालेल्या {{cr-rt|IND}} वि. {{cr|JPN}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small><ref>{{cite web|title= Records / India / Twenty20 Internationals / Result summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=6;type=team|publisher=ESPNcricinfo|access-date=21 November 2021}}</ref><ref>{{cite web|title= Records / Twenty20 Internationals / Team records / Results summary |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283307.html|publisher=ESPNcricinfo|access-date=21 November 2021}}</ref> {{navbar|India T20I cricket records by opponent|mini=1|nodiv=1}} |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/255954.html १०] || १ डिसेंबर २००६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} || |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287859.html २६] || १३ सप्टेंबर २००७ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || अनिर्णित || rowspan=7 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287862.html २९] || १४ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287865.html ३२] || १६ सप्टेंबर २००७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287873.html ४०] || १९ सप्टेंबर २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287876.html ४३] || २० सप्टेंबर २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287878.html ४५] || २२ सप्टेंबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287879.html ४६] || २४ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297800.html ४७] || २० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291356.html ५२] || १ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386535.html ८२] || १० फेब्रुवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386494.html ८४] || २५ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366622.html ८५] || २७ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355994.html ९३] || ६ जून २००९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356001.html १०१] || १० जून २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356006.html १०५] || १२ जून २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356010.html १०९] || १४ जून २००९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356014.html ११३] || १६ जून २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430884.html १२६] || ९ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|SL}} || rowspan=2 | |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430885.html १२७] || १२ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412679.html १५३] || १ मे २०१० || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412682.html १५५] || २ मे २०१० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412691.html १६५] || ७ मे २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412695.html १६९] || ९ मे २०१० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412699.html १७३] || ११ मे २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|SL}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452153.html १८२] || १२ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} || rowspan=11 | |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452154.html १८३] || १३ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/463149.html १९६] || ९ जानेवारी २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/489200.html २००] || ४ जून २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474476.html २०४] || ३१ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521217.html २१४] || २९ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518954.html २१७] || १ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518955.html २१८] || ३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/556252.html २४२] || ३० मार्च २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/564786.html २५५] || ७ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|IND}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565820.html २६१] || ११ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533274.html २६५] || १९ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533281.html २७२] || २३ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533287.html २७८] || २८ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533291.html २८२] || ३० सप्टेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533295.html २८६] || २ ऑक्टोबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565810.html २९२] || २० डिसेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565811.html २९४] || २२ डिसेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589306.html २९६] || २५ डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|PAK}} |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589307.html २९८] || २८ डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647247.html ३३१] || १० ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682921.html ३७८] || २१ मार्च २०१४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682929.html ३८२] || २३ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682943.html ३८९] || २८ मार्च २०१४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682951.html ३९३] || ३० मार्च २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682963.html ३९९] || ४ एप्रिल २०१४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682965.html ४००] || ६ एप्रिल २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667731.html ४०५] || ७ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885969.html ४४०] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885971.html ४४२] || १९ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903587.html ४५६] || २ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|RSA}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903589.html ४५७] || ५ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|RSA}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895817.html ४८५] || २६ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895819.html ४८६] || २९ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895821.html ४८९] || ३१ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963697.html ४९६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|SL}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963699.html ४९७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963701.html ४९९] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966745.html ५०९] || २४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१६ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966751.html ५१२] || २७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966757.html ५१५] || १ मार्च २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966761.html ५१७] || ३ मार्च २०१६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966765.html ५२१] || ६ मार्च २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951329.html ५३५] || १५ मार्च २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951341.html ५४१] || १९ मार्च २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951353.html ५४७] || २३ मार्च २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951363.html ५५३] || २७ मार्च २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951371.html ५५६] || ३१ मार्च २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|WIN}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007655.html ५५८] || १८ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=21 | |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007657.html ५५९] || २० जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007659.html ५६०] || २२ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1041615.html ५६२] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|WIN}} |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1041617.html ५६३] || २८ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || अनिर्णित |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034825.html ५९२] || २६ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034827.html ५९३] || २९ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034829.html ५९४] || १ फेब्रुवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1098211.html ६१७] || ९ जुलै २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|WIN}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1109610.html ६१८] || ६ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119501.html ६२३] || ७ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119502.html ६२४] || १० ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}} |- | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120093.html ६३०] || १ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120094.html ६३१] || ४ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|NZ}} |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120095.html ६३२] || ७ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122729.html ६३३] || २० डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122730.html ६३४] || २२ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122731.html ६३५] || २४ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122285.html ६५२] || १८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122286.html ६५४] || २१ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122287.html ६५५] || २४ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५६] || ६ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=5 | [[२०१८ निदाहास चषक|२०१८ श्रीलंका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५७] || ८ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५९] || १२ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६६०] || १४ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६६२] || १८ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140992.html ६७८] || २७ जून २०१८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} || |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140993.html ६८०] || २९ जून २०१८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} || rowspan=45 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119543.html ६८४] || ३ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119544.html ६८८] || ६ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119545.html ६९०] || ८ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157759.html ७०७] || ४ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157760.html ७०९] || ६ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157761.html ७१०] || ११ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144990.html ७१२] || २१ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144991.html ७१३] || २३ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || अनिर्णित |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144992.html ७१४] || २५ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153696.html ७३५] || ६ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153697.html ७३७] || ८ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153698.html ७३८] || १० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168247.html ७४८] || २४ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168248.html ७४९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|AUS}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188621.html ८४२] || ३ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188622.html ८४३] || ४ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188623.html ८४६] || ६ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187005.html ८८८] || १८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187006.html ८९३] || २२ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|SA}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187013.html १०००] || ३ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|BAN}} |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187014.html १००७] || ७ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187015.html १०१४] || १० नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187018.html १०२०] || ६ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187019.html १०२२] || ८ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|WIN}} |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187020.html १०२४] || ११ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202242.html १०२५] || ५ जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || अनिर्णित |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202243.html १०२६] || ७ जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202244.html १०२७] || १० जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187677.html १०३१] || २४ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187678.html १०३४] || २६ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187679.html १०३५] || २९ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || बरोबरीत |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187680.html १०३६] || ३१ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || बरोबरीत |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187681.html १०३७] || २ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223952.html १११४] || ४ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{cr|IND}} |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223953.html १११५] || ६ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223954.html १११६] || ८ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243388.html ११३१] || १२ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243389.html ११३२] || १४ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243390.html ११३३] || १६ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243391.html ११३५] || १८ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243392.html ११३८] || २० मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262758.html १२०४] || २५ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262759.html १२०६] || २८ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262760.html १२०७] || २९ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273727.html १३६१] || २४ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} || rowspan=5 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273739.html १३८१] || ३१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273744.html १३९०] || ३ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273748.html १३९६] || ५ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273753.html १४१०] || ८ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | १५१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278671.html १४३४] || १७ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=24 | |- | १५२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278672.html १४४०] || १९ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | १५३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278673.html १४४६] || २१ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278679.html १४६७] || १६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278680.html १४७३] || १८ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278681.html १४७९] || २० फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278684.html १४९२] || २४ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी इकाना स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278685.html १४९३] || २६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | १५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278686.html १४९४] || २७ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | १६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278687.html १५५४] || ९ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|SA}} |- | १६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278688.html १५६९] || १२ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|SA}} |- | १६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278689.html १५७१] || १४ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- | १६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278690.html १५७२] || १७ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278691.html १५७५] || १९ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | १६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1303307.html १५८०] || २६ जून २०२२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | १६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1303307.html १५८६] || २८ जून २०२२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | १६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276904.html १६१६] || ७ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IND}} |- | १६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276905.html १६२८] || ९ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | १६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276906.html १६३१] || १० जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317903.html १७०२] || २९ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|IND}} |- | १७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317904.html १७१८] || १ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317905.html १७२०] || २ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|IND}} |- | १७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317906.html १७२५] || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | १७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317907.html १७२६] || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327270.html १७५०] || २८ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०२२ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327272.html १७५४] || ३१ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327276.html १़७५८] || ४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327277.html १७५९] || ६ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327279.html १७६१] || ८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | १८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327503.html १७८८] || २० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | |- | १८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327504.html १७९४] || २३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | १८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327505.html १७९६] || २५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327506.html १८००] || २८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{cr|IND}} |- | १८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327507.html १८०३] || २ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | १८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327508.html १८०५] || ४ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298150.html १८४२] || २३ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०२२ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298157.html १८४८] || २७ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298164.html १८५३] || ३० ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298169.html १८६०] || २ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298176.html १८७३] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298178.html १८७८] || १० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322276.html १८९८] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | |- | १९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322277.html १९११] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || बरोबरीत |- | १९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348640.html १९८४] || ३ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | १९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348641.html १९८५] || ५ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|SL}} |- | १९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348642.html १९८६] || ७ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348649.html १९९०] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[जे.एस्.सी.ए आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रांची]] || {{cr|NZL}} |- | १९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348650.html १९९१] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, लखनौ|अटल बिहारी वाजपेयी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348651.html १९९२] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381217.html २१८८] || ३ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|WIN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381218.html २१९१] || ६ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} || rowspan=6 | |- | २०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381219.html २१९२] || ८ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- | २०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381220.html २१९३] || १२ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | २०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381221.html २१९४] || १३ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|WIN}} |- | २०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384634.html २२००] || १८ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान|द व्हिलेज]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | २०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384637.html २२०८] || २० ऑगस्ट २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान|द व्हिलेज]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399113.html २२७८] || ३ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399117.html २२९६] || ६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399120.html २३०१] || ७ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || अनिर्णित |- | २१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389391.html २३६१] || २३ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} || rowspan=10 | |- | २११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389392.html २३६८] || २६ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{cr|IND}} |- | २१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389392.html २३७३] || २८ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}} |- | २१३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389393.html २३८०] || १ डिसेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389394.html २३८१] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387598.html २३९६] || १२ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|SA}} |- | २१६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387599.html २४०१] || १४ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | २१७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389396.html २४२८] || ११ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजितसिंग बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | २१८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389397.html २४३१] || १४ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | २१९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389398.html २४३५] || १७ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | २२० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415708.html २६३९] || ५ जून २०२४ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} || rowspan=8 | [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २२१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415719.html २६५८] || ९ जून २०२४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415725.html २६७१] || १२ जून २०२४ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415743.html २७१०] || २० जून २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415747.html २७१६] || २२ जून २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[ॲंटिगा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415751.html २७२१] || २४ जून २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415754.html २७२४] || २७ जून २०२४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html २७२९] || २९ जून २०२४ || {{cr|SA}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}} |- | २२८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420223.html २७३७] || ६ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=20 | |- | २२९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420224.html २७३९] || ७ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420225.html २७४९] || १० जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420226.html २७५८] || १३ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420227.html २७६२] || १४ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442987.html २७६७] || २७ जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || {{cr|IND}} |- | २३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442988.html २७६८] || २८ जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || {{cr|IND}} |- | २३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442989.html २७६९] || ३० जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || टाय |- | २३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439893.html २८९७] || ६ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान|श्रीमंत माधवराव सिंधिया क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २३७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439894.html २८९९] || ९ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली मैदान|अरुण जेटली क्रिकेट स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २३८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439895.html २९०४] || १२ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | २३९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449301.html २९३८] || ८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- | २४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449302.html २९४२] || १० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449303.html २९४७] || १३ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} |- | २४२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449304.html २९५२] || १५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | २४३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439899.html ३०८२] || २२ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | २४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439900.html ३०८३] || २५ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | २४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439901.html ३०८४] || २८ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439902.html ३०८५] || ३१ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | २४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439903.html ३०८६] || २ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[चर्चगेट]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496921.html ३४४४] || १० सप्टेंबर २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=7 | [[२०२५ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496925.html ३४५५] || १४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496931.html ३४६५] || १९ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496933.html ३४६८] || २१ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496935.html ३४७०] || २४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496937.html ३४७६] || २६ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496938.html ३४८२] || २८ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | २५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478907.html ३५३६] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || अनिर्णित || rowspan=14 | |- | २५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478908.html ३५४१] || ३१ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | २५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478909.html ३५५१] || २ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|IND}} |- | २५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478910.html ३५६१] || ६ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट (क्वीन्सलंड)|गोल्ड कोस्ट]] || {{cr|IND}} |- | २५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478911.html ३५६५] || ८ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || अनिर्णित |- | २६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479576.html ३६२३] || ९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | २६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479577.html ३६३१] || ११ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || {{cr|RSA}} |- | २६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479578.html ३६४४] || १४ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | २६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479580.html ३६४५] || १९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490234.html ३६६३] || २१ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | २६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490235.html ३६६७] || २३ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}} |- | २६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490236.html ३६६९] || २५ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | २६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490237.html ३६७२] || २८ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|NZ}} |- | २६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490238.html ३६८०] || ३१ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512721.html ३६८६] || ७ फेब्रुवारी २०२६ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512736.html ३७०३] || १२ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512745.html ३७१५] || १५ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512754.html ३७२३] || १८ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512761.html ३७३०] || २२ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512766.html ३७४१] || २६ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512770.html ३७५०] || १ मार्च २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512772.html ३७५२] || ५ मार्च २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[चर्चगेट]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html ३७५५] || ८ मार्च २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html ३९९३] || २६ जून २०२६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}} || rowspan=14 | |- | २७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html ४००४] || २८ जून २०२६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}} |- | २८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html ४००७] || १ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | २८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html ४०१२] || ४ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html ४०१३] || ७ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html ४०२०] || ९ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | २८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html ४०२५] || ११ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | २८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html ४०३९] || २३ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html ४०४१] || २५ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html ४०४४] || २६ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html ४११६] || १३ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html ४१२०] || १५ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html ४१२८] || १७ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552859.html ४१३७] || २२ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान|सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552773.html] || २८ सप्टेंबर २०२६ || TBD || {{flagicon|JPN}} [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निश्शीन]] || TBD || [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ]] |- | २९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html] || ६ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || TBD || rowspan=8 | |- | २९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html] || ९ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल|झारखंड राज्य क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || TBD |- | २९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html] || ११ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर स्टेडियम|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || TBD |- | २९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html] || १४ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || TBD |- | २९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html] || १७ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || TBD |- | २९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html] || २२ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || TBD |- | २९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html] || २४ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || TBD |- | ३०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html] || २७ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || TBD |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ३०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html] || ३० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || TBD || rowspan=5 | |- | ३०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html] || १ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || TBD |- | ३०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html] || २२ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || TBD |- | ३०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html] || २४ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || TBD |- | ३०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html] || २७ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || TBD |} ==हे ही पहा== * [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय १९ वर्षाखालील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या युवा कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय १९ वर्षाखालील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या युवा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] f243xbjswd8fhzh5zc657eu0nvy1c75 0 264293 2711188 2146211 2026-09-22T05:05:07Z अभय नातू 206 संदर्भ 2711188 wikitext text/x-wiki '''मॅबेल कॉर्बी''' ([[२५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९१३|१९१३]]:[[न्यू झीलंड]] - [[१ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]]:[[वेलिंग्टन]], [[न्यू झीलंड]]) ही न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट संघाकडून [[इ.स. १९३५|१९३५]] मध्ये १ महिला कसोटी सामना खेळलेली [[क्रिकेट]] खेळाडू होती.<ref>{{cite web | title = खेळाडू माहिती: मॅबेल कॉर्बी | url = https://www.espncricinfo.com/cricketers/mabel-corby-53775 | publisher = ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref><ref>{{cite web | title = मॅबेल कॉर्बी प्रोफाइल | url = https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17154/17154.html | publisher = क्रिकेटआर्काइव्ह}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कॉर्बी, मॅबेल}} [[वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] htqjawk04rlqsu843pie46hit50t5ym 0 267069 2711256 2710952 2026-09-22T11:51:18Z Aditya tamhankar 80177 2711256 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारतीय महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. भारताने ५ ऑगस्ट २००६ रोजी इंग्लंडविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |[[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|सामने]] !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |टाय !scope="col" |टाय+विजय !scope="col" |टाय+पराभव !scope="col" |अनिर्णित !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="11" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. संपूर्ण सदस्य देश]]''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Australia}} | ३९ || ९ || २८ || ० || १ || ० || १ || २३.०७ || २००८ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Bangladesh}} | २६ || २३ || ३ || ० || ० || ० || ० || ८८.४६ || २०१३ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|England}} | ३८ || १२ || २६ || ० || ० || ० || ० || ३१.५७ || २००६ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Ireland}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०१८ || २०२३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|New Zealand}} | १४ || ४ || १० || ० || ० || ० || ० || २८.५७ || २००९ || २०२४ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Pakistan}} | १८ || १५ || ३ || ० || ० || ० || ० || ८३.३३ || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|South Africa}} | २५ || ११ || ११ || ० || ० || ० || ३ || ४४.०० || २०१४ || २०२६ |- style="background:#cfc;" !scope="row" style="text-align: left; background:#cfc;"|{{crw|Sri Lanka}} | ३३ || २७ || ५ || ० || ० || ० || १ || ८१.८१ || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|West Indies}} | २४ || १५ || ९ || ० || ० || ० || ० || ६२.५० || २०११ || २०२४ |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. असोसिएट सदस्य देश]]''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|HK}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १०० || २०२६ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|JPN}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १०० || २०२६ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Malaysia}} | ३ || २ || ० || ० || ० || ० || १ || ६६.६७ || २०१८ || २०२३ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|NED}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १०० || २०२६ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Nepal}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १०० || २०२४ || २०२४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Thailand}} | ४ || ४ || ० || ० || ० || ० || ० || १०० || २०१८ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|UAE}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १०० || २०२२ || २०२४ |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''वि. विशेष दर्जा असलेले संघ''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Barbados}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२२ |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' | '''२३३''' || '''१३१''' || '''९५'''|| '''०''' || '''१''' || '''०''' || '''६'''|| '''५६.२२''' || '''२००६''' || '''२०२६''' |- |colspan=11|<small>''सदर आकडेवारी २२ सप्टेंबर २०२६ रोजी [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निशीन]] येथे झालेल्या {{crw-rt|IND}} वि. {{crw|SL}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==भारताने देशानुसार खेळलेल्या प्रथम महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याची तारीख== {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 400px;" |- ! विरुद्ध संघ !! प्रथम महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना |- |align=left|{{crw|ENG}} || ५ ऑगस्ट २००६ |- |align=left|{{crw|AUS}} || २८ ऑक्टोबर २००८ |- |align=left|{{crw|PAK}} || १३ जून २००९ |- |align=left|{{crw|SL}} || १५ जून २००९ |- |align=left|{{crw|NZL}} || १८ जून २००९ |- |align=left|{{crw|WIN}} || २२ जानेवारी २०११ |- |align=left|{{crw|BAN}} || २ एप्रिल २०१३ |- |align=left|{{crw|RSA}} || ३० नोव्हेंबर २०१४ |- |align=left|{{crw|MAS}} || ३ जून २०१८ |- |align=left|{{crw|THA}} || ४ जून २०१८ |- |align=left|{{crw|IRE}} || १५ नोव्हेंबर २०१८ |- |align=left|{{crw|Barbados}} || ३ ऑगस्ट २०२२ |- |align=left|{{crw|UAE}} || ४ ऑक्टोबर २०२२ |- |align=left|{{crw|NEP}} || २३ जुलै २०२४ |- |align=left|{{crw|NED}} || १७ जून २०२६ |- |align=left|{{crw|HK}} || ३ सप्टेंबर २०२६ |- |align=left|{{crw|JPN}} || १८ सप्टेंबर २०२६ |} ==भारताने मैदानानुसार खेळलेल्या महिला ट्वेंटी२० सामन्यांची संख्या== ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225163.html ३] || ५ ऑगस्ट २००६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/369333.html २०] || २८ ऑक्टोबर २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी|हर्स्टव्हिल ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355977.html २९] || ११ जून २००९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[महिला २०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355981.html ३३] || १३ जून २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355985.html ३७] || १५ जून २००९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355988.html ४०] || १८ जून २००९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|NZ}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439017.html ५६] || ४ मार्च २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला संकुल मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439018.html ५७] || ६ मार्च २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला संकुल मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|IND}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439019.html ५८] || ८ मार्च २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला संकुल मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412707.html ६५] || ६ मे २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|NZ}} || rowspan=4 | [[२०१० आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१० आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412710.html ६८] || ८ मे २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412715.html ७३] || १० मे २०१० || {{crw|SL}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412716.html ७४] || १३ मे २०१० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूजॉर स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया|ग्रॉस इसलेट]] || {{crw|AUS}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488906.html ९८] || २२ जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488907.html ९९] || २३ जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|WIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488908.html १००] || २४ जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500224.html १०७] || २३ जून २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[इसेक्स|टोबी होव क्रिकेट मैदान]], [[इसेक्स|बिलिएरके]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | [[२०११ नॅटवेस्ट महिला टी२० चौरंगी मालिका|२०११ इंग्लंड महिला ट्वेंटी२० चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500225.html ११०] || २५ जून २०११ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492547.html ११२] || २६ जून २०११ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500574.html ११३] || २७ जून २०११ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हँपशायर|ऑफिसर्स क्लब सर्व्हिस मैदान]], [[हँपशायर|अल्डरशॉट]] || {{crw|IND}} |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549390.html १३१] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा|नॉर्थ साउंड]] || {{crw|WIN}} || rowspan=12 | |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549391.html १३३] || १९ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा|नॉर्थ साउंड]] || {{crw|IND}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549392.html १३५] || २२ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Dominica}} [[विंडसर पार्क]], [[डॉमिनिका]] || {{crw|WIN}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549393.html १३६] || २३ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Dominica}} [[विंडसर पार्क]], [[डॉमिनिका]] || {{crw|WIN}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549394.html १३८] || २७ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|IND}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552935.html १३९] || १८ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|AUS}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552936.html १४०] || १९ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|AUS}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552937.html १४१] || २१ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|AUS}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552938.html १४२] || २२ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|AUS}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552939.html १४३] || २३ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542850.html १५०] || २६ जून २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[केंट|कॅंटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542851.html १५१] || २८ जून २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इसेक्स|चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533302.html १६९] || २७ सप्टेंबर २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|गॉल आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गाली, श्रीलंका|गॉल]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | [[२०१२ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१२ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533306.html १७३] || २९ सप्टेंबर २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SL}} [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|गॉल आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गाली, श्रीलंका|गॉल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533309.html १७६] || १ ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|गॉल आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गाली, श्रीलंका|गॉल]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/584772.html १७८] || ३ ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/584924.html १८४] || २८ ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|गुआंगोंगँग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | [[२०१२ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक|२०१२ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/584929.html १८६] || ३१ ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|गुआंगोंगँग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|IND}} |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625898.html १९७] || २ एप्रिल २०१३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} || rowspan=9 | |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625899.html १९८] || ४ एप्रिल २०१३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625900.html १९९] || ५ एप्रिल २०१३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/707469.html २३१] || २५ जानेवारी २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विजयनगरम|डॉ. पी.व्ही.जी. राजू क्रीडा संकुल मैदान]], [[विजयनगरम]] || {{crw|SL}} |- | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/707471.html २३२] || २६ जानेवारी २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विजयनगरम|डॉ. पी.व्ही.जी. राजू क्रीडा संकुल मैदान]], [[विजयनगरम]] || {{crw|IND}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/707473.html २३३] || २८ जानेवारी २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|SL}} |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720551.html २४३] || ९ मार्च २०१४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720553.html २४४] || ११ मार्च २०१४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720555.html २४५] || १३ मार्च २०१४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682973.html २५०] || २४ मार्च २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१४ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१४ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682981.html २५४] || २६ मार्च २०१४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682995.html २६१] || ३० मार्च २०१४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/683005.html २६६] || १ एप्रिल २०१४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/683009.html २६८] || २ एप्रिल २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/797907.html २९४] || ३० नोव्हेंबर २०१४ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} || rowspan=10 | |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872485.html ३०७] || ११ जुलै २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|NZ}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872487.html ३०८] || १३ जुलै २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|NZ}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872489.html ३०९] || १५ जुलै २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895787.html ३२५] || २६ जानेवारी २०१६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{crw|IND}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895789.html ३२६] || २९ जानेवारी २०१६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IND}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895791.html ३२७] || ३१ जानेवारी २०१६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/967869.html ३३१] || २२ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{crw|IND}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/967871.html ३३२] || २४ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{crw|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/967873.html ३३३] || २६ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951375.html ३४०] || १५ मार्च २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१६ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१६ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951387.html ३४६] || १९ मार्च २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951395.html ३५०] || २२ मार्च २०१६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951409.html ३५७] || २७ मार्च २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{crw|WIN}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1063546.html ३७०] || १८ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-केडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विजयवाडा]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1063547.html ३७१] || २० नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-केडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विजयवाडा]] || {{crw|WIN}} |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1063548.html ३७३] || २२ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-केडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विजयवाडा]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065333.html ३७४] || २६ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक, २०१६|२०१६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065339.html ३७६] || २९ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065344.html ३७८] || १ डिसेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065348.html ३८०] || ४ डिसेंबर २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IND}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123206.html ३९४] || १३ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123207.html ३९५] || १६ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|IND}} |- | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123208.html ३९६] || १८ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|RSA}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123209.html ३९७] || २१ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123210.html ३९८] || २४ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स]], [[केपटाउन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131235.html ४०२] || २२ मार्च २०१८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | [[२०१७-१८ महिला टी२० तिरंगी मालिका, भारत|२०१८ भारत महिला ट्वेंटी२० तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131237.html ४०५] || २५ मार्च २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131238.html ४०६] || २६ मार्च २०१८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131240.html ४०९] || २९ मार्च २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148048.html ४१६] || ३ जून २०१८ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|IND}} || rowspan=6 | [[२०१८ महिला टी२० आशिया चषक|२०१८ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148052.html ४२०] || ४ जून २०१८ || {{crw|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[रॉयल सेलंगोर क्लब]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148056.html ४२४] || ६ जून २०१८ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148059.html ४२८] || ७ जून २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|MAS}} [[रॉयल सेलंगोर क्लब]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148060.html ४२९] || ९ जून २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148063.html ४३२] || १० जून २०१८ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157709.html ४९४] || १९ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पश्चिम प्रांत, श्रीलंका|फ्री ट्रेड झोन कॉमप्लेक्स मैदान]], [[पश्चिम प्रांत, श्रीलंका|कटुनायके]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157710.html ४९५] || २१ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157711.html ४९६] || २२ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157712.html ४९७] || २४ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157713.html ४९९] || २५ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पश्चिम प्रांत, श्रीलंका|फ्री ट्रेड झोन कॉमप्लेक्स मैदान]], [[पश्चिम प्रांत, श्रीलंका|कटुनायके]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150533.html ५१५] || ९ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[आयसीसी महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक, २०१८|२०१८ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150537.html ५१८] || ११ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150545.html ५२६] || १५ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150549.html ५३०] || १७ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150554.html ५३५] || २२ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा|नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153858.html ५७४] || ६ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|NZ}} || rowspan=2 | |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153859.html ५७६] || ८ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|NZ}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153860.html ५७७] || १० फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} || rowspan=13 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172163.html ५९९] || ४ मार्च २०१९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172164.html ६००] || ७ मार्च २०१९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172165.html ६०१] || ९ मार्च २०१९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198478.html ७६९] || २४ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[लालाभाई कॉनट्रॅक्टर मैदान]], [[सुरत]] || {{crw|IND}} |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198481.html ७७२] || १ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[लालाभाई कॉनट्रॅक्टर मैदान]], [[सुरत]] || {{crw|IND}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202366.html ७७५] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[लालाभाई कॉनट्रॅक्टर मैदान]], [[सुरत]] || {{crw|IND}} |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198482.html ७७९] || ४ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[लालाभाई कॉनट्रॅक्टर मैदान]], [[सुरत]] || {{crw|RSA}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202252.html ७९६] || ९ नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{crw|IND}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202253.html ७९८] || १० नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{crw|IND}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202254.html ७९९] || १४ नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202255.html ८००] || १७ नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202256.html ८०१] || २० नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1183543.html ८३१] || ३१ जानेवारी २०२० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०१९-२० ऑस्ट्रेलिया महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1183545.html ८३३] || २ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1183546.html ८३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1183547.html ८४०] || ८ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1183549.html ८४५] || १२ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173048.html ८४६] || २१ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी शोग्राउंड मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173053.html ८५१] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173056.html ८५४] || २७ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173061.html ८५९] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173070.html ८६६] || ८ मार्च २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253272.html ८८६] || २० मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|RSA}} || rowspan=13 | |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253273.html ८८७] || २१ मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|RSA}} |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253274.html ८८८] || २३ मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260097.html ९१६] || ९ जुलै २०२१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, नॉर्थम्पटन|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थम्पटनशायर|नॉर्थम्पटन]] || {{crw|ENG}} |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260098.html ९१९] || ११ जुलै २०२१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|होव]] || {{crw|IND}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260099.html ९२०] || १४ जुलै २०२१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इसेक्स|चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | १३० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263621.html ९८१] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट, ऑस्ट्रेलिया|गोल्ड कोस्ट]] || अनिर्णित |- | १३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263622.html ९८२] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट, ऑस्ट्रेलिया|गोल्ड कोस्ट]] || {{crw|AUS}} |- | १३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263623.html ९८३] || १० ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट, ऑस्ट्रेलिया|गोल्ड कोस्ट]] || {{crw|AUS}} |- | १३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289031.html १०२६] || ९ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|जॉन डेव्हिस ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|क्वीन्सटाउन]] || {{crw|NZL}} |- | १३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1319709.html ११४५] || २३ जून २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- | १३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1319710.html ११४९] || २५ जून २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- | १३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1319711.html ११५२] || २७ जून २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289259.html ११७३] || २९ जुलै २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|AUS}} || rowspan=5 | [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट|२०२२ राष्ट्रकुल खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289263.html ११८१] || ३१ जुलै २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289268.html ११८७] || ३ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|Barbados}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289271.html ११९०] || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289274.html ११९३] || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|AUS}} |- | १४२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301334.html १२०९] || १० सप्टेंबर २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | |- | १४३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301335.html १२१६] || १३ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} |- | १४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301336.html १२१७] || १५ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335786.html १२४०] || १ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} || rowspan=8 | [[२०२२ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335790.html १२५०] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335792.html १२५२] || ४ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|UAE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335797.html १२६७] || ७ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335799.html १२६९] || ८ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335803.html १२७३] || १० ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|THA}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335806.html १२७५] || १३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|THA}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335808.html १२७९] || १५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १५३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1345424.html १३१२] || ९ डिसेंबर २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|AUS}} || rowspan=5 | |- | १५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1345425.html १३१३] || ११ डिसेंबर २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || बरोबरीत |- | १५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1345426.html १३१९] || १४ डिसेंबर २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | १५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1345427.html १३२५] || १७ डिसेंबर २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | १५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1345428.html १३३२] || २० डिसेंबर २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344511.html १३४२] || १९ जानेवारी २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२२-२३ दक्षिण आफ्रिका महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344513.html १३४४] || २३ जानेवारी २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344515.html १३४८] || २८ जानेवारी २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344516.html १३४९] || ३० जानेवारी २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344517.html १३५०] || २ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338043.html १३५९] || १२ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२३ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२३ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338048.html १३६४] || १५ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338053.html १३६९] || १८ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338057.html १३७३] || २० फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338060.html १३७६] || २३ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{crw|AUS}} |- | १६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382163.html १५१०] || ९ जुलै २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | |- | १६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382164.html १५१३] || ११ जुलै २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|IND}} |- | १७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382165.html १५१७] || १३ जुलै २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399055.html १६६६] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || अनिर्णित || rowspan=3 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399059.html १६६८] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399062.html १६७१] || २५ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|IND}} |- | १७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406073.html १७०३] || ६ डिसेंबर २०२३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} || rowspan=14 | |- | १७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406074.html १७०९] || ९ डिसेंबर २०२३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- | १७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406075.html १७१२] || १० डिसेंबर २०२३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | १७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406081.html १७२८] || ५ जानेवारी २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | १७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406082.html १७२९] || ७ जानेवारी २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | १७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406083.html १७३०] || ९ जानेवारी २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429393.html १८५५] || २८ एप्रिल २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429394.html १८६१] || ३० एप्रिल २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429395.html १८६७] || २ मे २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429396.html १८८१] || ६ मे २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429397.html १८८४] || ९ मे २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434291.html १९४५] || ५ जुलै २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|SA}} |- | १८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434292.html १९५०] || ७ जुलै २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || अनिर्णित |- | १८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434293.html १९५२] || ९ जुलै २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426757.html १९५९] || १९ जुलै २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२४ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक|२०२४ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426760.html १९६२] || २१ जुलै २०२४ || {{crw|UAE}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426765.html १९६७] || २३ जुलै २०२४ || {{crw|NEP}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426768.html १९७१] || २६ जुलै २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426770.html १९७९] || २८ जुलै २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | १९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432425.html २०६१] || ४ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|NZ}} || rowspan=4 | [[२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२४ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432428.html २०६६] || ६ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432433.html २०७५] || ९ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432439.html २०९३] || १३ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{crw|AUS}} |- | १९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459891.html २१५६] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[डी वाय पाटील मैदान|डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | १९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459892.html २१५८] || १७ डिसेंबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[डी वाय पाटील मैदान|डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|WIN}} |- | १९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459893.html २१५९] || १९ डिसेंबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[डी वाय पाटील मैदान|डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | २०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448397.html २३८३] || २८ जून २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IND}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448398.html २३८४] || १ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IND}} || rowspan=20 | |- | २०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448399.html २३८७] || ४ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | २०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448400.html २३९७] || ९ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} |- | २०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448401.html २३९८] || १२ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- | २०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513735.html २६१९] || २१ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513736.html २६२०] || २३ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513737.html २६२१] || २६ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{crw|IND}} |- | २०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513738.html २६२२] || २८ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{crw|IND}} |- | २०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513739.html २६२३] || ३० डिसेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{crw|IND}} |- | २१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478912.html २६७३] || १५ फेब्रुवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} |- | २११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478913.html २६७५] || १९ फेब्रुवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- | २१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478914.html २६७६] || २१ फेब्रुवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{crw|IND}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html २७२४] || १७ एप्रिल २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{crw|SA}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २७२९] || १९ एप्रिल २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{crw|SA}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html २७३४] || २२ एप्रिल २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|SA}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html २७३९] || २५ एप्रिल २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|IND}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html २७४५] || २७ एप्रिल २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] || {{crw|SA}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html २७८४] || २८ मे २०२६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इसेक्स|चेम्सफोर्ड]] || {{crw|IND}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html २७९२] || ३० मे २०२६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html २८००] || २ जून २०२६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html २८५७] || १४ जून २०२६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२६ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २२२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html २८६५] || १७ जून २०२६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html २८८१] || २१ जून २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | २२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html २८८६] || २५ जून २०२६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html २९०७] || २८ जून २०२६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html २९८६] || ३० ऑगस्ट २०२६ || {{crw|THA}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1548897.html २९९०] || ३ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|HK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html ३००२] || ५ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html ३०१०] || १० सप्टेंबर २०२६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html ३०१६] || १३ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1550474.html ३०२१] || १७ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|JPN}} [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निशीन]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1550479.html ३०२४] || २० सप्टेंबर २०२६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|JPN}} [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निशीन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1550481.html ३०२६] || २२ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|JPN}} [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निशीन]] || {{crw|IND}} |- | २३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html] || १६ ऑक्टोबर २०२६ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || TBD || rowspan=3 | |- | २३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html] || २८ ऑक्टोबर २०२६ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || TBD |- | २३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html] || २० ऑक्टोबर २०२६ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || TBD |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] sq488x0q3fxzsydsywep5im6q9bp492 0 270746 2711180 2143679 2026-09-22T04:41:14Z अभय नातू 206 संदर्भ 2711180 wikitext text/x-wiki '''इलेनॉर लँबर्ट''' (जन्म दिनांक, स्थळ अज्ञात - [[इ.स. १९९४|१९९४]]) ही दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट संघाकडून [[इ.स. १९६०]] मध्ये दोन महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू होती.<ref>{{चरित्र स्त्रोत | नाव = इलेनॉर लँबर्ट | संकेतस्थळ = क्रिकेटआर्काइव्ह}}</ref> ही संघात यष्टिरक्षक म्हणून खेळत असे.<ref>{{संकेतस्थळ | नाव = खेळाडू माहिती: इलेनॉर लँबर्ट | संकेतस्थळ = ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:लँबर्ट, एलिनॉर}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 1x882hyc65y4nfgnswwfzwgfmr41h7w 2711181 2711180 2026-09-22T04:42:09Z अभय नातू 206 संदर्भ 2711181 wikitext text/x-wiki '''इलेनॉर लँबर्ट''' (जन्म दिनांक, स्थळ अज्ञात - [[इ.स. १९९४|१९९४]]) ही दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट संघाकडून [[इ.स. १९६०]] मध्ये २ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू होती.<ref>{{cite web | title = खेळाडू माहिती: इलेनॉर लँबर्ट | url = https://www.espncricinfo.com/cricketers/eleanor-lambert-54728 | publisher = ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> ही यष्टिरक्षक म्हणून खेळत असे.<ref>{{cite web | title = खेळाडू माहिती: इलेनॉर लँबर्ट | url = https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17228/17228.html | publisher = क्रिकेटआर्काइव्ह}}</ref> == संदर्भ == <references /> {{DEFAULTSORT:लँबर्ट, एलिनॉर}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 7jpcvvkhnagzw26627ydyhj899dqyf9 0 272812 2711178 2490609 2026-09-22T04:36:49Z अभय नातू 206 removed [[Category:इ.स. १९४६ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711178 wikitext text/x-wiki '''पामेला मॅथर''' (जन्म दिनांक, स्थळ अज्ञात - हयात) ही {{crw|ENG}}च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९७३ मध्ये ५ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. ही गोलंदाज म्हणून खेळत असे. {{DEFAULTSORT:मॅथर, पामेला}} [[वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 0u3ly0ai9z6xb1rrywgrc1w5vvfrmhb 2711179 2711178 2026-09-22T04:37:14Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711179 wikitext text/x-wiki '''पामेला मॅथर''' (जन्म दिनांक, स्थळ अज्ञात - हयात) ही {{crw|ENG}}च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९७३ मध्ये ५ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. ही गोलंदाज म्हणून खेळत असे. {{DEFAULTSORT:मॅथर, पामेला}} [[वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मृत्यू]] nj7p61i4ma28rhhgcwc3db9auxl9gx3 0 273954 2711095 2669896 2026-09-21T18:46:28Z ~2026-50930-86 187658 /* */ 2711095 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''अकोलेकाटी''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= सोलापूर | जिल्हा = [[सोलापूर जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = मुकुंद जांभळे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''अकोलेकाटी''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[सोलापूर जिल्हा|सोलापूर जिल्ह्यातील]] [[उत्तर सोलापूर|उत्तर सोलापूर तालुक्यातील]] एक गाव आहे. या गावातील रोटी बेटी व्यवहार बघून करा. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते. सोलापूर कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० अंश सेल्सियस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मिमी पाऊस पडतो. सोलापुरात हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सियसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्यातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सियस असते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:उत्तर सोलापूर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे]] b0lyztx1rikqjcdf0t2zp05srm7cxm6 2711207 2711095 2026-09-22T06:49:30Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-50930-86|~2026-50930-86]] ([[User talk:~2026-50930-86|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2669896 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''अकोलेकाटी''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= सोलापूर | जिल्हा = [[सोलापूर जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = मुकुंद जांभळे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''अकोलेकाटी''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[सोलापूर जिल्हा|सोलापूर जिल्ह्यातील]] [[उत्तर सोलापूर|उत्तर सोलापूर तालुक्यातील]] एक गाव आहे ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते. सोलापूर कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० अंश सेल्सियस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मिमी पाऊस पडतो. सोलापुरात हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सियसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्यातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सियस असते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:उत्तर सोलापूर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे]] md6o3a6upl102nagu294epdm8zw4kyp 0 274684 2711126 2650381 2026-09-21T22:20:09Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711126 wikitext text/x-wiki '''अपूर्वा सोनी''' ( [[एप्रिल ६|६ एप्रिल]] [[इ.स. १९९७|१९९७]], [[जयपूर]]) एक भारतीय [[अभिनेत्री]] आहे जी अंदेखी आणि फोर मोर शॉट्स प्लीझ अश्या मालिकेंसाठी प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.asianage.com/entertainment/tv/061119/apurva-soni-breaks-stereotypes-about-dusky-skin.html|title=Actress Apurva Soni breaks stereotypes about dusky skin|date=2019-10-24|website=The Asian Age|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cinestaan.com/articles/2020/jul/10/26357|title=My character is interlinked to Harsh Chhaya's in Undekhi, says Apurva Soni|last=Correspondent|first=Our|website=Cinestaan|access-date=2021-02-04|archive-date=2021-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208122748/https://www.cinestaan.com/articles/2020/jul/10/26357|url-status=dead}}</ref> == मागील जीवन आणि शिक्षण == अपूर्वाचा जन्म जयपूर येथे झाला आणि तिने आपले माध्यमिक शिक्षण दिल्ली विद्यापीठाच्या मेथ्री कॉलेजमधून पूर्ण केले. == कारकीर्द == अपूर्वाने मॉडेल म्हणून तिच्या कारकीर्दीची सुरुवात केली जेथे तिला [[नायका]], मॅक, शुगर सौंदर्यप्रसाधने, महिंद्रा एसयूव्ही, मिंत्रा या दूरदर्शनच्या जाहिरातींमध्ये पाहिले गेले. २०१४ मध्ये तिने फेमिना स्टाईल दिवामध्ये भाग घेतला जिथे तिने दहावा क्रमांक मिळविला. २०१६ मध्ये ती इंडिया टुडे मासिकाची कव्हर गर्ल होती. २०१७ मध्ये ती एमटीव्ही इंडियास नेक्स्ट टॉप मॉडेल सीझन ३ मध्ये स्पर्धक होती. २०१९ मध्ये तिने अ‍ॅमेझॉन प्राइम वेबमालिका फोर मोर शॉट्स प्लीझ मध्ये दिसली .२०२० मध्ये तिने कनक च्या भूमिकेत अंदेखी मालिकेतून  हिंदी दूरदर्शन श्रुष्टित प्रवेश केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://urbanasian.com/featured/2020/07/apurva-soni-excited-about-her-debut-web-series-undekhi/|title=Apurva Soni Excited About Her Debut Web Series Undekhi|date=2020-07-12|website=Urban Asian|language=en-US|access-date=2021-02-04|archive-date=2020-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103093829/https://urbanasian.com/featured/2020/07/apurva-soni-excited-about-her-debut-web-series-undekhi/|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://in.finance.yahoo.com/news/actress-apurva-soni-considers-shah-032628310.html|title=Actress Apurva Soni considers Shah Rukh Khan to be her inspiration and admires his passion and dedication towards his work|website=in.finance.yahoo.com|language=en-IN|access-date=2021-02-04|archive-date=2021-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208125812/https://in.finance.yahoo.com/news/actress-apurva-soni-considers-shah-032628310.html|url-status=dead}}</ref> == फिल्मोग्राफी == {| class="wikitable" |+ !मालिका !भूमिका !वर्ष |- |अंदेखी |कनक |२०२० |- |मोर शॉट्स प्लीझ | - |२०१९ |} == संदर्भ == <references /> == बाह्य दुवे == [[imdbname:11610535|अपूर्वा सोनी]] आयएमडीबीवर [[वर्ग:भारतीय अभिनेत्री]] [[वर्ग:भारतीय दूरदर्शन अभिनेत्री]] tgmrim4et24fms0v7so6apgppxzyydx 0 285539 2711186 1924292 2026-09-22T05:00:52Z अभय नातू 206 माहिती 2711186 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''इन्ग्रिड केइझर''' ([[२२ जुलै]], [[इ.स. १९६४|१९६४]]:[[नेदरलँड्स]] - ) ही नेदरलँड्सच्या महिला क्रिकेट संघाकडून [[इ.स. १९८८|१९८८]] ते [[इ.स. १९९३|१९९३]] दरम्यान २० महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे.<ref>{{cite web | title = खेळाडू माहिती: इन्ग्रिड केइझर | url = https://www.espncricinfo.com/cricketers/ingrid-keijzer-53841 | publisher = ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref><ref>{{cite web | title = इन्ग्रिड केइझर - क्रिकेटआर्काइव्ह प्रोफाइल | url = https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17220/17220.html | publisher = क्रिकेटआर्काइव्ह}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:केइझर, इन्ग्रिड}} [[वर्ग:नेदरलँड्सच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] cvlaz9y3wm3vwi4281chdailnoqi0c6 0 304272 2711135 2108998 2026-09-22T00:20:19Z TheonlyPuneriintown 157039 दुवा जोडल्या 2711135 wikitext text/x-wiki {{अन्न | name = बुंदी | image = Bundiya_also_known_as_mihidana,_burinda.jpg | image_size = | image_alt = | caption = गोड बुंदी | alternate_name = नुक्ती, बुनिय, निकली, | type = मिष्टान्न | course = | country = [[भारत]] | region = [[महाराष्ट्र]], [[ओडिशा]], [[राजस्थान]], [[कर्नाटक]], [[हरयाणा]], [[आंध्रप्रदेश]], [[तेलंगणा]], [[उत्तर प्रदेश]] | national_cuisine = | creator = <!-- or | creators = --> | year = | mintime = | maxtime = | served = | main_ingredient = [[बेसन|बेसनाचे]] पीठ, [[साखर]] | minor_ingredient = | variations = खारी बुंदी | serving_size = 100 g | calories = | calories_ref = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | cookbook = | other = }} '''बुंदी''' हा एक भारतीय खाद्यपदार्थ आहे. बुंदी ही तळलेल्या चण्याच्या पिठापासून बनवली जाते. ही मिष्टान्न म्हणून गोड केली जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.worldcat.org/oclc/958129235|title=Pulse chemistry and technology|last=Tiwari|first=Brijesh K.|date=2015|others=Narpinder Singh|isbn=978-1-78262-567-4|location=Cambridge|oclc=958129235}}</ref> [[सिंध|सिंधमध्ये]] याचा ''निकली'' असा उल्लेख केला जातो. [[राजस्थान|राजस्थानमध्ये]] या डिशला ''नुक्ती'' म्हणतात, तर [[नेपाळी|नेपाळीमध्ये]] त्याला ''बुनिया'' असे म्हणतात. == पाककृती == [[चित्र:Boondi_Mithai.jpg|इवलेसे|बूंदी मिठाई]] कुरकुरीत खमंग स्नॅक बनवण्यासाठी चण्याचे पीठ, बेकिंग पावडर आणि हळद पिठात मिक्स केले जाते. एका खोल तळण्याचे पॅनमध्ये लहान थेंब टाकण्यासाठी स्लॉटेड चमचा वापरला जातो. बुंदी नंतर साखरेच्या पाकात भिजवली जाते. कढीपत्ता ठेचून टाकला जातो. खरा बूंडी स्वतःच खातात किंवा भारतीय-मिश्रणात मिसळतात. == प्रकार == उत्तर भारतात रायता तयार करण्यासाठी बुंदीचा वापर केला जातो. बुंदी रायत्यामध्ये सामान्यत: दही (साधा दही), बुंदी (जे पाण्यात भिजवून ते मऊ, नंतर चाळले जाते) आणि मीठ, मिरची आणि इतर मसाले असतात. हे पुलाव किंवा इतर कोणत्याही जेवणासोबत साइड डिश म्हणून खाल्ले जाते. बुंदीचे लाडू बनवण्यासाठी तळलेले बुंदी साखरेच्या पाकात बुडवून त्याचा गोळा बनवला जातो. हे काजू आणि मनुका सह सजवले जाऊ शकते. == संदर्भ == [[वर्ग:मिठाई]] 6ftjsin4x91am2w7t069artr7juxtfd 0 307418 2711066 2692240 2026-09-21T14:52:28Z अभय नातू 206 शुद्धलेखन 2711066 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = तेजस ठाकरे | चित्र = | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = तेजस उद्धव ठाकरे | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1995|08|07}} | जन्म_स्थान = मुंबई, महाराष्ट्र, भारत | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान = मुंबई | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = भारतीय | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = वन्यजीव संशोधक, पर्यावरण संरक्षक | कारकीर्द_काळ = २०१६ - वर्तमान | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = गोड्या पाण्यातील खेकडे, सरडे आणि सापांच्या नवीन प्रजातींचा शोध | मूळ_गाव = | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = वन्यजीव संशोधन | पदवी_हुद्दा = संस्थापक, ठाकरे वाईल्डलाईफ फाऊंडेशन | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = हिंदू | जोडीदार = | अपत्ये = | वडील = [[उद्धव ठाकरे]] | आई = [[रश्मी ठाकरे]] | नातेवाईक = [[बाळ ठाकरे]] (आजोबा)<br>[[राज ठाकरे]] (काका)<br>[[आदित्य ठाकरे]] (भाऊ) | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''तेजस उद्धव ठाकरे''' (जन्म: ७ ऑगस्ट १९९५) हे भारतीय वन्यजीव-संरक्षक आणि संशोधक आहेत.<ref>{{cite web |title=Newly discovered gecko named after Tejas Thackeray |url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/newly-discovered-gecko-named-after-tejas-thackeray/article27212633.ece |website=द हिंदू |access-date=1 August 2020}}</ref> ते महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री [[उद्धव ठाकरे]] यांचे चिरंजीव आणि [[बाळ ठाकरे]] यांचे नातू आहेत.<ref>{{cite web |title=Uddhav Thackeray's Son Tejas Thackeray 'Discovers' Crab Species |url=https://www.ndtv.com/india-news/uddhav-thackerays-son-tejas-thackeray-discovers-crab-species-1281949 |website=NDTV |access-date=1 August 2020}}</ref> == प्रारंभिक जीवन == तेजस यांचा जन्म मुंबईत रश्मी ठाकरे आणि उद्धव ठाकरे यांच्या पोटी झाला. त्यांचे मोठे भाऊ [[आदित्य ठाकरे]] हे महाराष्ट्राचे माजी पर्यटन व पर्यावरण मंत्री आणि राजकारणी आहेत.<ref>{{cite web |title=Uddhav Thackeray's younger son discovers new species of crab, names it after family |url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-uddhav-thackeray-s-younger-son-discovers-new-species-of-crab-names-it-after-family-2182959 |website=DNA India |access-date=1 August 2020}}</ref> == कारकीर्द == तेजस ठाकरे यांनी भारतातील विशेषतः [[पश्चिम घाट|पश्चिम घाटातील]] दुर्मिळ प्राणिजीवनावर अभ्यास आणि संशोधन केले आहे. त्यांनी शोधलेल्या व वर्णन केलेल्या प्रमुख प्रजाती खालीलप्रमाणे आहेत: * ''गुबर्नाटोरियाना ठाकरे (Gubernatoriana thackerayi):'' फेब्रुवारी २०१६ मध्ये तेजस ठाकरे आणि त्यांच्या टीमने गोड्या पाण्यातील खेकड्यांच्या ५ नवीन प्रजाती शोधून काढल्या.<ref>{{cite web |title=A crab named Thackerayi: Tejas Thackeray & team find 5 new species of crabs |url=http://www.catchnews.com/environment-news/a-crab-named-thackeray-tejas-thackeray-team-discover-5-new-species-of-crabs-1456838507.html |website=Catch News |access-date=1 August 2020}}</ref> हे संशोधन 'झुटॅक्सा' (Zootaxa) या शोधपत्रिकेत २३ फेब्रुवारी २०१६ रोजी प्रसिद्ध झाले.<ref>{{cite web |title=Five new species of freshwater crabs of the genera Ghatiana Pati & Sharma, 2014, and Gubernatoriana Bott, 1970 (Crustacea, Decapoda, Brachyura: Gecarcinucidae Rathbun, 1904) from the Western Ghats, India |url=https://www.researchgate.net/publication/295626478 |website=Research Gate |access-date=1 August 2020}}</ref> वयाच्या २१ व्या वर्षी त्यांनी भारतीय प्राणी सर्वेक्षण (ZSI) चे शास्त्रज्ञ डॉ. एस. के. पती आणि अनिल खैरे यांच्या सहकार्याने या प्रजाती शोधल्या. त्यात खालील प्रजातींचा समावेश होता: '' घाटियाना अट्रोपुरपुरिया (*Ghatiana atropurpurea*) - आंबोली '' घाटियाना स्प्लेंडिडा (*Ghatiana splendida*) - चाकुळ '' गुबर्नाटोरियाना ठाकरे (*Gubernatoriana thackerayi*) - रघुवीर घाट<ref>{{cite web |title=Young thackeray goes wild, names new crab he found after family |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Young-thackeray-goes-wild-names-new-crab-he-found-after-family/articleshow/51164485.cms |website=द टाइम्स ऑफ इंडिया |access-date=1 August 2020}}</ref> '' गुबर्नाटोरियाना अल्कोकी (*Gubernatoriana alcocki*) '' गुबर्नाटोरियाना वाघी (*Gubernatoriana vaghi*) * ''क्नेमास्पिस ठाकरे (*Cnemaspis thackerayi*):'' मे २०१९ मध्ये तमिळनाडूत भारतीय संशोधकांनी शोधलेल्या पालीच्या (गेको) एका नवीन प्रजातीला प्राणीशास्त्रातील योगदानाबद्दल तेजस ठाकरे यांचे नाव देण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Newly discovered gecko named after Tejas Thackeray |url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/newly-discovered-gecko-named-after-tejas-thackeray/article27212633.ece |website=द हिंदू |access-date=1 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Researchers name gecko after Tejas Thackeray |url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-researchers-name-gecko-after-tejas-thackeray-2752432 |website=DNA India |access-date=1 August 2020}}</ref> * ''बोईगा ठाकरे (*Boiga thackerayi*):'' सप्टेंबर २०१९ मध्ये महाराष्ट्रातील सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पात वाघासारखे पट्टे असलेल्या बोईगा प्रजातीच्या (मांजर साप) नवीन सापाचा शोध लागला.<ref>{{cite web |title=Uddhav's son Tejas Thackeray discovers new snake species |url=https://www.theweek.in/news/india/2019/09/27/news-snake-species-found-names-after-uddhavs-younger-son.html |website=The Week |access-date=1 August 2020}}</ref> या शोधातील योगदानाबद्दल या प्रजातीला तेजस ठाकरे यांचे नाव देण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Newly discovered snake named after Uddhav Thackeray's son |url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/newly-discovered-snake-named-after-uddhavs-son-tejas-6032476/ |website=द इंडियन एक्सप्रेस |access-date=1 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Thackeray's cat snake and a case of mistaken identity |url=https://scroll.in/article/943832/thackerays-cat-snake-and-a-case-of-mistaken-identity |website=Scroll.in |access-date=1 August 2020}}</ref> * ''शिस्तुरा हिरण्यकेशी (*Schistura hiranyakeshi*):'' ऑक्टोबर २०२० मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील हिरण्यकेशी नदी पात्रात आढळलेल्या सोनेरी रंगाच्या माशाच्या नवीन प्रजातीचा शोध लावणाऱ्या संशोधक संघात तेजस ठाकरे यांचा सहभाग होता.<ref>{{cite news |last1=Bose |first1=Mrityunjay |title=Uddhav Thackeray's son, Tejas, discovers new fish species: The Hiranyakeshi Loach |url=https://www.deccanherald.com/science-and-environment/uddhav-thackerays-son-tejas-discovers-new-fish-species-the-hiranyakeshi-loach-902720.html |access-date=25 October 2020 |work=Deccan Herald |date=16 October 2020}}</ref><ref>{{cite journal |first1=Jayasimhan |last1=Praveenraj |first2=Tejas |last2=Thackeray |first3=Shankar |last3=Balasubramanian |title=Schistura hiranyakeshi a new loach (Cypriniformes: Nemacheilidae) |journal=aqua, International Journal of Ichthyology |date=27 September 2020 |volume=26 |issue=2 |pages=49–56 |url=https://aqua-aquapress.com/product/aqua-262_schistura-hiranyakeshi/ |access-date=25 October 2020 |archive-date=2022-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403175804/https://aqua-aquapress.com/product/aqua-262_schistura-hiranyakeshi/ |url-status=dead }}</ref> २०२१ मध्ये त्यांनी इतर संशोधकांसोबत मिळून वन्यजीव संरक्षण व संशोधनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी 'ठाकरे वाईल्डलाईफ फाऊंडेशन'ची स्थापना केली. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:ठाकरे, तेजस}} [[वर्ग:भारतीय जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:ठाकरे कुटुंब]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ska9lx2so1nyh1zi3b5l48l55035kb1 10 310141 2711231 2145902 2026-09-22T10:26:34Z Ganesh591 62733 2711231 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Country alias|flagXYZ|name={{{name|}}}|type=team}}</includeonly> <noinclude> {{documentation|Template:FlagIOC2team/doc}} </noinclude> 15o9s6xyga5oa9lpsxg21ncwy7gj98i 0 317425 2711128 2598313 2026-09-21T22:45:26Z अभय नातू 206 प्रस्तावना 2711128 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २००९-१० | team1_image = Flag of Bangladesh.svg | team1_name = बांगलादेश | team2_image = Flag of England.svg | team2_name = इंग्लंड | from_date = २८ फेब्रुवारी २०१० | to_date = २४ मार्च २०१० | team1_captain = [[शाकिब अल हसन]] | team2_captain = अॅलिस्टर कुक | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 0 | team2_tests_won = 2 | team1_tests_most_runs = [[तमीम इक्बाल]] (२३७) | team2_tests_most_runs = अॅलिस्टर कुक (३४२) | team1_tests_most_wickets = [[शाकिब अल हसन]] (९) | team2_tests_most_wickets = [[ग्रॅम स्वान]] (१६) | player_of_test_series = [[ग्रॅम स्वान]] (इंग्लंड) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 0 | team2_ODIs_won = 3 | team1_ODIs_most_runs = [[तमीम इक्बाल]] (१५५) | team2_ODIs_most_runs = इऑन मॉर्गन (१७९) | team1_ODIs_most_wickets = {{ubl|शफीउल इस्लाम (५)|अब्दुर रझ्झाक (५)|[[शाकिब अल हसन]] (५)}} | team2_ODIs_most_wickets = [[टिम ब्रेसनन]] (८) | player_of_ODI_series = इऑन मॉर्गन (इंग्लंड) }} '''[[इंग्लंड क्रिकेट संघ]]ाने २००९-१०''' क्रिकेट हंगामाच्या शेवटी '''[[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बांगलादेशचा]] दौरा''' केला, तीन [[एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) आणि दोन [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]] सामने खेळले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-bangladesh-2009-10-432280 |title=England tour of Bangladesh 2009/10 |website=ESPNcricinfo |access-date=21 September 2026}}</ref> इंग्लंडचा नियमित कर्णधार [[अँड्र्यू स्ट्रॉस]] २०१०-११ [[ॲशेस मालिका|ॲशेस]] मालिकेसाठी विश्रांतीसाठी वादग्रस्तपणे दौरा गमावला, त्यामुळे संघाचे नेतृत्व प्रथमच [[ॲलिस्टर कूक]]कडे होते.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2010/jan/18/alastair-cook-appointed-england-captain |title=Alastair Cook appointed England captain for Bangladesh tour |website=The Guardian |date=18 January 2010 |access-date=21 September 2026}}</ref> बांगलादेशचे नेतृत्व अष्टपैलू [[शाकिब अल हसन]]कडे होते.<ref>{{cite news |url=https://www.espncricinfo.com/story/shakib-to-lead-bangladesh-in-home-series-448564 |title=Shakib to lead Bangladesh in home series |website=ESPNcricinfo |date=15 February 2010 |access-date=21 September 2026}}</ref> इंग्लंडने कसोटी आणि एकदिवसीय दोन्ही मालिकेत बांगलादेशचा व्हाईटवॉश केला, बांगलादेशींनी पराभूत न झालेला एकमेव कसोटी खेळणारा देश म्हणून त्यांचा विक्रम कायम ठेवला.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/10000000 |title=England complete 2-0 Test series win over Bangladesh |website=BBC Sport |date=24 March 2010 |access-date=21 September 2026}}</ref> इंग्लंडने या मालिकेदरम्यान पाच खेळाडूंना पदार्पण दिले, ज्यात [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेत]] जन्मलेल्या [[क्रेग किस्वेटर]]चा समावेश होता, ज्याने इंग्लंड संघातील परदेशी वंशाच्या खेळाडूंच्या संख्येवर टीका केली होती, विशेषतः इंग्लंडचा माजी कर्णधार [[मायकेल वॉन]].<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/vaughan-questions-england-s-selection-policy-1913963.html |title=Vaughan questions England selection policy |website=The Independent |date=1 March 2010 |access-date=21 September 2026}}</ref> ==एकदिवसीय मालिका== ===पहिला सामना=== [[Image:Paul Collingwood.jpg|thumb|पॉल कॉलिंगवूडच्या ७५ धावांनी इंग्लंडला या सामन्यात विजय मिळवून दिला.|alt=लाल, पांढरा आणि निळा शर्ट आणि टोपी घातलेला एक इंग्लिश क्रिकेटर, त्याच्या ओठांमध्ये जीभ.]] {{Single-innings cricket match | date = २८ फेब्रुवारी २०१० | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = २२८ (४५.४ षटके) | score2 = २२९/४ (४६ षटके) | team2 = {{cr|ENG}} | runs1 = [[तमीम इक्बाल]] १२५ (१२०) | wickets1 = [[ग्रॅम स्वान]] ३/३२ (१० षटके) | runs2 = [[पॉल कॉलिंगवुड]] ७५[[नाबाद|*]] (१००) | wickets2 = [[नईम इस्लाम]] ३/४९ (१० षटके) | result = इंग्लंडने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [http://www.espncricinfo.com/bdeshveng2010/engine/match/426420.html धावफलक] | venue = [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] | umpires = नादिर शाह (बांगलादेश) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[तमीम इक्बाल]] (बांगलादेश) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा सामना=== [[File:Eoin morgan.jpg|thumb|इयॉन मॉर्गनच्या नाबाद ११० धावांमुळे त्याला दुसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात सामनावीराचा पुरस्कार मिळाला.]] {{Single-innings cricket match | date = २ मार्च २०१० | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = २६०/६ (५० षटके) | score2 = २६१/८ (४८.५ षटके) | team2 = {{cr|ENG}} | runs1 = इमरुल कायस ६३ (११३) | wickets1 = [[टिम ब्रेसनन]] ३/५१ (१० षटके) | runs2 = [[इयॉन मॉर्गन]] ११०[[नाबाद|*]] (१०४) | wickets2 = [[शाकिब अल हसन]] ३/३२ (१० षटके) | result = इंग्लंड २ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/bdeshveng2010/engine/match/426421.html धावफलक] | venue = [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] | umpires = नादिर शाह (बांगलादेश) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[इयॉन मॉर्गन]] (इंग्लंड) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = इयॉन मॉर्गन (इंग्लंड) दोन राष्ट्रांसाठी एकदिवसीय शतक झळकावणारा पहिला खेळाडू ठरला. }} ===तिसरा सामना=== [[File:Craig kieswetter keeping.JPG|thumb|क्रेग किस्वेटरने आपल्या तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात पदार्पण आंतरराष्ट्रीय शतक झळकावले.|alt=गडद लाल ट्रेनिंग टॉप आणि काळ्या चड्डी घातलेला एक माणूस स्टंपच्या मागे गडद लाल पट्टे असलेला क्राउच त्याच्या समोर हातमोजे घातलेला होता.]] {{Single-innings cricket match | date = ५ मार्च २०१० | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = २८४/५ (५० षटके) | score2 = २३९/९ (५० षटके) | team2 = {{cr|BAN}} | runs1 = [[क्रेग कीस्वेटर]] १०७ (१२३) | wickets1 = अब्दुर रझ्झाक २/४० (१० षटके) | runs2 = [[आफताब अहमद]] ४६ (६०) | wickets2 = [[टिम ब्रेसनन]] ४/२८ (९ षटके) | result = इंग्लंडने ४५ धावांनी विजय मिळवला | report = [http://www.espncricinfo.com/bdeshveng2010/engine/match/426422.html धावफलक] | venue = जोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम, [[चितगाव]] | umpires = [[इनामुल हक]] (बांगलादेश) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[क्रेग कीस्वेटर]] (इंग्लंड) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==कसोटी मालिका== ===पहिली कसोटी=== [[File:Swann bowling at Lord's against Sri Lanka, 2011.jpg|thumb|पहिल्या कसोटीत [[ग्रॅम स्वान]]च्या १० विकेट्समुळे तो आयसीसीच्या कसोटी गोलंदाजी क्रमवारीत दुसऱ्या स्थानावर पोहोचला.]] {{Test match | date = १२–१६ मार्च २०१० | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|BAN}} | score-team1-inns1 = ५९९/६[[घोषणा आणि जप्ती|घोषित]] (१३८.३ षटके) | runs-team1-inns1 = अॅलिस्टर कुक १७३ (२८३) | wickets-team1-inns1 = [[महमुदुल्ला]] २/७८ (२३ षटके) | score-team2-inns1 = २९६ (९०.३ षटके) | runs-team2-inns1 = [[तमीम इक्बाल]] ८६ (१२४) | wickets-team2-inns1 = [[ग्रॅम स्वान]] ५/९० (२९.३ षटके) | score-team1-inns2 = २०९/७[[घोषणा आणि जप्ती|घोषित]] (४९.३ षटके) | runs-team1-inns2 = [[इयान बेल]] ३९[[नाबाद|*]] (५५) | wickets-team1-inns2 = [[शाकिब अल हसन]] ४/६२ (१६.३ षटके) | score-team2-inns2 = ३३१ (१२४ षटके) | runs-team2-inns2 = [[जुनैद सिद्दिकी]] १०६ (२९२) | wickets-team2-inns2 = [[ग्रॅम स्वान]] ५/१२७ (४९ षटके) | result = इंग्लंडचा १८१ धावांनी विजय झाला | report = [http://www.espncricinfo.com/bdeshveng2010/engine/match/426423.html धावफलक] | venue = जोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम, [[चितगाव]] | umpires = [[टोनी हिल]] (न्यू झीलंड) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[ग्रॅम स्वान]] (इंग्लंड) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरी कसोटी=== [[File:Shakib Al Hasan (2010).jpg|thumb|इंग्लंडने कसोटी सामना जिंकूनही [[शाकिब अल हसन]]ला सामनावीर म्हणून निवडण्यात आले.]] {{Test match | date = २०–२४ मार्च २०१० | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|ENG}} | score-team1-inns1 = ४१९ (११७.१ षटके) | runs-team1-inns1 = [[तमीम इक्बाल]] ८५ (७१) | wickets-team1-inns1 = [[ग्रॅम स्वान]] ४/११४ [३६.१] | score-team2-inns1 = ४९६ (१७३.३ षटके) | runs-team2-inns1 = [[इयान बेल]] १३८ (२६२) | wickets-team2-inns1 = [[शाकिब अल हसन]] ४/१२४ [६६] | score-team1-inns2 = २८५ (१०२ षटके) | runs-team1-inns2 = [[शाकिब अल हसन]] ९६ (१९१) | wickets-team1-inns2 = [[जेम्स ट्रेडवेल]] ४/८२ [३४] | score-team2-inns2 = २०९/१ (४४ षटके) | runs-team2-inns2 = अॅलिस्टर कुक १०९[[नाबाद|*]] (१५६) | wickets-team2-inns2 = | result = इंग्लंडने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [http://www.espncricinfo.com/bdeshveng2010/engine/match/426424.html धावफलक] | venue = [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] | umpires = [[टोनी हिल]] (न्यू झीलंड) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[शाकिब अल हसन]] (बांगलादेश) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे बांगलादेश दौरे]] [[वर्ग:इ.स. २०१० मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे बांगलादेश दौरे]] 7awcdlczbkqu9h0uv22oqxpv6d422c6 0 329115 2711073 2590971 2026-09-21T15:35:18Z ~2026-50831-93 187655 बोल्डिंग, शब्दरचना आणि विकी-लिंकिंग अधिक सुसंगत करून वाक्याची भाषा अधिक नैसर्गिक व विश्वकोशीय केली आहे. 2711073 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट हिंदू दैवत|उत्सव व सण=[[Navaratri]], [[Vasanta Panchami]], [[Durga Puja]], [[Lakshmi Puja]], [[Kali Puja]], [[Durga Ashtami]], Lalita Jayanti, Adi-Puram|या_अवताराची_मुख्य_देवता=Mother Goddess<br/> [[Para Brahman]], the Supreme Being<br/>Supreme Goddess in [[Shaktism]]}} [[वर्ग:Articles having different image on Wikidata and Wikipedia]] '''महादेवी''' हिला आदिपराशक्ती, आदिशक्ती आणि अभय शक्ती असेही संबोधले जाते. ही [[हिंदू धर्म|हिंदू धर्मातील]] शाक्त परंपरेतील सर्वोच्च देवी मानली आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=3FwoDwAAQBAJ&q=shakti+mahadevi+supreme+goddess|title=Shakti: Realm of the Divine Mother|last=Vanamali|date=2008-07-21|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-59477-785-1|language=en|chapter=3. Mahadevi}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=trh9DwAAQBAJ&dq=shaktism+mahadevi&pg=PT102|title=The 108 Upanishads: An Introduction|last=Dalal|first=Roshen|date=2019-01-06|publisher=Penguin Random House India Private Limited|isbn=978-93-5305-377-2|language=en}}</ref> या परंपरेनुसार, सर्व हिंदू देवींना या एकमेव महान देवीचे स्वरूप मानले जाते, ज्याची तुलना परब्रह्म म्हणून [[विष्णु|विष्णू]] आणि [[शिव]] या देवतांशी केली जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=1n5mDwAAQBAJ&dq=shaktism+mahadevi&pg=PA284|title=World Religions|last=Hay|first=Jeff|date=2009-03-06|publisher=Greenhaven Publishing LLC|isbn=978-0-7377-4627-3|pages=284|language=en}}</ref> [[वैष्णव पंथ|वैष्णव]] तिला [[लक्ष्मी]] मानतात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=-c_j8Xggl0gC&q=mahadevi+goddess+lakshmi|title=Seeking Mahadevi: Constructing the Identities of द हिंदू Great Goddess|last=Pintchman|first=Tracy|date=2001-06-21|publisher=SUNY Press|isbn=978-0-7914-5007-9|pages=9|language=en}}</ref> [[शैव पंथ|शैव]] तिला [[पार्वती]], [[दुर्गा]] आणि महाकाली मानतात.{{Sfn|Bonnefoy|1993}} तर [[शाक्त पंथ|शाक्त]] तिला [[दुर्गा]], [[षोडशी|त्रिपुर सुंदरी]], [[भुवनेश्वरी]] आणि [[काली (देवता)|काली]] मानतात. लेखिका हेलन टी. बोर्सियर म्हणतात: "हिंदू तत्त्वज्ञानात, लक्ष्मी आणि पार्वती या दोघींना महान देवी — महादेवी — आणि शक्ती किंवा दैवी शक्ती म्हणून ओळखले जाते".{{Sfn|Boursier|2021}} {{माहितीचौकट हिंदू धर्म}} == वैष्णव == [[चित्र:Gaja_Lakshmi.jpg|इवलेसे|320x320अंश| समृद्धीची देवी, लक्ष्मी]] देवी [[लक्ष्मी|लक्ष्मीला]] [[वैष्णव पंथ|वैष्णव]] परंपरेत महादेवी म्हणून पूजले जाते. तिला हजारो नावे आहेत आणि तिच्यात अनेक शक्ती आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindupedia.com/en/Lakshmi_Sahasranama_Stotram|title=Lakshmi Sahasranama Stotram - Hindupedia, द हिंदू Encyclopedia|website=www.hindupedia.com|access-date=2022-05-08}}</ref> [[गरुड पुराण]], [[भागवत पुराण]] आणि लक्ष्मी तंत्र यांसारख्या विविध ग्रंथांमध्ये लक्ष्मीचा महादेवी असा उल्लेख आहे. [[दुर्गा सप्तशती|सप्तशतीनुसार]], लक्ष्मीची प्रतिमात्मक वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत: "तिच्याकडे असलेल्या १८ हातात ती जपमाळ, कुऱ्हाडी, गदा, बाण, वज्र, कमळ, घागर, काठी, शक्ती, तलवार, ढाल, शंख, घंटा, मद्य-कप, त्रिशूल, फंदा, चक्र आणि डिस्कस आहेत" {{Sfn|Rajeswari|1989}} लक्ष्मीला प्रकृती, परिपूर्ण सृष्टी म्हणून पूजले जाते. स्वावलंबी, स्वयंपूर्ण निसर्ग. तिला माया, आनंददायक भ्रम, स्वप्नासारखी दिव्यत्वाची अभिव्यक्ती म्हणून पूजली जाते जी जीवनाला समजण्यायोग्य बनवते, म्हणूनच जगण्यास योग्य आहे. ती खरी शक्ती, ऊर्जा, अमर्याद आणि विपुल आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=MJrPkQEACAAJ&q=the+goddess+of+wealth+and+fortune+devdutt|title=Lakshmi, the Goddess of Wealth and Fortune: An Introduction|last=Pattanaik|first=Devdutt|date=2002|publisher=Vakils, Feffer and Simons|isbn=978-81-8462-019-1|language=en}}</ref> {{Quote|text=<poem>इच्छारूपां भगवतस्सच्चिदानन्दरूपिणीम् । सर्वज्ञां सर्वजननी विष्णुवक्षस्स्थलालयाम् । दयालुमनिशं ध्यायेत्सुखसिद्धिस्वरूपिणीम् ॥</poem>}}{{Quote|text=मी नेहमी त्या देवीचे ध्यान करतो जिच्याकडे सुख आणि मोक्षाचे स्वरूप आहे. भगवंताला प्रिय असलेले ते रूप जो धारण करतो, जे दिव्य आनंदाचे स्वरूप आहे, ज्याला सर्व काही माहित आहे, कोण सर्वांची आई आहे, जो भगवान विष्णूच्या छातीवर राहतो आणि जो अत्यंत दयाळू आहे.|source=लक्ष्मी सहस्रनाम स्तोत्रम्|sign=महर्षी व्यास}} == शैव धर्म == शिव पुराणात असे म्हणले आहे की आदि पराशक्ती हा भगवान शिवाच्या डाव्या अर्ध्या भागातून परम प्रकृतीच्या रूपात भौतिक स्वरुपात अवतरला होता. ब्रह्मांडाच्या आरंभी परब्रह्म. [[लिंग पुराण|लिंग पुराणात]] असे म्हणले आहे की आदिशक्ती प्रत्येक ब्रह्मांडातील प्रत्येक पार्वती आणि शिव यांच्या मिलनातून जीवनाची उत्क्रांती घडवून आणते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/shiva-purana-english|title=The Shiva Purāṇa|last=Shastri|first=J. L.|date=1970|editor-last=English translation by J. L. Shastri|format=includes glossary|via=Wisdom Library}}</ref> <ref>Shiva Mahapurana | Gitapress Gorakhpur</ref> == शक्ती धर्म == [[चित्र:Devi_Durga_Shakthi.jpg|इवलेसे| दुर्गा म्हणून आदिशक्ती]] [[शाक्त पंथ|शाक्तांनी]] देवी ही सर्व अस्तित्वाची सर्वोच्च, अंतिम, शाश्वत वास्तविकता किंवा हिंदू धर्माच्या ब्रह्मदेवाच्या संकल्पनेसारखीच कल्पना केली आहे. तिला एकाच वेळी सर्व सृष्टीचा स्रोत मानला जातो. तिचे मूर्त स्वरूप आणि उर्जा जी त्याला सजीव करते आणि नियंत्रित करते आणि ज्यामध्ये सर्व काही शेवटी मिसळते. तिने स्वतःला शिवरूपात पुरुषरूपात प्रकट केले आहे. तिच्यात अर्धा शिव आहे.{{Sfn|Dikshitar|1999}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हिंदू देवी]] [[वर्ग:लक्ष्मी]] i4ienhftoz7tkl6jl2teqkl0uu78x57 0 339210 2711130 2348142 2026-09-21T22:48:07Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[भारताच्या २०-२० क्रिकेट विश्वचषक खेळाडूंची नामसूची]] वरुन [[भारताच्या २०-२० क्रिकेट विश्वचषक खेळाडूंची यादी]] ला हलविला: शीर्षकलेखन संकेत 2348142 wikitext text/x-wiki [[भारतीय क्रिकेट|भारताकडून]] '''टी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामने''' विश्वचषकात खेळलेल्या खेळाडूंची ही यादी आहे. ज्या क्रमाने हे खेळाडू भारतीय संघात शामिल झाले त्याच क्रमाने ही यादी केलेली आहे. ज्याप्रसंगी एकाच सामन्यात एकाहून जास्त खेळाडूंनी पदार्पण केले तेथे अशा खेळाडूंच्या आडनावाप्रमाणे त्यांना क्रमांक देण्यात आला आहे. ==खेळाडू== {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#efefef" ! colspan=4 | भारताचे आंतरराष्ट्रीय टी२० विश्वचषकातील खेळाडू ! colspan=5 | फलंदाजी ! colspan=6 | गोलंदाजी ! colspan=2 | क्षेत्ररक्षण |- bgcolor="#efefef" ! क्रमांक ! नाव ! विश्वचषक वर्ष (एकूण) ! सामने <ref>खेळलेले सामने. यात अनिर्णीत सामनेही आहेत.</ref> ! डाव ! नाबाद ! धावा ! उच्चांक <ref>सगळ्या डावातील सर्वोच्च धावसंख्या. *चा अर्थ फलंदाज नाबाद होता.</ref> ! [[सरासरी धावा]] ! टाकलेले चेंडू ! निर्धाव षटके<ref>इतक्या [[षटक (क्रिकेट)|षटकांत]] एकही धाव दिली नाही.</ref> ! दिलेल्या धावा ! बळी ! सर्वोत्कृष्ट ! सरासरी धावा/बळी ! झेल ! य.ची. |- | १|| [[अजित आगरकर]] || २००७ <br>(१)||३||२||-||१५||१४||७.५०||४८||-||७५||१||१-३५||७५.००||-||- |- | २|| [[महेंद्रसिंग धोणी]] (क,य)|| २००७, २००९, २०१०, २०१२, २०१४, २०१६ <br>(६)||३३||२९||१४||५२९||४५||३५.२६||-||-||-||-||-||-||२१||११ |- | ३|| [[हरभजनसिंग]] || २००७, २००९, २०१०, २०१२ <br>(४)||१९||८||३||६३||१४||१२.६०||४१४||४||४६८||१६||४-१२||२९.२५||६||- |- | ४|| [[दिनेश कार्तिक]] (य)|| २००७, २०१०, २०२२ <br>(३)||१०||८||-||७१||१७||८.८७||-||-||-||-||-||- ||८||२ |- | ५|| [[इरफान पठाण]] || २००७, २००९, २०१२ <br>(३)||१५||१०||५||८६||३१||१७.२०||२५८||१||३२१||१६||३-१६||२०.०६||१||- |- | ६|| [[विरेंद्र सेहवाग]]|| २००७, २०१२ <br>(२)||९||८||-||१८७||६८||२३.३७||६||-||२०||-||-||-||१||- |- | ७|| [[शांताकुमारन् श्रीसंत]] || २००७ <br>(१)||७||२||२||२०||१९*||-||१३८||२||१८३||६||२/१२||३०.५०||२||- |- | ८|| [[गौतम गंभीर]] || २००७, २००९, २०१०, २०१२ <br>(४)||२१||२०||-||५२४||७५||२६.२०||-||-||- ||-||-||-||८||- |- | ९|| [[रुद्र प्रताप सिंग]] || २००७, २००९ <br>(२)||९||२||२||३||२*||-||१७४||-||१८६||१४||४-१३||१३.२८||२||- |- | १०|| [[रॉबिन उतप्पा]] || २००७ <br>(१)||७||६||-||११३||५०||१८.८३||-||-||-||-||-||-||१||- |- | ११|| [[युवराजसिंग]] || २००७, २००९, २०१०, २०१२, २०१४, २०१६ <br>(६)||३१||२८||३||५९३||७०||२३.७२||१९०||-||२३०||१२||३-२४||१९.१६||७||- |- | १२|| [[जोगिंदर शर्मा]] || २००७ <br>(१)||४||-||-||-||-||-||८७||-||१३८||४||२-२०||३४.५०||२||- |- | १३|| [[रोहित शर्मा]] || २००७, २००९, २०१०, २०१२, २०१४, २०१६, २०२१, २०२२ <br>(८)||३९||३६||८||९६३||७९*||३४.३९||३०||-||५०||-||-||- ||१६||- |- | १४|| [[युसुफ पठाण]] || २००७, २००९, २०१० <br>(३)||११||९||२||१२२||३३*||१७.४२||१४४||-||१९८||६||२-४२||३३.००||६||- |- | १५|| [[झहीर खान]] || २००९, २०१०, २०१२ <br>(३)||१२||४||२||१३||९||६.५०||२३२||-||३२२||१२||४-१९||२६.८३||२||- |- | १६|| [[सुरेश रैना]] || २००९, २०१०, २०१२, २०१४, २०१६ <br>(५)||२६||२१||३||४५३||१०१||२५.१६||१३२||- ||१५२||५||१-४||३०.४०||११||- |- | १७|| [[इशांत शर्मा]] || २००९ <br>(१)||५||-||-||-||-||-||९०||-||१२५||२||२-३४||६२.५०||- ||- |- | १८|| [[प्रग्यान ओझा]] || २००९ <br>(१)||३||-||-||-||-||-||६६||-||६८||७||४-२१||९.७१||१||- |- | १९|| [[रविंद्र जडेजा]] || २००९, २०१०, २०१४, २०१६, २०२१ <br>(५)||२२||९||३||९५||२६*||१५.८३||४४४||१||५२९||२१||३-१५||२५.१९||११||- |- | २०|| [[प्रवीण कुमार|प्रविण कुमार]] || २०१० <br>(१)||२||-||-||-||- ||-||२४||-||१७||२||२-१४||८.५०||-||- |- | २१|| [[आशिष नेहरा]] || २०१०, २०१६ <br>(२)||१०||३||-||-||- ||-||२३४||१||२६९||१५||३-१९||१७.९३||१||- |- | २२|| [[मुरली विजय]] || २०१० <br>(१)||४||४||-||५७||४८||१४.२५||-||-||-||-||-||-||२||- |- | २३|| [[पियुश चावला]] || २०१०, २०१२ <br>(२)||४||-||-||-||-||- ||७२||१||८२||३||२-१३||२७.३३||२||- |- | २४|| [[विनय कुमार]] || २०१० <br>(१)||१||-||-||-||-||-||२४||-||३०||२||२-३०||१५.००||-||- |- | २५|| [[रविचंद्रन आश्विन]] || २०१२, २०१४, २०१६, २०२१, २०२२ <br>(५) ||२४||८||६||५४||१६*||२७.००||५१०||-||५५२||३२||४-११||१७.२५||५||- |- | २६|| [[विराट कोहली]] || २०१२, २०१४, २०१६, २०२१, २०२२ <br>(५) ||२७||२५||११||११४१||८९*||८१.५०||३४||-||४६||२||१-१५||२३.००||११||- |- | २७|| [[लक्ष्मीपती बालाजी]] || २०१२ <br>(१)||४||-||-||-||- ||-||७२||-||८८||९||३-१९||९.७७||-||- |- | २८|| [[अशोक दिंडा]] || २०१२ <br>(१)||१||-||-||-||-||-||१२||-||२६||१||१-२६||२६.००||-||- |- | २९|| [[अमित मिश्रा]] || २०१४ <br>(१)||६||-||-||-||-||-||१३२||१||१४७||१०||३-२६||१४.७०||- ||- |- | ३०|| [[शिखर धवन]] || २०१४, २०१६ <br>(२)||७||७||-||७४||३०||१०.५७||-||-||- ||-||-||-||३||- |- | ३१|| [[भुवनेश्वर कुमार]] || २०१४, २०२१, २०२२ <br>(३)||१३||३||३||९||५*||-||२४४||३||२४३||८||२-९||३०.३७||४||- |- | ३२|| [[मोहम्मद शमी]] || २०१४, २०२१, २०२२ <br>(३)||१४||३||२||०||०*||०.००||२७५||१||३७०||१४||३-१५||२६.४२||१||- |- | ३३|| [[अजिंक्य रहाणे]] || २०१४, २०१६ <br>(२)||४||४||-||९४||४०||२३.५०||-||-||-||-||-||-||२||- |- | ३४|| [[मोहित शर्मा]] || २०१४ <br>(१)||३||-||-||-||-||-||४२||-||६३||२||१-११||३१.५०||-||- |- | ३५|| [[जसप्रीत बुमराह]] || २०१६, २०२१ <br>(२)||१०||१||१||०||०*||-||२३२||१||२४८||११||२-१०||२२.५४||-||- |- | ३६|| [[हार्दिक पंड्या]] || २०१६, २०२१, २०२२ <br>(३)||१६||१०||१||२१३||६३||२३.६६||२१६||-||३२९||१३||३-३०||२५.३०||९||- |- | ३७|| [[मनीष पांडे]] || २०१६ <br>(१)||१||-||-||-||-||-||- ||-||-||-||-||-||-||- |- | ३८|| [[लोकेश राहुल]] || २०२१, २०२२ <br>(२)||११||११||१||३२२||६९||३२.२०||-||-||-||-||-||-||२||- |- | ३९|| [[रिषभ पंत]] (य)|| २०२१, २०२२ <br>(२)||७||५||१||८७||३९||२१.७५||-||-||-||-||-||-||१||१ |- | ४०|| [[सूर्यकुमार यादव]] || २०२१, २०२२ <br>(२)||१०||९||४||२८१||६८||५६.२०||-||-||-||-||-||-||६||- |- | ४१|| [[वरुण चक्रवर्ती]] || २०२१ <br>(१)||३||-||-||-||-||-||६६||०||७१||०||-||-||-||- |- | ४२|| [[शार्दुल ठाकूर]] || २०२१ <br>(१)||२||१||०||०||०||०.००||२७||०||४८||०||-||-||२||- |- | ४३|| [[ईशान किशन]] || २०२१ <br>(१)||१||१||०||४||४||४.००||-||-||-||-||-||-||-||- |- | ४४|| [[राहुल चाहर]] || २०२१ <br>(१)||१||-||-||-||-||-||२४||०||३०||०||०||-||-||- |- | ४५|| [[अक्षर पटेल]] || २०२२ <br>(१)||५||३||१||९||७||४.५०||८०||०||११५||३||२-१८||३८.३३||२||- |- | ४६|| [[अर्शदीप सिंग (क्रिकेट खेळाडू)|अर्शदीप सिंग]] || २०२२ <br>(१)||६||१||१||२||२*||-||१२०||०||१५६||१०||३-३२||१५.६०||-||- |- | ४७|| [[दीपक हूडा]] || २०२२ <br>(१)||१||१||०||०||०.००||- ||-||-||-||-||-||-||-||- |} विश्व चषक क्रिकेट संघात निवड झाली परंतु एकही सामना खेळायला नाही मिळाला; असे खेळाडू पुढील प्रमाणे: {| class="wikitable" width="100%" |- ! क्रमांक ! नाव ! वर्ष |- | १|| [[मनोज तिवारी]] || २०१२ |- | २|| वरुण अ‍ॅरन || २०१४ |- | ३|| [[स्टुअर्ट बिन्नी]] || २०१४ |- | ४|| [[पवन नेगी]] || २०१६ |- | ५|| [[युझवेंद्र चहल]] || २०२२ |- | ६|| [[हर्षल पटेल]] || २०२२ |} ==विश्वचषक कर्णधार== आजवर ३ खेळाडूंनी भारतीय विश्वचषक संघाचे नेतृत्व केलेले आहे. त्यांच्या कामगिरीचा लेखाजोखा असा (ही यादी १० नोव्हेंबर २०२२ रोजी संपलेल्या भारत-इंग्लंड सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे) : {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |- ! scope="col" width=5%| [[टोपी|कॅप]] ! scope="col" width=30%| खेळाडू ! scope="col" width=15%| कालावधी ! scope="col" width=10%| सामने ! scope="col" width=10%| विजय ! scope="col" width=10%| पराभव ! scope="col" width=10%| बरोबरी ! scope="col" width=10%| परिणाम नाही ! scope="col" width=10%| विजय % |- | १ | scope="row"| [[महेंद्रसिंग धोणी]] | २००७–२०१६ | ३३ | २० | ११ | १ | १ | ६०.६०% |- | २ | scope="row"| [[विराट कोहली]] | २०२१–२०२१ | ५ | ३ | २ | ० | ० | ६०.००% |- | ३ | scope="row"| [[रोहित शर्मा]] | २०२२–२०२२ | ६ | ४ | २ | ० | ० | ६६.६६% |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} qy8m8adif96ujkgvbht1cjqocv8v9z5 0 341089 2711137 2681593 2026-09-22T00:35:00Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711137 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament main | name = आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा | image = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] | cricket format = [[कसोटी क्रिकेट]] | tournament format = लीग आणि फायनल | first = [[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९-२०२१]] | last = [[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२०२३]] | current = [[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३-२०२५]] | next = | participants = ९ | champions = {{cr|AUS}}<br>(पहिले विजेतेपद) | most successful = {{cr|NZ}}<br>{{cr|AUS}}<br/>(प्रत्येकी १ विजेतेपद) | most runs = {{flagicon|ENG}} [[जो रूट]] (४०६४) | most wickets = {{flagicon|AUS}} [[नेथन ल्यॉन]] (१७४) }} {{Season sidebar | title = स्पर्धा | list = * [[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९-२०२१]] * [[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२०२३]] * [[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३-२०२५]] * २०२५-२०२७ }} '''आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा''', ज्याला '''वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप''' असेही संबोधले जाते, ही [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] (आयसीसी) द्वारे चालवली जाणारी [[कसोटी क्रिकेट]]ची लीग स्पर्धा आहे, जी १ ऑगस्ट [[२०१९-२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९]] रोजी सुरू झाली.<ref>{{Cite web|title=Schedule for inaugural World Test Championship announced|url=https://www.icc-cricket.com/news/742337|publisher=International Cricket Council}}</ref><ref>{{Cite web|author=Ramsey, Andrew|date=20 June 2018|title=Aussies to host Afghans as part of new schedule|url=https://www.cricket.com.au/news/icc-future-tour-program-schedule-fixture-international-cricket-ftp-australia-afghanistan-india/2018-06-20|website=[[cricket.com.au]]}}</ref> कसोटी क्रिकेटसाठी ही प्रीमियर चॅम्पियनशिप आहे. हे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या तीन फॉरमॅटसाठी प्रत्येकी एक शिखर स्पर्धा आयोजित करण्याच्या आयसीसीच्या उद्दिष्टाच्या अनुषंगाने आहे.<ref>{{Cite web|date=29 June 2013|title=Test Championship to replace Champions Trophy|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/646147.html|website=Cricinfo}}</ref> [[२०२३ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल|२०२३ च्या फायनल]]मध्ये [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारता]]चा पराभव करून [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] सध्याचा चॅम्पियन आहे. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]] प्रत्येक डब्ल्यूटीसी फायनलमध्ये खेळला आहे, दोन्हीमध्ये उपविजेते ठरले आहे. डब्ल्यूटीसीच्या लीग खेळांना आयसीसी इव्हेंट म्हणून ग्राह्य धरले जात नाही आणि प्रसारण अधिकार स्वतः यजमान राष्ट्राच्या क्रिकेट बोर्डाकडे आहेत आणि आयसीसी कडे नाहीत. परंतु लीग टप्प्यातील सामन्यांप्रमाणेच, डब्ल्यूटीसी फायनल ही आयसीसी स्पर्धा मानली जाते. [[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|उद्घाटन आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धेची]] सुरुवात [[२०१९ ॲशेस मालिका|२०१९ ॲशेस मालिकेने]] झाली आणि जून २०२१ मध्ये [[२०२१ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल|फायनल]]मध्ये [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारता]]चा पराभव करून [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]]ने ट्रॉफी जिंकली. [[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|दुसरी आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] ४ ऑगस्ट २०२१ रोजी [[पतौडी चषक]] मालिकेने सुरू झाली<ref>{{cite web|title=England vs India to kick off the second World Test Championship|url=https://www.espncricinfo.com/story/england-vs-india-to-kick-off-the-second-world-test-championship-1268214|access-date=29 June 2021|work=ESPN Cricinfo}}</ref> आणि जून २०२३ मध्ये [[२०२३ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल|अंतिम सामन्यात]] [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारता]]चा पराभव करून [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]]ने ट्रॉफी जिंकली. [[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] २०२३ मध्ये सुरू झाली आणि २०२५ च्या उन्हाळ्यात [[इंग्लंड]]मधील फायनलसह समाप्त होईल. ==इतिहास== या चॅम्पियनशिपचा प्रस्ताव प्रथम १९९६ मध्ये माजी क्रिकेट खेळाडू आणि [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज संघाचे]] व्यवस्थापक [[क्लाइव्ह लॉईड]] यांनी मांडला होता.<ref>{{cite news |title=Official World Test championship gains momentum |url=http://www.expressindia.com/ie/daily/19961120/32550662.html |agency=[[Reuters]] |publisher=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |access-date=22 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/19970424040508/http://www.expressindia.com/ie/daily/19961120/32550662.html |archive-date=24 April 1997 |date=20 November 1996}}</ref> नंतर, २००९ मध्ये, जेव्हा आयसीसी ने प्रस्तावित कसोटी सामना विजेतेपदावर चर्चा करण्यासाठी [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब|एमसीसी]]ची भेट घेतली. या प्रस्तावामागे न्यू झीलंडचा माजी कर्णधार [[मार्टिन क्रो]] यांचा प्रमुख मेंदू होता.<ref> [https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/5973170/ICC-calls-meeting-with-MCC-to-discuss-proposed-World-Test-Championship.html ICC calls meeting with MCC to discuss proposed World Test Championship], ''The Telegraph''. Retrieved 4 January 2012</ref> जुलै २०१० मध्ये आयसीसी मुख्य कार्यकारी [[हारून लोर्गट]] यांनी या खेळाच्या प्रदीर्घ प्रकारात ध्वजांकित स्वारस्य वाढवण्यासाठी उपांत्य फेरीत आणि अंतिम फेरीत चार सर्वोत्कृष्ट रँक असलेल्या राष्ट्रांची बैठक घेऊन चतुर्मासिक स्पर्धेची सूचना केली. पहिली स्पर्धा इंग्लंड आणि वेल्समधील [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक]]ची जागा घेण्यासाठी होती.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/467606.html |title=ICC news: Lorgat hints at Test championship in 2013 &#124; Cricket News &#124; Cricinfo ICC Site |publisher=ESPN Cricinfo |access-date=2011-08-15}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/current/story/523745.html |title=ICC news: ICC could use 'timeless' Test for World Championship final &#124; Cricket News &#124; Cricinfo ICC Site |publisher=ESPN Cricinfo |access-date=2011-08-15}}</ref> कसोटी चॅम्पियनशिपच्या कल्पनेवर आयसीसी मुख्य कार्यकारी समितीने सप्टेंबर २०१० च्या मध्यात [[दुबई]] येथील मुख्यालयात झालेल्या बैठकीत विचार केला होता. आयसीसीचे प्रवक्ते कॉलिन गिब्सन म्हणाले की या बैठकीनंतर आणखी बरेच काही उघड होईल आणि जर चॅम्पियनशिप इंग्लंडमध्ये आयोजित केली गेली तर अंतिम स्थळ हे [[लॉर्ड्स]] असेल.<ref> [https://web.archive.org/web/20130707102503/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-23/top-stories/28283508_1_test-championship-test-cricket-icc ICC to hold World Test Cup in 2013?], ''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]''. Retrieved 4 January 2012</ref> अपेक्षेप्रमाणे, आयसीसीने योजनेला मान्यता दिली आणि सांगितले की पहिली स्पर्धा २०१३ मध्ये [[इंग्लंड]] आणि [[वेल्स]]मध्ये आयोजित केली जाईल. स्पर्धेचे स्वरूपही जाहीर करण्यात आले. यामध्ये चार वर्षांच्या कालावधीत खेळल्या जाणाऱ्या उद्घाटन लीग स्टेजचा समावेश असेल, ज्यामध्ये सर्व दहा वर्तमान [[कसोटी क्रिकेट]] राष्ट्रे ([[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]], [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]], [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका]], [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]], [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]], [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]], [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज]], [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे]], आणि [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बांगलादेश]]) सहभागी होतील. लीग स्टेजनंतर अव्वल चार संघ प्ले-ऑफमध्ये भाग घेतील, अंतिम सामन्यात कसोटी क्रिकेट चॅम्पियन निश्चित होईल.<ref name="auto">[http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/481373.html ICC approves Test championship], ESPNCricinfo. Retrieved 4 January 2012</ref> प्ले-ऑफ अव्वल ८ संघांमध्ये होणार की अव्वल चार संघांमध्ये होणार याबाबत वाद होता, परंतु नंतरचे संघ सर्वानुमते निवडले गेले. ही स्पर्धा [[आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]]ची जागा घेणार असल्याचेही जाहीर करण्यात आले.<ref name="auto"/> बाद फेरीतील अनिर्णित सामन्यांचे निकाल कसे लावायचे याबाबत कोणताही निर्णय झालेला नाही. तथापि, २०११ मध्ये, आयसीसीने घोषित केले की कसोटी चॅम्पियनशिप २०१७ पर्यंत होणार नाही आणि २०१३ ची स्पर्धा मंडळातील आर्थिक समस्यांमुळे आणि प्रायोजक आणि प्रसारकांशी बांधिलकीमुळे रद्द केली जाईल. या रद्द झालेल्या स्पर्धेचे मूळ यजमान इंग्लंड आणि वेल्स यांना [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३ ची आयसीसी चॅम्पियन्स चषक]] देण्यात आली होती, ही स्पर्धा कसोटी चॅम्पियनशिप बदलण्याचा हेतू होती.<ref>[http://www.crickblog.com/entry/world-test-championship-postponed-financial-considerations-blame/ World Test Championship to be Postponed; Financial Considerations to Blame] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111206043128/http://www.crickblog.com/entry/world-test-championship-postponed-financial-considerations-blame/ |date=6 December 2011 }}, Crickblog. Retrieved 4 January 2012</ref> यावरून सर्वत्र टीका झाली; [[ग्रेग चॅपेल]] आणि [[ग्रॅमी स्मिथ]] या दोघांनीही आयसीसीवर टीका केली की, कसोटी चॅम्पियनशिप पुढे ढकलणे चुकीचे आणि अन्यायकारक आहे.<ref> [http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/541863.html Test Championship postponement a 'shame' – Greg Chappell] ESPNCricinfo. Retrieved 4 January 2012</ref><ref> Ken Borland, [http://www.stuff.co.nz/sport/cricket/5983470/ICC-too-slow-on-test-championship-says-Smith ICC too slow on test championship says Smith], [[Stuff.co.nz]], 17 November 2011. Retrieved 4 January 2012</ref> ''[[द गार्डियन|गार्डियनने]]'' नोंदवले की ही पुढे ढकलणे लॉर्ड्ससाठी एक धक्का आहे, ज्याला अंतिम सामन्याचे आयोजन करणे अपेक्षित होते.<ref>[https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/11/test-championship-england-icc-drs Lord's suffers Test Championship blow as ICC scraps mandatory DRS rule], ''[[द गार्डियन]]'', 11 October 2011. Retrieved 3 January 2012</ref> एप्रिल २०१२ मध्ये आयसीसी मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्यांच्या बैठकीत, शेवटची २०१३ मध्ये आयोजित केली जाईल आणि जून २०१७ मध्ये सुरुवातीच्या कसोटी चॅम्पियनशिप प्ले-ऑफचे आयोजन केले जाईल याची पुष्टी करण्यात आली.<ref name="auto1">[http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/current/story/561563.html No Champions Trophy after 2013], Cricinfo. Retrieved 17 April 2012</ref> आयसीसीने सांगितले की खेळाच्या प्रत्येक फॉरमॅटसाठी फक्त एकच ट्रॉफी असेल, याचा अर्थ चॅम्पियन्स ट्रॉफी यापुढे होणार नाही कारण [[क्रिकेट विश्वचषक]] हा ५० षटकांच्या क्रिकेटचा प्रमुख कार्यक्रम आहे. फायनल कदाचित ऐतिहासिक [[कालातीत कसोटी]] फॉरमॅटला अनुसरून असेल.<ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/sport/2011/jul/18/icc-timeless-test-world-championship | title=ICC could revive 'timeless' Test match for world championship | newspaper=The Guardian | date=18 July 2011 | agency=Press Association | access-date=1 July 2020}}</ref> चॅम्पियनशिपच्या रचनेत पुढील सुधारणांवरही चर्चा करण्यात आली आहे. तथापि, जानेवारी २०१४ मध्ये २०१७ आयसीसी जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप रद्द करण्यात आली आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक]] पुन्हा सुरू करण्यात आली.<ref name="auto2">{{Cite web|title=Cricket|url=https://www.tvnz.co.nz/one-news/sport/cricket|website=[[1 NEWS NOW]]}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ऑक्टोबर २०१७ मध्ये, आयसीसीने जाहीर केले की एक कसोटी लीग त्याच्या सदस्यांनी मान्य केली आहे, ज्यामध्ये दोन वर्षांच्या कालावधीत मालिका खेळणाऱ्या अव्वल नऊ संघांचा समावेश असेल आणि अव्वल दोन संघ वर्ल्ड टेस्ट लीग चॅम्पियनशिप फायनलसाठी पात्र ठरतील, जी आयसीसीची स्पर्धा मानली जाईल.<ref>{{cite web|author=Brettig, Daniel|date=13 October 2017|title=Test, ODI leagues approved by ICC Board|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/21006055/test-odi-leagues-approved-icc-board|access-date=30 July 2019|publisher=Cricinfo}}</ref> ==स्पर्धेचा सारांश== ===२०१९-२१ स्पर्धा=== {{main|२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} पहिल्या टूर्नामेंटची सुरुवात [[२०१९ ॲशेस मालिका|२०१९ च्या ॲशेस मालिके]]ने झाली. मार्च २०२० मध्ये, [[कोविड-१९ महामारी|कोविड-१९]] साथीच्या आजारामुळे सामने स्थगित करण्यात आले होते, जुलै २०२० पूर्वी पुन्हा सुरू होणार नाहीत, अनेक फेऱ्या पुढे ढकलण्यात आल्या किंवा शेवटी रद्द करण्यात आल्या. न्यू झीलंड हा फायनलसाठी पात्र ठरणारा पहिला संघ ठरला, जेव्हा दक्षिण आफ्रिका आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील मालिका होणार नाही याची पुष्टी झाली,<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2008433 |title=Scenarios: Who will face New Zealand in the WTC final?|website=ICC |date=2 February 2021 |access-date=5 February 2021 |quote=दक्षिण आफ्रिका-ऑस्ट्रेलिया कसोटी मालिका पुढे ढकलण्यात आल्याने, न्यू झीलंडला आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिपच्या उद्घाटनाच्या अंतिम फेरीतील खेळाडूंपैकी एक म्हणून पुष्टी मिळाली, ज्यामुळे संपूर्ण भारत, इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलियासाठी एक स्थान वर राहिले.}}</ref> त्यानंतर भारताचा क्रमांक लागतो. भारत आणि न्यू झीलंड यांच्यात १८ ते २३ जून २०२१ दरम्यान रोझ बाउल, साउथॅम्प्टन, इंग्लंड येथे उद्घाटन [[२०२१ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल|वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल]] खेळला गेला.<ref>{{Cite web|title=ICC announces World Cup schedule; 14 teams in 2027 And 2031|url=https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|access-date=2 June 2021|website=Six Sports|language=en|archive-date=2022-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401040539/https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|url-status=dead}}</ref> फायनलचा पहिला आणि चौथा दिवस पावसाने वाहून गेला असूनही, <ref>{{Cite web|title=WTC final: India, New Zealand, and weather exercise thrift|url=https://sixsports.in/wtc-final-india-new-zealand-and-weather-exercise-thrift/|access-date=19 June 2021|website=Six Sports|language=en|archive-date=2022-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522051830/https://sixsports.in/wtc-final-india-new-zealand-and-weather-exercise-thrift/|url-status=dead}}</ref> न्यू झीलंडने राखीव दिवसाच्या अंतिम सत्रात विजय मिळवला आणि पहिली जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप ट्रॉफी जिंकली.<ref>{{Cite web|title=Not luck, not fluke - New Zealand deserve to be the World Test Champions|url=https://www.espncricinfo.com/story/wtc-final-jarrod-kimber-new-zealand-deserve-to-be-the-world-test-champions-1267745|access-date=2021-06-27|website=ESPNcricinfo|date=24 June 2021 |language=en}}</ref> ===२०२१-२३ स्पर्धा=== {{main|२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} डब्ल्यूटीसी २०२१-२३ सायकलची सुरुवात ऑगस्ट २०२१ मध्ये [[पतौडी चषक]]ने (भारत आणि इंग्लंड यांच्यातील ५ सामन्यांची मालिका) झाली.<ref name=":0">{{cite web |title=ICC World Test Championship 2021-2023 |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2021-2023-1268315/match-schedule-fixtures-and-results |access-date=2 Dec 2022 |work=ESPNCricinfo}}</ref> [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदे]]ने अधिकृतपणे नवीन गुण प्रणालीसह संपूर्ण कार्यक्रम जाहीर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.sportstiger.com/icc-to-introduce-new-points-system-for-world-test-championship/ |title=ICC to introduce new points system for World Test Championship |work=SportsTiger |access-date=14 July 2021 }}{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२२-२३|२०२२-२३ बॉर्डर-गावस्कर ट्रॉफी]]चा तिसरा कसोटी सामना जिंकून ऑस्ट्रेलिया [[२०२१-२०२३ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप#अंतिम सामना|अंतिम सामन्या]]साठी पात्र ठरले.<ref>{{cite web| url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-in-india-2022-23-1348637/india-vs-australia-3rd-test-1348654/match-report-3 |title=Travis Head leads charge to seal emphatic chase for Australia |work=ESPNcricinfo |date=3 March 2023 |accessdate=3 March 2023}}</ref> श्रीलंकेला [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२२-२३|न्यू झीलंडमधील त्यांच्या मालिकेतील]] पहिला सामना जिंकता न आल्याने भारत पात्र ठरला<ref>{{cite web| url=https://www.espncricinfo.com/story/india-in-wtc-final-after-new-zealand-vs-sri-lanka-test-in-christchurch-ends-in-a-draw-1363322| title=India qualify for WTC final after New Zealand beat Sri Lanka in Christchurch| publisher=ESPNcricinfo| date=13 March 2023| access-date=15 March 2023}}</ref> आणि सलग दुसऱ्यांदा अंतिम फेरीसाठी पात्र ठरला. ७ जून ते ११ जून २०२३ या कालावधीत इंग्लंडमधील [[द ओव्हल]] [[लंडन]] येथे अंतिम सामना खेळला गेला, ज्यामध्ये ऑस्ट्रेलियाने भारताचा २०९ धावांनी पराभव करून चॅम्पियन म्हणून उदयास आले. <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2021-2023-1268315/australia-vs-india-final-1358412/live-cricket-score/ |title=ICC World Test Championship Final 2021-23 |work=ESPNcricinfo |access-date =14 March 2023}}</ref> डब्ल्यूटीसी फायनलमध्ये भारताचा हा सलग दुसरा पराभव ठरला. === २०२३-२५ स्पर्धा === {{main|२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} डब्ल्यूटीसी २०२३-२५ सायकलची सुरुवात १६ जून २०२३ रोजी पहिल्या [[द ॲशेस|ॲशेस]] कसोटीने झाली.<ref name=":0" /> [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदे]]ने अधिकृतपणे घोषित केले की डब्ल्यूटीसी फायनल २०२५ च्या उन्हाळ्यात [[लॉर्ड्स]] येथे खेळवला जाईल.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=21 Sep 2022 |title=The Oval and Lord's to host 2023 and 2025 WTC finals |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-wtc-news-the-oval-and-lords-to-host-2023-and-2025-world-test-championship-finals-1335838 |access-date=2 Dec 2022 |website=ESPNCricinfo}}</ref> ==परिणाम== <!-- नोंद: क्रिकेट वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप रेकॉर्डची यादी या लेखात या विभागाची प्रतिकृती केली आहे. म्हणून, कृपया या लेखातील एक स्वतंत्र विभाग म्हणून हा तक्ता ठेवा. तसेच, या विभागात किंवा त्याच्या शीर्षकामध्ये केलेले कोणतेही बदल त्या इतर लेखावर परिणाम करतील.--> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" width=100% |- ! rowspan="2" scope="col" style="width:9em; padding:1px;"|वर्ष ! rowspan="2" scope="col" style="width:12em; padding:1px;"|अंतिम सामना यजमान ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! scope="col" style="width:10em; padding:1px;"|Venue ! style="width:14em;"|विजेते ! style="width:19em;"|निकाल ! style="width:14em;"|उपविजेते ! style="width:19em;"|सामनावीर ! style="width:19em;"|विजयी कर्णधार |- style="background: |[[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९-२०२१]] |{{Flagicon|England}} [[इंग्लंड]] |{{nowrap|[[रोज बाऊल (क्रिकेट ग्राउंड)|रोज बाउल]], [[साउथम्प्टन]]}} |{{cr|New Zealand}} ---- २४९ आणि १४०/२ |'''[[२०२१ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल|न्यू झीलंड ८ गडी राखून विजयी]]''' <br /> [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249875.html धावफलक] |{{cr|India}} ---- २१७ आणि १७० |{{nowrap|'''{{flagicon|New Zealand}} [[काईल जेमीसन]]'''}} |{{nowrap|'''{{flagicon|New Zealand}} [[केन विल्यमसन]]'''}} |- |[[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२०२३]] |{{Flagicon|England}} [[इंग्लंड]] |{{nowrap|[[द ओव्हल]], लंडन}} |{{cr|Australia}} ---- ४६९ आणि २७०/८[[घोषणा आणि जप्ती#घोषणा|घोषित]] |'''[[२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद अंतिम सामना|ऑस्ट्रेलिया २०९ धावांनी विजयी]]''' <br/>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1358412.html धावफलक] |{{cr|India}} ---- २९६ आणि २३४ |{{nowrap|'''{{flagicon|Australia}} [[ट्रॅव्हिस हेड]]'''}} | {{nowrap|'''{{flagicon|Australia}} [[पॅट कमिन्स]]'''}} |- |[[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३-२०२५]] |rowspan=2|{{Flagicon|England}} [[इंग्लंड]] |{{nowrap|[[लॉर्ड्स]], लंडन}} | |{{cr|SA}} ---- १३८ आणि २८२/५ |'''[[२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद अंतिम सामना|दक्षिण आफ्रिका ५ गडी राखून विजयी ]]''' <br/>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449769.html धावफलक] |{{cr|AUS}} ---- २१२ आणि २०७ |{{nowrap|'''{{flagicon|SA}} [[एडन मार्करम]]'''}} | {{nowrap|'''{{flagicon|SA}} [[टेम्बा बाऊमा]]'''}} |- |[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७]] | | | | | |} ==सांघिक कामगिरी== <!-- नोंद: क्रिकेट वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप रेकॉर्डची यादी या लेखात या विभागाची प्रतिकृती केली आहे. म्हणून, कृपया या लेखातील एक स्वतंत्र विभाग म्हणून हा तक्ता ठेवा. तसेच, या विभागात किंवा त्याच्या शीर्षकामध्ये केलेले कोणतेही बदल त्या इतर लेखावर परिणाम करतील.--> सर्व कसोटी खेळणाऱ्या राष्ट्रांच्या कामगिरीचे अवलोकन: <!--संघांची वर्णमाला क्रमाने व्यवस्था करण्यात आली होती. त्यामुळे, कृपया क्रम बदलू नका.--> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !{{diagonal split header|<br />संघ|स्पर्धा}} ![[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९<br />–२०२१]] ![[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१<br />–२०२३]] ![[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३<br />–२०२५]] ![[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५<br />–२०२७]] |- |align="left"|{{cr|AUS}}|| style="background: #cc9966;"|'''३''' || style="background: gold;"|'''वि''' ||style="background: silver;"| '''उ.वि''' || पा |- |align="left"|{{cr|BAN}}|| ९ || ९ || ७ || पा |- |align="left"|{{cr|ENG}} || ४ || ४ || ५ || पा |- |align="left"|{{cr|IND}}|| style="background: silver;"|'''उ.वि'''|| style="background: silver;"|'''उ.वि'''|| style="background: #cc9966;"|'''३''' || पा |- |align="left"|{{cr|NZL}}|| style="background: gold;"|'''वि''' || ६ || ४ || पा |- |align="left"|{{cr|PAK}}|| ६ || ७ || ९ || पा |- |align="left"|{{cr|RSA}}|| ५ || style="background: #cc9966;"|'''३'''||style="background: gold;" |'''वि'''|| पा |- |align="left"|{{cr|SRI}}|| ७ || ५ || ६ || पा |- |align="left"|{{cr|WIN}}|| ८ || ८ || ८ || पा |} '''माहिती:''' {| class="wikitable" |bgcolor=gold|'''वि''' |विजेता |- |bgcolor=silver|'''उ.वि''' |उपविजेता |- |bgcolor=#cc9966|'''३''' |३रे स्थान |- | style="text-align: center;" |पा | पात्र |- | style="text-align: center;" |— | खेळला नाही |} ==स्पर्धेचे विक्रम== {{main|जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप विक्रमांची यादी}} {|class="wikitable" |- !Colspan=3|जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप विक्रम<ref>{{cite news |title=ICC World Test Championship Records - Cricket's Remarkable Feats |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/icc-world-test-championship-804 |access-date=9 December 2023 |work=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> |- !Colspan=3|फलंदाजी |- |सर्वाधिक [[धाव (क्रिकेट)|धावा]] || rowspan="4" | {{flagicon|ENG}} [[जो रूट]]|| ६०८०<ref>{{cite web |title=Most Runs World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=804;type=trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date=1 June 2022}}</ref> |- |सर्वाधिक [[शतक (क्रिकेट)|शतके]] || २१<ref>{{cite web |title=Most centuries World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_hundreds_career.html?id=804;type=trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date=1 June 2022}}</ref> |- |एकाच स्पर्धेत सर्वाधिक धावा || १९६८ ([[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३-२०२५]]) |- |एकाच स्पर्धेत सर्वाधिक शतके || ८ ([[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२०२३]]) |- |सर्वोच्च [[फलंदाजीची सरासरी (क्रिकेट)|सरासरी]] (किमान ५० डाव) || {{flagicon|PAK}} [[बाबर आझम]]|| ५५.४३<ref>{{cite web |title=Highest Average World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/highest_career_batting_average.html?id=804;type=trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date= 1 June 2022}}</ref> |- |सर्वोच्च धावा || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हिड वॉर्नर]] वि {{flagicon|PAK}} [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] || ३३५[[नाबाद|*]] ([[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९-२१]])<ref>{{cite web |title=High Scores World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_innings.html?id=804;type=trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date=8 August 2021}}</ref> |- !Colspan=3|गोलंदाजी |- |सर्वाधिक [[क्रिकेटमध्ये फलंदाज बाद होण्याचे प्रकार|बळी]] || rowspan=2|{{flagicon|AUS}} [[नेथन ल्यॉन]] || २१९<ref>{{cite web |title=Most Wickets World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=804;type=trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date=8 August 2021}}</ref> |- |एकाच स्पर्धेत सर्वाधिक बळी || ८८ ([[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२३]]) |- |सर्वोत्तम [[गोलंदाजीची सरासरी|सरासरी]] (किमान १००० चेंडू) || {{flagicon|WIN}} [[काईल मेयर्स]]|| १७.४७<ref>{{cite web |title=Best Bowling Average World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_bowling_average.html?id=804;type=trophy|work=ESPN Cricinfo |access-date= 8 August 2021}}</ref> |- |एका डावात सर्वोत्तम गोलंदाजी || rowspan=2|{{flagicon|NZ}} [[एजाज पटेल]] वि {{flagicon|IND}} [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारत]] || १०/११९ ([[२०२१-२०२३ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप|२०२१-२३]]) |- |सामन्यातील सर्वोत्तम गोलंदाजी || १४/२२५ ([[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२३]])<ref>{{cite web|title=Best Bowling Figures in a Match World Test Championship|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_figures_match.html?id=804;type=trophy|access-date=4 August 2021|work=ESPN Cricinfo}}</ref> |- !Colspan=3|संघ |- |सर्वोच्च धावसंख्या || {{flagicon|NZ}} [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] वि {{flagicon|PAK}} [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] || ८२३/७घो ([[२०२३-२०२५ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप|२०२३-२०२५]])<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_innings_totals.html?id=804;type=trophy|title=सर्वोच्च सांघिक धावसंख्या |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=१० सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- |सर्वात कमी धावसंख्या|| {{flagicon|WIN}} [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज ]] वि {{flagicon|AUS}} [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] || ३६ ([[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७]])<ref>{{Cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_innings_totals.html?id=804;type=trophy | title=नीचांकी सांघिक धावसंख्या |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो | access-date = १० सप्टेंबर २०२५}}</ref> |} ==हे सुद्धा पहा== * [[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक]] * [[आयसीसी टी-२० विश्वचषक]] * [[आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] * [[आशियाई कसोटी चॅम्पियनशिप]] * [[२००५-०६ आयसीसी सुपर मालिका]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/index.html?id=804;type=trophy आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप ईएसपीएन क्रिकइन्फो] {{आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} {{मुख्य विश्वचषक}} {{विश्वचषक स्पर्धा}} [[वर्ग:आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद|*]] [[वर्ग:कसोटी क्रिकेट]] gzlqtba9dibbimrf1pfhxpurynkbo3l 10 345699 2711213 2384959 2026-09-22T07:08:17Z Ganesh591 62733 2711213 wikitext text/x-wiki {{infobox | title = {{if empty|{{{title|}}}|{{{name|}}}|{{BASEPAGENAME}}}} | headerstyle = background: {{{color|#EDEDED}}}; color: {{{font_color|#000000}}}; | subheader = {{#if: {{{current_season|}}} | '''चालू हंगाम, स्पर्धा किंवा आवृत्ती:'''<br />{{Current sports event icon|sport={{{sport}}}|size=31px}} ''{{#iferror:{{#expr:{{{current_season}}}}}|[[{{{current_season}}}]]|{{{current_season}}}}}'' | {{#if: {{{last_season|}}} | '''सर्वात अलीकडील हंगाम किंवा स्पर्धा:'''<br />''{{#iferror:{{#expr:{{{last_season}}}}}|[[{{{last_season}}}]]|{{{last_season}}}}}'' | {{#if: {{{upcoming_season|}}} | '''आगामी हंगाम किंवा स्पर्धा:'''<br />{{Current sports event icon|sport={{{sport}}}|size=31px}} ''{{#iferror:{{#expr:{{{upcoming_season}}}}}|[[{{{upcoming_season}}}]]|{{{upcoming_season}}}}}''}} }} }}{{#if: {{{current_season2|}}} | <br/>''{{#iferror:{{#expr:{{{current_season2}}}}}|[[{{{current_season2}}}]]|{{{current_season2}}}}}''}} | labelstyle = white-space: nowrap | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|{{{image|}}}}}}|size={{{logo_size|{{{pixels|}}}}}}|upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label2 = पूर्वी | data2 = {{if empty|{{{formerly|}}}|{{{Formerly|}}}}} | label3 = असोसिएशन | data3 = {{{association|}}} | label4 = परिषद | data4 = {{{conference|}}} | label5 = लीग | data5 = {{{league|}}} | label6 = वर्गीकरण | data6 = {{{classification|}}} | label7 = {{#if:{{{game|}}}|खेळ|खेळ}} | data7 = {{#if:{{{game|}}}|{{{game}}}|{{#switch: {{lc: {{{sport}}}}} | amfootball | americanfootball = [[अमेरिकन फुटबॉल]] | aussie rules | australian football = [[ऑस्ट्रेलियन रूल्स फुटबॉल]] | squash = [[स्क्वॉश (खेळ)|स्क्वॉश]] | soccer = [[असोसिएशन फुटबॉल]] | {{#ifexist:{{{sport|}}}|[[{{{sport|}}}]]|{{{sport|}}}}} }} }} | label8 = स्थापना | data8 = {{{founded|}}} | label9 = संस्थापक | data9 = {{if empty|{{{founder|}}}|{{{Founder|}}}}} | label10 = पहिला हंगाम | data10 = {{{first|{{{inaugural|}}}}}} | label11 = बंद | data11 = {{{folded|{{{dissolved|}}}}}} | label12 = च्या बदल्यात | data12 = {{if empty|{{{replaced|}}}|{{{Replaced|}}}}} | label13 = मालकी | data13 = {{{owner|}}} | label14 = [[मुख्य कार्यकारी अधिकारी|सीईओ]] | data14 = {{{ceo|}}} | label15 = [[मुख्य कार्यकारी अधिकारी|सीओओ]] | data15 = {{{coo|}}} | label16 = संचालक | data16 = {{if empty|{{{director|}}}|{{{Director|}}}}} | label17 = अध्यक्ष | data17 = {{if empty|{{{president|}}}|{{{President|}}}}} | label18 = महाव्यवस्थापक | data18 = {{{general_manager|}}} | label19 = आयुक्त | data19 = {{if empty|{{{commissioner|}}}|{{{Commissioner|}}}}} {{#if:{{{since|}}}| (पासून {{{since}}}) }} | label20 = प्रशासक | data20 = {{{administrator|}}} | label21 = आयोजक संस्था | data21 = {{{organizer|{{{organiser|}}}}}} | label29 = कीर्तीचा दावा | data29 = {{{fame|}}} | label30 = बोधवाक्य | data30 = {{{motto|}}} | label37 = खेळ | class37 = {{#if:{{{sports|}}}|hlist|plainlist}} | data37 = {{#if:{{{sports|}}}| * {{{sports}}} {{#if:{{{mens|}}}|** पुरुष: {{{mens}}} }}{{#if:{{{womens|}}}|** महिला: {{{womens}}} }}{{#if:{{{coed|}}}|** मिश्र: {{{coed}}} }} |{{#if:{{{mens|}}}{{{womens|}}}{{{coed|}}}| {{#if:{{{mens|}}}|* पुरुष: {{{mens}}} }}{{#if:{{{womens|}}}|* महिला: {{{womens}}} }}{{#if:{{{coed|}}}|* मिश्र: {{{coed}}} }} }}}} | label40 = विभागणी | data40 = {{{division|}}} | label50 = {{#if:{{{subdivision|}}}|उपविभाग|उपविभाग}} | data50 = {{if empty|{{{subdivision|}}}|{{{subdivisions|}}}}} | label51 = विभाग | data51 = {{{divisions|}}} | label52 = संघांची संख्या | data52 = {{{teams|}}} | label53 = एकेरी पदार्पण | data53 = {{{singles|}}} | label54 = स्पर्धक | data54 = {{{competitors|}}} | label55 = {{#if:{{{countries|}}}|देश|देश}} | data55 = {{if empty|{{{countries|}}}|{{{country|}}}}} | label56 = मुख्यालय | data56 = {{{headquarters|}}} | label57 = प्रदेश | data57 = {{{region|}}} | label58 = ठिकाण | data58 = {{{venue|}}} | label59 = {{#if:{{{confed|}}}|महासंघ|{{#if:{{{continents|}}}|खंड|खंड}}}} | data59 = {{if empty|{{{confed|}}}|{{{continents|}}}|{{{continent|}}}}} | label63 = {{if empty|{{{titles_label|}}}|विजेतेपदे}} | data63 = {{{titles|}}} | label70 = {{#if: {{{folded|}}} | शेवटचा | सर्वात अलीकडील }}<br />विजेता | data70 = {{if empty|{{{champion|}}}|{{{champions|}}}}} {{#if:{{{champ_season|}}}|<br />({{{champ_season}}})}} | label71 = सर्वाधिक विजेतेपदे | data71 = {{if empty|{{{most_champs|}}}|{{{most successful club|}}}}} | label77 = सध्याचे प्रीमियर | data77 = {{#if:{{{premiers|}}}|{{{premiers|}}} {{#if:{{{prem_season|}}}|({{{prem_season}}})}}}} | label78 = सर्वाधिक प्रीमियर | data78 = {{{most_prems|}}} | label79 = सध्याचा [[एमएलएस कप]] | data79 = {{{mlscupchamps|}}}{{#if:{{{mlscupseason|}}}|<br />({{{mlscupseason|}}})}} | label80 = सध्याचे [[MLS Supporters' Shield|सपोर्टर्स शील्ड]] | data80 = {{{shieldchamps|}}}{{#if:{{{shieldseason|}}}|<br />({{{shieldseason|}}})}} | label81 = सध्याचे शील्ड | data81 = {{#if:{{{current_shield|}}}|{{{current_shield|}}} {{#if:{{{current_shield_season|}}}|({{{current_shield_season}}})}}}} | label83 = सर्वाधिक एमएलएस कप | data83 = {{{most_mlscups|}}} | label84 = सर्वाधिक सपोर्टर्स शील्ड | data84 = {{{most_shields|}}} | label85 = पात्रता | data85 = {{{qualification|}}} | label86 = दूरचित्रवाणी भागीदार | data86 = {{{TV|{{{tv|}}}}}} | label87 = स्ट्रीमिंग भागीदार | data87 = {{{streaming|}}} | label88 = प्रायोजक | data88 = {{{sponsor|}}} | label89 = पुढील स्तर | data89 = {{{feeds|}}} | label90 = {{#if:{{{level|}}}|स्तर|स्तर}} - {{#if:{{{pyramid|}}}|[[{{{pyramid}}}|पिरॅमिड]]|पिरॅमिड}} | data90 = {{if empty|{{{level|}}}|{{{levels|}}}}} | label91 = [[पदोन्नती आणि निर्वासन|पदोन्नती]] | data91 = {{{promotion|}}} | label92 = [[पदोन्नती आणि निर्वासन|घसरण]] | data92 = {{{relegation|}}} | label93 = देशांतर्गत कप | data93 = {{{domestic_cup|}}} | label94 = आंतरराष्ट्रीय कप | data94 = {{{confed_cup|}}} | label95 = संबंधित<br />स्पर्धा | data95 = {{{related_comps|}}} | label96 = स्पर्धेचे स्वरूप | data96 = {{{tournament_format|}}} | label97 = अधिकृत संकेतस्थळ | data97 = {{{website|}}} | data98 = {{#if:{{{current|}}}|{{Current sports event icon|sport={{{sport}}}|size=31px}} ''{{{current}}}''}} | header99 = {{#if:{{{footnotes|}}}|नोंदी}} | data100 = {{{footnotes|}}} | header101 = {{#if:{{{map|}}}|स्थाने}} | data102 = {{#if:{{{map|}}} |{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=250px|upright={{{map_upright|}}}|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|{{{title}}}मधील संघांची ठिकाणे}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|{{{map_caption}}} }} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox sports league with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox sports league]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| administrator | alt | AmE | ame | association | caption | ceo | champ_season | champion | champions | classification | coed | color | commissioner | Commissioner | competitors | confed | confed_cup | conference | continent | continents | coo | countries | country | current | current_season | current_season2 | current_shield | current_shield_season | director | Director | dissolved | division | divisions | domestic_cup | fame | feeds | folded | font_color | footnotes | formerly | Formerly | founded | founder | Founder | game | general_manager | headquarters | image | inaugural | last_season | league | level | levels | logo | logo_size | logo_upright | map | map_alt | map_caption | map_size | map_upright | mens | mlscupchamps | mlscupseason | most successful club | most_champs | most_mlscups | most_prems | most_shields | motto | name | organiser | organizer | owner | pixels | prem_season | premiers | president | President | promotion | pyramid | qualification | region | related_comps | relegation | replaced | Replaced | shieldchamps | shieldseason | since | singles | sponsor | sport | sports | streaming | subdivision | subdivisions | teams | title | titles | titles_label | tournament_format | TV | tv | upcoming_season | venue | website | womens }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> qm4k3z15z1g12u3nhfkw6m4il0qewy2 828 346892 2711238 2710918 2026-09-22T10:51:28Z Ganesh591 62733 2711238 Scribunto text/plain -- This module returns the country name or the flag name for a country, -- based on the three-letter IOC/CGA/FINA alias. --[[ The following country code is used for multiple countries: ANG (workaround: added ANG_CGF for use with Commonwealth Games) The following names have different names/flags based on sport/year Great Britain (and N.I.) GBR, GBR_WCA (latter added to add text in parens) Hong Kong HKG, HKG_CGF (latter added to keep colonial flag) Individual Olympic Athletes IOA, IOA_2000 (IOA changed to Independent Olympic Athletes in 2012) Russian Athletes OAR (2018), ROC_2020 (2020 Summer, 2022 Winter) SWZ Swaziland became Eswatini after the 2018 Commonwealth Games MKD Macedonia became North Macedonia in 2019 ART No "Athlete" before Refugee Team @ 2017 AIMAG D.R. of the Congo Was Zaire (ZAI) and Congo-Kinshasa (COK_COD) The following countries have multiple aliases due to CGF/IOC/FINA/IAAF/etc differences, or deprecated uses Anguilla AIA, ANG_CGF Antigua and Barbuda ANT, ATG Bahrain BHN, BHR, BRN Curaçao CUR, CUW East Timor TLS, TMP Falkand Islands FAI, FLK Faroe Islands FAR, FRO Guernsey GGY, GUE Iran IRI, IRN Ireland IRE, IRL - IRE is *only* for CGF apps Jersey JER, JEY Lebanon LBN, LIB Montserrat MNT, MSR Nicaragua NCA, NIC Norfolk Island NFI, NFK Oman OMA, OMN Refugee Olympic Team ROA, ROT, EOR Romania ROM, ROU Saint Helena SHE, SHN Saint Vincent and the Grenadines SVG, VIN Sarawak SAR, SWK Singapore SGP, SIN South Africa RSA, SAF Tonga TGA, TON Trinidad and Tobago TRI, TTO Turks and Caicos Islands TCA, TCI, TKS Oddity that needs to be revisited French Polynesia PYF, TAH - TAH has been converted to Tahiti per SILENCE ]] local function stripToNil(text) -- If text is a string, return its trimmed content, or nil if empty. -- Otherwise return text (which may, for example, be nil). if type(text) == 'string' then text = text:match('(%S.-)%s*$') end return text end local function yes(parameter) -- Return true if parameter should be interpreted as "yes". return ({ y = true, yes = true, on = true, [true] = true })[parameter] end local function getAlias(args) -- Return alias parameter, possibly modified for exceptional cases. local alias = stripToNil(args.alias) local games = stripToNil(args.games) local year = tonumber(args.year) local fullName = stripToNil(args.fullName) if fullName then year = tonumber(fullName:match('^%d+')) -- ignore args.year end if alias == 'ANG' then if games == 'Commonwealth Games' then alias = 'ANG_CGF' end elseif alias == 'ART' then if games == 'Asian Indoor and Martial Arts Games' then alias = 'ART_AIMAG' end elseif alias == 'GBR' then if games == 'World Championships in Athletics' or games == 'World Athletics Championships' or games == 'European Athletics Championships' then alias = 'GBR_WCA' elseif games == 'European Championships' then if year == 2018 then alias = 'GBR_WCA' end end elseif alias == 'HKG' then if games == 'Commonwealth Games' then alias = 'HKG_CGF' end elseif alias == 'IOA' then if year == 2000 then alias = 'IOA_2000' end elseif alias == 'MAL' or alias == 'MAS' then if year and year < 1963 then alias = 'MAL' else alias = 'MAS' end elseif alias == 'SWZ' then if fullName then if year and year >= 2018 and fullName ~= '2018 Commonwealth Games' then alias = 'SWZ_YO2018' end elseif year and year >= 2018 and games ~= 'Commonwealth Games' then alias = 'SWZ_YO2018' else alias = 'SWZ_YO2018' end elseif alias == 'MKD' then if year and year < 2019 then alias = 'MKD' else alias = 'MKD_2019' end elseif alias == 'VNM' then if year and year <= 1954 then alias = 'VIE' end elseif alias == 'RUS' then if year and year==2020 then if games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_2020' elseif games=='Summer Paralympics' then alias = 'RPC' end elseif year and year==2022 and games=='Winter Olympics' then alias = 'ROC_2020' end elseif alias == 'ROC' then if year and year==1960 and games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_Formosa' elseif year and ( year==1964 or year==1968 ) and games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_Taiwan' elseif year and year==2020 and games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_2020' elseif year and year==2022 and games=='Winter Olympics' then alias = 'ROC_2020' elseif year and year==2020 and games=='Summer Paralympics' then alias = 'RPC' else local pageName = mw.title.getCurrentTitle().text if pageName == 'Russian Olympic Committee athletes at the Olympics' then alias = 'ROC_2020' end end elseif alias == 'YUG' or alias == 'SCG' then if year and year > 1992 and year < 2004 and games ~= 'Summer Paralympics' then alias = 'FR_YUG' end elseif alias == 'ZAI' or alias == 'COD' then if year and year < 1971 then alias = 'COK_COD' elseif year and year <= 1996 then alias = 'ZAI' else alias = 'COD' end elseif alias == 'COK' then if year and year == 1968 then alias = 'COK_COD' else alias = 'COK' end end return alias end local function getFlag(args, country) -- Return name of flag selected from country data (nil if none defined). local year = tonumber(args.year) local games = stripToNil(args.games) if games then local gdata = country[games] if gdata then if type(gdata) == 'string' then return gdata end if gdata[year] then return gdata[year] end end end for _, item in ipairs(country) do if type(item) == 'string' then return item end if year and year <= item[1] then return item[2] end end end local function marathiIOCCode(code) local letters = { A = 'ए', B = 'बी', C = 'सी', D = 'डी', E = 'ई', F = 'एफ', G = 'जी', H = 'एच', I = 'आय', J = 'जे', K = 'के', L = 'एल', M = 'एम', N = 'एन', O = 'ओ', P = 'पी', Q = 'क्यू', R = 'आर', S = 'एस', T = 'टी', U = 'यू', V = 'व्ही', W = 'डब्ल्यू', X = 'एक्स', Y = 'वाय', Z = 'झेड' } return (code:gsub('%u', letters)) end local data = mw.loadData('Module:Country alias/data') local function countryAlias(args) local alias = getAlias(args) local country = data.countries[alias] or data.countries[data.countryAliases[alias]] local function quit(message) return args.error or error(message) end if not country then return quit('Invalid country alias: ' .. tostring(alias)) end if yes(args.flag) then return getFlag(args, country) or quit('No flag defined for ' .. alias) else return country.name or quit('No name defined for ' .. alias) end end local function flagIOC(frame) -- Implement {{flagIOC}} which previously called this module three times. -- Returns <flag> <country link> <athletes>, with the third value optional local args = frame:getParent().args local code = stripToNil(args[1]) or error('flagIOC parameter 1 should be a country code') local games = stripToNil(args[2]) local athletes = stripToNil(args[3]) games = games and (games .. ' Olympics') or 'Olympics' local parms = { alias = code, fullName = games, year = games:match('^%d+'), games = games:gsub('^%d+ ?', ''), } local fullName = countryAlias(parms) parms.flag = true local dispName = fullName if fullName == 'ROC' then fullName = 'Russian Olympic Committee athletes' end return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{name} at the {games}|{dispName}]]{athletes}') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes and ('&nbsp;<span style="font-size:90%;">(' .. athletes .. ')</span>') or '', flag = countryAlias(parms), games = games, name = fullName, dispName = dispName, })) end local function marathiCode(code) local letters = { A = 'ए', B = 'बी', C = 'सी', D = 'डी', E = 'ई', F = 'एफ', G = 'जी', H = 'एच', I = 'आय', J = 'जे', K = 'के', L = 'एल', M = 'एम', N = 'एन', O = 'ओ', P = 'पी', Q = 'क्यू', R = 'आर', S = 'एस', T = 'टी', U = 'यू', V = 'व्ही', W = 'डब्ल्यू', X = 'एक्स', Y = 'वाय', Z = 'झेड' } return (code:gsub('%a', function(c) return letters[c:upper()] or c end)) end local function flagXYZ(frame) -- Implement {{flagIOC2}} and its variants which previously called this module three times. -- Returns one of four possible outputs: -- from flagIOC2: <flag> <country link> <athletes>, with the third value optional -- from flagIOC2team: <flag> <country link> <country alias> -- from flagIOC2athlete: <flag> <athlete(s)> <country alias/link> -- from flagIOC2medalist: <athlete(s)><br><flag> <country link> local args = frame:getParent().args local dispType = stripToNil(frame.args['type']) local code='' local games='' local athletes='' if dispType == 'athlete-O' then -- Implement [[Template:FlagIOCathlete]]. dispType = 'athlete' args[3] = (args[3] or '') .. ' Olympics' end if dispType == 'name' or dispType == 'team' then code = stripToNil(args[1]) or error('Parameter 1 should be a country code') games = stripToNil(args[2]) or error('Parameter 2 should be a competition name') athletes = stripToNil(args[3]) elseif dispType == 'athlete' or dispType == 'medalist' then athletes = stripToNil(args[1]) or error('Parameter 1 should be the name(s) of the athlete(s)') code = stripToNil(args[2]) or error('Parameter 2 should be a country code') games = stripToNil(args[3]) or error('Parameter 3 should be a competition name') end local parms = { alias = code, fullName = games, year = games:match('^%d+'), games = games:gsub('^%d+ ?', ''), } local fullName = countryAlias(parms) parms.flag = true local dispName = stripToNil(args.name) if fullName == 'ROC' then fullName = 'Russian Olympic Committee athletes' dispName = 'ROC' if dispType == 'team' then dispType = 'name' end end if dispType == 'name' then return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{name} at the {games}|{dispName}]]{athletes}') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes and ('&nbsp;<span style="font-size:90%;">(' .. athletes .. ')</span>') or '', flag = countryAlias(parms), games = games, name = fullName, dispName = dispName or fullName, })) elseif dispType == 'team' then return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{name} at the {games}|{dispName}]]{alias}') :gsub('{(%w+)}', { alias = ('&nbsp;<span style="font-size:90%;">(' .. marathiCode(code) .. ')</span>'), flag = countryAlias(parms), games = games, name = fullName, dispName = dispName or fullName, })) elseif dispType == 'athlete' then return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;{athletes}&nbsp;<span style="font-size:90%;">([[{name} at the {games}|{dispName}]])</span>') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes, flag = countryAlias(parms), games = games, name = fullName, dispName = marathiIOCCode(code), })) elseif dispType == 'medalist' then return (('{athletes}<br>[[File:{flag}|23x15px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{name} at the {games}|{dispName}]]') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes, flag = countryAlias(parms), games = games, name = fullName, dispName = dispName or fullName, })) end end local function main(frame) return countryAlias(frame.args) end return { flagIOC = flagIOC, flagXYZ = flagXYZ, main = main, } 3rr9j074h68jkugizr7iw59kgqovhux 2711246 2711238 2026-09-22T11:27:38Z Ganesh591 62733 2711246 Scribunto text/plain -- This module returns the country name or the flag name for a country, -- based on the three-letter IOC/CGA/FINA alias. --[[ The following country code is used for multiple countries: ANG (workaround: added ANG_CGF for use with Commonwealth Games) The following names have different names/flags based on sport/year Great Britain (and N.I.) GBR, GBR_WCA (latter added to add text in parens) Hong Kong HKG, HKG_CGF (latter added to keep colonial flag) Individual Olympic Athletes IOA, IOA_2000 (IOA changed to Independent Olympic Athletes in 2012) Russian Athletes OAR (2018), ROC_2020 (2020 Summer, 2022 Winter) SWZ Swaziland became Eswatini after the 2018 Commonwealth Games MKD Macedonia became North Macedonia in 2019 ART No "Athlete" before Refugee Team @ 2017 AIMAG D.R. of the Congo Was Zaire (ZAI) and Congo-Kinshasa (COK_COD) The following countries have multiple aliases due to CGF/IOC/FINA/IAAF/etc differences, or deprecated uses Anguilla AIA, ANG_CGF Antigua and Barbuda ANT, ATG Bahrain BHN, BHR, BRN Curaçao CUR, CUW East Timor TLS, TMP Falkand Islands FAI, FLK Faroe Islands FAR, FRO Guernsey GGY, GUE Iran IRI, IRN Ireland IRE, IRL - IRE is *only* for CGF apps Jersey JER, JEY Lebanon LBN, LIB Montserrat MNT, MSR Nicaragua NCA, NIC Norfolk Island NFI, NFK Oman OMA, OMN Refugee Olympic Team ROA, ROT, EOR Romania ROM, ROU Saint Helena SHE, SHN Saint Vincent and the Grenadines SVG, VIN Sarawak SAR, SWK Singapore SGP, SIN South Africa RSA, SAF Tonga TGA, TON Trinidad and Tobago TRI, TTO Turks and Caicos Islands TCA, TCI, TKS Oddity that needs to be revisited French Polynesia PYF, TAH - TAH has been converted to Tahiti per SILENCE ]] local function stripToNil(text) -- If text is a string, return its trimmed content, or nil if empty. -- Otherwise return text (which may, for example, be nil). if type(text) == 'string' then text = text:match('(%S.-)%s*$') end return text end local function yes(parameter) -- Return true if parameter should be interpreted as "yes". return ({ y = true, yes = true, on = true, [true] = true })[parameter] end local function getAlias(args) -- Return alias parameter, possibly modified for exceptional cases. local alias = stripToNil(args.alias) local games = stripToNil(args.games) local year = tonumber(args.year) local fullName = stripToNil(args.fullName) if fullName then year = tonumber(fullName:match('^%d+')) -- ignore args.year end if alias == 'ANG' then if games == 'Commonwealth Games' then alias = 'ANG_CGF' end elseif alias == 'ART' then if games == 'Asian Indoor and Martial Arts Games' then alias = 'ART_AIMAG' end elseif alias == 'GBR' then if games == 'World Championships in Athletics' or games == 'World Athletics Championships' or games == 'European Athletics Championships' then alias = 'GBR_WCA' elseif games == 'European Championships' then if year == 2018 then alias = 'GBR_WCA' end end elseif alias == 'HKG' then if games == 'Commonwealth Games' then alias = 'HKG_CGF' end elseif alias == 'IOA' then if year == 2000 then alias = 'IOA_2000' end elseif alias == 'MAL' or alias == 'MAS' then if year and year < 1963 then alias = 'MAL' else alias = 'MAS' end elseif alias == 'SWZ' then if fullName then if year and year >= 2018 and fullName ~= '2018 Commonwealth Games' then alias = 'SWZ_YO2018' end elseif year and year >= 2018 and games ~= 'Commonwealth Games' then alias = 'SWZ_YO2018' else alias = 'SWZ_YO2018' end elseif alias == 'MKD' then if year and year < 2019 then alias = 'MKD' else alias = 'MKD_2019' end elseif alias == 'VNM' then if year and year <= 1954 then alias = 'VIE' end elseif alias == 'RUS' then if year and year==2020 then if games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_2020' elseif games=='Summer Paralympics' then alias = 'RPC' end elseif year and year==2022 and games=='Winter Olympics' then alias = 'ROC_2020' end elseif alias == 'ROC' then if year and year==1960 and games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_Formosa' elseif year and ( year==1964 or year==1968 ) and games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_Taiwan' elseif year and year==2020 and games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_2020' elseif year and year==2022 and games=='Winter Olympics' then alias = 'ROC_2020' elseif year and year==2020 and games=='Summer Paralympics' then alias = 'RPC' else local pageName = mw.title.getCurrentTitle().text if pageName == 'Russian Olympic Committee athletes at the Olympics' then alias = 'ROC_2020' end end elseif alias == 'YUG' or alias == 'SCG' then if year and year > 1992 and year < 2004 and games ~= 'Summer Paralympics' then alias = 'FR_YUG' end elseif alias == 'ZAI' or alias == 'COD' then if year and year < 1971 then alias = 'COK_COD' elseif year and year <= 1996 then alias = 'ZAI' else alias = 'COD' end elseif alias == 'COK' then if year and year == 1968 then alias = 'COK_COD' else alias = 'COK' end end return alias end local function getFlag(args, country) -- Return name of flag selected from country data (nil if none defined). local year = tonumber(args.year) local games = stripToNil(args.games) if games then local gdata = country[games] if gdata then if type(gdata) == 'string' then return gdata end if gdata[year] then return gdata[year] end end end for _, item in ipairs(country) do if type(item) == 'string' then return item end if year and year <= item[1] then return item[2] end end end local function marathiIOCCode(code) local letters = { A = 'ए', B = 'बी', C = 'सी', D = 'डी', E = 'ई', F = 'एफ', G = 'जी', H = 'एच', I = 'आय', J = 'जे', K = 'के', L = 'एल', M = 'एम', N = 'एन', O = 'ओ', P = 'पी', Q = 'क्यू', R = 'आर', S = 'एस', T = 'टी', U = 'यू', V = 'व्ही', W = 'डब्ल्यू', X = 'एक्स', Y = 'वाय', Z = 'झेड' } return (code:gsub('%u', letters)) end local data = mw.loadData('Module:Country alias/data') local function countryAlias(args) local alias = getAlias(args) local country = data.countries[alias] or data.countries[data.countryAliases[alias]] local function quit(message) return args.error or error(message) end if not country then return quit('Invalid country alias: ' .. tostring(alias)) end if yes(args.flag) then return getFlag(args, country) or quit('No flag defined for ' .. alias) else return country.name or quit('No name defined for ' .. alias) end end local function flagIOC(frame) -- Implement {{flagIOC}} which previously called this module three times. -- Returns <flag> <country link> <athletes>, with the third value optional local args = frame:getParent().args local code = stripToNil(args[1]) or error('flagIOC parameter 1 should be a country code') local games = stripToNil(args[2]) local athletes = stripToNil(args[3]) games = games and (games .. ' Olympics') or 'Olympics' local parms = { alias = code, fullName = games, year = games:match('^%d+'), games = games:gsub('^%d+ ?', ''), } local fullName = countryAlias(parms) parms.flag = true local dispName = fullName if fullName == 'ROC' then fullName = 'Russian Olympic Committee athletes' end return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{name} at the {games}|{dispName}]]{athletes}') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes and ('&nbsp;<span style="font-size:90%;">(' .. athletes .. ')</span>') or '', flag = countryAlias(parms), games = games, name = fullName, dispName = dispName, })) end local function marathiCode(code) local letters = { A = 'ए', B = 'बी', C = 'सी', D = 'डी', E = 'ई', F = 'एफ', G = 'जी', H = 'एच', I = 'आय', J = 'जे', K = 'के', L = 'एल', M = 'एम', N = 'एन', O = 'ओ', P = 'पी', Q = 'क्यू', R = 'आर', S = 'एस', T = 'टी', U = 'यू', V = 'व्ही', W = 'डब्ल्यू', X = 'एक्स', Y = 'वाय', Z = 'झेड' } return (code:gsub('%a', function(c) return letters[c:upper()] or c end)) end local function flagXYZ(frame) -- Implement {{flagIOC2}} and its variants. local args = frame:getParent().args local dispType = stripToNil(frame.args['type']) local code = '' local games = '' local athletes = '' if dispType == 'athlete-O' then dispType = 'athlete' args[3] = (args[3] or '') .. ' Olympics' end if dispType == 'name' or dispType == 'team' then code = stripToNil(args[1]) or error('Parameter 1 should be a country code') games = stripToNil(args[2]) or error('Parameter 2 should be a competition name') athletes = stripToNil(args[3]) elseif dispType == 'athlete' or dispType == 'medalist' then athletes = stripToNil(args[1]) or error('Parameter 1 should be the name(s) of the athlete(s)') code = stripToNil(args[2]) or error('Parameter 2 should be a country code') games = stripToNil(args[3]) or error('Parameter 3 should be a competition name') end local parms = { alias = code, fullName = games, year = games:match('^%d+'), games = games:gsub('^%d+ ?', ''), } local fullName = countryAlias(parms) parms.flag = true local dispName = stripToNil(args.name) if fullName == 'ROC' then fullName = 'Russian Olympic Committee athletes' dispName = 'ROC' if dispType == 'team' then dispType = 'name' end end -- मराठी स्पर्धा-दुवा तयार करणे local year = games:match('^(%d+)') local competition = games:gsub('^%d+ ?', '') local countryLink if competition == 'Asian Games' and year then countryLink = year .. ' आशियाई खेळांमध्ये ' .. fullName elseif competition == 'Summer Olympics' and year then countryLink = year .. ' उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये ' .. fullName elseif competition == 'Winter Olympics' and year then countryLink = year .. ' हिवाळी ऑलिंपिकमध्ये ' .. fullName elseif competition == 'Commonwealth Games' and year then countryLink = year .. ' राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ' .. fullName else countryLink = fullName .. ' at the ' .. games end if dispType == 'name' then return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{link}|{dispName}]]{athletes}') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes and ('&nbsp;<span style="font-size:90%;">(' .. athletes .. ')</span>') or '', flag = countryAlias(parms), link = countryLink, dispName = dispName or fullName, })) elseif dispType == 'team' then return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{link}|{dispName}]]{alias}') :gsub('{(%w+)}', { alias = ('&nbsp;<span style="font-size:90%;">(' .. marathiCode(code) .. ')</span>'), flag = countryAlias(parms), link = countryLink, dispName = dispName or fullName, })) elseif dispType == 'athlete' then return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;{athletes}&nbsp;<span style="font-size:90%;">([[{link}|{dispName}]])</span>') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes, flag = countryAlias(parms), link = countryLink, dispName = marathiIOCCode(code), })) elseif dispType == 'medalist' then return (('{athletes}<br>[[File:{flag}|23x15px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{link}|{dispName}]]') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes, flag = countryAlias(parms), link = countryLink, dispName = dispName or fullName, })) end end local function main(frame) return countryAlias(frame.args) end return { flagIOC = flagIOC, flagXYZ = flagXYZ, main = main, } mkiseihpnah9cdhod5fbiyuf2dsmvy5 2711248 2711246 2026-09-22T11:34:27Z Ganesh591 62733 2711248 Scribunto text/plain -- This module returns the country name or the flag name for a country, -- based on the three-letter IOC/CGA/FINA alias. --[[ The following country code is used for multiple countries: ANG (workaround: added ANG_CGF for use with Commonwealth Games) The following names have different names/flags based on sport/year Great Britain (and N.I.) GBR, GBR_WCA (latter added to add text in parens) Hong Kong HKG, HKG_CGF (latter added to keep colonial flag) Individual Olympic Athletes IOA, IOA_2000 (IOA changed to Independent Olympic Athletes in 2012) Russian Athletes OAR (2018), ROC_2020 (2020 Summer, 2022 Winter) SWZ Swaziland became Eswatini after the 2018 Commonwealth Games MKD Macedonia became North Macedonia in 2019 ART No "Athlete" before Refugee Team @ 2017 AIMAG D.R. of the Congo Was Zaire (ZAI) and Congo-Kinshasa (COK_COD) The following countries have multiple aliases due to CGF/IOC/FINA/IAAF/etc differences, or deprecated uses Anguilla AIA, ANG_CGF Antigua and Barbuda ANT, ATG Bahrain BHN, BHR, BRN Curaçao CUR, CUW East Timor TLS, TMP Falkand Islands FAI, FLK Faroe Islands FAR, FRO Guernsey GGY, GUE Iran IRI, IRN Ireland IRE, IRL - IRE is *only* for CGF apps Jersey JER, JEY Lebanon LBN, LIB Montserrat MNT, MSR Nicaragua NCA, NIC Norfolk Island NFI, NFK Oman OMA, OMN Refugee Olympic Team ROA, ROT, EOR Romania ROM, ROU Saint Helena SHE, SHN Saint Vincent and the Grenadines SVG, VIN Sarawak SAR, SWK Singapore SGP, SIN South Africa RSA, SAF Tonga TGA, TON Trinidad and Tobago TRI, TTO Turks and Caicos Islands TCA, TCI, TKS Oddity that needs to be revisited French Polynesia PYF, TAH - TAH has been converted to Tahiti per SILENCE ]] local function stripToNil(text) -- If text is a string, return its trimmed content, or nil if empty. -- Otherwise return text (which may, for example, be nil). if type(text) == 'string' then text = text:match('(%S.-)%s*$') end return text end local function yes(parameter) -- Return true if parameter should be interpreted as "yes". return ({ y = true, yes = true, on = true, [true] = true })[parameter] end local function getAlias(args) -- Return alias parameter, possibly modified for exceptional cases. local alias = stripToNil(args.alias) local games = stripToNil(args.games) local year = tonumber(args.year) local fullName = stripToNil(args.fullName) if fullName then year = tonumber(fullName:match('^%d+')) -- ignore args.year end if alias == 'ANG' then if games == 'Commonwealth Games' then alias = 'ANG_CGF' end elseif alias == 'ART' then if games == 'Asian Indoor and Martial Arts Games' then alias = 'ART_AIMAG' end elseif alias == 'GBR' then if games == 'World Championships in Athletics' or games == 'World Athletics Championships' or games == 'European Athletics Championships' then alias = 'GBR_WCA' elseif games == 'European Championships' then if year == 2018 then alias = 'GBR_WCA' end end elseif alias == 'HKG' then if games == 'Commonwealth Games' then alias = 'HKG_CGF' end elseif alias == 'IOA' then if year == 2000 then alias = 'IOA_2000' end elseif alias == 'MAL' or alias == 'MAS' then if year and year < 1963 then alias = 'MAL' else alias = 'MAS' end elseif alias == 'SWZ' then if fullName then if year and year >= 2018 and fullName ~= '2018 Commonwealth Games' then alias = 'SWZ_YO2018' end elseif year and year >= 2018 and games ~= 'Commonwealth Games' then alias = 'SWZ_YO2018' else alias = 'SWZ_YO2018' end elseif alias == 'MKD' then if year and year < 2019 then alias = 'MKD' else alias = 'MKD_2019' end elseif alias == 'VNM' then if year and year <= 1954 then alias = 'VIE' end elseif alias == 'RUS' then if year and year==2020 then if games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_2020' elseif games=='Summer Paralympics' then alias = 'RPC' end elseif year and year==2022 and games=='Winter Olympics' then alias = 'ROC_2020' end elseif alias == 'ROC' then if year and year==1960 and games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_Formosa' elseif year and ( year==1964 or year==1968 ) and games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_Taiwan' elseif year and year==2020 and games=='Summer Olympics' then alias = 'ROC_2020' elseif year and year==2022 and games=='Winter Olympics' then alias = 'ROC_2020' elseif year and year==2020 and games=='Summer Paralympics' then alias = 'RPC' else local pageName = mw.title.getCurrentTitle().text if pageName == 'Russian Olympic Committee athletes at the Olympics' then alias = 'ROC_2020' end end elseif alias == 'YUG' or alias == 'SCG' then if year and year > 1992 and year < 2004 and games ~= 'Summer Paralympics' then alias = 'FR_YUG' end elseif alias == 'ZAI' or alias == 'COD' then if year and year < 1971 then alias = 'COK_COD' elseif year and year <= 1996 then alias = 'ZAI' else alias = 'COD' end elseif alias == 'COK' then if year and year == 1968 then alias = 'COK_COD' else alias = 'COK' end end return alias end local function getFlag(args, country) -- Return name of flag selected from country data (nil if none defined). local year = tonumber(args.year) local games = stripToNil(args.games) if games then local gdata = country[games] if gdata then if type(gdata) == 'string' then return gdata end if gdata[year] then return gdata[year] end end end for _, item in ipairs(country) do if type(item) == 'string' then return item end if year and year <= item[1] then return item[2] end end end local function marathiIOCCode(code) local letters = { A = 'ए', B = 'बी', C = 'सी', D = 'डी', E = 'ई', F = 'एफ', G = 'जी', H = 'एच', I = 'आय', J = 'जे', K = 'के', L = 'एल', M = 'एम', N = 'एन', O = 'ओ', P = 'पी', Q = 'क्यू', R = 'आर', S = 'एस', T = 'टी', U = 'यू', V = 'व्ही', W = 'डब्ल्यू', X = 'एक्स', Y = 'वाय', Z = 'झेड' } return (code:gsub('%u', letters)) end local data = mw.loadData('Module:Country alias/data') local function countryAlias(args) local alias = getAlias(args) local country = data.countries[alias] or data.countries[data.countryAliases[alias]] local function quit(message) return args.error or error(message) end if not country then return quit('Invalid country alias: ' .. tostring(alias)) end if yes(args.flag) then return getFlag(args, country) or quit('No flag defined for ' .. alias) else return country.name or quit('No name defined for ' .. alias) end end local function flagIOC(frame) -- Implement {{flagIOC}} which previously called this module three times. -- Returns <flag> <country link> <athletes>, with the third value optional local args = frame:getParent().args local code = stripToNil(args[1]) or error('flagIOC parameter 1 should be a country code') local games = stripToNil(args[2]) local athletes = stripToNil(args[3]) games = games and (games .. ' Olympics') or 'Olympics' local parms = { alias = code, fullName = games, year = games:match('^%d+'), games = games:gsub('^%d+ ?', ''), } local fullName = countryAlias(parms) parms.flag = true local dispName = fullName if fullName == 'ROC' then fullName = 'Russian Olympic Committee athletes' end return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{name} at the {games}|{dispName}]]{athletes}') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes and ('&nbsp;<span style="font-size:90%;">(' .. athletes .. ')</span>') or '', flag = countryAlias(parms), games = games, name = fullName, dispName = dispName, })) end local function marathiCode(code) local letters = { A = 'ए', B = 'बी', C = 'सी', D = 'डी', E = 'ई', F = 'एफ', G = 'जी', H = 'एच', I = 'आय', J = 'जे', K = 'के', L = 'एल', M = 'एम', N = 'एन', O = 'ओ', P = 'पी', Q = 'क्यू', R = 'आर', S = 'एस', T = 'टी', U = 'यू', V = 'व्ही', W = 'डब्ल्यू', X = 'एक्स', Y = 'वाय', Z = 'झेड' } return (code:gsub('%a', function(c) return letters[c:upper()] or c end)) end local function marathiDigits(text) local digits = { ['0'] = '०', ['1'] = '१', ['2'] = '२', ['3'] = '३', ['4'] = '४', ['5'] = '५', ['6'] = '६', ['7'] = '७', ['8'] = '८', ['9'] = '९' } return (tostring(text):gsub('%d', digits)) end local function flagXYZ(frame) -- Implement {{flagIOC2}} and its variants. local args = frame:getParent().args local dispType = stripToNil(frame.args['type']) local code = '' local games = '' local athletes = '' if dispType == 'athlete-O' then dispType = 'athlete' args[3] = (args[3] or '') .. ' Olympics' end if dispType == 'name' or dispType == 'team' then code = stripToNil(args[1]) or error('Parameter 1 should be a country code') games = stripToNil(args[2]) or error('Parameter 2 should be a competition name') athletes = stripToNil(args[3]) elseif dispType == 'athlete' or dispType == 'medalist' then athletes = stripToNil(args[1]) or error('Parameter 1 should be the name(s) of the athlete(s)') code = stripToNil(args[2]) or error('Parameter 2 should be a country code') games = stripToNil(args[3]) or error('Parameter 3 should be a competition name') end local parms = { alias = code, fullName = games, year = games:match('^%d+'), games = games:gsub('^%d+ ?', ''), } local fullName = countryAlias(parms) parms.flag = true local dispName = stripToNil(args.name) if fullName == 'ROC' then fullName = 'Russian Olympic Committee athletes' dispName = 'ROC' if dispType == 'team' then dispType = 'name' end end -- मराठी स्पर्धा-दुवा तयार करणे local year = games:match('^(%d+)') local marathiYear = year and marathiDigits(year) local competition = games:gsub('^%d+ ?', '') local countryLink if competition == 'Asian Games' and year then countryLink = marathiYear .. ' आशियाई खेळांमध्ये ' .. fullName elseif competition == 'Summer Olympics' and year then countryLink = marathiYear .. ' उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये ' .. fullName elseif competition == 'Winter Olympics' and year then countryLink = marathiYear .. ' हिवाळी ऑलिंपिकमध्ये ' .. fullName elseif competition == 'Commonwealth Games' and year then countryLink = marathiYear .. ' राष्ट्रकुल खेळांमध्ये ' .. fullName else countryLink = fullName .. ' at the ' .. games end if dispType == 'name' then return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{link}|{dispName}]]{athletes}') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes and ('&nbsp;<span style="font-size:90%;">(' .. athletes .. ')</span>') or '', flag = countryAlias(parms), link = countryLink, dispName = dispName or fullName, })) elseif dispType == 'team' then return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{link}|{dispName}]]{alias}') :gsub('{(%w+)}', { alias = ('&nbsp;<span style="font-size:90%;">(' .. marathiCode(code) .. ')</span>'), flag = countryAlias(parms), link = countryLink, dispName = dispName or fullName, })) elseif dispType == 'athlete' then return (('[[File:{flag}|22x20px|border|alt=|link=]]&nbsp;{athletes}&nbsp;<span style="font-size:90%;">([[{link}|{dispName}]])</span>') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes, flag = countryAlias(parms), link = countryLink, dispName = marathiIOCCode(code), })) elseif dispType == 'medalist' then return (('{athletes}<br>[[File:{flag}|23x15px|border|alt=|link=]]&nbsp;[[{link}|{dispName}]]') :gsub('{(%w+)}', { athletes = athletes, flag = countryAlias(parms), link = countryLink, dispName = dispName or fullName, })) end end local function main(frame) return countryAlias(frame.args) end return { flagIOC = flagIOC, flagXYZ = flagXYZ, main = main, } nbwfte6fzoeoama2pc6342chqo0si00 828 346893 2711232 2399812 2026-09-22T10:35:59Z Ganesh591 62733 2711232 Scribunto text/plain -- Constant data used by [[Module:Country alias]]. local countryAliases = { -- Countries with identical definitions. ANG_CGF = "AIA", ATG = "ANT", BHR = "BHN", BRN = "BHN", CUW = "CUR", EOR = "ROA", FAI = "FLK", FRO = "FAR", GUE = "GGY", HOL = "NED", IOA = "AOI", IRN = "IRI", JEY = "JER", LIB = "LBN", MSR = "MNT", NGU = "PNG", NIC = "NCA", NFK = "NFI", OMN = "OMA", RAU = "UAR", ROT = "ROA", ROU = "ROM", SHN = "SHE", VIN = "SVG", SWK = "SAR", SIN = "SGP", SAF = "RSA", SAU = "KSA", TON = "TGA", TTO = "TRI", TCI = "TCA", TKS = "TCA", TMP = "TLS", } local countries = { EXA = { -- example for testing name = "Example Country", countrydata_name = "U.S. Example Country", -- optional, use when Template:Country data {name} would not be correct {1951, "Flag1951.svg"}, -- year <= 1951 {1995, "Flag1995.svg"}, -- 1951 < year <= 1995 "Flag of test.svg", -- otherwise ["Paralympics"] = "Paralympics.svg", ["Summer Olympics"] = { [1948] = "SO1948.svg", [1952] = "SO1952.svg", [1980] = "SO1980.svg", }, ["Winter Olympics"] = { [1956] = "WO1956.svg", [1964] = "WO1964.svg", }, }, ADN = { name = "Aden", "Flag of the Colony of Aden.svg", }, AFG = { name = "अफगाणिस्तान", {1973, "Flag of Afghanistan (1931–1973).svg"}, {1978, "Flag of Afghanistan (1974–1978).svg"}, {1987, "Flag of Afghanistan (1980–1987).svg"}, {1992, "Flag of Afghanistan (1987–1992).svg"}, {1996, "Flag of Afghanistan (1992–2001).svg"}, {2003, "Flag of Afghanistan (2002–2004).svg"}, {2021, "Flag of Afghanistan (2004–2021).svg"}, "Flag of Afghanistan.svg", }, AHO = { name = "Netherlands Antilles", {1985, "Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg"}, "Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg", ["Pan American Games"] = { [2011] = "Flag of PASO.svg", }, }, AIA = { name = "Anguilla", "Flag of Anguilla.svg", }, AIN = { name = "Individual Neutral Athletes", "Individual Neutral Athletes at the 2024 Summer Olympics Flag.svg", }, ALB = { name = "Albania", {1991, "Flag of Albania (1946–1992).svg"}, {2001, "Flag of Albania (1992–2002).svg"}, "Flag of Albania.svg", }, ALG = { name = "Algeria", "Flag of Algeria.svg", }, ANA = { name = "Authorised Neutral Athletes", "ANA flag (2017).svg", }, AND = { name = "Andorra", "Flag of Andorra.svg", ["Summer Olympics"] = { [1976] = "Flag of Andorra (civil).svg", [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, ANG = { name = "Angola", "Flag of Angola.svg", }, ANT = { name = "Antigua and Barbuda", {1966, "Missing Blue Ensign.svg"}, "Flag of Antigua and Barbuda.svg", }, ANZ = { name = "Australasia", "Flag of Australasian team for Olympic games.svg", }, AOI = { name = "Independent Olympic Athletes", "Olympic flag.svg", }, ARG = { name = "Argentina", "Flag of Argentina.svg", }, ARM = { name = "Armenia", "Flag of Armenia.svg", }, ART = { name = "Athlete Refugee Team", {2021, "IAAF flag (2017).svg"}, "ART flag (2022).svg", ["Asian Indoor and Martial Arts Games"] = { [2017] = "Olympic flag.svg", }, ["World Aquatics Championships"] = "Flag of World Aquatics.svg", }, ART_AIMAG = { name = "Refugee Team", "Olympic flag.svg", }, ARU = { name = "Aruba", "Flag of Aruba.svg", }, ASA = { name = "American Samoa", "Flag of American Samoa.svg", }, AUS = { name = "Australia", {1900, "Flag of the United Kingdom.svg"}, {1909, "Flag of Australia (1903–1908).svg"}, "Flag of Australia.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, ["Winter Olympics"] = { [1952] = "Civil Ensign of Australia.svg", }, }, AUT = { name = "Austria", {1912, "Flag of the Habsburg Monarchy.svg"}, "Flag of Austria.svg", }, AZE = { name = "Azerbaijan", "Flag of Azerbaijan.svg", {2013, "Flag of Azerbaijan (1991–2013).svg"}, }, BAH = { name = "Bahamas", {1923, "Flag of the Bahamas (1904–1923).svg"}, {1953, "Flag of the Bahamas (1923–1953).svg"}, {1964, "Flag of the Bahamas (1953–1964).svg"}, {1972, "Flag of the Bahamas (1964–1973).svg"}, "Flag of the Bahamas.svg", }, BAN = { name = "बांगलादेश", "Flag of Bangladesh.svg", }, BAR = { name = "Barbados", {1966, "Flag of Barbados (1870–1966).svg"}, "Flag of Barbados.svg", }, BDI = { name = "Burundi", "Flag of Burundi.svg", }, BEL = { name = "Belgium", "Flag of Belgium (civil).svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, BEN = { name = "Benin", {1990, "Flag of Benin (1975–1990).svg"}, "Flag of Benin.svg", }, BER = { name = "Bermuda", {1999, "Flag of Bermuda (1910–1999).svg"}, "Flag of Bermuda.svg", }, BGU = { name = "British Guiana", {1906, "Flag of British Guiana (1875–1906).svg"}, {1919, "Flag of British Guiana (1906–1919).svg"}, {1955, "Flag of British Guiana (1919–1955).svg"}, "Flag of British Guiana (1955–1966).svg", }, BHN = { name = "Bahrain", {2001, "Flag of Bahrain (1972–2002).svg"}, "Flag of Bahrain.svg", }, BHU = { name = "Bhutan", "Flag of Bhutan.svg", }, BIH = { name = "Bosnia and Herzegovina", {1997, "Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg"}, "Flag of Bosnia and Herzegovina.svg", }, BIR = { name = "Burma", {1973, "Flag of Burma (1948–1974).svg"}, {2010, "Flag of Myanmar (1974–2010).svg"}, "Flag of Myanmar.svg", }, BIZ = { name = "Belize", {1981, "Flag of British Honduras (1919-1981).svg"}, {2019, "Flag of Belize (1981-2019).svg"}, "Flag of Belize.svg", }, BLR = { name = "Belarus", {1991, "Flag of Byelorussian SSR.svg"}, {1994, "Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg"}, {2012, "Flag of Belarus (1995-2012).svg"}, "Flag of Belarus.svg", }, BNB = { name = "British North Borneo", "Flag of North Borneo (1948-1963).svg", }, BOH = { name = "Bohemia", "Flag of Bohemia.svg", ["Summer Olympics"] = { [1912] = "Bohemian Olympic Flag (1912).svg", }, }, BOL = { name = "Bolivia", "Flag of Bolivia.svg", }, BOT = { name = "Botswana", "Flag of Botswana.svg", }, BRA = { name = "Brazil", {1960, "Flag of Brazil (1889-1960).svg"}, {1968, "Flag of Brazil (1960-1968).svg"}, {1991, "Flag of Brazil (1968-1992).svg"}, "Flag of Brazil.svg", ["Summer Olympics"] = { [1960] = "Flag of Brazil (1960-1968).svg", [1968] = "Flag of Brazil (1968-1992).svg", }, ["Winter Olympics"] = { [1992] = "Flag of Brazil (1968-1992).svg", }, }, BRU = { name = "Brunei", "Flag of Brunei.svg", }, BUL = { name = "Bulgaria", {1946, "Flag of Bulgaria.svg"}, {1947, "Flag of Bulgaria (1946-1948).svg"}, {1967, "Flag of Bulgaria (1948-1967).svg"}, {1971, "Flag of Bulgaria (1967-1971).svg"}, {1990, "Flag of Bulgaria (1971-1990).svg"}, "Flag of Bulgaria.svg", }, BUR = { name = "Burkina Faso", "Flag of Burkina Faso.svg", }, BWI = { name = "British West Indies", "Flag of the West Indies Federation.svg", }, CAF = { name = "Central African Republic", "Flag of the Central African Republic.svg", }, CAM = { name = "Cambodia", {1970, "Flag of Cambodia.svg"}, {1975, "Flag of the Khmer Republic.svg"}, {1989, "Flag of the People's Republic of Kampuchea.svg"}, {1991, "Flag of the State of Cambodia.svg"}, {1993, "Flag of Cambodia under UNTAC.svg"}, "Flag of Cambodia.svg", }, CAN = { name = "Canada", {1921, "Flag of Canada (1868–1921).svg"}, {1957, "Flag of Canada (1921–1957).svg"}, {1965, "Flag of Canada (1957–1965).svg"}, "Flag of Canada (Pantone).svg", ["Summer Olympics"] = { [1936] = "Canadian Red Ensign 1921-1957 (with disc).svg", }, }, CAY = { name = "Cayman Islands", {2020, "Flag of the Cayman Islands (pre-1999).svg"}, "Flag of the Cayman Islands.svg", ["Commonwealth Games"] = { [2002] = "Flag of the Cayman Islands.svg", [2006] = "Flag of the Cayman Islands.svg", [2010] = "Flag of the Cayman Islands.svg", }, }, CEY = { name = "श्रीलंका", {1947, "British Ceylon flag.svg"}, {1951, "Flag of Ceylon (1948-1951).svg"}, {1971, "Flag of Ceylon (1951-1972).svg"}, "Flag of Sri Lanka.svg", }, CGO = { name = "Republic of the Congo", {1970, "Flag of the Republic of the Congo.svg"}, {1990, "Flag of the People's Republic of Congo.svg"}, "Flag of the Republic of the Congo.svg", }, CHA = { name = "Chad", "Flag of Chad.svg", }, CHI = { name = "Chile", "Flag of Chile.svg", }, CHN = { name = "China", "Flag of the People's Republic of China.svg", }, CIV = { name = "Ivory Coast", "Flag of Côte d'Ivoire.svg", }, CMR = { name = "Cameroon", {1975, "Flag of Cameroon (1961-1975).svg"}, "Flag of Cameroon.svg", }, COD = { name = "Democratic Republic of the Congo", {2003, "Flag of the Democratic Republic of the Congo (1997-2003).svg"}, {2006, "Flag of the Democratic Republic of the Congo (2003-2006).svg"}, "Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg", }, COK = { name = "Cook Islands", {1979, "Flag of the Cook Islands (1973-1979).svg"}, "Flag of the Cook Islands.svg", }, COK_COD = { name = "Congo-Kinshasa", "Flag of Congo-Kinshasa (1966-1971).svg", }, COL = { name = "Colombia", "Flag of Colombia.svg", }, COM = { name = "Comoros", {1996, "Flag of the Comoros (1992-1996).svg"}, {2001, "Flag of the Comoros (1996-2001).svg"}, "Flag of the Comoros.svg", }, COR = { name = "Korea", "Unification flag of Korea.svg", ["Winter Olympics"] = { [2018] = "Unification flag of Korea (pre 2006).svg", }, }, CPV = { name = "Cape Verde", "Flag of Cape Verde.svg", }, CRC = { name = "Costa Rica", "Flag of Costa Rica.svg", }, CRO = { name = "Croatia", "Flag of Croatia.svg", }, CUB = { name = "Cuba", "Flag of Cuba.svg", }, CUR = { name = "Curaçao", "Flag of Curaçao.svg", }, CYP = { name = "Cyprus", {2006, "Flag of Cyprus (1960-2006).svg"}, "Flag of Cyprus.svg", }, CZE = { name = "Czech Republic", "Flag of the Czech Republic.svg", }, DAH = { name = "Dahomey", "Flag of Benin.svg", }, DEN = { name = "Denmark", "Flag of Denmark.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, DJI = { name = "Djibouti", "Flag of Djibouti.svg", }, DMA = { name = "Dominica", {1965, "Flag of Dominica 1955-1965.svg"}, {1978, "Flag of Dominica (1965-1978).svg"}, {1981, "Flag of Dominica (1978-1981).svg"}, {1988, "Flag of Dominica (1981-1988).svg"}, {1990, "Flag of Dominica (1988-1990).svg"}, "Flag of Dominica.svg", }, DOM = { name = "Dominican Republic", "Flag of the Dominican Republic.svg", }, EAI = { name = "Independent Athletes Team", "Panam Sports flag.png", }, ECU = { name = "Ecuador", {2009, "Flag of Ecuador (1900–2009).svg"}, "Flag of Ecuador.svg", }, EGY = { name = "Egypt", {1922, "Flag of Egypt (1882-1922).svg"}, {1952, "Flag of Egypt (1922–1953).svg"}, {1958, "Flag of Egypt (1953–1958).svg"}, {1971, "Flag of the United Arab Republic (1958–1971).svg"}, {1984, "Flag of Egypt (1972–1984).svg"}, "Flag of Egypt.svg", }, ENG = { name = "England", "Flag of England.svg", }, ERI = { name = "Eritrea", "Flag of Eritrea.svg", }, ESA = { name = "El Salvador", "Flag of El Salvador.svg", }, ESP = { name = "Spain", {1931, "Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg"}, {1939, "Flag of Spain (1931–1939).svg"}, {1977, "Flag of Spain (1945–1977).svg"}, {1981, "Flag of Spain (1977–1981).svg"}, "Flag of Spain.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Spain Olympic Flag 1980.svg", }, }, EST = { name = "Estonia", "Flag of Estonia.svg", }, ETH = { name = "Ethiopia", {1974, "Flag of Ethiopia (1897–1974).svg"}, {1975, "Flag of Ethiopia (1974–1975).svg"}, {1987, "Flag of Ethiopia (1975–1987).svg"}, {1991, "Flag of Ethiopia (1987–1991).svg"}, {1995, "Flag of Ethiopia (1991–1996).svg"}, {2009, "Flag of Ethiopia (1996–2009).svg"}, "Flag of Ethiopia.svg", ["Summer Olympics"] = { [1992] = "Flag of Ethiopia (1987–1991).svg", }, }, EUA = { name = "United Team of Germany", {1959, "Flag of Germany.svg"}, "Flag of the German Olympic Team (1960-1968).svg", }, EUN = { name = "Unified Team", "Olympic flag.svg", ["Winter Paralympics"] = "Paralympic flag (1988-1994).svg", ["Paralympics"] = "Paralympic flag (1988-1994).svg", ["Summer Paralympics"] = "Paralympic flag (1988-1994).svg", }, FAR = { name = "Faroe Islands", "Flag of the Faroe Islands.svg", }, FIJ = { name = "Fiji", {1970, "Flag of Fiji (1924–1970).svg"}, "Flag of Fiji.svg", }, FIN = { name = "Finland", {1912, "Flag of Russia.svg"}, "Flag of Finland.svg", }, FINA = { name = "FINA athletes", "FINA logo cropped.svg" }, FLK = { name = "Falkland Islands", {1999, "Flag of the Falkland Islands (1948-1999).svg"}, "Flag of the Falkland Islands.svg", }, FR_YUG = { name = "FR Yugoslavia", "Flag of Yugoslavia (1992–2003); Flag of Serbia and Montenegro (2003–2006).svg", }, FRA = { name = "France", "Flag of France.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, FRG = { name = "West Germany", {1959, "Flag of Germany.svg"}, {1968, "Flag of the German Olympic Team (1960-1968).svg"}, "Flag of Germany.svg", }, FRN = { name = "Rhodesia and Nyasaland", "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg", }, FRT = { name = "FINA Refugee Team", "FINA logo cropped.svg" }, FSA = { name = "Federation of South Arabia", "Flag of the Federation of South Arabia.svg", }, FSM = { name = "Federated States of Micronesia", "Flag of the Federated States of Micronesia.svg", }, GAB = { name = "Gabon", "Flag of Gabon.svg", }, GAM = { name = "The Gambia", "Flag of The Gambia.svg", }, GBR = { name = "Great Britain", "Flag of the United Kingdom.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, GBR_WCA = { name = "Great Britain and Northern Ireland", "Flag of the United Kingdom.svg", }, GBS = { name = "Guinea-Bissau", "Flag of Guinea-Bissau.svg", }, GCO = { name = "Gold Coast", "Flag of the Gold Coast.svg", }, GDR = { name = "East Germany", {1959, "Flag of East Germany.svg"}, {1968, "Flag of the German Olympic Team (1960-1968).svg"}, "Flag of East Germany.svg", }, GEO = { name = "Georgia", {2003, "Flag of Georgia (1990–2004).svg"}, "Flag of Georgia.svg", }, GEQ = { name = "Equatorial Guinea", "Flag of Equatorial Guinea.svg", }, GER = { name = "Germany", {1912, "Flag of the German Empire.svg"}, {1932, "Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg"}, {1945, "Flag of the German Reich (1935–1945).svg"}, "Flag of Germany.svg", }, GGY = { name = "Guernsey", {1985, "Flag of Guernsey (1936).svg"}, "Flag of Guernsey.svg", }, GHA = { name = "Ghana", {1957, "Flag of the Gold Coast.svg"}, {1961, "Flag of the Union of African States (1958-1961).svg"}, {1962, "Flag of the Union of African States (1961-1962).svg"}, {1966, "Flag of Ghana (1964-1966).svg"}, "Flag of Ghana.svg", }, GIB = { name = "Gibraltar", {1981, "Government Ensign of Gibraltar 1939-1999.svg"}, "Flag of Gibraltar.svg", }, GRE = { name = "Greece", {1969, "Flag of Greece (1828-1978).svg"}, {1975, "Flag of Greece (1970-1975).svg"}, {1978, "Flag of Greece (1828-1978).svg"}, "Flag of Greece.svg", ["Winter Olympics"] = { [1976] = "Flag of Greece.svg", }, }, GRN = { name = "Grenada", {1974, "Flag of Grenada (1967–1974).svg"}, "Flag of Grenada.svg", }, GUA = { name = "Guatemala", "Flag of Guatemala.svg", }, GUI = { name = "Guinea", "Flag of Guinea.svg", }, GUM = { name = "Guam", "Flag of Guam.svg", }, GUY = { name = "Guyana", {1906, "Flag of British Guiana (1875–1906).svg"}, {1919, "Flag of British Guiana (1906-1919).svg"}, {1955, "Flag of British Guiana (1919-1955).svg"}, {1966, "Flag of British Guiana (1955–1966).svg"}, "Flag of Guyana.svg", }, HAI = { name = "Haiti", {1963, "Flag of Haiti (1859–1964).svg"}, {1986, "Flag of Haiti (1964–1986).svg"}, "Flag of Haiti.svg", }, HBR = { name = "British Honduras", "Flag of British Honduras.svg", }, HKG = { name = "Hong Kong", {1955, "Flag of Hong Kong (1876–1941 and 1945–1955).svg"}, {1959, "Flag of Hong Kong (1955–1959).svg"}, {1997, "Flag of Hong Kong (1959–1997).svg"}, "Flag of Hong Kong.svg", }, HKG_CGF = { name = "Hong Kong", {1955, "Flag of Hong Kong 1876.svg"}, {1959, "Flag of Hong Kong 1955.svg"}, "Flag of Hong Kong (1959–1997).svg" }, HNL = { name = "Haudenosaunee", "Flag of the Iroquois Confederacy.svg" }, HON = { name = "Honduras", {1949, "Flag of Honduras (1866-1949).svg"}, {2022, "Flag of Honduras (before 2022).svg"}, "Flag of Honduras.svg", }, HUN = { name = "Hungary", {1918, "Flag of Hungary (1867-1918).svg"}, {1946, "Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946; 3-2 aspect ratio).svg"}, {1949, "Flag of Hungary (1946-1949, 1956-1957).svg"}, {1955, "Flag of Hungary (1949-1956).svg"}, {1957, "Flag of Hungary (1946-1949, 1956-1957).svg"}, "Flag of Hungary.svg", }, IFA = { name = "Independent FINA Athletes", "FINA logo cropped.svg" }, IFS = { name = "Irish Free State", "Flag of Ireland.svg", }, IAA = { name = "Independent Asian Athletes", "Olympic flag.svg", }, IHO = { name = "Dutch East Indies", "Flag of the Netherlands.svg", }, INA = { name = "Indonesia", "Flag of Indonesia.svg", }, IND = { name = "भारत", {1946, "British Raj Red Ensign.svg"}, {2012, "Flag of India.svg"}, "Flag of India.svg", ["Summer Olympics"] = { [1936] = "Flag of the Governor-General of India (1885–1947).svg", }, }, INT = { name = "International team", "Flag placeholder.svg", }, IOA_2000 = { name = "Individual Olympic Athletes", "Olympic flag.svg", }, IOC = { name = "Athletes from Kuwait", "Olympic flag.svg", }, IOM = { name = "Isle of Man", "Flag of the Isle of Man.svg", }, IOP = { name = "Independent Olympic Participants", "Olympic flag.svg", }, ['IOP, IOA, OAR'] = { name = "Independent Olympians", "Olympic flag.svg", }, IOW = { name = "Isle of Wight", "Flag of the Isle of Wight.svg", }, IPA = { name = "Individual Paralympic Athletes", "Paralympic flag.svg", }, IPP = { name = "Independent Paralympic Participants", "Paralympic flag (1988-1994).svg", }, IRE = { name = "Ireland", "Green harp flag of Ireland.svg", }, IRI = { name = "Iran", {1932, "Early 20th Century Qajar Flag.svg"}, {1964, "State Flag of Iran (1933-1964).svg"}, {1980, "State Flag of Iran (1964-1980).svg"}, "Flag of Iran.svg", ["Summer Olympics"] = { [1964] = "State Flag of Iran (1964-1980).svg", }, }, IRL = { name = "Ireland", "Flag of Ireland.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, IRQ = { name = "Iraq", {1959, "Flag of Iraq (1921–1959).svg"}, {1963, "Flag of Iraq (1959-1963).svg"}, {1991, "Flag of Iraq (1963–1991).svg"}, {2003, "Flag of Iraq (1991-2004).svg"}, {2007, "Flag of Iraq (2004-2008).svg"}, "Flag of Iraq.svg", }, ISL = { name = "Iceland", {1915, "Flag of Denmark.svg"}, {1944, "Light Blue Flag of Iceland.svg"}, "Flag of Iceland.svg", }, ISR = { name = "Israel", "Flag of Israel.svg", }, ISV = { name = "Virgin Islands", countrydata_name = "U.S. Virgin Islands", "Flag of the United States Virgin Islands.svg", }, ITA = { name = "Italy", {1946, "Flag of Italy (1861-1946).svg"}, {2002, "Flag of Italy.svg"}, {2006, "Flag of Italy (2003–2006).svg"}, "Flag of Italy.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, IVB = { name = "British Virgin Islands", "Flag of the British Virgin Islands.svg", }, JAM = { name = "Jamaica", {1957, "Flag of Jamaica (1906-1957).svg"}, {1962, "Flag of Jamaica (1957-1962).svg"}, "Flag of Jamaica.svg", }, JER = { name = "Jersey", {1980, "Flag of Jersey (pre 1981).svg"}, "Flag of Jersey.svg", }, JOR = { name = "Jordan", "Flag of Jordan.svg", }, JPN = { name = "Japan", {1999, "Flag of Japan (1870-1999).svg"}, "Flag of Japan.svg", }, KAZ = { name = "Kazakhstan", "Flag of Kazakhstan.svg", }, KEN = { name = "Kenya", {1963, "Flag of British East Africa.svg"}, "Flag of Kenya.svg", }, KGZ = { name = "Kyrgyzstan", {2023, "Flag of Kyrgyzstan (1992–2023).svg"}, "Flag of Kyrgyzstan.svg", }, KHM = { name = "Khmer Republic", "Flag of the Khmer Republic.svg", }, KIR = { name = "Kiribati", "Flag of Kiribati.svg", }, KOR = { name = "South Korea", {1948, "Flag of South Korea (1945-1948).svg"}, {1949, "Flag of South Korea (1948-1949).svg"}, {1984, "Flag of South Korea (1949-1984).svg"}, {1997, "Flag of South Korea (1984-1997).svg"}, {2011, "Flag of South Korea (1997-2011).svg"}, "Flag of South Korea.svg" }, KOS = { name = "Kosovo", "Flag of Kosovo.svg", }, KSA = { name = "Saudi Arabia", {1973, "Flag of Saudi Arabia (1938-1973).svg"}, "Flag of Saudi Arabia.svg", }, KUW = { name = "Kuwait", "Flag of Kuwait.svg", }, LAO = { name = "Laos", {1975, "Flag of Laos (1952-1975).svg"}, "Flag of Laos.svg", }, LAT = { name = "Latvia", "Flag of Latvia.svg", }, LBA = { name = "Libya", {1968, "Flag of Libya (1951–1969).svg"}, {1972, "Flag of Libya (1969–1972).svg"}, {1977, "Flag of Libya (1972–1977).svg"}, {2011, "Flag of Libya (1977–2011).svg"}, "Flag of Libya.svg", }, LBN = { name = "Lebanon", "Flag of Lebanon.svg", }, LBR = { name = "Liberia", "Flag of Liberia.svg", }, LCA = { name = "Saint Lucia", {1967, "Flag of Saint Lucia (1939-1967).svg"}, {1979, "Flag of Saint Lucia (1967-1979).svg"}, {2002, "Flag of Saint Lucia (1979-2002).svg"}, "Flag of Saint Lucia.svg", }, LES = { name = "Lesotho", {1987, "Flag of Lesotho (1966–1987).svg"}, {2006, "Flag of Lesotho (1987-2006).svg"}, "Flag of Lesotho.svg", }, LIE = { name = "Liechtenstein", {1921, "Flag of Liechtenstein (1852-1921).svg"}, {1937, "Flag of Liechtenstein (1921-1937).svg"}, {1982, "Flag of Liechtenstein (1937–1982).svg"}, "Flag of Liechtenstein.svg", }, LTU = { name = "Lithuania", {1940, "Flag of Lithuania (1918-1940).svg"}, {2004, "Flag of Lithuania (1988-2004).svg"}, "Flag of Lithuania.svg", ["Summer Olympics"] = { [2004] = "Flag of Lithuania.svg", }, }, LUX = { name = "Luxembourg", "Flag of Luxembourg.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, MAA = { name = "Sint Maarten", "Flag of Sint Maarten.svg", }, MAC = { name = "Macau", {1999, "Bandeira do Leal Senado.svg"}, "Flag of Macau.svg", }, MAD = { name = "Madagascar", "Flag of Madagascar.svg", }, MAL = { name = "Malaya", "Flag of Malaya.svg", }, MAR = { name = "Morocco", "Flag of Morocco.svg", }, MAS = { name = "Malaysia", {1963, "Flag of Malaya.svg"}, "Flag of Malaysia.svg", }, MAW = { name = "Malawi", {2009, "Flag of Malawi.svg"}, {2012, "Flag of Malawi (2010-2012).svg"}, "Flag of Malawi.svg", ["Summer Olympics"] = { [2012] = "Flag of Malawi.svg", }, }, MDA = { name = "Moldova", "Flag of Moldova.svg", }, MDV = { name = "Maldives", "Flag of Maldives.svg", }, MEX = { name = "Mexico", {1916, "Flag of Mexico (1893-1916).svg"}, {1934, "Flag of Mexico (1916–1934).svg"}, {1968, "Flag of Mexico (1934-1968).svg"}, "Flag of Mexico.svg", ["Summer Olympics"] = { [1968] = "Flag of Mexico.svg", }, }, MGL = { name = "Mongolia", {1991, "Flag of the Mongolian People's Republic (1945–1992).svg"}, "Flag of Mongolia.svg", ["Winter Olympics"] = { [1992] = "Flag of the People's Republic of Mongolia (1940-1992).svg", }, }, MHL = { name = "Marshall Islands", "Flag of the Marshall Islands.svg", }, MIX = { name = "Mixed-NOCs", "Olympic flag.svg", }, MKD = { name = "Macedonia", "Flag of Macedonia.svg", }, MKD_2019 = { name = "North Macedonia", "Flag of North Macedonia.svg", }, MLI = { name = "Mali", "Flag of Mali.svg", }, MLT = { name = "Malta", {1943, "Flag of Malta (1923-1943).svg"}, {1964, "Flag of Malta (1943-1964).svg"}, "Flag of Malta.svg", ["Summer Olympics"] = { [1948] = "Flag of Malta (1943).svg", }, }, MNE = { name = "Montenegro", "Flag of Montenegro.svg", }, MNT = { name = "Montserrat", "Flag of Montserrat.svg", }, MON = { name = "Monaco", "Flag of Monaco.svg", }, MOZ = { name = "Mozambique", {1983, "Flag of Mozambique (1975-1983).svg"}, "Flag of Mozambique.svg", }, MRI = { name = "Mauritius", {1923, "Flag of Mauritius (1906–1923).svg"}, {1968, "Flag of Mauritius (1923–1968).svg"}, "Flag of Mauritius.svg", }, MTN = { name = "Mauritania", {2016, "Flag of Mauritania (1959–2017).svg"}, "Flag of Mauritania.svg", }, MYA = { name = "Myanmar", {1973, "Flag of Burma (1948-1974).svg"}, {2010, "Flag of Myanmar (1974-2010).svg"}, "Flag of Myanmar.svg", }, NAM = { name = "नामिबिया", "Flag of Namibia.svg", }, NBO = { name = "North Borneo", "Flag of North Borneo (1948-1963).svg", }, NCA = { name = "Nicaragua", "Flag of Nicaragua.svg", }, NCL = { name = "New Caledonia", "Flag of New Caledonia.svg", ["Asian Indoor and Martial Arts Games"] = { [2017] = "Flag of France.svg", }, }, NED = { name = "Netherlands", "Flag of the Netherlands.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, NEP = { name = "Nepal", "Flag of Nepal.svg", }, NEW = { name = "Newfoundland", "Newfoundland Red Ensign.png", }, NFI = { name = "Norfolk Island", "Flag of Norfolk Island.svg", }, NGR = { name = "नायजेरिया", {1952, "Flag of Nigeria (1914–1952).svg"}, {1960, "Flag of Nigeria (1952–1960).svg"}, "Flag of Nigeria.svg", }, NIG = { name = "Niger", "Flag of Niger.svg", }, NIR = { name = "Northern Ireland", "Ulster banner.svg", }, NIU = { name = "Niue", "Flag of Niue.svg", }, NMI = { name = "Northern Mariana Islands", "Flag of the Northern Mariana Islands.svg", }, NOR = { name = "Norway", "Flag of Norway.svg", }, NPA = { name = "Neutral Paralympic Athletes", "Paralympic flag.svg", }, NRH = { name = "Northern Rhodesia", "Flag of Northern Rhodesia (1939-1953).svg", }, NRU = { name = "Nauru", "Flag of Nauru.svg", }, NZL = { name = "New Zealand", "Flag of New Zealand.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Flag of New Zealand Olympic Committee (1979-1994).svg", }, }, OAR = { name = "Olympic Athletes from Russia", "Olympic flag.svg", }, OMA = { name = "Oman", {1995, "Flag of Oman (1970-1995).svg"}, "Flag of Oman.svg", }, PAK = { name = "पाकिस्तान", "Flag of Pakistan.svg", }, PAN = { name = "Panama", "Flag of Panama.svg", }, PAR = { name = "Paraguay", {1954, "Flag of Paraguay (1842-1954).svg"}, {1988, "Flag of Paraguay (1954-1988).svg"}, {1990, "Flag of Paraguay (1988-1990).svg"}, {2013, "Flag of Paraguay (1990-2013).svg"}, "Flag of Paraguay.svg", }, PER = { name = "Peru", {1950, "Flag of Peru (1825-1950).svg"}, "Flag of Peru.svg", }, PHI = { name = "Philippines", {1935, "Flag of the Philippines (1919-1936).svg"}, {1984, "Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg"}, {1986, "Flag_of_the_Philippines_(light_blue).svg"}, {1997, "Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg"}, "Flag of the Philippines.svg", ["Asian Games"] = { [1986] = "Flag of the Philippines (navy blue).svg", }, }, PLE = { name = "Palestine", "Flag of Palestine.svg", }, PLW = { name = "Palau", "Flag of Palau.svg", }, PNG = { name = "Papua New Guinea", {1965, "Flag of the Territory of New Guinea.svg"}, {1970, "Flag of Papua New Guinea 1965.svg"}, "Flag of Papua New Guinea.svg", }, POL = { name = "Poland", {1928, "Flag of Poland (1919-1928).svg"}, {1979, "Flag of Poland (1928-1980).svg"}, "Flag of Poland.svg", }, POR = { name = "Portugal", "Flag of Portugal.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Flag of Portugal-1980-Olympics.svg", }, }, PRK = { name = "North Korea", {1947, "Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg"}, {1991, "Flag of North Korea (1948–1992).svg"}, "Flag of North Korea.svg", }, PUR = { name = "Puerto Rico", {1951, "Puerto Rico Azul Celeste.png"}, {1995, "Flag of Puerto Rico (1952-1995).svg"}, "Flag of Puerto Rico.svg", ["Summer Olympics"] = { [1948] = "Puerto rico national sport flag.svg", [1952] = "Puerto rico national sport flag.svg", [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, PYF = { name = "French Polynesia", "Flag of French Polynesia.svg", }, QAT = { name = "Qatar", "Flag of Qatar.svg", }, RHO = { name = "Rhodesia", {1953, "Flag of Southern Rhodesia.svg"}, {1963, "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg"}, {1968, "Flag of Rhodesia (1964).svg"}, "Flag of Rhodesia.svg", }, ROA = { name = "Refugee Olympic Team", "Olympic flag.svg", }, ROC = { name = "Republic of China", {1928, "Flag of the Republic of China (1912-1928).svg"}, "Flag of the Republic of China.svg", }, ROC_Formosa = { name = "Formosa", "Flag of the Republic of China.svg", }, ROC_Taiwan = { name = "Taiwan", "Flag of the Republic of China.svg", }, ROC_2020 = { name = "ROC", "Russian Olympic Committee flag.png", }, ROM = { name = "Romania", {1948, "Flag of Romania.svg"}, {1952, "Flag of Romania (1948-1952).svg"}, {1965, "Flag of Romania (1952-1965).svg"}, {1989, "Flag of Romania (1965-1989).svg"}, "Flag of Romania.svg", }, RPC = { name = "RPC", "Flag placeholder.svg", }, RPT = { name = "Refugee Paralympic Team", "Paralympic flag (2019).svg", }, RSA = { name = "दक्षिण आफ्रिका", {1910, "Flag of the United Kingdom.svg"}, {1927, "Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg"}, {1994, "Flag of South Africa (1928–1982).svg"}, "Flag of South Africa.svg", ["Winter Olympics"] = { [1994] = "South African Olympic Flag 1994.gif", }, ["Summer Olympics"] = { [1992] = "South African Olympic Flag.svg", }, }, RU1 = { name = "Russian Empire", "Flag of Russia.svg", }, RUS = { name = "Russia", {1993, "Flag of Russia (1991–1993).svg"}, "Flag of Russia.svg", }, RWA = { name = "Rwanda", {1961, "Flag of Rwanda (1959-1961).svg"}, {2001, "Flag of Rwanda (1962-2001).svg"}, "Flag of Rwanda.svg", }, SAA = { name = "Saar", "Flag of Saar (1947–1956).svg", }, SAM = { name = "Samoa", "Flag of Samoa.svg", }, SAR = { name = "Sarawak", "Flag of the Crown Colony of Sarawak (1946).svg", }, SCG = { name = "Serbia and Montenegro", "Flag of Serbia and Montenegro.svg", }, SCN = { name = "Saint Christopher-Nevis-Anguilla", "Flag of Saint Christopher-Nevis-Anguilla.svg", }, SCO = { name = "Scotland", "Flag of Scotland.svg", }, SEN = { name = "Senegal", "Flag of Senegal.svg", }, SEY = { name = "Seychelles", {1995, "Flag of Seychelles (1977–1996).svg"}, "Flag of Seychelles.svg", }, SGP = { name = "Singapore", {1959, "Flag of Singapore (1946-1959).svg"}, "Flag of Singapore.svg", }, SHE = { name = "Saint Helena", {1984, "Flag of Saint Helena (1874-1984).svg"}, "Flag of Saint Helena.svg", }, SKN = { name = "Saint Kitts and Nevis", {1983, "Flag of Saint Christopher-Nevis-Anguilla.svg"}, "Flag of Saint Kitts and Nevis.svg", }, SLE = { name = "Sierra Leone", {1961, "Flag of Sierra Leone 1916-1961.gif"}, "Flag of Sierra Leone.svg", }, SLO = { name = "Slovenia", "Flag of Slovenia.svg", }, SMF = { name = "Suspended Member Federation", {2022, "FINA logo cropped.svg"}, "Flag of World Aquatics.svg", }, SMR = { name = "San Marino", {2010, "Flag of San Marino (before 2011).svg"}, "Flag of San Marino.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, SOL = { name = "Solomon Islands", "Flag of the Solomon Islands.svg", }, SOM = { name = "Somalia", "Flag of Somalia.svg", }, SRB = { name = "Serbia", {1918, "State Flag of Serbia (1882-1918).svg"}, {1944, "Flag of Serbia, 1941-1944.svg"}, {1992, "Flag of SR Serbia.svg"}, {2004, "Flag of Serbia (1992-2004).svg"}, {2010, "Flag of Serbia (2004-2010).svg"}, "Flag of Serbia.svg", }, SRH = { name = "Southern Rhodesia", "Flag of Southern Rhodesia.svg", }, SRI = { name = "Sri Lanka", {1947, "British Ceylon flag.svg"}, {1951, "Flag of Ceylon (1948-1951).svg"}, {1971, "Flag of Ceylon (1951-1972).svg"}, "Flag of Sri Lanka.svg", }, SSD = { name = "South Sudan", "Flag of South Sudan.svg", }, STP = { name = "São Tomé and Príncipe", "Flag of São Tomé and Príncipe.svg", }, SUD = { name = "Sudan", {1970, "Flag of Sudan (1956-1970).svg"}, "Flag of Sudan.svg", }, SUI = { name = "Switzerland", "Flag of Switzerland.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, SUR = { name = "Suriname", {1975, "Flag of Dutch Guyana.svg"}, "Flag of Suriname.svg", }, SVG = { name = "Saint Vincent and the Grenadines", {1979, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines (1907-1979).svg"}, {1984, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines (1979-1985).svg"}, {1985, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines (1985).svg"}, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg", }, SVK = { name = "Slovakia", "Flag of Slovakia.svg", }, SWE = { name = "Sweden", {1905, "Swedish civil ensign (1844–1905).svg"}, {1906, "Flag of Sweden (pre-1906).svg"}, "Flag of Sweden.svg", }, SWZ = { name = "Swaziland", "Flag of Swaziland.svg", }, SWZ_YO2018 = { name = "Eswatini", "Flag of Swaziland.svg", }, SYR = { name = "Syria", {1958, "Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg"}, {1961, "Flag of the United Arab Republic (1958–1971).svg"}, {1963, "Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg"}, {1971, "Flag of Syria (1963–1972).svg"}, {1979, "Flag of Syria (1972–1980).svg"}, "Flag of Syria.svg", }, TAG = { name = "Tanganyika", "Flag of Tanganyika.svg", }, TAH = { name = "Tahiti", "Flag of French Polynesia.svg", }, TAN = { name = "Tanzania", {1964, "Flag of Tanganyika.svg"}, "Flag of Tanzania.svg", }, TCA = { name = "Turks and Caicos Islands", "Flag of the Turks and Caicos Islands.svg", }, TCH = { name = "Czechoslovakia", "Flag of Czechoslovakia.svg", }, TGA = { name = "Tonga", "Flag of Tonga.svg", }, THA = { name = "Thailand", "Flag of Thailand.svg", }, TJK = { name = "Tajikistan", "Flag of Tajikistan.svg", }, TKL = { name = "Tokelau", "Flag of Tokelau.svg", }, TKM = { name = "Turkmenistan", {1973, "Flag of Turkmen SSR (1956).svg"}, {1991, "Flag of the Turkmen SSR.svg"}, {1996, "Flag of Turkmenistan (1992-1997).svg"}, {2000, "Flag of Turkmenistan (1997-2001).svg"}, "Flag of Turkmenistan.svg", }, TLS = { name = "East Timor", "Flag of East Timor.svg", }, TOG = { name = "Togo", "Flag of Togo.svg", }, TPE = { name = "Chinese Taipei", {1979, "Flag of the Republic of China.svg"}, "Flag of Chinese Taipei for Olympic games.svg", ["Asian Para Games"] = "Chinese Taipei Paralympic Flag.svg", ["Summer Paralympics"] = "Chinese Taipei Paralympic Flag.svg", ["Universiade"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Summer Universiade"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Winter Universiade"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Summer World University Games"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Winter World University Games"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", }, TRI = { name = "Trinidad and Tobago", {1958, "Flag of Trinidad and Tobago (1889–1958).svg"}, "Flag of Trinidad and Tobago.svg", }, TUN = { name = "Tunisia", {1999, "Flag of Tunisia (1959–1999).svg"}, "Flag of Tunisia.svg", }, TUR = { name = "Turkey", {1936, "Flag of the Ottoman Empire.svg"}, "Flag of Turkey.svg", }, TUV = { name = "Tuvalu", "Flag of Tuvalu.svg", }, UAE = { name = "United Arab Emirates", "Flag of the United Arab Emirates.svg", }, UAR = { name = "United Arab Republic", "Flag of the United Arab Republic.svg", }, UGA = { name = "युगांडा", {1962, "Flag of the Uganda Protectorate.svg"}, "Flag of Uganda.svg", }, UKR = { name = "Ukraine", "Flag of Ukraine.svg", }, URS = { name = "Soviet Union", {1936, "Flag of the Soviet Union (1924–1936).svg"}, {1955, "Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg"}, "Flag of the Soviet Union.svg", }, URU = { name = "Uruguay", "Flag of Uruguay.svg", }, USA = { name = "United States", {1896, "US flag 44 stars.svg"}, {1908, "US flag 45 stars.svg"}, {1912, "US flag 46 stars.svg"}, {1959, "US flag 48 stars.svg"}, {1960, "US flag 49 stars.svg"}, "Flag of the United States.svg", ["Summer Olympics"] = { [1912] = "US flag 48 stars.svg", [1960] = "Flag of the United States.svg", }, ["Pan American Games"] = { [1959] = "US flag 49 stars.svg", }, }, UZB = { name = "Uzbekistan", "Flag of Uzbekistan.svg", }, VAN = { name = "Vanuatu", "Flag of Vanuatu.svg", }, VEN = { name = "Venezuela", {1930, "Flag of Venezuela (1905–1930).svg"}, {1954, "Flag of Venezuela (1930–1954).svg"}, {2006, "Flag of Venezuela (1954–2006).png"}, "Flag of Venezuela.svg", ["Summer Olympics"] = { [2020] = "Flag of Venezuela (state).svg", }, }, VIE = { name = "Vietnam", {1975, "Flag of South Vietnam.svg"}, "Flag of Vietnam.svg", }, VNM = { name = "South Vietnam", {1975, "Flag of South Vietnam.svg"}, "Flag of Vietnam.svg", }, VOL = { name = "Upper Volta", "Flag of Upper Volta.svg", }, WAL = { name = "Wales", {1952, "Flag of Wales 2.svg"}, {1959, "Flag of Wales (1953-1959).svg"}, "Flag of Wales 2.svg", }, WLF = { name = "Wallis and Futuna", "Flag of Wallis and Futuna.svg", }, WSM = { name = "Western Samoa", "Flag of Samoa.svg", }, YAR = { name = "North Yemen", "Flag of North Yemen.svg", }, YEM = { name = "Yemen", "Flag of Yemen.svg", }, YMD = { name = "South Yemen", "Flag of South Yemen.svg", }, YUG = { name = "Yugoslavia", {1941, "Flag of the Kingdom of Yugoslavia.svg"}, {1946, "Flag of the Democratic Federal Yugoslavia.svg"}, {1992, "Flag of SFR Yugoslavia.svg"}, {2002, "Flag of Serbia and Montenegro.svg"}, "Flag of SFR Yugoslavia.svg", }, ZAI = { name = "Zaire", "Flag of Zaire (1971–1997).svg", }, ZAM = { name = "Zambia", {1953, "Flag of Northern Rhodesia (1939-1953).svg"}, {1963, "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg"}, {1995, "Flag of Zambia (1964-1996).svg"}, "Flag of Zambia.svg", }, ZIM = { name = "झिम्बाब्वे", {1953, "Flag of Southern Rhodesia.svg"}, {1963, "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg"}, {1968, "Flag of Rhodesia (1964).svg"}, {1978, "Flag of Rhodesia.svg"}, {1979, "Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg"}, "Flag of Zimbabwe.svg", }, ZZX = { name = "Mixed team", "Olympic flag.svg", }, } return { countryAliases = countryAliases, countries = countries, } 8naupjyfe855t8hephz760y7xy3pt5n 2711233 2711232 2026-09-22T10:40:25Z Ganesh591 62733 2711233 Scribunto text/plain -- Constant data used by [[Module:Country alias]]. local countryAliases = { -- Countries with identical definitions. ANG_CGF = "AIA", ATG = "ANT", BHR = "BHN", BRN = "BHN", CUW = "CUR", EOR = "ROA", FAI = "FLK", FRO = "FAR", GUE = "GGY", HOL = "NED", IOA = "AOI", IRN = "IRI", JEY = "JER", LIB = "LBN", MSR = "MNT", NGU = "PNG", NIC = "NCA", NFK = "NFI", OMN = "OMA", RAU = "UAR", ROT = "ROA", ROU = "ROM", SHN = "SHE", VIN = "SVG", SWK = "SAR", SIN = "SGP", SAF = "RSA", SAU = "KSA", TON = "TGA", TTO = "TRI", TCI = "TCA", TKS = "TCA", TMP = "TLS", } local countries = { EXA = { -- example for testing name = "Example Country", countrydata_name = "U.S. Example Country", -- optional, use when Template:Country data {name} would not be correct {1951, "Flag1951.svg"}, -- year <= 1951 {1995, "Flag1995.svg"}, -- 1951 < year <= 1995 "Flag of test.svg", -- otherwise ["Paralympics"] = "Paralympics.svg", ["Summer Olympics"] = { [1948] = "SO1948.svg", [1952] = "SO1952.svg", [1980] = "SO1980.svg", }, ["Winter Olympics"] = { [1956] = "WO1956.svg", [1964] = "WO1964.svg", }, }, ADN = { name = "Aden", "Flag of the Colony of Aden.svg", }, AFG = { name = "अफगाणिस्तान", {1973, "Flag of Afghanistan (1931–1973).svg"}, {1978, "Flag of Afghanistan (1974–1978).svg"}, {1987, "Flag of Afghanistan (1980–1987).svg"}, {1992, "Flag of Afghanistan (1987–1992).svg"}, {1996, "Flag of Afghanistan (1992–2001).svg"}, {2003, "Flag of Afghanistan (2002–2004).svg"}, {2021, "Flag of Afghanistan (2004–2021).svg"}, "Flag of Afghanistan.svg", ["Asian Games"] = { [2022] = "Flag of Afghanistan (2004–2021).svg", }, }, AHO = { name = "Netherlands Antilles", {1985, "Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg"}, "Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg", ["Pan American Games"] = { [2011] = "Flag of PASO.svg", }, }, AIA = { name = "Anguilla", "Flag of Anguilla.svg", }, AIN = { name = "Individual Neutral Athletes", "Individual Neutral Athletes at the 2024 Summer Olympics Flag.svg", }, ALB = { name = "Albania", {1991, "Flag of Albania (1946–1992).svg"}, {2001, "Flag of Albania (1992–2002).svg"}, "Flag of Albania.svg", }, ALG = { name = "Algeria", "Flag of Algeria.svg", }, ANA = { name = "Authorised Neutral Athletes", "ANA flag (2017).svg", }, AND = { name = "Andorra", "Flag of Andorra.svg", ["Summer Olympics"] = { [1976] = "Flag of Andorra (civil).svg", [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, ANG = { name = "Angola", "Flag of Angola.svg", }, ANT = { name = "Antigua and Barbuda", {1966, "Missing Blue Ensign.svg"}, "Flag of Antigua and Barbuda.svg", }, ANZ = { name = "Australasia", "Flag of Australasian team for Olympic games.svg", }, AOI = { name = "Independent Olympic Athletes", "Olympic flag.svg", }, ARG = { name = "Argentina", "Flag of Argentina.svg", }, ARM = { name = "Armenia", "Flag of Armenia.svg", }, ART = { name = "Athlete Refugee Team", {2021, "IAAF flag (2017).svg"}, "ART flag (2022).svg", ["Asian Indoor and Martial Arts Games"] = { [2017] = "Olympic flag.svg", }, ["World Aquatics Championships"] = "Flag of World Aquatics.svg", }, ART_AIMAG = { name = "Refugee Team", "Olympic flag.svg", }, ARU = { name = "Aruba", "Flag of Aruba.svg", }, ASA = { name = "American Samoa", "Flag of American Samoa.svg", }, AUS = { name = "Australia", {1900, "Flag of the United Kingdom.svg"}, {1909, "Flag of Australia (1903–1908).svg"}, "Flag of Australia.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, ["Winter Olympics"] = { [1952] = "Civil Ensign of Australia.svg", }, }, AUT = { name = "Austria", {1912, "Flag of the Habsburg Monarchy.svg"}, "Flag of Austria.svg", }, AZE = { name = "Azerbaijan", "Flag of Azerbaijan.svg", {2013, "Flag of Azerbaijan (1991–2013).svg"}, }, BAH = { name = "Bahamas", {1923, "Flag of the Bahamas (1904–1923).svg"}, {1953, "Flag of the Bahamas (1923–1953).svg"}, {1964, "Flag of the Bahamas (1953–1964).svg"}, {1972, "Flag of the Bahamas (1964–1973).svg"}, "Flag of the Bahamas.svg", }, BAN = { name = "बांगलादेश", "Flag of Bangladesh.svg", }, BAR = { name = "Barbados", {1966, "Flag of Barbados (1870–1966).svg"}, "Flag of Barbados.svg", }, BDI = { name = "Burundi", "Flag of Burundi.svg", }, BEL = { name = "Belgium", "Flag of Belgium (civil).svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, BEN = { name = "Benin", {1990, "Flag of Benin (1975–1990).svg"}, "Flag of Benin.svg", }, BER = { name = "Bermuda", {1999, "Flag of Bermuda (1910–1999).svg"}, "Flag of Bermuda.svg", }, BGU = { name = "British Guiana", {1906, "Flag of British Guiana (1875–1906).svg"}, {1919, "Flag of British Guiana (1906–1919).svg"}, {1955, "Flag of British Guiana (1919–1955).svg"}, "Flag of British Guiana (1955–1966).svg", }, BHN = { name = "Bahrain", {2001, "Flag of Bahrain (1972–2002).svg"}, "Flag of Bahrain.svg", }, BHU = { name = "Bhutan", "Flag of Bhutan.svg", }, BIH = { name = "Bosnia and Herzegovina", {1997, "Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg"}, "Flag of Bosnia and Herzegovina.svg", }, BIR = { name = "Burma", {1973, "Flag of Burma (1948–1974).svg"}, {2010, "Flag of Myanmar (1974–2010).svg"}, "Flag of Myanmar.svg", }, BIZ = { name = "Belize", {1981, "Flag of British Honduras (1919-1981).svg"}, {2019, "Flag of Belize (1981-2019).svg"}, "Flag of Belize.svg", }, BLR = { name = "Belarus", {1991, "Flag of Byelorussian SSR.svg"}, {1994, "Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg"}, {2012, "Flag of Belarus (1995-2012).svg"}, "Flag of Belarus.svg", }, BNB = { name = "British North Borneo", "Flag of North Borneo (1948-1963).svg", }, BOH = { name = "Bohemia", "Flag of Bohemia.svg", ["Summer Olympics"] = { [1912] = "Bohemian Olympic Flag (1912).svg", }, }, BOL = { name = "Bolivia", "Flag of Bolivia.svg", }, BOT = { name = "Botswana", "Flag of Botswana.svg", }, BRA = { name = "Brazil", {1960, "Flag of Brazil (1889-1960).svg"}, {1968, "Flag of Brazil (1960-1968).svg"}, {1991, "Flag of Brazil (1968-1992).svg"}, "Flag of Brazil.svg", ["Summer Olympics"] = { [1960] = "Flag of Brazil (1960-1968).svg", [1968] = "Flag of Brazil (1968-1992).svg", }, ["Winter Olympics"] = { [1992] = "Flag of Brazil (1968-1992).svg", }, }, BRU = { name = "Brunei", "Flag of Brunei.svg", }, BUL = { name = "Bulgaria", {1946, "Flag of Bulgaria.svg"}, {1947, "Flag of Bulgaria (1946-1948).svg"}, {1967, "Flag of Bulgaria (1948-1967).svg"}, {1971, "Flag of Bulgaria (1967-1971).svg"}, {1990, "Flag of Bulgaria (1971-1990).svg"}, "Flag of Bulgaria.svg", }, BUR = { name = "Burkina Faso", "Flag of Burkina Faso.svg", }, BWI = { name = "British West Indies", "Flag of the West Indies Federation.svg", }, CAF = { name = "Central African Republic", "Flag of the Central African Republic.svg", }, CAM = { name = "Cambodia", {1970, "Flag of Cambodia.svg"}, {1975, "Flag of the Khmer Republic.svg"}, {1989, "Flag of the People's Republic of Kampuchea.svg"}, {1991, "Flag of the State of Cambodia.svg"}, {1993, "Flag of Cambodia under UNTAC.svg"}, "Flag of Cambodia.svg", }, CAN = { name = "Canada", {1921, "Flag of Canada (1868–1921).svg"}, {1957, "Flag of Canada (1921–1957).svg"}, {1965, "Flag of Canada (1957–1965).svg"}, "Flag of Canada (Pantone).svg", ["Summer Olympics"] = { [1936] = "Canadian Red Ensign 1921-1957 (with disc).svg", }, }, CAY = { name = "Cayman Islands", {2020, "Flag of the Cayman Islands (pre-1999).svg"}, "Flag of the Cayman Islands.svg", ["Commonwealth Games"] = { [2002] = "Flag of the Cayman Islands.svg", [2006] = "Flag of the Cayman Islands.svg", [2010] = "Flag of the Cayman Islands.svg", }, }, CEY = { name = "श्रीलंका", {1947, "British Ceylon flag.svg"}, {1951, "Flag of Ceylon (1948-1951).svg"}, {1971, "Flag of Ceylon (1951-1972).svg"}, "Flag of Sri Lanka.svg", }, CGO = { name = "Republic of the Congo", {1970, "Flag of the Republic of the Congo.svg"}, {1990, "Flag of the People's Republic of Congo.svg"}, "Flag of the Republic of the Congo.svg", }, CHA = { name = "Chad", "Flag of Chad.svg", }, CHI = { name = "Chile", "Flag of Chile.svg", }, CHN = { name = "China", "Flag of the People's Republic of China.svg", }, CIV = { name = "Ivory Coast", "Flag of Côte d'Ivoire.svg", }, CMR = { name = "Cameroon", {1975, "Flag of Cameroon (1961-1975).svg"}, "Flag of Cameroon.svg", }, COD = { name = "Democratic Republic of the Congo", {2003, "Flag of the Democratic Republic of the Congo (1997-2003).svg"}, {2006, "Flag of the Democratic Republic of the Congo (2003-2006).svg"}, "Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg", }, COK = { name = "Cook Islands", {1979, "Flag of the Cook Islands (1973-1979).svg"}, "Flag of the Cook Islands.svg", }, COK_COD = { name = "Congo-Kinshasa", "Flag of Congo-Kinshasa (1966-1971).svg", }, COL = { name = "Colombia", "Flag of Colombia.svg", }, COM = { name = "Comoros", {1996, "Flag of the Comoros (1992-1996).svg"}, {2001, "Flag of the Comoros (1996-2001).svg"}, "Flag of the Comoros.svg", }, COR = { name = "Korea", "Unification flag of Korea.svg", ["Winter Olympics"] = { [2018] = "Unification flag of Korea (pre 2006).svg", }, }, CPV = { name = "Cape Verde", "Flag of Cape Verde.svg", }, CRC = { name = "Costa Rica", "Flag of Costa Rica.svg", }, CRO = { name = "Croatia", "Flag of Croatia.svg", }, CUB = { name = "Cuba", "Flag of Cuba.svg", }, CUR = { name = "Curaçao", "Flag of Curaçao.svg", }, CYP = { name = "Cyprus", {2006, "Flag of Cyprus (1960-2006).svg"}, "Flag of Cyprus.svg", }, CZE = { name = "Czech Republic", "Flag of the Czech Republic.svg", }, DAH = { name = "Dahomey", "Flag of Benin.svg", }, DEN = { name = "Denmark", "Flag of Denmark.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, DJI = { name = "Djibouti", "Flag of Djibouti.svg", }, DMA = { name = "Dominica", {1965, "Flag of Dominica 1955-1965.svg"}, {1978, "Flag of Dominica (1965-1978).svg"}, {1981, "Flag of Dominica (1978-1981).svg"}, {1988, "Flag of Dominica (1981-1988).svg"}, {1990, "Flag of Dominica (1988-1990).svg"}, "Flag of Dominica.svg", }, DOM = { name = "Dominican Republic", "Flag of the Dominican Republic.svg", }, EAI = { name = "Independent Athletes Team", "Panam Sports flag.png", }, ECU = { name = "Ecuador", {2009, "Flag of Ecuador (1900–2009).svg"}, "Flag of Ecuador.svg", }, EGY = { name = "Egypt", {1922, "Flag of Egypt (1882-1922).svg"}, {1952, "Flag of Egypt (1922–1953).svg"}, {1958, "Flag of Egypt (1953–1958).svg"}, {1971, "Flag of the United Arab Republic (1958–1971).svg"}, {1984, "Flag of Egypt (1972–1984).svg"}, "Flag of Egypt.svg", }, ENG = { name = "England", "Flag of England.svg", }, ERI = { name = "Eritrea", "Flag of Eritrea.svg", }, ESA = { name = "El Salvador", "Flag of El Salvador.svg", }, ESP = { name = "Spain", {1931, "Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg"}, {1939, "Flag of Spain (1931–1939).svg"}, {1977, "Flag of Spain (1945–1977).svg"}, {1981, "Flag of Spain (1977–1981).svg"}, "Flag of Spain.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Spain Olympic Flag 1980.svg", }, }, EST = { name = "Estonia", "Flag of Estonia.svg", }, ETH = { name = "Ethiopia", {1974, "Flag of Ethiopia (1897–1974).svg"}, {1975, "Flag of Ethiopia (1974–1975).svg"}, {1987, "Flag of Ethiopia (1975–1987).svg"}, {1991, "Flag of Ethiopia (1987–1991).svg"}, {1995, "Flag of Ethiopia (1991–1996).svg"}, {2009, "Flag of Ethiopia (1996–2009).svg"}, "Flag of Ethiopia.svg", ["Summer Olympics"] = { [1992] = "Flag of Ethiopia (1987–1991).svg", }, }, EUA = { name = "United Team of Germany", {1959, "Flag of Germany.svg"}, "Flag of the German Olympic Team (1960-1968).svg", }, EUN = { name = "Unified Team", "Olympic flag.svg", ["Winter Paralympics"] = "Paralympic flag (1988-1994).svg", ["Paralympics"] = "Paralympic flag (1988-1994).svg", ["Summer Paralympics"] = "Paralympic flag (1988-1994).svg", }, FAR = { name = "Faroe Islands", "Flag of the Faroe Islands.svg", }, FIJ = { name = "Fiji", {1970, "Flag of Fiji (1924–1970).svg"}, "Flag of Fiji.svg", }, FIN = { name = "Finland", {1912, "Flag of Russia.svg"}, "Flag of Finland.svg", }, FINA = { name = "FINA athletes", "FINA logo cropped.svg" }, FLK = { name = "Falkland Islands", {1999, "Flag of the Falkland Islands (1948-1999).svg"}, "Flag of the Falkland Islands.svg", }, FR_YUG = { name = "FR Yugoslavia", "Flag of Yugoslavia (1992–2003); Flag of Serbia and Montenegro (2003–2006).svg", }, FRA = { name = "France", "Flag of France.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, FRG = { name = "West Germany", {1959, "Flag of Germany.svg"}, {1968, "Flag of the German Olympic Team (1960-1968).svg"}, "Flag of Germany.svg", }, FRN = { name = "Rhodesia and Nyasaland", "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg", }, FRT = { name = "FINA Refugee Team", "FINA logo cropped.svg" }, FSA = { name = "Federation of South Arabia", "Flag of the Federation of South Arabia.svg", }, FSM = { name = "Federated States of Micronesia", "Flag of the Federated States of Micronesia.svg", }, GAB = { name = "Gabon", "Flag of Gabon.svg", }, GAM = { name = "The Gambia", "Flag of The Gambia.svg", }, GBR = { name = "Great Britain", "Flag of the United Kingdom.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, GBR_WCA = { name = "Great Britain and Northern Ireland", "Flag of the United Kingdom.svg", }, GBS = { name = "Guinea-Bissau", "Flag of Guinea-Bissau.svg", }, GCO = { name = "Gold Coast", "Flag of the Gold Coast.svg", }, GDR = { name = "East Germany", {1959, "Flag of East Germany.svg"}, {1968, "Flag of the German Olympic Team (1960-1968).svg"}, "Flag of East Germany.svg", }, GEO = { name = "Georgia", {2003, "Flag of Georgia (1990–2004).svg"}, "Flag of Georgia.svg", }, GEQ = { name = "Equatorial Guinea", "Flag of Equatorial Guinea.svg", }, GER = { name = "Germany", {1912, "Flag of the German Empire.svg"}, {1932, "Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg"}, {1945, "Flag of the German Reich (1935–1945).svg"}, "Flag of Germany.svg", }, GGY = { name = "Guernsey", {1985, "Flag of Guernsey (1936).svg"}, "Flag of Guernsey.svg", }, GHA = { name = "Ghana", {1957, "Flag of the Gold Coast.svg"}, {1961, "Flag of the Union of African States (1958-1961).svg"}, {1962, "Flag of the Union of African States (1961-1962).svg"}, {1966, "Flag of Ghana (1964-1966).svg"}, "Flag of Ghana.svg", }, GIB = { name = "Gibraltar", {1981, "Government Ensign of Gibraltar 1939-1999.svg"}, "Flag of Gibraltar.svg", }, GRE = { name = "Greece", {1969, "Flag of Greece (1828-1978).svg"}, {1975, "Flag of Greece (1970-1975).svg"}, {1978, "Flag of Greece (1828-1978).svg"}, "Flag of Greece.svg", ["Winter Olympics"] = { [1976] = "Flag of Greece.svg", }, }, GRN = { name = "Grenada", {1974, "Flag of Grenada (1967–1974).svg"}, "Flag of Grenada.svg", }, GUA = { name = "Guatemala", "Flag of Guatemala.svg", }, GUI = { name = "Guinea", "Flag of Guinea.svg", }, GUM = { name = "Guam", "Flag of Guam.svg", }, GUY = { name = "Guyana", {1906, "Flag of British Guiana (1875–1906).svg"}, {1919, "Flag of British Guiana (1906-1919).svg"}, {1955, "Flag of British Guiana (1919-1955).svg"}, {1966, "Flag of British Guiana (1955–1966).svg"}, "Flag of Guyana.svg", }, HAI = { name = "Haiti", {1963, "Flag of Haiti (1859–1964).svg"}, {1986, "Flag of Haiti (1964–1986).svg"}, "Flag of Haiti.svg", }, HBR = { name = "British Honduras", "Flag of British Honduras.svg", }, HKG = { name = "Hong Kong", {1955, "Flag of Hong Kong (1876–1941 and 1945–1955).svg"}, {1959, "Flag of Hong Kong (1955–1959).svg"}, {1997, "Flag of Hong Kong (1959–1997).svg"}, "Flag of Hong Kong.svg", }, HKG_CGF = { name = "Hong Kong", {1955, "Flag of Hong Kong 1876.svg"}, {1959, "Flag of Hong Kong 1955.svg"}, "Flag of Hong Kong (1959–1997).svg" }, HNL = { name = "Haudenosaunee", "Flag of the Iroquois Confederacy.svg" }, HON = { name = "Honduras", {1949, "Flag of Honduras (1866-1949).svg"}, {2022, "Flag of Honduras (before 2022).svg"}, "Flag of Honduras.svg", }, HUN = { name = "Hungary", {1918, "Flag of Hungary (1867-1918).svg"}, {1946, "Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946; 3-2 aspect ratio).svg"}, {1949, "Flag of Hungary (1946-1949, 1956-1957).svg"}, {1955, "Flag of Hungary (1949-1956).svg"}, {1957, "Flag of Hungary (1946-1949, 1956-1957).svg"}, "Flag of Hungary.svg", }, IFA = { name = "Independent FINA Athletes", "FINA logo cropped.svg" }, IFS = { name = "Irish Free State", "Flag of Ireland.svg", }, IAA = { name = "Independent Asian Athletes", "Olympic flag.svg", }, IHO = { name = "Dutch East Indies", "Flag of the Netherlands.svg", }, INA = { name = "Indonesia", "Flag of Indonesia.svg", }, IND = { name = "भारत", {1946, "British Raj Red Ensign.svg"}, {2012, "Flag of India.svg"}, "Flag of India.svg", ["Summer Olympics"] = { [1936] = "Flag of the Governor-General of India (1885–1947).svg", }, }, INT = { name = "International team", "Flag placeholder.svg", }, IOA_2000 = { name = "Individual Olympic Athletes", "Olympic flag.svg", }, IOC = { name = "Athletes from Kuwait", "Olympic flag.svg", }, IOM = { name = "Isle of Man", "Flag of the Isle of Man.svg", }, IOP = { name = "Independent Olympic Participants", "Olympic flag.svg", }, ['IOP, IOA, OAR'] = { name = "Independent Olympians", "Olympic flag.svg", }, IOW = { name = "Isle of Wight", "Flag of the Isle of Wight.svg", }, IPA = { name = "Individual Paralympic Athletes", "Paralympic flag.svg", }, IPP = { name = "Independent Paralympic Participants", "Paralympic flag (1988-1994).svg", }, IRE = { name = "Ireland", "Green harp flag of Ireland.svg", }, IRI = { name = "Iran", {1932, "Early 20th Century Qajar Flag.svg"}, {1964, "State Flag of Iran (1933-1964).svg"}, {1980, "State Flag of Iran (1964-1980).svg"}, "Flag of Iran.svg", ["Summer Olympics"] = { [1964] = "State Flag of Iran (1964-1980).svg", }, }, IRL = { name = "Ireland", "Flag of Ireland.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, IRQ = { name = "Iraq", {1959, "Flag of Iraq (1921–1959).svg"}, {1963, "Flag of Iraq (1959-1963).svg"}, {1991, "Flag of Iraq (1963–1991).svg"}, {2003, "Flag of Iraq (1991-2004).svg"}, {2007, "Flag of Iraq (2004-2008).svg"}, "Flag of Iraq.svg", }, ISL = { name = "Iceland", {1915, "Flag of Denmark.svg"}, {1944, "Light Blue Flag of Iceland.svg"}, "Flag of Iceland.svg", }, ISR = { name = "Israel", "Flag of Israel.svg", }, ISV = { name = "Virgin Islands", countrydata_name = "U.S. Virgin Islands", "Flag of the United States Virgin Islands.svg", }, ITA = { name = "Italy", {1946, "Flag of Italy (1861-1946).svg"}, {2002, "Flag of Italy.svg"}, {2006, "Flag of Italy (2003–2006).svg"}, "Flag of Italy.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, IVB = { name = "British Virgin Islands", "Flag of the British Virgin Islands.svg", }, JAM = { name = "Jamaica", {1957, "Flag of Jamaica (1906-1957).svg"}, {1962, "Flag of Jamaica (1957-1962).svg"}, "Flag of Jamaica.svg", }, JER = { name = "Jersey", {1980, "Flag of Jersey (pre 1981).svg"}, "Flag of Jersey.svg", }, JOR = { name = "Jordan", "Flag of Jordan.svg", }, JPN = { name = "Japan", {1999, "Flag of Japan (1870-1999).svg"}, "Flag of Japan.svg", }, KAZ = { name = "Kazakhstan", "Flag of Kazakhstan.svg", }, KEN = { name = "Kenya", {1963, "Flag of British East Africa.svg"}, "Flag of Kenya.svg", }, KGZ = { name = "Kyrgyzstan", {2023, "Flag of Kyrgyzstan (1992–2023).svg"}, "Flag of Kyrgyzstan.svg", }, KHM = { name = "Khmer Republic", "Flag of the Khmer Republic.svg", }, KIR = { name = "Kiribati", "Flag of Kiribati.svg", }, KOR = { name = "South Korea", {1948, "Flag of South Korea (1945-1948).svg"}, {1949, "Flag of South Korea (1948-1949).svg"}, {1984, "Flag of South Korea (1949-1984).svg"}, {1997, "Flag of South Korea (1984-1997).svg"}, {2011, "Flag of South Korea (1997-2011).svg"}, "Flag of South Korea.svg" }, KOS = { name = "Kosovo", "Flag of Kosovo.svg", }, KSA = { name = "Saudi Arabia", {1973, "Flag of Saudi Arabia (1938-1973).svg"}, "Flag of Saudi Arabia.svg", }, KUW = { name = "Kuwait", "Flag of Kuwait.svg", }, LAO = { name = "Laos", {1975, "Flag of Laos (1952-1975).svg"}, "Flag of Laos.svg", }, LAT = { name = "Latvia", "Flag of Latvia.svg", }, LBA = { name = "Libya", {1968, "Flag of Libya (1951–1969).svg"}, {1972, "Flag of Libya (1969–1972).svg"}, {1977, "Flag of Libya (1972–1977).svg"}, {2011, "Flag of Libya (1977–2011).svg"}, "Flag of Libya.svg", }, LBN = { name = "Lebanon", "Flag of Lebanon.svg", }, LBR = { name = "Liberia", "Flag of Liberia.svg", }, LCA = { name = "Saint Lucia", {1967, "Flag of Saint Lucia (1939-1967).svg"}, {1979, "Flag of Saint Lucia (1967-1979).svg"}, {2002, "Flag of Saint Lucia (1979-2002).svg"}, "Flag of Saint Lucia.svg", }, LES = { name = "Lesotho", {1987, "Flag of Lesotho (1966–1987).svg"}, {2006, "Flag of Lesotho (1987-2006).svg"}, "Flag of Lesotho.svg", }, LIE = { name = "Liechtenstein", {1921, "Flag of Liechtenstein (1852-1921).svg"}, {1937, "Flag of Liechtenstein (1921-1937).svg"}, {1982, "Flag of Liechtenstein (1937–1982).svg"}, "Flag of Liechtenstein.svg", }, LTU = { name = "Lithuania", {1940, "Flag of Lithuania (1918-1940).svg"}, {2004, "Flag of Lithuania (1988-2004).svg"}, "Flag of Lithuania.svg", ["Summer Olympics"] = { [2004] = "Flag of Lithuania.svg", }, }, LUX = { name = "Luxembourg", "Flag of Luxembourg.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, MAA = { name = "Sint Maarten", "Flag of Sint Maarten.svg", }, MAC = { name = "Macau", {1999, "Bandeira do Leal Senado.svg"}, "Flag of Macau.svg", }, MAD = { name = "Madagascar", "Flag of Madagascar.svg", }, MAL = { name = "Malaya", "Flag of Malaya.svg", }, MAR = { name = "Morocco", "Flag of Morocco.svg", }, MAS = { name = "Malaysia", {1963, "Flag of Malaya.svg"}, "Flag of Malaysia.svg", }, MAW = { name = "Malawi", {2009, "Flag of Malawi.svg"}, {2012, "Flag of Malawi (2010-2012).svg"}, "Flag of Malawi.svg", ["Summer Olympics"] = { [2012] = "Flag of Malawi.svg", }, }, MDA = { name = "Moldova", "Flag of Moldova.svg", }, MDV = { name = "Maldives", "Flag of Maldives.svg", }, MEX = { name = "Mexico", {1916, "Flag of Mexico (1893-1916).svg"}, {1934, "Flag of Mexico (1916–1934).svg"}, {1968, "Flag of Mexico (1934-1968).svg"}, "Flag of Mexico.svg", ["Summer Olympics"] = { [1968] = "Flag of Mexico.svg", }, }, MGL = { name = "Mongolia", {1991, "Flag of the Mongolian People's Republic (1945–1992).svg"}, "Flag of Mongolia.svg", ["Winter Olympics"] = { [1992] = "Flag of the People's Republic of Mongolia (1940-1992).svg", }, }, MHL = { name = "Marshall Islands", "Flag of the Marshall Islands.svg", }, MIX = { name = "Mixed-NOCs", "Olympic flag.svg", }, MKD = { name = "Macedonia", "Flag of Macedonia.svg", }, MKD_2019 = { name = "North Macedonia", "Flag of North Macedonia.svg", }, MLI = { name = "Mali", "Flag of Mali.svg", }, MLT = { name = "Malta", {1943, "Flag of Malta (1923-1943).svg"}, {1964, "Flag of Malta (1943-1964).svg"}, "Flag of Malta.svg", ["Summer Olympics"] = { [1948] = "Flag of Malta (1943).svg", }, }, MNE = { name = "Montenegro", "Flag of Montenegro.svg", }, MNT = { name = "Montserrat", "Flag of Montserrat.svg", }, MON = { name = "Monaco", "Flag of Monaco.svg", }, MOZ = { name = "Mozambique", {1983, "Flag of Mozambique (1975-1983).svg"}, "Flag of Mozambique.svg", }, MRI = { name = "Mauritius", {1923, "Flag of Mauritius (1906–1923).svg"}, {1968, "Flag of Mauritius (1923–1968).svg"}, "Flag of Mauritius.svg", }, MTN = { name = "Mauritania", {2016, "Flag of Mauritania (1959–2017).svg"}, "Flag of Mauritania.svg", }, MYA = { name = "Myanmar", {1973, "Flag of Burma (1948-1974).svg"}, {2010, "Flag of Myanmar (1974-2010).svg"}, "Flag of Myanmar.svg", }, NAM = { name = "नामिबिया", "Flag of Namibia.svg", }, NBO = { name = "North Borneo", "Flag of North Borneo (1948-1963).svg", }, NCA = { name = "Nicaragua", "Flag of Nicaragua.svg", }, NCL = { name = "New Caledonia", "Flag of New Caledonia.svg", ["Asian Indoor and Martial Arts Games"] = { [2017] = "Flag of France.svg", }, }, NED = { name = "Netherlands", "Flag of the Netherlands.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, NEP = { name = "Nepal", "Flag of Nepal.svg", }, NEW = { name = "Newfoundland", "Newfoundland Red Ensign.png", }, NFI = { name = "Norfolk Island", "Flag of Norfolk Island.svg", }, NGR = { name = "नायजेरिया", {1952, "Flag of Nigeria (1914–1952).svg"}, {1960, "Flag of Nigeria (1952–1960).svg"}, "Flag of Nigeria.svg", }, NIG = { name = "Niger", "Flag of Niger.svg", }, NIR = { name = "Northern Ireland", "Ulster banner.svg", }, NIU = { name = "Niue", "Flag of Niue.svg", }, NMI = { name = "Northern Mariana Islands", "Flag of the Northern Mariana Islands.svg", }, NOR = { name = "Norway", "Flag of Norway.svg", }, NPA = { name = "Neutral Paralympic Athletes", "Paralympic flag.svg", }, NRH = { name = "Northern Rhodesia", "Flag of Northern Rhodesia (1939-1953).svg", }, NRU = { name = "Nauru", "Flag of Nauru.svg", }, NZL = { name = "New Zealand", "Flag of New Zealand.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Flag of New Zealand Olympic Committee (1979-1994).svg", }, }, OAR = { name = "Olympic Athletes from Russia", "Olympic flag.svg", }, OMA = { name = "Oman", {1995, "Flag of Oman (1970-1995).svg"}, "Flag of Oman.svg", }, PAK = { name = "पाकिस्तान", "Flag of Pakistan.svg", }, PAN = { name = "Panama", "Flag of Panama.svg", }, PAR = { name = "Paraguay", {1954, "Flag of Paraguay (1842-1954).svg"}, {1988, "Flag of Paraguay (1954-1988).svg"}, {1990, "Flag of Paraguay (1988-1990).svg"}, {2013, "Flag of Paraguay (1990-2013).svg"}, "Flag of Paraguay.svg", }, PER = { name = "Peru", {1950, "Flag of Peru (1825-1950).svg"}, "Flag of Peru.svg", }, PHI = { name = "Philippines", {1935, "Flag of the Philippines (1919-1936).svg"}, {1984, "Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg"}, {1986, "Flag_of_the_Philippines_(light_blue).svg"}, {1997, "Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg"}, "Flag of the Philippines.svg", ["Asian Games"] = { [1986] = "Flag of the Philippines (navy blue).svg", }, }, PLE = { name = "Palestine", "Flag of Palestine.svg", }, PLW = { name = "Palau", "Flag of Palau.svg", }, PNG = { name = "Papua New Guinea", {1965, "Flag of the Territory of New Guinea.svg"}, {1970, "Flag of Papua New Guinea 1965.svg"}, "Flag of Papua New Guinea.svg", }, POL = { name = "Poland", {1928, "Flag of Poland (1919-1928).svg"}, {1979, "Flag of Poland (1928-1980).svg"}, "Flag of Poland.svg", }, POR = { name = "Portugal", "Flag of Portugal.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Flag of Portugal-1980-Olympics.svg", }, }, PRK = { name = "North Korea", {1947, "Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg"}, {1991, "Flag of North Korea (1948–1992).svg"}, "Flag of North Korea.svg", }, PUR = { name = "Puerto Rico", {1951, "Puerto Rico Azul Celeste.png"}, {1995, "Flag of Puerto Rico (1952-1995).svg"}, "Flag of Puerto Rico.svg", ["Summer Olympics"] = { [1948] = "Puerto rico national sport flag.svg", [1952] = "Puerto rico national sport flag.svg", [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, PYF = { name = "French Polynesia", "Flag of French Polynesia.svg", }, QAT = { name = "Qatar", "Flag of Qatar.svg", }, RHO = { name = "Rhodesia", {1953, "Flag of Southern Rhodesia.svg"}, {1963, "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg"}, {1968, "Flag of Rhodesia (1964).svg"}, "Flag of Rhodesia.svg", }, ROA = { name = "Refugee Olympic Team", "Olympic flag.svg", }, ROC = { name = "Republic of China", {1928, "Flag of the Republic of China (1912-1928).svg"}, "Flag of the Republic of China.svg", }, ROC_Formosa = { name = "Formosa", "Flag of the Republic of China.svg", }, ROC_Taiwan = { name = "Taiwan", "Flag of the Republic of China.svg", }, ROC_2020 = { name = "ROC", "Russian Olympic Committee flag.png", }, ROM = { name = "Romania", {1948, "Flag of Romania.svg"}, {1952, "Flag of Romania (1948-1952).svg"}, {1965, "Flag of Romania (1952-1965).svg"}, {1989, "Flag of Romania (1965-1989).svg"}, "Flag of Romania.svg", }, RPC = { name = "RPC", "Flag placeholder.svg", }, RPT = { name = "Refugee Paralympic Team", "Paralympic flag (2019).svg", }, RSA = { name = "दक्षिण आफ्रिका", {1910, "Flag of the United Kingdom.svg"}, {1927, "Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg"}, {1994, "Flag of South Africa (1928–1982).svg"}, "Flag of South Africa.svg", ["Winter Olympics"] = { [1994] = "South African Olympic Flag 1994.gif", }, ["Summer Olympics"] = { [1992] = "South African Olympic Flag.svg", }, }, RU1 = { name = "Russian Empire", "Flag of Russia.svg", }, RUS = { name = "Russia", {1993, "Flag of Russia (1991–1993).svg"}, "Flag of Russia.svg", }, RWA = { name = "Rwanda", {1961, "Flag of Rwanda (1959-1961).svg"}, {2001, "Flag of Rwanda (1962-2001).svg"}, "Flag of Rwanda.svg", }, SAA = { name = "Saar", "Flag of Saar (1947–1956).svg", }, SAM = { name = "Samoa", "Flag of Samoa.svg", }, SAR = { name = "Sarawak", "Flag of the Crown Colony of Sarawak (1946).svg", }, SCG = { name = "Serbia and Montenegro", "Flag of Serbia and Montenegro.svg", }, SCN = { name = "Saint Christopher-Nevis-Anguilla", "Flag of Saint Christopher-Nevis-Anguilla.svg", }, SCO = { name = "Scotland", "Flag of Scotland.svg", }, SEN = { name = "Senegal", "Flag of Senegal.svg", }, SEY = { name = "Seychelles", {1995, "Flag of Seychelles (1977–1996).svg"}, "Flag of Seychelles.svg", }, SGP = { name = "Singapore", {1959, "Flag of Singapore (1946-1959).svg"}, "Flag of Singapore.svg", }, SHE = { name = "Saint Helena", {1984, "Flag of Saint Helena (1874-1984).svg"}, "Flag of Saint Helena.svg", }, SKN = { name = "Saint Kitts and Nevis", {1983, "Flag of Saint Christopher-Nevis-Anguilla.svg"}, "Flag of Saint Kitts and Nevis.svg", }, SLE = { name = "Sierra Leone", {1961, "Flag of Sierra Leone 1916-1961.gif"}, "Flag of Sierra Leone.svg", }, SLO = { name = "Slovenia", "Flag of Slovenia.svg", }, SMF = { name = "Suspended Member Federation", {2022, "FINA logo cropped.svg"}, "Flag of World Aquatics.svg", }, SMR = { name = "San Marino", {2010, "Flag of San Marino (before 2011).svg"}, "Flag of San Marino.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, SOL = { name = "Solomon Islands", "Flag of the Solomon Islands.svg", }, SOM = { name = "Somalia", "Flag of Somalia.svg", }, SRB = { name = "Serbia", {1918, "State Flag of Serbia (1882-1918).svg"}, {1944, "Flag of Serbia, 1941-1944.svg"}, {1992, "Flag of SR Serbia.svg"}, {2004, "Flag of Serbia (1992-2004).svg"}, {2010, "Flag of Serbia (2004-2010).svg"}, "Flag of Serbia.svg", }, SRH = { name = "Southern Rhodesia", "Flag of Southern Rhodesia.svg", }, SRI = { name = "Sri Lanka", {1947, "British Ceylon flag.svg"}, {1951, "Flag of Ceylon (1948-1951).svg"}, {1971, "Flag of Ceylon (1951-1972).svg"}, "Flag of Sri Lanka.svg", }, SSD = { name = "South Sudan", "Flag of South Sudan.svg", }, STP = { name = "São Tomé and Príncipe", "Flag of São Tomé and Príncipe.svg", }, SUD = { name = "Sudan", {1970, "Flag of Sudan (1956-1970).svg"}, "Flag of Sudan.svg", }, SUI = { name = "Switzerland", "Flag of Switzerland.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, SUR = { name = "Suriname", {1975, "Flag of Dutch Guyana.svg"}, "Flag of Suriname.svg", }, SVG = { name = "Saint Vincent and the Grenadines", {1979, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines (1907-1979).svg"}, {1984, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines (1979-1985).svg"}, {1985, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines (1985).svg"}, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg", }, SVK = { name = "Slovakia", "Flag of Slovakia.svg", }, SWE = { name = "Sweden", {1905, "Swedish civil ensign (1844–1905).svg"}, {1906, "Flag of Sweden (pre-1906).svg"}, "Flag of Sweden.svg", }, SWZ = { name = "Swaziland", "Flag of Swaziland.svg", }, SWZ_YO2018 = { name = "Eswatini", "Flag of Swaziland.svg", }, SYR = { name = "Syria", {1958, "Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg"}, {1961, "Flag of the United Arab Republic (1958–1971).svg"}, {1963, "Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg"}, {1971, "Flag of Syria (1963–1972).svg"}, {1979, "Flag of Syria (1972–1980).svg"}, "Flag of Syria.svg", }, TAG = { name = "Tanganyika", "Flag of Tanganyika.svg", }, TAH = { name = "Tahiti", "Flag of French Polynesia.svg", }, TAN = { name = "Tanzania", {1964, "Flag of Tanganyika.svg"}, "Flag of Tanzania.svg", }, TCA = { name = "Turks and Caicos Islands", "Flag of the Turks and Caicos Islands.svg", }, TCH = { name = "Czechoslovakia", "Flag of Czechoslovakia.svg", }, TGA = { name = "Tonga", "Flag of Tonga.svg", }, THA = { name = "Thailand", "Flag of Thailand.svg", }, TJK = { name = "Tajikistan", "Flag of Tajikistan.svg", }, TKL = { name = "Tokelau", "Flag of Tokelau.svg", }, TKM = { name = "Turkmenistan", {1973, "Flag of Turkmen SSR (1956).svg"}, {1991, "Flag of the Turkmen SSR.svg"}, {1996, "Flag of Turkmenistan (1992-1997).svg"}, {2000, "Flag of Turkmenistan (1997-2001).svg"}, "Flag of Turkmenistan.svg", }, TLS = { name = "East Timor", "Flag of East Timor.svg", }, TOG = { name = "Togo", "Flag of Togo.svg", }, TPE = { name = "Chinese Taipei", {1979, "Flag of the Republic of China.svg"}, "Flag of Chinese Taipei for Olympic games.svg", ["Asian Para Games"] = "Chinese Taipei Paralympic Flag.svg", ["Summer Paralympics"] = "Chinese Taipei Paralympic Flag.svg", ["Universiade"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Summer Universiade"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Winter Universiade"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Summer World University Games"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Winter World University Games"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", }, TRI = { name = "Trinidad and Tobago", {1958, "Flag of Trinidad and Tobago (1889–1958).svg"}, "Flag of Trinidad and Tobago.svg", }, TUN = { name = "Tunisia", {1999, "Flag of Tunisia (1959–1999).svg"}, "Flag of Tunisia.svg", }, TUR = { name = "Turkey", {1936, "Flag of the Ottoman Empire.svg"}, "Flag of Turkey.svg", }, TUV = { name = "Tuvalu", "Flag of Tuvalu.svg", }, UAE = { name = "United Arab Emirates", "Flag of the United Arab Emirates.svg", }, UAR = { name = "United Arab Republic", "Flag of the United Arab Republic.svg", }, UGA = { name = "युगांडा", {1962, "Flag of the Uganda Protectorate.svg"}, "Flag of Uganda.svg", }, UKR = { name = "Ukraine", "Flag of Ukraine.svg", }, URS = { name = "Soviet Union", {1936, "Flag of the Soviet Union (1924–1936).svg"}, {1955, "Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg"}, "Flag of the Soviet Union.svg", }, URU = { name = "Uruguay", "Flag of Uruguay.svg", }, USA = { name = "United States", {1896, "US flag 44 stars.svg"}, {1908, "US flag 45 stars.svg"}, {1912, "US flag 46 stars.svg"}, {1959, "US flag 48 stars.svg"}, {1960, "US flag 49 stars.svg"}, "Flag of the United States.svg", ["Summer Olympics"] = { [1912] = "US flag 48 stars.svg", [1960] = "Flag of the United States.svg", }, ["Pan American Games"] = { [1959] = "US flag 49 stars.svg", }, }, UZB = { name = "Uzbekistan", "Flag of Uzbekistan.svg", }, VAN = { name = "Vanuatu", "Flag of Vanuatu.svg", }, VEN = { name = "Venezuela", {1930, "Flag of Venezuela (1905–1930).svg"}, {1954, "Flag of Venezuela (1930–1954).svg"}, {2006, "Flag of Venezuela (1954–2006).png"}, "Flag of Venezuela.svg", ["Summer Olympics"] = { [2020] = "Flag of Venezuela (state).svg", }, }, VIE = { name = "Vietnam", {1975, "Flag of South Vietnam.svg"}, "Flag of Vietnam.svg", }, VNM = { name = "South Vietnam", {1975, "Flag of South Vietnam.svg"}, "Flag of Vietnam.svg", }, VOL = { name = "Upper Volta", "Flag of Upper Volta.svg", }, WAL = { name = "Wales", {1952, "Flag of Wales 2.svg"}, {1959, "Flag of Wales (1953-1959).svg"}, "Flag of Wales 2.svg", }, WLF = { name = "Wallis and Futuna", "Flag of Wallis and Futuna.svg", }, WSM = { name = "Western Samoa", "Flag of Samoa.svg", }, YAR = { name = "North Yemen", "Flag of North Yemen.svg", }, YEM = { name = "Yemen", "Flag of Yemen.svg", }, YMD = { name = "South Yemen", "Flag of South Yemen.svg", }, YUG = { name = "Yugoslavia", {1941, "Flag of the Kingdom of Yugoslavia.svg"}, {1946, "Flag of the Democratic Federal Yugoslavia.svg"}, {1992, "Flag of SFR Yugoslavia.svg"}, {2002, "Flag of Serbia and Montenegro.svg"}, "Flag of SFR Yugoslavia.svg", }, ZAI = { name = "Zaire", "Flag of Zaire (1971–1997).svg", }, ZAM = { name = "Zambia", {1953, "Flag of Northern Rhodesia (1939-1953).svg"}, {1963, "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg"}, {1995, "Flag of Zambia (1964-1996).svg"}, "Flag of Zambia.svg", }, ZIM = { name = "झिम्बाब्वे", {1953, "Flag of Southern Rhodesia.svg"}, {1963, "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg"}, {1968, "Flag of Rhodesia (1964).svg"}, {1978, "Flag of Rhodesia.svg"}, {1979, "Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg"}, "Flag of Zimbabwe.svg", }, ZZX = { name = "Mixed team", "Olympic flag.svg", }, } return { countryAliases = countryAliases, countries = countries, } ebw8qy1td83xkni2n4cb6e3p7t4dnsc 2711237 2711233 2026-09-22T10:45:59Z Ganesh591 62733 2711237 Scribunto text/plain -- Constant data used by [[Module:Country alias]]. local countryAliases = { -- Countries with identical definitions. ANG_CGF = "AIA", ATG = "ANT", BHR = "BHN", BRN = "BHN", CUW = "CUR", EOR = "ROA", FAI = "FLK", FRO = "FAR", GUE = "GGY", HOL = "NED", IOA = "AOI", IRN = "IRI", JEY = "JER", LIB = "LBN", MSR = "MNT", NGU = "PNG", NIC = "NCA", NFK = "NFI", OMN = "OMA", RAU = "UAR", ROT = "ROA", ROU = "ROM", SHN = "SHE", VIN = "SVG", SWK = "SAR", SIN = "SGP", SAF = "RSA", SAU = "KSA", TON = "TGA", TTO = "TRI", TCI = "TCA", TKS = "TCA", TMP = "TLS", } local countries = { EXA = { -- example for testing name = "Example Country", countrydata_name = "U.S. Example Country", -- optional, use when Template:Country data {name} would not be correct {1951, "Flag1951.svg"}, -- year <= 1951 {1995, "Flag1995.svg"}, -- 1951 < year <= 1995 "Flag of test.svg", -- otherwise ["Paralympics"] = "Paralympics.svg", ["Summer Olympics"] = { [1948] = "SO1948.svg", [1952] = "SO1952.svg", [1980] = "SO1980.svg", }, ["Winter Olympics"] = { [1956] = "WO1956.svg", [1964] = "WO1964.svg", }, }, ADN = { name = "Aden", "Flag of the Colony of Aden.svg", }, AFG = { name = "अफगाणिस्तान", {1973, "Flag of Afghanistan (1931–1973).svg"}, {1978, "Flag of Afghanistan (1974–1978).svg"}, {1987, "Flag of Afghanistan (1980–1987).svg"}, {1992, "Flag of Afghanistan (1987–1992).svg"}, {1996, "Flag of Afghanistan (1992–2001).svg"}, {2003, "Flag of Afghanistan (2002–2004).svg"}, {2021, "Flag of Afghanistan (2004–2021).svg"}, "Flag of Afghanistan.svg", ["Asian Games"] = { [2022] = "Flag of Afghanistan (2004–2021).svg", }, }, AHO = { name = "Netherlands Antilles", {1985, "Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg"}, "Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg", ["Pan American Games"] = { [2011] = "Flag of PASO.svg", }, }, AIA = { name = "Anguilla", "Flag of Anguilla.svg", }, AIN = { name = "Individual Neutral Athletes", "Individual Neutral Athletes at the 2024 Summer Olympics Flag.svg", }, ALB = { name = "Albania", {1991, "Flag of Albania (1946–1992).svg"}, {2001, "Flag of Albania (1992–2002).svg"}, "Flag of Albania.svg", }, ALG = { name = "Algeria", "Flag of Algeria.svg", }, ANA = { name = "Authorised Neutral Athletes", "ANA flag (2017).svg", }, AND = { name = "Andorra", "Flag of Andorra.svg", ["Summer Olympics"] = { [1976] = "Flag of Andorra (civil).svg", [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, ANG = { name = "Angola", "Flag of Angola.svg", }, ANT = { name = "Antigua and Barbuda", {1966, "Missing Blue Ensign.svg"}, "Flag of Antigua and Barbuda.svg", }, ANZ = { name = "Australasia", "Flag of Australasian team for Olympic games.svg", }, AOI = { name = "Independent Olympic Athletes", "Olympic flag.svg", }, ARG = { name = "Argentina", "Flag of Argentina.svg", }, ARM = { name = "Armenia", "Flag of Armenia.svg", }, ART = { name = "Athlete Refugee Team", {2021, "IAAF flag (2017).svg"}, "ART flag (2022).svg", ["Asian Indoor and Martial Arts Games"] = { [2017] = "Olympic flag.svg", }, ["World Aquatics Championships"] = "Flag of World Aquatics.svg", }, ART_AIMAG = { name = "Refugee Team", "Olympic flag.svg", }, ARU = { name = "Aruba", "Flag of Aruba.svg", }, ASA = { name = "American Samoa", "Flag of American Samoa.svg", }, AUS = { name = "Australia", {1900, "Flag of the United Kingdom.svg"}, {1909, "Flag of Australia (1903–1908).svg"}, "Flag of Australia.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, ["Winter Olympics"] = { [1952] = "Civil Ensign of Australia.svg", }, }, AUT = { name = "Austria", {1912, "Flag of the Habsburg Monarchy.svg"}, "Flag of Austria.svg", }, AZE = { name = "Azerbaijan", "Flag of Azerbaijan.svg", {2013, "Flag of Azerbaijan (1991–2013).svg"}, }, BAH = { name = "Bahamas", {1923, "Flag of the Bahamas (1904–1923).svg"}, {1953, "Flag of the Bahamas (1923–1953).svg"}, {1964, "Flag of the Bahamas (1953–1964).svg"}, {1972, "Flag of the Bahamas (1964–1973).svg"}, "Flag of the Bahamas.svg", }, BAN = { name = "बांगलादेश", "Flag of Bangladesh.svg", }, BAR = { name = "Barbados", {1966, "Flag of Barbados (1870–1966).svg"}, "Flag of Barbados.svg", }, BDI = { name = "Burundi", "Flag of Burundi.svg", }, BEL = { name = "Belgium", "Flag of Belgium (civil).svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, BEN = { name = "Benin", {1990, "Flag of Benin (1975–1990).svg"}, "Flag of Benin.svg", }, BER = { name = "Bermuda", {1999, "Flag of Bermuda (1910–1999).svg"}, "Flag of Bermuda.svg", }, BGU = { name = "British Guiana", {1906, "Flag of British Guiana (1875–1906).svg"}, {1919, "Flag of British Guiana (1906–1919).svg"}, {1955, "Flag of British Guiana (1919–1955).svg"}, "Flag of British Guiana (1955–1966).svg", }, BHN = { name = "Bahrain", {2001, "Flag of Bahrain (1972–2002).svg"}, "Flag of Bahrain.svg", }, BHU = { name = "Bhutan", "Flag of Bhutan.svg", }, BIH = { name = "Bosnia and Herzegovina", {1997, "Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg"}, "Flag of Bosnia and Herzegovina.svg", }, BIR = { name = "Burma", {1973, "Flag of Burma (1948–1974).svg"}, {2010, "Flag of Myanmar (1974–2010).svg"}, "Flag of Myanmar.svg", }, BIZ = { name = "Belize", {1981, "Flag of British Honduras (1919-1981).svg"}, {2019, "Flag of Belize (1981-2019).svg"}, "Flag of Belize.svg", }, BLR = { name = "Belarus", {1991, "Flag of Byelorussian SSR.svg"}, {1994, "Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg"}, {2012, "Flag of Belarus (1995-2012).svg"}, "Flag of Belarus.svg", }, BNB = { name = "British North Borneo", "Flag of North Borneo (1948-1963).svg", }, BOH = { name = "Bohemia", "Flag of Bohemia.svg", ["Summer Olympics"] = { [1912] = "Bohemian Olympic Flag (1912).svg", }, }, BOL = { name = "Bolivia", "Flag of Bolivia.svg", }, BOT = { name = "Botswana", "Flag of Botswana.svg", }, BRA = { name = "Brazil", {1960, "Flag of Brazil (1889-1960).svg"}, {1968, "Flag of Brazil (1960-1968).svg"}, {1991, "Flag of Brazil (1968-1992).svg"}, "Flag of Brazil.svg", ["Summer Olympics"] = { [1960] = "Flag of Brazil (1960-1968).svg", [1968] = "Flag of Brazil (1968-1992).svg", }, ["Winter Olympics"] = { [1992] = "Flag of Brazil (1968-1992).svg", }, }, BRU = { name = "Brunei", "Flag of Brunei.svg", }, BUL = { name = "Bulgaria", {1946, "Flag of Bulgaria.svg"}, {1947, "Flag of Bulgaria (1946-1948).svg"}, {1967, "Flag of Bulgaria (1948-1967).svg"}, {1971, "Flag of Bulgaria (1967-1971).svg"}, {1990, "Flag of Bulgaria (1971-1990).svg"}, "Flag of Bulgaria.svg", }, BUR = { name = "Burkina Faso", "Flag of Burkina Faso.svg", }, BWI = { name = "British West Indies", "Flag of the West Indies Federation.svg", }, CAF = { name = "Central African Republic", "Flag of the Central African Republic.svg", }, CAM = { name = "Cambodia", {1970, "Flag of Cambodia.svg"}, {1975, "Flag of the Khmer Republic.svg"}, {1989, "Flag of the People's Republic of Kampuchea.svg"}, {1991, "Flag of the State of Cambodia.svg"}, {1993, "Flag of Cambodia under UNTAC.svg"}, "Flag of Cambodia.svg", }, CAN = { name = "Canada", {1921, "Flag of Canada (1868–1921).svg"}, {1957, "Flag of Canada (1921–1957).svg"}, {1965, "Flag of Canada (1957–1965).svg"}, "Flag of Canada (Pantone).svg", ["Summer Olympics"] = { [1936] = "Canadian Red Ensign 1921-1957 (with disc).svg", }, }, CAY = { name = "Cayman Islands", {2020, "Flag of the Cayman Islands (pre-1999).svg"}, "Flag of the Cayman Islands.svg", ["Commonwealth Games"] = { [2002] = "Flag of the Cayman Islands.svg", [2006] = "Flag of the Cayman Islands.svg", [2010] = "Flag of the Cayman Islands.svg", }, }, CEY = { name = "Ceylon", {1947, "British Ceylon flag.svg"}, {1951, "Flag of Ceylon (1948-1951).svg"}, {1971, "Flag of Ceylon (1951-1972).svg"}, "Flag of Sri Lanka.svg", }, CGO = { name = "Republic of the Congo", {1970, "Flag of the Republic of the Congo.svg"}, {1990, "Flag of the People's Republic of Congo.svg"}, "Flag of the Republic of the Congo.svg", }, CHA = { name = "Chad", "Flag of Chad.svg", }, CHI = { name = "Chile", "Flag of Chile.svg", }, CHN = { name = "China", "Flag of the People's Republic of China.svg", }, CIV = { name = "Ivory Coast", "Flag of Côte d'Ivoire.svg", }, CMR = { name = "Cameroon", {1975, "Flag of Cameroon (1961-1975).svg"}, "Flag of Cameroon.svg", }, COD = { name = "Democratic Republic of the Congo", {2003, "Flag of the Democratic Republic of the Congo (1997-2003).svg"}, {2006, "Flag of the Democratic Republic of the Congo (2003-2006).svg"}, "Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg", }, COK = { name = "Cook Islands", {1979, "Flag of the Cook Islands (1973-1979).svg"}, "Flag of the Cook Islands.svg", }, COK_COD = { name = "Congo-Kinshasa", "Flag of Congo-Kinshasa (1966-1971).svg", }, COL = { name = "Colombia", "Flag of Colombia.svg", }, COM = { name = "Comoros", {1996, "Flag of the Comoros (1992-1996).svg"}, {2001, "Flag of the Comoros (1996-2001).svg"}, "Flag of the Comoros.svg", }, COR = { name = "Korea", "Unification flag of Korea.svg", ["Winter Olympics"] = { [2018] = "Unification flag of Korea (pre 2006).svg", }, }, CPV = { name = "Cape Verde", "Flag of Cape Verde.svg", }, CRC = { name = "Costa Rica", "Flag of Costa Rica.svg", }, CRO = { name = "Croatia", "Flag of Croatia.svg", }, CUB = { name = "Cuba", "Flag of Cuba.svg", }, CUR = { name = "Curaçao", "Flag of Curaçao.svg", }, CYP = { name = "Cyprus", {2006, "Flag of Cyprus (1960-2006).svg"}, "Flag of Cyprus.svg", }, CZE = { name = "Czech Republic", "Flag of the Czech Republic.svg", }, DAH = { name = "Dahomey", "Flag of Benin.svg", }, DEN = { name = "Denmark", "Flag of Denmark.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, DJI = { name = "Djibouti", "Flag of Djibouti.svg", }, DMA = { name = "Dominica", {1965, "Flag of Dominica 1955-1965.svg"}, {1978, "Flag of Dominica (1965-1978).svg"}, {1981, "Flag of Dominica (1978-1981).svg"}, {1988, "Flag of Dominica (1981-1988).svg"}, {1990, "Flag of Dominica (1988-1990).svg"}, "Flag of Dominica.svg", }, DOM = { name = "Dominican Republic", "Flag of the Dominican Republic.svg", }, EAI = { name = "Independent Athletes Team", "Panam Sports flag.png", }, ECU = { name = "Ecuador", {2009, "Flag of Ecuador (1900–2009).svg"}, "Flag of Ecuador.svg", }, EGY = { name = "Egypt", {1922, "Flag of Egypt (1882-1922).svg"}, {1952, "Flag of Egypt (1922–1953).svg"}, {1958, "Flag of Egypt (1953–1958).svg"}, {1971, "Flag of the United Arab Republic (1958–1971).svg"}, {1984, "Flag of Egypt (1972–1984).svg"}, "Flag of Egypt.svg", }, ENG = { name = "England", "Flag of England.svg", }, ERI = { name = "Eritrea", "Flag of Eritrea.svg", }, ESA = { name = "El Salvador", "Flag of El Salvador.svg", }, ESP = { name = "Spain", {1931, "Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg"}, {1939, "Flag of Spain (1931–1939).svg"}, {1977, "Flag of Spain (1945–1977).svg"}, {1981, "Flag of Spain (1977–1981).svg"}, "Flag of Spain.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Spain Olympic Flag 1980.svg", }, }, EST = { name = "Estonia", "Flag of Estonia.svg", }, ETH = { name = "Ethiopia", {1974, "Flag of Ethiopia (1897–1974).svg"}, {1975, "Flag of Ethiopia (1974–1975).svg"}, {1987, "Flag of Ethiopia (1975–1987).svg"}, {1991, "Flag of Ethiopia (1987–1991).svg"}, {1995, "Flag of Ethiopia (1991–1996).svg"}, {2009, "Flag of Ethiopia (1996–2009).svg"}, "Flag of Ethiopia.svg", ["Summer Olympics"] = { [1992] = "Flag of Ethiopia (1987–1991).svg", }, }, EUA = { name = "United Team of Germany", {1959, "Flag of Germany.svg"}, "Flag of the German Olympic Team (1960-1968).svg", }, EUN = { name = "Unified Team", "Olympic flag.svg", ["Winter Paralympics"] = "Paralympic flag (1988-1994).svg", ["Paralympics"] = "Paralympic flag (1988-1994).svg", ["Summer Paralympics"] = "Paralympic flag (1988-1994).svg", }, FAR = { name = "Faroe Islands", "Flag of the Faroe Islands.svg", }, FIJ = { name = "Fiji", {1970, "Flag of Fiji (1924–1970).svg"}, "Flag of Fiji.svg", }, FIN = { name = "Finland", {1912, "Flag of Russia.svg"}, "Flag of Finland.svg", }, FINA = { name = "FINA athletes", "FINA logo cropped.svg" }, FLK = { name = "Falkland Islands", {1999, "Flag of the Falkland Islands (1948-1999).svg"}, "Flag of the Falkland Islands.svg", }, FR_YUG = { name = "FR Yugoslavia", "Flag of Yugoslavia (1992–2003); Flag of Serbia and Montenegro (2003–2006).svg", }, FRA = { name = "France", "Flag of France.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, FRG = { name = "West Germany", {1959, "Flag of Germany.svg"}, {1968, "Flag of the German Olympic Team (1960-1968).svg"}, "Flag of Germany.svg", }, FRN = { name = "Rhodesia and Nyasaland", "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg", }, FRT = { name = "FINA Refugee Team", "FINA logo cropped.svg" }, FSA = { name = "Federation of South Arabia", "Flag of the Federation of South Arabia.svg", }, FSM = { name = "Federated States of Micronesia", "Flag of the Federated States of Micronesia.svg", }, GAB = { name = "Gabon", "Flag of Gabon.svg", }, GAM = { name = "The Gambia", "Flag of The Gambia.svg", }, GBR = { name = "Great Britain", "Flag of the United Kingdom.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, GBR_WCA = { name = "Great Britain and Northern Ireland", "Flag of the United Kingdom.svg", }, GBS = { name = "Guinea-Bissau", "Flag of Guinea-Bissau.svg", }, GCO = { name = "Gold Coast", "Flag of the Gold Coast.svg", }, GDR = { name = "East Germany", {1959, "Flag of East Germany.svg"}, {1968, "Flag of the German Olympic Team (1960-1968).svg"}, "Flag of East Germany.svg", }, GEO = { name = "Georgia", {2003, "Flag of Georgia (1990–2004).svg"}, "Flag of Georgia.svg", }, GEQ = { name = "Equatorial Guinea", "Flag of Equatorial Guinea.svg", }, GER = { name = "Germany", {1912, "Flag of the German Empire.svg"}, {1932, "Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg"}, {1945, "Flag of the German Reich (1935–1945).svg"}, "Flag of Germany.svg", }, GGY = { name = "Guernsey", {1985, "Flag of Guernsey (1936).svg"}, "Flag of Guernsey.svg", }, GHA = { name = "Ghana", {1957, "Flag of the Gold Coast.svg"}, {1961, "Flag of the Union of African States (1958-1961).svg"}, {1962, "Flag of the Union of African States (1961-1962).svg"}, {1966, "Flag of Ghana (1964-1966).svg"}, "Flag of Ghana.svg", }, GIB = { name = "Gibraltar", {1981, "Government Ensign of Gibraltar 1939-1999.svg"}, "Flag of Gibraltar.svg", }, GRE = { name = "Greece", {1969, "Flag of Greece (1828-1978).svg"}, {1975, "Flag of Greece (1970-1975).svg"}, {1978, "Flag of Greece (1828-1978).svg"}, "Flag of Greece.svg", ["Winter Olympics"] = { [1976] = "Flag of Greece.svg", }, }, GRN = { name = "Grenada", {1974, "Flag of Grenada (1967–1974).svg"}, "Flag of Grenada.svg", }, GUA = { name = "Guatemala", "Flag of Guatemala.svg", }, GUI = { name = "Guinea", "Flag of Guinea.svg", }, GUM = { name = "Guam", "Flag of Guam.svg", }, GUY = { name = "Guyana", {1906, "Flag of British Guiana (1875–1906).svg"}, {1919, "Flag of British Guiana (1906-1919).svg"}, {1955, "Flag of British Guiana (1919-1955).svg"}, {1966, "Flag of British Guiana (1955–1966).svg"}, "Flag of Guyana.svg", }, HAI = { name = "Haiti", {1963, "Flag of Haiti (1859–1964).svg"}, {1986, "Flag of Haiti (1964–1986).svg"}, "Flag of Haiti.svg", }, HBR = { name = "British Honduras", "Flag of British Honduras.svg", }, HKG = { name = "Hong Kong", {1955, "Flag of Hong Kong (1876–1941 and 1945–1955).svg"}, {1959, "Flag of Hong Kong (1955–1959).svg"}, {1997, "Flag of Hong Kong (1959–1997).svg"}, "Flag of Hong Kong.svg", }, HKG_CGF = { name = "Hong Kong", {1955, "Flag of Hong Kong 1876.svg"}, {1959, "Flag of Hong Kong 1955.svg"}, "Flag of Hong Kong (1959–1997).svg" }, HNL = { name = "Haudenosaunee", "Flag of the Iroquois Confederacy.svg" }, HON = { name = "Honduras", {1949, "Flag of Honduras (1866-1949).svg"}, {2022, "Flag of Honduras (before 2022).svg"}, "Flag of Honduras.svg", }, HUN = { name = "Hungary", {1918, "Flag of Hungary (1867-1918).svg"}, {1946, "Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946; 3-2 aspect ratio).svg"}, {1949, "Flag of Hungary (1946-1949, 1956-1957).svg"}, {1955, "Flag of Hungary (1949-1956).svg"}, {1957, "Flag of Hungary (1946-1949, 1956-1957).svg"}, "Flag of Hungary.svg", }, IFA = { name = "Independent FINA Athletes", "FINA logo cropped.svg" }, IFS = { name = "Irish Free State", "Flag of Ireland.svg", }, IAA = { name = "Independent Asian Athletes", "Olympic flag.svg", }, IHO = { name = "Dutch East Indies", "Flag of the Netherlands.svg", }, INA = { name = "Indonesia", "Flag of Indonesia.svg", }, IND = { name = "भारत", {1946, "British Raj Red Ensign.svg"}, {2012, "Flag of India.svg"}, "Flag of India.svg", ["Summer Olympics"] = { [1936] = "Flag of the Governor-General of India (1885–1947).svg", }, }, INT = { name = "International team", "Flag placeholder.svg", }, IOA_2000 = { name = "Individual Olympic Athletes", "Olympic flag.svg", }, IOC = { name = "Athletes from Kuwait", "Olympic flag.svg", }, IOM = { name = "Isle of Man", "Flag of the Isle of Man.svg", }, IOP = { name = "Independent Olympic Participants", "Olympic flag.svg", }, ['IOP, IOA, OAR'] = { name = "Independent Olympians", "Olympic flag.svg", }, IOW = { name = "Isle of Wight", "Flag of the Isle of Wight.svg", }, IPA = { name = "Individual Paralympic Athletes", "Paralympic flag.svg", }, IPP = { name = "Independent Paralympic Participants", "Paralympic flag (1988-1994).svg", }, IRE = { name = "Ireland", "Green harp flag of Ireland.svg", }, IRI = { name = "Iran", {1932, "Early 20th Century Qajar Flag.svg"}, {1964, "State Flag of Iran (1933-1964).svg"}, {1980, "State Flag of Iran (1964-1980).svg"}, "Flag of Iran.svg", ["Summer Olympics"] = { [1964] = "State Flag of Iran (1964-1980).svg", }, }, IRL = { name = "Ireland", "Flag of Ireland.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, IRQ = { name = "Iraq", {1959, "Flag of Iraq (1921–1959).svg"}, {1963, "Flag of Iraq (1959-1963).svg"}, {1991, "Flag of Iraq (1963–1991).svg"}, {2003, "Flag of Iraq (1991-2004).svg"}, {2007, "Flag of Iraq (2004-2008).svg"}, "Flag of Iraq.svg", }, ISL = { name = "Iceland", {1915, "Flag of Denmark.svg"}, {1944, "Light Blue Flag of Iceland.svg"}, "Flag of Iceland.svg", }, ISR = { name = "Israel", "Flag of Israel.svg", }, ISV = { name = "Virgin Islands", countrydata_name = "U.S. Virgin Islands", "Flag of the United States Virgin Islands.svg", }, ITA = { name = "Italy", {1946, "Flag of Italy (1861-1946).svg"}, {2002, "Flag of Italy.svg"}, {2006, "Flag of Italy (2003–2006).svg"}, "Flag of Italy.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, IVB = { name = "British Virgin Islands", "Flag of the British Virgin Islands.svg", }, JAM = { name = "Jamaica", {1957, "Flag of Jamaica (1906-1957).svg"}, {1962, "Flag of Jamaica (1957-1962).svg"}, "Flag of Jamaica.svg", }, JER = { name = "Jersey", {1980, "Flag of Jersey (pre 1981).svg"}, "Flag of Jersey.svg", }, JOR = { name = "Jordan", "Flag of Jordan.svg", }, JPN = { name = "Japan", {1999, "Flag of Japan (1870-1999).svg"}, "Flag of Japan.svg", }, KAZ = { name = "Kazakhstan", "Flag of Kazakhstan.svg", }, KEN = { name = "Kenya", {1963, "Flag of British East Africa.svg"}, "Flag of Kenya.svg", }, KGZ = { name = "Kyrgyzstan", {2023, "Flag of Kyrgyzstan (1992–2023).svg"}, "Flag of Kyrgyzstan.svg", }, KHM = { name = "Khmer Republic", "Flag of the Khmer Republic.svg", }, KIR = { name = "Kiribati", "Flag of Kiribati.svg", }, KOR = { name = "South Korea", {1948, "Flag of South Korea (1945-1948).svg"}, {1949, "Flag of South Korea (1948-1949).svg"}, {1984, "Flag of South Korea (1949-1984).svg"}, {1997, "Flag of South Korea (1984-1997).svg"}, {2011, "Flag of South Korea (1997-2011).svg"}, "Flag of South Korea.svg" }, KOS = { name = "Kosovo", "Flag of Kosovo.svg", }, KSA = { name = "Saudi Arabia", {1973, "Flag of Saudi Arabia (1938-1973).svg"}, "Flag of Saudi Arabia.svg", }, KUW = { name = "Kuwait", "Flag of Kuwait.svg", }, LAO = { name = "Laos", {1975, "Flag of Laos (1952-1975).svg"}, "Flag of Laos.svg", }, LAT = { name = "Latvia", "Flag of Latvia.svg", }, LBA = { name = "Libya", {1968, "Flag of Libya (1951–1969).svg"}, {1972, "Flag of Libya (1969–1972).svg"}, {1977, "Flag of Libya (1972–1977).svg"}, {2011, "Flag of Libya (1977–2011).svg"}, "Flag of Libya.svg", }, LBN = { name = "Lebanon", "Flag of Lebanon.svg", }, LBR = { name = "Liberia", "Flag of Liberia.svg", }, LCA = { name = "Saint Lucia", {1967, "Flag of Saint Lucia (1939-1967).svg"}, {1979, "Flag of Saint Lucia (1967-1979).svg"}, {2002, "Flag of Saint Lucia (1979-2002).svg"}, "Flag of Saint Lucia.svg", }, LES = { name = "Lesotho", {1987, "Flag of Lesotho (1966–1987).svg"}, {2006, "Flag of Lesotho (1987-2006).svg"}, "Flag of Lesotho.svg", }, LIE = { name = "Liechtenstein", {1921, "Flag of Liechtenstein (1852-1921).svg"}, {1937, "Flag of Liechtenstein (1921-1937).svg"}, {1982, "Flag of Liechtenstein (1937–1982).svg"}, "Flag of Liechtenstein.svg", }, LTU = { name = "Lithuania", {1940, "Flag of Lithuania (1918-1940).svg"}, {2004, "Flag of Lithuania (1988-2004).svg"}, "Flag of Lithuania.svg", ["Summer Olympics"] = { [2004] = "Flag of Lithuania.svg", }, }, LUX = { name = "Luxembourg", "Flag of Luxembourg.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, MAA = { name = "Sint Maarten", "Flag of Sint Maarten.svg", }, MAC = { name = "Macau", {1999, "Bandeira do Leal Senado.svg"}, "Flag of Macau.svg", }, MAD = { name = "Madagascar", "Flag of Madagascar.svg", }, MAL = { name = "Malaya", "Flag of Malaya.svg", }, MAR = { name = "Morocco", "Flag of Morocco.svg", }, MAS = { name = "Malaysia", {1963, "Flag of Malaya.svg"}, "Flag of Malaysia.svg", }, MAW = { name = "Malawi", {2009, "Flag of Malawi.svg"}, {2012, "Flag of Malawi (2010-2012).svg"}, "Flag of Malawi.svg", ["Summer Olympics"] = { [2012] = "Flag of Malawi.svg", }, }, MDA = { name = "Moldova", "Flag of Moldova.svg", }, MDV = { name = "Maldives", "Flag of Maldives.svg", }, MEX = { name = "Mexico", {1916, "Flag of Mexico (1893-1916).svg"}, {1934, "Flag of Mexico (1916–1934).svg"}, {1968, "Flag of Mexico (1934-1968).svg"}, "Flag of Mexico.svg", ["Summer Olympics"] = { [1968] = "Flag of Mexico.svg", }, }, MGL = { name = "Mongolia", {1991, "Flag of the Mongolian People's Republic (1945–1992).svg"}, "Flag of Mongolia.svg", ["Winter Olympics"] = { [1992] = "Flag of the People's Republic of Mongolia (1940-1992).svg", }, }, MHL = { name = "Marshall Islands", "Flag of the Marshall Islands.svg", }, MIX = { name = "Mixed-NOCs", "Olympic flag.svg", }, MKD = { name = "Macedonia", "Flag of Macedonia.svg", }, MKD_2019 = { name = "North Macedonia", "Flag of North Macedonia.svg", }, MLI = { name = "Mali", "Flag of Mali.svg", }, MLT = { name = "Malta", {1943, "Flag of Malta (1923-1943).svg"}, {1964, "Flag of Malta (1943-1964).svg"}, "Flag of Malta.svg", ["Summer Olympics"] = { [1948] = "Flag of Malta (1943).svg", }, }, MNE = { name = "Montenegro", "Flag of Montenegro.svg", }, MNT = { name = "Montserrat", "Flag of Montserrat.svg", }, MON = { name = "Monaco", "Flag of Monaco.svg", }, MOZ = { name = "Mozambique", {1983, "Flag of Mozambique (1975-1983).svg"}, "Flag of Mozambique.svg", }, MRI = { name = "Mauritius", {1923, "Flag of Mauritius (1906–1923).svg"}, {1968, "Flag of Mauritius (1923–1968).svg"}, "Flag of Mauritius.svg", }, MTN = { name = "Mauritania", {2016, "Flag of Mauritania (1959–2017).svg"}, "Flag of Mauritania.svg", }, MYA = { name = "Myanmar", {1973, "Flag of Burma (1948-1974).svg"}, {2010, "Flag of Myanmar (1974-2010).svg"}, "Flag of Myanmar.svg", }, NAM = { name = "नामिबिया", "Flag of Namibia.svg", }, NBO = { name = "North Borneo", "Flag of North Borneo (1948-1963).svg", }, NCA = { name = "Nicaragua", "Flag of Nicaragua.svg", }, NCL = { name = "New Caledonia", "Flag of New Caledonia.svg", ["Asian Indoor and Martial Arts Games"] = { [2017] = "Flag of France.svg", }, }, NED = { name = "Netherlands", "Flag of the Netherlands.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, NEP = { name = "Nepal", "Flag of Nepal.svg", }, NEW = { name = "Newfoundland", "Newfoundland Red Ensign.png", }, NFI = { name = "Norfolk Island", "Flag of Norfolk Island.svg", }, NGR = { name = "नायजेरिया", {1952, "Flag of Nigeria (1914–1952).svg"}, {1960, "Flag of Nigeria (1952–1960).svg"}, "Flag of Nigeria.svg", }, NIG = { name = "Niger", "Flag of Niger.svg", }, NIR = { name = "Northern Ireland", "Ulster banner.svg", }, NIU = { name = "Niue", "Flag of Niue.svg", }, NMI = { name = "Northern Mariana Islands", "Flag of the Northern Mariana Islands.svg", }, NOR = { name = "Norway", "Flag of Norway.svg", }, NPA = { name = "Neutral Paralympic Athletes", "Paralympic flag.svg", }, NRH = { name = "Northern Rhodesia", "Flag of Northern Rhodesia (1939-1953).svg", }, NRU = { name = "Nauru", "Flag of Nauru.svg", }, NZL = { name = "New Zealand", "Flag of New Zealand.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Flag of New Zealand Olympic Committee (1979-1994).svg", }, }, OAR = { name = "Olympic Athletes from Russia", "Olympic flag.svg", }, OMA = { name = "Oman", {1995, "Flag of Oman (1970-1995).svg"}, "Flag of Oman.svg", }, PAK = { name = "पाकिस्तान", "Flag of Pakistan.svg", }, PAN = { name = "Panama", "Flag of Panama.svg", }, PAR = { name = "Paraguay", {1954, "Flag of Paraguay (1842-1954).svg"}, {1988, "Flag of Paraguay (1954-1988).svg"}, {1990, "Flag of Paraguay (1988-1990).svg"}, {2013, "Flag of Paraguay (1990-2013).svg"}, "Flag of Paraguay.svg", }, PER = { name = "Peru", {1950, "Flag of Peru (1825-1950).svg"}, "Flag of Peru.svg", }, PHI = { name = "Philippines", {1935, "Flag of the Philippines (1919-1936).svg"}, {1984, "Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg"}, {1986, "Flag_of_the_Philippines_(light_blue).svg"}, {1997, "Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg"}, "Flag of the Philippines.svg", ["Asian Games"] = { [1986] = "Flag of the Philippines (navy blue).svg", }, }, PLE = { name = "Palestine", "Flag of Palestine.svg", }, PLW = { name = "Palau", "Flag of Palau.svg", }, PNG = { name = "Papua New Guinea", {1965, "Flag of the Territory of New Guinea.svg"}, {1970, "Flag of Papua New Guinea 1965.svg"}, "Flag of Papua New Guinea.svg", }, POL = { name = "Poland", {1928, "Flag of Poland (1919-1928).svg"}, {1979, "Flag of Poland (1928-1980).svg"}, "Flag of Poland.svg", }, POR = { name = "Portugal", "Flag of Portugal.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Flag of Portugal-1980-Olympics.svg", }, }, PRK = { name = "North Korea", {1947, "Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg"}, {1991, "Flag of North Korea (1948–1992).svg"}, "Flag of North Korea.svg", }, PUR = { name = "Puerto Rico", {1951, "Puerto Rico Azul Celeste.png"}, {1995, "Flag of Puerto Rico (1952-1995).svg"}, "Flag of Puerto Rico.svg", ["Summer Olympics"] = { [1948] = "Puerto rico national sport flag.svg", [1952] = "Puerto rico national sport flag.svg", [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, PYF = { name = "French Polynesia", "Flag of French Polynesia.svg", }, QAT = { name = "Qatar", "Flag of Qatar.svg", }, RHO = { name = "Rhodesia", {1953, "Flag of Southern Rhodesia.svg"}, {1963, "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg"}, {1968, "Flag of Rhodesia (1964).svg"}, "Flag of Rhodesia.svg", }, ROA = { name = "Refugee Olympic Team", "Olympic flag.svg", }, ROC = { name = "Republic of China", {1928, "Flag of the Republic of China (1912-1928).svg"}, "Flag of the Republic of China.svg", }, ROC_Formosa = { name = "Formosa", "Flag of the Republic of China.svg", }, ROC_Taiwan = { name = "Taiwan", "Flag of the Republic of China.svg", }, ROC_2020 = { name = "ROC", "Russian Olympic Committee flag.png", }, ROM = { name = "Romania", {1948, "Flag of Romania.svg"}, {1952, "Flag of Romania (1948-1952).svg"}, {1965, "Flag of Romania (1952-1965).svg"}, {1989, "Flag of Romania (1965-1989).svg"}, "Flag of Romania.svg", }, RPC = { name = "RPC", "Flag placeholder.svg", }, RPT = { name = "Refugee Paralympic Team", "Paralympic flag (2019).svg", }, RSA = { name = "दक्षिण आफ्रिका", {1910, "Flag of the United Kingdom.svg"}, {1927, "Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg"}, {1994, "Flag of South Africa (1928–1982).svg"}, "Flag of South Africa.svg", ["Winter Olympics"] = { [1994] = "South African Olympic Flag 1994.gif", }, ["Summer Olympics"] = { [1992] = "South African Olympic Flag.svg", }, }, RU1 = { name = "Russian Empire", "Flag of Russia.svg", }, RUS = { name = "Russia", {1993, "Flag of Russia (1991–1993).svg"}, "Flag of Russia.svg", }, RWA = { name = "Rwanda", {1961, "Flag of Rwanda (1959-1961).svg"}, {2001, "Flag of Rwanda (1962-2001).svg"}, "Flag of Rwanda.svg", }, SAA = { name = "Saar", "Flag of Saar (1947–1956).svg", }, SAM = { name = "Samoa", "Flag of Samoa.svg", }, SAR = { name = "Sarawak", "Flag of the Crown Colony of Sarawak (1946).svg", }, SCG = { name = "Serbia and Montenegro", "Flag of Serbia and Montenegro.svg", }, SCN = { name = "Saint Christopher-Nevis-Anguilla", "Flag of Saint Christopher-Nevis-Anguilla.svg", }, SCO = { name = "Scotland", "Flag of Scotland.svg", }, SEN = { name = "Senegal", "Flag of Senegal.svg", }, SEY = { name = "Seychelles", {1995, "Flag of Seychelles (1977–1996).svg"}, "Flag of Seychelles.svg", }, SGP = { name = "Singapore", {1959, "Flag of Singapore (1946-1959).svg"}, "Flag of Singapore.svg", }, SHE = { name = "Saint Helena", {1984, "Flag of Saint Helena (1874-1984).svg"}, "Flag of Saint Helena.svg", }, SKN = { name = "Saint Kitts and Nevis", {1983, "Flag of Saint Christopher-Nevis-Anguilla.svg"}, "Flag of Saint Kitts and Nevis.svg", }, SLE = { name = "Sierra Leone", {1961, "Flag of Sierra Leone 1916-1961.gif"}, "Flag of Sierra Leone.svg", }, SLO = { name = "Slovenia", "Flag of Slovenia.svg", }, SMF = { name = "Suspended Member Federation", {2022, "FINA logo cropped.svg"}, "Flag of World Aquatics.svg", }, SMR = { name = "San Marino", {2010, "Flag of San Marino (before 2011).svg"}, "Flag of San Marino.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, SOL = { name = "Solomon Islands", "Flag of the Solomon Islands.svg", }, SOM = { name = "Somalia", "Flag of Somalia.svg", }, SRB = { name = "Serbia", {1918, "State Flag of Serbia (1882-1918).svg"}, {1944, "Flag of Serbia, 1941-1944.svg"}, {1992, "Flag of SR Serbia.svg"}, {2004, "Flag of Serbia (1992-2004).svg"}, {2010, "Flag of Serbia (2004-2010).svg"}, "Flag of Serbia.svg", }, SRH = { name = "Southern Rhodesia", "Flag of Southern Rhodesia.svg", }, SRI = { name = "श्रीलंका", {1947, "British Ceylon flag.svg"}, {1951, "Flag of Ceylon (1948-1951).svg"}, {1971, "Flag of Ceylon (1951-1972).svg"}, "Flag of Sri Lanka.svg", }, SSD = { name = "South Sudan", "Flag of South Sudan.svg", }, STP = { name = "São Tomé and Príncipe", "Flag of São Tomé and Príncipe.svg", }, SUD = { name = "Sudan", {1970, "Flag of Sudan (1956-1970).svg"}, "Flag of Sudan.svg", }, SUI = { name = "Switzerland", "Flag of Switzerland.svg", ["Summer Olympics"] = { [1980] = "Olympic flag.svg", }, }, SUR = { name = "Suriname", {1975, "Flag of Dutch Guyana.svg"}, "Flag of Suriname.svg", }, SVG = { name = "Saint Vincent and the Grenadines", {1979, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines (1907-1979).svg"}, {1984, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines (1979-1985).svg"}, {1985, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines (1985).svg"}, "Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg", }, SVK = { name = "Slovakia", "Flag of Slovakia.svg", }, SWE = { name = "Sweden", {1905, "Swedish civil ensign (1844–1905).svg"}, {1906, "Flag of Sweden (pre-1906).svg"}, "Flag of Sweden.svg", }, SWZ = { name = "Swaziland", "Flag of Swaziland.svg", }, SWZ_YO2018 = { name = "Eswatini", "Flag of Swaziland.svg", }, SYR = { name = "Syria", {1958, "Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg"}, {1961, "Flag of the United Arab Republic (1958–1971).svg"}, {1963, "Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg"}, {1971, "Flag of Syria (1963–1972).svg"}, {1979, "Flag of Syria (1972–1980).svg"}, "Flag of Syria.svg", }, TAG = { name = "Tanganyika", "Flag of Tanganyika.svg", }, TAH = { name = "Tahiti", "Flag of French Polynesia.svg", }, TAN = { name = "Tanzania", {1964, "Flag of Tanganyika.svg"}, "Flag of Tanzania.svg", }, TCA = { name = "Turks and Caicos Islands", "Flag of the Turks and Caicos Islands.svg", }, TCH = { name = "Czechoslovakia", "Flag of Czechoslovakia.svg", }, TGA = { name = "Tonga", "Flag of Tonga.svg", }, THA = { name = "Thailand", "Flag of Thailand.svg", }, TJK = { name = "Tajikistan", "Flag of Tajikistan.svg", }, TKL = { name = "Tokelau", "Flag of Tokelau.svg", }, TKM = { name = "Turkmenistan", {1973, "Flag of Turkmen SSR (1956).svg"}, {1991, "Flag of the Turkmen SSR.svg"}, {1996, "Flag of Turkmenistan (1992-1997).svg"}, {2000, "Flag of Turkmenistan (1997-2001).svg"}, "Flag of Turkmenistan.svg", }, TLS = { name = "East Timor", "Flag of East Timor.svg", }, TOG = { name = "Togo", "Flag of Togo.svg", }, TPE = { name = "Chinese Taipei", {1979, "Flag of the Republic of China.svg"}, "Flag of Chinese Taipei for Olympic games.svg", ["Asian Para Games"] = "Chinese Taipei Paralympic Flag.svg", ["Summer Paralympics"] = "Chinese Taipei Paralympic Flag.svg", ["Universiade"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Summer Universiade"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Winter Universiade"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Summer World University Games"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", ["Winter World University Games"] = "Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg", }, TRI = { name = "Trinidad and Tobago", {1958, "Flag of Trinidad and Tobago (1889–1958).svg"}, "Flag of Trinidad and Tobago.svg", }, TUN = { name = "Tunisia", {1999, "Flag of Tunisia (1959–1999).svg"}, "Flag of Tunisia.svg", }, TUR = { name = "Turkey", {1936, "Flag of the Ottoman Empire.svg"}, "Flag of Turkey.svg", }, TUV = { name = "Tuvalu", "Flag of Tuvalu.svg", }, UAE = { name = "United Arab Emirates", "Flag of the United Arab Emirates.svg", }, UAR = { name = "United Arab Republic", "Flag of the United Arab Republic.svg", }, UGA = { name = "युगांडा", {1962, "Flag of the Uganda Protectorate.svg"}, "Flag of Uganda.svg", }, UKR = { name = "Ukraine", "Flag of Ukraine.svg", }, URS = { name = "Soviet Union", {1936, "Flag of the Soviet Union (1924–1936).svg"}, {1955, "Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg"}, "Flag of the Soviet Union.svg", }, URU = { name = "Uruguay", "Flag of Uruguay.svg", }, USA = { name = "United States", {1896, "US flag 44 stars.svg"}, {1908, "US flag 45 stars.svg"}, {1912, "US flag 46 stars.svg"}, {1959, "US flag 48 stars.svg"}, {1960, "US flag 49 stars.svg"}, "Flag of the United States.svg", ["Summer Olympics"] = { [1912] = "US flag 48 stars.svg", [1960] = "Flag of the United States.svg", }, ["Pan American Games"] = { [1959] = "US flag 49 stars.svg", }, }, UZB = { name = "Uzbekistan", "Flag of Uzbekistan.svg", }, VAN = { name = "Vanuatu", "Flag of Vanuatu.svg", }, VEN = { name = "Venezuela", {1930, "Flag of Venezuela (1905–1930).svg"}, {1954, "Flag of Venezuela (1930–1954).svg"}, {2006, "Flag of Venezuela (1954–2006).png"}, "Flag of Venezuela.svg", ["Summer Olympics"] = { [2020] = "Flag of Venezuela (state).svg", }, }, VIE = { name = "Vietnam", {1975, "Flag of South Vietnam.svg"}, "Flag of Vietnam.svg", }, VNM = { name = "South Vietnam", {1975, "Flag of South Vietnam.svg"}, "Flag of Vietnam.svg", }, VOL = { name = "Upper Volta", "Flag of Upper Volta.svg", }, WAL = { name = "Wales", {1952, "Flag of Wales 2.svg"}, {1959, "Flag of Wales (1953-1959).svg"}, "Flag of Wales 2.svg", }, WLF = { name = "Wallis and Futuna", "Flag of Wallis and Futuna.svg", }, WSM = { name = "Western Samoa", "Flag of Samoa.svg", }, YAR = { name = "North Yemen", "Flag of North Yemen.svg", }, YEM = { name = "Yemen", "Flag of Yemen.svg", }, YMD = { name = "South Yemen", "Flag of South Yemen.svg", }, YUG = { name = "Yugoslavia", {1941, "Flag of the Kingdom of Yugoslavia.svg"}, {1946, "Flag of the Democratic Federal Yugoslavia.svg"}, {1992, "Flag of SFR Yugoslavia.svg"}, {2002, "Flag of Serbia and Montenegro.svg"}, "Flag of SFR Yugoslavia.svg", }, ZAI = { name = "Zaire", "Flag of Zaire (1971–1997).svg", }, ZAM = { name = "Zambia", {1953, "Flag of Northern Rhodesia (1939-1953).svg"}, {1963, "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg"}, {1995, "Flag of Zambia (1964-1996).svg"}, "Flag of Zambia.svg", }, ZIM = { name = "झिम्बाब्वे", {1953, "Flag of Southern Rhodesia.svg"}, {1963, "Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg"}, {1968, "Flag of Rhodesia (1964).svg"}, {1978, "Flag of Rhodesia.svg"}, {1979, "Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg"}, "Flag of Zimbabwe.svg", }, ZZX = { name = "Mixed team", "Olympic flag.svg", }, } return { countryAliases = countryAliases, countries = countries, } kmowcch6tjeny24xqfejeho6j02l8io 0 349737 2711218 2579242 2026-09-22T07:32:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711218 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमानतळ|name=क्राकोव जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|nativename=<small>''Kraków Airport im. Jana Pawła II''</small>|nativename-a=Aeropuerto de Cracovia-Juan Pablo II|nativename-r=|image=Kraków John Paul II International Airport.png|image-width=150|image2=John Paul II Airport in Balice-Kraków night november 2017(3).jpg|image2-width=250|IATA=KRK|ICAO=EPKK|type=लश्करी/सार्वजनिक|hub=<div> *[[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]</div>|owner=|operator=जॉल पॉल दुसरा-बालिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ लिमिटेड|city-served=[[क्राकोव]]|location=[[बालिस]], [[पोलंड]]|elevation-m=२४१|coordinates={{coord|50|04|40|N|019|47|05|E|region:PL|display=inline,title}}|pushpin_map=Location in Lesser Poland Voivodeship|website=[http://krakowairport.pl/en krakowairport.pl]|metric-elev=yes|metric-rwy=yes|r1-number=०७/२५|r1-length-m=२,५५०|r1-surface=काँक्रीट|r2-number=०७L/२५R (आपात्कालीन)|r2-length-m=२,५५०|r2-surface=गवती|stat-year=२०२३|stat1-header=प्रवासीसंख्या|stat1-data=९४,०४,६११ (२०२३)<ref name="auto3">{{cite web |title=Monthly Statistics Kraków Airport |url=https://polskieradio24.pl/42/273/artykul/3313436,krakow-airport-na-czele-polskich-lotnisk-regionalnych-cel-10-mln-pasazerow-w-2024-roku#:~:text=9%20mln%20404%20tys.%20611%20pasa%C5%BCer%C3%B3w%20obs%C5%82u%C5%BCy%C5%82o%20w,przekroczy%C5%82o%20pr%C3%B3g%209%20mln%20os%C3%B3b%20w%20ci%C4%85gu%20roku. |website=polskieradio24.pl |access-date=13 January 2024 |language=Polish |date=9 January 2024}}</ref>|stat2-header=विमानोड्डाणे|stat2-data=७१,२५८ (२०२३)|footnotes=}}'''क्राकोव जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ''' ( {{Lang-pl|Kraków Airport im. Jana Pawła II}}) {{विमानतळ संकेत|KRK|EPKK}} पोलंडच्या आहे [[क्राकूफ|क्राकोव]] शहरातील आंतरराष्ट्रीय [[विमानतळ]] आहे. शहराच्या मध्यवर्ती भागापासून {{Convert|11|km|abbr=on}} पश्चिमेस असलेल्या या विमानतळाला<ref name="AIP">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ead.eurocontrol.int/publicuser/protect/pu/main.jsp|title=EAD Basic|publisher=Ead.eurocontrol.int|access-date=2012-09-06}}</ref> [[पोप जॉन पॉल दुसरा|पोप जॉन पॉल दुसऱ्याचे]] नाव देण्या आले आहे. २०२३ मध्ये सुमारे ९४ लाख प्रवाशांनी येथून ये-जा केली. == विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने == {{Airport-dest-list|[[एजियन एरलाइन्स]]|{{ATH}}<ref>{{cite news|title=Nowa trasa z Krakowa! Polecimy linią Aegean do Aten!|url=http://www.fly4free.pl/nowa-trasa-z-krakowa/|author=Hubert Choroszewski|agency=fly4free.pl|access-date=29 October 2015|language=pl}}</ref><ref>{{cite news|title=Kraków: Aegean tylko latem|url=http://www.pasazer.com/news/28297/krakow,aegean,tylko,latem.html|author=Piotr Golianek|agency=pasazer.com|access-date=2 November 2015|language=pl}}</ref> <!-- -->|[[एरबाल्टिक]]|[[व्हिल्नियस विमानतळ|व्हिल्नियस]]<ref name="BTnew24">{{cite news |last1=Dolande |first1=Rainer Nieves |title=airBaltic launches 11 new routes for the summer season 2024 |url=https://www.aviacionline.com/2023/08/airbaltic-launches-11-new-routes-for-the-summer-season-2024/#google_vignette |access-date=30 August 2023 |work=Aviacionline.com |date=29 August 2023 |language=es}}</ref> <!-- -->|[[एर अरेबिया]]|'''मोसमी:''' [[शारजा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शारजा]] (२९ जून, २०२४ पासून){{citation needed|date=March 2024}} <!-- -->|[[एर डोलोमिटी]]|[[म्युन्शेन विमानतळ|म्युन्शेन]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230413-en2q23 | title=AIR DOLOMITI ASSUMES ADDITIONAL LUFTHANSA म्युन्शेन SERVICE IN 2Q23 | date=13 April 2023 }}</ref> <!-- -->|[[एर फ्रांस]]|[[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]]<ref>{{cite web|url=http://www.facebook.com/KrakowAirport/|title=Air France wylądował w #KrakowAirport |publisher=krakow विमानतळ|access-date=3 July 2020}}</ref> <!-- -->|[[एर सर्बिया]]|[[बेलग्रेड विमानतळ|बेलग्रेड]]<ref>{{cite web | url=https://www.breitflyte.com/post/air-serbia-to-launch-new-service-to-krakow-ohrid-and-varna-for-summer-2023 | title=Air Serbia to launch New Service to Krakow, Ohrid and Varna for Summer 2023 | date=16 December 2022 | access-date=2024-05-25 | archive-date=2022-12-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221224010545/https://www.breitflyte.com/post/air-serbia-to-launch-new-service-to-krakow-ohrid-and-varna-for-summer-2023 | url-status=dead }}</ref> <!-- -->|[[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]]|[[व्हियेना विमानतळ|व्हियेना]] <!-- -->|[[ब्रिटिश एरवेझ]]|{{LHR}}<ref name="BA.LHR">{{cite news|title=British Airways powraca do Krakowa|url=http://www.pasazer.com/news/24551/british,airways,powraca,do,krakowa.html|author=Piotr Bożyk|agency=pasazer.com|access-date=12 November 2014|language=pl}}</ref> <!-- -->|[[ब्रसेल्स एरलाइन्स]]|[[ब्रसेल्स विमानतळ|ब्रसेल्स]]<ref>{{cite web | url=https://www.pasazer.com/news/464134/brussels,airlines,wracaja,do,krakowa.html | title=ब्रसेल्स Airlines wraca do Krakowa | date=7 December 2022 }}</ref> <!-- -->|[[बझ्झ (रायनएर)|बझ्झ]]|'''मोसमी भाड्याने:''' [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]], [[बुर्गास विमानतळ|बुर्गास]], [[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ|पाल्मा दे मायोर्का]], [[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा|तिराना]], [[व्हार्ना विमानतळ|व्हार्ना]], [[झॅकिन्थोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|झॅकिन्थोस]] <!-- -->|[[ईझीजेट]]|{{AMS}} (२ सप्टेंबर, २०२४ पासून),<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.goedkoopvliegenclub.nl/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2024-05-25 |archive-date=2024-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304155431/https://goedkoopvliegenclub.nl/ |url-status=dead }}</ref> [[युरोएरपोर्ट बेसेल मुलहाउस फ्राईबुर्ग|बेसेल-मुलहाउस]], [[बेलफास्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलफास्ट–आंतरराष्ट्रीय]],<ref>https://travelweekly.co.uk/news/air/easyjet-krakow-holidays-go-year-round-from-belfast</ref> [[ब्रिस्टल विमानतळ|ब्रिस्टल]], [[एडिनबरा विमानतळ|एडिनबरा]], [[गॅटविक विमानतळ|लंडन–गॅटविक]], [[लुटॉन विमानतळ|लंडन–लुटॉन]], [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]], [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस–चार्ल्स दि गॉल]] <!-- -->|[[एंटर एर]]|'''मोसमी भाड्याने:''' [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]], [[कोर्फु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोर्फु]], [[हेराक्लियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हेराक्लियोन]] <!-- -->|[[युरोविंग्ज]]|[[ड्युसेलडॉर्फ विमानतळ|ड्युसेलडॉर्फ]] <br> '''मोसमी:''' [[श्टुटगार्ट विमानतळ|श्टुटगार्ट]] <!-- -->|[[फ्लायदुबई]]|[[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-आंतरराष्ट्रीय]]<ref>{{cite web|url=http://gulfbusiness.com/flydubai-begin-flights-krakow-catania-2018/|title=Flydubai to begin flights to Krakow, Catania in 2018|date=6 December 2017}}</ref> <!-- -->|[[फिनएर]]|[[हेलसिंकी विमानतळ|हेलसिंकी]] <!-- -->|[[फ्रीबर्ड एरलाइन्स]]|'''मोसमी भाड्याने:''' [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]] <!-- -->|[[जझीरा एरवेझ]]|'''मोसमी:''' [[कुवैत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुवैत]] (११ जून, २०२४ पासून)<ref name="Jazeera">{{cite news |last1=Piotrowski |first1=Mateusz |title=Nowa egzotyczna trasa i nowa linia z Krakowa! Kolejny kierunek na Bliskim Wschodzie |url=https://www.fly4free.pl/nowa-trasa-z-krakowa-jazeera-airways-kuwejt/ |access-date=8 May 2024 |work=Fly4free.pl |date=8 May 2024 |language=pl}}</ref> <!-- -->|[[जेट२.कॉम]]|[[बर्मिंगहॅम विमानतळ|बर्मिंगहॅम]], [[लीड्स ब्रॅडफोर्ड विमानतळ|लीड्स-ब्रॅडफोर्ड]], [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]] <br>'''मोसमी:''' [[बेलफास्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलफास्ट-आंतरराष्ट्रीय]] (२९ नोव्हेंबर, २०२४ पासून),{{citation needed|date=March 2024}} [[ईस्ट मिडलँड्स विमानतळ|ईस्ट मिडलँड्स]],<ref>{{Cite news |date=23 November 2022 |title=Jet2's new Xmas Market route for Winter from East Midlands विमानतळ |work=Derbyshirelive |url=https://www.derbytelegraph.co.uk/whats-on/whats-on-news/jet2-reveals-krakow-new-christmas-7856014 |via=www.derbytelegraph.co.uk}}</ref> [[ग्लासगो विमानतळ|ग्लासगो]], [[लिवरपूल जॉन लेनन विमानतळ|लिवरपूल]] (२९ नोव्हेंबर, २०२४ पासून), {{citation needed|date=March 2024}} [[न्यूकॅसल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूकॅसल-अपॉन-टाइन]] <!-- -->|[[केएलएम]]|{{AMS}} <!-- -->|[[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]|[[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]],<ref name=PLLLOT>{{cite web|last=Liu|first=Jim|url=https://www.pb.pl/pll-lot-zawiesza-regularne-polaczenie-krakow-chicago-1005891|title=PLL LOT zawieszą regularne połączenie Kraków-Chicago|website=routesonline.com|date=19 October 2020}}</ref> [[इस्तंबूल विमानतळ|इस्तंबूल]],<ref>{{cite web | url=https://www.fly4free.pl/lot-poleci-z-krakowa-do-stambulu/ | title=Nie żartowali! Nowa trasa LOT do Stambułu. Ale nie z Katowic, tylko z Krakowa! }}</ref> [[ओल्झटिन-मझुरी विमानतळ|ओल्झटिन-मझुरी]],<ref>{{cite web|url=https://www.tanie-loty.com.pl/czytelnia/aktualnosci/pll-lot-rozszerza-siatke-polaczen-z-portu-lotniczego-olsztyn-mazury/|title=LOT Polish Airlines is expanding its route network from the Olsztyn-Mazury विमानतळ|website=tanie-loty.com.pl|date=2018|access-date=12 December 2018}}</ref> [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]] (स्थगित), [[वर्झावा चोपाँ विमानतळ|वर्झावा-चोपाँ]] <br> '''मोसमी:''' [[बिदगोश्झ इग्नासी यान पादेरेव्स्की विमानतळ|बिदगोश्झ]],<ref>{{cite web | url=https://tvn24.pl/biznes/turystyka/krakow-bydgoszcz-pll-lot-uruchomia-polaczenie-od-16-czerwca-2023-7018985 | title=Nowe połączenie krajowe. Lot potrwa godzinę | date=28 April 2023 }}</ref> [[न्यूअर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूअर्क]],<ref>{{Cite web|url=https://www.pasazer.com/news/460630/lot,poleci,z,krakowa,do,newark.html|title=Pasazer.com: LOT poleci z Krakowa do Newark|website=Pasazer.com}}</ref> [[झीलोना गोरा विमानतळ|झीलोना गोरा]]{{citation needed|date=March 2024}} <!-- -->|[[लुफ्तांसा]]|[[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[म्युन्शेन विमानतळ|म्युन्शेन]] <!-- -->|[[लुक्सेर]]|[[लक्झेंबर्ग विमानतळ|लक्झेंबर्ग]]<ref>{{Cite web|url=https://www.pasazer.com/news/44484/luxair,poleci,z,krakowa,do,luksemburga.html|title=Pasazer.com: Luxair poleci z Krakowa do Luksemburga|website=Pasazer.com}}</ref> <!-- -->|[[नॉर्वेजियन एर शटल]]|[[बर्गेन विमानतळ|बर्गेन]], [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]], [[ऑस्लो विमानतळ गार्डेरमोएन|ऑस्लो]], [[स्ट्राव्हांजेर विमानतळ|स्ट्राव्हांजेर]], [[स्टॉकहोम-आर्लांडा विमानतळ|स्टॉकहोम-आर्लांडा]], [[ट्रॉन्डहाइम विमानतळ|ट्रॉन्डहाइम]] <!-- -->|[[पिगॅसस एरलाइन्स]]|[[अंकारा एसेनबोगा विमानतळ|अंकारा]], [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]] <!-- -->|[[रायनएर]]|[[अगादिर विमानतळ|अगादिर]], [[अलिकांते-एल्चे मिगेल हर्नान्देझ विमानतळ|अलिकांते]], {{ATH}}, [[बार्सेलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना-एल प्रात]], [[बारी कारोल वॉय्तिला विमानतळ|बारी]], [[बूव्है-तिले विमानतळ|बूव्हे]], [[बेलफास्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलफास्ट-आंतरराष्ट्रीय]],<ref>{{cite web |last1=Loga-Sowiński |first1=Krzysztof |title=Pasazer.com: Ryanair poleci z Gdańska i Krakowa do Belfastu |url=https://www.pasazer.com/news/461690/ryanair,poleci,z,gdanska,i,krakowa,do,belfastu.html |website=Pasazer.com |access-date=3 September 2022 |language=pl |date=7 July 2022}}</ref> [[ओरियो अल सेरियो विमानतळ|बेर्गामो]], [[बर्लिन-ब्रांडेनबुर्ग विमानतळ|बर्लिन-ब्रांडेनबुर्ग]], [[बिलुंड विमानतळ|बिलुंड]], [[बर्मिंगहॅम विमानतळ|बर्मिंगहॅम]], [[बोलोन्या गुलियेल्मो मार्कोनी विमानतळ|बोलोन्या]], [[बोर्दू विमानतळ|बोर्दू]], [[बोर्नमथ विमानतळ|बोर्नमथ]], [[ब्रिस्टल विमानतळ|ब्रिस्टलl]], [[कॅलियारी-एल्मास विमानतळ|कॅलियारी]], [[कातानिया-फाँतानारोसा विमानतळ|कातानिया]], [[ब्रसेल्स साउथ शार्लरुआ विमानतळ|शार्लरुआ]], [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]], [[डब्लिन विमानतळ|डब्लिन]], [[ईस्ट मिडलँड्स विमानतळ|ईस्ट मिडलँड्स]], [[एडिनबरा विमानतळ|एडिनबरा]], [[आइंडहोवेन विमानतळ|आइंडहोवेन]], [[ग्दान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ|ग्दान्स्क]], [[गिरोना-कोस्ता ब्राव्हा विमानतळ|गिरोना]], [[ग्लासगो विमानतळ|ग्लासगो]], [[ग्योटेबोर्ग लँडव्हेटर विमानतळ|ग्योटेबोर्ग]], [[ग्रान केनेरिया विमानतळ|ग्रान केनेरिया]], [[लीड्स-ब्रॅडफर्ड विमानतळ|लीड्स-ब्रॅडफर्ड]], [[लिले विमानतळ|लिले]], [[लिस्बाओ विमानतळ|लिस्बाओ]], [[लिवरपूल जॉन लेनन विमानतळ|लिवरपूल]], [[लुटॉन विमानतळ|लंडन-लुटॉन]], [[लंडन-स्टॅनस्टेड विमानतळ|लंडन-स्टॅनस्टेड]], [[माद्रिद-बराहास विमानतळ|माद्रिद-बराहास]], [[मालागा विमानतळ|मालागा]], [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]], [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]], [[मार्सेल विमानतळ|मार्सेल]], [[मेमिंजेन विमानतळ|मेमिंजेन]],<ref name=aerotelegraph>[https://www.aerotelegraph.com/neue-sommerstrecken-von-ryanair-ab-memmingen aerotelegraph.com - "New Ryanair summer routes from Memmingen"] (German) 17 November 2022</ref> [[नेपल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नेपल्स]], [[न्यूकॅसल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूकॅसल अपॉन टाइन]], [[फाल्कोनी बोर्सेलिनो विमानतळ|पालेर्मो]], [[पाफोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पाफोस]], [[पिसा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिसा]], [[पोद्गोरिका विमानतळ|पोद्गोरिका]], [[पोर्तो विमानतळ|पोर्तो]], [[पोझ्नान-लाविका विमानतळ|पोझ्नान]],<ref name="KRK-routes">{{cite web |last1=Dybiński |first1=Rafał |title=Nowe połączenia Ryanaira z Polski. Zimą loty z Krakowa do Poznania (aktualizacja) |url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/nowe-trasy-ryanaira-z-polski-zima-ruszy-kolejna-krajowa-14663.html |website=www.rynek-lotniczy.pl |access-date=3 September 2022 |language=pl-PL |date=8 June 2022}}</ref> [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिगा]],<ref>{{Cite web|url=https://www.la.lv/investes-miljonus-ryanair-nak-klaja-ar-pazinojumu-par-verienigiem-planiem-riga|title=Investēs miljonus: "Ryanair" nāk klajā ar paziņojumu par vērienīgiem plāniem Rīgā|website=LA.LV}}</ref> [[रोम च्याम्पिनो विमानतळ|रोम-च्याम्पिनो]], [[सँडेफ्योर्ड विमानतळ टोर्प|सँडेफ्योर्ड]], [[सेव्हिया विमानतळ|सेव्हिया]], [[शॅनन विमानतळ|शॅनन]], [[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ|स्टॉकहोम-आर्लांडा]], [[झेझेसिन-गोलेनिओव विमानतळ|झेझेसिन]], [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]], [[तेनेरीफ साउथ विमानतळ|तेनेरीफ-साउथ]], [[थेसालोनिकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|थेसालोनिकी]], [[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा|तिराना]],<ref>{{cite web | url=https://www.fly4free.pl/2-nowe-trasy-ryanaira-z-polski-2/ | title=17 nowych tras Ryanaira, w tym 2 z Polski! To zupełna nowość - do tego kraju jeszcze nie latali }}</ref> [[तुलूझ-ब्लान्याक विमानतळ|तुलूझ]],<ref name="KRK-routes"/> [[त्रेव्हिसो विमानतळ|त्रेव्हिसो]], [[व्हालेन्सिया विमानतळ|व्हालेन्सिया]], [[व्हियेना विमानतळ|व्हियेना]]<br />'''मोसमी:''' [[क्वीन अलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अम्मान-क्वीन अलिया]] (२७ ऑक्टोबर, २०२४ पासून पुन्हा सुरू),<ref>https://centreforaviation.com/news/ryanair-resuming-krakow-amman-service-from-late-oct-2024-1263586</ref> [[आंकोना विमानतळ|आंकोना]], [[बुर्गास विमानतळ|बुर्गास]], [[चानिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चानिया]], [[कोर्फु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोर्फु]], [[डोर्टमुंड विमानतळ|डोर्टमुंड]],<ref name="aeroroutes.com">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230918-frnw23 | title=Ryanair NW23 Network Changes – 17SEP23 }}</ref> [[दुब्रोव्निका विमानतळ|दुब्रोव्निका]],<ref>{{cite web | url=https://gradtrebinje.com/ekskluzivno-ryanair-ce-dubrovnik-povezati-sa-17-odredista-prema-dublinu-becu-i-londonu-ce-letjeti-i-zimi/ | title=EKSKLUZIVNO! Ryanair će Dubrovnik povezati sa 17 odredišta, prema Dublinu, Beču i Londonu će letjeti i zimi | date=28 November 2023 }}</ref> [[गागो कूटिन्हो विमानतळ|फारो]],<ref>{{cite web | url=https://www.fly4free.pl/nowa-trasa-ryanaira-z-krakowa-do-faro/ | title=Ryanair wznawia hitową trasę z Polski! Znów polecimy do bajecznej Portugalii }}</ref> [[फुएर्तेव्हेंचुरा विमानतळ|फुएर्तेव्हेंचुरा]],<ref>{{cite web | url=https://www.ryanair.com/gb/en | title=Ryanair }}</ref> [[लामेझिया तेर्मे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लामेझिया तेर्मे]], [[तार्बेस-लूर्देस-पिरेनेस विमानतळ|लूर्देस]],<ref name="auto">{{cite web | url=https://www.fly4free.pl/9-nowych-tras-ryanaira-z-polski/ | title=11 nowych tras Ryanaira z Polski! Kilka z nich to absolutne hity }}</ref> [[ओल्बिया कोस्ता स्मेराल्दा विमानतळ|ओल्बिया]],<ref>{{cite web | url=https://www.ansa.it/sardegna/notizie/2024/01/31/ryanair-per-la-prima-volta-a-olbia-10-collegamenti-estivi_0afee53b-2088-44e4-8138-01454c002e67.html | title=Ryanair per la prima volta a Olbia, 10 collegamenti estivi - Notizie - Ansa.it | date=31 January 2024 }}</ref> [[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ|पाल्मा दे मायोर्का]], [[पेरुजिया सान फ्रांसेस्को द'असिसी – उंब्रिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पेरुजिया]],<ref name="auto"/> [[आर्बुझ्झे विमानतळ|पेस्कारा]], [[वाक्लाव हावेल विमानतळ प्राग|प्राग]],<ref name="aeroroutes.com"/> [[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऱ्होड्स]],<ref name="fly4free.pl">{{cite web | url=https://www.fly4free.pl/2-nowe-wakacyjne-trasy-ryanaira-z-krakowa/ | title=2 nowe wakacyjne trasy Ryanaira z Polski! Jedna wraca po krótkiej przerwie }}</ref> [[रिमिनी विमानतळ|रिमिनी]],<ref name="fly4free.pl"/> [[सांतोरिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सांतोरिनी]], [[त्रियेस्ते विमानतळ|त्रियेस्ते]], [[तोरिनो विमानतळ|तोरिनो]],<ref name="aeroroutes.com"/> [[व्हार्ना विमानतळ|व्हार्ना]],<ref>{{Cite web|url=https://www.pasazer.com/news/462360/ryanair,poleci,z,krakowa,nad,morze,czarne|title=Pasazer.com: Ryanair poleci z Krakowa nad Morze Czarne|website=Pasazer.com}}</ref> [[झादार विमानतळ|झादार]] <!-- -->|[[सन द'ओर]]|[[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]]<ref>{{cite news |title=Sun d'Or Tentatively Schedules Krakow Dec 2023 Service Resumptions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230904-lynw23krk |access-date=5 September 2023 |work=AeroRoutes |date=4 September 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- -->|{{nowrap|[[सनएक्सप्रेस]]}}|[[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]] <!-- -->|{{nowrap|[[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]]}}|[[झ्युरिक विमानतळ|झ्युरिक]] <!-- -->|{{nowrap|[[टर्किश एरलाइन्स]]}}|[[इस्तंबूल विमानतळ|इस्तंबूल]] <!-- -->|[[विझ्झ एर]]|[[अबु धाबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अबु धाबी]], [[बार्सेलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना-एल प्रात]], [[आइंडहोवेन विमानतळ|आइंडहोवेन]], [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]], [[गॅटविक विमानतळ|लंडन-गॅटविक]], [[लुटॉन विमानतळ|लंडन-लुटॉन]], [[ल्यों विमानतळ|ल्यों]],<ref name="italiavola.com">{{Cite web|url=https://italiavola.com/2022/03/25/wizz-air-apre-nuove-rotte-heviz-sul-lago-balaton-e-un-nuovo-scalo/|title = Wizz Air apre nuove rotte. Heviz sul Lago Balaton e un nuovo scalo|date = 25 March 2022}}</ref> [[मालागा विमानतळ|मालागा]],<ref>{{cite web | url=https://podroze.dziennik.pl/aktualnosci/artykuly/8580431,podroze-wizz-air-hiszpania-polska-wlochy.html | title=Wizz Air uruchamia nowe połączenia z Polski do Werony i Malagi | date=3 November 2022 }}</ref> [[मिलान-माल्पेन्सा विमानतळ|मिलान-माल्पेन्सा]], [[नीस कोत द'अझुर विमानतळ|नीस]], [[ऑस्लो विमानतळ गार्डेरमोएन|ऑस्लो]], [[लिओनार्दो दा विंची-फ्युमिचिनो विमानतळ|रोम-फ्युमिचिनो]], [[स्टाव्हांजेर विमानतळ|स्टाव्हांजेर]], [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]],<ref name="Wizz_res_TLV_24">{{cite news |title=Wizz Air Flights to Operate Again between Budapest and Tel Aviv |url=https://hungarytoday.hu/wizz-air-flights-to-operate-again-between-budapest-and-tel-aviv/ |access-date=17 January 2024 |work=Hungary Today |date=17 January 2024 |language=en}}</ref> [[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा|तिराना]]<ref>{{cite web | url=https://albaniandailynews.com/news/wizz-air-announces-ten-new-routes-from-albania | title=Wizz Air Announces Ten New Routes from Albania }}</ref> <br />'''मोसमी:''' [[हेराक्लियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हेराक्लियोन]], [[स्प्लिट विमानतळ|स्प्लिट]] <!-- -->}} == स्थानिक वाहतूक == [[चित्र:StacjaKolejowa"KrakówLotnisko"-PesaAcatusII-POL,_Balice,_Kraków.JPG|इवलेसे| "क्राको लोत्निस्को" स्थानकावरील गाडी]] === रेल्वे === === बस === क्राकोव विमानतळापासून शहरातील [[क्राकोव ग्लाउनी रेल्वे स्थानक|मुख्य रेल्वे स्थानक]], बस स्थानक आणि आइस काँग्रेस सेंटरला रात्रंदिवस बससेवा उपलब्ध आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पोलंडमधील विमानतळ]] [[वर्ग:क्राकूफ|विमानतळ]] [[वर्ग:जॉन पॉल दुसरा]] rvv0b32i93xj3yxkz63h3dpbavrtprg 0 354525 2711111 2499809 2026-09-21T21:47:32Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711111 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अनिता नागर सिंह चौहान''' ही एक भारतीय राजकारणी आहे. [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाच्या]] सदस्या म्हणून [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत]] मध्य प्रदेशातील [[रतलाम लोकसभा मतदारसंघ|रतलाम]] येथून त्या [[लोकसभा|लोकसभेवर]] निवडून आल्या. [[रतलाम लोकसभा मतदारसंघ|रतलाम (लोकसभा मतदारसंघ)]] जिंकणाऱ्या त्या पहिल्या महिला ठरल्या.<ref name="f400">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/elections/madhya-pradesh-election-results-2024-full-list-of-winners-in-lok-sabha-election-11717486187348.html|title=Madhya Pradesh Election results 2024: Full list of winners in Lok Sabha election|last=Arshdeep kaur|date=4 June 2024|website=mint|access-date=4 June 2024}}</ref><ref name="a669">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/29-0-madhya-pradesh-healer-for-bjp-horror-for-congress/articleshow/110718587.cms?pcode=462|title=Election results 2024: Its horror show for Congress in Madhya Pradesh|date=5 June 2024|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=5 June 2024}}</ref><ref name="o282">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/indore/five-time-mp-kantilal-bhuria-loses-ratlam-ls-seat/articleshow/110715764.cms|title=Five-time MP Kantilal Bhuria loses Ratlam LS seat|last=Choukse|first=Sagar|date=5 June 2024|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=5 June 2024}}</ref> त्यांनी [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या]] [[कांतीलाल भुरिया|कांतीलाल भुरिया यांचा]] २०७,२३२ मतांनी पराभव केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.brutimes.com/news/politics/ratlam-constituency-lok-sabha-election-results-2024|title=Ratlam Constituency Lok Sabha Election Results 2024|website=Bru Times News|language=en|access-date=2024-09-13|archive-date=2024-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20240722032517/https://www.brutimes.com/news/politics/ratlam-constituency-lok-sabha-election-results-2024|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S1224.htm|title=Parliamentary Constituency 24 - RATLAM|website=ECI}}</ref><ref name="Ex-local body heads {{!}} High jumpers">{{स्रोत बातमी|last=India Today|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/18th-lok-sabha-the-debutants/story/20240722-ex-local-body-heads-high-jumpers-2565844-2024-07-13|title=Ex-local body heads {{!}} High jumpers|date=13 July 2024|language=en|access-date=31 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731162655/https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/18th-lok-sabha-the-debutants/story/20240722-ex-local-body-heads-high-jumpers-2565844-2024-07-13|archive-date=31 July 2024}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मध्य प्रदेशचे खासदार]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:रतलामचे खासदार]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 6l1sw9zn85fhy8oovwppp6meevouwur 0 367559 2711127 2645734 2026-09-21T22:24:31Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711127 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अबरार अल्वी''' (१ जुलै १९२७ - १८ नोव्हेंबर २००९) हा एक भारतीय चित्रपट लेखक, दिग्दर्शक आणि अभिनेता होते.<ref>{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/Another-pillar-has-fallen/articleshow/15971348.cms|title=Another pillar has fallen|website=Mumbai Mirror|access-date=2025-07-01|archive-date=2024-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20241229134518/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/Another-pillar-has-fallen/articleshow/15971348.cms|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Abrar-Alvi-passed-way/articleshow/5255143.cms|title=Abrar Alvi passed way|date=22 November 2009|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> त्यांचे बहुतेक उल्लेखनीय काम १९५० आणि १९६० च्या दशकात [[गुरू दत्त|गुरू दत्त]] यांच्यासोबत झाले. त्यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीतील काही प्रसिद्ध कामे केली, ज्यात ''[[साहिब बीबी और गुलाम]]'' (१९६२), ''कागज के फूल'' (१९५९) आणि ''प्यासा'' (१९५७) यांचा समावेश आहे. समीक्षक रिचर्ड कॉर्लिस आणि रिचर्ड शिकेल यांनी निवडलेल्या ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' मासिकाच्या ऑल-टाइम १०० चित्रपटांमध्ये ''प्यासाचा'' समावेश आहे.<ref name="Time">{{Cite magazine|date=12 February 2005|title=All-Time 100 Best Movies|url=http://www.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,1953094,00.html|magazine=Time magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20110822192250/http://www.time.com/time/specials/packages/completelist/0%2C29569%2C1953094%2C00.html|archive-date=22 August 2011|access-date=8 December 2023}}</ref><ref name="ThePrint">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theprint.in/theprint-profile/cinema-writer-with-a-golden-touch-abrar-alvi-was-lost-in-guru-dutts-shadow/321696/|title=Cinema writer with a golden touch, Abrar Alvi was lost in Guru Dutt's shadow|last=Jha|first=Fiza|date=18 November 2019|website=ThePrint magazine|access-date=8 December 2023}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upperstall.com/profile/abrar-alvi/|title=Abrar Alvi|last=Bali|first=Karan|date=24 September 2018|website=Upperstall.com}}</ref> == पुरस्कार == * जिंकले - १० वा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (१९६२): [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट हिंदी चित्रपट]] (रौप्य पदक) - ''[[साहिब बीबी और गुलाम]]'' <ref name="10thaward">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm10thNFAAward.aspx|title=State Awards for 1963 (also includes film review of Sahib Bibi Aur Ghulam (1962 film))|publisher=[[International Film Festival of India]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929062243/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm10thNFAAward.aspx|archive-date=29 September 2015|access-date=9 December 2023}}</ref> * जिंकले - [[फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार]] - ''साहिब बीबी और गुलाम'' (१९६२).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://deep750.googlepages.com/FilmfareAwards.pdf|title=Filmfare Awards 1962 (see page 15 of 125 for 1962)|website=Googlepages.com website|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090612065210/http://deep750.googlepages.com/FilmfareAwards.pdf|archive-date=12 June 2009|access-date=9 December 2023}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 3523g623atwzkpq3aukot620v1wf5xf 2 374243 2711243 2707947 2026-09-22T11:10:41Z Nitinraje Anuse 71658 /* */ 2711243 wikitext text/x-wiki | Name = [[Nitinraje Anuse]] <br> (नितीनराजे अनुसे) | Image = [[File:Nitinraje Anuse 1.jpg|thumb|Nitinraje Anuse]]https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEikEe1LljiewEfyr4m2mlob545mhx7qUQV0jFdYo7F5m0NbKdnIXevx5f0PvfpYWe0f81JMMZZIvgmT9giKLTSP4mlHBgEpC-RL5KE76ow0iZ49RItWOc0yVX3ULRwcfn6s4iEIlsexnxMf/s1600/IMG_20181103_155641.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = नितीन मच्छिंद्र अनुसे | टोपण_नाव = नितीनराजे अनुसे | जन्म_दिनांक = २० मार्च १९९२ | जन्म_स्थान = [[अनुसेवाडी]],[[ता.आटपाडी]] [[जि.सांगली ]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] {{माहितीचौकट साहित्यिक, माजी सैनिक | Profession = [[Litrature]], [[Indian Navy]] | राष्ट्रीयत्व = [[भारत|भारतीय]] [[चित्र:Flag of India.svg|18px]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[कविता]], [[गीत]], [[नाटक]], [[पटकथा]], [[कथा]], [[कादंबरी]], [[समाजप्रबोधन]] | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = [[पुन्हा एक नवी दिशा]], [[माझ्या मनाच्या गाभाऱ्यातून...]] | प्रभाव = [[क्रांतीसुर्य स्व.बी.के.कोकरे (बापूसाहेब खंडू कोकरे)]] | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = मच्छिंद्र लक्ष्मण अनुसे | आई_नाव = आक्काताई मच्छिंद्र अनुसे | पती_नाव = | पत्‍नी_नाव = किर्ती नितीन अनुसे | अपत्ये = १ मुलगा | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = [https://nitinrajeanuse123.blogspot.com/?m=1 नितीनराजे अनुसे संकेतस्थळ] }}'''नितीनराजे अनुसे''' ([[मार्च २०|२० मार्च]] [[इ.स. १९९२|१९९२]] - हे विख्यात [[मराठी भाषा|मराठी]] [[कवी]], [[गीतकार]], [[लेखक]] आणि [[माजी सैनिक]] आहेत. ते त्यांच्या लेखणीतून समाज प्रबोधनातून '''नितीनराजे अनुसे''' याच नावाने लोकप्रिय आहेत. नितीनराजे अनुसे यांची सर्वात पहिली रचना ही [[पुन्हा एक नवी दिशा]] आहे. भारतीय नौसेना मध्ये कार्यरत राहिलेले आटपाडी तालुक्यातील पहिले व्यक्ती आहेत. भारतीय नौसेना मध्ये कार्यरत असताना प्रशिक्षक म्हणून त्यांनी काम पाहिले आहे. Indian Naval Academy Ezhimala येथे प्रशिक्षक म्हणून त्यांनी मोलाचे योगदान आहे. १५ वर्षे आणि ६ दिवस अभिमानास्पद देशसेवा करून नुकतेच ते भारतीय नौसेना मधून नुकतेच सेवानिवृत्त झाले आहेत. भारतीय नौसेना मधून सेवानिवृत्त झाल्यानंतर अनुसेवाडी येथील ग्रामस्थांनी आगळा वेगळा सेवानिवृत्त सोहळा साजरा करून फौजी/ सैनिक यांच्याबद्दलचा आदर त्यांनी व्यक्त केला. आमदार [[गोपीचंद पडळकर]] यांनी त्यांना समाजकार्यात येण्याचे आवाहन देखील केले आहे. नितीनराजे अनुसे यांनी साहित्यक्षेत्रात पुनश्च एकदा पदार्पण करून कादंबरी, पटकथा लिहण्याचे काम हाती घेतले आहे. 9a9aejouu7woduuwkj5thqkz5iplcvh 0 379704 2711125 2685845 2026-09-21T22:17:22Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711125 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अपर्णा बिष्ट यादव''' (जन्म: [[५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]]) या एक भारतीय राजकारणी आणि सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. सध्या त्या उत्तर प्रदेश राज्य महिला आयोगाच्या उपाध्यक्ष म्हणून कार्यरत आहेत.<ref name="Mint2024">{{cite news |title=Aparna Yadav, Akhilesh Yadav's sister-in-law, appointed vice-chairperson of women's panel by Yogi Adityanath govt |url=https://www.livemint.com/news/aparna-yadav-akhilesh-yadavs-sister-in-law-appointed-vice-chairperson-of-womens-panel-by-yogi-adityanath-up-govt-11725420953826.html |work=LiveMint |date=4 September 2024 |access-date=15 September 2025}}</ref> [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाच्या]] नेत्या असलेल्या अपर्णा, समाजवादी पक्षाचे संस्थापक दिवंगत [[मुलायमसिंह यादव]] यांच्या सून म्हणून ओळखल्या जातात.<ref name="The Hans India">{{cite news |last1=The Hans India |title=Aparna Yadav loses to BJP's Rita Bahuguna Joshi |url=https://www.thehansindia.com/posts/index/National/2017-03-11/Aparna-Yadav-loses-to-BJPs-Rita-Bahuguna-Joshi/286208 |accessdate=19 March 2022 |work= |date=11 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220319065649/https://www.thehansindia.com/posts/index/National/2017-03-11/Aparna-Yadav-loses-to-BJPs-Rita-Bahuguna-Joshi/286208 |archivedate=19 March 2022 |language=en}}</ref><ref name="Deccan Chronicle">{{cite news |last1=Deccan Chronicle |title=Aparna Yadav loses to BJP's Rita Bahuguna Joshi |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/110317/aparna-yadav-loses-to-bjps-rita-bahuguna-joshi.html |accessdate=19 March 2022 |date=11 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220319070105/https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/110317/aparna-yadav-loses-to-bjps-rita-bahuguna-joshi.html |archivedate=19 March 2022 |language=en}}</ref> == राजकीय कारकीर्द == अपर्णा यांची राजकीय कारकीर्द त्यांच्या कुटुंबाच्या वारसा असलेल्या [[समाजवादी पक्ष|समाजवादी पक्षातून]] सुरू झाली, परंतु कालांतराने त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला.<ref name="The Hans India" /><ref name="Deccan Chronicle" /> २०१७ च्या उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकीतून त्यांनी निवडणूक राजकारणात पदार्पण केले. लखनौ कँटोन्मेंट मतदारसंघातून त्यांनी निवडणूक लढवली, मात्र भाजपच्या [[रिटा बहुगुणा जोशी]] यांच्याकडून त्यांना पराभव स्वीकारावा लागला. जानेवारी २०२२ मध्ये, विधानसभा निवडणुकीपूर्वी त्यांनी अधिकृतपणे भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केला.<ref name="The Hans India" /><ref name="Deccan Chronicle" /> सप्टेंबर २०२४ मध्ये [[योगी आदित्यनाथ]] सरकारने त्यांची उत्तर प्रदेश राज्य महिला आयोगाच्या उपाध्यक्षपदी नियुक्ती केली. सध्या त्या या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="Mint2024" /> == वैयक्तिक जीवन == यादव या उत्तर प्रदेशचे माजी पत्रकार आणि राज्य माहिती आयुक्त अरविंद सिंह बिष्ट आणि लखनौ महानगरपालिकेतील अधिकारी अंबी बिष्ट यांच्या कन्या आहेत. अपर्णा यांचा जन्म अरविंद सिंह बिष्ट आणि अंबी बिष्ट यांच्या पोटी ५ फेब्रुवारी १९९० रोजी झाला. त्यांचे वडील माजी पत्रकार आणि उत्तर प्रदेशचे राज्य माहिती आयुक्त होते. अपर्णा यांनी लखनौ येथील लोरेटो कॉन्व्हेंट इंटरमीडिएट कॉलेजमधून शालेय शिक्षण पूर्ण केले. त्यानंतर त्या उच्च शिक्षणासाठी [[युनायटेड किंग्डम]]ला गेल्या. त्यांनी [[मँचेस्टर विद्यापीठ|मँचेस्टर विद्यापीठातून]] 'आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि राजकारण' या विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली आहे. शैक्षणिक आणि राजकीय पार्श्वभूमीसोबतच, त्या एक प्रशिक्षित शास्त्रीय आणि उप-शास्त्रीय गायिका आहेत. त्यांनी लखनौच्या भातखंडे संगीत संस्थेतून संगीताचे शिक्षण घेतले आहे.<ref>{{cite web |title=Aparna Yadav joins BJP: All you need to know |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/aparna-yadav-joined-bjp-1642599372-1 |website=Jagran Josh |date=19 January 2022 |access-date=15 September 2025 |archive-date=2026-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519165128/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/aparna-yadav-joined-bjp-1642599372-1 |url-status=dead }}</ref><ref name="IE2016">{{cite news |title=Social activist Aparna: The younger bahu who admires Mulayam and praises Modi |url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/social-activist-aparna-the-younger-bahu-who-admires-mulayam-and-praises-modi/ |work=The Indian Express |date=24 February 2016 |access-date=15 September 2025}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://navbharattimes.indiatimes.com/metro/lucknow/politics/who-is-prateek-yadav-wife-aparna-yadav-bjp-leader-uttar-pradesh-state-women-commission-vice-chairperson/articleshow/131054188.cms |title=प्रतीक यादव की पत्नी अपर्णा यादव कौन हैं? बीजेपी की दिग्गज नेता, अभी संभाल रहीं ये बड़ी जिम्मेदारी |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१४ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> त्यांचा विवाह मुलायमसिंह यादव यांचे धाकटे पुत्र आणि माजी मुख्यमंत्री [[अखिलेश यादव]] यांचे सावत्र भाऊ प्रतीक यादव यांच्याशी झाला होता. यादव कुटुंबातील इतर सदस्यांप्रमाणे प्रतीक सक्रिय राजकारणात नव्हते; त्यांनी आपला रिअल इस्टेट व्यवसाय आणि फिटनेस क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित केले होते.<ref>{{cite news |title=UP elections 2022: Mulayam Singh Yadav’s daughter-in-law Aparna Yadav joins BJP |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/up-elections-2022-mulayam-singh-yadavs-daughter-in-law-aparna-yadav-joins-bjp/articleshow/88985195.cms |work=The Times of India |date=19 January 2022 |access-date=15 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Aparna Yadav joins BJP ahead of UP Assembly elections |url=https://www.indiatoday.in/elections/uttar-pradesh-assembly-polls-2022/story/mulayam-singh-yadav-akhilesh-yadav-aparna-yadav-joins-bjp-1901643-2022-01-19 |work=India Today |date=19 January 2022 |access-date=15 September 2025}}</ref> प्रतीक यादव यांचे वयाच्या ३८ व्या वर्षी १३ मे २०२६ रोजी लखनौ येथे निधन झाले. वैद्यकीय अहवालानुसार, हृदयविकाराचा झटका येऊन (मॅसिव्ह पल्मोनरी थ्रॉम्बोइम्बोलिझम) मुळे त्यांचा मृत्यू झाला. अपर्णा आणि प्रतीक यांना एक मुलगी आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://ndtv.in/india/mulayam-singh-yadavs-younger-son-prateek-yadav-death-live-updates-lucknow-hospital-aparna-yadav-akhilesh-yadav-11487050 |title=पति प्रतीक यादव को नमन करते हुए फूट-फूट कर रोईं अपर्णा, बेटियों ने अर्पित की श्रद्धांजलि |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=एनडीटीवी |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१४ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20260518122343/https://ndtv.in/india/mulayam-singh-yadavs-younger-son-prateek-yadav-death-live-updates-lucknow-hospital-aparna-yadav-akhilesh-yadav-11487050 |विदा दिनांक=2026-05-18 |url-status=dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/lucknow/news/prateek-yadav-death-lucknow-akhilesh-brother-aparna-yadav-husband-137922623.html |title=फेफड़े में खून का थक्का जमने से कार्डिएक अरेस्ट आया; आज लखनऊ में अंतिम संस्कार |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=bhaskar.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१४ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> == सामाजिक कार्य == अपर्णा यादव बी-अवेर (इंग्लिश:'bAware') नावाची एक संस्था चालवतात, जी प्रामुख्याने महिला सुरक्षा, हक्क तसेच महिलांचे प्रश्न, प्राण्यांचे कल्याण आणि सामाजिक सक्षमीकरण या विषयांवर काम करते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/who-is-aparna-yadav-prateek-yadavs-wife-and-chhoti-bahu-of-ups-influential-yadav-clan-in-focus/articleshow/131056389.cms |title=Who is Aparna Yadav: Prateek Yadav’s wife and ‘chhoti bahu’ |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ= टाइम्स ऑफ इंडिया |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१४ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:यादव, अपर्णा }} [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:समाजवादी पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:मँचेस्टर विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] 9lo7je0m3ynlcsi1g7rr37a3ch03zap 0 380709 2711225 2692744 2026-09-22T09:06:40Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711225 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} भारतातील गोवा, दमण आणि दीव या [[केंद्रशासित प्रदेश|केंद्रशासित प्रदेशातील]] ३० मतदारसंघांचे सदस्य निवडण्यासाठी, गोवा, दमण आणि दीव '''[[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]]''' पहिल्या निवडणुका डिसेंबर १९६३ मध्ये झाल्या होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/infrastructure_details.php?x_id=6|title=Article 2 - Goa After Liberation|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=28 December 2021|quote=The 1st General election of liberated Goa, Daman and Diu, was held on 09/12/1963 ... Late Shri Dayanand Bandodkar became the first Chief Minister of Independent Goa, Daman and Diu.|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228090130/https://www.goavidhansabha.gov.in/infrastructure_details.php?x_id=6|url-status=dead}}</ref> [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाने]] सर्वाधिक जागा (१४) जिंकल्या आणि त्याचे नेते, [[दयानंद बांदोडकर]] यांची [[गोव्याचे मुख्यमंत्री|गोवा, दमण आणि दीवचे मुख्यमंत्री]] म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.goainformation.org/html/modules.php?name=Sections&sop=viewarticle&artid=41|title=Chief Ministers of Goa|publisher=Department of Information and Publicity, Government of Goa, India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20030824214302/http://www.goainformation.org/html/modules.php?name=Sections&sop=viewarticle&artid=41|archive-date=24 August 2003}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nytimes.com/1963/12/12/archives/promerger-party-leads-in-goa-vote.html|title=Pro-Merger Party Leads in Goa Vote|date=11 December 1963|website=[[New York Times]]|access-date=28 December 2021}}</ref> [[युनायटेड गोवन्स पार्टी|युनायटेड गोअन्स पार्टीने]] १२ जागा जिंकल्या, तीन जागा [[अपक्ष|अपक्षांनी]] जिंकल्या, तर [[जवाहरलाल नेहरू|जवाहरलाल नेहरूंच्या]] नेतृत्वाखालील [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसला]] फक्त १ जागा मिळाली होती.<ref name="heraldgoa">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.heraldgoa.in/Review/Goa-1961-%E2%80%93-2021-Reviewing-and-recovering/183835|title=Herald: Goa 1961 – 2021 Reviewing and recovering|last=Alexandre Moniz Barbosa|date=12 Dec 2021|publisher=[[O Heraldo]]|access-date=30 December 2021}}</ref> == निवडणुकीचे वेळापत्रक == {| class="wikitable sortable" ! कार्यक्रम !! दिनांक<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://goaprintingpress.gov.in/downloads/6465/6465-38-SII-SUG.pdf|title=Election Commission - Notification No. 82/3/64|last=A. F. Couto, Chief Electoral Officer|date=1 September 1964|access-date=30 December 2021}}</ref> |- | नामनिर्देशन दाखल करण्याची अंतिम तारीख | ११ नोव्हेंबर १९६३ |- | नामांकनांच्या छाननीची तारीख | १३ नोव्हेंबर १९६३ |- | उमेदवारी मागे घेण्याची अंतिम तारीख | १६ नोव्हेंबर १९६३ |- | '''मतदानाची तारीख''' | '''९ डिसेंबर १९६३''' |- | ज्या तारखेपूर्वी निवडणूक पूर्ण केली जाईल | ११ डिसेंबर १९६३ |- |} == निवडलेले सदस्य == [[चित्र:India Goa, Daman and Diu Legislative Assembly 1963.svg|इवलेसे|300px|आमदार: {{legend|#9933CC|महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष: १४ जागा}} {{legend|#DDDDDD|अपक्ष: १ जागा}} {{legend|#0FDDD2|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस: १ जागा}} {{legend|#F15270|प्रजा सोशलिस्ट पक्ष: २ जागा}} {{legend|#CA8642|युनायटेड गोवन्स पार्टी: १२ जागा}} ]] {| class="wikitable sortable" !# !मतदारसंघ !आमदार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/member_past_list.php?srch_mode=QUERY&cmbassemblyid=7|title=MLAs - First Legislative Assembly Of Goa, Daman & Diu|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=28 December 2021|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228092302/https://www.goavidhansabha.gov.in/member_past_list.php?srch_mode=QUERY&cmbassemblyid=7|url-status=dead}}</ref><ref name=result1963>{{cite web |url=https://www.ceogoa.nic.in/pdf/PER/Assembly%20Election%20-%201963.pdf |title=Assembly Election - 1963 |publisher=Chief Election Commissioner of Goa |access-date=27 December 2021 |archive-date=30 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220830123222/https://www.ceogoa.nic.in/pdf/PER/Assembly%20Election%20-%201963.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name=Esteves1966>{{cite book |last=Esteves |first=Sarto |title=Goa and its future |date=1966 |url=https://books.google.com/books?id=oNQLAAAAIAAJ&q=Frente}}</ref><ref name=rodrigues1996>{{cite thesis |url=http://irgu.unigoa.ac.in/drs/bitstream/handle/unigoa/3920/rodrigues_m_d_c_1996.pdf?sequence=1&isAllowed=y |title=Opinion Poll in Goa - An evaluation of the method to settle the controversy |author=Maria Do Ceu Rodrigues |date=1996 |access-date=20 December 2021 }}{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |१ |[[पेडणे विधानसभा मतदारसंघ|पेडणे]] |[[काशिनाथ शेटगावकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width="4px" | |- |२ |[[मांद्रे विधानसभा मतदारसंघ|मांद्रे]] |[[विजय कामुलकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |३ |[[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली]] |[[पांडुरंग शिरोडकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |४ |[[कळंगुट विधानसभा मतदारसंघ|कळंगुट]] |[[जॉन डिसुझा]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |५ |[[हळदोणे विधानसभा मतदारसंघ|हळदोणे]] |[[ऑर्लेंडो लोबो]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |६ |[[म्हापसा विधानसभा मतदारसंघ|म्हापसा]] |[[रघुनाथ टोपले]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |७ |[[थिविम विधानसभा मतदारसंघ|थिविम]] |[[शंभू पालीनकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |८ |[[डिचोली विधानसभा मतदारसंघ|डिचोली]] |[[कुसमकर कडकडे]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |९ |पाले |[[ए. के. एस. उसगावकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |१० |सत्तरी |[[जयसिंगराव राणे]] | [[प्रजा सोशलिस्ट पक्ष]] | style="background-color: {{प्रजा सोशलिस्ट पक्ष/meta/color}}" | |- |११ |[[पणजी विधानसभा मतदारसंघ|पणजी]] |[[जॅक सिक्वेरा]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |१२ |[[सांता क्रुझ विधानसभा मतदारसंघ|सांता क्रुझ]] |[[जोआकिम एल. अराउजो]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |१३ |[[सेंट आंद्रे विधानसभा मतदारसंघ|सेंट आंद्रे]] |[[तेओतोनियो परेरा]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |१४ |[[कुंभारजुवा विधानसभा मतदारसंघ|सेंट एस्तेवम]] |[[दत्ताराम चोपडणेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |१५ |[[मडकाई विधानसभा मतदारसंघ|मडकाई]] |[[वसंत वेळिंकर]]{{Efn|[[दयानंद बांदोडकर]] साठी राजीनामा दिला.}} | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |१६ |[[फोंडा विधानसभा मतदारसंघ|फोंडा]] |[[गजानन राईकर]] | [[प्रजा सोशलिस्ट पक्ष]] | style="background-color: {{प्रजा सोशलिस्ट पक्ष/meta/color}}" | |- |१७ |[[शिरोडा विधानसभा मतदारसंघ|शिरोडा]] |[[पुंडलीक नाईक]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |१८ |[[सांगे विधानसभा मतदारसंघ|सांगे]] |[[टोनी फर्नांडिस]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |१९ |[[काणकोण विधानसभा मतदारसंघ|काणकोण]] |[[गणबा देसाई]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |२० |[[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें]] |[[दत्ताराम देसाई]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- |२१ |[[कुडचडे विधानसभा मतदारसंघ|कुडचडे]] |[[विठ्ठल कर्माळी]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |२२ |[[कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|कुंकळ्ळी]] |[[सेबास्तियाओ माझारेलो]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |२३ |[[बाणावली विधानसभा मतदारसंघ|बाणावली]] |[[मौरिलिओ फुर्तादो]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |२४ |[[नावेली विधानसभा मतदारसंघ|नावेली]] |[[अल्वारो द लोयोला फुर्तादो]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |२५ |[[मडगांव विधानसभा मतदारसंघ|मडगांव]] |[[वासुदेव सरमळकर]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |२६ |[[कुडतरी विधानसभा मतदारसंघ|कुडतरी]] |[[एनियो पिमेंटा]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |२७ |[[कुठ्ठाळी विधानसभा मतदारसंघ|कुठ्ठाळी]] |[[लुईस प्रोटो बार्बोसा]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |२८ |[[मुरगांव विधानसभा मतदारसंघ|मुरगांव]] |[[उर्मिंदा मास्कारेन्हास]] | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- |२९ |[[दमण विधानसभा मतदारसंघ|दमण]] |[[कालिदास पटेल]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- |३० |[[दीव विधानसभा मतदारसंघ|दीव]] |[[मामदाली जिवनी]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |- |} {{notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:गोवा विधानसभा निवडणुका]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील भारत]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील विधानसभा निवडणुका]] cuwrzqvum37o2p3mo4rmlnwp6xwhi5y 0 383135 2711201 2710776 2026-09-22T06:33:33Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711201 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = कोकणातील कुणबी | image = [[File:The tribes and castes of the Central Provinces of India (1916) (14577097260).jpg|250px]] | image_caption = ब्रिटिशकालीन काळातील कुणबी/कृषक समूहाचे ऐतिहासिक चित्रण | popplace = कोकण, महाराष्ट्र | languages = मराठी, कोकणी | religions = हिंदू धर्म }} '''कोकणातील कुणबी''' हा महाराष्ट्राच्या कोकण प्रदेशातील ऐतिहासिकदृष्ट्या कृषी आणि ग्रामीण जीवनाशी संबंधित असलेला सामाजिक समुदाय आहे. कोकणातील कुणबींच्या इतिहासाचा संबंध रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, रायगड आणि ऐतिहासिक ठाणे जिल्ह्याच्या विविध भागांतील ग्रामीण समाजरचना, शेती, जमीनव्यवस्था आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेशी आढळतो. ब्रिटिशकालीन गॅझेटियर, जनगणना अहवाल तसेच नंतरच्या मानववंशशास्त्रीय आणि भाषावैज्ञानिक अभ्यासांमध्ये या समुदायाचा उल्लेख आढळतो.<ref name="Ratnagiri1880">{{cite book |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi |volume=10 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1880 }}</ref><ref name="Kolaba1883">{{cite book |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba and Janjira |volume=11 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1883 }}</ref><ref name="Enthoven1922">{{cite book |last=Enthoven |first=Reginald Edward |title=The Tribes and Castes of Bombay |volume=2 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1922 }}</ref> कोकणातील कुणबींच्या इतिहासाची सुरुवात एखाद्या विशिष्ट राजवंशापासून किंवा एका निश्चित कालखंडापासून झाली असे निश्चितपणे सांगता येत नाही. महाराष्ट्र आणि कोकणातील कृषीप्रधान ग्रामजीवनाची पार्श्वभूमी प्राचीन आहे; तथापि प्रागैतिहासिक किंवा प्राचीन काळातील कृषक समुदायांना आधुनिक अर्थाने थेट ''कुणबी'' म्हणणे इतिहासदृष्ट्या योग्य ठरत नाही. पुढील काळात कृषी, जमीनव्यवस्था, ग्रामसंस्था, महसूलपद्धती, स्थलांतर आणि सामाजिक ओळखीमधील बदलांच्या प्रक्रियेत कोकणातील कुणबी समाजाची विविध प्रादेशिक रूपे विकसित झाली. १९व्या शतकातील ब्रिटिशकालीन गॅझेटियर आणि जनगणना अहवाल कोकणातील लोकसंख्या, शेती, जमीनधारणा आणि ग्रामीण समाजरचनेच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत आहेत. रत्‍नागिरी आणि सावंतवाडी, कोलाबा आणि जंजिरा तसेच ठाणे प्रदेशांच्या गॅझेटियरमध्ये कृषक समाज, जमीनव्यवस्था, महसूल आणि ग्रामीण जीवनाचे वर्णन आढळते.<ref name="Ratnagiri1880" /><ref name="Kolaba1883" /><ref name="Thana1882">{{cite book |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Thana |volume=13 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1882 }}</ref> कोलाबा जिल्ह्याच्या १८८१ च्या जनगणनेनुसार जिल्ह्याची एकूण लोकसंख्या ३,८१,६४९ होती. त्याच नोंदींमध्ये जन्मस्थान, भाषा, धर्म, वय, लिंग आणि उपविभागनिहाय लोकसंख्येची माहिती देण्यात आली आहे.<ref name="Kolaba1883" /> कोकणातील कुणबी समाज एकसंध आणि अपरिवर्तनीय सामाजिक गट म्हणून राहिलेला नाही. वेगवेगळ्या प्रदेशांतील स्थानिक सामाजिक रचना, विवाहपद्धती, स्थलांतर, आर्थिक परिस्थिती, जमीनधारणा आणि प्रशासकीय वर्गीकरण यांमुळे कुणबीशी संबंधित विविध प्रादेशिक आणि सामाजिक ओळखी आढळतात. ब्रिटिशकालीन जनगणना आणि ethnographic साहित्यामध्ये ''Kunbi'', ''Kanbi'', ''Maratha Kunbi'' तसेच इतर प्रादेशिक संज्ञांचा वापर आढळतो. या संज्ञांचे अर्थ आणि प्रशासकीय वर्गीकरण काळानुसार बदलत गेले असल्यामुळे वेगवेगळ्या जनगणनांतील आकडे थेट परस्पर तुलनीय मानताना सावधगिरी आवश्यक आहे.<ref name="Enthoven1922" /> कोकणातील कुणबी समाजाच्या इतिहासात शेतीला महत्त्वाचे स्थान राहिले असले तरी समुदायाची सामाजिक आणि आर्थिक भूमिका केवळ शेतीपुरती मर्यादित राहिलेली नाही. कोलाबा गॅझेटियरमध्ये महाड आणि माणगाव परिसरातील कुणबी कापणीचा हंगाम संपल्यानंतर मुंबई आणि इतर मजूर बाजारपेठांकडे हंगामी स्वरूपात जात असल्याची नोंद आहे. त्याच नोंदीमध्ये काही कुणबी सैन्य, पोलीस आणि इतर सरकारी सेवांमध्ये प्रवेश करून घरी राहिलेल्या कुटुंबीयांना पैसे पाठवत असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="Kolaba1883" /> पुढील काळात शिक्षण, सरकारी सेवा, व्यवसाय, उद्योग, सहकार आणि शहरी रोजगार यांमध्येही कोकणातील ग्रामीण समाजाचा सहभाग वाढला. या सामाजिक-आर्थिक परिवर्तनाचा अभ्यास करताना कुणबी समाजाची स्वतंत्र आकडेवारी आणि संपूर्ण ग्रामीण किंवा जिल्हास्तरीय आकडेवारी यांमध्ये फरक ठेवणे आवश्यक आहे. कोकणातील ग्रामीण लोकसंख्येतील बदल आणि रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर हे आधुनिक काळातील महत्त्वाचे सामाजिक-आर्थिक घटक आहेत. विशेषतः रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्गसारख्या जिल्ह्यांमध्ये शिक्षण आणि रोजगारासाठी मोठ्या शहरी केंद्रांकडे होणाऱ्या स्थलांतराचा ग्रामीण समाजावर परिणाम झाला आहे. Kunkeri गावावरील १९६१–१९८७–२०१७ या कालखंडाच्या तुलनात्मक अभ्यासात दीर्घकालीन स्थलांतर, शिक्षणासाठी स्थलांतर, रोजगारातील बदल आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील परिवर्तन यांचे दस्तऐवजीकरण करण्यात आले आहे.<ref name="VartakTumbeBhide2019">{{cite journal |last=Vartak |first=Kalyani |author2=Chinmay Tumbe |author3=Amita Bhide |title=Mass Migration from Rural India: A Restudy of Kunkeri Village in Konkan, Maharashtra, 1961–1987–2017 |journal=Journal of Interdisciplinary Economics |volume=31 |issue=1 |year=2019 |pages=42–62 }}</ref> आज कोकणातील कुणबींची स्वतंत्र आणि अधिकृत जिल्हानिहाय लोकसंख्या किंवा टक्केवारी उपलब्ध नाही. आधुनिक जनगणनेत सर्व जातींची स्वतंत्र आणि सातत्यपूर्ण जिल्हानिहाय लोकसंख्या प्रकाशित झालेली नसल्यामुळे उपलब्ध अनधिकृत अंदाजांना अधिकृत जनगणना आकडे म्हणून मांडता येत नाही. त्यामुळे ऐतिहासिक Censusमधील कुणबी किंवा Maratha-Kunbi वर्गीकरणाची संख्या आणि आजच्या कुणबी समाजाची लोकसंख्या यांची थेट तुलना करणे योग्य नाही. भारत सरकारने २०२७मध्ये जनगणना घेण्याचा निर्णय घेतला असून केंद्र सरकारने २०२५मध्ये या जनगणनेत जातीनिहाय माहिती संकलित करण्याचा निर्णय जाहीर केला आहे. त्यामुळे जनगणना प्रक्रिया पूर्ण होऊन अधिकृत आकडे प्रसिद्ध झाल्यानंतर कुणबी आणि संबंधित सामाजिक वर्गांच्या लोकसंख्येबाबत अधिक व्यापक अधिकृत माहिती उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे. मात्र सध्या २०२७ची जातीनिहाय लोकसंख्या उपलब्ध आहे असे मानता येत नाही.<ref>{{cite web |title=Lok Sabha Unstarred Question No. 258 |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=2 December 2025 |url=https://www.mha.gov.in/MHA1/Par2017/pdfs/par2025-pdfs/LS02122025/258.pdf }}</ref> या लेखात कोकणातील कुणबी समाजाचा इतिहास, नाव आणि संज्ञांची पार्श्वभूमी, भौगोलिक वितरण, मध्ययुगीन आणि ब्रिटिशकालीन ग्रामीण समाज, रत्‍नागिरी, रायगड आणि उत्तर कोकणातील सामाजिक स्थिती, तिलोरी कुणबी, कुणबी बोली, सामाजिक रचना, शेती आणि अर्थव्यवस्था, स्थलांतर, मराठा-कुणबी संबंध, लोकसंख्याशास्त्रीय बदल, आधुनिक प्रशासकीय स्थिती आणि सामाजिक-आर्थिक परिवर्तन यांचा उपलब्ध विश्वसनीय ऐतिहासिक, शासकीय आणि शैक्षणिक स्रोतांच्या आधारे आढावा घेतला आहे. == कुणबी आणि संज्ञा == ‘कुणबी’ ही संज्ञा पश्चिम भारतातील कृषक समुदायांच्या संदर्भात ऐतिहासिकदृष्ट्या वापरली गेली आहे. महाराष्ट्र आणि कोकणाच्या विविध भागांत या समुदायाशी संबंधित ''Kunbi'', ''Kanbi'', ''Kulambi'', ''Kulwādi'' तसेच काही प्रादेशिक संदर्भांत ''Tilori Kunbi'' यांसारख्या संज्ञा वेगवेगळ्या काळातील स्रोतांमध्ये आढळतात. या संज्ञांचा वापर सर्व प्रदेशांत आणि सर्व काळात समान अर्थाने झाला असे मानता येत नाही. वसाहतकालीन ethnographic साहित्य, जनगणना आणि प्रशासकीय नोंदींमध्ये सामाजिक समूहांचे वर्गीकरण प्रदेश आणि काळानुसार बदलत गेले.<ref name="Enthoven1922" /><ref name="RussellHiralal1916">{{cite book |last=Russell |first=R. V. |author2=Hiralal |title=The Tribes and Castes of the Central Provinces of India |volume=4 |publisher=Macmillan and Co., Limited |location=London |year=1916 }}</ref> === कुणबी आणि Kunbi === ‘कुणबी’ हे मराठी रूप असून इंग्रजीतील ''Kunbi'' हे त्याचे प्रचलित लिप्यंतरित रूप आहे. वसाहतकालीन ethnographic साहित्यामध्ये ''Kunbi'' हा शब्द महाराष्ट्र आणि पश्चिम भारतातील विविध कृषक समुदायांच्या संदर्भात वापरला गेला आहे. Enthoven यांच्या The Tribes and Castes of Bombay मध्ये ''Kunbi'' आणि ''Kanbi'' या संज्ञांचा कृषक समुदायांच्या संदर्भात विचार करण्यात आला आहे.<ref name="Enthoven1922" /> === Kanbi === ‘कानबी’ किंवा ''Kanbi'' ही संज्ञा विशेषतः गुजरातमधील कृषक समुदायांच्या संदर्भात आढळते. Enthoven यांच्या लेखनात ''Kanbi'' आणि ''Kunbi'' ही रूपे परस्पर संबंधित संज्ञा म्हणून चर्चिली आहेत. Russell आणि Hiralal यांनीही ''Kanbi'' हे गुजरातमधील, तर ''Kunbi'' हे दख्खनमधील प्रचलित रूप असल्याची नोंद केली आहे.<ref name="Enthoven1922" /><ref name="RussellHiralal1916"/> या नोंदींवरून ‘कानबी’ आणि ‘कुणबी’ ही नावे वेगवेगळ्या प्रदेशांत प्रचलित असलेली भाषिक रूपे असल्याचे दिसते; मात्र केवळ नावातील साम्याच्या आधारे या सर्व समुदायांची एकच ऐतिहासिक उत्पत्ती निश्चित करता येत नाही. === Kulambi आणि कुलंबी === ''Kulambi'' हे रूप जुन्या ethnographic साहित्यात कुणबीशी संबंधित प्रादेशिक रूप म्हणून आढळते. Russell आणि Hiralal यांनी बॉम्बे प्रदेशातील विविध प्रादेशिक रूपांचा उल्लेख करताना दख्खनमध्ये ''Kunbi'' किंवा ''Kulambi'', दक्षिण कोकणात ''Kulwādi'', गुजरातमध्ये ''Kanbi'' आणि बेळगाव परिसरात ''Kulbi'' अशी रूपे नोंदवली आहेत.<ref name="RussellHiralal1916"/> मात्र ‘कुलंबी’ हे ‘कुणबी’चेच मूळ रूप आहे किंवा दोन्ही शब्दांची निर्मिती एकाच ऐतिहासिक प्रक्रियेतून झाली आहे, असे निर्विवादपणे सिद्ध झालेले नाही. त्यामुळे ‘कुलंबी’ आणि ‘कुणबी’ यांचा संबंध मांडताना तो संभाव्य भाषिक संबंध किंवा ऐतिहासिक व्युत्पत्तीविषयक मत म्हणूनच मांडणे आवश्यक आहे. === Kulwadi / कुलवाडी === ‘कुलवाडी’ किंवा ''Kulwādi'' ही संज्ञा विशेषतः दक्षिण कोकणाशी संबंधित प्रादेशिक रूप म्हणून Russell आणि Hiralal यांच्या नोंदीत आढळते. त्याच नोंदीत ''Kunbi'', ''Kulambi'', ''Kulwādi'', ''Kanbi'' आणि ''Kulbi'' ही विविध प्रादेशिक रूपे नमूद केली आहेत.<ref name="RussellHiralal1916"/> कोकणातील सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासात ‘कुलवाडी’ ही संज्ञा स्थानिक संदर्भात स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे. ती प्रत्येक ठिकाणी आणि प्रत्येक काळात ‘कुणबी’ची तंतोतंत समानार्थी संज्ञा होती असे गृहीत धरता येत नाही. === Kutumbika / कुटुम्बिक === ‘कुटुम्बिक’ किंवा ''Kutumbika'' या प्राचीन संज्ञेचा ‘कुणबी’ या आधुनिक सामाजिक नावाशी संबंध जोडणारे मत जुन्या ethnographic साहित्यात आढळते. Russell आणि Hiralal यांनी बॉम्बे प्रदेशातील ''Kunbi'' आणि ''Kulambi'' या रूपांचा उल्लेख करताना संस्कृत अभिलेखांमध्ये ''Kutumbika'' हे रूप आढळते आणि त्याचा संबंध ''kutumba'' म्हणजे कुटुंब याच्याशी जोडला जातो, अशी व्युत्पत्तीविषयक मांडणी नोंदवली आहे. त्यांच्या नोंदीनुसार अकराव्या शतकातील एका वृत्तांतात ''Kutumbiks'' या संज्ञेचा ग्रामांतील कृषकांच्या संदर्भात उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="RussellHiralal1916"/> Russell आणि Hiralal यांनी ''Kutumbika''पासून कुणबी नावाची व्युत्पत्ती होऊ शकते, अशी मांडणी नोंदवली असली तरी त्यांनी इतर व्युत्पत्तीविषयक मतेही दिली आहेत. त्यामुळे ''Kutumbika'' → ''Kulambi'' → ''Kunbi'' हा क्रम निश्चित आणि निर्विवाद ऐतिहासिक व्युत्पत्ती म्हणून मांडता येत नाही.<ref name="RussellHiralal1916"/> ‘कुटुम्बिक’ आणि आधुनिक ‘कुणबी’ यांच्यातील संबंधाबाबत भाषिक आणि सामाजिक-ऐतिहासिक असे दोन स्वतंत्र प्रश्न विचारात घेणे आवश्यक आहे. भाषिकदृष्ट्या संभाव्य व्युत्पत्तीचे मत उपलब्ध आहे; मात्र प्राचीन ''Kutumbika'' आणि आधुनिक कुणबी हा एकच अखंड सामाजिक समुदाय असल्याचा निर्णायक पुरावा उपलब्ध आहे, असे मानता येत नाही. === Tilori / Tillori Kunbi === ‘तिलोरी कुणबी’ किंवा ''Tilori Kunbi'' ही संज्ञा रत्‍नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित ऐतिहासिक प्रशासकीय नोंदींमध्ये विशेषत्वाने आढळते. २३ एप्रिल १९४२ च्या तत्कालीन बॉम्बे सरकारच्या ठरावात ''Kunbi (except Tilori Kunbi in Ratnagiri district)'' असा उल्लेख करण्यात आला होता, तर ''Kunbi Tilori in Ratnagiri district'' ही स्वतंत्र नोंद इतर मागास समुदायांच्या यादीत करण्यात आली होती. मुंबई उच्च न्यायालयाने २००२ च्या Dattatraya s/o Ramrao Thorat v. State of Maharashtra या निर्णयात १९४२ च्या ठरावासह १९५०, १९५६ आणि १९६१ च्या संबंधित शासन ठरावांमध्ये ही प्रशासकीय स्थिती कायम राहिल्याची नोंद केली आहे. १३ ऑक्टोबर १९६७ च्या महाराष्ट्र शासनाच्या ठरावात ''Kunbi caste'' ही स्वतंत्र इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत अनुक्रमांक ८३वर समाविष्ट करण्यात आल्याचेही न्यायालयाने नमूद केले आहे.<ref name="DattatrayaThorat2002">{{cite web |title=Dattatraya S/o Ramrao Thorat v. The State of Maharashtra & Ors. |publisher=Bombay High Court |date=24 April 2002 |url=https://indiankanoon.org/doc/726744/ }}</ref> तिलोरी कुणबीशी संबंधित भाषिक अभ्यासही करण्यात आला आहे. A. M. Ghatge यांनी Kunbi of Mahad या ग्रंथात महाड परिसरातील कुणबी बोलीचे भाषिक वर्णन केले आहे. हा ग्रंथ A Survey of Marathi Dialects या मालिकेतील Series III म्हणून १९६६मध्ये Bombay State Board for Literature and Cultureने प्रकाशित केला होता.<ref name="Ghatge1966">{{cite book |last=Ghatge |first=A. M. |title=Kunbi of Mahad |series=A Survey of Marathi Dialects |volume=3 |publisher=Bombay State Board for Literature and Culture |location=Bombay |year=1966 }}</ref> ‘तिलोरी कुणबी’, ‘तिल्लोरी कुणबी’ आणि इतर संबंधित संज्ञांचा वापर करताना ऐतिहासिक सामाजिक ओळख, भाषिक रूप आणि आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरण यांमध्ये फरक करणे आवश्यक आहे. आधुनिक शासनाच्या वर्गीकरणात वापरली जाणारी संज्ञा आणि जुन्या ethnographic किंवा Census स्रोतांतील संज्ञा एकाच अर्थाने वापरल्या गेल्या आहेत असे गृहीत धरता येत नाही. === Maratha-Kunbi आणि Kunbi-Maratha === ‘Maratha-Kunbi’ आणि ‘Kunbi-Maratha’ या संज्ञांचा वापर विविध ऐतिहासिक आणि प्रशासकीय संदर्भांत आढळतो. ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्ये Maratha आणि Kunbi या वर्गीकरणांमधील सीमा नेहमी स्पष्ट राहिल्या नाहीत. १९११ च्या बॉम्बे जनगणनेत ''Kunbi Maratha'' हा गट ''Kunbi''च्या वर्गात स्वतंत्रपणे दाखविण्यात आला होता. १९५१ च्या बॉम्बे जनगणना-आधारित अधिकृत अहवालात १९०१मध्ये ''Mahratha Kunbis'' यांची गणना ''Mahrathas''मध्ये, तर १९११मध्ये त्यांची गणना ''Kunbis''मध्ये करण्यात आल्याचे स्पष्टपणे नमूद केले आहे.<ref name="Census1911Bombay">{{cite book |last=Mead |first=P. J. |author2=G. Laird MacGregor |title=Census of India, 1911: Bombay |volume=7 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1912 |chapter=Part I: Report }}</ref><ref name="EstimatedPopulationCastesBombay">{{cite web |title=Estimated Population by Castes, Bombay |publisher=Census of India |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/30207/download/33388/21097_1951_EST.pdf }}</ref> या वर्गीकरणातील बदलामुळे वेगवेगळ्या जनगणनांतील Maratha आणि Kunbi यांच्या लोकसंख्येची थेट तुलना करताना त्या-त्या जनगणनेतील वर्गीकरणपद्धती लक्षात घेणे आवश्यक ठरते. १९२१ च्या बॉम्बे जनगणना अहवालातही Maratha म्हणून नोंदविल्या जाणाऱ्या व्यक्तींच्या संख्येची तुलना Kunbiशी करताना अशीच अडचण असल्याचे नमूद करण्यात आले होते.<ref name="Census1921Bombay">{{cite book |title=Census of India, 1921: Bombay |volume=9 |publisher=Times Press |location=Bombay |year=1922 |chapter=Part I: Report }}</ref> १९३१ च्या बॉम्बे जनगणना अहवालाने Maratha आणि Kunbi या संज्ञांच्या वापराबाबत स्पष्ट वर्गीकरणीय अडचण नोंदवली होती. अहवालानुसार त्या जनगणनेतील Maratha लोकसंख्येतील वाढीचा एक भाग Kunbi म्हणून नोंदवल्या जाणाऱ्या लोकसंख्येतील घटेशी संबंधित असू शकतो. अहवालात ''Maratha'' आणि ''Kunbi'' या संज्ञांच्या वापराबाबत असलेल्या गोंधळामुळे या बाबतीत समाधानकारक सांख्यिक तुलना करण्यासाठी संज्ञांची अधिक स्पष्ट व्याख्या आवश्यक असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="Census1931Bombay">{{cite book |title=Census of India, 1931: Bombay Presidency |volume=8 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1933 |chapter=Part I: Report }}</ref> १९३१ च्या जनगणनेतील या वर्गीकरणीय समस्येवरून Maratha आणि Kunbi या सामाजिक संज्ञांचा वापर सर्व प्रदेशांत एकसारखा होता असे दिसत नाही. त्यामुळे या जनगणना नोंदींच्या आधारे ‘Maratha हीच Kunbi जात आहे’ किंवा ‘Kunbi हीच Maratha जात आहे’ असा सार्वत्रिक ऐतिहासिक निष्कर्ष काढता येत नाही. उपलब्ध Census नोंदी मात्र या दोन संज्ञांमध्ये काही प्रदेशांत सामाजिक आणि प्रशासकीय सीमारेषा बदलत्या स्वरूपाच्या होत्या, हे दर्शवतात.<ref name="EstimatedPopulationCastesBombay" /><ref name="Census1931Bombay" /> === संज्ञा, सामाजिक ओळख आणि प्रशासकीय वर्गीकरण === कुणबीशी संबंधित संज्ञांचा इतिहास पाहताना भाषिक रूप, सामाजिक ओळख आणि सरकारी वर्गीकरण या वेगवेगळ्या बाबी स्वतंत्रपणे पाहणे आवश्यक आहे. एखाद्या काळात एखाद्या समूहासाठी वापरलेले नाव पुढील काळात त्याच अर्थाने वापरले गेले असे आवश्यक नाही. ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्येही जातीय वर्गीकरणातील बदलांमुळे लोकसंख्येच्या आकडेवारीत फरक पडल्याचे अधिकृत Census साहित्यामध्ये नोंदविले आहे.<ref name="EstimatedPopulationCastesBombay"/> आधुनिक महाराष्ट्राच्या प्रशासकीय वर्गीकरणात ‘Kunbi’ ही नोंद इतर मागासवर्गीयांच्या यादीतील अनुक्रमांक ८३वर आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या १३ मे २०२५ च्या अद्ययावत संकलित यादीत या नोंदीखाली ''Lewa Kunbi'', ''Lewa Patil'', ''Lewa Patidar'', ''Maratha Kunbi'', ''Kunbi Maratha'', ''Tilori Kunbi'', ''Tillori Kunbi'' आणि ''Ti. Kunbi'' या संज्ञांचा समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraOBCList2025">{{cite web |title=महाराष्ट्र राज्याची विमुक्त जाती, भटक्या जमाती, इतर मागासवर्ग व विशेष मागासवर्गाची इंग्रजी भाषांतरित यादी |publisher=इतर मागास बहुजन कल्याण विभाग, महाराष्ट्र शासन |date=13 May 2025 |url=https://gr.maharashtra.gov.in/Site/Upload/Government%20Resolutions/Marathi/20250513170904091534.pdf }}</ref> ही यादी प्रशासकीय आणि आरक्षणाच्या संदर्भातील वर्गीकरण आहे. तिच्यातील उपसंज्ञा आणि ऐतिहासिक Census किंवा ethnographic साहित्यामध्ये वापरलेल्या सामाजिक संज्ञा यांना परस्परांचे थेट समानार्थी मानता येत नाही. महाराष्ट्र शासनाच्या २०२५ च्या परिपत्रकातही सदर यादी ही संकलित स्वरूपाची असून संबंधित जात किंवा जमातीचा समावेश ज्या शासन निर्णय किंवा आदेशाद्वारे करण्यात आला आहे, ते मूळ शासन निर्णय किंवा आदेश ग्राह्य धरावेत, असे स्पष्ट केले आहे.<ref name="MaharashtraOBCList2025" /> === व्युत्पत्तीबाबत निष्कर्ष === ‘कुणबी’ या शब्दाची व्युत्पत्ती निश्चितपणे एका स्रोताने किंवा एका सिद्धांताने स्पष्ट झालेली नाही. ''Kunbi'', ''Kanbi'', ''Kulambi'' आणि ''Kulwādi'' ही विविध प्रादेशिक रूपे जुन्या ethnographic साहित्यात नोंदविण्यात आली आहेत. त्याच साहित्यात ''Kutumbika'' या प्राचीन संज्ञेशी ‘कुणबी’चा संबंध जोडणारे व्युत्पत्तीविषयक मतही आढळते.<ref name="RussellHiralal1916"/> मात्र ''Kutumbika'' ही प्राचीन संज्ञा आणि आधुनिक ‘कुणबी’ हा सामाजिक समुदाय यांच्यात थेट, अखंड आणि निर्विवाद वंशसंबंध सिद्ध झालेला आहे, असे उपलब्ध पुराव्यांवरून म्हणता येत नाही. त्यामुळे ‘कुटुम्बिक → कुलंबी → कुणबी’ ही मांडणी या लेखात '''संभाव्य व्युत्पत्तीविषयक मत''' म्हणूनच नमूद करणे उचित आहे; '''सिद्ध ऐतिहासिक वंशावळ''' म्हणून नव्हे.<ref name="RussellHiralal1916"/> == प्राचीन आणि पूर्व-मध्ययुगीन कोकणातील कृषक समाज == कोकणातील कुणबी समाजाचा इतिहास समजून घेण्यासाठी त्यापूर्वीच्या कोकणातील मानवी वस्ती, उपजीविका, कृषी, पशुपालन, ग्रामजीवन आणि प्रारंभिक ग्रामीण अर्थव्यवस्थेची पार्श्वभूमी लक्षात घेणे आवश्यक आहे. मात्र प्रागैतिहासिक किंवा प्राचीन काळातील कृषक समुदायांना आधुनिक अर्थाने ‘कुणबी’ म्हणून ओळखणे इतिहासदृष्ट्या योग्य ठरत नाही. आधुनिक ‘कुणबी’ ही सामाजिक ओळख नंतरच्या ऐतिहासिक प्रक्रियांमध्ये विकसित झालेली आहे. त्यामुळे या विभागात प्राचीन कृषक संस्कृती आणि आधुनिक कुणबी समाज यांच्यात थेट वंशपरंपरेचा दावा केला जात नाही. === कोकणातील प्राचीन मानवी वस्ती === कोकणात प्रागैतिहासिक मानवी उपस्थितीचे पुरावे विविध स्वरूपात आढळतात. विशेषतः महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील लेटराइट पठारांवर आढळणाऱ्या भूरूपचित्रांचा (geoglyphs) अभ्यास कोकणातील प्रागैतिहासिक मानवी क्रियाशीलतेच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचा ठरला आहे. युनेस्कोच्या तात्पुरत्या जागतिक वारसा यादीतील नोंदीनुसार कोकणातील भूरूपचित्रांचा कालपट मेसोलिथिक काळापासून आरंभीच्या ऐतिहासिक काळापर्यंत पसरलेला आहे. या भूरूपचित्रांमध्ये प्राणी, मानवी आकृती आणि भूमितीय चिन्हांसह विविध प्रकारच्या आकृत्या आढळतात.<ref name="UNESCOGeoglyphsKonkan">{{cite web |title=Geoglyphs of Konkan Region of India |publisher=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6605/ }}</ref> कोकणातील भूरूपचित्रांच्या समूहामुळे या प्रदेशात दीर्घकालीन मानवी व सांस्कृतिक क्रियाशीलतेचे पुरावे उपलब्ध झाले आहेत. तथापि या पुराव्यांच्या आधारे त्या काळातील लोकसंख्येला आधुनिक काळातील कोणत्याही विशिष्ट जातीय किंवा सामाजिक समुदायाशी जोडता येत नाही. UNESCOच्या नोंदीनुसार या भूरूपचित्रांचा संबंध मेसोलिथिक ते आरंभीच्या ऐतिहासिक काळातील मानवी सांस्कृतिक प्रक्रियांशी जोडला जातो; त्यामुळे त्यांचा उपयोग प्राचीन कोकणातील मानवी उपस्थितीच्या पुराव्यांपुरताच करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="UNESCOGeoglyphsKonkan" /> कोकणाची भौगोलिक रचना सह्याद्रीच्या पश्चिम उतारांपासून अरबी समुद्रापर्यंत पसरलेल्या अरुंद किनारी प्रदेशाची आहे. नद्या, खाड्या, डोंगर, पठारे आणि समुद्रकिनारा यांमुळे येथील मानवी वस्ती आणि उपजीविकेचे स्वरूप प्रदेशानुसार बदलत गेले. त्यामुळे कोकणातील प्रागैतिहासिक समाजाचा अभ्यास करताना दख्खनच्या पठारी प्रदेशातील पुरातत्त्वीय संस्कृतींचे पुरावे थेट कोकणाला लागू न करता कोकणातील स्वतंत्र पुरातत्त्वीय साक्ष विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="UNESCOGeoglyphsKonkan" /> === महाराष्ट्रातील प्रारंभिक कृषी संस्कृती === महाराष्ट्रातील कृषी आणि स्थिर वस्तीच्या विकासाचा पुरातत्त्वीय इतिहास ताम्रपाषाणकालीन संस्कृतींच्या अभ्यासातून स्पष्ट होतो. दख्खनमधील ताम्रपाषाण संस्कृतीच्या विविध टप्प्यांमध्ये सावळदा, मालवा आणि जोर्वे संस्कृतींचा समावेश होतो. या काळातील वसाहती नदीकाठच्या उंच भागांवर वसवल्या जात असत; त्यामुळे पूर टाळण्याबरोबरच जवळच्या पूरमैदानांचा शेतीसाठी, कुरणांचा पशुपालनासाठी आणि वनक्षेत्रांचा शिकार व संकलनासाठी उपयोग करता येत असे. या समाजाची उपजीविका शेती, पशुपालन, शिकार, मासेमारी आणि वन्य संसाधनांच्या वापरावर आधारित मिश्र स्वरूपाची होती. पुढील काळात मालवा आणि आरंभीच्या जोर्वे टप्प्यात शेतीची तीव्रता वाढली आणि काही ठिकाणी दुबार पीकपद्धतीचा अवलंब झाल्याचे पुरावे मिळतात. ताम्रपाषाणकालीन लोकांनी जव, गहू, तांदूळ तसेच नाचणी, ज्वारी आणि कोदो यांसारख्या पिकांची लागवड केली होती. मातीची भांडी, दगडी व तांब्याची साधने आणि स्थिर वस्तींचे अवशेष या काळातील भौतिक संस्कृतीची वैशिष्ट्ये दर्शवतात.<ref name="RobbinsSchug">{{cite web |last=Robbins Schug |first=Gwen |title=Chalcolithic Cultures of Western India |work=Pre and protohistoric cultures of India |publisher=INFLIBNET Centre |url=https://ebooks.inflibnet.ac.in/icp02/chapter/159/ }}</ref><ref name="KorisettarArchaeobotany">{{cite web |last=Korisettar |first=Ravi |title=Archaeobotany: Its relevance in reconstruction of agricultural history |work=Pre and protohistoric cultures of India |publisher=INFLIBNET Centre |url=https://ebooks.inflibnet.ac.in/icp02/chapter/archaeobotany-its-relevance-in-reconstruction-of-agricultural-history/ }}</ref> या काळातील समाजांची अर्थव्यवस्था केवळ शेतीवर आधारित नव्हती. उपलब्ध पुरातत्त्वीय पुराव्यांमध्ये पशुपालन, शिकार, मासेमारी आणि वनस्पतीजन्य अन्नस्रोतांचा वापर यांचाही समावेश आढळतो. त्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रारंभिक कृषक अर्थव्यवस्थेचे स्वरूप मिश्र उपजीविकेचे होते.<ref name="KorisettarArchaeobotany" /> === इनामगाव आणि ताम्रपाषाणकालीन कृषी जीवन === इनामगाव हे महाराष्ट्रातील ताम्रपाषाणकालीन कृषक वस्तीच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचे पुरातत्त्वीय स्थळ आहे. हे स्थळ पुणे जिल्ह्यातील घोड नदीच्या परिसरात आहे. उत्खननातून मालवा, आरंभीचा जोर्वे आणि उत्तर जोर्वे या सांस्कृतिक टप्प्यांतील वस्तीचे पुरावे मिळाले आहेत.<ref name="RobbinsSchug" /><ref name="DhavalikarInamgaon">{{cite web |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Settlement Archaeology of Inamgaon |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/63860.pdf }}</ref> इनामगावातील पुराव्यांमधून बार्ली, गहू, तांदूळ, नाचणी, ज्वारी, कुळीथ, वाटाणा, मसूर, मूग, उडीद आणि इतर कडधान्यांच्या लागवडीचे पुरावे मिळाले आहेत. पशुपालन आणि शिकार यांचाही अर्थव्यवस्थेत सहभाग होता. या पुराव्यांवरून ताम्रपाषाणकालीन महाराष्ट्रातील कृषी अर्थव्यवस्था विविध पिके, पशुपालन आणि इतर उपजीविकांच्या मिश्र स्वरूपाची होती असे दिसते.<ref name="RobbinsSchug" /> इनामगावच्या अभ्यासात कृषी व्यवस्थेशी संबंधित पाण्याच्या वापराचे आणि सिंचनाचे पुरावेही नोंदविले गेले आहेत. या पुराव्यांमुळे महाराष्ट्रातील काही ताम्रपाषाणकालीन कृषक समुदायांना पाणी, जमीन आणि पिकांच्या नियोजनाचा अनुभव असल्याचे दिसून येते.<ref name="RobbinsSchug" /> === कोकण आणि जोर्वे संस्कृती === जोर्वे ही महाराष्ट्रातील ताम्रपाषाणकालीन पुरातत्त्वीय संस्कृती असून तिचे प्रमुख केंद्र दख्खनमधील नदीखोऱ्यांत होते. आधुनिक महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनाऱ्याचा, विशेषतः कोकणाचा, जोर्वे संस्कृतीच्या मुख्य विस्तारात समावेश नसल्याचे पुरातत्त्वीय अभ्यासांमध्ये नमूद केले आहे.<ref name="Shinde1991">{{cite journal |last=Shinde |first=Vasant |title=Craft specialization and social organization in the Chalcolithic Deccan, India |journal=Antiquity |volume=65 |issue=249 |year=1991 |pages=796–807 }}</ref> म्हणून महाराष्ट्रातील जोर्वे संस्कृतीचा इतिहास आणि कोकणातील प्राचीन मानवी वस्ती यांचा अभ्यास स्वतंत्र पुरातत्त्वीय संदर्भांत करणे आवश्यक आहे. जोर्वे संस्कृतीचे कृषक जीवन महाराष्ट्रातील प्राचीन कृषी अर्थव्यवस्थेचे महत्त्वाचे उदाहरण आहे; मात्र ‘जोर्वे संस्कृती म्हणजे कोकणातील कुणबींची पूर्वज संस्कृती’ असा निष्कर्ष उपलब्ध पुराव्यांवरून काढता येत नाही.<ref name="Shinde1991" /> === प्रारंभिक ग्रामजीवन आणि कृषी अर्थव्यवस्था === ताम्रपाषाणकालीन महाराष्ट्रातील पुरातत्त्वीय स्थळांवरून स्थिर किंवा अर्ध-स्थिर वस्ती, घरांची रचना, धान्यसाठवण, शेतीची साधने, पशुपालन आणि विविध प्रकारच्या हस्तकौशल्यांचे पुरावे मिळतात. या पुराव्यांमधून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेची प्राथमिक रूपे आणि कृषी उत्पादनाशी संबंधित सामाजिक संघटनांचा विकास झाल्याचे दिसते.<ref name="RobbinsSchug"/> मात्र अशा प्राचीन वस्तींच्या सामाजिक संरचनेला आधुनिक जातव्यवस्थेतील ‘कुणबी’ या विशिष्ट जातनावाशी थेट जोडण्यासाठी आवश्यक असलेला सलग पुरातत्त्वीय, अभिलेखीय आणि सामाजिक पुरावा उपलब्ध नाही. त्यामुळे प्राचीन कृषक समाज हा आधुनिक कुणबी समाजाचा थेट पूर्वज होता, असा निष्कर्ष या लेखात मांडलेला नाही. === प्राचीन कृषक समाजापासून ऐतिहासिक ग्रामीण समाजाकडे === कोकणातील प्रागैतिहासिक आणि आरंभीच्या ऐतिहासिक मानवी वस्तीचा पुरावा हा आधुनिक कुणबी समाजाच्या इतिहासाचा थेट पुरावा नसला, तरी तो पुढील ग्रामीण आणि कृषी समाजाच्या ऐतिहासिक पार्श्वभूमीचा महत्त्वाचा भाग आहे. कोकणाचा प्राचीन इतिहास हा किनारी वसाहती, नदीखोरे, बंदरे, व्यापारमार्ग आणि सह्याद्रीमार्गे दख्खनशी असलेल्या संपर्काशी संबंधित होता. महाराष्ट्राच्या इतिहासाच्या अधिकृत गॅझेटियरमध्ये कोकणातील प्राचीन वस्ती, व्यापारी केंद्रे आणि विविध राजकीय सत्तांच्या प्रभावाचा मागोवा आढळतो.<ref>{{cite web |title=History of Maharashtra — Chapter I |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/History%20Part/chapter_1.pdf }}</ref><ref name="UNESCOGeoglyphsKonkan" /> कालांतराने जमीन, शेती, ग्रामसंस्था, उत्पादन, व्यापार, महसूल आणि सामाजिक संबंध यांचे स्वरूप बदलत गेले. पश्चिम दख्खनातील मध्ययुगीन ग्रामसमाजाच्या अभ्यासातून कृषी जमीन, ग्रामस्थळ, सामाईक चराऊ जमीन आणि स्थानिक ग्रामसंस्थांची रचना यांविषयी माहिती मिळते. या ग्रामीण संस्थांचा विकास प्रदेशानुसार वेगवेगळ्या स्वरूपात झाला असून कोकणातील भौगोलिक परिस्थितीमुळे तेथील ग्रामजीवन पश्चिम दख्खनच्या अंतर्गत प्रदेशापेक्षा काही बाबतींत वेगळे होते.<ref name="Fukazawa1982">{{cite book |last=Fukazawa |first=H. |chapter=The Medieval Deccan and Maharashtra |title=The Cambridge Economic History of India |editor1-last=Raychaudhuri |editor1-first=Tapan |editor2-last=Habib |editor2-first=Irfan |publisher=Cambridge University Press |year=1982 |pages=249–260 }}</ref> मध्ययुगीन काळात कोकणातील कृषी उत्पादनाबरोबरच किनारी व्यापार आणि बंदरांशी संबंधित आर्थिक व्यवहारांनाही महत्त्व होते. महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरनुसार प्राचीन आणि मध्ययुगीन काळात कोकणातील चौल, कल्याण, सोपारा आणि राजापुरी यांसारख्या बंदरांनी व्यापार आणि बाह्य संपर्कात भूमिका बजावली. कोकणातील भौगोलिक स्थानामुळे सह्याद्रीतील घाटमार्ग आणि समुद्री मार्ग यांच्या माध्यमातून अंतर्गत दख्खन आणि किनारी प्रदेश यांच्यात संपर्क निर्माण झाला.<ref>{{cite web |title=History of Maharashtra — Chapter I |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/History%20Part/chapter_1.pdf }}</ref> या दीर्घकालीन प्रक्रियांमधून कोकणातील ग्रामीण समाजरचना विकसित होत गेली. तथापि या प्रक्रियेतील प्रत्येक प्राचीन किंवा मध्ययुगीन कृषक समूहाला आधुनिक ‘कुणबी’ या सामाजिक नावाने संबोधता येत नाही. आधुनिक कुणबी ओळख कधी आणि कोणत्या सामाजिक प्रक्रियांमधून अधिक स्पष्ट झाली, याचा अभ्यास करण्यासाठी पुढील मध्ययुगीन, प्रारंभिक आधुनिक आणि विशेषतः वसाहतकालीन प्रशासकीय, जनगणना आणि ethnographic स्रोत स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="Enthoven1922" /> त्यामुळे आधुनिक कुणबी समाजाचा इतिहास शोधताना प्रागैतिहासिक कृषक संस्कृती, प्राचीन वस्ती, मध्ययुगीन ग्रामीण समाज आणि वसाहतकालीन प्रशासकीय नोंदी यांना एकाच अखंड जातीय वंशावळीत जोडण्याऐवजी स्वतंत्र ऐतिहासिक टप्पे म्हणून तपासणे अधिक योग्य ठरते. उपलब्ध पुरावे प्राचीन कोकणातील मानवी व कृषी जीवनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी स्पष्ट करतात; मात्र त्या आधारे आधुनिक कुणबी समाजाची थेट आणि अखंड वंशपरंपरा सिद्ध होत नाही.<ref name="UNESCOGeoglyphsKonkan" /><ref name="Fukazawa1982" /> === प्रारंभिक ऐतिहासिक काळातील कोकण === इ.स.पूर्व शेवटच्या शतकांपासून इ.स.च्या आरंभीच्या शतकांपर्यंत पश्चिम दख्खन आणि कोकण यांच्यात व्यापारी, राजकीय आणि सांस्कृतिक संपर्क वाढला. या काळात पश्चिम दख्खनातील व्यापारी मार्ग, अंतर्गत बाजारपेठा आणि समुद्रकिनारी बंदरे यांचा विकास झाला. नाशिक, कार्ले आणि कान्हेरी यांसारख्या ठिकाणच्या शिलालेखांमधून त्या काळातील राजकीय सत्ताकेंद्रे, व्यापारी समुदाय, धार्मिक संस्था, दाते आणि विविध सामाजिक-आर्थिक समूहांविषयी माहिती मिळते.<ref>{{cite web |title=Social and Religious Conditions: The Deccan under the Sātavāhanas |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/17904.pdf }}</ref> सातवाहनकालीन पश्चिम दख्खनाच्या इतिहासाच्या अभ्यासासाठी नाशिक, कार्ले आणि इतर शिलालेख महत्त्वाचे आहेत. या शिलालेखांमधून कृषक, व्यापारी, कारागीर, धार्मिक दाते आणि प्रशासकीय घटक यांचा उल्लेख आढळतो. त्यामुळे प्रारंभिक ऐतिहासिक काळातील पश्चिम दख्खनातील समाज हा केवळ राजसत्ता आणि धार्मिक संस्थांपुरता मर्यादित नसून विविध आर्थिक आणि सामाजिक समूहांनी बनलेला होता.<ref name="Mirashi1981">{{cite book |last=Mirashi |first=Vasudev Vishnu |title=The History and Inscriptions of the Sātavāhanas and the Western Kshatrapas |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |location=Bombay |year=1981 }}</ref> === कुटुम्बिक, कुटुम्बिन् आणि कृषक समाज === सातवाहनकालीन आणि आरंभीच्या ऐतिहासिक शिलालेखांच्या अभ्यासात ''kuṭumbika'', ''kuṭumbin'', ''gṛhapati'' आणि कृषीशी संबंधित ''halāyudha'' किंवा ''hālakiya'' यांसारख्या संज्ञांचा उल्लेख आढळतो. या संज्ञांचा अर्थ आणि सामाजिक संदर्भ प्रत्येक शिलालेखाच्या संदर्भानुसार तपासणे आवश्यक आहे. उपलब्ध अभ्यासांमध्ये ''kuṭumbin'' किंवा ''gṛhapati'' यांचा संबंध गृहस्थ किंवा कुटुंबप्रमुखाशी, तर ''halāyudha''चा संबंध कृषक व्यवसायाशी जोडला आहे.<ref name="SatavahanaSocialReligious">{{cite web |title=Social and Religious Conditions: The Deccan under the Sātavāhanas |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/17904.pdf }}</ref> पश्चिम दख्खनातील नाशिक परिसराशी संबंधित शिलालेखीय पुराव्यांमध्ये ''kuṭumbika'' या संज्ञेचा वापर आढळतो. एका नोंदीत ''kuṭumbika''चा उल्लेख कृषक किंवा नांगरणी करणाऱ्या व्यक्तीच्या संदर्भात करण्यात आला आहे. या प्रकारच्या पुराव्यांवरून प्रारंभिक ऐतिहासिक काळात कुटुंब, कृषी उत्पादन, संपत्ती आणि धार्मिक दान यांच्यात परस्परसंबंध असलेले ग्रामीण गृहस्थ अस्तित्वात होते असे दिसते.<ref>{{cite web |title=Social and Economic Conditions under the Sātavāhanas |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/17073.pdf }}</ref> सातवाहनकालीन सामाजिक आणि आर्थिक इतिहासाच्या अभ्यासात ''kuṭumbin'' ही संज्ञा आधुनिक ‘कुणबी’ किंवा शेतकरी या शब्दांशी तुलना करण्यासाठी काही वेळा वापरली जाते. मात्र ही तुलना मुख्यतः सामाजिक-आर्थिक भूमिकेच्या संदर्भात आहे. ''kuṭumbin'' आणि आधुनिक ‘कुणबी’ हे एकच सामाजिक समुदाय होते, असा निष्कर्ष या तुलनेतून काढता येत नाही.<ref name="Mirashi1981"/> === प्रारंभिक कृषी व ग्रामजीवनाची पार्श्वभूमी === प्रारंभिक ऐतिहासिक काळातील कृषी अर्थव्यवस्था समजून घेण्यासाठी त्यापूर्वीच्या महाराष्ट्रातील ताम्रपाषाणकालीन वस्तींचे पुरावेही महत्त्वाचे आहेत. इनामगावसारख्या स्थळांवर घरांची रचना, धान्यसाठवण, कृषी उत्पादन, पशुपालन आणि कारागिरी यांचे पुरावे मिळाले आहेत. M. K. Dhavalikar यांच्या इनामगाववरील अभ्यासात या स्थळावरील वस्तीच्या आराखड्याच्या आधारे महाराष्ट्रातील प्रारंभिक कृषकांच्या वस्तीपद्धतीचा अभ्यास करण्यात आला आहे.<ref name="Dhavalikar1977">{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Inamgaon: The Pattern of Settlement |journal=Man and Environment |volume=1 |year=1977 |pages=46–51 }}</ref> इनामगावचा कालखंड सातवाहनकालापूर्वीचा असल्यामुळे तेथील पुरावे आणि सातवाहनकालीन शिलालेख एकाच ऐतिहासिक टप्प्याचे प्रतिनिधित्व करीत नाहीत. तथापि दोन्ही प्रकारचे पुरावे महाराष्ट्रातील दीर्घकालीन कृषी, वस्ती आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या विकासाचा स्वतंत्र पुरातत्त्वीय आणि अभिलेखीय संदर्भ उपलब्ध करून देतात.<ref name="Dhavalikar1977"/><ref name="SatavahanaSocialReligious"/> सातवाहनकालीन शिलालेखांमध्ये कृषक, व्यापारी, कारागीर आणि धार्मिक दाते यांचे उल्लेख आढळतात. काही व्यक्तींनी बौद्ध धार्मिक संस्थांना गुहा, निधी किंवा इतर स्वरूपात दाने दिल्याचेही नोंदविले आहे. यावरून कृषी आणि इतर आर्थिक उपक्रमांमधून निर्माण होणाऱ्या संपत्तीचा काही भाग धार्मिक संस्थांच्या आश्रयासाठी वापरला जात असल्याचे दिसते.<ref name="SatavahanaSocialReligious"/> === प्राचीन कृषक समाज आणि आधुनिक कुणबी यांच्यातील संबंध === प्राचीन महाराष्ट्रातील कृषक संस्कृती, सातवाहनकालीन ''kuṭumbika'' किंवा ''kuṭumbin'' यांसारख्या संज्ञा आणि आधुनिक ‘कुणबी’ या सामाजिक नावामध्ये भाषिक किंवा सामाजिक साम्य असल्याचे काही जुन्या आणि आधुनिक अभ्यासांमध्ये सूचित केले गेले आहे. मात्र या साम्यांवरून प्रागैतिहासिक किंवा सातवाहनकालीन कृषक समाज हा आधुनिक कुणबी समाजाचा थेट पूर्वज होता, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="RussellHiralal1916"/> विशेषतः इ.स.पूर्व दुसऱ्या सहस्रकातील मालवा किंवा जोर्वे संस्कृतीतील कृषकांना ‘कुणबी’ म्हणणे अनैतिहासिक ठरेल. त्याचप्रमाणे सातवाहनकालीन ''kuṭumbika'' किंवा ''kuṭumbin'' या संज्ञा आधुनिक जातीय अर्थाने ‘कुणबी’चे समानार्थी नाव होत्या, असे निश्चितपणे म्हणता येत नाही. ‘कुणबी’ ही सामाजिक ओळख पुढील ऐतिहासिक काळातील सामाजिक संघटन, प्रादेशिक ओळखी, कृषी संबंध, जमीनव्यवस्था आणि नंतरच्या प्रशासकीय व जनगणना प्रक्रियांमध्ये अधिक स्पष्टपणे दस्तऐवजीकृत होत गेली. त्यामुळे आधुनिक कुणबी समाजाचा इतिहास समजून घेण्यासाठी प्राचीन कृषक समाजानंतरच्या मध्ययुगीन, पूर्व-आधुनिक आणि वसाहतकालीन प्रक्रियांचा स्वतंत्र अभ्यास आवश्यक आहे.<ref name="Enthoven1922" /> या अर्थाने प्राचीन कृषक संस्कृतींचा इतिहास हा कोकणातील कुणबींच्या थेट जातीय उत्पत्तीचा पुरावा नसून महाराष्ट्र आणि पश्चिम दख्खनमध्ये कृषी, स्थिर वस्ती, कुटुंब, उत्पादन आणि ग्रामीण जीवन यांची विकसित झालेली दीर्घ ऐतिहासिक पार्श्वभूमी म्हणून पाहणे अधिक योग्य ठरते. === ऐतिहासिक आणि आधुनिक वर्गीकरणातील फरक === कुणबी समाजाशी संबंधित संज्ञांचे प्रशासकीय आणि जनगणनात्मक वर्गीकरण काळानुसार बदलत गेले. ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्ये जात, उपजात, जमात किंवा सामाजिक समूहांची नोंद करताना तत्कालीन प्रशासकीय वर्गीकरण, प्रदेश, स्थानिक सामाजिक ओळख आणि जनगणनेची पद्धत यांचा परिणाम होत असे. त्यामुळे ''Kunbi'', ''Kanbi'', ''Kulwadi'', ''Maratha-Kunbi'' किंवा ''Kunbi-Maratha'' यांसारख्या संज्ञा वेगवेगळ्या काळातील जनगणना नोंदींमध्ये समान पद्धतीने वापरल्या गेल्या नाहीत.<ref name="Census1931Bombay"/> १९३१ च्या बॉम्बे जनगणनेतील विविध तक्त्यांमध्ये ''Kunbi, Kulwadi or Kanbi'', ''Lewa or Lewa Kunbi'' आणि ''Maratta-Kunbi'' अशा स्वतंत्र नोंदी आढळतात. त्याचबरोबर काही तक्त्यांमध्ये ''Maratta, Maratta-Kunbi, Kulwadi or Kanbi, Lewa or Rewa Kunbi of Khandesh'' असा संयुक्त वर्गही वापरण्यात आला होता. या नोंदींवरून तत्कालीन जनगणनांमध्ये संबंधित सामाजिक समूहांचे वर्गीकरण तक्त्यानुसार आणि प्रशासकीय संदर्भानुसार वेगवेगळ्या प्रकारे करण्यात आले होते, असे दिसते.<ref name="Census1931Bombay"/> १९३१ च्या जनगणना अहवालात Maratha आणि Kunbi या संज्ञांच्या वापराशी संबंधित वर्गीकरणीय अडचणींचाही उल्लेख करण्यात आला होता. त्यामुळे वेगवेगळ्या जनगणना वर्षांतील Maratha आणि Kunbi लोकसंख्येची तुलना करताना संबंधित जनगणनेतील वर्गीकरणपद्धती आणि त्या काळातील संज्ञांचा अर्थ लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="Census1931Bombay"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात या वर्गीकरणाला अधिक स्पष्ट प्रशासकीय स्वरूप प्राप्त झाले. मुंबई सरकारने २३ एप्रिल १९४२ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या वर्गीकरणात ''Kunbi (Except Tilori Kunbi in Ratnagiri district)'' ही नोंद ''Intermediate Communities''च्या यादीत, तर ''Kunbi Tilori in Ratnagiri district'' ही नोंद ''Other Backward Communities''च्या यादीत स्वतंत्रपणे केली होती. मुंबई उच्च न्यायालयाने २००२ च्या निर्णयात ही स्थिती १ नोव्हेंबर १९५०, २९ ऑक्टोबर १९५६ आणि २१ नोव्हेंबर १९६१ च्या पुढील सरकारी ठरावांमध्येही कायम राहिल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="DattatrayaThorat2002"/> महाराष्ट्र शासनाने १३ ऑक्टोबर १९६७ रोजी स्वतंत्र इतर मागासवर्गीयांची यादी प्रसिद्ध केली. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नोंदीनुसार या यादीत अनुक्रमांक ८३वर ''Kunbi caste''चा समावेश करण्यात आला. न्यायालयाने पुढे नमूद केले की १९६७पासून कुणबी जात महाराष्ट्राच्या इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत समाविष्ट झाली.*Dattatraya S/o Ramrao Thorat v. The State of Maharashtra & Ors.*, Writ Petition No. 5345 of 2001, decided on 24 April 2002, 2002 (4) All MR 807. या ऐतिहासिक बदलांमुळे जुन्या जनगणनेतील एखाद्या संज्ञेची संख्या आणि आजच्या प्रशासकीय वर्गातील त्याच संज्ञेची संख्या यांची थेट तुलना करता येत नाही. अशी तुलना करताना संबंधित जनगणनेतील वर्गीकरण, प्रशासकीय सीमा, संज्ञेचा त्या काळातील अर्थ आणि स्थानिक सामाजिक ओळख या सर्व बाबींचा विचार करणे आवश्यक आहे. === संज्ञांच्या वापराबाबत ऐतिहासिक सावधगिरी === कोकणातील कुणबी समाजाचा इतिहास लिहिताना ‘कुणबी’, ‘कानबी’, ‘कुलवाडी’, ‘मराठा-कुणबी’ आणि ‘तिलोरी कुणबी’ या संज्ञांचा वापर त्यांच्या संबंधित ऐतिहासिक आणि प्रशासकीय संदर्भात करणे आवश्यक आहे. उपलब्ध जनगणना आणि प्रशासकीय नोंदींमध्ये या संज्ञांचे वर्गीकरण काळानुसार बदललेले दिसते.<ref name="Census1931Bombay"/><ref name="DattatrayaThorat2002"/> विशेषतः तिलोरी कुणबीच्या बाबतीत हा फरक स्पष्टपणे दिसतो. १९४२ च्या मुंबई सरकारच्या वर्गीकरणात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील तिलोरी कुणबींना ''Other Backward Communities''च्या यादीत स्वतंत्र स्थान देण्यात आले होते, तर त्याच वेळी इतर कुणबींना ''Intermediate Communities''च्या वर्गात ठेवण्यात आले होते. १९५०, १९५६ आणि १९६१ च्या संबंधित सरकारी ठरावांमध्येही ही स्थिती कायम राहिल्याचे मुंबई उच्च न्यायालयाने नमूद केले आहे. १९६७मध्ये मात्र ''Kunbi caste''चा स्वतंत्र इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत समावेश करण्यात आला.<ref name="DattatrayaThorat2002"/> त्यामुळे एखाद्या व्यक्तीची किंवा समूहाची आधुनिक जातीय ओळख केवळ आडनाव, व्यवसाय, गावाचे नाव किंवा जुन्या जनगणनेतील नोंद यावरून निश्चित करता येत नाही. ऐतिहासिक जनगणना ही तत्कालीन प्रशासकीय आणि सामाजिक वर्गीकरणाची नोंद असते; ती प्रत्येक व्यक्तीच्या आधुनिक जातीय ओळखीचा अंतिम पुरावा मानता येत नाही. आधुनिक जातीय किंवा प्रशासकीय दावा तपासताना संबंधित काळातील प्राथमिक दस्तऐवज आणि लागू असलेले प्रशासकीय नियम स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे. त्याचप्रमाणे ''Maratha-Kunbi'' किंवा ''Kunbi-Maratha'' या संज्ञांचा एखाद्या ऐतिहासिक स्रोतामध्ये वापर झाला म्हणून त्या संज्ञांचा प्रत्येक काळात आणि प्रत्येक प्रदेशात एकच सामाजिक अर्थ होता असे मानता येत नाही. १९३१ च्या जनगणनेत ''Kunbi, Kulwadi or Kanbi'', ''Maratta-Kunbi'' आणि ''Lewa or Lewa Kunbi'' अशा स्वतंत्र नोंदी तसेच काही ठिकाणी Maratha आणि संबंधित कृषक समूहांना एकत्रित करणारे वर्ग आढळतात.<ref name="Census1931Bombay"/> या कारणामुळे कोकणातील कुणबी समाजाचा इतिहास मांडताना '''भाषिक संज्ञा, सामाजिक ओळख, जनगणनात्मक वर्गीकरण आणि आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरण''' या चार बाबी स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे. ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्ये समान किंवा संबंधित संज्ञांचे वर्गीकरण काळानुसार बदललेले दिसते, तर स्वातंत्र्योत्तर काळात सरकारी वर्गीकरणातही कुणबी आणि तिलोरी कुणबी यांची प्रशासकीय स्थिती बदलली. त्यामुळे एका काळातील प्रशासकीय वर्गीकरण दुसऱ्या काळातील सामाजिक ओळखीशी तंतोतंत समान मानणे किंवा जुन्या जनगणना अथवा प्रशासकीय नोंदीवरून आधुनिक सामाजिक ओळख निश्चित करणे इतिहासदृष्ट्या अचूक ठरणार नाही.<ref name="Census1931Bombay"/><ref name="DattatrayaThorat2002"/> == मध्ययुगीन कोकण == कोकणाच्या मध्ययुगीन इतिहासात विविध राजकीय सत्तांचा प्रभाव पडला. शिलाहार, यादव, दिल्ली सल्तनत, बहमनी सत्ता आणि त्यानंतरची दख्खनी सल्तनती राज्ये यांच्या काळात कोकणातील राजकीय सीमा, प्रशासकीय व्यवस्था आणि स्थानिक सत्ताकेंद्रे बदलत गेली. या राजकीय बदलांबरोबर जमीन, महसूल, ग्रामव्यवस्था आणि कृषी उत्पादनाशी संबंधित संस्थांमध्येही बदल झाले. मात्र या सर्व कालखंडातील कृषक समाजाला आधुनिक अर्थाने ‘कुणबी’ म्हणून संबोधणे इतिहासदृष्ट्या योग्य ठरत नाही. उपलब्ध मध्ययुगीन स्रोतांमध्ये ग्रामीण समाजाचे विविध प्रशासकीय, आर्थिक आणि सामाजिक संदर्भ आढळतात; ‘कुणबी’ ही आधुनिक सामाजिक ओळख पुढील ऐतिहासिक प्रक्रियांमध्ये अधिक स्पष्टपणे दस्तऐवजीकृत झाली.<ref name="HistoryKonkan">{{cite web |title=History of the Konkan |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Gazetteer%20of%20Bombay%20Presidency/history_of_the_konkan/section_2.pdf }}</ref><ref name="MediaevalAdministration">{{cite web |title=Mediaeval Administration and Social Organisation |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/History%20Part/History_II/chapter_10.pdf }}</ref> === शिलाहार === कोकणाच्या मध्ययुगीन इतिहासात शिलाहारांचे महत्त्वाचे स्थान आहे. शिलाहारांच्या तीन प्रमुख शाखांपैकी दक्षिण कोकणातील शाखेने साधारण इ.स. ७७० ते १०२० च्या दरम्यान राज्य केले. उत्तर कोकणातील शिलाहार शाखेचे राजकीय क्षेत्र ठाणे, कोलाबा आणि त्याच्या आसपासच्या प्रदेशाशी संबंधित होते. दक्षिण कोकणातील शिलाहार हे सुरुवातीला राष्ट्रकूटांचे आणि नंतर चालुक्य, कदंब व यादव यांसारख्या दख्खनी सत्तांचे मांडलिक होते.<ref name="Silaharas">{{cite web |title=Silaharas |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/his_silaharas.html }}</ref> उत्तर कोकणातील शिलाहारांच्या राजकीय क्षेत्रात आजच्या ठाणे, मुंबई, कोलाबा आणि आसपासच्या प्रदेशांचा समावेश होत होता. त्यांच्या काळात ठाणे, सोपारा, चौल, उरण आणि इतर किनारी केंद्रे व्यापार व राजकीय संपर्कासाठी महत्त्वाची होती. कोकणातील राजकीय आणि आर्थिक जीवनाचा संबंध समुद्री बंदरे तसेच सह्याद्रीमार्गे दख्खनच्या पठाराशी जोडलेल्या मार्गांशी होता.<ref name="HistoryKonkan"/> शिलाहारकालीन ताम्रपट आणि शिलालेखांमधून जमीनदान, धार्मिक संस्था आणि स्थानिक सत्ताकेंद्रांमधील संबंधांचा अभ्यास करता येतो. या पुराव्यांमुळे कृषी उत्पादन आणि जमिनीचे उत्पन्न हे तत्कालीन सामाजिक, धार्मिक आणि राजकीय व्यवस्थेतील महत्त्वाचे आर्थिक आधार होते असे दिसते. तथापि या काळातील कृषक समाजाला आधुनिक ‘कुणबी’ या जातनावाने ओळखण्यास पुरेसा थेट पुरावा उपलब्ध नाही.<ref name="Silaharas"/> === यादव === इ.स. १२व्या आणि १३व्या शतकात देवगिरीच्या यादव सत्तेचा पश्चिम दख्खनावर प्रभाव वाढला. कोकणातील काही भागांवरही यादव सत्तेचे नियंत्रण किंवा प्रभाव होता. उत्तर कोकणात यादवांच्या प्रतिनिधींची प्रशासकीय उपस्थिती असल्याचे ताम्रपट आणि शिलालेखीय पुराव्यांतून दिसते. इ.स. १२७३ आणि १२९१ च्या नोंदींमध्ये रामचंद्र यादवाच्या अधिकाऱ्यांनी कल्याण आणि सालसेट परिसरातील गावांच्या दानाचा उल्लेख केला आहे.<ref name="HistoryKonkan"/> यादवकालीन महाराष्ट्रातील ग्रामीण समाज आणि प्रशासकीय व्यवस्थेबाबत महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरमध्ये गावाच्या पातळीवर ग्रामकूट, चौधरी किंवा चौगुला यांसारख्या पदांचा उल्लेख आहे. ग्रामसमिती आणि तिचे सदस्य महत्तर म्हणून ओळखले जात असल्याची नोंदही आढळते. या काळात गाव हे कृषी उत्पादन, स्थानिक प्रशासन आणि सामाजिक जीवनाचे महत्त्वाचे केंद्र होते.<ref name="TerritorialGroups">{{cite web |title=Territorial Groups |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/land_and_people/L%20%26%20P%20pdf/Chapter%20VI/2%20Places%20of%20Pilgrimage.pdf }}</ref> या ग्रामव्यवस्थेचा उल्लेख आधुनिक कुणबी समाजाच्या थेट इतिहासासाठी पुरावा म्हणून न करता, कोकण आणि पश्चिम दख्खनातील पुढील ग्रामीण समाजरचनेची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी म्हणून पाहणे अधिक योग्य आहे. === यादव सत्तेचा अंत आणि दिल्ली सल्तनतीचा प्रभाव === १३व्या शतकाच्या अखेरीस देवगिरीच्या यादव सत्तेवर दिल्ली सल्तनतीचा प्रभाव वाढला. इ.स. १३१७मध्ये यादव राज्य दिल्लीच्या सत्तेखाली पूर्णपणे गेले आणि दख्खनमध्ये दिल्लीच्या प्रशासकीय व लष्करी सत्तेची स्थापना झाली. महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरनुसार या काळात देवगिरी हे दिल्लीच्या दख्खन प्रांताचे महत्त्वाचे प्रशासकीय केंद्र राहिले आणि प्रदेशातील अनेक भागांवर लष्करी अधिकाऱ्यांच्या माध्यमातून सत्ता चालवली जात होती.<ref name="MediaevalAdministration"/> या संक्रमणकाळात दक्षिण कोकणासारख्या सीमावर्ती भागांत काही स्थानिक हिंदू प्रमुखांनी आपली सत्ता टिकवून ठेवण्याचा प्रयत्न केल्याची नोंद महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरमध्ये आहे. त्यामुळे दिल्लीच्या सत्तेचा प्रभाव वाढला असला तरी स्थानिक सत्ताकेंद्रे आणि ग्रामीण संस्था तत्काळ पूर्णपणे नाहीशा झाल्या असे मानता येत नाही.<ref name="MediaevalAdministration"/> या राजकीय संक्रमणाचा परिणाम महसूल, जमीन आणि ग्रामीण समाजावर झाला. दिल्लीच्या दख्खनमधील प्रशासनात ''iqta''सारख्या महसूल व लष्करी व्यवस्थांचा वापर करण्यात आला होता. तथापि या कालखंडातील ग्रामीण कृषकांना आधुनिक ‘कुणबी’ या नावाने ओळखण्यास उपलब्ध स्रोत पुरेसा आधार देत नाहीत.<ref name="MediaevalAdministration"/> === बहमनी सत्ता === इ.स. १३४७मध्ये बहमनी सत्ता स्थापन झाल्यानंतर दख्खनमध्ये स्वतंत्र सुलतानशाही राजकीय व्यवस्था निर्माण झाली. महाराष्ट्रातील ग्रामीण समाजाच्या संदर्भात बहमनी सत्तेने पाटील आणि देशमुख यांसारख्या स्थानिक अधिकाऱ्यांचे हक्क व वतने मान्य केल्याची नोंद महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरमध्ये आढळते.<ref name="TerritorialGroups"/> बहमनी काळात गाव हे स्थानिक प्रशासन आणि कृषी उत्पादनाचे महत्त्वाचे केंद्र राहिले. पाटील आणि देशमुख यांसारख्या स्थानिक अधिकारपदांना मान्यता मिळाल्यामुळे केंद्रीय सुलतानशाही आणि स्थानिक ग्रामीण समाज यांच्यात संस्थात्मक संबंध निर्माण झाले. महसूलव्यवस्थेतील विविध प्रशासकीय विभागांसाठी तालुका, महाल, तरफ आणि परगणा यांसारख्या संज्ञांचा वापर होत असल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद आहे.<ref name="TerritorialGroups"/> बहमनी राज्याचे विघटन झाल्यानंतर दख्खनमध्ये अहमदनगरची निजामशाही, विजापूरची आदिलशाही, गोवळकोंड्याची कुतुबशाही, वऱ्हाडची इमादशाही आणि बिदरची बरीदशाही अशी स्वतंत्र सत्ताकेंद्रे निर्माण झाली. या सत्तांमुळे महाराष्ट्रातील राजकीय सीमा आणि प्रशासकीय व्यवस्था पुन्हा बदलल्या.<ref name="BahamanisDeccan">{{cite web |title=The Bahamanis of the Deccan |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/History%20Part/History_II/chapter_2.pdf }}</ref> === निजामशाही, आदिलशाही आणि कोकण === बहमनी सत्तेच्या विघटनानंतर कोकणातील विविध प्रदेशांवर अहमदनगरची निजामशाही आणि विजापूरची आदिलशाही यांचा वेगवेगळ्या काळात प्रभाव राहिला. किनारी प्रदेशात स्थानिक राजकीय सत्ताकेंद्रे, बंदरे आणि किल्ले यांचे महत्त्व वाढले. कोकणातील राजकीय नियंत्रण हे केवळ एका सत्तेच्या अखंड अधिपत्याखाली राहिले नाही; विविध सत्तांमध्ये प्रदेशांचे नियंत्रण बदलत गेले.<ref name="NizamshahiAhmadnagar">{{cite web |title=The Nizamshahi of Ahmadnagar |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/History%20Part/History_II/chapter_3.pdf }}</ref> कोकणातील राजापुरीसारख्या केंद्रांच्या इतिहासातून या राजकीय बदलांचे उदाहरण दिसते. महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरनुसार राजापुरीचा प्रदेश पंधराव्या शतकाच्या अखेरीस निजामशाहीच्या प्रभावाखाली आला आणि १४९०मध्ये मलिक अहमदने दीर्घ वेढ्यानंतर तो ताब्यात घेतला.<ref name="Rajpuri">{{cite web |title=Rajpuri |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/places_Rajpuri.html }}</ref> या राजकीय संक्रमणांचा ग्रामीण समाजावर परिणाम महसूल, जमीनवापर, स्थानिक अधिकारपदे आणि व्यापारमार्गांच्या बदलांच्या माध्यमातून झाला. मात्र उपलब्ध स्रोतांवरून या सर्व कालखंडातील कृषक समाजाची एकच जातीय ओळख होती असे म्हणता येत नाही. === मध्ययुगीन कोकणातील कृषक समाज === मध्ययुगीन कोकणातील कृषक समाज हा जमीन, पावसावर आधारित शेती, स्थानिक बाजारपेठा, ग्रामसंस्था आणि महसूलव्यवस्थेशी जोडलेला होता. कोकणाच्या भौगोलिक परिस्थितीमुळे भातशेती, डोंगरउतारावरील शेती आणि किनारी व्यापार यांना विशेष महत्त्व होते. पुढील शतकांमध्ये या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे विविध स्वरूप विकसित झाले.<ref name="HistoryKonkan"/> मध्ययुगीन ग्रामीण समाजाचा हा इतिहास आधुनिक कुणबी समाजाच्या निर्मितीचा थेट पुरावा म्हणून वापरता येत नाही. मात्र पुढील पूर्व-आधुनिक आणि वसाहतकालीन काळात जमीन, शेती, महसूल, ग्रामसंस्था आणि कृषक सामाजिक ओळखी यांच्या ज्या प्रक्रिया अधिक स्पष्ट झाल्या, त्यांची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी या कालखंडात शोधता येते. === निजामशाही आणि कोकण === इ.स. १४९०मध्ये अहमदनगरच्या निजामशाहीची स्थापना झाल्यानंतर कोकणातील काही महत्त्वाची ठाणी आणि बंदरे निजामशाहीच्या राजकीय व लष्करी प्रभावाखाली आली. कोलाबा गॅझेटियरमध्ये दांडा-राजपुरीचा उल्लेख करताना, इ.स. १४९०मध्ये दीर्घ वेढ्यानंतर निजामशाहीचा संस्थापक मलिक अहमद याने राजपुरी जिंकून घेतल्याची नोंद आहे. त्यानंतर अहमदनगरची सत्ता कोकणातील या भागावर दृढ झाली आणि राजपुरी हे व्यापाराचे महत्त्वाचे केंद्र राहिले.<ref name="Rajpuri"/> निजामशाहीच्या विस्ताराच्या काळात मलिक अहमदने कोकण आणि घाट परिसरातील अनेक किल्ले आपल्या ताब्यात घेतल्याची नोंद महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरमध्ये आहे. इ.स. १४८५नंतर त्याने जुन्नर आणि दौलताबादच्या प्रदेशातून कोकणाकडे लष्करी मोहिमा केल्या आणि अनेक घाट व कोकणातील किल्ल्यांवर नियंत्रण मिळवले. इ.स. १४९०मध्ये दांडा-राजपुरी जिंकल्यानंतर उत्तर कोकणातील गुजरातच्या अखत्यारीत नसलेला काही प्रदेश अहमदनगरच्या नियंत्रणाखाली आला.<ref name="HistoryKonkanSection3">{{cite web |title=History of the Konkan |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Gazetteer%20of%20Bombay%20Presidency/history_of_the_konkan/section_3.pdf }}</ref> निजामशाहीच्या काळात कोकणातील बंदरे, घाटमार्ग आणि किल्ले यांना राजकीय तसेच आर्थिक महत्त्व होते. राजपुरी हे पंधराव्या आणि सोळाव्या शतकात व्यापाराचे महत्त्वाचे केंद्र होते. पुढील काळातील प्रवाशांच्या आणि परकीय व्यापारविषयक नोंदींमध्येही राजपुरीचा व्यापारकेंद्र आणि बंदर म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Rajpuri"/> या राजकीय आणि व्यापारी व्यवस्थेचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी संबंध होता. कृषी उत्पादन स्थानिक बाजारपेठा आणि बंदरांशी जोडलेले होते. मात्र या काळातील कृषक समाजाला आधुनिक अर्थाने ‘कुणबी’ या एकसंध जातीय नावाने ओळखणे योग्य ठरणार नाही. आधुनिक कुणबी ओळख पुढील काळातील सामाजिक, प्रशासकीय आणि जनगणनात्मक प्रक्रियांमध्ये अधिक स्पष्टपणे नोंदली गेली. === आदिलशाही आणि दक्षिण कोकण === बहमनी सत्तेच्या विघटनानंतर विजापूरची आदिलशाही ही दख्खनमधील प्रमुख सत्तांपैकी एक झाली. कोकणातील विविध भागांवर अहमदनगरची निजामशाही आणि विजापूरची आदिलशाही यांचा वेगवेगळ्या काळात प्रभाव राहिला. कोकणाच्या राजकीय इतिहासात स्थानिक सरदार, किल्ले, बंदरे आणि किनारी सत्ताकेंद्रे यांचे महत्त्व कायम राहिले.<ref name="HistoryKonkanSection3"/> इ.स. १४८९मध्ये युसुफ आदिल खानने विजापूरच्या आदिलशाहीची स्थापना केली. त्याच काळात अहमदनगरच्या मलिक अहमदने कोकणातील अनेक किल्ले ताब्यात घेण्यास सुरुवात केली होती. त्यामुळे पंधराव्या शतकाच्या अखेरीस कोकण आणि घाट प्रदेशात अहमदनगर व विजापूर या दख्खनी सत्तांमधील राजकीय स्पर्धेला महत्त्व प्राप्त झाले.<ref name="HistoryKonkanSection3"/> दक्षिण कोकणातील राजकीय परिस्थिती एकसंध नव्हती. किनारी भागातील बंदरे आणि किल्ले तसेच सह्याद्रीतील घाटमार्ग यांवर नियंत्रण ठेवणे दख्खनी सत्तांसाठी लष्करी आणि आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाचे होते. समुद्री व्यापार आणि अंतर्गत दख्खनशी असलेले मार्ग यांमुळे कोकणातील किनारी केंद्रांना व्यापक आर्थिक महत्त्व प्राप्त झाले.<ref name="HistoryKonkanSection3"/> === मुघल प्रभाव === दख्खनमध्ये मुघल सत्तेचा विस्तार झाल्यानंतर महाराष्ट्रातील विविध प्रदेशांवर मुघलांचा राजकीय आणि महसुली प्रभाव वाढला. मात्र कोकणातील राजकीय परिस्थिती एकसंध नव्हती आणि किनारी प्रदेशातील विविध सत्ताकेंद्रे, किल्ले आणि स्थानिक प्रमुख यांचे महत्त्व कायम राहिले. दख्खनच्या राजकीय इतिहासात दिल्ली सल्तनत, बहमनी सत्ता, निजामशाही, आदिलशाही आणि पुढे मुघल सत्ता यांमधील सत्तांतरांची मालिका दिसून येते.<ref name="MediaevalAdministration"/> मुघल काळातील प्रशासनाचा अभ्यास करताना केंद्रीय सत्ता आणि स्थानिक प्रशासन यांच्यातील संबंध लक्षात घेणे आवश्यक आहे. गावपातळीवरील स्थानिक अधिकारी आणि ग्रामीण संस्था अनेक ठिकाणी प्रशासनाच्या कार्यात सहभागी राहिल्या. त्यामुळे राजकीय सत्ता बदलली तरी स्थानिक ग्रामीण प्रशासनातील काही संस्था आणि सामाजिक संबंध सातत्याने कार्यरत राहू शकले.<ref name="MediaevalAdministration"/> मुघल आणि दख्खनी सत्तांच्या काळातील महसूलव्यवस्थेचा ग्रामीण समाजावर परिणाम झाला असला तरी त्या काळातील प्रत्येक कृषक समूहाची आधुनिक जातीय ओळख निश्चित करण्यासाठी स्वतंत्र पुराव्यांची आवश्यकता आहे. त्यामुळे या कालखंडातील कृषक समाजाला सरसकट ‘कुणबी’ म्हणून ओळखणे योग्य ठरत नाही. === स्थानिक सत्ताकेंद्रे आणि कोकणातील राजकीय विविधता === कोकणाचा राजकीय इतिहास केवळ मोठ्या साम्राज्यांच्या इतिहासाने स्पष्ट होत नाही. शिलाहार, यादव आणि दख्खनी सल्तनतींच्या काळात स्थानिक सरदार, वतनदार आणि किल्लेदार यांना स्थानिक प्रशासन आणि संरक्षणव्यवस्थेत महत्त्व होते. किनारी भागातील बंदरे आणि किल्ले हे व्यापार, वाहतूक आणि लष्करी नियंत्रणासाठी महत्त्वाचे केंद्र होते.<ref name="HistoryKonkanSection3"/> राजपुरी हे याचे महत्त्वाचे उदाहरण आहे. कोलाबा गॅझेटियरनुसार राजपुरीला कोकणाच्या इतिहासात विविध काळात महत्त्व प्राप्त झाले होते. इ.स. १४९०मध्ये निजामशाहीच्या मलिक अहमदने ते जिंकल्यानंतर ते अहमदनगरच्या सत्तेखाली आले. पुढे सोळाव्या आणि सतराव्या शतकातही ते महत्त्वाचे व्यापारकेंद्र राहिले. राजपुरीचा उल्लेख परकीय प्रवासी आणि व्यापारी स्रोतांमध्येही आढळतो.<ref name="Rajpuri"/> महाड हे कोकणातील आणखी एक महत्त्वाचे ऐतिहासिक केंद्र होते. कोलाबा गॅझेटियरमध्ये महाडचा सावित्री नदीवरील महत्त्वाचा व्यापारी केंद्र म्हणून उल्लेख केला आहे. महाडजवळील पाले येथील बौद्ध लेणी आणि सावित्री नदीमार्गे अंतर्गत प्रदेशाशी असलेला संपर्क यांमुळे महाडला प्रादेशिक व्यापार आणि वाहतुकीच्या दृष्टीने महत्त्व प्राप्त झाले होते.<ref name="Rajpuri"/> कोकणातील अशा स्थानिक केंद्रांमुळे कृषी उत्पादन, नदीमार्ग, बंदरे, बाजारपेठा आणि घाटमार्ग यांच्यात परस्पर संबंध निर्माण झाले. कोलाबा गॅझेटियरमध्ये महाड, राजपुरी, मुरुड, श्रीवर्धन, रेवदंडा आणि इतर बंदरांच्या व्यापारसंबंधी नोंदी आढळतात. यावरून किनारी आणि नदीमार्गावरील वाहतूक ही ग्रामीण उत्पादनाच्या देवाणघेवाणीशी जोडलेली होती असे दिसते.<ref name="CourseOfTrade">{{cite web |title=Course of Trade |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/bank_trade_course.html }}</ref> === ग्रामव्यवस्था === मध्ययुगीन महाराष्ट्रातील ग्रामव्यवस्था ही आर्थिक आणि प्रशासकीय जीवनाचा महत्त्वाचा आधार होती. यादवकालीन व्यवस्थेबाबत महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरमध्ये ग्रामसमिती आणि तिच्या सदस्यांसाठी ‘महत्तर’ यांसारख्या संज्ञांचा उल्लेख आढळतो. स्थानिक ग्रामप्रशासनात विविध अधिकारी आणि सामाजिक घटक सहभागी होत असत.<ref name="TerritorialGroups"/> बहमनी आणि त्यानंतरच्या दख्खनी सुलतानशाहींच्या काळात पाटील, देशमुख आणि इतर स्थानिक अधिकाऱ्यांचे हक्क आणि वतने अनेक ठिकाणी कायम राहिल्याचे महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरमध्ये नमूद केले आहे. त्यामुळे केंद्रीय सुलतानशाही आणि स्थानिक ग्रामव्यवस्था यांच्यात परस्पर संबंध निर्माण झाले होते.<ref name="TerritorialGroups"/> गावातील कृषी उत्पादन, जमीन, महसूल, स्थानिक सेवा आणि सामाजिक व्यवहार यांचे व्यवस्थापन विविध स्थानिक संस्थांमार्फत होत असे. पाटील हा गावपातळीवरील महत्त्वाचा अधिकारी होता, तर देशमुखाचा संबंध मोठ्या महसुली क्षेत्राशी आणि स्थानिक महसूलव्यवस्थेशी होता. पुढील मराठा काळात या संस्थांच्या अधिकारांमध्ये आणि कार्यपद्धतीत बदल झाले, तरी स्थानिक ग्रामीण प्रशासनाची काही मूलभूत रूपे पुढेही टिकून राहिली.<ref name="TerritorialGroups"/> === जमीन आणि महसूल === मध्ययुगीन कोकणातील राज्यव्यवस्थेचा महत्त्वाचा आर्थिक आधार जमीन महसूल होता. कृषी उत्पादनावर आधारित महसूलव्यवस्था ही राजसत्तेच्या उत्पन्नाचा प्रमुख स्रोत होती. बहमनी आणि त्यानंतरच्या दख्खनी सल्तनतींच्या काळात महसूल प्रशासनासाठी विविध प्रादेशिक विभाग आणि स्थानिक अधिकारी कार्यरत होते. महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरमध्ये पाटील, देशमुख आणि इतर स्थानिक अधिकाऱ्यांच्या माध्यमातून ग्रामस्तरावरील प्रशासन आणि महसूलव्यवस्थेचे स्वरूप स्पष्ट केले आहे.<ref name="TerritorialGroups"/> जमिनीचा वापर, लागवड आणि महसूल यांच्यातील संबंधामुळे कृषक हा राज्याच्या अर्थव्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक होता. स्थानिक पातळीवरील जमीनव्यवहार आणि महसूल प्रशासनात पाटील, देशमुख आणि इतर स्थानिक अधिकाऱ्यांची भूमिका होती. या संस्थांचे स्वरूप आणि अधिकार प्रदेश व काळानुसार बदलत गेले.<ref name="TerritorialGroups"/> मध्ययुगीन सत्तांमध्ये जमीन महसूलाच्या पद्धती बदलत गेल्या तरी कृषी उत्पादनावर आधारित राज्याचे आर्थिक हित कायम राहिले. युद्धे, राजकीय संघर्ष आणि नैसर्गिक आपत्तींचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होऊ शकत असे. महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरमध्ये दख्खनमधील विविध कालखंडांतील दुष्काळांच्या संदर्भात युद्धे आणि राजकीय अस्थिरतेच्या परिणामांची नोंद आहे.<ref name="FaminesDeccan">{{cite web |title=Famines in the Deccan |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/aurangabad/CHAP04/FAMINES.htm |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> === कृषक समाज === मध्ययुगीन कोकणातील कृषक समाज हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा आधार होता. भातशेतीसह स्थानिक परिस्थितीनुसार बागायती, पशुपालन आणि इतर ग्रामीण उपजीविका अस्तित्वात होत्या. कोकणाची भौगोलिक रचना, पर्जन्यमान, नद्या, खाड्या आणि किनारी प्रदेश यांचा कृषी पद्धतींवर प्रभाव होता.<ref name="HistoryKonkanSection3"/> या कृषक समाजात सामाजिक आणि आर्थिक स्तरांमध्ये विविधता होती. जमीन कसणारे शेतकरी, स्थानिक हक्कांशी संबंधित व्यक्ती आणि विविध प्रकारचे ग्रामीण उत्पादक यांचा या व्यवस्थेत समावेश होता. पुढील मराठा आणि ब्रिटिशकालीन नोंदींमध्ये ‘मिरासदार’, ‘उपरी’ आणि इतर कृषक वर्गांचा उल्लेख अधिक स्पष्टपणे आढळतो; मात्र या संज्ञांचा अर्थ आणि प्रशासकीय व्याप्ती प्रदेश व कालखंडानुसार बदलत असल्यामुळे त्यांचा वापर संबंधित ऐतिहासिक संदर्भात करणे आवश्यक आहे. मध्ययुगीन कृषक समाजाचे महत्त्व केवळ अन्नउत्पादनापुरते मर्यादित नव्हते. जमीन महसूल, स्थानिक बाजारपेठा, व्यापारमार्ग, किल्ले आणि बंदरे यांची आर्थिक रचना कृषी उत्पादनाशी संबंधित होती. त्यामुळे तत्कालीन राजसत्ता कोणतीही असो, ग्रामीण कृषक समाज हा राज्याच्या आर्थिक व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक राहिला.<ref name="HistoryKonkanSection3"/> === मध्ययुगीन कृषक समाज आणि कुणबी ओळख === मध्ययुगीन कोकणातील कृषक समाजाचा इतिहास हा आधुनिक कुणबी समाजाच्या सामाजिक आणि आर्थिक पार्श्वभूमीचा अभ्यास करण्यासाठी महत्त्वाचा आहे; तथापि त्या काळातील सर्व कृषकांना आधुनिक अर्थाने ‘कुणबी’ म्हणणे योग्य ठरत नाही. शिलाहार, यादव, बहमनी, निजामशाही आणि आदिलशाही या विविध सत्तांच्या काळात कोकणातील ग्रामीण समाज जमीन, शेती, महसूल, ग्रामसंस्था आणि स्थानिक अधिकारपद्धती यांच्याशी संबंधित विविध स्वरूपांत अस्तित्वात होता. उपलब्ध ऐतिहासिक पुराव्यांवरून त्या काळातील कृषक समाजाचा अभ्यास करता येतो; मात्र या सर्व समूहांची आधुनिक ‘कुणबी’ या जातीय ओळखीशी थेट समानता सिद्ध होत नाही.<ref name="HistoryKonkanSection3"/> वसाहतकालीन ethnographic साहित्यामध्ये ‘Kunbi’ या संज्ञेचा कृषक समुदाय आणि शेतीशी संबंधित सामाजिक ओळख या दोन्ही संदर्भांत वापर आढळतो. R. E. Enthoven यांच्या *The Tribes and Castes of Bombay* मध्ये कुणबींच्या विविध प्रादेशिक समूहांचे आणि त्यांच्या सामाजिक व आर्थिक जीवनाचे वर्णन केले आहे.<ref name="Enthoven1922" /> R. V. Russell आणि Hiralal यांनीही कुणबींच्या विविध प्रादेशिक रूपांचा आणि सामाजिक समूहांचा उल्लेख केला आहे. त्यांच्या ग्रंथात ‘Kunbi’, ‘Kulambi’, ‘Kulwadi’ आणि ‘Kanbi’ यांसारख्या संज्ञांचा उल्लेख आढळतो. मात्र या विविध नावांच्या आधारे सर्व समूहांची एकच अखंड ऐतिहासिक जातीय उत्पत्ती होती असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="RussellHiralal1916"/> ब्रिटिशकालीन District Gazetteers आणि ethnographic साहित्याच्या वापराबाबत मुंबई उच्च न्यायालयानेही सावध भूमिका घेतली आहे. *Suhas s/o Anantrao Dashrathe and another v. State of Maharashtra and others* या प्रकरणात न्यायालयाने District Gazetteers आणि ethnographic साहित्याचा विचार केला. या साहित्याच्या आधारे Maratha हे मूळतः Kunbi आहेत, Maratha ही केवळ पदवी आहे किंवा Maratha ही Kunbiची उपजात अथवा समानार्थी संज्ञा आहे, असा निश्चित निष्कर्ष काढता येत नाही, असे न्यायालयाने नमूद केले. न्यायालयाने उपलब्ध साहित्यामध्ये ‘Kunbi’ हा शब्द काही संदर्भांत जमीन कसणाऱ्या व्यक्तीसाठी वापरला गेल्याचेही नोंदवले.<ref name="SuhasDashrathe2001">{{cite web |title=Suhas s/o Anantrao Dashrathe and another v. State of Maharashtra, through the Secretary, Department of Urban Development and others |url=https://indiankanoon.org/doc/1946655/ |publisher=Bombay High Court, Aurangabad Bench |date=5 October 2001 |access-date=22 August 2026 }}</ref> या न्यायालयीन निरीक्षणाचा अर्थ असा नाही की ‘कुणबी’ ही सामाजिक जातीय ओळख नव्हती; उलट आधुनिक काळातील प्रशासकीय वर्गीकरणात कुणबी ही स्वतंत्र जात म्हणून मान्य झालेली आहे. न्यायालयाचा मुद्दा असा होता की जुन्या Gazetteers किंवा ethnographic साहित्याच्या आधारे Maratha आणि Kunbi यांच्यातील ऐतिहासिक संबंधाबाबत सार्वत्रिक आणि निर्णायक वंशपरंपरागत निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="SuhasDashrathe2001"/> या पार्श्वभूमीवर मध्ययुगीन कोकणातील ‘कृषक समाज’ आणि पुढील काळातील ‘कुणबी’ या सामाजिक ओळखीमध्ये ऐतिहासिक सातत्याचे काही घटक असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही; परंतु उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे त्यांच्यात थेट आणि अखंड जातीय वंशपरंपरा सिद्ध करता येत नाही. प्राचीन किंवा मध्ययुगीन कृषक समाजातील प्रत्येक व्यक्ती किंवा समूहाला आधुनिक कुणबी म्हणून ओळखणे हे उपलब्ध पुराव्यांपेक्षा पुढे जाणारे अनुमान ठरेल. कुणबी या नावाचा अधिक स्पष्ट आणि व्यापक दस्तऐवजी वापर पुढील वसाहतकालीन जनगणना, Gazetteers आणि ethnographic साहित्यामध्ये आढळतो. त्यामुळे मध्ययुगीन कोकणातील कृषक समाज हा आधुनिक कुणबी समाजाचा थेट समानार्थी नसून, पुढील काळात विकसित झालेल्या सामाजिक ओळखीचा ऐतिहासिक अभ्यास करण्यासाठी आवश्यक असलेली व्यापक ग्रामीण आणि कृषक पार्श्वभूमी म्हणून पाहणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="Census1931Bombay"/><ref name="Enthoven1922"/> == शिवकाल, स्वराज्य आणि मराठा सत्ता == सतराव्या शतकात छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या नेतृत्वाखाली स्वराज्याची निर्मिती झाली आणि कोकणातील राजकीय, लष्करी व महसुली परिस्थितीत महत्त्वपूर्ण बदल झाले. स्वराज्याच्या विस्तारात कोकणाला भौगोलिक आणि आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाचे स्थान होते. सह्याद्रीतील घाटमार्ग, किनारी किल्ले, बंदरे, बाजारपेठा आणि कृषीप्रधान गावे यांमुळे कोकण हा स्वराज्याच्या संरक्षण, व्यापार आणि पुरवठा व्यवस्थेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा प्रदेश बनला.<ref name="HistoryKonkanGazetteer1896">{{cite book |editor=James M. Campbell |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: History of the Konkan, Dakhan and Southern Maratha Country |volume=1 |issue=2 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1896 }}</ref> शिवाजी महाराजांच्या काळातील ग्रामीण समाजाचा उल्लेख प्रामुख्याने ‘रयत’, ‘कृषक’, ‘शेतकरी’ आणि गावपातळीवरील विविध सामाजिक व प्रशासकीय घटकांच्या संदर्भात आढळतो. या काळातील सर्व रयत किंवा शेतकरी आधुनिक अर्थाने ‘कुणबी’ होते असे म्हणता येत नाही. त्यामुळे कोकणातील कुणबी समाजाच्या इतिहासाच्या संदर्भात शिवकालाचा विचार करताना ‘कुणबी’ आणि ‘रयत’ या संज्ञा एकमेकांच्या समानार्थी न मानता त्या-त्या ऐतिहासिक संदर्भात स्वतंत्रपणे वापरणे आवश्यक आहे. === शिवाजी महाराजांच्या काळातील रयत === शिवाजी महाराजांच्या राज्यव्यवस्थेत कृषक किंवा रयत हा राज्याच्या आर्थिक व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक होता. महसूलव्यवस्थेत जमिनीची मोजणी, जमिनीची प्रत आणि उत्पादनक्षमतेचा अंदाज यांना महत्त्व देण्यात आले. उपलब्ध ऐतिहासिक वर्णनांनुसार महसूलवसुली अधिक थेट सरकारी यंत्रणेमार्फत करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आणि महसूल मक्तेदारीची पद्धत कमी करण्यावर भर देण्यात आला.<ref name="ShivajiRevenueArrangements">{{cite web |title=Shivaji's Revenue Arrangements |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/Satara/english/BombayPresidancy/7%20History.pdf |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> शिवाजी महाराजांच्या महसूलव्यवस्थेचे स्वरूप त्यांच्या पूर्वसुरींच्या दख्खनी महसूलपद्धतींपासून पूर्णपणे वेगळे नव्हते. उपलब्ध ऐतिहासिक वर्णनांमध्ये दादोजी कोंडदेव यांच्या काळातील महसूलव्यवस्था आणि पूर्वीच्या दख्खनी प्रशासकीय अनुभवांचा प्रभाव दिसून येतो. जमिनीची मोजणी आणि उत्पादनाच्या आधारे महसूल निश्चित करण्याची पद्धत अधिक व्यवस्थित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.<ref name="ShivajiRevenueArrangements"/> === कोकणातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था === कोकणातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था शेती, बागायती, पशुपालन, स्थानिक व्यापार आणि किनारी बाजारपेठांशी संबंधित होती. सह्याद्री आणि अरबी समुद्र यांच्यामधील भौगोलिक रचना, मोठ्या प्रमाणातील पर्जन्यमान, नद्या, खाड्या आणि अरुंद किनारी मैदाने यांमुळे कोकणातील कृषी पद्धतींना स्थानिक भौगोलिक परिस्थितीचा विशेष प्रभाव होता. शिवाजी महाराजांच्या काळात कोकणातील राजकीय नियंत्रण वाढल्यानंतर ग्रामीण उत्पादनाचा संबंध किल्ले, बाजारपेठा आणि किनारी केंद्रांशी अधिक दृढ झाला. *Gazetteer of the Bombay Presidency: History of the Konkan* मध्ये शिवाजी महाराजांच्या काळातील दक्षिण कोकणाच्या संदर्भात महसूलव्यवस्था, किल्ले, गडकरी आणि स्थानिक लोकसंख्या यांचा परस्परसंबंध नोंदवला आहे.<ref name="HistoryKonkanShivaji">{{cite web |title=History of the Konkan — Shivaji (1648 to 1680) |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Gazetteer%20of%20Bombay%20Presidency/history_of_the_konkan/section_6.pdf |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> कोकणातील कृषी उत्पादन हे स्थानिक उपजीविकेबरोबरच किल्ले, लष्करी ठाणी आणि बाजारपेठांच्या पुरवठ्याशीही संबंधित होते. किनारी आणि डोंगरी किल्ल्यांच्या जाळ्यामुळे धान्य, चारा, लाकूड, मीठ आणि इतर आवश्यक वस्तूंच्या स्थानिक पुरवठ्याला महत्त्व प्राप्त झाले. या आर्थिक संबंधांमुळे ग्रामीण उत्पादन आणि स्वराज्याच्या लष्करी व प्रशासकीय व्यवस्थेमध्ये परस्परावलंबित्व निर्माण झाले.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/> === महसूल व्यवस्था === शिवाजी महाराजांच्या महसूलव्यवस्थेत जमीन मोजणी आणि उत्पादनक्षमतेच्या आधारे महसूल निश्चित करण्याला महत्त्व देण्यात आले. उपलब्ध ऐतिहासिक वर्णनानुसार जमिनीचे सर्वेक्षण करून तिच्या उत्पादनाच्या आधारे शेतकरी आणि राज्य यांच्यातील महसुली हिस्सा निश्चित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. एका ऐतिहासिक वर्णनात उत्पादनाच्या तीन-पंचमांश भागाचा हिस्सा शेतकऱ्याकडे आणि दोन-पंचमांश भाग राज्याकडे ठेवण्याची पद्धत नमूद केली आहे.<ref name="ShivajiRevenueArrangements"/> मात्र शिवाजी महाराजांच्या संपूर्ण राज्यात सर्व प्रकारच्या जमिनींवर नेमका दोन-पंचमांश महसूलच आकारला जात असे, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही. महसुली आकारणीमध्ये जमिनीचा प्रकार, पिके, स्थानिक परिस्थिती आणि पूर्वीच्या महसूलपद्धतींचा परिणाम होऊ शकत होता. त्यामुळे दोन-पंचमांश हा उपलब्ध ऐतिहासिक स्रोतामध्ये वर्णिलेला प्रमाणात्मक संदर्भ म्हणून पाहणे अधिक योग्य आहे. शिवाजी महाराजांच्या नियंत्रणाखालील प्रदेशात महसूलवसुली अधिक थेट सरकारी यंत्रणेमार्फत करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. उपलब्ध Gazetteerच्या वर्णनानुसार महसूल मक्तेदारीची पद्धत दूर करून सरकारने नियुक्त केलेल्या अधिकाऱ्यांमार्फत महसूल गोळा केला जात असे. काही प्रशासकीय विभागांवर कारकून, तरफदार किंवा तालुकदार आणि त्यापुढे सुभेदार अशा अधिकाऱ्यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="ShivajiRevenueArrangements"/> === रयतेचे संरक्षण आणि कृषी === शिवाजी महाराजांच्या कोकणातील राज्यव्यवस्थेबाबत जुन्या *Gazetteer of the Bombay Presidency* मध्ये महसूलव्यवस्थेच्या सुधारणांचा उल्लेख आहे. दक्षिण कोकणाच्या संदर्भात त्यांच्या प्रशासनामुळे पूर्वीच्या व्यवस्थेपेक्षा काही सुधारणा झाल्या आणि cultivatorsच्या हिताचे संरक्षण करण्यात आले, अशी नोंद त्या स्रोतामध्ये आढळते.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/> शिवाजी महाराजांच्या लष्करी शिस्तीविषयीच्या त्याच ऐतिहासिक स्रोतामध्ये कृषक, स्त्रिया आणि गाई यांना लष्करी मोहिमांमध्ये त्रास न देण्याच्या सूचनांचा उल्लेख आहे. युद्धकाळात ग्रामीण उत्पादन आणि शेतकऱ्यांचे संरक्षण हे राज्याच्या आर्थिक हिताशी संबंधित होते.<ref name="ShivajiAdministrationMilitary">{{cite web |title=History — Shivaji's Administration and Military System |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/Satara/english/BombayPresidancy/7%20History.pdf |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> कृषी उत्पादन टिकवून ठेवणे हे राज्याच्या महसुली उत्पन्नासाठीही आवश्यक होते. त्यामुळे रयतेचे संरक्षण ही केवळ सामाजिक बाब नव्हती; ती कृषी उत्पादन आणि राज्याच्या आर्थिक स्थैर्याशीही संबंधित होती. === ग्रामीण मनुष्यबळ आणि लष्करी सहभाग === शिवाजी महाराजांच्या काळातील कोकणातील ग्रामीण समाजाचा काही भाग लष्करी व्यवस्थेशी जोडला गेला. दक्षिण कोकणाच्या संदर्भात *Gazetteer of the Bombay Presidency* मध्ये मालवण परिसरातील Hetkari किंवा स्थानिक मराठा सैनिकांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/> याच स्रोतामध्ये कोकणातील किल्ल्यांशी संबंधित ‘गडकरी’ व्यवस्थेचा उल्लेख आहे. गडकरी हे किल्ल्यांच्या संरक्षणाशी संबंधित सेवाधारक होते आणि किल्ल्यांच्या आसपासच्या जमिनीशी त्यांचे संबंध होते. त्यामुळे ग्रामीण लोकसंख्येतील काही घटकांना शेतीबरोबर लष्करी किंवा किल्लेसेवेचे उपजीविकेचे साधन उपलब्ध झाले होते.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/> या लष्करी सहभागाला आधुनिक जातीय वर्गीकरणाशी थेट जोडता येत नाही. गडकरी, Hetkari किंवा मावळातील सैनिक यांना सर्वसाधारणपणे कुणबी म्हणणे उपलब्ध पुराव्यांवरून योग्य ठरणार नाही. मात्र कोकणातील ग्रामीण लोकसंख्येतील काही घटक शेतीबरोबर लष्करी आणि किल्लेसेवेशी जोडले गेले होते, हे उपलब्ध ऐतिहासिक नोंदींवरून दिसून येते. === स्वराज्याच्या पुरवठा व्यवस्थेतील कोकण === कोकणातील किल्ले, बंदरे आणि बाजारपेठा यांचे महत्त्व केवळ लष्करी संरक्षणापुरते मर्यादित नव्हते. किनारी प्रदेशातील उत्पादन, व्यापारमार्ग आणि सह्याद्रीतील घाटमार्ग यांच्या माध्यमातून कोकणाचा संबंध स्वराज्याच्या व्यापक आर्थिक व्यवस्थेशी जोडला गेला. किल्ल्यांच्या देखभालीसाठी आवश्यक मनुष्यबळ, अन्नधान्य आणि इतर साहित्याचा स्थानिक प्रदेशाशी संबंध होता.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/> या संदर्भात कृषक समाजाची भूमिका केवळ ‘शेतकरी’ म्हणून मर्यादित न ठेवता ग्रामीण उत्पादनव्यवस्थेतील घटक म्हणून पाहणे आवश्यक आहे. कृषी उत्पादन, स्थानिक बाजारपेठा, वाहतूक, किल्ले आणि लष्करी सेवा यांच्यातील संबंधांमुळे कोकणातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था स्वराज्याच्या राजकीय व्यवस्थेशी जोडली गेली होती. === शिवकाल आणि आधुनिक कुणबी ओळख === शिवाजी महाराजांच्या काळातील ‘रयत’, ‘कृषक’ आणि ‘शेतकरी’ या संज्ञा आधुनिक ‘कुणबी’ या जातीय ओळखीच्या समानार्थी मानता येत नाहीत. शिवकालीन ग्रामीण समाज विविध सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय घटकांनी बनलेला होता. उपलब्ध ऐतिहासिक वर्णनांमध्ये कृषक, स्थानिक अधिकारी, किल्लेसेवक आणि इतर ग्रामीण घटकांचे स्वतंत्र संदर्भ आढळतात.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/><ref name="ShivajiRevenueArrangements"/> म्हणून शिवकालीन कृषक समाज आणि आधुनिक कोकणातील कुणबी समाज यांच्यात ऐतिहासिक सातत्याचे काही घटक असण्याची शक्यता तपासता येते; परंतु शिवाजी महाराजांच्या काळातील सर्व रयत कुणबी होती किंवा आधुनिक कुणबी समाजाची निश्चित जातीय ओळख त्याच काळात अस्तित्वात होती, असा निष्कर्ष उपलब्ध पुराव्यांवरून काढता येत नाही. कुणबी या सामाजिक समूहाचे अधिक स्पष्ट आणि व्यापक दस्तऐवजीकरण पुढील वसाहतकालीन जनगणना, District Gazetteers आणि ethnographic साहित्यामध्ये आढळते.<ref name="Census1931Bombay"/><ref name="Enthoven1922" /><ref name="RatnagiriSavantvadi1880">{{cite book |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi |volume=10 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1880 }}</ref> === स्वराज्याच्या पुरवठा व्यवस्थेत कृषक समाजाची भूमिका === स्वराज्याच्या लष्करी व्यवस्थेला धान्य, पशुधन, चारा, लाकूड आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंची आवश्यकता होती. किल्ल्यांच्या व्यवस्थापनात धान्यसाठा आणि इतर सामग्रीच्या देखरेखीशी संबंधित अधिकारी व प्रशासकीय व्यवस्था असल्याचे उपलब्ध ऐतिहासिक वर्णनांत आढळते.<ref name="ShivajiAdministrationMilitary"/> किल्ल्यांच्या संरक्षणव्यवस्थेला आवश्यक असलेल्या अन्नधान्य आणि इतर साधनसामग्रीचा संबंध स्थानिक उत्पादन, बाजारपेठा आणि वाहतूकमार्गांशी होता. त्यामुळे कृषक समाजाचे उत्पादन स्वराज्याच्या व्यापक आर्थिक व्यवस्थेशी संबंधित होते. तथापि, उपलब्ध स्रोतांच्या आधारे कोकणातील सर्व कृषकांना स्वराज्याच्या लष्करी पुरवठा व्यवस्थेतील थेट घटक मानणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/> कोकणातील किल्ले समुद्रकिनारी तसेच सह्याद्रीच्या डोंगररांगांमध्ये असल्यामुळे समुद्री मार्ग, घाटमार्ग आणि स्थानिक वाहतूक यांना महत्त्व होते. किल्ल्यांच्या बांधकाम, दुरुस्ती आणि देखभालीशी संबंधित कामांमध्ये स्थानिक मनुष्यबळाचा वापर झाल्याचे *Gazetteer of the Bombay Presidency* मध्ये नमूद केले आहे.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/> === कोकणातील किल्ले, बाजारपेठा आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था === स्वराज्याच्या काळात कोकणातील किल्ले केवळ लष्करी केंद्रे नव्हती. त्यांच्या देखभालीसाठी प्रशासकीय कर्मचारी, किल्लेसेवक, कारागीर आणि इतर मनुष्यबळाची आवश्यकता होती. किल्ल्यांच्या व्यवस्थेशी संबंधित स्थानिक आर्थिक व्यवहार आणि मनुष्यबळाचा उल्लेख उपलब्ध ऐतिहासिक वर्णनांत आढळतो.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/> कोकणातील बंदरे आणि बाजारपेठांनाही राजकीय व आर्थिक महत्त्व होते. समुद्री व्यापार, किनारी किल्ले आणि घाटमार्ग यांमुळे कोकणाचा अंतर्गत दख्खनशी संबंध कायम राहिला. या भौगोलिक आणि आर्थिक संबंधांमुळे ग्रामीण उत्पादनाचा संबंध स्थानिक तसेच प्रादेशिक बाजारपेठांशी होता.<ref name="HistoryKonkanGazetteer1896"/> === मराठा सत्तेच्या विस्तारानंतरचे बदल === शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर मराठा सत्तेचा विस्तार पुढील काळात विविध टप्प्यांत झाला. संभाजी महाराज, राजाराम महाराज, महाराणी ताराबाई, छत्रपती शाहू महाराज आणि पुढे पेशवाईच्या काळात मराठा सत्तेचे राजकीय आणि प्रशासकीय स्वरूप बदलत गेले. कोकणात मराठा सत्तेबरोबरच आंग्रे, सिद्दी, पोर्तुगीज आणि ब्रिटिश अशा विविध सत्ताकेंद्रांशी संघर्ष व संबंधही कायम राहिले.<ref name="HistoryKonkanGazetteer1896"/> पुढील मराठा काळात महसूल हक्कांचे वाटप, वतन, जहागीर, चौथाई, सरदेशमुखी आणि इतर महसुली दावे यांची प्रशासकीय गुंतागुंत वाढली. महाराष्ट्र राज्य गॅझेटियरमधील ऐतिहासिक वर्णनानुसार मराठा सत्तेच्या विस्ताराच्या काळात विविध सरदारांना प्रदेश आणि त्यातून मिळणारे महसूल हक्क देण्यात आले आणि या महसुलाचा संबंध लष्करी व्यवस्थेशी होता.<ref name="MarathaAdministration">{{cite web |title=History of Maharashtra — Maratha Administration |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/Satara/english/SDGrevised/2%20HISTORY.pdf |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> या प्रक्रियेमुळे कृषक आणि राज्य यांच्यातील महसुली संबंध अधिक गुंतागुंतीचे झाले. काही प्रदेशांत स्थानिक वतनदार, सरदार आणि महसूल मध्यस्थ यांची भूमिका महत्त्वाची राहिली. त्याच वेळी राज्याच्या प्रशासकीय आणि लष्करी व्यवस्थेसाठी आवश्यक महसूल ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतून मिळत राहिला.<ref name="MarathaAdministration"/> === शिवकालीन कृषक समाज आणि कुणबी : ऐतिहासिक सावधगिरी === शिवाजी महाराजांच्या काळातील रयत, शेतकरी किंवा कृषक समाज आणि आधुनिक कुणबी समाज यांच्यात काही सामाजिक किंवा आर्थिक सातत्याचे घटक असण्याची शक्यता इतिहासाच्या अभ्यासातून तपासता येते; परंतु उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे शिवकालीन सर्व रयत ‘कुणबी’ होती असा निष्कर्ष काढता येत नाही. शिवकालीन ग्रामीण समाजाचा उल्लेख विविध सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय संदर्भांत आढळतो.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/> शिवकालीन आणि पुढील मराठा काळातील ‘रयत’, ‘मिरासदार’, ‘पाटील’, ‘देशमुख’ आणि इतर प्रशासकीय किंवा सामाजिक संज्ञांचा वापर त्यांच्या संबंधित ऐतिहासिक संदर्भात करणे आवश्यक आहे. या संज्ञांना आधुनिक जातीय वर्गीकरणाशी थेट समान मानणे योग्य नाही. आधुनिक काळातील ‘कुणबी’ या सामाजिक वर्गाचे अधिक स्पष्ट दस्तऐवजीकरण पुढील वसाहतकालीन जनगणना, District Gazetteers आणि ethnographic साहित्यामध्ये आढळते.<ref name="Census1931Bombay"/><ref name="Enthoven1922" /> म्हणून कोकणातील कुणबींच्या इतिहासाच्या दृष्टीने शिवकालाचे महत्त्व हे ‘शिवाजी महाराजांच्या सैन्यात कुणबी मोठ्या प्रमाणावर होते’ अशा अप्रमाणित दाव्यात नसून, '''कृषक रयत, जमीन, महसूल, ग्रामव्यवस्था, किल्ले, लष्करी मनुष्यबळ आणि राज्य यांच्यातील संबंधांच्या ऐतिहासिक विकासात''' आहे.<ref name="HistoryKonkanShivaji"/><ref name="ShivajiRevenueArrangements"/> शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्यव्यवस्थेने कोकणातील ग्रामीण समाजावर परिणाम घडवून आणला आणि कृषी उत्पादन, महसूल, किल्ले, स्थानिक बाजारपेठा आणि लष्करी व्यवस्थेतील संबंधांना प्रशासकीय चौकट प्राप्त झाली. पुढील मराठा सत्ताकाळात या व्यवस्थेचे स्वरूप बदलत गेले आणि त्याचा कोकणातील जमीन, महसूल आणि ग्रामीण समाजावर दीर्घकालीन परिणाम झाला.<ref name="HistoryKonkanGazetteer1896"/><ref name="MarathaAdministration"/> == ब्रिटिशपूर्व आणि ब्रिटिशकालीन कोकण == अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापर्यंत कोकणातील जमीन, महसूल, कृषी आणि ग्रामीण समाजरचनेत महत्त्वपूर्ण बदल झाले. मराठा सत्तेच्या उत्तरकाळातील जमीनहक्क, मिरास, वतन, पाटील-कुलकर्णी व्यवस्था आणि खोतीसारख्या स्थानिक पद्धती ब्रिटिश सत्तेच्या स्थापनेनंतरही काही काळ अस्तित्वात राहिल्या; त्याच वेळी ब्रिटिश प्रशासनाने सर्वेक्षण, जमीनमोजणी, महसूल निश्चिती आणि नोंदवही यांच्या माध्यमातून जमीन व महसूल व्यवस्थेचे पुनर्गठन केले. रत्‍नागिरीमध्ये १८२७नंतर झालेल्या सर्वेक्षणांमधून जमीन, तिची प्रतवारी, धारकांचे हक्क आणि महसूल यांची अधिक पद्धतशीर नोंद करण्यात आली.<ref name="RatnagiriSurveys1827">{{cite web |title=Land Administration — Ratnagiri: Surveys 1827–1851 |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_surveys27.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> या कालखंडाच्या अभ्यासासाठी १८८०चा ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi'', १८८२चा ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Thana'' आणि १८८३चा ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba and Janjira'' हे महत्त्वाचे वसाहतकालीन स्रोत आहेत. या गॅझेटियरमध्ये जमीन प्रशासन, महसूल, शेती, जमीनधारणा, पिके, गावव्यवस्था, लोकसंख्या आणि विविध सामाजिक समूहांविषयी माहिती दिली आहे.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/><ref name="Thana1882"/><ref name="KolabaJanjira1883">{{cite book |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba and Janjira |volume=11 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1883 }}</ref> === ब्रिटिशपूर्व जमीनव्यवस्था === ब्रिटिश सत्ता येण्यापूर्वी कोकणातील जमीनव्यवस्था एकसंध स्वरूपाची नव्हती. प्रदेश, गाव, जमीनधारकांचे हक्क, स्थानिक वतन आणि महसूलपद्धती यांनुसार जमीनधारणेचे स्वरूप बदलत असे. रत्‍नागिरीतील ब्रिटिश सर्वेक्षणाच्या नोंदींमध्ये पूर्वीच्या जमीनमोजणी, जमीनवर्गीकरण आणि विविध प्रकारच्या हक्कांचा तपशील आढळतो.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> १८२७नंतर रत्‍नागिरीत करण्यात आलेल्या ब्रिटिश सर्वेक्षणांमध्ये पूर्वीच्या मराठा पद्धतीतील जमीनमोजणी आणि जमिनीच्या प्रतवारीचा अभ्यास करण्यात आला. सुरुवातीच्या सर्वेक्षणात जुन्या पद्धतीतील काही घटकांचा आधार घेण्यात आला; पुढे अधिक अचूक मोजणी, नकाशे आणि महसूल नोंदी तयार करण्यावर भर देण्यात आला.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === रयत आणि कृषक === कोकणातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा मुख्य आधार कृषी होता. रत्‍नागिरीत भातशेतीबरोबर नाचणी, वरी आणि इतर पिके घेतली जात. ब्रिटिश सर्वेक्षणाच्या काळात जमिनीचे वर्गीकरण तिच्या उपयोग, पिकांचा प्रकार आणि पाण्याच्या उपलब्धतेनुसार करण्यात आले. भातजमिनी आणि उंच किंवा पावसावर अवलंबून असलेल्या जमिनींचे विविध प्रकार नोंदवले गेले होते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> थाणे जिल्ह्यातही कृषी ही लोकसंख्येच्या मोठ्या भागाची उपजीविका होती. १८८२ च्या गॅझेटियरमध्ये जिल्ह्यातील सुमारे ६३ टक्के लोकसंख्या शेतीशी संबंधित असल्याचे नमूद केले आहे. भातजमिनींचे ''bandhni'' आणि ''malkhandi'' असे प्रकार करण्यात आले होते आणि पाण्याच्या उपलब्धतेनुसार जमिनीची उत्पादकता बदलत होती.<ref name="ThanaAgriculture">{{cite web |title=Agriculture — Thana District |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Thana%20District/Thane-I/agriculture_soil.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> === मिरास आणि वारसाहक्काची जमीन === ब्रिटिशपूर्व महाराष्ट्रातील ग्रामव्यवस्थेत काही कृषकांना जमिनीवर दीर्घकालीन किंवा वारसाहक्काचे हक्क प्राप्त होते. रत्‍नागिरीतील ब्रिटिश चौकशीच्या नोंदींमध्ये काही कृषकांना ''hereditary cultivators'' म्हणून वर्णिले आहे. त्यांच्या जमिनीवरील हक्कांचा संबंध स्थानिक जमीनव्यवस्था आणि पूर्वीपासून चालत आलेल्या कृषी हक्कांशी होता.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> रत्‍नागिरीतील १८२९–१८३० च्या चौकशीच्या संदर्भात खोती गावांतील वारसाहक्की कृषकांमध्ये कुणबींचा मोठा सहभाग असल्याची नोंद आढळते. या कृषकांना ''karda'' म्हणून संबोधण्यात आले असून त्यांच्या हक्कांचा संबंध लागवड, उत्पादन आणि खोतालाच देय असलेल्या रकमेशी होता.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> या नोंदी कोकणातील कुणबी समाजाच्या इतिहासाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या आहेत. कारण रत्‍नागिरीतील या ब्रिटिशकालीन चौकशीत ‘कुणबी’ ही संज्ञा प्रत्यक्ष कृषक आणि जमीनहक्कांच्या संदर्भात वापरलेली आढळते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === वतन व्यवस्था आणि ग्रामअधिकारी === मध्ययुगीन आणि मराठा काळापासून गावपातळीवरील प्रशासनात पाटील, कुलकर्णी आणि इतर वतनदारांना महत्त्व होते. पाटीलचा संबंध गावच्या कारभार आणि महसूलविषयक कामांशी, तर कुलकर्णीचा संबंध गावच्या लेखा व महसूल नोंदींशी होता. अनेक ठिकाणी या पदांना वंशपरंपरागत हक्कांचे स्वरूप प्राप्त झाले होते.<ref name="KolabaJanjira1883"/> ब्रिटिश सत्तेच्या स्थापनेनंतर या स्थानिक हक्कांची आणि वतनांची नोंद महसूल प्रशासनाच्या चौकटीत करण्यात आली. जमीन महसूल आणि ग्रामप्रशासन अधिक पद्धतशीर करण्यासाठी जमीनधारक, क्षेत्रफळ, सीमा आणि महसूल यांची नोंद तयार करण्यात आली.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === पाटील-कुलकर्णी व्यवस्था === गावातील पाटील आणि कुलकर्णी हे ग्रामीण प्रशासनातील प्रमुख अधिकारी होते. पाटीलचा संबंध गावच्या कारभार, महसूलविषयक कामे आणि स्थानिक प्रशासनाशी होता, तर कुलकर्णी गावच्या महसूल व जमीन नोंदी ठेवण्याच्या कामाशी संबंधित होता. मराठा काळातील ही व्यवस्था ब्रिटिश सत्तेच्या सुरुवातीच्या काळातही अनेक भागांत अस्तित्वात होती.<ref name="KolabaJanjira1883"/> ब्रिटिश सर्वेक्षणानंतर गावातील जमीन आणि महसूल नोंदी अधिक प्रमाणबद्ध करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. रत्‍नागिरीतील सर्वेक्षणात प्रत्येक शेताचे क्षेत्रफळ, सीमा आणि गावातील स्थान नोंदविण्यासाठी ''khatavni'' नावाची गावनिहाय नोंदवही तयार करण्यात आली. नकाशांमध्ये शेतांची आणि गावांची स्थिती दर्शविण्यात आली.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === खोती व्यवस्था === कोकणातील जमीनव्यवस्थेच्या इतिहासात खोती पद्धतीला विशेष महत्त्व होते. रत्‍नागिरी आणि कोलाबा प्रदेशातील काही गावांमध्ये खोत हा महसूल आणि जमीनव्यवस्थेतील मध्यस्थ म्हणून कार्यरत होता. खोती गावांमध्ये खोत आणि प्रत्यक्ष जमीन कसणारे कृषक यांच्यातील हक्क व देयकांचे संबंध ब्रिटिशकालीन महसूल चौकशीत नोंदवले गेले.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/><ref name="RatnagiriSurveys1827"/> रत्‍नागिरीतील १८२९–१८३० च्या चौकशीत खोती गावांतील कृषक हक्क आणि खोतांना देय असलेल्या रकमांचा उल्लेख आढळतो. या नोंदींमधून खोती व्यवस्था ही केवळ महसूलवसुलीची पद्धत नसून खोत, जमीन कसणारे कृषक आणि राज्य यांच्यातील हक्क व आर्थिक संबंधांची एक गुंतागुंतीची रचना होती, असे दिसते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === ब्रिटिश सर्वेक्षण आणि महसूल नोंदी === ब्रिटिश प्रशासनाने जमीन महसूल निश्चित करण्यासाठी प्रत्यक्ष सर्वेक्षण, मोजणी, नकाशे आणि जमीनधारकांच्या हक्कांची नोंद यांना महत्त्व दिले. रत्‍नागिरीतील १८२७ ते १८५१ या कालखंडातील सर्वेक्षण प्रक्रियेत जमिनीची मोजणी, प्रतवारी, धारकांचे हक्क आणि महसूल यांची नोंद करण्यात आली.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> या प्रक्रियेमुळे पूर्वीच्या स्थानिक जमीनहक्कांना प्रशासकीय नोंदींच्या चौकटीत स्थान मिळाले. जमीन, धारक, क्षेत्रफळ, सीमा आणि महसूल यांची नोंद पुढील काळातील जमीन प्रशासनासाठी महत्त्वाची ठरली. त्यामुळे ब्रिटिशकालीन सर्वेक्षण नोंदी या कोकणातील कृषक समाज, जमीनधारणा आणि कुणबी समाजाच्या सामाजिक-आर्थिक इतिहासाच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचे प्राथमिक स्रोत ठरतात.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === महसूल व्यवस्था === ब्रिटिश काळात जमीन महसूल हा जिल्ह्याच्या सरकारी उत्पन्नाचा प्रमुख स्रोत होता. कोलाबा जिल्ह्याच्या १८८३ च्या गॅझेटियरनुसार १८८०–८१मध्ये जिल्ह्याच्या एकूण सरकारी उत्पन्नातील सुमारे ६० टक्के उत्पन्न जमीन महसुलातून येत होते. १८५२–५३ ते १८८०–८१ या कालावधीत जमीन महसूल प्राप्तीत वाढ झाली होती. या वाढीमागे लागवडीखाली आणलेल्या अधिक क्षेत्राबरोबरच सर्वेक्षणामुळे झालेली अधिक अचूक जमीनमोजणी हे घटक असल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद केले आहे.<ref name="KolabaRevenue">{{cite web |title=Revenue and Finance — Kolaba |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Kolaba%20District/revenue.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> कोलाबा जिल्ह्याच्या महसूलव्यवस्थेत जमीन महसुलाबरोबर स्थानिक निधीचीही व्यवस्था होती. शिक्षण, रस्ते, विहिरी, विश्रामगृहे आणि दवाखाने यांसारख्या स्थानिक सार्वजनिक कामांसाठी निधी उपलब्ध केला जात असे. १८६३पासून ग्रामीण शिक्षण आणि स्थानिक सार्वजनिक कामांसाठी स्थानिक निधीच्या व्यवस्थेचा विस्तार झाल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद आहे.<ref name="KolabaRevenue"/> === शेती आणि जमीनधारणा === कोकणातील शेतीवर पर्जन्यमान, जलव्यवस्था, जमिनीचा प्रकार आणि किनारी भौगोलिक परिस्थितीचा प्रभाव होता. थाणे जिल्ह्यात भातजमिनींची उत्पादकता पाण्याची उपलब्धता, पाण्याचा निचरा आणि जमिनीच्या स्वरूपाशी संबंधित होती. ''Bandhni'' आणि ''malkhandi'' या भातजमिनींच्या प्रकारांमध्ये उत्पादनातील फरक असल्याचे १८८२ च्या गॅझेटियरमध्ये नमूद केले आहे.<ref name="ThanaAgriculture"/> थाणे जिल्ह्यातील १८७९–८० च्या महसूल सर्वेक्षणानुसार सरकारी लागवडीयोग्य क्षेत्रापैकी ९२.७ टक्के क्षेत्र प्रत्यक्ष लागवडीखाली होते. त्यामध्ये भातजमीन आणि कोरडवाहू जमीन हे प्रमुख प्रकार होते. किनारी भागात खारवट किंवा खारफुटीच्या प्रभावाखालील जमीन धरणे, बांध घालणे आणि पाण्याचा निचरा किंवा पावसाच्या पाण्याच्या साहाय्याने जमीन शेतीयोग्य करण्याचे प्रयत्न होत असल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद आहे.<ref name="ThanaAgriculture"/> खारवट जमीन शेतीयोग्य करण्यासाठी काही भागांत जमीन सुधारणा करणाऱ्या व्यक्तींना महसूल किंवा भाडे सवलती देण्यात आल्याची नोंद गॅझेटियरमध्ये आहे. सुरुवातीच्या काही वर्षांत कमी किंवा शून्य आकारणी करून जमीन सुधारण्यास प्रोत्साहन देण्यात येत असे. अशा प्रक्रियांमुळे किनारी भागातील काही खारवट जमीन कालांतराने भातशेतीसाठी वापरली जाऊ लागली.<ref name="ThanaAgriculture"/> === ग्रामीण अर्थव्यवस्था === कोकणातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था केवळ शेतीपुरती मर्यादित नव्हती. भात, नाचणी, वरी, नारळ, सुपारी, फळबागा, पशुधन, मासेमारी, जंगलातील उत्पादन आणि स्थानिक व्यापार यांचा ग्रामीण जीवनाशी संबंध होता. बंदरे, नदीमार्ग आणि बाजारपेठांमुळे कृषी उत्पादनाचा संबंध स्थानिक तसेच किनारी व्यापाराशी जोडला गेला.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/><ref name="KolabaJanjira1883"/> रत्‍नागिरी गॅझेटियरमध्ये भात, नारळ, सुपारी आणि इतर कृषी उत्पादनांचा उल्लेख असून कृषी उत्पादन, स्थानिक बाजारपेठ आणि व्यापार यांच्यातील संबंधांची माहिती दिली आहे. जिल्ह्यातील जमीन, कृषी उत्पादन आणि व्यापार यांसाठी स्वतंत्र वर्णने देण्यात आली आहेत.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> कोलाबा जिल्ह्याच्या १८८३ च्या गॅझेटियरमध्येही शेती, धान्य, तांदूळ, नारळ, सुपारी, बंदरे, नदीमार्ग आणि व्यापार यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. महाड, माणगाव, रोहा, पेण, अलिबाग आणि इतर केंद्रे कृषी उत्पादन, वाहतूक आणि व्यापाराच्या व्यापक जाळ्याशी संबंधित होती.<ref name="KolabaJanjira1883"/> === कुणबी आणि जमीनधारणा === ब्रिटिशकालीन रत्‍नागिरीच्या जमीन प्रशासनाच्या नोंदी कोकणातील कुणबी समाजाच्या सामाजिक-आर्थिक इतिहासासाठी महत्त्वाच्या आहेत. १८२९–१८३० च्या जमीनविषयक चौकशीच्या संदर्भात ''vatandar kardas'' म्हणून नोंदवलेल्या वारसाहक्की कृषकांमध्ये कुणबींचा मोठा वाटा असल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद केले आहे. हे कृषक विशिष्ट जमीनहिस्से कसत आणि त्या जमिनीच्या उत्पादनाशी संबंधित देयके खोत्यांना देत असत.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> गॅझेटियरच्या वर्णनानुसार अशा कुणबी कृषकांचे जीवन गावातील विशिष्ट जमीनहिस्स्यांशी संबंधित होते. कुटुंबे किंवा कुटुंबसमूह विशिष्ट जमीनभागाची लागवड करीत आणि लागवडीखालील तसेच पडीत जमिनीच्या व्यवस्थापनाशी त्यांचा संबंध होता.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> या नोंदींमुळे रत्‍नागिरीतील कुणबी कृषकांचा इतिहास केवळ व्यापक अर्थाने ‘शेतकरी समाज’ या वर्णनापुरता मर्यादित राहत नाही. उपलब्ध जमीनविषयक नोंदींमध्ये कुणबी कृषक, जमीनहिस्से, लागवड आणि खोती व्यवस्थेतील देयके यांच्यातील संबंध स्पष्टपणे दिसून येतात.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === ब्रिटिश प्रशासन आणि कृषकांवरील परिणाम === ब्रिटिश प्रशासनाने जमीन महसूल निश्चित करण्यासाठी जमीनसर्वेक्षण, मोजणी आणि नोंदणीवर भर दिला. रत्‍नागिरीतील १८२७नंतरच्या सर्वेक्षणांमध्ये जमीन, तिचे क्षेत्रफळ, प्रतवारी, लागवड आणि महसूल यांची अधिक पद्धतशीर नोंद करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. या प्रक्रियेमुळे गावांच्या सीमा, शेतजमिनी आणि महसूलविषयक माहिती अधिक औपचारिक सरकारी नोंदींमध्ये येऊ लागली.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> खोती हक्क आणि कृषकांचे हक्क यांच्यातील संबंधांबाबत ब्रिटिश प्रशासनाला विविध प्रश्नांना सामोरे जावे लागले. १८३० च्या दशकापासून पुढे खोत्यांचे अधिकार, कृषकांचे पारंपरिक हक्क, महसूल आकारणी आणि अनधिकृत आकारणी यांसंबंधी चौकशी व प्रशासकीय चर्चा झाल्याचे रत्‍नागिरीच्या जमीन प्रशासनाच्या नोंदींमधून दिसते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> या प्रक्रियेत अधिक अचूक जमीनसर्वेक्षण, जमिनीचे वर्गीकरण आणि महसूल नोंदी तयार करण्याला महत्त्व प्राप्त झाले. पारंपरिक जमीनहक्क आणि महसूलपद्धती यांचे सरकारी सर्वेक्षण व नोंदणीच्या माध्यमातून पुनर्गठन होत गेले.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === शेती, पाऊस आणि ग्रामीण संकटे === कोकणातील कृषी अर्थव्यवस्था मान्सूनवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असल्यामुळे पर्जन्यमानातील बदलांचा पिकांच्या उत्पादनावर आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होत असे. रत्‍नागिरीच्या हंगाम अहवालांमध्ये विविध वर्षांतील पाऊस, भात आणि इतर पिकांची स्थिती, धान्याचे दर, पशुधनाची स्थिती आणि जमीन महसूल यांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="RatnagiriSeasonReports">{{cite web |title=Land Administration — Ratnagiri: Season Reports |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec4.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> १८७५–७६मध्ये अतिवृष्टीमुळे भात आणि upland पिकांचे नुकसान झाल्याची, तर १८७६–७७मध्ये पावसाअभावी नाचणी, वरी, हरिक आणि भात यांसारख्या पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम झाल्याची नोंद हंगाम अहवालांमध्ये आहे. या काळात काही भागांत मदतकार्य तसेच जमीन महसुलासंबंधी सवलती आणि थकबाकीची नोंदही आढळते.<ref name="RatnagiriSeasonReports"/> या नोंदींवरून रत्‍नागिरीतील कृषक अर्थव्यवस्थेवर जमीनधारणा आणि लागवडीबरोबरच पर्जन्यमान, पीकउत्पादन, धान्याचे दर, पशुधन आणि जमीन महसूल यांचा परस्पर परिणाम होत असल्याचे दिसते. त्यामुळे जमीनधारणा असणे हे स्वतःपुरतेच ग्रामीण आर्थिक सुरक्षिततेचे निश्चित द्योतक मानता येत नाही.<ref name="RatnagiriSeasonReports"/> === ब्रिटिशकालीन गॅझेटियर निर्मिती === ब्रिटिश प्रशासनाने जिल्हानिहाय माहिती संकलित करून ''Gazetteer of the Bombay Presidency'' ही विस्तृत मालिका तयार केली. या गॅझेटियरमध्ये संबंधित जिल्ह्याची भौगोलिक रचना, इतिहास, लोकसंख्या, सामाजिक समूह, शेती, जमीन प्रशासन, महसूल, व्यापार, शिक्षण आणि इतर विषयांची माहिती एकत्रित करण्यात आली होती. त्यामुळे १९व्या शतकातील कोकणातील सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय परिस्थितीच्या अभ्यासासाठी हे महत्त्वाचे वसाहतकालीन स्रोत ठरतात.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/><ref name="Thana1882"/></ref><ref name="KolabaJanjira1883"/> १८८०चा ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi'' हा या मालिकेतील दहावा खंड होता. त्यात जमीन प्रशासन, शेती, उत्पादन, व्यापार, इतिहास, महसूल आणि इतर विषयांची स्वतंत्र माहिती दिली आहे.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> १८८२चा ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Thana'' हा खंड १३, भाग १ म्हणून प्रकाशित झाला. त्यात लोकसंख्या, सामाजिक समूह, शेती, जमीन आणि ग्रामीण जीवनासंबंधी माहिती आहे. त्याच वर्षी ''Thana: Places of Interest'' हा स्वतंत्र खंड १४ म्हणून प्रकाशित झाला; मात्र सामाजिक, कृषी आणि महसुली माहितीचा संदर्भ देताना मुख्यतः खंड १३चा वापर करणे अधिक योग्य आहे.<ref name="Thana1882"/><ref name="ThanaPlacesOfInterest1882">{{cite book |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Thana, Places of Interest |volume=14 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1882 }}</ref> १८८३चा ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba and Janjira'' हा खंड ११ होता. त्यामध्ये लोकसंख्या, शेती, व्यापार, इतिहास, जमीन प्रशासन आणि महसूल व वित्त यांसाठी स्वतंत्र विभाग आहेत.<ref name="KolabaJanjira1883"/> === जनगणना आणि सामाजिक वर्गीकरण === ब्रिटिशकालीन जनगणना ही कोकणातील सामाजिक समूहांच्या लोकसंख्येचा अभ्यास करण्यासाठी महत्त्वाची ऐतिहासिक साधने आहेत. १९व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील जनगणना अहवालांमध्ये लोकसंख्या, धर्म, भाषा, जात, व्यवसाय, जन्मस्थान आणि इतर सामाजिक निकषांनुसार माहिती संकलित करण्यात आली. मात्र जातीय वर्गीकरणाची पद्धत काळानुसार बदलत गेली आणि विविध प्रदेशांतील स्थानिक सामाजिक संज्ञांना प्रशासकीय वर्गांमध्ये बसविण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.<ref name="Census1931Bombay"/> कुणबी समाजाच्या बाबतीत ही बाब विशेष महत्त्वाची आहे. ''Kunbi'', ''Kanbi'', ''Kulwadi'', ''Maratha-Kunbi'' आणि इतर संज्ञा वेगवेगळ्या जनगणनांमध्ये विविध पद्धतीने नोंदल्या गेल्या. त्यामुळे एका जनगणनेतील कुणबी लोकसंख्येची संख्या दुसऱ्या जनगणनेतील संख्येशी थेट तुलना करण्यापूर्वी त्या-त्या जनगणनेतील वर्गीकरणपद्धती, प्रशासकीय सीमा आणि संबंधित संज्ञेचा तत्कालीन अर्थ तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="Census1931Bombay"/> ब्रिटिशकालीन जनगणना ही तत्कालीन प्रशासकीय आणि लोकसंख्याशास्त्रीय वर्गीकरणाची महत्त्वाची नोंद असली तरी ती प्रत्येक व्यक्तीच्या सामाजिक ओळखीचे अपरिवर्तनीय किंवा अंतिम प्रतिबिंब मानता येत नाही. सामाजिक ओळख, स्थानिक प्रथा आणि प्रशासकीय वर्गीकरण यांच्यात संबंध असला तरी त्यांची उद्दिष्टे आणि स्वरूप वेगवेगळे होते.<ref name="Census1931Bombay"/> === कोकणातील कुणबी आणि ब्रिटिशकालीन नोंदी === ब्रिटिशकालीन नोंदींमध्ये कोकणातील कुणबी समाजाचा उल्लेख विविध सामाजिक, कृषी आणि जमीनविषयक संदर्भांत आढळतो. रत्‍नागिरीतील जमीन प्रशासनाच्या नोंदींमध्ये कुणबी हे वारसाहक्काने जमीन कसणाऱ्या कृषकांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर असल्याचे नमूद केले आहे. थाणे आणि कोलाबा गॅझेटियरमध्येही कुणबींचा कृषी आणि ग्रामीण समाजाच्या संदर्भात उल्लेख आढळतो.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/><ref name="Thana1882"/><ref name="KolabaJanjira1883"/> रत्‍नागिरीतील जमीन प्रशासनाच्या नोंदी विशेष महत्त्वाच्या आहेत कारण त्यामध्ये कुणबी कृषकांचा उल्लेख जमीनहिस्से, वारसाहक्की लागवड आणि खोती व्यवस्थेशी संबंधित संदर्भात करण्यात आला आहे. वारसाहक्की ''karda'' आणि कुणबी कृषक यांचा संबंध हा कोकणातील कुणबी समाजाच्या जमीनधारणेच्या इतिहासासाठी महत्त्वाचा प्राथमिक पुरावा आहे.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === ब्रिटिशकालीन परिवर्तन आणि कुणबी समाज === ब्रिटिश सत्तेने कोकणातील पारंपरिक जमीनव्यवस्था एकाच वेळी पूर्णपणे बदलली नाही. विद्यमान जमीनहक्क, वतन, खोती व्यवस्था आणि कृषकांच्या प्रथागत अधिकारांचा अभ्यास करून त्यांचे सर्वेक्षण, मोजणी आणि प्रशासकीय नोंदणी करण्यात आली. या प्रक्रियेमुळे काही पारंपरिक हक्क सरकारी नोंदींमध्ये अधिक स्पष्टपणे नोंदवले गेले, तर काही हक्कांचे स्वरूप नव्या प्रशासकीय आणि कायदेशीर चौकटीत निश्चित करण्यात आले.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> कुणबी समाजाच्या दृष्टीने या प्रक्रियेचा एक परिणाम असा झाला की जमीन, क्षेत्रफळ, सीमा, लागवड आणि महसूल यांच्याशी संबंधित माहिती अधिक पद्धतशीर सरकारी नोंदींमध्ये येऊ लागली. त्याच वेळी महसूल, भाडे, खोती हक्क आणि कृषकांचे पारंपरिक अधिकार यांच्यातील संबंध नव्या प्रशासकीय चौकटीत निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> रत्‍नागिरीतील खोती व्यवस्थेच्या संदर्भात ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी खोत्यांचे हक्क, कृषकांचे हक्क आणि सरकारी महसूल यांच्याशी संबंधित प्रश्नांवर चौकशी व प्रशासकीय हस्तक्षेप केला. पुढील काळात खोती व्यवस्थेबाबत स्वतंत्र चौकशा आणि सुधारणा करण्यात आल्या.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === ब्रिटिशपूर्व ते ब्रिटिशकालीन संक्रमण === कोकणातील जमीनव्यवस्थेचा ब्रिटिशपूर्व ते ब्रिटिशकालीन प्रवास हा अचानक झालेला बदल नसून सातत्य आणि परिवर्तन यांचा मिश्र परिणाम होता. मराठा काळातील जमीनमोजणी, ग्रामअधिकारी, वतन, मिरास आणि खोती यांसारख्या संस्थांचे काही घटक ब्रिटिश काळाच्या सुरुवातीसही अस्तित्वात होते; मात्र ब्रिटिश प्रशासनाने त्यांचे सर्वेक्षण, जमीनमोजणी, नकाशे, लेखी नोंदी आणि महसूलव्यवस्थेच्या माध्यमातून अधिक औपचारिक पुनर्गठन करण्याचा प्रयत्न केला.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> या संक्रमणाचा परिणाम ग्रामीण समाजाच्या विविध स्तरांवर झाला. जमीनधारक, खोती, पाटील, कुलकर्णी, वारसाहक्की कृषक, भाडेकरू आणि मजूर यांच्यातील जमीन, महसूल, भाडे आणि प्रथागत हक्कांचे संबंध ब्रिटिशकालीन सर्वेक्षण, महसूल चौकशी आणि गावनिहाय नोंदवहींमध्ये अधिक स्पष्टपणे नोंदवले जाऊ लागले. रत्‍नागिरीतील १८२७–१८३० च्या सर्वेक्षणात शेतांचे क्षेत्रफळ, सीमा आणि गावातील स्थान ''khatavni'' या गावनिहाय नोंदवहीत नोंदविण्यात आले आणि त्यासोबत नकाशे तयार करण्यात आले. त्याच चौकशीत खोती गावांतील वारसाहक्की कृषक, ''vatandar kardas'', तसेच इतर प्रकारच्या कृषकांचे जमीनहक्क आणि खोत्यांशी असलेले संबंध तपासण्यात आले.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> एकोणिसाव्या शतकातील जिल्हा गॅझेटियर आणि त्यानंतरच्या जनगणना अहवालांमध्ये जमीन, शेती, लोकसंख्या, जात, व्यवसाय आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेविषयी मोठ्या प्रमाणावर सांख्यिकीय व वर्णनात्मक माहिती संकलित करण्यात आली. रत्‍नागिरी आणि सावंतवाडीचा १८८०चा गॅझेटियर, ठाण्याचा १८८२चा गॅझेटियर आणि कोलाबा व जंजिराचा १८८३चा गॅझेटियर यांमध्ये जमीन प्रशासन, शेती, महसूल, लोकसंख्या आणि सामाजिक जीवनासंबंधी स्वतंत्र विभाग आहेत.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/><ref name="Thana1882"/><ref name="KolabaJanjira1883"/> त्यामुळे हे स्रोत कोकणातील एकोणिसाव्या शतकातील सामाजिक, कृषी आणि आर्थिक परिवर्तनाचा अभ्यास करण्यासाठी महत्त्वाचे ऐतिहासिक दस्तऐवज ठरतात. कोकणातील कुणबी समाजासाठी या कालखंडाचे विशेष महत्त्व आहे. रत्‍नागिरीतील १८२९–१८३० च्या जमीनचौकशीच्या संदर्भात ''vatandar kardas'' या वारसाहक्की कृषकांमध्ये कुणबींचा मोठा वाटा असल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. या कृषकांकडे ठरावीक जमीनहिस्से होते; ते त्यांची लागवड आणि पडीत जमिनीचे व्यवस्थापन करीत आणि खोत्याशी संबंधित देयके देत असत.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्येही ''Kunbi'', ''Kanbi'', ''Kulwadi'', ''Maratta-Kunbi'' आणि संबंधित संज्ञांचे वर्गीकरण आढळते; मात्र ही वर्गीकरणे जनगणनेनुसार आणि प्रदेशानुसार बदलत असल्यामुळे त्यांच्या संख्यांची तुलना करताना संबंधित जनगणनेची वर्गीकरणपद्धती आणि तत्कालीन प्रशासकीय सीमा विचारात घेणे आवश्यक आहे. १९३१ च्या बॉम्बे जनगणनेत ''Kunbi, Kulwadi or Kanbi'', ''Lewa or Lewa Kunbi'' आणि ''Maratta-Kunbi'' अशा स्वतंत्र नोंदी आढळतात.<ref name="Census1931Bombay"/> त्यामुळे आधुनिक कोकणातील कुणबी समाजाचा सामाजिक-आर्थिक इतिहास समजून घेण्यासाठी ब्रिटिशपूर्व ग्रामव्यवस्था, ब्रिटिशकालीन जमीनसर्वेक्षण, महसूल नोंदी, District Gazetteers आणि Census records यांचा परस्पर संदर्भात अभ्यास करणे आवश्यक आहे. या स्रोतांमधून कुणबींच्या कृषी व्यवसायाबरोबरच त्यांच्या जमीनहक्कांचा, खोती व्यवस्थेशी असलेल्या संबंधांचा आणि बदलत्या प्रशासकीय वर्गीकरणाचा इतिहास अधिक स्पष्टपणे समोर येतो.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/><ref name="Census1931Bombay"/> == रत्‍नागिरीतील कुणबी == रत्‍नागिरी जिल्हा हा कोकणातील कुणबी समाजाच्या ऐतिहासिक अभ्यासासाठी विशेष महत्त्वाचा प्रदेश आहे. याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे ब्रिटिशकालीन जमीन सर्वेक्षण, महसूल चौकशी, District Gazetteer आणि जनगणना अहवालांमध्ये रत्‍नागिरीतील कुणबींची तुलनेने सविस्तर नोंद आढळते. विशेषतः १८२७–१८३० च्या जमीन सर्वेक्षणाच्या नोंदींमध्ये वारसाहक्की कृषकांच्या संदर्भात कुणबींचा स्पष्ट उल्लेख आहे, तर १८८१ च्या जनगणनेत रत्‍नागिरी जिल्ह्यासाठी कुणबींची स्वतंत्र संख्या नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/><ref name="Baines1881">{{cite book |last=Baines |first=J. A. |title=Imperial Census of 1881: Operations and Results in the Presidency of Bombay including Sind |volume=1 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1882 }}</ref> === एकोणिसाव्या शतकातील रत्‍नागिरीची लोकसंख्या === एकोणिसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला रत्‍नागिरी हा तुलनेने दाट लोकवस्तीचा आणि कृषीप्रधान जिल्हा होता. १८२० च्या सुमारास करण्यात आलेल्या लोकसंख्या मोजणीच्या संदर्भात रत्‍नागिरीची लोकसंख्या पावसाळी हंगामात ४,६२,६५१ इतकी असल्याचे १८८० च्या गॅझेटियरमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. त्या काळात रत्‍नागिरी धान्य निर्यात करणारा प्रदेश असल्याचेही त्याच नोंदीत नमूद आहे.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> एकोणिसाव्या शतकाच्या मध्यापासून रत्‍नागिरीची लोकसंख्या वाढत गेली; मात्र दुष्काळ, रोगराई, आर्थिक अडचणी आणि विशेषतः मुंबईकडे होणारे स्थलांतर यांमुळे लोकसंख्येच्या वाढीचे स्वरूप इतर जिल्ह्यांपेक्षा वेगळे राहिले. १८८१ च्या जनगणनेत रत्‍नागिरी जिल्ह्याची लोकसंख्या ९,९७,०९० नोंदली गेली होती. त्यापैकी ४७३,०५३ पुरुष आणि ५२४,०३७ स्त्रिया होत्या.<ref name="Baines1881"/> १८८१ च्या रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या लोकसंख्येत शेतीचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे होते. त्या काळातील नोंदीनुसार शेतीवर अवलंबून असलेली लोकसंख्या ६,८९,८३७ इतकी होती. यामध्ये कृषी कामगार आणि त्यांच्यावर अवलंबून असलेल्या लोकांचा समावेश होता.<ref name="ImperialGazetteerRatnagiri">{{cite web |title=Imperial Gazetteer of India: Ratnagiri |url=https://library.bjp.org/jspui/bitstream/123456789/1895/1/The%20Imperial%20Gazetteer%20of%20India%20%20Vol-12%20%28Ratlam%20to%20Sirmur%29.pdf |publisher=Imperial Gazetteer of India }}</ref> === १८८१ची जनगणना आणि कुणबी === १८८१ च्या Bombay Presidency Censusमध्ये कृषक समूहांचे वर्गीकरण करताना ''Maratha Kunbi'' हा मोठा कृषक वर्ग म्हणून मांडण्यात आला. Censusच्या विश्लेषणात Deccan Kunbi आणि कोकणातील ''Maratha'' म्हणून नोंदविल्या जाणाऱ्या उपविभागाचा एकत्र विचार करण्यात आला होता. Census अधिकाऱ्याने या दोन्ही वर्गांमधील भेद अनेक ठिकाणी स्पष्ट नसल्याचे आणि काही प्रकरणांत तो मनमानी स्वरूपाचा असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="Baines1881"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या बाबतीत १८८१ च्या Censusमध्ये **२,०५,७८४ कुणबी** आणि **२,७१,००० मराठा** अशी संख्या नोंदविण्यात आली होती. Censusच्या मूळ मजकुरात या आकडेवारीचा स्पष्ट उल्लेख आहे.<ref name="Baines1881"/> १८८१ च्या Censusच्या वर्गीकरणातील ही अस्पष्टता रत्‍नागिरीतील कुणबींच्या ऐतिहासिक लोकसंख्येचा अभ्यास करताना विशेष लक्षात घ्यावी लागते. एका बाजूला Censusमध्ये ''Kunbi'' ही स्वतंत्र नोंद आहे; दुसऱ्या बाजूला त्याच अहवालात Deccan Kunbi आणि Konkanमधील Maratha यांच्या वर्गीकरणातील फरक नेहमी स्पष्ट नसल्याचे नमूद केले आहे. त्यामुळे १८८१ च्या आकडेवारीचा उपयोग त्या काळातील दस्तऐवजी लोकसंख्या-वर्गीकरणाचा पुरावा म्हणून करता येतो; मात्र त्यावरून आधुनिक काळातील कुणबी समाजाची लोकसंख्या निश्चित करता येत नाही.<ref name="Baines1881"/> === रत्‍नागिरी गॅझेटियरमधील कुणबी === १८८०चा ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi'' हा रत्‍नागिरीतील कुणबी समाजाच्या इतिहासाच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचा वसाहतकालीन स्रोत आहे. या खंडात लोकसंख्या, शेती, जमीन प्रशासन, महसूल, व्यापार आणि १८२७–१८५१ च्या सर्वेक्षणाशी संबंधित स्वतंत्र माहिती दिली आहे.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> गॅझेटियरच्या १८२७–१८३० च्या जमीन सर्वेक्षणासंबंधी नोंदींमध्ये रत्‍नागिरीतील वारसाहक्की कृषकांना ''hereditary cultivators'' आणि ''vatandar kardas'' असे संबोधले आहे. या कृषकांमध्ये कुणबींचा मोठा वाटा असल्याची स्पष्ट नोंद आहे. त्यामुळे रत्‍नागिरीतील कुणबींचे कृषक म्हणून असलेले स्थान हे केवळ नंतरच्या ethnographic वर्णनावर आधारित नसून ब्रिटिशकालीन जमीन चौकशीच्या नोंदींमध्येही दिसून येते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === कुणबी आणि वारसाहक्की जमीन === रत्‍नागिरीतील खोती गावांच्या संदर्भात ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी जमीनधारक आणि कृषक यांच्यातील संबंधांचा तपशीलवार अभ्यास केला. खोत्याच्या ताब्यातील जमिनीबरोबरच मोठ्या प्रमाणावर जमीन वारसाहक्की कृषकांच्या ताब्यात असल्याचे आढळले. या कृषकांमध्ये कुणबी मोठ्या संख्येने असल्याची नोंद करण्यात आली होती.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> या वारसाहक्की कृषकांना ''karda'' म्हणून संबोधले जात असे. ते विशिष्ट जमीनहिस्सा पिढ्यान्‌पिढ्या कसत आणि त्यावर लागवड करीत. काही नोंदींमध्ये अशा कृषकांच्या ताब्यातील जमीन, तिची लागवड आणि खोत्याशी असलेले आर्थिक संबंध यांचे वर्णन आढळते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> यावरून रत्‍नागिरीतील कुणबी समाजाची ऐतिहासिक ओळख केवळ ‘शेती करणारा समाज’ इतकी मर्यादित नव्हती. उपलब्ध जमीन प्रशासनाच्या नोंदींमध्ये काही कुणबी कृषक विशिष्ट जमीनहिस्से, वारसाहक्क आणि खोती महसूलव्यवस्थेशी संबंधित असल्याचे दिसते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === खोती व्यवस्था आणि कुणबी === रत्‍नागिरीच्या ग्रामीण समाजरचनेवर खोती व्यवस्थेचा मोठा प्रभाव होता. खोत हा गावाच्या महसूलव्यवस्थेतील मध्यस्थ किंवा हक्कधारक होता. खोती गावांमध्ये कृषकांकडून जमीन कसून घेऊन त्यांच्याकडून महसूल किंवा इतर देयकांची वसुली केली जात असे आणि खोत सरकारशी महसूलाच्या बाबतीत संबंधित असे.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> कुणबींचा या व्यवस्थेशी संबंध विविध स्वरूपाचा होता. उपलब्ध रत्‍नागिरीतील जमीन प्रशासनाच्या नोंदींमध्ये काही कुणबी वारसाहक्की ''karda'' कृषक म्हणून नोंदलेले आढळतात. त्यामुळे कुणबी समाजाला खोती व्यवस्थेत केवळ एकाच आर्थिक वर्गात बसविणे योग्य ठरणार नाही. जमीनहक्क, लागवडीचे स्वरूप आणि खोत्याशी असलेले आर्थिक संबंध यांनुसार कृषकांची स्थिती वेगवेगळी असू शकत होती.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === भातशेती आणि कृषीजीवन === रत्‍नागिरीतील कृषीव्यवस्थेत भातशेतीला महत्त्वाचे स्थान होते. जिल्ह्यातील पर्जन्यमान, भौगोलिक रचना, नदीखोरे आणि विविध प्रकारच्या जमिनी यांमुळे भात हे प्रमुख अन्नधान्य पीक होते. याशिवाय नाचणी, वरी, हरिक आणि इतर पिकांचीही लागवड केली जात होती.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> १८८३–८४ च्या आकडेवारीनुसार रत्‍नागिरी जिल्ह्यात १,०७८,८२१ एकर क्षेत्र प्रत्यक्ष लागवडीखाली होते. त्यापैकी १,०२०,५८३ एकरांवर धान्यपिके, ४१,७७३ एकरांवर कडधान्ये, २५,२२२ एकरांवर तेलबिया, ७,७२३ एकरांवर तंतुपिके आणि उर्वरित क्षेत्रावर बागायती, ऊस व इतर पिके घेतली जात होती.<ref name="ImperialGazetteerRatnagiri"/> रत्‍नागिरीतील कृषीजीवन हे केवळ भातशेतीवर आधारित नव्हते. वर्खस किंवा डोंगराळ जमिनीवर नाचणी, वरी आणि हरिकसारखी पिके घेतली जात. Imperial Gazetteerनुसार १८८३–८४मध्ये वर्खस जमिनीवर हरिक, नाचणी आणि वरी यांसारख्या तुलनेने कमी पाण्यावर येणाऱ्या पिकांची लागवड मोठ्या प्रमाणावर होत होती. काही हलक्या व डोंगराळ जमिनींना सलग काही वर्षे लागवड केल्यानंतर पुन्हा काही काळ पडीत ठेवण्याची पद्धतही आढळत होती.<ref name="ImperialGazetteerRatnagiri"/> === रत्‍नागिरीतील ग्रामीण वितरण === १८८१मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यात १,२९७ गावे आणि शहरे नोंदली गेली होती. त्यापैकी १३८ वस्तींची लोकसंख्या २००पेक्षा कमी, ४५४ वस्तींची लोकसंख्या २०० ते ५००, ४३६ वस्तींची लोकसंख्या ५०० ते १,०००, तर २०५ वस्तींची लोकसंख्या १,००० ते २,००० होती. यावरून जिल्ह्याची लोकसंख्या मोठ्या शहरांपेक्षा असंख्य लहान ग्रामीण वसाहतींमध्ये मोठ्या प्रमाणावर विखुरलेली होती.<ref name="ImperialGazetteerRatnagiri"/> मालवण, रत्‍नागिरी, चिपळूण, वेंगुर्ला, राजापूर आणि दापोली ही त्या काळातील प्रमुख शहरे होती. यांपैकी मालवण, रत्‍नागिरी, चिपळूण, वेंगुर्ला आणि राजापूर ही नगरपालिका असलेली शहरे होती.<ref name="ImperialGazetteerRatnagiri"/> कुणबी समाजाच्या ग्रामीण वितरणाचा विचार करताना ही ग्रामरचना महत्त्वाची ठरते. रत्‍नागिरीतील कुणबी समाजाचा शेतीशी असलेला ऐतिहासिक संबंध लक्षात घेता त्यांची वस्ती कृषीप्रधान ग्रामीण भागांशी जोडलेली होती असे उपलब्ध जमीन प्रशासन आणि सामाजिक नोंदींवरून दिसते; मात्र प्रत्येक तालुका किंवा गावासाठी स्वतंत्र कुणबी लोकसंख्या उपलब्ध नसल्यामुळे जिल्ह्यातील कुणबींच्या सूक्ष्म भौगोलिक वितरणाचे अचूक प्रमाण निश्चित करता येत नाही.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> === गावजीवन आणि सामाजिक रचना === रत्‍नागिरीतील ग्रामीण समाज हा कुटुंब, जमीन, शेती, ग्रामसंस्था, देवस्थान आणि स्थानिक परंपरांशी जोडलेला होता. कृषक कुटुंबांचे जीवन त्यांच्या जमीनहिस्स्याशी आणि शेतीच्या हंगामाशी संबंधित होते. पावसाळा, भातलागवड, कापणी, धान्यसाठा आणि बाजारपेठेतील विक्री यांमुळे ग्रामीण जीवनाचे वार्षिक चक्र निश्चित होत असे.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> गॅझेटियरच्या वर्णनात रत्‍नागिरीतील ग्रामीण घरांची रचना, कौलारू घरे, अंगण आणि घरातील विविध भागांचा उल्लेख आढळतो. आर्थिक स्थिती आणि कुटुंबाच्या आकारमानानुसार घरांच्या स्वरूपात फरक असल्याचेही दिसते.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> या सामाजिक रचनेत जात, कुटुंब, जमीनधारणा आणि व्यवसाय यांचा परस्पर संबंध होता. तथापि कुणबी समाजातील प्रत्येक कुटुंबाची आर्थिक स्थिती समान होती असे मानता येत नाही. जमीनहक्क, शेतीचे क्षेत्र, कर्ज, उत्पादन आणि बाहेरील रोजगाराच्या संधी यांनुसार आर्थिक फरक अस्तित्वात असू शकत होते. === कुणबी, मराठा आणि रत्‍नागिरीतील सामाजिक वर्गीकरण === रत्‍नागिरीतील कुणबींच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना ''Kunbi'' आणि ''Maratha'' या संज्ञांमधील ऐतिहासिक संबंध अत्यंत सावधपणे तपासणे आवश्यक आहे. १८८१ च्या Censusमध्ये ''Maratha Kunbi'' हा व्यापक कृषक वर्ग वापरण्यात आला; त्याच वेळी रत्‍नागिरीसाठी ''Kunbi'' आणि ''Maratha'' यांच्या स्वतंत्र संख्याही नोंदविण्यात आल्या. Census अधिकाऱ्याने Konkanमधील Maratha आणि Deccan Kunbi यांच्या वर्गीकरणातील भेद काही ठिकाणी स्पष्ट नसल्याचे नमूद केले होते.<ref name="Baines1881"/> त्यामुळे १८८१ च्या रत्‍नागिरीतील २,०५,७८४ कुणबी आणि २,७१,००० मराठा या संख्यांवरून दोन्ही समूह स्वतंत्र, पूर्णपणे वेगळे किंवा पूर्णपणे समान सामाजिक समूह होते असा निष्कर्ष काढता येत नाही. त्या आकडेवारीचे अर्थ लावताना ब्रिटिश जनगणनेची वर्गीकरणपद्धती आणि त्या काळातील स्थानिक सामाजिक ओळखी विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="Baines1881"/> === सावंतवाडीशी संबंध === रत्‍नागिरी आणि सावंतवाडी हे दक्षिण कोकणातील परस्पर संबंधित ऐतिहासिक प्रदेश होते. १८८० च्या ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi'' मध्ये या दोन्ही प्रदेशांचा एकाच खंडात स्वतंत्र विभागांसह अभ्यास करण्यात आला आहे. सावंतवाडी संस्थानातील वाडी, कुडाळ आणि बांदा या विभागांचा तसेच मालवण, वेंगुर्ला आणि दक्षिण कोकणातील इतर बाजारपेठांचा व्यापार आणि दळणवळणाच्या माध्यमातून परस्पर संबंध होता.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> सावंतवाडीच्या १८५१ च्या जनगणनेनुसार संस्थानाची लोकसंख्या १,५०,०६५ होती. १८७२ च्या जनगणनेत ती वाढून १,९०,८१४ झाली. १८७२ च्या वर्गीकरणानुसार ७३,६२७ व्यक्ती शेती आणि पशुधनाशी संबंधित व्यवसायात होत्या; ही संख्या एकूण लोकसंख्येच्या ३८.५८ टक्के होती.<ref name="SavantvadiPopulation">{{cite web |title=Population — Savantvadi |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/savantvadi/pop2_census.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> सावंतवाडीतील कृषी आणि ग्रामीण समाजाचा अभ्यास रत्‍नागिरीतील कुणबी समाजाशी थेट समानता सिद्ध करण्यासाठी नव्हे, तर दक्षिण कोकणातील कृषी, बाजारपेठ आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या परस्परसंबंधांची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी समजून घेण्यासाठी महत्त्वाचा आहे. === दक्षिण कोकणातील सामाजिक वैशिष्ट्ये === दक्षिण कोकणातील ग्रामीण समाजाची काही वैशिष्ट्ये रत्‍नागिरी, मालवण, कुडाळ, वेंगुर्ला आणि सावंतवाडी या प्रदेशांमध्ये आढळतात. पर्जन्याधारित शेती, डोंगराळ आणि किनारी भूप्रदेश, भातशेती, बागायती, जंगल आणि समुद्राशी संबंधित आर्थिक व्यवहार या प्रदेशाच्या ग्रामीण जीवनाचे महत्त्वाचे घटक होते.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात रत्‍नागिरीतील लोकसंख्या, मर्यादित कृषी संसाधने आणि रोजगाराच्या उपलब्धतेतील असमतोल यांचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर परिणाम झाला. विशेषतः मुंबईमध्ये वाढणाऱ्या मजूर मागणीमुळे रत्‍नागिरीतून हंगामी स्थलांतराला चालना मिळाली. १८७७–७८ च्या काळात रत्‍नागिरीतील गरीब कामगारांची नेहमीपेक्षा जवळजवळ दुप्पट संख्या, म्हणजे सुमारे १,५०,००० व्यक्ती, कामाच्या हंगामात मुंबईकडे गेल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद आहे. त्यापैकी अनेक जण पुढील पीकहंगामापूर्वी रत्‍नागिरीत परतले.<ref name="RatnagiriFamines">{{cite web |title=Famines and Scarcity — Ratnagiri |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_famines.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> रत्‍नागिरीतील लोकसंख्येचा मुंबईशी संबंध पुढील काळातही वाढत गेला. १८७२ च्या Censusनुसार मुंबई शहरात रत्‍नागिरी जिल्ह्यात जन्मलेल्या ७०,९४७ व्यक्ती होत्या; १८८१ च्या Censusमध्ये ही संख्या १,२६,१९० झाली. या वाढीचे प्रमाण जवळजवळ ७८ टक्के होते. Imperial Gazetteerने रत्‍नागिरीतील लोकसंख्येचा मुंबईतील रोजगार, औद्योगिक कामगारवर्ग आणि इतर सेवांशी असलेला संबंधही अधोरेखित केला आहे.<ref name="ImperialGazetteerRatnagiri"/> === कुणबी समाज आणि स्थलांतराची सुरुवात === रत्‍नागिरीतील मर्यादित कृषी संसाधने आणि मुंबईतील वाढती मजूर मागणी यांमुळे एकोणिसाव्या शतकात ग्रामीण भागातून मुंबईकडे हंगामी स्थलांतर वाढले. १८५० च्या दशकात रत्‍नागिरीतील कृषक मुंबईकडे हंगामानुसार जात असल्याच्या नोंदी आढळतात. एका सर्वेक्षण अधिकाऱ्याच्या नोंदीनुसार एका अंतर्गत तालुक्यातील प्रत्येक गावातून काही कृषक ऑक्टोबरच्या सुमारास मुंबईकडे जात आणि मान्सूनच्या सुरुवातीला शेतीच्या कामासाठी परतत असत.<ref name="ImperialGazetteerRatnagiri"/> १८७७–७८ च्या काळातील गॅझेटियरची नोंदही या हंगामी स्थलांतराच्या स्वरूपाला पुष्टी देते. कामाच्या हंगामात मुंबईकडे गेलेले मोठ्या संख्येतील ग्रामीण कामगार पुढील पीकहंगामापूर्वी रत्‍नागिरीत परतत होते. त्यामुळे शेती आणि शहरी मजुरी यांच्यात परस्परपूरक संबंध निर्माण झाला होता.<ref name="RatnagiriFamines"/> या स्थलांतरामुळे काही कुटुंबांच्या आर्थिक जीवनात ग्रामीण शेती आणि शहरी रोजगार यांचे मिश्र स्वरूप निर्माण झाले. गावातील जमीन आणि शेतीशी संबंध कायम ठेवत मुंबईत हंगामी मजुरी करणे हा काही ग्रामीण कुटुंबांसाठी उत्पन्नाचा पूरक मार्ग बनला. पुढील काळात याच प्रक्रियेतून हंगामी, परिपत्रक आणि कायमस्वरूपी स्थलांतराचे विविध नमुने विकसित झाले. === रत्‍नागिरीतील कुणबींची आर्थिक स्थिती === ब्रिटिशकालीन जमीन प्रशासनाच्या नोंदींवरून रत्‍नागिरीतील कुणबी समाजाची आर्थिक स्थिती एकसमान नव्हती. १८२७–१८३० च्या जमीन चौकशीमध्ये कुणबींचा उल्लेख वारसाहक्की कृषकांच्या संदर्भात आढळतो. या कृषकांकडे विशिष्ट जमीनहिस्से होते आणि ते त्या जमिनीची लागवड करीत होते. खोती गावांमध्ये अशा कृषकांचे खोतांशी महसूल आणि उत्पादनाशी संबंधित संबंध होते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> त्यामुळे रत्‍नागिरीतील कुणबी समाजाला केवळ एकसंध आर्थिक वर्ग म्हणून पाहणे योग्य ठरणार नाही. उपलब्ध नोंदींमध्ये वारसाहक्की कृषक, जमीन कसणारे इतर कृषक आणि खोती व्यवस्थेशी संबंधित विविध प्रकारचे जमीनहक्क व आर्थिक संबंध आढळतात. त्यामुळे ‘कुणबी म्हणजे सर्वच लहान शेतकरी’ किंवा ‘कुणबी म्हणजे सर्वच जमीनमालक’ अशी एकरेषीय मांडणी उपलब्ध ऐतिहासिक पुराव्यांशी सुसंगत ठरणार नाही.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> कृषी उत्पादन, जमीनधारणा आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर पर्जन्यमान, पिकांची स्थिती, जमिनीचा प्रकार आणि महसूलाची मागणी यांचा परिणाम होत असे. रत्‍नागिरीच्या हंगाम अहवालांमध्ये पाऊस, पिकांचे उत्पादन, धान्याचे दर, पशुधनाची हानी आणि जमीन महसूल यांची वर्षनिहाय नोंद आढळते. त्यामुळे कृषक कुटुंबांची आर्थिक स्थिती केवळ त्यांच्या जमीनहक्कावर अवलंबून नसून कृषी उत्पादन आणि त्या काळातील आर्थिक परिस्थितीशीही संबंधित होती.<ref name="RatnagiriSeasonReports"/> एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुंबईशी वाढलेल्या आर्थिक संबंधांचाही रत्‍नागिरीच्या ग्रामीण समाजावर परिणाम झाला. रोजगाराच्या शोधात रत्‍नागिरीतून मुंबईकडे हंगामी स्थलांतर होत असल्याची नोंद उपलब्ध गॅझेटियर आणि इतर वसाहतकालीन स्रोतांमध्ये आढळते. या प्रक्रियेमुळे काही ग्रामीण कुटुंबांच्या उपजीविकेत शेतीबरोबर बाहेरील मजुरी किंवा रोजगाराचा सहभाग वाढला.<ref name="ImperialGazetteerRatnagiri"/> === रत्‍नागिरीतील कुणबींच्या इतिहासाचे वैशिष्ट्य === रत्‍नागिरीतील कुणबी समाजाच्या इतिहासाचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांचा उल्लेख जमीन प्रशासन, कृषी आणि जनगणना या वेगवेगळ्या प्रकारच्या वसाहतकालीन नोंदींमध्ये आढळतो. १८२७–१८३० च्या जमीन चौकशीमध्ये कुणबींचा वारसाहक्की कृषकांच्या संदर्भात उल्लेख करण्यात आला; १८८० च्या ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi'' मध्ये जमीन प्रशासन, शेती, महसूल आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेची विस्तृत माहिती नोंदविण्यात आली; तर १८८१ च्या Censusमध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यासाठी कुणबींची स्वतंत्र संख्या नोंदविण्यात आली.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/><ref name="Baines1881"/> या विविध स्रोतांचा एकत्रित अभ्यास केल्यास रत्‍नागिरीतील कुणबी समाजाचा इतिहास केवळ ‘शेतकरी जात’ या संक्षिप्त वर्णनापुरता मर्यादित राहत नाही. उपलब्ध नोंदींमध्ये कुणबी हे जमीन कसणारे कृषक, वारसाहक्की कृषक आणि खोती महसूलव्यवस्थेशी संबंधित ग्रामीण घटक म्हणून दिसतात. पुढील काळात रत्‍नागिरीतील ग्रामीण समाजाचा मुंबईतील रोजगाराशी वाढता संबंधही दिसून येतो.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/><ref name="ImperialGazetteerRatnagiri"/> मात्र या ऐतिहासिक नोंदींचे अर्थ लावताना काळानुसार बदललेले सामाजिक आणि प्रशासकीय वर्गीकरण लक्षात घेणे आवश्यक आहे. ''Kunbi'', ''Maratha'', ''Maratha-Kunbi'' आणि संबंधित संज्ञांचा वापर वेगवेगळ्या जनगणना आणि प्रशासकीय नोंदींमध्ये समान पद्धतीने झालेला नाही. त्यामुळे १८८१ च्या Censusमधील कुणबींची संख्या ही त्या काळातील ब्रिटिश जनगणनात्मक वर्गीकरणाची नोंद म्हणून पाहणे आवश्यक आहे; तिची आजच्या प्रशासकीय किंवा सामाजिक वर्गीकरणाशी थेट तुलना करता येत नाही.<ref name="Baines1881"/> == रायगड आणि ऐतिहासिक कोलाबा प्रदेशातील कुणबी == आधुनिक रायगड जिल्ह्याचा मोठा भाग ब्रिटिशकालीन ''Kolaba'' जिल्ह्याचा भाग होता. त्यामुळे रायगडातील कुणबी समाजाचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना जुन्या प्रशासकीय नोंदींमधील ''Kolaba'' या संज्ञेचा संदर्भ लक्षात घेणे आवश्यक आहे. १८८३चा ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba and Janjira'' हा या प्रदेशाच्या इतिहास, लोकसंख्या, शेती, जमीन प्रशासन, महसूल आणि व्यापाराच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचा वसाहतकालीन स्रोत आहे.<ref name="KolabaJanjira1883"/> रायगडातील कुणबी समाजाचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना कृषी, जमीनधारणा, ग्रामजीवन आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था यांचा विचार करणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर महाड, माणगाव, रोहा, पेण, अलिबाग आणि इतर भागांचा व्यापार, नदीमार्ग आणि किनारी बाजारपेठांशी असलेला संबंधही या प्रदेशाच्या सामाजिक-आर्थिक इतिहासाला महत्त्वाचा संदर्भ देतो.<ref name="KolabaJanjira1883"/> === ऐतिहासिक कोलाबा आणि आधुनिक रायगड === ब्रिटिशकालीन ''Kolaba'' जिल्ह्याच्या भौगोलिक सीमा आजच्या रायगड जिल्ह्याच्या सीमांशी तंतोतंत समान नव्हत्या. प्रशासकीय पुनर्रचना आणि जिल्ह्यांच्या सीमांतील बदलांमुळे जुन्या जनगणना, गॅझेटियर किंवा महसूल नोंदींमधील ''Kolaba'' या संज्ञेचा आधुनिक रायगडशी संबंध जोडताना संबंधित काळातील प्रशासकीय सीमा विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="KolabaJanjira1883"/> १८८३ च्या गॅझेटियरमध्ये कोलाबा जिल्ह्याच्या लोकसंख्या, शेती, उत्पादन, जमीन प्रशासन, महसूल आणि व्यापाराचे स्वतंत्र वर्णन करण्यात आले आहे. या प्रशासकीय चौकटीत महाड आणि माणगावसारखे अंतर्गत कृषी प्रदेश तसेच अलिबाग, पेण आणि इतर किनारी भागांतील व्यापारकेंद्रांचा समावेश होता.<ref name="KolabaJanjira1883"/> === कोलाबा प्रदेशातील कुणबींचे वितरण === १८८३ च्या गॅझेटियरमध्ये कोलाबा जिल्ह्यातील सामाजिक समूहांचे वर्णन करताना कुणबींचा उल्लेख जिल्ह्याच्या विविध भागांत आढळणाऱ्या कृषक समुदायाच्या संदर्भात करण्यात आला आहे. सामाजिक वितरणाच्या वर्णनात किनारी भागातील काही गावांमध्ये भंडारी आणि कोळी यांची उपस्थिती नमूद करताना, मराठे प्रामुख्याने अंतर्गत भागात आढळत असल्याचे आणि कुणबी संपूर्ण जिल्ह्यात आढळत असल्याचे नोंदविण्यात आले आहे.<ref name="KolabaJanjira1883"/> या नोंदीवरून एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात कुणबींची उपस्थिती कोलाबा जिल्ह्याच्या विविध भागांत व्यापक होती, असे दिसते. तथापि ''संपूर्ण जिल्ह्यात आढळतात'' या गॅझेटियरमधील वर्णनाचा अर्थ प्रत्येक गावात कुणबी बहुसंख्य होते असा घेता येत नाही. तो त्यांच्या जिल्हास्तरीय भौगोलिक उपस्थितीचा वर्णनात्मक उल्लेख म्हणूनच समजणे अधिक योग्य आहे.<ref name="KolabaJanjira1883"/> === महाड === महाड हे ऐतिहासिक कोलाबा प्रदेशातील महत्त्वाचे अंतर्गत व्यापारी आणि वाहतूककेंद्र होते. सावित्री नदीमार्गे महाडचा कोकण किनारा तसेच सह्याद्रीच्या घाटमार्गांशी संपर्क होता. त्यामुळे महाड परिसरातील कृषी उत्पादनाचा स्थानिक बाजारपेठा आणि व्यापाराशी संबंध निर्माण झाला होता.<ref name="KolabaJanjira1883"/> महाड आणि माणगाव परिसरातील कृषक समाजाच्या वर्णनात १८८३ च्या ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba and Janjira'' मध्ये स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, जमिनीची उत्पादकता आणि शेतीपद्धतींचा उल्लेख करण्यात आला आहे. काही भागांतील जमिनीची तुलनेने कमी उत्पादकता आणि कृषीवर असलेले अवलंबित्व यांचा ग्रामीण समाजाच्या आर्थिक स्थितीशी संबंध असल्याचे त्या वर्णनातून दिसते. त्याच संदर्भात कुणबींना मेहनती कृषक म्हणून वर्णन करण्यात आले असून, भातशेतीसाठी पाण्याचे प्रवाह नियंत्रित करण्याच्या आणि पाण्याचा उपयोग करण्याच्या त्यांच्या कृषी कौशल्याचा उल्लेख आढळतो.<ref name="KolabaJanjira1883"/> गॅझेटियरमधील अशा वर्णनांचा वापर करताना त्यांची वसाहतकालीन निर्मिती आणि त्या काळातील प्रशासकीय व सामाजिक दृष्टिकोन लक्षात घेणे आवश्यक आहे. त्यामुळे कुणबींच्या आर्थिक किंवा सामाजिक स्थितीबाबत गॅझेटियरमधील वर्णन हे ऐतिहासिक स्रोत म्हणून महत्त्वाचे असले तरी त्यातील मूल्यनिर्णय किंवा विशेषणे आधुनिक समाजशास्त्रीय निष्कर्ष म्हणून स्वीकारता येत नाहीत. === महाडमधील कुणबी बोली : A. M. Ghatge === महाड परिसरातील कुणबी समाजाच्या भाषिक अभ्यासासाठी अमृत माधव घाटगे यांचा ''Kunbi of Mahad'' हा महत्त्वाचा स्रोत आहे. हा ग्रंथ १९६६ मध्ये महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळाच्या ''A Survey of Marathi Dialects'' या मालिकेतील तिसरा खंड म्हणून प्रकाशित झाला.<ref name="GhatgeKunbiMahad">{{cite book |last=Ghatge |first=A. M. |title=Kunbi of Mahad |series=A Survey of Marathi Dialects |volume=III |publisher=State Board for Literature and Culture, Bombay |year=1966 }}</ref> ''Kunbi of Mahad'' हा ग्रंथ महाड परिसरातील कुणबींच्या बोलीचा स्वतंत्र भाषाशास्त्रीय अभ्यास म्हणून महत्त्वाचा आहे. घाटगे यांच्या भाषिक सर्वेक्षणाच्या कार्यामध्ये महाराष्ट्र आणि महाराष्ट्राबाहेरील विविध मराठी व संबंधित भाषिक प्रकारांचा अभ्यास करण्यात आला होता. या व्यापक सर्वेक्षणाच्या पार्श्वभूमीवर महाडच्या कुणबी बोलीचा अभ्यास करण्यात आला.<ref name="SurveyDialectsMarathi">{{cite web |title=Survey of Dialects of Marathi Language |url=https://sdml.ac.in/previous-projects |publisher=Deccan College / Survey of Dialects of Marathi Language }}</ref> या लेखात ''Kunbi of Mahad''चा उपयोग मुख्यतः महाड परिसरातील कुणबींच्या भाषिक ओळखीचा आणि बोलीवैशिष्ट्यांच्या अभ्यासासाठी केला जातो. अमृत माधव घाटगे यांच्या प्रमुख ग्रंथांमध्ये ''Kunbi of Mahad'' (१९६६) या ग्रंथाचा समावेश असून तो ''A Survey of Marathi Dialects'' या मालिकेतील खंड आहे.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/> मात्र एखाद्या विशिष्ट बोलीचे अस्तित्व हे स्वतःपुरते त्या समाजाची संपूर्ण जातीय उत्पत्ती किंवा अखंड ऐतिहासिक वंशावळ सिद्ध करणारे प्रमाण मानता येत नाही. महाडच्या कुणबी बोलीचा अभ्यास या लेखातील भाषिक इतिहासाच्या संदर्भात पूरक पुरावा म्हणून महत्त्वाचा आहे. ध्वनीरचना, शब्दसंपत्ती, व्याकरण आणि स्थानिक भाषिक वैशिष्ट्यांचा अभ्यास केल्यामुळे महाड परिसरातील प्रादेशिक भाषिक ओळख आणि सामाजिक इतिहासाच्या काही पैलूंचा अभ्यास करता येतो. तथापि भाषिक साम्य किंवा बोलीवैशिष्ट्यांवरून एकट्या भाषाशास्त्रीय पुराव्याच्या आधारे कुणबी समाजाची जातीय उत्पत्ती निश्चित करणे योग्य ठरणार नाही. === माणगाव === माणगाव हा ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्यातील महत्त्वाचा अंतर्गत प्रदेश होता. सह्याद्रीच्या पायथ्याशी असलेली भौगोलिक स्थिती आणि नदीखोऱ्यांशी असलेला संबंध यांमुळे माणगाव परिसरातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत शेतीला महत्त्वाचे स्थान होते.<ref name="KolabaJanjira1883"/> महाड आणि माणगाव परिसराच्या सामाजिक-आर्थिक वर्णनात १८८३ च्या गॅझेटियरमध्ये काही भागांतील जमिनीची तुलनेने कमी उत्पादकता आणि कृषी परिस्थितीचा उल्लेख करण्यात आला आहे. त्याच संदर्भात कुणबी कृषकांच्या आर्थिक स्थितीचा आणि त्यांच्या शेतीशी असलेल्या संबंधांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="KolabaJanjira1883"/> या नोंदींवरून माणगाव परिसरातील कुणबी समाजाचा अभ्यास करताना जमीन, कृषी उत्पादन, पाण्याची उपलब्धता आणि स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती यांचा विचार करणे आवश्यक ठरते. तथापि गॅझेटियरमधील वर्णन हे त्या काळातील प्रशासकीय निरीक्षण असल्यामुळे त्यातील सामाजिक किंवा आर्थिक मूल्यनिर्णय आधुनिक सामाजिक वर्गीकरणाप्रमाणे स्वीकारणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="KolabaJanjira1883"/> === रोहा === रोहा हा कुंडलिका नदीच्या खोऱ्याशी संबंधित महत्त्वाचा प्रदेश होता. नदीमार्ग आणि अंतर्गत वाहतुकीशी असलेल्या संबंधांमुळे रोहा परिसराचा कृषी उत्पादन, बाजारपेठा आणि व्यापाराशी संबंध होता. कोलाबा गॅझेटियरमध्ये रोहा आणि कुंडलिका नदीचा उल्लेख भौगोलिक, आर्थिक आणि वाहतुकीच्या संदर्भात आढळतो.<ref name="KolabaJanjira1883"/> रोहा परिसरातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा विचार करताना भातशेती, नदीखोरे आणि स्थानिक बाजारपेठा हे महत्त्वाचे घटक होते. तथापि रोहा तालुका किंवा त्यातील प्रत्येक गावासाठी स्वतंत्र कुणबी लोकसंख्येची विश्वसनीय ऐतिहासिक आकडेवारी उपलब्ध नसल्यामुळे तालुकानिहाय किंवा गावनिहाय कुणबी लोकसंख्येचे प्रमाण निश्चित करणे योग्य ठरणार नाही. === पेण === पेण हे ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्यातील महत्त्वाचे बाजारपेठीय आणि व्यापारी केंद्र होते. त्याचा किनारी भाग, अंतर्गत कोकण आणि मुंबईशी असलेला वाहतूक व व्यापारसंबंध यांमुळे पेणला प्रादेशिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्वाचे स्थान प्राप्त झाले होते.<ref name="KolabaJanjira1883"/> पेण परिसरातील ग्रामीण समाज हा विविध सामाजिक आणि व्यवसायिक समूहांनी बनलेला होता. कोलाबा गॅझेटियरमध्ये कुणबींसह विविध सामाजिक समूहांची जिल्ह्यातील उपस्थिती नोंदविण्यात आली आहे.<ref name="KolabaJanjira1883"/> त्यामुळे पेण परिसरातील कुणबी समाजाचा इतिहास हा केवळ एका स्वतंत्र गावसमूहाच्या चौकटीत न पाहता कृषी, बाजारपेठ, वाहतूक आणि बहुजातीय ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या व्यापक संदर्भात पाहणे अधिक योग्य ठरते. === अलिबाग आणि किनारी कोलाबा === अलिबाग हे कोलाबा जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आणि महत्त्वाचे किनारी ठिकाण होते. समुद्र, खाड्या, बंदरे आणि मुंबईशी असलेल्या जवळिकीमुळे अलिबाग परिसराची अर्थव्यवस्था अंतर्गत कोलाबाच्या कृषी अर्थव्यवस्थेपेक्षा अधिक वैविध्यपूर्ण होती<ref name="KolabaJanjira1883"/> किनारी भागातील सामाजिक रचनेत कुणबींबरोबर कोळी, भंडारी आणि इतर समुदायांचा सहभाग होता. १८८३ च्या गॅझेटियरमध्ये थळ आणि अलिबागच्या आसपासच्या गावांमध्ये भंडारी आणि कोळींचा उल्लेख आहे, तर कुणबी संपूर्ण जिल्ह्यात आढळत असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="KolabaJanjira1883"/> यामुळे अलिबाग परिसरातील कुणबींचे जीवन केवळ भातशेतीपुरते मर्यादित नव्हते. किनारी बाजारपेठा, वाहतूक, मजुरी, व्यापार आणि शेती या विविध आर्थिक क्षेत्रांशी त्यांचा संबंध असू शकत होता; मात्र प्रत्येक आर्थिक क्रियेचा कुणबी समाजाशी थेट संबंध असल्याचा निष्कर्ष काढण्यासाठी स्वतंत्र पुरावा आवश्यक आहे. === भातशेती === कोलाबा प्रदेशातील कृषीव्यवस्थेत भाताला महत्त्वाचे स्थान होते. पावसाचे प्रमाण, नदीखोरे, खाचर जमीन आणि पाण्याचे व्यवस्थापन यांमुळे भातशेती हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा प्रमुख भाग बनला होता.<ref name="KolabaJanjira1883"/> कुणबी कृषकांच्या संदर्भात गॅझेटियरमध्ये पाण्याचे अडथळे बांधणे, पाण्याचे प्रवाह वळवणे आणि भातखाचरांसाठी जलव्यवस्था करणे यांचे वर्णन आहे. यावरून कोलाबा प्रदेशातील कुणबींचे कृषी कौशल्य स्थानिक भूगोलाशी जुळवून घेतलेले होते.<ref name="KolabaJanjira1883"/> भाताबरोबर नाचणी आणि इतर कोरडवाहू पिके घेतली जात होती. काही भागात बागायती पिके घेण्यासाठी पाणी उपलब्ध असल्यास जमीन सुधारण्याचे प्रयत्न केले जात.<ref name="KolabaJanjira1883"/> === जमीनव्यवस्था === कोलाबा प्रदेशातील जमीनव्यवस्था ब्रिटिश काळात सर्वेक्षण, जमीनमोजणी आणि महसूल निश्चितीच्या प्रक्रियेतून अधिक औपचारिक झाली. १८८३ च्या गॅझेटियरमध्ये ''Land Administration'' आणि ''British System: Surveys, Settlement, Results'' असे स्वतंत्र विभाग आहेत.<ref name="KolabaJanjira1883"/> या व्यवस्थेत जमीनधारक, कृषक, खोत आणि महसूल प्रशासन यांच्यातील संबंध प्रदेशानुसार बदलत होते. कोकणातील खोती व्यवस्था ही विशेषतः जमीन महसूल आणि गावाच्या आर्थिक रचनेशी संबंधित होती. त्यामुळे कुणबींच्या सामाजिक स्थितीचा अभ्यास करताना त्यांच्या जातीय ओळखीबरोबर जमीनधारणा आणि महसूलव्यवस्थेतील स्थान तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="KolabaJanjira1883"/> === कुणबींची सामाजिक आणि आर्थिक स्थिती === १८८३ च्या ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba and Janjira'' मधील वर्णनानुसार कोलाबा जिल्ह्यातील कुणबी प्रामुख्याने शेतीशी संबंधित कृषक होते. त्यांच्या उपजीविकेत बैलजोडी, गुरेढोरे, कोंबड्या आणि शेतीची विविध अवजारे यांचा उपयोग होत असल्याचे वर्णन करण्यात आले आहे. नांगर, कुळव, विळी, कोयते आणि इतर शेतीची साधने त्यांच्या कृषी जीवनाचा भाग होती.<ref name="KolabaJanjira1883"/> गॅझेटियरमध्ये काही कुणबी कुटुंबांकडे नाचणी किंवा हरिक यांसारख्या धान्यांचा काही महिन्यांसाठी साठा असल्याचे, तर काही कुटुंबांकडे पुरेसा धान्यसाठा नसल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. यावरून त्या काळातील कुणबी कुटुंबांच्या आर्थिक परिस्थितीत फरक होता, असे दिसून येते.<ref name="KolabaJanjira1883"/> महाड आणि माणगाव परिसरातील काही भागांच्या संदर्भात गॅझेटियरमध्ये जमिनीची उत्पादकता आणि कृषी परिस्थितीचा उल्लेख करण्यात आला आहे. काही भागांत कृषकांची आर्थिक स्थिती प्रतिकूल असल्याचे वर्णन आहे, तर अधिक अनुकूल जमीन आणि पाण्याची उपलब्धता असलेल्या ठिकाणी कुणबी कृषकांनी बागायती पिकांचा उपयोग करून शेती अधिक उत्पादक करण्याचा प्रयत्न केल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="KolabaJanjira1883"/> या नोंदींवरून कोलाबा प्रदेशातील कुणबी समाजाची आर्थिक स्थिती एकसमान नव्हती, असे दिसते. जमीन, पाणी, पिकांची उत्पादकता आणि उपलब्ध कृषी साधने यांनुसार कुटुंबांच्या आर्थिक परिस्थितीत फरक असू शकत होता. === कुणबींची घरे आणि गावजीवन === १८८३ च्या गॅझेटियरमध्ये कोलाबा जिल्ह्यातील कुणबींच्या घरांच्या रचनेचेही वर्णन करण्यात आले आहे. माती किंवा खडीच्या भिंती, गवत किंवा भाताच्या पेंढ्याचे छप्पर आणि लाकडी आधार असलेली घरे आढळत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. घरातील जागेचा उपयोग कुटुंबाचा दैनंदिन वावर, स्वयंपाक, झोपणे आणि साठवणूक यासाठी केला जात असे. घराजवळ गुरेढोरे आणि शेतीची अवजारे ठेवण्यासाठीही जागा असल्याचे वर्णन आढळते.<ref name="KolabaJanjira1883"/> ही वर्णने एकोणिसाव्या शतकातील कोलाबा प्रदेशातील ग्रामीण जीवनाची ऐतिहासिक झलक देतात. तथापि गॅझेटियरमधील घरांच्या वर्णनावरून संपूर्ण कुणबी समाजाची घररचना एकसारखी होती असा निष्कर्ष काढता येत नाही. प्रदेश, आर्थिक स्थिती, जमीनधारणा आणि स्थानिक उपलब्ध साधनसामग्रीनुसार घरांच्या रचनेत फरक असण्याची शक्यता होती. === सामाजिक रचना आणि बहुजातीय ग्रामजीवन === कोलाबा प्रदेशातील गावे एकाच सामाजिक समूहाची वस्ती नसून विविध समुदायांच्या मिश्र वस्तीचे स्वरूप त्यात आढळत होते. १८८३ च्या गॅझेटियरमध्ये कुणबी, मराठा, भंडारी, कोळी, मुसलमान, महार आणि इतर सामाजिक समूहांच्या उपस्थितीचे वर्णन करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaJanjira1883"/> या बहुजातीय ग्रामीण संरचनेत विविध समुदायांच्या आर्थिक आणि सामाजिक भूमिका वेगवेगळ्या असू शकत होत्या. कुणबींचा संबंध प्रामुख्याने कृषीशी जोडला गेला होता, तर किनारी प्रदेशातील काही समुदाय मासेमारी, नारळ उत्पादन, वाहतूक आणि इतर व्यवसायांशी संबंधित होते.<ref name="KolabaJanjira1883"/> मात्र जात आणि व्यवसाय यांच्यातील संबंध प्रत्येक व्यक्तीच्या बाबतीत अपरिवर्तनीय होता असे मानता येत नाही. गॅझेटियरमधील व्यवसायविषयक वर्गीकरण हे त्या काळातील प्रशासकीय आणि सामाजिक निरीक्षणांवर आधारित होते; त्यामुळे त्यांचा उपयोग ऐतिहासिक सामाजिक रचनेचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ म्हणून करणे अधिक योग्य ठरते. === महाड आणि कुणबी बोलीचे ऐतिहासिक महत्त्व === महाड परिसरातील कुणबी समाजाच्या भाषिक अभ्यासासाठी अमृत माधव घाटगे यांचा ''Kunbi of Mahad'' हा ग्रंथ विशेष महत्त्वाचा आहे. हा ग्रंथ ''A Survey of Marathi Dialects'' या भाषिक सर्वेक्षण मालिकेचा भाग असून महाड परिसरातील कुणबी बोलीचा स्वतंत्र भाषाशास्त्रीय अभ्यास त्यात करण्यात आला आहे.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/> ''Kunbi of Mahad''चा उपयोग महाड परिसरातील कुणबी समाजाच्या भाषिक वैशिष्ट्यांचा, बोलीच्या स्वरूपाचा आणि प्रादेशिक भाषिक विविधतेचा अभ्यास करण्यासाठी करता येतो. मात्र भाषिक साम्य किंवा विशिष्ट बोलीचे अस्तित्व यावरून एखाद्या समुदायाची जातीय उत्पत्ती, प्राचीन वंशावळ किंवा स्थलांतराचा निश्चित ऐतिहासिक मार्ग ठरविता येत नाही. अशा निष्कर्षांसाठी भाषिक पुराव्यांसोबत ऐतिहासिक, सामाजिक, भौगोलिक आणि दस्तऐवजी पुराव्यांचा स्वतंत्र विचार आवश्यक असतो. महाडच्या कुणबी बोलीचा अभ्यास त्यामुळे कोकणातील कुणबी समाजाच्या इतिहासासाठी पूरक भाषिक स्रोत म्हणून महत्त्वाचा ठरतो. तो स्थानिक भाषिक विविधता आणि प्रादेशिक सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासाला अतिरिक्त संदर्भ उपलब्ध करून देतो.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/> === रायगड प्रदेशातील कुणबी आणि कोकणातील व्यापक कृषक समाज === ऐतिहासिक कोलाबा प्रदेशातील कुणबींचा इतिहास रत्‍नागिरीतील कुणबींच्या इतिहासाशी काही बाबतींत संबंधित आहे. दोन्ही प्रदेशांमध्ये भातशेती, पर्जन्याधारित कृषी, ग्रामीण वसाहती, जमीन व महसूलव्यवस्था आणि किनारी बाजारपेठांशी असलेले आर्थिक संबंध यांचे महत्त्व दिसून येते. तथापि ऐतिहासिक कोलाबा प्रदेशातील महाड-माणगावचा डोंगराळ भाग, रोहा-कुंडलिका नदीखोरे, पेण-अलिबागचा किनारी प्रदेश आणि मुंबईशी असलेली भौगोलिक जवळीक यांमुळे या प्रदेशाची स्वतंत्र सामाजिक-आर्थिक वैशिष्ट्ये होती.<ref name="KolabaJanjira1883"/> कुणबी समाजाच्या सामाजिक इतिहासाचा अभ्यास करताना या प्रदेशातील जमीनधारणा, शेतीच्या पद्धती, पाण्याचे व्यवस्थापन, कृषी साधने, ग्रामीण कुटुंबजीवन, बाजारपेठांशी असलेले संबंध आणि भाषिक वैशिष्ट्ये यांचा एकत्रित विचार करता येतो. या विविध घटकांमधून ऐतिहासिक कोलाबा प्रदेशातील कुणबी समाजाचे प्रादेशिक स्वरूप समजून घेण्यास मदत होते.<ref name="KolabaJanjira1883"/> === ऐतिहासिक नोंदींच्या मर्यादा === कोलाबा प्रदेशातील कुणबी समाजाच्या इतिहासाच्या अभ्यासासाठी १८८३चा ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba and Janjira'' हा महत्त्वाचा वसाहतकालीन स्रोत आहे. त्यामध्ये लोकसंख्या, शेती, कृषक समाज, जमीन प्रशासन, महसूल आणि विविध सामाजिक समूहांविषयी तत्कालीन प्रशासकीय माहिती आणि निरीक्षणे नोंदविण्यात आली आहेत.<ref name="KolabaJanjira1883"/> तथापि हा गॅझेटियर ब्रिटिश वसाहतकालीन प्रशासकीय चौकटीत तयार झालेला स्रोत असल्यामुळे त्यातील सामाजिक आणि जातीय वर्णने तत्कालीन प्रशासकीय निरीक्षणे, वर्गीकरणे आणि त्या काळातील दृष्टिकोनांवर आधारित आहेत. त्यामुळे त्यातील समुदायांविषयीची सर्वसाधारण विशेषणे किंवा मूल्यनिर्णय आधुनिक सामाजिक वास्तवाचे अंतिम किंवा सार्वत्रिक वर्णन मानता येत नाहीत. गॅझेटियरचा उपयोग करताना त्यातील वर्णनात्मक माहिती आणि तिच्यामागील तत्कालीन वसाहतकालीन प्रशासकीय संदर्भ यांचा स्वतंत्र विचार करणे आवश्यक आहे. त्याचप्रमाणे ''Kunbi'' या संज्ञेची एकोणिसाव्या शतकातील प्रशासकीय किंवा ethnographic व्याप्ती आणि आधुनिक महाराष्ट्रातील प्रशासकीय वर्गीकरण यांना तंतोतंत समान मानता येत नाही. ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्ये जातीय समूहांचे वर्गीकरण तत्कालीन प्रशासकीय पद्धतीनुसार करण्यात आले होते आणि विविध प्रदेशांमध्ये ''Kunbi'', ''Maratha'', ''Maratha-Kunbi'' किंवा संबंधित संज्ञांचा वापर वेगवेगळ्या प्रकारे आढळतो.<ref name="Baines1881"/> १८८१ च्या Bombay Presidency Censusमध्ये ''Maratha Kunbi'' या व्यापक कृषक वर्गाचा विचार करण्यात आला होता. त्याच Censusच्या विश्लेषणात Konkanमधील ''Maratha'' आणि Deccanमधील ''Kunbi'' यांच्यातील वर्गीकरण काही बाबतींत स्पष्ट नसल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Baines1881"/> म्हणून जुन्या Census किंवा Gazetteerमधील जातीय संज्ञा आणि त्यांची लोकसंख्या आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरणाशी थेट तुलना करण्यापूर्वी संबंधित कालखंडातील प्रशासकीय सीमा, वर्गीकरणाची पद्धत, वापरलेल्या सामाजिक संज्ञा आणि स्थानिक सामाजिक संदर्भ यांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. === रायगड आणि ऐतिहासिक कोलाबा प्रदेशातील कुणबी : ऐतिहासिक स्थान === ऐतिहासिक कोलाबा प्रदेशातील कुणबी समाज हा कोकणातील कृषक समाजाचा एक महत्त्वाचा घटक होता. १८८३ च्या गॅझेटियरमध्ये कुणबींची जिल्ह्याच्या विविध भागांतील उपस्थिती, कृषीवरील त्यांचे अवलंबित्व, भातशेती, जमीन आणि ग्रामीण जीवन यांविषयी वर्णनात्मक नोंदी आढळतात. महाड आणि माणगावच्या काही भागांच्या संदर्भात जमिनीची गुणवत्ता आणि पाण्याची उपलब्धता यांचा कृषकांच्या आर्थिक स्थितीवर परिणाम होत असल्याचे, तसेच अनुकूल परिस्थितीत कुणबी कृषकांचे कृषी कौशल्य दिसून येत असल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद केले आहे.<ref name="KolabaJanjira1883"/> महाडच्या संदर्भात A. M. Ghatge यांचा १९६६चा ''Kunbi of Mahad'' हा भाषाशास्त्रीय स्रोत या ऐतिहासिक चित्राला वेगळा आयाम देतो. गॅझेटियरमधील सामाजिक-आर्थिक नोंदी आणि Ghatge यांच्या भाषिक अभ्यासाचा एकत्रित उपयोग केल्यास महाड आणि ऐतिहासिक कोलाबा प्रदेशातील कुणबी समाजाचा अभ्यास जमीन, शेती, ग्रामीण समाज आणि भाषा या परस्परसंबंधित घटकांच्या आधारे करता येतो.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/> == ठाणे आणि उत्तर कोकणातील कुणबी == ऐतिहासिक ठाणे जिल्ह्याची भौगोलिक व्याप्ती आजच्या ठाणे आणि पालघर जिल्ह्यांच्या सीमांशी पूर्णपणे समान नव्हती. ब्रिटिशकालीन ''Thana'' जिल्ह्यात काळानुसार ठाणे, सालसेट, भिवंडी, कल्याण, मुरबाड, शहापूर, डहाणू, पालघर, जव्हार आणि इतर प्रदेशांचा समावेश होता. त्यामुळे उत्तर कोकणातील कुणबी समाजाचा इतिहास मांडताना आधुनिक जिल्ह्यांच्या सीमा थेट १९व्या शतकातील प्रशासकीय नोंदींवर लावणे योग्य ठरत नाही. १८८२चा ''Gazetteer of the Bombay Presidency: Tha'na'' हा या ऐतिहासिक प्रदेशाच्या लोकसंख्या, शेती, जमीनव्यवस्था, सामाजिक समूह, व्यापार आणि प्रशासनाच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचा वसाहतकालीन स्रोत आहे.<ref name="Thana1882"/> === ऐतिहासिक ठाणे जिल्हा === १८८२ च्या गॅझेटियरमध्ये ठाणे जिल्ह्याच्या लोकसंख्या, शेती, उत्पादन, सामाजिक समूह, धर्म, व्यापार, जमीन प्रशासन आणि महसूल यांचे स्वतंत्र विवेचन करण्यात आले आहे. या नोंदींमध्ये ''Kunbis'', ''Marathas'', ''Kolis'', ''Dhangars'', ''Kathkaris'', ''Thakurs'', ''Varlis'' आणि इतर समुदायांचा उल्लेख आढळतो. त्यामुळे ऐतिहासिक ठाणे जिल्ह्यातील ग्रामीण समाज हा एकाच कृषक समुदायापुरता मर्यादित नसून विविध सामाजिक आणि आर्थिक समूहांनी बनलेला होता.<ref name="Thana1882"/> गॅझेटियरमध्ये ''Kunbis'' बरोबरच ''Marathas'', ''Kolis'', ''Kathkaris'', ''Dhangars'', ''Thakurs'' आणि ''Varlis'' यांचाही स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. या नोंदींवरून ठाणे जिल्ह्यातील ग्रामीण आणि कृषी समाजरचनेत विविध सामाजिक समूहांचा सहभाग होता असे दिसून येते.<ref name="Thana1882"/> === उत्तर कोकणातील कृषक समाज === ठाणे जिल्ह्यातील कृषीव्यवस्थेवर प्रदेशाच्या भौगोलिक विविधतेचा मोठा प्रभाव होता. किनारी खारजमीन, नदीखोरे, खाचर प्रदेश तसेच सह्याद्रीच्या पायथ्याशी असलेली उंचसखल जमीन यांनुसार शेतीच्या पद्धती आणि पिकांमध्ये फरक पडत असे. १८८२ च्या गॅझेटियरनुसार जिल्ह्याच्या एकूण लोकसंख्येपैकी सुमारे ६३ टक्के लोक कृषीशी संबंधित होते. या वर्गीकरणात कृषी व्यवसाय करणाऱ्या प्रौढ पुरुषांबरोबर त्यांच्या पत्नी आणि मुलांचाही समावेश करण्यात आला होता.<ref name="ThanaAgriculture"/> ठाणे जिल्ह्यातील जमिनीचे ''shet'' आणि ''mal-varkas'' असे प्रमुख प्रकार वर्णिले आहेत. सपाट आणि भातशेतीस योग्य जमिनींना ''shet'' म्हटले जात असे, तर डोंगरमाथे आणि उतारांवरील जमिनींवर नाचणी, वरी आणि इतर पिके घेतली जात. भातजमिनींचे ''bandhni'' आणि ''malkhandi'' असे प्रकारही नोंदविण्यात आले आहेत.<ref name="ThanaAgriculture"/> या कृषी अर्थव्यवस्थेत कुणबींचे महत्त्वाचे स्थान होते; तथापि ठाणे जिल्ह्यातील सर्व कृषकांना कुणबी म्हणून ओळखता येत नाही. गॅझेटियरमध्ये कुणबींबरोबर मराठा, कोळी, धनगर आणि इतर सामाजिक समूहांचाही स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामुळे ''कृषक'' ही व्यापक आर्थिक-व्यावसायिक संज्ञा असून ''कुणबी'' ही विशिष्ट सामाजिक संज्ञा आहे, असे ऐतिहासिक नोंदींच्या आधारे वेगळेपणाने पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="Thana1882"/> === ठाणे परिसरातील कुणबी === ठाणे हे ऐतिहासिकदृष्ट्या उत्तर कोकणातील महत्त्वाचे प्रशासकीय आणि व्यापारी केंद्र होते. शहराभोवतालच्या प्रदेशातील शेती, खाड्या, जलमार्ग आणि मुंबईशी असलेले संपर्क यांमुळे ग्रामीण आणि नागरी अर्थव्यवस्थांमध्ये परस्परसंबंध निर्माण झाले होते.<ref name="Thana1882"/> ठाणे परिसरातील कृषक समाजाचा अभ्यास करताना सालसेट, भिवंडी, कल्याण आणि आसपासच्या प्रदेशांशी असलेले ऐतिहासिक प्रशासकीय व आर्थिक संबंध लक्षात घेणे आवश्यक आहे. १८८२ च्या ठाणे गॅझेटियरमध्ये जिल्ह्याच्या विविध भागांचे स्वतंत्र वर्णन करण्यात आले असून त्या भागांची कृषी, जमीन आणि लोकसंख्येच्या संदर्भातील वैशिष्ट्ये नोंदविण्यात आली आहेत.<ref name="Thana1882"/> === सालसेट === सालसेट (Salsette) हा उत्तर कोकणाच्या इतिहासातील महत्त्वाचा प्रदेश होता. १९व्या शतकात सालसेटचा प्रशासकीय संबंध ठाणे जिल्ह्याशी होता. १८८२ च्या गॅझेटियरमध्ये सालसेटच्या इतिहास, जमीनव्यवस्था आणि कृषीविषयक परिस्थितीचे स्वतंत्र वर्णन आढळते.<ref name="Thana1882"/> सालसेटमध्ये किनारी खारजमिनींचे संरक्षण, बांधबंदिस्ती आणि जमीन पुनर्प्राप्तीच्या प्रक्रिया दीर्घकाळ चालू होत्या. ठाणे गॅझेटियरमध्ये मानवी प्रयत्नांद्वारे काही भागांमध्ये जमीन पुनर्प्राप्त करण्यात आल्याचे आणि या प्रक्रियांचा स्थानिक कृषीव्यवस्थेशी संबंध असल्याचे वर्णन केले आहे.<ref name="ThanaAgriculture"/> सालसेटमधील कृषी प्रदेशांमध्ये भातशेती तसेच बागायती आणि नारळाशी संबंधित उत्पादनाचा समावेश होता. मुंबईच्या वाढत्या नागरी आणि व्यापारी केंद्राशी असलेल्या भौगोलिक जवळिकीमुळे या प्रदेशातील ग्रामीण उत्पादनाला शहरी बाजारपेठेशी जोडणारे आर्थिक संबंध विकसित झाले.<ref name="Thana1882"/> === वसई आणि बासेन === ऐतिहासिक वसईला ब्रिटिशकालीन नोंदींमध्ये ''Bassein'' असे संबोधले जाते. वसईचा प्रदेश पोर्तुगीज सत्तेच्या दीर्घकालीन प्रभावामुळे उत्तर कोकणातील इतर भागांपेक्षा ऐतिहासिक आणि सामाजिकदृष्ट्या वैशिष्ट्यपूर्ण होता. १८८२ च्या ठाणे गॅझेटियरमध्ये बासेनच्या इतिहास, जमीनव्यवस्था, कृषी आणि लोकसंख्येविषयी स्वतंत्र नोंदी आढळतात.<ref name="Thana1882"/> वसई परिसरातील कृषीव्यवस्थेत भातशेती, बागायती आणि नारळाच्या लागवडीला महत्त्व होते. ठाणे गॅझेटियरमध्ये बासेन आणि माहिम येथील बागायती जमीन जिल्ह्यातील चांगल्या बागायती प्रदेशांपैकी असल्याचे नमूद केले आहे. या बागांना विहिरी आणि ''Persian wheels'' यांसारख्या जलसिंचन साधनांद्वारे पाणीपुरवठा केला जात असल्याची नोंद आहे.<ref name="ThanaAgriculture"/> वसईच्या सामाजिक इतिहासात कुणबींचा उल्लेख उत्तर कोकणातील व्यापक कृषक समाजाच्या संदर्भात करता येतो. तथापि वसई परिसरातील सर्व कृषकांना कुणबी मानणे योग्य नाही. ऐतिहासिक ठाणे जिल्ह्यात कुणबींबरोबर मराठा, कोळी, धनगर, कातकरी, ठाकूर, वारली आणि इतर सामाजिक समूहांचाही उल्लेख आढळतो.<ref name="Thana1882"/> === भिवंडी आणि कल्याण === भिवंडी आणि कल्याण हे ऐतिहासिक ठाणे जिल्ह्यातील महत्त्वाचे अंतर्गत प्रदेश होते. सह्याद्रीच्या घाटमार्गांमधून दख्खनशी आणि पश्चिमेकडील किनारी प्रदेशाशी असलेल्या संपर्कामुळे या भागांना कृषीबरोबरच व्यापार आणि वाहतुकीच्या दृष्टीनेही महत्त्व प्राप्त झाले होते.<ref name="Thana1882"/> कल्याण परिसरातील जमीन आणि महसूलव्यवस्थेच्या संदर्भात ब्रिटिश प्रशासनाने सर्वेक्षण, जमीनमोजणी आणि महसूल निश्चितीच्या पद्धती विकसित केल्या. ठाणे गॅझेटियरच्या जमीन प्रशासनासंबंधीच्या नोंदींमध्ये जिल्ह्यातील विविध भागांतील जमीन, सर्वेक्षण आणि महसूलव्यवस्थेचे वर्णन आढळते.<ref name="Thana1882"/> कुणबी समाजाच्या इतिहासाच्या दृष्टीने भिवंडी आणि कल्याण परिसराचा विचार करताना ग्रामीण कृषी अर्थव्यवस्था, स्थानिक बाजारपेठा आणि वाहतूकमार्ग यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेणे आवश्यक आहे. पुढील काळात या प्रदेशांच्या वाढत्या नागरी आणि औद्योगिक अर्थव्यवस्थेचा ग्रामीण समाजावर परिणाम झाला; मात्र त्या परिणामांचे स्वरूप स्वतंत्र कालखंडानुसार तपासणे आवश्यक आहे. === पालघर आणि उत्तर कोकण === आजचा पालघर जिल्हा हा ब्रिटिशकालीन ठाणे जिल्ह्याच्या उत्तरेकडील प्रदेशाशी मोठ्या प्रमाणात संबंधित होता. डहाणू, पालघर, जव्हार, मोखाडा आणि आसपासच्या प्रदेशांची सामाजिक व आर्थिक रचना ठाणे शहर किंवा सालसेटच्या तुलनेत वेगळी होती. या भागात आदिवासी आणि ग्रामीण कृषक समुदायांची लक्षणीय उपस्थिती होती.<ref name="Thana1882"/> ठाणे गॅझेटियरमध्ये वारली, कातकरी, ठाकूर आणि इतर स्थानिक समुदायांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. विशेषतः डहाणू परिसरातील वारली लोकसंख्येचा उल्लेख करण्यात आला असून ठाणे जिल्ह्याच्या इतर भागांतील त्यांच्या उपस्थितीचीही नोंद आढळते.<ref name="Thana1882"/> उत्तर कोकणातील या सामाजिक विविधतेमुळे कुणबी समाजाचा इतिहास व्यापक ग्रामीण समाजाच्या संदर्भापासून वेगळा करून पाहणे योग्य ठरत नाही. शेती, जमीन, जंगल, मजुरी आणि ऋतुनिष्ठ रोजगार यांसारख्या आर्थिक क्षेत्रांमध्ये विविध समुदायांचे परस्परसंबंध होते. त्यामुळे उत्तर कोकणातील कुणबी समाजाचा इतिहास समजून घेताना कुणबींबरोबरच त्या प्रदेशातील इतर कृषक आणि स्थानिक समुदायांच्या ऐतिहासिक उपस्थितीचाही विचार करणे आवश्यक आहे. === डहाणू आणि कृषीव्यवस्था === डहाणू परिसरातील कृषीव्यवस्थेवर किनारी भूप्रदेश, नदीखोरे, पर्जन्यमान आणि जमिनीच्या स्वरूपाचा प्रभाव होता. किनारी भागात समुद्राच्या भूक्षयामुळे आणि भूभागातील बदलांमुळे जमीन व कृषी परिस्थितीवर परिणाम होत असल्याचे ठाणे गॅझेटियरमध्ये नमूद केले आहे.<ref name="ThanaAgriculture"/> डहाणू, जव्हार आणि उत्तर ठाणे जिल्ह्यातील इतर भागांमध्ये भातशेतीबरोबर डोंगराळ व उंचसखल जमिनीवर विविध पिकांची लागवड केली जात होती. या प्रदेशात कुणबींबरोबर वारली, ठाकूर आणि इतर ग्रामीण व आदिवासी समुदायांचीही उपस्थिती होती. त्यामुळे उत्तर कोकणातील कृषी इतिहास हा विविध सामाजिक समूहांच्या सहभागातून विकसित झालेला इतिहास म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="Thana1882"/> === भातशेती आणि जलव्यवस्था === ठाणे जिल्ह्यातील कृषीव्यवस्थेत भातशेतीला महत्त्वाचे स्थान होते. १८७९–८० च्या महसूल सर्वेक्षणानुसार सरकारी लागवडीयोग्य क्षेत्रापैकी ९५७,९३४ एकर जमीन प्रत्यक्ष लागवडीखाली होती. त्यापैकी ३३३,७१७ एकर क्षेत्र भातशेतीखाली होते, म्हणजे सुमारे ३४.८ टक्के. उर्वरित क्षेत्रात प्रामुख्याने इतर पिकांची लागवड केली जात होती.<ref name="ThanaAgriculture"/> भातशेतीसाठी पावसाळ्यात उंच भागातून वाहून येणारे पाणी लहान प्रवाह, बांध आणि स्थानिक जलव्यवस्थेद्वारे अडवून किंवा वळवून वापरण्याची पद्धत होती. काही ठिकाणी नदी आणि विहिरींच्या पाण्याचाही उपयोग केला जात असे. पनवेल, बासेन आणि माहिम येथील बागायतींमध्ये विविध प्रकारच्या जलउचल पद्धती वापरल्या जात असल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद केले आहे.<ref name="ThanaAgriculture"/> या जलव्यवस्थेमुळे ठाणे जिल्ह्यातील विविध भौगोलिक प्रदेशांमध्ये वेगवेगळ्या कृषी पद्धती विकसित झाल्या. पावसावर आधारित भातशेती, नदी व विहिरींच्या पाण्यावर आधारित बागायती आणि उंचसखल किंवा डोंगराळ भागातील इतर पिके यांमुळे उत्तर कोकणातील कृषी अर्थव्यवस्थेला प्रादेशिक विविधता प्राप्त झाली.<ref name="ThanaAgriculture"/> === जमीनव्यवस्था आणि महसूल === ब्रिटिश प्रशासनाने ठाणे जिल्ह्यात जमीन सर्वेक्षण, मोजणी आणि महसूल निश्चितीच्या पद्धती विकसित केल्या. १८८२ च्या गॅझेटियरमध्ये ''Land Administration'' या स्वतंत्र विभागात जमीनहक्क, महसूल, इनाम, वतन, सर्वेक्षण आणि विविध प्रकारच्या जमीनव्यवस्थेचे वर्णन करण्यात आले आहे.<ref name="Thana1882"/> सालसेट, बासेन, माहिम आणि ठाणे जिल्ह्यातील इतर भागांमध्ये जमीनव्यवस्थेचा विकास स्थानिक इतिहास आणि पूर्वीच्या महसूलपद्धतींच्या पार्श्वभूमीवर झाला. ब्रिटिश प्रशासनाने जमीन सर्वेक्षण, नोंदणी आणि महसूल निश्चितीच्या माध्यमातून विद्यमान जमीनहक्क आणि महसूलव्यवस्थेला अधिक औपचारिक प्रशासकीय चौकटीत आणण्याचा प्रयत्न केला.<ref name="Thana1882"/> कुणबी समाजाचा या जमीनव्यवस्थेशी संबंध प्रदेशानुसार बदलत होता. कुणबींचा उल्लेख कृषक समाजाच्या संदर्भात आढळत असला तरी प्रत्येक कुणबी कुटुंबाची जमीनधारणा, उत्पादनक्षमता, आर्थिक स्थिती किंवा महसूलव्यवस्थेतील स्थान समान होते असे मानता येत नाही. त्यामुळे उत्तर कोकणातील कुणबी समाजाचा इतिहास समजून घेताना कृषी, जमीनहक्क, महसूल, स्थानिक ग्रामव्यवस्था आणि प्रादेशिक सामाजिक रचना या सर्व घटकांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे. === कुणबी आणि इतर कृषक समुदाय === ठाणे जिल्ह्यातील ग्रामीण समाजात कुणबींबरोबर मराठा, कोळी, धनगर, कातकरी, ठाकूर आणि वारली यांसारख्या विविध सामाजिक समुदायांचा समावेश होता. या समुदायांच्या उपजीविकेचे स्वरूप प्रदेशानुसार आणि स्थानिक परिस्थितीनुसार बदलत होते. काही समुदाय शेतीशी, काही पशुपालनाशी, काही जंगलाशी, तर काही मासेमारी, मजुरी आणि इतर स्थानिक व्यवसायांशी संबंधित होते.<ref name="Thana1882"/> जमीनधारणा, कृषी उत्पादन, स्थानिक बाजारपेठा, वाहतूक आणि ब्रिटिशकालीन महसूलव्यवस्थेतील बदलांमुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे स्वरूप कालांतराने बदलत गेले. काही भागांत शेतीबरोबर इतर पूरक व्यवसायांचे महत्त्व वाढले, तर बाजारपेठांशी वाढलेल्या संपर्कामुळे ग्रामीण उत्पादनाच्या देवाणघेवाणीतही बदल झाले.<ref name="Thana1882"/> या संदर्भात ''कुणबी'' आणि ''कृषक'' या संज्ञांमध्ये भेद करणे आवश्यक आहे. ''कुणबी'' ही सामाजिक समुदायाची संज्ञा होती, तर ''कृषक'' ही मुख्यतः शेतीशी संबंधित आर्थिक किंवा व्यावसायिक ओळख दर्शवणारी संज्ञा होती. त्यामुळे ठाणे जिल्ह्यातील प्रत्येक कृषक व्यक्ती कुणबी होती किंवा प्रत्येक कुणबी व्यक्ती केवळ शेतीवरच अवलंबून होती, असा निष्कर्ष उपलब्ध स्रोतांवरून काढता येत नाही. === मुंबईशी वाढता संबंध === ठाणे जिल्ह्याचा मुंबईशी भौगोलिक, आर्थिक आणि वाहतूकविषयक संबंध एकोणिसाव्या शतकात अधिक दृढ होत गेला. मुंबईच्या वाढत्या व्यापारी आणि औद्योगिक महत्त्वामुळे ठाणे जिल्ह्यातील काही ग्रामीण भागांचा कृषी उत्पादन, व्यापार आणि रोजगाराच्या दृष्टीने मुंबईशी संबंध वाढला.<ref name="Thana1882"/> रेल्वे आणि इतर वाहतूकसुविधांच्या विकासामुळे ठाणे, कल्याण, भिवंडी आणि मुंबईदरम्यानचा संपर्क अधिक सुलभ झाला. त्याचा परिणाम कृषी उत्पादनाच्या वाहतुकीवर तसेच ग्रामीण लोकांच्या बाजारपेठांशी आणि रोजगाराच्या संधींशी असलेल्या संबंधांवर झाला. ठाणे गॅझेटियरमध्ये रेल्वे, रस्ते, व्यापार, उत्पादन आणि वाहतूक यांचे स्वतंत्र विवेचन आढळते.<ref name="Thana1882"/> या बदलांचा परिणाम कुणबींसह ग्रामीण समाजातील विविध घटकांवर झाला असण्याची शक्यता होती. काही कुटुंबांनी शेतीबरोबर पूरक उत्पन्नासाठी इतर व्यवसाय किंवा शहरांशी संबंधित रोजगार स्वीकारला असावा. मात्र उपलब्ध एकोणिसाव्या शतकातील स्रोतांवरून कुणबी समाजाच्या बाबतीत अशा रोजगाराचे किंवा स्थलांतराचे अचूक प्रमाण निश्चित करता येत नाही. === स्थलांतर आणि ग्रामीण-नागरी संबंध === उत्तर कोकणातील ग्रामीण आणि नागरी अर्थव्यवस्थेतील संबंध मुंबईच्या वाढत्या व्यापारी, औद्योगिक आणि वाहतूकविषयक महत्त्वामुळे अधिक दृढ होत गेले. ठाणे जिल्ह्यातील विविध भागांमधून बाजारपेठा, व्यापार आणि रोजगाराच्या निमित्ताने मुंबईशी संपर्क वाढत गेला.<ref name="Thana1882"/> सालसेट, ठाणे, कल्याण, भिवंडी आणि वसई यांसारख्या मुंबईच्या जवळच्या प्रदेशांना शहराशी तुलनेने सुलभ वाहतूकसंपर्क उपलब्ध होता. त्यामुळे या भागांतील ग्रामीण उत्पादन आणि नागरी बाजारपेठ यांच्यातील संबंध अधिक निकट झाले. दुसरीकडे पालघर, डहाणू आणि जव्हारसारख्या उत्तर भागांतील ग्रामीण अर्थव्यवस्था स्थानिक शेती, जंगलाधारित उपजीविका, हंगामी मजुरी आणि प्रादेशिक बाजारपेठांशीही संबंधित होती.<ref name="Thana1882"/> कुणबी समाजाच्या संदर्भात या प्रक्रियेचा विचार करताना पारंपरिक कृषी जीवन आणि बदलती बाजारपेठीय अर्थव्यवस्था यांच्यातील संबंध लक्षात घेणे आवश्यक आहे. तथापि उपलब्ध ऐतिहासिक स्रोतांवरून १९व्या शतकातील ठाणे जिल्ह्यातील कुणबींच्या मुंबईकडे झालेल्या स्थलांतराचे स्वतंत्र आणि अचूक प्रमाण निश्चित करता येत नाही. त्यामुळे या प्रक्रियेचे वर्णन व्यापक ग्रामीण-नागरी परिवर्तनाच्या संदर्भात करणे अधिक योग्य ठरते. === ख्रिस्ती कुणबी आणि उत्तर कोकण === वसई आणि सालसेट परिसराच्या पोर्तुगीजकालीन इतिहासामुळे उत्तर कोकणातील सामाजिक ओळखींच्या अभ्यासात धर्म आणि जात यांचा परस्परसंबंध महत्त्वाचा ठरतो. पुढील वसाहतकालीन नोंदींमध्ये सालसेट आणि बासेन परिसरातील काही ख्रिस्ती समुदायांच्या संदर्भात त्यांच्या पूर्वीच्या सामाजिक किंवा जातीय ओळखींचे उल्लेख आढळतात. काही समूहांना ''Christian Kunbi'', ''Christian Bhandari'' आणि ''Christian Koli'' अशा संज्ञांनी संबोधल्याची नोंद आढळते.<ref>{{cite book |title=The Imperial Gazetteer of India |volume=8 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1908 }}</ref> या नोंदी उत्तर कोकणातील सामाजिक ओळखींच्या ऐतिहासिक गुंतागुंतीकडे निर्देश करतात. धर्मांतरानंतरही काही समुदायांच्या सामाजिक ओळखी किंवा पूर्वीच्या समुदायनावांचा उल्लेख प्रशासकीय आणि ethnographic नोंदींमध्ये होत राहिला. तथापि या उल्लेखांवरून धर्मांतरित ख्रिस्ती कुणबी आणि हिंदू कुणबी यांची सामाजिक, सांस्कृतिक किंवा प्रशासकीय ओळख सर्व काळात समान होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. === आधुनिक ठाणे आणि पालघरशी संबंध === आजच्या ठाणे आणि पालघर जिल्ह्यांच्या सीमा १९व्या शतकातील ब्रिटिशकालीन ठाणे जिल्ह्याच्या सीमांशी समान नाहीत. त्यामुळे ऐतिहासिक ''Thana district''मधील कुणबींच्या नोंदींची आधुनिक ठाणे किंवा पालघर जिल्ह्यांशी तुलना करताना तत्कालीन प्रशासकीय सीमा विचारात घेणे आवश्यक आहे. ब्रिटिशकालीन ठाणे जिल्ह्याच्या प्रशासकीय चौकटीत डहाणू, वाडा, जव्हार, मोखाडा, वसई, भिवंडी, कल्याण, सालसेट, पनवेल आणि इतर प्रदेशांचा समावेश होता. पुढील प्रशासकीय पुनर्रचनेमुळे या प्रदेशांचे विविध आधुनिक जिल्हे आणि महानगर प्रदेशांमध्ये विभाजन झाले. त्यामुळे जुन्या ''Thana district''मधील लोकसंख्या किंवा सामाजिक समूहांची आकडेवारी आजच्या जिल्हानिहाय लोकसंख्येशी थेट तुलना करताना काळजी घेणे आवश्यक आहे.<ref name="Thana1882"/> === उत्तर कोकणातील कुणबी समाजाचे ऐतिहासिक स्थान === उत्तर कोकणातील कुणबी समाजाचा इतिहास शेती, जमीन, पाणी, ग्रामजीवन आणि बदलत्या बाजारपेठीय संबंधांच्या इतिहासाशी संबंधित आहे. १८८२ च्या ठाणे गॅझेटियरमध्ये कुणबींचा उल्लेख जिल्ह्यातील इतर सामाजिक आणि कृषक समुदायांबरोबर आढळतो. त्याच गॅझेटियरमधील कृषीविषयक नोंदींमधून उत्तर कोकणातील विविध भौगोलिक प्रदेशांतील कृषी पद्धतींची माहिती मिळते.<ref name="Thana1882"/><ref name="ThanaAgriculture"/> ठाणे, सालसेट, वसई, भिवंडी, कल्याण, पनवेल, पालघर आणि डहाणू या प्रदेशांमध्ये भौगोलिक आणि आर्थिक परिस्थितीत फरक होता. काही भागांत भातशेती आणि बागायतीला महत्त्व होते, तर डोंगराळ आणि उंचसखल प्रदेशांत इतर पिकांची लागवड केली जात होती. मुंबईच्या जवळच्या भागांत बाजारपेठ आणि वाहतूकसंबंधांचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर वाढता प्रभाव पडत गेला.<ref name="ThanaAgriculture"/> उत्तर कोकणातील कुणबी समाजाचे ऐतिहासिक स्थान समजून घेताना इतर कृषक आणि स्थानिक समुदायांशी असलेले सहअस्तित्वही महत्त्वाचे ठरते. कुणबी, मराठा, कोळी, धनगर, कातकरी, ठाकूर, वारली आणि इतर समुदायांच्या परस्परसंबंधातून या प्रदेशाची ग्रामीण सामाजिक रचना विकसित झाली होती.<ref name="Thana1882"/> त्यामुळे उत्तर कोकणातील कुणबींचा स्वतंत्र सामाजिक इतिहास अभ्यासता येतो; परंतु तो या प्रदेशातील व्यापक ग्रामीण, कृषी आणि सामाजिक इतिहासापासून पूर्णपणे वेगळा करता येत नाही. जमीनधारणा, कृषी, ग्रामव्यवस्था, स्थानिक समुदाय, बाजारपेठा, स्थलांतर आणि बदलती प्रशासकीय व्यवस्था या सर्व घटकांच्या परस्परसंबंधातून उत्तर कोकणातील कुणबी समाजाचे ऐतिहासिक स्थान अधिक स्पष्टपणे समजते. === ऐतिहासिक स्रोतांच्या मर्यादा === १८८२चा ''Thana Gazetteer'' हा उत्तर कोकणातील कुणबी समाजाच्या इतिहासासाठी महत्त्वाचा वसाहतकालीन स्रोत आहे; मात्र तो ब्रिटिश प्रशासकीय चौकटीत तयार करण्यात आलेला दस्तऐवज आहे. त्यातील जातीय, सामाजिक आणि आर्थिक वर्णने तत्कालीन प्रशासकीय निरीक्षणे, सर्वेक्षणे आणि वर्गीकरणांवर आधारित आहेत. त्यामुळे त्यातील समुदायांविषयीची सर्वसाधारण विशेषणे किंवा मूल्यनिर्णय आधुनिक सामाजिक वास्तवाचे अंतिम वर्णन मानता येत नाहीत.<ref name="ThanaGazetteerPreface">{{cite web |title=Preface — Thana Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Thana%20District/Thane-I/preface_i.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> त्याचप्रमाणे १९व्या शतकातील ''Kunbi'' या संज्ञेची प्रशासकीय व्याप्ती आणि आजच्या महाराष्ट्रातील प्रशासकीय जातीय वर्गीकरण यांना एकसारखे मानता येत नाही. जुन्या जनगणना, गॅझेटियर आणि प्रशासकीय नोंदींचा उपयोग करताना तत्कालीन प्रशासकीय सीमा, वर्गीकरणाची पद्धत, स्थानिक सामाजिक ओळखी आणि त्या नोंदींचा उद्देश यांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. उत्तर कोकणातील कुणबींच्या इतिहासाच्या अभ्यासासाठी म्हणूनच गॅझेटियरमधील नोंदींसोबत संबंधित Census records, जमीन व महसूल नोंदी, भाषिक अभ्यास, सरकारी ठराव आणि पुढील काळातील विश्वसनीय सामाजिक-ऐतिहासिक संशोधन यांचा तुलनात्मक उपयोग करणे आवश्यक ठरते. == तिलोरी कुणबी == '''तिलोरी कुणबी''' (''Tilori Kunbi'' किंवा ''Kunbi Tilori'') ही संज्ञा विशेषतः रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या ऐतिहासिक प्रशासकीय संदर्भात आढळते. या संज्ञेला विसाव्या शतकाच्या मध्यातील सरकारी वर्गीकरणात स्वतंत्र प्रशासकीय स्थान मिळाले होते. मुंबई उच्च न्यायालयाने *Dattatraya S/o Ramrao Thorat v. The State of Maharashtra & Ors.* या २४ एप्रिल २००२ रोजीच्या निर्णयात १९४२ ते १९६७ या कालखंडातील संबंधित सरकारी ठरावांचा तपशील नोंदविला आहे.<ref name="Thorat2002">{{cite web |title=Dattatraya S/o Ramrao Thorat v. The State of Maharashtra & Ors. |website=Indian Kanoon |date=24 April 2002 |url=https://indiankanoon.org/doc/726744/ |access-date=22 August 2026 }}</ref> === तिलोरी कुणबी या संज्ञेचा प्रादेशिक संदर्भ === तिलोरी कुणबी या संज्ञेचा प्रशासकीय संदर्भ प्रामुख्याने रत्‍नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित होता. त्यामुळे तिचा इतिहास समजून घेताना त्या काळातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या प्रशासकीय सीमा, स्थानिक सामाजिक रचना आणि सरकारी वर्गीकरणाची पद्धत लक्षात घेणे आवश्यक आहे. विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात आणि मध्यकाळात मागासवर्गीय समुदायांच्या सरकारी वर्गीकरणासाठी विविध याद्या आणि ठराव जारी करण्यात आले. या प्रक्रियेत ''Kunbi'' आणि ''Kunbi Tilori in Ratnagiri district'' या संज्ञांना काही काळ स्वतंत्र प्रशासकीय संदर्भ प्राप्त झाला.<ref name="Thorat2002"/> या सरकारी वर्गीकरणाचा अर्थ सामाजिक किंवा जातीय उत्पत्तीचा ऐतिहासिक पुरावा असा थेट लावता येत नाही. तो मुख्यतः त्या काळातील शासनाच्या प्रशासकीय आणि मागासवर्गीय वर्गीकरणाचा पुरावा म्हणून पाहणे अधिक योग्य आहे. === १९४२ चेसरकारी वर्गीकरण === तिलोरी कुणबीच्या प्रशासकीय इतिहासात २३ एप्रिल १९४२चा Bombay Government Resolution महत्त्वाचा आहे. मुंबई उच्च न्यायालयाने नोंदविल्यानुसार या ठरावात intermediate communities, scheduled castes, aboriginal and hill tribes आणि other backward communities यांच्या याद्या प्रसिद्ध करण्यात आल्या होत्या. या वर्गीकरणात Schedule A मधील intermediate communitiesच्या यादीत अनुक्रमांक १२४वर ''Kunbi (Except Tilori Kunbi in Ratnagiri district)'' अशी नोंद होती. त्याच वेळी ''Other Backward Communities''च्या यादीत अनुक्रमांक ७३वर ''Kunbi Tilori in Ratnagiri district'' अशी स्वतंत्र नोंद करण्यात आली होती.<ref name="Thorat2002" /> या नोंदीवरून १९४२ च्या सरकारी वर्गीकरणात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील तिलोरी कुणबींना इतर कुणबींपेक्षा वेगळ्या प्रशासकीय वर्गात ठेवण्यात आले होते, हे स्पष्ट होते. मात्र या प्रशासकीय फरकावरून तिलोरी कुणबींची स्वतंत्र प्राचीन जातीय उत्पत्ती किंवा स्वतंत्र वंशपरंपरा सिद्ध होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. === १९५०, १९५६ आणि १९६१मधील सातत्य === १९४२ च्या वर्गीकरणानंतरही हा प्रशासकीय फरक पुढील सरकारी ठरावांमध्ये कायम राहिला. मुंबई उच्च न्यायालयाने नमूद केल्यानुसार १ नोव्हेंबर १९५०, २९ ऑक्टोबर १९५६ आणि २१ नोव्हेंबर १९६१ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या सरकारी ठरावांमध्ये ''''Kunbi (Except Tilori Kunbi in Ratnagiri district)'''' आणि ''''Kunbi Tilori in Ratnagiri district'''' यांच्यातील फरक कायम ठेवण्यात आला होता.<ref name="Thorat2002" /> या नोंदींचे महत्त्व असे की ''''कुणबी तिलोरी'''' ही संज्ञा त्या काळातील सरकारी मागासवर्गीय वर्गीकरणात सातत्याने वापरली जात होती. त्यामुळे ती केवळ स्थानिक किंवा मौखिक सामाजिक संज्ञा नव्हती, तर किमान १९४२ ते १९६१ या काळात अधिकृत प्रशासकीय नोंदींमध्ये वापरली गेलेली संज्ञा होती.<ref name="Thorat2002" /> === १९६७नंतरचे वर्गीकरण === १३ ऑक्टोबर १९६७ रोजी महाराष्ट्र शासनाने OBC ची स्वतंत्र यादी प्रसिद्ध केली. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नोंदीनुसार या यादीत अनुक्रमांक ८३ वर ''Kunbi caste''चा समावेश करण्यात आला.<ref name="Thorat2002" /> न्यायालयाने या सरकारी ठरावांच्या क्रमिक इतिहासाचा विचार करून नमूद केले की १९६७पर्यंत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ''कुणबी तिलोरी'' यांना O.B.C. वर्गात ठेवण्यात आले होते, तर राज्याच्या इतर भागांतील कुणबी समुदायाला त्या काळातील स्वतंत्र प्रशासकीय वर्गीकरणात ठेवण्यात आले होते. १९६७मध्ये ''''कुणबी जात''' महाराष्ट्राच्या OBC च्या यादीत समावेश करण्यात आला.<ref name="Thorat2002" /> या प्रशासकीय बदलामुळे तिलोरी कुणबी या संज्ञेच्या इतिहासात एक महत्त्वाचा टप्पा निर्माण झाला. त्यामुळे तिलोरी कुणबींचा इतिहास मांडताना १९४२–१९६१ या काळातील स्वतंत्र सरकारी वर्गीकरण आणि १९६७ नंतरचे ''कुणबी जात''चे व्यापक राज्यस्तरीय वर्गीकरण हे दोन वेगळे प्रशासकीय टप्पे म्हणून पाहणे आवश्यक आहे. === मुंबई उच्च न्यायालयाचा २००२ चा निर्णय === तिलोरी कुणबींच्या प्रशासकीय वर्गीकरणाच्या इतिहासाच्या संदर्भात ''Dattatraya S/o Ramrao Thorat v. The State of Maharashtra & Ors.'' हा मुंबई उच्च न्यायालयाचा २४ एप्रिल २००२ रोजीचा निर्णय महत्त्वाचा आहे. या प्रकरणाची सुनावणी न्यायमूर्ती बी. एच. मार्लापल्ले आणि न्यायमूर्ती एन. एच. पाटील यांच्या खंडपीठासमोर झाली. हे प्रकरण याचिकाकर्त्याच्या कुणबी जात-दाव्याच्या पडताळणीशी संबंधित होते.<ref name="Thorat2002" /> या निर्णयात न्यायालयाने २३ एप्रिल १९४२ च्या मुंबई सरकारच्या ठरावासह १ नोव्हेंबर १९५०, २९ ऑक्टोबर १९५६ आणि २१ नोव्हेंबर १९६१ च्या पुढील सरकारी ठरावांचा विचार केला. न्यायालयाच्या नोंदीनुसार, १९४२ च्या वर्गीकरणात ''Kunbi (Except Tilori Kunbi in Ratnagiri district)'' अशी नोंद ''intermediate communities''च्या यादीत होती, तर ''Kunbi Tilori in Ratnagiri district'' ही स्वतंत्र नोंद ''Other Backward Communities''च्या यादीत होती. पुढील १९५०, १९५६ आणि १९६१ च्या ठरावांमध्येही हा प्रशासकीय फरक कायम राहिला.<ref name="Thorat2002"/> न्यायालयाने पुढे नोंदविले की १३ ऑक्टोबर १९६७ रोजी महाराष्ट्र शासनाने इतर मागासवर्गीयांची स्वतंत्र यादी प्रसिद्ध केली आणि त्यात अनुक्रमांक ८३वर ''Kunbi caste''चा समावेश करण्यात आला. न्यायालयाच्या निरीक्षणानुसार, १९६७पर्यंत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ''Kunbi Tilori'' यांना इतर मागासवर्गीयांच्या वर्गात, तर राज्याच्या इतर भागांतील कुणबींना तत्कालीन ''intermediate community''च्या वर्गीकरणात ठेवण्यात आले होते; १९६७मध्ये ''Kunbi caste''चा संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत समावेश करण्यात आला.<ref name="Thorat2002"/> या निर्णयाचे महत्त्व तिलोरी कुणबींची प्राचीन उत्पत्ती, स्वतंत्र वंशावळ किंवा जातीय उगम सिद्ध करण्यात नसून, '''१९४२ ते १९६७ या कालखंडातील सरकारी जातीय व मागासवर्गीय वर्गीकरणाचा न्यायालयीन नोंदीद्वारे उपलब्ध असलेला ऐतिहासिक पुरावा''' म्हणून आहे.<ref name="Thorat2002"/> === १९६६मधील न्यायालयीन संदर्भ === तिलोरी कुणबींच्या प्रशासकीय वर्गीकरणाच्या संदर्भात ''Ashok Krishnarao Dhote v. Dean, Medical College, Nagpur'' हा मुंबई उच्च न्यायालयाचा १७ ऑक्टोबर १९६६ रोजीचा निर्णय महत्त्वाचा आहे. या प्रकरणात शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयातील प्रवेशासाठी इतर मागासवर्गीयांसाठी असलेल्या आरक्षणाच्या संदर्भात महाराष्ट्र शासनाने मान्य केलेल्या जाती व समुदायांच्या यादीचा विचार करण्यात आला. निर्णयात ''Kunbi Tilori (in Ratnagiri District)'' या संज्ञेचा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Dhote1966">{{cite journal |title=Ashok Krishnarao Dhote v. Dean, Medical College, Nagpur & Ors. |journal=Bombay Law Reporter |volume=69 |year=1967 |page=603 |url=https://indiankanoon.org/doc/1707367/ }}</ref> न्यायालयाने महाराष्ट्र राज्यासाठी लागू असलेल्या ''Other Backward Classes (Caste Basis) for Maharashtra State'' या यादीचा विचार करताना अनुक्रमांक ८७वर ''Kunbi Tilori (in Ratnagiri District)'' या जातीचा समावेश असल्याची नोंद केली. त्याच परिच्छेदात न्यायालयाने या यादीत इतर कोणत्याही कुणबी जातीचा समावेश असल्याचे त्यांच्यासमोर दाखविण्यात आले नसल्याचेही नमूद केले.<ref name="Dhote1966"/> न्यायालयाने पुढे असेही नमूद केले की, याच प्रकरणातील याचिकाकर्त्याने स्वतःला ''Kunbi'' जातीतला असल्याचे सांगितले होते; मात्र महाराष्ट्र शासनाच्या त्या वेळच्या यादीत ''Kunbi Tilori (in Ratnagiri District)'' या नोंदीशिवाय ''Kunbi'' या सामान्य संज्ञेचा इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत समावेश असल्याचा अधिकृत पुरावा न्यायालयासमोर उपलब्ध नव्हता. त्यामुळे याचिकाकर्त्याला त्या वेळच्या नियमांनुसार इतर मागासवर्गीयांसाठी राखीव प्रवेशाचा हक्क नव्हता, असा न्यायालयाचा निष्कर्ष होता.<ref name="Dhote1966"/> या निर्णयाचे तिलोरी कुणबींच्या इतिहासाच्या दृष्टीने महत्त्व असे की, '''१९६६मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ''Kunbi Tilori'' ही संज्ञा महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत इतर मागासवर्गीयांच्या जातीय यादीत स्वतंत्रपणे नोंदलेली होती''', याला न्यायालयीन निर्णयाचा थेट आधार मिळतो. तथापि, या प्रशासकीय नोंदीवरून तिलोरी कुणबींची इतर कुणबींपेक्षा स्वतंत्र प्राचीन जातीय उत्पत्ती किंवा वंशावळ सिद्ध होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="Dhote1966"/> === तिलोरी कुणबी आणि सामाजिक ओळख === ''Tilori Kunbi'' ही संज्ञा उपलब्ध ऐतिहासिक नोंदींमध्ये विशेषतः रत्‍नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित सामाजिक आणि प्रशासकीय ओळख म्हणून आढळते. १९६६ च्या मुंबई उच्च न्यायालयाच्या निर्णयात ''Kunbi Tilori (in Ratnagiri District)'' या संज्ञेची अधिकृत प्रशासकीय यादीतील नोंद स्पष्टपणे नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="Dhote1966"/> तिलोरी कुणबींच्या सामाजिक इतिहासाचा अभ्यास करताना ''Tilori'', ''Kunbi'', ''Kanbi'' आणि ''Maratha-Kunbi'' यांसारख्या संज्ञांचा वापर वेगवेगळ्या काळात आणि प्रदेशांत वेगवेगळ्या संदर्भात झाल्याचे लक्षात घेणे आवश्यक आहे. प्रशासकीय वर्गीकरणातील एखादी संज्ञा आणि त्या समुदायाची सामाजिक स्वयंओळख यांना एकच मानता येत नाही. त्यामुळे तिलोरी कुणबींच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना सरकारी वर्गीकरणाबरोबरच स्थानिक सामाजिक ओळख, विवाहपद्धती, बोली, जमीनधारणा, ग्रामव्यवस्था, व्यवसाय आणि इतर समकालीन ऐतिहासिक स्रोतांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. उपलब्ध सरकारी नोंदी तिलोरी कुणबी ही रत्‍नागिरीशी संबंधित स्वतंत्र प्रशासकीय संज्ञा म्हणून वापरली गेल्याचे दाखवतात; मात्र त्या नोंदी स्वतःहून तिच्या प्राचीन जातीय उत्पत्तीचा अंतिम पुरावा ठरत नाहीत.<ref name="Dhote1966"/> === तिलोरी कुणबी आणि रत्‍नागिरी === रत्‍नागिरी जिल्ह्याशी तिलोरी कुणबी या संज्ञेचा विशेष प्रशासकीय संबंध विसाव्या शतकाच्या मध्यातील सरकारी नोंदींमध्ये स्पष्टपणे दिसून येतो. २३ एप्रिल १९४२ च्या मुंबई सरकारच्या ठरावात अनुसूची अ मधील मध्यमवर्गीय समुदायांच्या यादीत ''Kunbi (Except Tilori Kunbi in Ratnagiri district)'' अशी नोंद करण्यात आली होती. त्याच ठरावातील इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत ''Kunbi Tilori in Ratnagiri district'' अशी स्वतंत्र नोंद करण्यात आली होती. हीच वर्गीकरणपद्धती १ नोव्हेंबर १९५०, २९ ऑक्टोबर १९५६ आणि २१ नोव्हेंबर १९६१ च्या पुढील सरकारी ठरावांमध्येही कायम राहिली.<ref name="Thorat2002"/> १३ ऑक्टोबर १९६७ च्या महाराष्ट्र शासनाच्या नव्या वर्गीकरणात ''Kunbi caste'' ही संज्ञा इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत अनुक्रमांक ८३वर समाविष्ट करण्यात आली. या बदलाच्या संदर्भात मुंबई उच्च न्यायालयाने २००२ च्या निर्णयात नमूद केले की १९६७पर्यंत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील तिलोरी कुणबींना इतर मागासवर्गीय म्हणून स्वतंत्रपणे वर्गीकृत केले जात होते, तर इतर भागांतील कुणबींना मध्यमवर्गीय समुदायाच्या वर्गात ठेवले जात होते; १९६७मध्ये कुणबी जातीचा संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत समावेश करण्यात आला.<ref name="Thorat2002"/> या प्रशासकीय नोंदी तिलोरी कुणबी ही संज्ञा रत्‍नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित स्वतंत्र प्रशासकीय वर्गीकरण म्हणून वापरली गेल्याचा महत्त्वपूर्ण पुरावा देतात. मात्र या नोंदींच्या आधारे तिलोरी कुणबींचे प्राचीन मूळ, एखाद्या विशिष्ट राजवंशाशी असलेले नाते किंवा इतर कुणबींपेक्षा वेगळी जैविक वंशपरंपरा निश्चित करता येत नाही. सरकारी वर्गीकरणाचा पुरावा आणि समुदायाच्या प्राचीन सामाजिक उत्पत्तीचा पुरावा यांमध्ये भेद करणे आवश्यक आहे.<ref name="Thorat2002"/> === तिलोरी कुणबी आणि भाषिक अभ्यास === तिलोरी कुणबींच्या सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासात दक्षिण कोकणातील बोलीभाषांचा अभ्यास हा पूरक स्रोत ठरतो. अमृत माधव घाटगे यांनी १९६३ ते १९७६ या कालखंडात ''मराठी बोलींचे सर्वेक्षण'' हा भाषिक सर्वेक्षण प्रकल्प राबविला. या प्रकल्पांतर्गत ''Kunbi of Mahad'' हा महाड परिसरातील कुणबी बोलीचा स्वतंत्र अभ्यास १९६६मध्ये प्रकाशित करण्यात आला.<ref name="SurveyDialectsMarathi"/> महाडच्या कुणबी बोलीचा हा अभ्यास तिलोरी कुणबींच्या सरकारी वर्गीकरणाचा थेट पुरावा नाही. त्याचे महत्त्व महाड परिसरातील कुणबी समाजाच्या भाषिक स्वरूपाचे स्वतंत्र दस्तऐवजीकरण झाले असल्यामध्ये आहे. त्यामुळे दक्षिण कोकणातील कुणबी समाजाच्या भाषिक विविधतेचा आणि प्रादेशिक सामाजिक इतिहासाचा अभ्यास करताना हा एक पूरक स्रोत म्हणून वापरता येतो.<ref name="SurveyDialectsMarathi"/> भाषिक साम्य आणि जातीय उत्पत्ती यांना एकच मानता येत नाही. एखाद्या समुदायाची स्वतंत्र बोली, भाषिक वैशिष्ट्ये किंवा विशिष्ट शब्दसंपत्ती यांवरून त्या समुदायाची प्राचीन वंशावळ किंवा निश्चित स्थलांतरमार्ग सिद्ध होत नाही. त्यामुळे महाडच्या कुणबी बोलीच्या अभ्यासाचा उपयोग प्रादेशिक भाषिक आणि सामाजिक इतिहास समजून घेण्यासाठी करणे अधिक योग्य ठरते. === आधुनिक महाराष्ट्रातील प्रशासकीय वर्गीकरण === आधुनिक महाराष्ट्रातील इतर मागासवर्गीयांच्या अधिकृत यादीत कुणबी या नोंदीखाली विविध संबंधित संज्ञांचा समावेश करण्यात आला आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या १३ मे २०२५ च्या अधिकृत यादीत कुणबी या नोंदीखाली लेवा कुणबी, लेवा पाटील, लेवा पाटीदार, मराठा कुणबी, कुणबी मराठा, तिलोरी कुणबी, टिलोरी कुणबी आणि टी. कुणबी अशा संज्ञांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="MaharashtraOBC2025">{{cite web |title=Other Backward Classes list — Government Resolution dated 13 May 2025 |url=https://gr.maharashtra.gov.in/Site/Upload/Government%20Resolutions/Marathi/20250513170904091534.pdf |publisher=Government of Maharashtra |date=13 May 2025 }}</ref> या आधुनिक प्रशासकीय यादीचा अर्थ या सर्व संज्ञांमागील समुदायांची ऐतिहासिक उत्पत्ती एकाच प्रक्रियेतून झाली आहे असा होत नाही. अशा शासकीय याद्या मुख्यतः प्रशासकीय, सामाजिक आणि आरक्षणविषयक वर्गीकरणासाठी तयार केल्या जातात. त्यामुळे केवळ या यादीतील एकत्रित नोंदींच्या आधारे एखाद्या समुदायाची प्राचीन उत्पत्ती, वंशावळ किंवा ऐतिहासिक सामाजिक संबंध निश्चित करता येत नाही.<ref name="MaharashtraOBC2025"/> === 'तिलोरी' आणि 'टिलोरी' या लेखनरूपांचा वापर === ऐतिहासिक आणि प्रशासकीय नोंदींमध्ये तिलोरी कुणबी या संज्ञेची इंग्रजी लेखनरूपे वेगवेगळी आढळतात. २००२ च्या मुंबई उच्च न्यायालयाच्या निर्णयात Kunbi Tilori in Ratnagiri district अशी नोंद करण्यात आली आहे. न्यायालयाने २३ एप्रिल १९४२ च्या सरकारी ठरावापासून २१ नोव्हेंबर १९६१पर्यंतच्या ठरावांमध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील तिलोरी कुणबींना इतर कुणबींपेक्षा स्वतंत्र प्रशासकीय वर्गात ठेवण्यात आल्याचे नमूद केले आहे. त्यानंतर १३ ऑक्टोबर १९६७ च्या शासन ठरावात कुणबी जात संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत समाविष्ट करण्यात आली.<ref name="Thorat2002"/> आधुनिक महाराष्ट्र शासनाच्या १३ मे २०२५ च्या अधिकृत यादीत तिलोरी कुणबी आणि टिलोरी कुणबी अशी दोन्ही लेखनरूपे आढळतात. त्यामुळे जुन्या किंवा आधुनिक सरकारी दस्तऐवजांचा संदर्भ देताना त्या-त्या मूळ दस्तऐवजात वापरलेले लेखनरूप कायम ठेवणे अधिक अचूक ठरते.<ref name="MaharashtraOBC2025"/> मराठी लेखनात मात्र एकसंधतेसाठी तिलोरी कुणबी ही संज्ञा वापरणे योग्य ठरते. एखाद्या ऐतिहासिक किंवा प्रशासकीय दस्तऐवजातील मूळ नोंद उद्धृत करताना त्यातील मूळ लेखनरूप संदर्भानुसार तसेच नमूद करता येते. अशा प्रकारे मराठीतील प्रचलित लेखन आणि प्राथमिक स्रोतांतील मूळ प्रशासकीय नोंद यांच्यात स्पष्ट फरक राखता येतो. === तिलोरी कुणबी : प्रशासकीय इतिहास आणि सामाजिक इतिहास यांतील फरक === तिलोरी कुणबींच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना सरकारी प्रशासकीय वर्गीकरण आणि व्यापक सामाजिक इतिहास यांच्यात स्पष्ट भेद करणे आवश्यक आहे. २३ एप्रिल १९४२ च्या मुंबई सरकारच्या ठरावात ''Kunbi (Except Tilori Kunbi in Ratnagiri district)'' अशी नोंद करण्यात आली होती, तर इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत ''Kunbi Tilori in Ratnagiri district'' अशी स्वतंत्र नोंद होती. हीच वर्गीकरणपद्धती १ नोव्हेंबर १९५०, २९ ऑक्टोबर १९५६ आणि २१ नोव्हेंबर १९६१ च्या पुढील सरकारी ठरावांमध्येही कायम राहिली.<ref name="Thorat2002"/> १३ ऑक्टोबर १९६७ च्या महाराष्ट्र शासनाच्या नव्या यादीत ''Kunbi caste'' ही नोंद इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत करण्यात आली. २००२ च्या मुंबई उच्च न्यायालयाच्या निर्णयानुसार, १९६७पर्यंत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील तिलोरी कुणबींना इतर मागासवर्गीय म्हणून स्वतंत्रपणे वर्गीकृत केले जात होते, तर राज्यातील इतर भागांतील कुणबींना मध्यमवर्गीय समुदायाच्या वर्गात ठेवले जात होते. १९६७मध्ये प्रथमच कुणबी जातीचा संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत समावेश करण्यात आला.<ref name="Thorat2002"/> या घटनाक्रमावरून तिलोरी कुणबी ही विसाव्या शतकातील सरकारी प्रशासकीय वर्गीकरणात रत्‍नागिरी जिल्ह्याशी संबंधित स्वतंत्रपणे नोंदविलेली संज्ञा होती, हे स्पष्ट होते. मात्र केवळ या प्रशासकीय नोंदींच्या आधारे तिलोरी कुणबी हे प्राचीन काळापासून इतर कुणबींपेक्षा स्वतंत्र जात होते, किंवा तिलोरी कुणबी समाजाची एकच प्राचीन वंशपरंपरा होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. प्रशासकीय वर्गीकरणाचा पुरावा आणि समुदायाच्या ऐतिहासिक उत्पत्तीचा पुरावा यांना स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="Thorat2002"/> === ऐतिहासिक महत्त्व === तिलोरी कुणबींच्या इतिहासाचे महत्त्व रत्‍नागिरीतील प्रादेशिक सामाजिक ओळख आणि राज्याच्या बदलत्या प्रशासकीय वर्गीकरणाच्या परस्परसंबंधात आहे. १९४२मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील तिलोरी कुणबींना इतर कुणबींपासून प्रशासकीयदृष्ट्या वेगळ्या वर्गात ठेवण्यात आले. हे वर्गीकरण १९५०, १९५६ आणि १९६१ च्या सरकारी ठरावांमध्ये कायम राहिले.<ref name="Thorat2002"/> १९६६ च्या ''Ashok Krishnarao Dhote v. Dean, Medical College, Nagpur'' या मुंबई उच्च न्यायालयाच्या निर्णयातही ''Kunbi Tilori (in Ratnagiri District)'' या संज्ञेचा इतर मागासवर्गीयांच्या यादीतील अनुक्रमांक ८७वरील नोंद म्हणून उल्लेख करण्यात आला होता. त्यामुळे १९६० च्या दशकाच्या मध्यापर्यंत ही संज्ञा प्रशासकीय नोंदींमध्ये वापरात असल्याचा न्यायालयीन पुरावा उपलब्ध आहे.<ref name="Dhote1966"/> यानंतर १३ ऑक्टोबर १९६७ च्या शासन ठरावाद्वारे ''Kunbi caste'' ही संज्ञा संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत समाविष्ट करण्यात आली. त्यामुळे तिलोरी कुणबींच्या प्रशासकीय इतिहासात १९४२ ते १९६१ या कालखंडातील स्वतंत्र वर्गीकरण, १९६० च्या दशकातील त्याची न्यायालयीन नोंद आणि १९६७नंतरचे व्यापक कुणबी वर्गीकरण हे महत्त्वाचे टप्पे ठरतात.<ref name="Thorat2002"/> या पार्श्वभूमीवर तिलोरी कुणबींचा अभ्यास हा केवळ एका उपसंज्ञेच्या इतिहासापुरता मर्यादित राहत नाही. तो रत्‍नागिरीतील प्रादेशिक सामाजिक ओळख, विसाव्या शतकातील मागासवर्गीयांचे सरकारी वर्गीकरण, राज्याच्या प्रशासकीय धोरणातील बदल आणि आधुनिक महाराष्ट्रातील जातीय वर्गीकरण यांच्या परस्परसंबंधांचा अभ्यास करण्यासाठी महत्त्वाचा ठरतो. == कुणबी बोली आणि भाषिक वैशिष्ट्ये == कोकणातील कुणबी समाजाच्या सामाजिक इतिहासात भाषेला महत्त्वाचे स्थान आहे. तथापि, ''कुणबी बोली'' ही संज्ञा संपूर्ण कोकणात एकाच भाषिक स्वरूपासाठी वापरली जाते असे मानणे योग्य नाही. उपलब्ध भाषावैज्ञानिक अभ्यासांमध्ये महाड परिसरातील कुणबींच्या भाषिक प्रकाराचा स्वतंत्र अभ्यास तसेच रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोलीचा स्वतंत्र अभ्यास आढळतो. त्यामुळे ''कुणबी बोली'' या संज्ञेचा वापर करताना तिचा प्रादेशिक आणि सामाजिक संदर्भ स्पष्ट करणे आवश्यक आहे.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/><ref name="Veer2022"/> === कुणबी बोलीची संकल्पना === ''कुणबी बोली'' ही संज्ञा कुणबी समाजाशी संबंधित विविध प्रादेशिक भाषिक प्रकारांसाठी वापरली जाते. भाषाशास्त्रीय अभ्यासात एखाद्या भाषिक प्रकाराचे स्वरूप केवळ त्याच्या बोलणाऱ्या समुदायाच्या सामाजिक ओळखीवर निश्चित होत नाही; त्याचे भौगोलिक वितरण, ध्वनिवैशिष्ट्ये, शब्दसंपदा, व्याकरण, वाक्यरचना आणि शेजारील भाषिक प्रकारांशी असलेले संबंध यांचाही विचार केला जातो. अमृत माधव घाटगे यांनी १९६३ ते १९७६ या कालखंडात ''A Survey of Dialects of Marathi'' हा भाषिक सर्वेक्षण प्रकल्प राबविला. या प्रकल्पाच्या अंतर्गत नऊ भाषिक प्रकारांचे स्वतंत्र पुस्तकात्मक अभ्यास प्रकाशित झाले. त्यामध्ये ''Kunbi of Mahad'' हा महाड परिसरातील कुणबी बोलीचा अभ्यास १९६६मध्ये प्रसिद्ध झाला. या मालिकेत दक्षिण कॅनरातील कोकणी, कुडाळी, कोचीन, काणकोणची कोकणी, ठाण्याची वारली, कासरगोडची मराठी, गोव्याची गावडी आणि डांगची भिली या भाषिक प्रकारांचेही स्वतंत्र अभ्यास प्रकाशित झाले होते.<ref name="SurveyDialectsMarathi"/> महाडच्या कुणबी बोलीचा स्वतंत्र भाषाशास्त्रीय अभ्यास झाल्यामुळे कुणबी समाजाशी संबंधित भाषिक विविधतेचा एक प्रादेशिक नमुना उपलब्ध होतो. त्याचप्रमाणे रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोलीवरील पुढील अभ्यासामुळे या प्रदेशातील कुणबी समाजाच्या भाषिक स्वरूपाचा स्वतंत्र विचार करता येतो.<ref name="Veer2022"/> कोकणातील ग्रामीण समाज, स्थानिक जीवनपद्धती, सामाजिक संबंध आणि सांस्कृतिक परंपरा यांचा विचार करताना भाषिक वैशिष्ट्ये हा एक पूरक घटक ठरतो. रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील ग्रामीण जीवनाच्या ऐतिहासिक व सांस्कृतिक संदर्भासाठी उपलब्ध स्थानिक साहित्याचाही उपयोग करता येतो. यावरून ''कुणबी बोली''चा अभ्यास हा केवळ जातीय समाजशास्त्राचा विषय नसून महाराष्ट्रातील प्रादेशिक भाषिक विविधता, ग्रामीण सामाजिक इतिहास आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्या अभ्यासाचाही एक भाग आहे. मात्र एखाद्या बोलीचा एखाद्या समुदायाशी असलेला संबंध हा त्या समुदायाच्या प्राचीन जातीय उत्पत्तीचा किंवा वंशावळीचा स्वतःपुरता निर्णायक पुरावा मानता येत नाही. === महाड परिसरातील कुणबी बोली === महाड परिसरातील कुणबी बोलीचा स्वतंत्र भाषिक अभ्यास अमृत माधव घाटगे यांनी केला. ''Kunbi of Mahad'' हा त्यांच्या ''A Survey of Marathi Dialects'' या मालिकेतील तिसरा खंड असून तो १९६६मध्ये प्रकाशित झाला. मराठी बोलींच्या सर्वेक्षणाच्या उपलब्ध नोंदींमध्ये या ग्रंथाचा समावेश आहे.<ref name="SurveyDialectsMarathi"/><ref>{{cite web |title=Publications |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |url=https://sahitya.marathi.gov.in/wp-content/uploads/2021/07/publications2021-07.pdf |format=PDF |access-date=2026-09-08 }}{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> महाडचा हा भाषिक प्रकार महाड परिसरातील कुणबी समाजाशी संबंधित असल्यामुळे सामाजिक ओळख आणि भाषिक विविधता यांच्या परस्परसंबंधाच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचा ठरतो. मात्र महाडमध्ये नोंदवलेला हा भाषिक प्रकार संपूर्ण रत्‍नागिरी, रायगड किंवा कोकणातील सर्व कुणबी समाजाची एकसमान बोली होती, असा निष्कर्ष उपलब्ध अभ्यासावरून काढता येत नाही. प्रादेशिक भौगोलिक परिस्थिती, स्थानिक भाषिक संपर्क आणि सामाजिक इतिहास यांनुसार भाषिक वैशिष्ट्यांमध्ये फरक असू शकतो.<ref name="घोलम2025">{{cite book |last=घोलम |first=अनंत नर्मदा सखाराम |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Kindle Direct Publishing |year=2025 }}</ref> === तिलोरी कुणबी बोली === रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी समाजाच्या भाषिक स्वरूपाचा स्वतंत्र अभ्यास सीमा राजेश वीर यांनी ''कोकणातील तिलोरी कुणबी बोली'' या लेखातून केला आहे. हा लेख ''भाषा आणि जीवन'' या मराठी भाषावैज्ञानिक नियतकालिकाच्या २०२२ च्या अंकात प्रकाशित झाला असून तो खंड ४०, अंक ३मध्ये पृष्ठ ७ ते १९ या दरम्यान प्रसिद्ध झाला आहे.<ref name="Veer2022">{{cite journal |last=वीर |first=सीमा राजेश |title=कोकणातील तिलोरी कुणबी बोली |journal=भाषा आणि जीवन |volume=40 |issue=3 |year=2022 |pages=7–19 }}</ref> या अभ्यासामुळे तिलोरी कुणबी बोलीचा विचार केवळ सामाजिक किंवा प्रशासकीय ओळखीच्या संदर्भात न करता स्वतंत्र भाषिक अभ्यासाच्या विषयाच्या रूपातही करता येतो. तिलोरी कुणबींच्या भाषिक स्वरूपाचा अभ्यास करताना रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील स्थानिक भाषिक वातावरण, प्रमाण मराठीचा प्रभाव आणि शेजारील कोकणी भाषिक प्रकार यांचा संदर्भ लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="Veer2022"/> === मराठीशी संबंध === महाड आणि दक्षिण कोकणातील कुणबी भाषिक प्रकारांचा अभ्यास मराठी भाषेच्या व्यापक प्रादेशिक भाषिक विविधतेच्या संदर्भात करण्यात आला आहे. अमृत माधव घाटगे यांच्या मराठी बोलींच्या सर्वेक्षणात ''Kunbi of Mahad''चा स्वतंत्र भाषिक प्रकार म्हणून समावेश करण्यात आला होता.<ref name="SurveyDialectsMarathi"/> मराठी आणि कोकणी यांच्यातील भाषिक संबंधांविषयी भाषाशास्त्रीय अभ्यासात विविध मते मांडली गेली आहेत. मराठी बोलींच्या सर्वेक्षणाच्या उपलब्ध ऐतिहासिक माहितीनुसार जॉर्ज अब्राहम ग्रिअर्सन यांच्या भाषिक वर्गीकरणात कोकणीचा मराठीशी संबंध जोडला गेला होता; त्यानंतर सुमित्रा मंगेश कात्रे यांच्या ''The Formation of Konkani'' या १९६६मधील अभ्यासात कोकणीच्या स्वतंत्र भाषिक स्वरूपाचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे कोकणातील एखाद्या कुणबी भाषिक प्रकाराला सरसकट ''मराठीची बोली'' किंवा ''कोकणीची बोली'' असे संबोधण्यापेक्षा संबंधित प्रदेशातील भाषिक वैशिष्ट्ये आणि उपलब्ध भाषाशास्त्रीय अभ्यास यांच्या आधारे त्याचे स्वरूप निश्चित करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="SurveyDialectsMarathi"/> कुणबी बोलींच्या अभ्यासातून कोकणातील सामाजिक आणि भाषिक विविधतेचा एक महत्त्वाचा पैलू समोर येतो. महाडची कुणबी बोली, रत्‍नागिरी-दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोली आणि इतर स्थानिक भाषिक प्रकार यांचा तुलनात्मक अभ्यास केल्यास प्रदेश, सामाजिक ओळख, भाषिक संपर्क आणि ग्रामीण सांस्कृतिक जीवन यांच्यातील परस्परसंबंध अधिक स्पष्टपणे समजून घेता येतात.<ref name="घोलम2025" /> === कोकणी भाषिक प्रभाव === कोकण हा मराठी आणि कोकणी या दोन्ही भाषिक परंपरांच्या संपर्कातील प्रदेश आहे. त्यामुळे दक्षिण कोकणातील विविध भाषिक प्रकारांवर शेजारील कोकणी भाषिक क्षेत्राशी झालेल्या संपर्काचा परिणाम झालेला असण्याची शक्यता भाषिक अभ्यासाच्या दृष्टीने महत्त्वाची ठरते. हा परिणाम शब्दसंपदा, उच्चार, ध्वनिवैशिष्ट्ये किंवा वाक्यरचनेच्या काही घटकांमध्ये दिसू शकतो; मात्र त्याचे स्वरूप प्रदेशानुसार वेगवेगळे असू शकते. एखाद्या विशिष्ट शब्दाचा, उच्चाराचा किंवा व्याकरणिक रचनेचा कोकणी प्रभाव म्हणून उल्लेख करण्यासाठी तुलनात्मक भाषाशास्त्रीय पुरावा आवश्यक असतो. त्यामुळे कोकणातील सर्व कुणबी बोलींवर कोकणीचा समान किंवा व्यापक प्रभाव आहे, असा निष्कर्ष प्रत्येक उपप्रदेशाच्या स्वतंत्र भाषिक अभ्यासाशिवाय काढणे योग्य ठरत नाही. महाड, रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील कुणबी भाषिक प्रकारांमध्ये काही साम्य आढळू शकते; परंतु त्यांचे भौगोलिक वितरण, स्थानिक भाषिक संपर्क आणि ऐतिहासिक विकास समान असल्याचे गृहीत धरता येत नाही. महाडच्या कुणबी बोलीचा स्वतंत्र अभ्यास अमृत माधव घाटगे यांनी केला असून रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोलीचा स्वतंत्र भाषिक अभ्यासही उपलब्ध आहे.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/><ref name="Veer2022"/> === स्थानिक शब्दसंपदा === बोलीभाषेच्या अभ्यासातील महत्त्वाचा घटक म्हणजे स्थानिक शब्दसंपदा. शेती, पाऊस, भातशेती, जलव्यवस्था, घररचना, शेतीची अवजारे, समुद्र, डोंगर, वनस्पती, प्राणी आणि ग्रामजीवनाशी संबंधित शब्दांमधून एखाद्या प्रदेशातील दैनंदिन जीवन, पर्यावरण आणि सांस्कृतिक अनुभवांचे भाषिक प्रतिबिंब दिसून येऊ शकते. कोकणातील ग्रामीण जीवनाचा अभ्यास करताना स्थानिक शब्दसंपदेचा संबंध पारंपरिक शेतीपद्धती, घररचना आणि ग्रामजीवनाशी जोडून पाहता येतो.<ref name="घोलम2025" /> महाडच्या कुणबी बोलीचा स्वतंत्र भाषिक अभ्यास अमृत माधव घाटगे यांच्या सर्वेक्षणात करण्यात आला आहे. या अभ्यासामुळे महाड परिसरातील कुणबी समाजाशी संबंधित भाषिक वैशिष्ट्ये आणि स्थानिक शब्दसंपदेचा अभ्यास करण्यासाठी स्वतंत्र स्रोत उपलब्ध होतो.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/> तिलोरी कुणबी बोलीच्या संदर्भात सीमा राजेश वीर यांच्या २०२२मधील अभ्यासामुळे रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील या भाषिक प्रकाराचा स्वतंत्र विचार करण्यास आधार मिळतो.<ref name="Veer2022"/> स्थानिक शब्दसंपदा सामाजिक आणि सांस्कृतिक इतिहासासाठी पूरक पुरावा देऊ शकते; मात्र एखादा शब्द केवळ एखाद्या विशिष्ट समुदायापुरता मर्यादित आहे किंवा त्याचा उगम एखाद्या विशिष्ट प्राचीन भाषेतच झाला आहे, असा निष्कर्ष केवळ त्या शब्दाच्या स्थानिक वापरावरून काढता येत नाही. अशा निष्कर्षांसाठी शब्दव्युत्पत्ती, तुलनात्मक भाषाशास्त्र, ऐतिहासिक नोंदी आणि संबंधित भाषांमधील समांतर शब्दरूपांचा स्वतंत्र अभ्यास आवश्यक असतो. === उच्चारवैशिष्ट्ये === प्रादेशिक बोलींच्या अभ्यासात प्रमाण भाषेच्या तुलनेत आढळणारे ध्वनी, स्वरांचे उच्चार, व्यंजनांचे उच्चार, शब्दांतील अक्षररचना आणि बोलण्याची लय यांचा विचार केला जातो. अमृत माधव घाटगे यांच्या भाषिक सर्वेक्षणात महाड परिसरातील कुणबी बोलीचा स्वतंत्र अभ्यास करण्यात आला आहे. त्यामुळे या बोलीच्या उच्चारवैशिष्ट्यांचा अभ्यास प्रमाण मराठीच्या तुलनेत भाषाशास्त्रीय पद्धतीने करता येतो.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/> तिलोरी कुणबी बोलीच्या संदर्भातही उच्चारवैशिष्ट्यांचा अभ्यास करताना रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील स्थानिक भाषिक वातावरण विचारात घेणे आवश्यक आहे. तिलोरी कुणबी बोलीवर उपलब्ध असलेल्या भाषाशास्त्रीय अभ्यासात या बोलीचा स्वतंत्र भाषिक प्रकार म्हणून विचार करण्यात आला आहे.<ref name="Veer2022"/> मात्र बोलीच्या विशिष्ट उच्चारवैशिष्ट्यांचे वर्णन करताना संबंधित भाषाशास्त्रीय अभ्यासातील उदाहरणे, ध्वनिलेखन आणि लिप्यंतर यांचा आधार घेणे आवश्यक आहे. उपलब्ध प्राथमिक अभ्यासात स्पष्टपणे नोंद नसलेली उच्चाररूपे अनुमानाने मांडणे योग्य ठरत नाही. त्यामुळे कुणबी बोलीच्या उच्चारवैशिष्ट्यांचा सविस्तर अभ्यास संबंधित भाषाशास्त्रीय स्रोतांच्या आधारेच करणे आवश्यक आहे. === व्याकरणाची वैशिष्ट्ये === बोलीभाषेचे व्याकरण प्रमाण भाषेपेक्षा पूर्णपणे स्वतंत्र असणे आवश्यक नसते. क्रियापदांची रूपे, विभक्तीप्रत्यय, सर्वनामे, लिंग आणि वचन, काळ, वाक्यरचना तसेच शब्दक्रम यांसारख्या घटकांमध्ये प्रादेशिक किंवा सामाजिक फरक आढळू शकतात. महाडच्या कुणबी बोलीच्या स्वतंत्र भाषिक वर्णनाचा उपयोग तिच्या व्याकरणात्मक वैशिष्ट्यांचा अभ्यास करण्यासाठी करता येतो. अमृत माधव घाटगे यांच्या महाडच्या कुणबी बोलीवरील अभ्यासामुळे या बोलीच्या भाषिक रचनेचा स्वतंत्र संदर्भ उपलब्ध होतो.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/> रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोलीच्या संदर्भात सीमा राजेश वीर यांचा २०२२मधील अभ्यासही महत्त्वाचा पूरक स्रोत आहे. या अभ्यासाच्या आधारे तिलोरी कुणबी बोलीच्या भाषिक वैशिष्ट्यांचा स्वतंत्र विचार करता येतो.<ref name="Veer2022"/> कुणबी बोलीचे व्याकरण प्रमाण मराठीपासून पूर्णपणे स्वतंत्र आहे किंवा ती स्वतंत्र भाषा आहे, असा निष्कर्ष केवळ तिच्या स्वतंत्र बोलीअभ्यासाच्या अस्तित्वावरून काढता येत नाही. तिच्या व्याकरणाचा विचार करताना प्रादेशिक मराठीचे स्वरूप, कोकणीशी असलेला भाषिक संपर्क आणि संबंधित प्रदेशातील इतर बोली यांचा तुलनात्मक अभ्यास करणे आवश्यक आहे. === शेती आणि बोलीभाषा === कुणबी समाजाच्या पारंपरिक कृषीजीवनाशी संबंधित शब्दसंपदा ही कोकणातील ग्रामीण भाषिक अभ्यासाचा एक महत्त्वाचा घटक ठरू शकते. भातशेती, नांगरणी, पेरणी, रोपलागवड, कापणी, धान्यसाठवण, जलव्यवस्था, पशुधन आणि शेतीची अवजारे यांसंबंधीचे स्थानिक शब्द त्या प्रदेशातील कृषीपद्धती आणि दैनंदिन जीवनाचे भाषिक प्रतिबिंब दर्शवू शकतात. कोकणातील ग्रामीण जीवनाच्या अभ्यासात शेती, घररचना, स्थानिक साधने आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंधही दिसून येतो.<ref name="घोलम2025" /> महाडच्या कुणबी बोलीचा स्वतंत्र भाषिक अभ्यास अमृत माधव घाटगे यांनी केला असून, त्या अभ्यासामुळे कृषी आणि ग्रामीण जीवनाशी संबंधित स्थानिक शब्दसंपदेचा भाषाशास्त्रीय संदर्भात अभ्यास करता येतो.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/> तथापि एखाद्या कृषीशब्दाची व्युत्पत्ती, त्याचे विशिष्ट भौगोलिक मूळ किंवा तो शब्द केवळ कुणबी समाजापुरताच मर्यादित असल्याचा निष्कर्ष केवळ स्थानिक वापरावरून काढता येत नाही. अशा निष्कर्षांसाठी तुलनात्मक भाषाशास्त्रीय अभ्यास, ऐतिहासिक शब्दकोश, संबंधित बोलींची उदाहरणे आणि उपलब्ध भाषिक नोंदींचा आधार आवश्यक असतो. === बोली आणि सामाजिक ओळख === भाषा ही सामाजिक आणि प्रादेशिक ओळखीचा एक घटक असू शकते. कुणबी समाजाशी संबंधित काही भाषिक प्रकारांना त्यांच्या बोलणाऱ्या समुदायाच्या सामाजिक ओळखीशी जोडून स्वतंत्रपणे अभ्यासण्यात आले आहे. महाड परिसरातील कुणबी बोलीचा अमृत माधव घाटगे यांनी केलेला अभ्यास आणि रत्‍नागिरी-दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोलीवरील सीमा राजेश वीर यांचा अभ्यास याची उदाहरणे आहेत.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/><ref name="Veer2022"/> मात्र भाषा आणि जातीय ओळख यांच्यात सरळ किंवा एकरेषीय संबंध असतोच असे नाही. एकाच सामाजिक समुदायातील लोक वेगवेगळ्या प्रदेशांमध्ये भिन्न भाषिक प्रकार वापरू शकतात. त्याचप्रमाणे एखादा भाषिक प्रकार एकापेक्षा अधिक सामाजिक समूहांकडून वापरला जाऊ शकतो. त्यामुळे केवळ एखाद्या व्यक्तीच्या बोलीवरून तिची जातीय ओळख निश्चित करणे भाषाशास्त्रीयदृष्ट्या योग्य ठरत नाही. कुणबी समाजाच्या सामाजिक इतिहासाचा अभ्यास करताना म्हणूनच बोलीभाषेचा विचार जमीन, शेती, स्थलांतर, ग्रामजीवन, स्थानिक सामाजिक संबंध आणि प्रादेशिक संस्कृती यांच्या व्यापक संदर्भात करणे अधिक उपयुक्त ठरते. === प्रमाण मराठीचा प्रभाव === शिक्षण, मुद्रण, प्रशासन, प्रसारमाध्यमे, शहरीकरण आणि स्थलांतर यांच्या विस्तारामुळे महाराष्ट्रातील अनेक प्रादेशिक भाषिक प्रकारांवर प्रमाण मराठीचा प्रभाव वाढला आहे. शाळा, सरकारी कार्यालये, मुद्रित माध्यमे आणि आधुनिक संप्रेषणाच्या साधनांमध्ये प्रमाण मराठीचा वापर वाढल्यामुळे काही स्थानिक बोलींचा दैनंदिन वापर विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये कमी होण्याची शक्यता आहे. भाषिक सर्वेक्षणांमध्ये महाराष्ट्रातील विविध भाषिक प्रकारांची नोंद करण्यात आली आहे. Survey of Dialects of Marathi Languageच्या माहितीनुसार महाराष्ट्रातील भाषिक विविधतेच्या अभ्यासात अनेक प्रादेशिक भाषिक प्रकारांचा स्वतंत्र विचार करण्यात आला आहे आणि सर्व भाषिक प्रकारांना मराठीच्या बोली म्हणून वर्गीकृत करता येत नाही, असे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="SurveyDialectsMarathi"/> यामुळे कुणबी समाजाशी संबंधित भाषिक प्रकारांचा अभ्यास करताना त्यांना पूर्वनिर्धारितपणे प्रमाण मराठीच्या बोली म्हणून किंवा स्वतंत्र भाषा म्हणून वर्गीकृत करण्याऐवजी संबंधित प्रदेशातील उपलब्ध भाषाशास्त्रीय पुरावे, भाषिक रचना, भौगोलिक वितरण आणि इतर भाषांशी असलेला संपर्क यांचा विचार करणे आवश्यक ठरते. === आधुनिक भाषिक बदल === कोकणातील कुणबी समाजाशी संबंधित भाषिक प्रकारांवर आधुनिक शिक्षण, शहरीकरण, स्थलांतर, प्रसारमाध्यमे आणि प्रमाण मराठीच्या वाढत्या वापराचा परिणाम होत आहे. इंग्रजीच्या वाढत्या वापरामुळेही विशेषतः शिक्षण, रोजगार आणि शहरी व्यवहारांच्या क्षेत्रात भाषिक वापराच्या स्वरूपात बदल होत आहेत. या प्रक्रियेमुळे घरगुती आणि स्थानिक व्यवहारांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या काही प्रादेशिक भाषिक प्रकारांचा वापर विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये कमी होण्याची शक्यता आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील तिलोरी बोलीच्या संदर्भात स्थानिक शब्दसंपदेचे संकलन आणि बोलीच्या सांस्कृतिक दस्तऐवजीकरणाचे प्रयत्न झाल्याचे समकालीन वृत्तांतांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. चिपळूण, संगमेश्वर आणि राजापूर परिसरात तिलोरी बोलीशी संबंधित शब्दसंपदेचे संकलन करण्यात आल्याचे या वृत्तांतात म्हटले आहे.<ref name="TiloriWords2019">{{cite web |title=तिलोरी बोलीतले नऊ हजार शब्द संकलित |url=https://www.esakal.com/amp/kokan/tilori-language-900-words-collection-174832 |publisher=ई-सकाळ |date=6 March 2019 }}</ref> या वृत्तांतानुसार सुमारे नऊ हजार शब्द, सुमारे साठ गाणी आणि काही म्हणी संकलित करण्यात आल्याचे नमूद आहे.<ref name="TiloriWords2019"/> या प्रकारचे स्थानिक संकलन तिलोरी बोलीच्या शब्दसंपदेचे आणि लोकसाहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. मात्र या संकलनातील सामग्रीचा उपयोग संपूर्ण रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील किंवा संपूर्ण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोलीचे प्रतिनिधिक स्वरूप म्हणून करताना संबंधित भाषाशास्त्रीय अभ्यासाचा आधार घेणे आवश्यक आहे. === बोलीचे संवर्धन === बोलीभाषांच्या दस्तऐवजीकरणासाठी शब्दसंग्रह, म्हणी, लोकगीते, लोककथा, पारंपरिक संभाषणे आणि स्थानिक भाषिक नमुने यांचे संकलन महत्त्वाचे ठरते. अशा सामग्रीतून एखाद्या प्रदेशातील दैनंदिन जीवन, कृषीपद्धती, सामाजिक संबंध आणि सांस्कृतिक परंपरांचे भाषिक स्वरूप नोंदवता येते. कोकणातील ग्रामीण जीवन, शेती आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचा अभ्यास करताना अशा भाषिक सामग्रीला पूरक ऐतिहासिक-सांस्कृतिक स्रोत म्हणूनही पाहता येते.<ref name="घोलम2025" /> तिलोरी बोलीच्या संदर्भात स्थानिक पातळीवर शब्दसंपदा, गीते आणि म्हणी यांचे संकलन झाल्याची नोंद उपलब्ध आहे.<ref name="TiloriWords2019"/> भाषिक संवर्धनाच्या दृष्टीने अशा स्थानिक प्रयत्नांना शास्त्रीय भाषिक सर्वेक्षण, ध्वनिमुद्रण, लिप्यंतरण, शब्दकोश निर्मिती आणि डिजिटल संग्रह यांची जोड मिळाल्यास बोलीभाषेच्या पुढील अभ्यासासाठी अधिक व्यापक स्रोतसामग्री उपलब्ध होऊ शकते. विशेषतः वृद्ध पिढीकडे उपलब्ध असलेली स्थानिक शब्दसंपदा, म्हणी, लोकगीते आणि पारंपरिक भाषिक वापर यांचे दस्तऐवजीकरण केल्यास भाषिक आणि सांस्कृतिक वारशाच्या नोंदी जतन करण्यास मदत होऊ शकते. === कुणबी बोलींचा तुलनात्मक अभ्यास === महाडची कुणबी बोली आणि रत्‍नागिरी-दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोली यांचा उल्लेख एकाच व्यापक संदर्भात होत असला तरी हे दोन्ही भाषिक प्रकार समान आहेत असे गृहीत धरता येत नाही. अमृत माधव घाटगे यांचा अभ्यास महाड परिसरातील कुणबी बोलीवर केंद्रित आहे, तर सीमा राजेश वीर यांचा २०२२मधील अभ्यास रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोलीशी संबंधित आहे.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/><ref name="Veer2022"/> या दोन्ही भाषिक प्रकारांचा तुलनात्मक अभ्यास करताना ध्वनिवैशिष्ट्ये, शब्दसंपदा, व्याकरण, वाक्यरचना, स्थानिक भाषिक संपर्क आणि भौगोलिक वितरण या घटकांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. भौगोलिक जवळीक किंवा सामाजिक साम्य यांवरून दोन बोलींचे भाषिक स्वरूप समान असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही. महाड, रायगड, रत्‍नागिरी आणि दक्षिण कोकणातील कुणबी समाजाशी संबंधित भाषिक प्रकारांचा तुलनात्मक अभ्यास केल्यास त्यांच्या भाषिक साम्यांबरोबरच प्रादेशिक फरकही अधिक स्पष्ट होऊ शकतात. मात्र अशा तुलनात्मक निष्कर्षांसाठी संबंधित बोलींच्या प्रत्यक्ष भाषिक नमुन्यांचा आणि उपलब्ध भाषाशास्त्रीय अभ्यासांचा आधार आवश्यक आहे. === भाषिक इतिहास आणि कुणबी समाज === कुणबी समाजाशी संबंधित भाषिक प्रकारांचा इतिहास हा कोकणातील ग्रामीण समाजाच्या दीर्घकालीन भाषिक परिवर्तनाच्या संदर्भात पाहता येतो. कृषीप्रधान ग्रामजीवन, स्थानिक देवस्थान आणि लोकपरंपरा, बाजारपेठा, शेजारील भाषिक समुदायांशी संपर्क, स्थलांतर, शिक्षण आणि शहरीकरण या विविध प्रक्रियांचा भाषिक वापरावर परिणाम झाला असण्याची शक्यता आहे. कोकणातील ग्रामीण जीवन आणि कृषीसंस्कृतीच्या अभ्यासातून या भाषिक परिवर्तनाची सामाजिक पार्श्वभूमी समजण्यास पूरक संदर्भ मिळू शकतो.<ref name="घोलम2025" /> मात्र उपलब्ध भाषिक अभ्यासांवरून कुणबी बोलीची थेट प्राचीन किंवा मध्ययुगीन वंशावळ निश्चित करता येत नाही. त्याचप्रमाणे एखाद्या आधुनिक बोलीचे अस्तित्व हे त्या समुदायाच्या प्राचीन स्थलांतराचा थेट पुरावा मानता येत नाही. भाषिक इतिहास आणि सामाजिक इतिहास यांचा परस्पर संबंध असला तरी त्यांच्या निष्कर्षांसाठी भाषाशास्त्रीय, ऐतिहासिक आणि सामाजिक स्रोत स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे. === ऐतिहासिक आणि आधुनिक भाषिक अभ्यासांचे महत्त्व === महाडच्या कुणबी बोलीसाठी अमृत माधव घाटगे यांचा १९६६मधील अभ्यास हा कोकणातील कुणबी भाषिक प्रकाराच्या दस्तऐवजीकरणातील महत्त्वाचा स्रोत आहे. हा अभ्यास मराठीच्या बोलींच्या व्यापक सर्वेक्षणाच्या प्रकल्पाचा भाग होता.<ref name="SurveyDialectsMarathi"/><ref name="GhatgeKunbiMahad"/> तिलोरी कुणबी बोलीच्या संदर्भात सीमा राजेश वीर यांचा २०२२मधील अभ्यास आधुनिक काळातील महत्त्वाचा भाषाशास्त्रीय संदर्भ उपलब्ध करून देतो.<ref name="Veer2022"/> या दोन्ही स्रोतांचा एकत्रित विचार केल्यास कोकणातील कुणबी समाजाशी संबंधित भाषिक प्रकारांचा अभ्यास वेगवेगळ्या कालखंडांच्या संदर्भात करता येतो. एकीकडे १९६० च्या दशकातील शास्त्रीय बोली-सर्वेक्षणातून महाड परिसरातील भाषिक स्वरूपाचे दस्तऐवजीकरण झाले, तर दुसरीकडे २०२० च्या दशकातील अभ्यासातून रत्‍नागिरी-दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोलीचा स्वतंत्र विचार उपलब्ध झाला आहे. या दोन्ही अभ्यासांमधील काल, प्रदेश आणि अभ्यासपद्धतीतील फरक लक्षात घेऊनच त्यांची तुलना करणे आवश्यक आहे. === भाषिक नोंदींच्या मर्यादा === कुणबी बोलीविषयी उपलब्ध भाषिक स्रोतांचा वापर करताना काही मर्यादा लक्षात घेणे आवश्यक आहे. प्रथम, महाडची कुणबी बोली आणि रत्‍नागिरी-दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोली या स्वतंत्र प्रादेशिक भाषिक अभ्यासांचे विषय आहेत. त्यामुळे दोन्ही भाषिक प्रकारांचे स्वरूप एकसमान आहे असे गृहीत धरता येत नाही. दुसरे, एखाद्या बोलीचा विशिष्ट सामाजिक समुदायाशी संबंध असला तरी त्या बोलीच्या आधारे त्या समुदायाची जातीय उत्पत्ती किंवा प्राचीन वंशपरंपरा निश्चित करता येत नाही. तिसरे, मराठी, कोकणी आणि त्यांच्या विविध प्रादेशिक भाषिक प्रकारांमधील संबंध ऐतिहासिक आणि भाषाशास्त्रीयदृष्ट्या गुंतागुंतीचे आहेत.<ref name="SurveyDialectsMarathi"/> त्यामुळे कुणबी बोलीची उत्पत्ती अमुक एका प्राचीन भाषेपासून झाली, सर्व कुणबी समाज एकच बोली बोलतो किंवा तिलोरी कुणबी बोली ही संपूर्ण कोकणातील एकमेव कुणबी बोली आहे, अशी निश्चित विधाने उपलब्ध भाषिक पुराव्यांच्या आधारे करता येत नाहीत. अशा निष्कर्षांसाठी विविध प्रदेशांतील भाषिक नमुने, ऐतिहासिक नोंदी आणि तुलनात्मक भाषाशास्त्रीय अभ्यास आवश्यक आहेत. === कोकणातील कुणबी बोलींचे भाषिक महत्त्व === कोकणातील कुणबी बोलींचे महत्त्व केवळ सामाजिक ओळखीच्या संदर्भापुरते मर्यादित नसून त्या प्रदेशातील भाषिक विविधतेच्या दस्तऐवजीकरणातही आहे. महाडमधील कुणबी बोलीचा १९६६मधील स्वतंत्र भाषिक अभ्यास आणि रत्‍नागिरी-दक्षिण कोकणातील तिलोरी कुणबी बोलीवरील २०२२मधील अभ्यास यांमुळे कुणबी समाजाशी संबंधित दोन वेगवेगळ्या प्रादेशिक भाषिक संदर्भांची नोंद उपलब्ध झाली आहे.<ref name="GhatgeKunbiMahad"/><ref name="Veer2022"/> या भाषिक अभ्यासांमधून कोकणातील ग्रामीण जीवन, कृषी संस्कृती आणि स्थानिक शब्दसंपदेच्या अभ्यासाला पूरक सामग्री मिळते. त्यामुळे कुणबी समाजाच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना जमीन, शेती, लोकसंख्या, महसूल आणि प्रशासकीय नोंदींबरोबरच उपलब्ध भाषिक दस्तऐवजीकरणाचाही विचार करता येतो. == सामाजिक रचना == कोकणातील कुणबी समाजाची सामाजिक रचना कुटुंब, कुळ, देवक, विवाहसंबंध, नातेसंबंध, ग्रामजीवन आणि स्थानिक सामाजिक संस्थांशी संबंधित होती. मात्र कोकणातील कुणबी समाज एकसंध सामाजिक घटक होता असे मानता येत नाही. रत्‍नागिरी, रायगड, सावंतवाडी, महाड आणि उत्तर कोकणातील कुणबी समाजांच्या सामाजिक जीवनावर स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, कृषीव्यवस्था, ग्रामरचना आणि प्रादेशिक परंपरांचा प्रभाव होता. ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमध्ये कोकणातील विविध समुदायांच्या सामाजिक आणि ग्रामीण जीवनाचे वर्णन आढळते. रत्‍नागिरी आणि सावंतवाडीच्या गॅझेटियरमध्ये लोकसंख्या, ग्रामीण जीवन, शेती आणि सामाजिक समूहांची माहिती नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> नंतरच्या मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये महाराष्ट्रातील विविध समुदायांच्या सामाजिक रचना, कुटुंबव्यवस्था, विवाहपद्धती, नातेसंबंध आणि सांस्कृतिक परंपरांचा स्वतंत्र अभ्यास करण्यात आला आहे.<ref name="PeopleIndiaMaharashtra2004">{{cite book |editor-last=Singh |editor-first=K. S. |title=People of India: Maharashtra |volume=30 |publisher=Anthropological Survey of India |location=New Delhi |year=2004 }}</ref> कोकणातील ग्रामीण जीवनाच्या संदर्भात कुटुंब, शेती, ग्रामसंस्था, स्थानिक परंपरा आणि सामाजिक संबंध यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. या ग्रामीण-सांस्कृतिक संदर्भांचा अभ्यास करण्यासाठी उपलब्ध स्थानिक इतिहास आणि ग्रामीण जीवनावरील साहित्य पूरक स्रोत म्हणून वापरता येते.<ref name="घोलम2025" /> === कुटुंब === कुणबी समाजातील पारंपरिक सामाजिक जीवनात कुटुंब ही महत्त्वाची सामाजिक आणि आर्थिक संस्था होती. कृषीप्रधान अर्थव्यवस्थेमुळे कुटुंबातील विविध सदस्यांचा शेतीच्या कामांमध्ये सहभाग असे. ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमधील ग्रामीण जीवनाच्या वर्णनांमध्ये कृषी कामांमध्ये कुटुंबाच्या सहभागाचे उल्लेख आढळतात.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> कुटुंबाची आर्थिक रचना जमीनधारणा, कुटुंबाचा आकार, शेतीचे स्वरूप, पशुधन आणि उपलब्ध संसाधने यांशी संबंधित होती. कृषी उत्पादनाबरोबरच पशुपालन, घरगुती कामे आणि स्थानिक रोजगार यांचा कुटुंबाच्या उपजीविकेत सहभाग असू शकत होता. त्यामुळे ग्रामीण कृषी समाजात कुटुंबाची भूमिका सामाजिक संबंधांबरोबरच आर्थिक जीवनाशीही जोडलेली होती.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> नंतरच्या मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये महाराष्ट्रातील विविध समुदायांमध्ये संयुक्त आणि विभक्त कुटुंबांचे प्रकार नोंदवण्यात आले आहेत. त्यामुळे संपूर्ण कुणबी समाजात एकच कुटुंबपद्धती प्रचलित होती असे मानणे योग्य नाही. कुटुंबव्यवस्थेचे स्वरूप प्रदेश, आर्थिक परिस्थिती आणि स्थानिक सामाजिक परंपरांनुसार बदलत असण्याची शक्यता होती.<ref name="PeopleIndiaMaharashtra2004"/> === कुळ === कुळ ही संकल्पना कुटुंबीय वंशपरंपरा, सामाजिक ओळख आणि विवाहसंबंधांच्या संदर्भात महत्त्वाची ठरते. महाराष्ट्रातील विविध ग्रामीण समाजांच्या सामाजिक रचनेत कुटुंबसमूह, आडनावे, वंशपरंपरा आणि विवाहनियम यांना स्थान असल्याचे मानववंशशास्त्रीय साहित्यात आढळते.<ref name="PeopleIndiaMaharashtra2004"/> काही कुणबी समुदायांमध्ये समान कुळ किंवा जवळच्या वंशसमूहातील विवाह टाळण्याची प्रथा आढळत असल्याचे तुलनात्मक मानववंशशास्त्रीय साहित्यात नमूद केले आहे. मात्र अशा प्रथा सर्व प्रदेशांतील कुणबी समाजाला समान प्रमाणात लागू होत्या असे गृहीत धरता येत नाही.<ref name="RussellHiralal1916"/> कुळ, गोत्र, देवक आणि आडनाव या संज्ञा सामाजिक संदर्भानुसार वापरल्या जात असल्यामुळे त्यांचे अर्थ सर्व प्रदेशांत समान असतीलच असे नाही. विशेषतः कोकणातील कुणबी समाजाचा अभ्यास करताना स्थानिक विवाहपद्धती, कुटुंबव्यवस्था, देवकपरंपरा, आडनावे आणि प्रादेशिक सामाजिक संकेत यांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. कोकणातील ग्रामीण कुटुंबव्यवस्था, स्थानिक परंपरा आणि सामाजिक जीवनाचा अभ्यास करताना स्थानिक इतिहास व ग्रामीण जीवनावरील स्रोत पूरक ठरू शकतात. रत्‍नागिरीतील ग्रामीण जीवनाच्या संदर्भात कुटुंब, शेती, ग्रामव्यवस्था आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचा परस्परसंबंधही अभ्यासता येतो.<ref name="घोलम2025" /> === देवक === कुणबी समाजाच्या सामाजिक आणि विवाहसंस्थेच्या संदर्भात देवक ही महत्त्वाची संकल्पना मानली जाते. देवक हे वनस्पती, वृक्ष, प्राणी, वस्तू किंवा अन्य प्रतीकाशी संबंधित कुलचिन्ह अथवा संरक्षक प्रतीकाच्या स्वरूपात आढळू शकते. महाराष्ट्रातील कुणबी समाजावरील मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये देवक, गोत्र, कुळ आणि विवाहनियम यांचा परस्परसंबंध नोंदवण्यात आला आहे.<ref name="PeopleIndiaMaharashtra2004"/> काही कुणबी उपसमूहांमध्ये समान देवक असलेल्या कुटुंबांमध्ये विवाह टाळण्याची प्रथा आढळत असल्याचे महाराष्ट्रातील मानववंशशास्त्रीय आणि गॅझेटियर नोंदींवरून दिसते. मात्र अशा विवाहनियमांचे स्वरूप प्रदेश आणि उपसमूहानुसार बदलत असल्यामुळे ते संपूर्ण कुणबी समाजाला समान प्रमाणात लागू होते असे मानता येत नाही.<ref>{{cite web |title=People of Maharashtra: Major Castes and Tribes |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/land_and_people/L%20%26%20P%20pdf/Chapter%20II/2%20Major%20Castes%20and%20Tribes.pdf |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> सावंतवाडी तालुक्यातील कुंकेरी गावाच्या संदर्भात १९६१ च्या जनगणनेअंतर्गत तयार करण्यात आलेल्या Village Survey Monographमध्ये कुणबी मराठा कुटुंबांच्या सामाजिक जीवनाचे वर्णन आढळते. या सर्वेक्षणाच्या प्रकाशनात स्थानिक सामाजिक प्रथा, कुटुंबव्यवस्था आणि सांस्कृतिक जीवनाचा स्वतंत्र विचार करण्यात आला आहे.<ref name="Kunkeri1966">{{cite report |title=Kunkeri Village Survey Monograph |publisher=Maharashtra Census Office |location=Bombay |year=1966 |series=Census of India, 1961 }}</ref> देवकाचा संबंध केवळ धार्मिक श्रद्धेशी मर्यादित नसून विवाहसंबंध आणि सामाजिक ओळख यांच्याशीही जोडलेला असल्याचे या प्रकारच्या नोंदींमधून दिसते. तथापि देवकाची नावे, त्यांच्याशी संबंधित प्रथा आणि विवाहनियम यांमध्ये स्थानिक फरक असू शकतात. === विवाह === कुणबी समाजातील विवाह हा कुटुंब, कुळ आणि विस्तारित नातेसंबंधांना जोडणारा महत्त्वाचा सामाजिक विधी होता. विवाह ठरविताना कुटुंबीय संबंध, कुळ, आडनाव, देवक आणि संबंधित सामाजिक नियमांचा विचार केला जात असल्याचे महाराष्ट्रातील मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांत आढळते.<ref name="PeopleIndiaMaharashtra2004"/> बॉम्बे प्रेसिडेन्सीतील कुणबी आणि संबंधित कृषक समुदायांच्या विवाहपद्धतींच्या वर्णनांमध्ये समान कुळातील विवाह टाळणे आणि काही ठिकाणी समान आडनाव किंवा देवक असलेल्या कुटुंबांमधील विवाहास प्रतिबंध असल्याचे उल्लेख आढळतात.<ref name="Poona1885">{{cite book |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Poona |volume=18 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1885 }}</ref> या विवाहनियमांमधून कुणबी समाजातील जातीय किंवा सामाजिक अंतर्विवाहाबरोबरच कुळ, देवक किंवा वंशसमूहाच्या पातळीवरील बहिर्विवाहाची प्रथा अस्तित्वात असल्याचे दिसते. मात्र या नियमांचे स्वरूप प्रदेश, उपसमूह आणि स्थानिक सामाजिक परंपरेनुसार बदलत होते. कोकणातील ग्रामीण जीवनाच्या संदर्भात विवाह हा केवळ दोन व्यक्तींमधील संबंध न राहता दोन कुटुंबे आणि त्यांच्या नातेसंबंधांना जोडणारी सामाजिक प्रक्रिया होती. रत्‍नागिरीतील ग्रामीण जीवन, कुटुंबव्यवस्था आणि स्थानिक सामाजिक परंपरांचा अभ्यास करताना अशा संबंधांचा विचार करणे आवश्यक ठरते.<ref name="घोलम2025" /> === नातेसंबंध === कुणबी समाजाच्या पारंपरिक ग्रामीण जीवनात रक्तसंबंध, विवाहसंबंध आणि शेजारधर्म यांना महत्त्व होते. विस्तारित कुटुंब, सासर-माहेरचे संबंध आणि इतर नातेसंबंध सामाजिक समारंभ आणि जीवनचक्रातील विधींमध्ये सक्रिय असत.<ref name="PeopleIndiaMaharashtra2004"/> जन्म, नामकरण, विवाह आणि मृत्यू यांसारख्या जीवनचक्रातील विधींमध्ये नातेवाईक आणि समाजातील इतर व्यक्तींचा सहभाग असे. अशा विधींमुळे कुटुंबांमधील सामाजिक संबंध दृढ होण्यास मदत होत असे. कोकणातील ग्रामीण समाजात कुटुंब, नातेसंबंध, शेती आणि ग्रामजीवन यांचा परस्पर संबंध असल्यामुळे सामाजिक जीवनाचा अभ्यास करताना या घटकांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="घोलम2025" /> === विवाहासंबंधी सामाजिक नियम === कुणबी समाजातील विवाहासाठी विविध सामाजिक नियम प्रचलित होते. समान कुळ किंवा देवकातील विवाह टाळणे, विशिष्ट नातेसंबंधांमध्ये विवाहास प्रतिबंध करणे आणि विवाहासाठी मान्य सामाजिक चौकट पाळणे यांचा उल्लेख महाराष्ट्रातील मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांत आढळतो.<ref name="PeopleIndiaMaharashtra2004"/> विवाहनियमांमध्ये उपसमूह आणि प्रदेशानुसार फरक असल्याचेही नोंदींवरून दिसते. काही कुणबी उपसमूहांमध्ये विधवा पुनर्विवाहाला मान्यता असल्याचे, तसेच काही समूहांमध्ये विवाहविच्छेदाची प्रथा अस्तित्वात असल्याचे मानववंशशास्त्रीय साहित्यात नमूद केले आहे. मात्र या प्रथा संपूर्ण कुणबी समाजासाठी समान होत्या असे मानता येत नाही.<ref name="MajorCastesTribes">{{cite web |title=People of Maharashtra: Major Castes and Tribes |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/land_and_people/L%20%26%20P%20pdf/Chapter%20II/2%20Major%20Castes%20and%20Tribes.pdf |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> म्हणून कुणबी समाजातील विवाहसंस्थेचा अभ्यास करताना प्रदेश, उपसमूह, आर्थिक स्थिती, स्थानिक सामाजिक परंपरा आणि कालखंड या घटकांचा विचार करणे आवश्यक आहे. ऐतिहासिक नोंदींमधील एखादी प्रथा संपूर्ण कुणबी समाजाचे सार्वत्रिक वैशिष्ट्य म्हणून मांडणे योग्य ठरणार नाही. === विधवा पुनर्विवाह आणि विवाहविच्छेद === कुणबी समाजातील काही उपसमूहांमध्ये विधवा पुनर्विवाहाला सामाजिक मान्यता असल्याचे मानववंशशास्त्रीय नोंदींमध्ये आढळते. त्याचप्रमाणे काही उपसमूहांमध्ये विवाहविच्छेदाची प्रथा अस्तित्वात असल्याचेही नोंदवण्यात आले आहे.<ref name="MajorCastesTribes"/> या प्रथांचे स्वरूप प्रदेश, उपसमूह, सामाजिक स्थान आणि कालखंडानुसार बदलत असल्याचे उपलब्ध नोंदींवरून दिसते. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट कुणबी उपसमूहात आढळणारी विधवा पुनर्विवाहाची किंवा विवाहविच्छेदाची प्रथा संपूर्ण कुणबी समाजाचे सार्वत्रिक वैशिष्ट्य म्हणून मांडता येत नाही. ऐतिहासिक विवाहसंस्थेचा अभ्यास करताना तत्कालीन सामाजिक नियम आणि आधुनिक काळातील कायदेशीर व सामाजिक व्यवस्था यांच्यात फरक करणे आवश्यक आहे. विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धातील किंवा आधुनिक कुणबी समाजातील विवाहपद्धती केवळ १९व्या शतकातील मानववंशशास्त्रीय वर्णनांच्या आधारे निश्चित करता येत नाहीत. === ग्रामजीवन === कोकणातील कुणबी समाजाचे पारंपरिक सामाजिक आणि आर्थिक जीवन गाव, शेती आणि स्थानिक सामाजिक संबंधांशी घट्टपणे जोडलेले होते. शेती, पाणी, देवस्थान, सण, बाजारपेठ, श्रमवाटप आणि परस्पर सहाय्य या घटकांमधून ग्रामीण समाजजीवनाची रचना विकसित होत असे.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> रत्‍नागिरी आणि सावंतवाडीच्या गॅझेटियरमध्ये ग्रामीण लोकांचे शेतीशी असलेले संबंध, कुटुंबव्यवस्था, विवाह, सामाजिक समारंभ, धार्मिक प्रथा आणि स्थानिक व्यवसाय यांचे वर्णन आढळते.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> गाव हे कृषी उत्पादनाचे केंद्र असण्याबरोबरच सामाजिक आणि धार्मिक व्यवहारांचेही केंद्र होते. ग्रामदेवता, देवस्थाने, जत्रा आणि विविध धार्मिक समारंभांमध्ये गावातील वेगवेगळे सामाजिक समूह सहभागी होत असत. त्यामुळे ग्रामजीवन हे केवळ शेतीच्या उत्पादनाशी संबंधित नसून सामाजिक आणि सांस्कृतिक संबंधांचेही महत्त्वाचे क्षेत्र होते. कोकणातील ग्रामीण जीवनाचा अभ्यास करताना कुटुंब, शेती, स्थानिक परंपरा, धार्मिक आचार आणि ग्रामसमुदाय यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेणे आवश्यक आहे. रत्‍नागिरीतील ग्रामीण जीवनाच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक संदर्भासाठी स्थानिक ग्रामीण जीवनावरील अभ्यासही पूरक ठरतात.<ref name="घोलम2025" /> === ग्रामसंस्था आणि परस्परावलंबन === पारंपरिक कोकणी ग्रामजीवनात कृषक आणि विविध सेवा देणाऱ्या समूहांमध्ये परस्परावलंबी संबंध अस्तित्वात होते. शेती आणि दैनंदिन ग्रामीण जीवनासाठी लोहार, सुतार, न्हावी, परीट, गुरव आणि इतर सेवा देणाऱ्या व्यक्ती किंवा समूहांची आवश्यकता असे. त्याबदल्यात त्यांना धान्य, उत्पन्नातील हिस्सा किंवा इतर पारंपरिक मोबदला मिळत असल्याचे ग्रामीण सामाजिक व्यवस्थेच्या वर्णनांमध्ये आढळते.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> अशा परस्परावलंबी संबंधांचे स्वरूप गाव, प्रदेश आणि स्थानिक जमीनव्यवस्थेनुसार बदलत होते. त्यामुळे महाराष्ट्रातील सर्व गावांमध्ये एकसारखी बलुतेदारी व्यवस्था अस्तित्वात होती असे सरसकट म्हणता येत नाही. विशेषतः कोकणातील जमीनव्यवस्था, खोतपद्धती, वतनव्यवस्था आणि स्थानिक ग्रामरचना यांचा स्वतंत्र संदर्भात विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> कोकणातील ग्रामजीवनात अशा परस्परावलंबी संबंधांचा परिणाम कृषी उत्पादन, स्थानिक सेवा, सामाजिक समारंभ आणि दैनंदिन व्यवहारांवर होत असे. त्यामुळे कुणबी समाजाच्या सामाजिक इतिहासाचा अभ्यास करताना केवळ जमीनधारणा किंवा शेतीपुरता विचार न करता ग्रामसंस्था आणि इतर ग्रामीण समूहांशी असलेले संबंध यांचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. === सामाजिक संघटना === पारंपरिक कुणबी समाजातील सामाजिक संबंध कुटुंब, कुळ, गाव आणि व्यापक सामाजिक समुदाय या विविध स्तरांवर विकसित झाले होते. विवाह, धार्मिक विधी, सामाजिक समारंभ आणि स्थानिक वादविवाद यांसारख्या प्रसंगी कुटुंबातील तसेच समुदायातील ज्येष्ठ व्यक्तींना भूमिका असू शकत होती. या सामाजिक संबंधांचे स्वरूप प्रदेश आणि स्थानिक परंपरेनुसार बदलत होते.<ref name="PeopleIndiaMaharashtra2004"/> महाराष्ट्रातील विविध समुदायांच्या मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये समुदायातील ज्येष्ठ व्यक्ती, कुटुंबसमूह किंवा स्थानिक सामाजिक संस्थांच्या माध्यमातून सामाजिक प्रश्न आणि वाद सोडवण्याच्या प्रथांचा उल्लेख आढळतो. तथापि प्रत्येक कुणबी गावात किंवा प्रत्येक उपसमूहात औपचारिक जातपंचायत अस्तित्वात होती, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढण्यासाठी स्वतंत्र स्थानिक पुराव्याची आवश्यकता आहे.<ref name="PeopleIndiaMaharashtra2004"/> कोकणातील सामाजिक जीवनाचा विचार करताना ग्रामसमुदाय, कुटुंबीय संबंध, धार्मिक परंपरा आणि परस्पर सहाय्य यांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे. रत्‍नागिरीतील ग्रामीण जीवनाच्या संदर्भात कुटुंब, शेती आणि स्थानिक सामाजिक-सांस्कृतिक संबंध यांचे परस्परसंबंधही महत्त्वाचे ठरतात.<ref name="घोलम2025" /> === पारंपरिक सामाजिक भूमिका === कुणबी समाजाची पारंपरिक सामाजिक आणि आर्थिक भूमिका प्रामुख्याने कृषी उत्पादनाशी संबंधित होती. जमीन कसणे, पिकांची लागवड, पशुधनाचे पालन आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील सहभाग हे त्यांच्या जीवनाचे महत्त्वाचे घटक होते. रत्‍नागिरी, कोलाबा आणि ठाणे या ऐतिहासिक जिल्ह्यांच्या गॅझेटियरमध्ये कुणबींचा कृषक समुदाय म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/><ref name="KolabaJanjira1883"/><ref name="Thana1882"/> कुणबींचे कृषीशी असलेले ऐतिहासिक संबंध महत्त्वाचे असले तरी कुणबी आणि शेतकरी या दोन संज्ञा समानार्थी मानता येत नाहीत. कृषक ही आर्थिक किंवा व्यवसायाधारित संज्ञा होती, तर कुणबी ही सामाजिक समुदायाची ओळख होती. त्यामुळे प्रत्येक कृषक कुणबी होता किंवा प्रत्येक कुणबी व्यक्ती केवळ शेतीवरच अवलंबून होती असे म्हणता येत नाही. कालांतराने कुणबी समाजातील व्यक्तींनी शेतीबरोबरच मजुरी, व्यापार, वाहतूक, सरकारी सेवा, लष्करी सेवा आणि इतर व्यवसाय स्वीकारल्याचे महाराष्ट्रावरील मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांत दिसून येते.<ref name="PeopleIndiaMaharashtra2004"/> === स्त्रियांची सामाजिक आणि आर्थिक भूमिका === कृषीप्रधान कुटुंबव्यवस्थेत स्त्रियांचा सामाजिक आणि आर्थिक सहभाग महत्त्वाचा होता. ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमधील ग्रामीण आणि कृषक जीवनाच्या वर्णनांमध्ये स्त्रिया आणि मुले शेतीशी संबंधित विविध कामांमध्ये सहभागी होत असल्याचे उल्लेख आढळतात.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> शेतीतील कामांबरोबरच घरगुती उत्पादन, पशुधनाची देखभाल, अन्नप्रक्रिया, धान्यसाठवण आणि धार्मिक-सामाजिक विधींमध्येही स्त्रियांचा सहभाग असू शकत होता. कृषीप्रधान कुटुंबात घरगुती आणि कृषी कामांमध्ये स्पष्ट विभाजन नसल्यामुळे कुटुंबाच्या उपजीविकेत स्त्रियांचे योगदान विविध स्वरूपाचे होते. कोकणातील ग्रामीण जीवनाच्या संदर्भात स्त्रियांची भूमिका समजून घेताना कुटुंबव्यवस्था, शेती, घरगुती अर्थव्यवस्था आणि धार्मिक-सांस्कृतिक परंपरा यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="घोलम2025" /> मात्र ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमधील स्त्रियांच्या भूमिकेविषयीची वर्णने तत्कालीन प्रशासकीय निरीक्षकांच्या दृष्टिकोनातून तयार झालेली असल्यामुळे त्यांना संपूर्ण कुणबी समाजातील स्त्रियांच्या जीवनाचे सार्वत्रिक किंवा अपरिवर्तनीय चित्र मानता येत नाही. प्रदेश, कुटुंबाची आर्थिक स्थिती, जमीनधारणा आणि सामाजिक परिस्थितीनुसार स्त्रियांच्या कामाच्या स्वरूपात फरक असण्याची शक्यता होती. === धार्मिक जीवन आणि सामाजिक रचना === कुणबी समाजातील पारंपरिक धार्मिक जीवनात ग्रामदेवता, स्थानिक देवता, कुटुंबीय देवता आणि हिंदू धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान होते. जन्म, विवाह आणि मृत्यू यांसारख्या जीवनचक्रातील विधींमध्ये धार्मिक श्रद्धा आणि सामाजिक संबंध यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. या प्रथा प्रदेश, उपसमूह आणि स्थानिक परंपरेनुसार बदलत असण्याची शक्यता होती.<ref name="MajorCastesTribes"/> देवक ही संकल्पना या संदर्भात विशेष महत्त्वाची ठरते. देवकाचा संबंध धार्मिक प्रतीकात्मकतेबरोबरच विवाहनियमांशी जोडलेला असल्यामुळे धार्मिक श्रद्धा आणि सामाजिक संस्था यांचे परस्परसंबंध स्पष्ट होतात. काही कुणबी उपसमूहांमध्ये समान देवक असलेल्या कुटुंबांमधील विवाह टाळण्याची प्रथा नोंदवली गेली आहे.<ref name="MajorCastesTribes"/> कोकणातील ग्रामीण जीवनात धार्मिक परंपरा या ग्रामसमुदायाच्या सामाजिक जीवनाशीही जोडलेल्या होत्या. ग्रामदेवता, देवस्थाने, जत्रा आणि धार्मिक समारंभ हे केवळ श्रद्धेचे विषय नसून सामाजिक सहभाग आणि सामुदायिक संबंध दृढ करणारे प्रसंगही होते. रत्‍नागिरीतील ग्रामीण जीवनाच्या अभ्यासात स्थानिक परंपरा, कुटुंबव्यवस्था, ग्रामजीवन आणि धार्मिक-सांस्कृतिक व्यवहार यांचा परस्परसंबंध विचारात घेता येतो.<ref name="घोलम2025" /> === सामाजिक स्तर आणि प्रादेशिक फरक === कुणबी समाजाच्या अंतर्गतही आर्थिक आणि सामाजिक स्थितीत फरक होते. जमीनधारणा, जमिनीची गुणवत्ता, कुटुंबाचा आकार, कृषी उत्पादन, पशुधन, गावातील सामाजिक स्थान, कर्ज आणि उपलब्ध आर्थिक साधने यांनुसार कुटुंबांच्या परिस्थितीत भिन्नता असू शकत होती. ब्रिटिशकालीन रत्‍नागिरी गॅझेटियरमध्ये ग्रामीण समाजातील विविध आर्थिक स्तर, कृषक, मजूर आणि इतर घटकांच्या परिस्थितीचे वर्णन आढळते. विवाह, सामाजिक समारंभ आणि कौटुंबिक खर्च यांमध्येही आर्थिक स्थितीनुसार फरक असल्याचे नोंदवले आहे.<ref>{{cite web |title=Ratnagiri and Savantvadi Gazetteer — Capitals and Capitalists |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/capitals1_capitalists.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra }}</ref> रत्‍नागिरीतील कुणबी समाजाच्या संदर्भात जमीनधारणा आणि कृषीव्यवस्थेतील स्थानानुसार आर्थिक स्थितीत फरक असल्याचे जमीन प्रशासनाच्या नोंदींमधूनही दिसते. काही कृषक वारसाहक्की हक्कांशी संबंधित होते, तर इतर कृषकांचे जमीन आणि महसूलव्यवस्थेशी संबंध वेगळ्या स्वरूपाचे होते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> त्यामुळे कुणबी समाजाला आर्थिकदृष्ट्या एकसमान समुदाय मानणे ऐतिहासिकदृष्ट्या योग्य ठरणार नाही. कोकणातील वेगवेगळ्या प्रदेशांमध्ये जमीन, शेती, बाजारपेठ, रोजगार आणि स्थानिक सामाजिक रचना यांतील फरकांमुळे कुणबी कुटुंबांच्या सामाजिक आणि आर्थिक स्थितीतही भिन्नता निर्माण झाली होती. === सावंतवाडीतील कुणबी सामाजिक रचना === सावंतवाडी आणि वेंगुर्ले परिसरातील कुणबींच्या सामाजिक रचनेचा अभ्यास करण्यासाठी १९६१ च्या जनगणनेअंतर्गत करण्यात आलेले कुंकेरी गावाचे सर्वेक्षण महत्त्वाचे ठरते. या सर्वेक्षणावर आधारित Village Survey Monographमध्ये कुणबी मराठ्यांची कुटुंबव्यवस्था, धार्मिक प्रथा, देवक, स्थानिक सामाजिक संबंध आणि ग्रामजीवनाचे विविध पैलू नोंदवण्यात आले आहेत.<ref name="Kunkeri1966"/> या सर्वेक्षणात कदंब किंवा कळंब या देवकाचा उल्लेख आढळतो. काही कुटुंबांना त्यांच्या पूर्वीच्या देवकाची माहिती किंवा स्मृती उपलब्ध नसल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kunkeri1966"/> या नोंदीवरून सामाजिक आणि सांस्कृतिक संस्था काळानुसार बदलू शकतात, तसेच काही परंपरांची स्मृती कमी होऊ शकते, असे दिसून येते. मात्र कुंकेरी गावातील या नोंदीवरून संपूर्ण सावंतवाडी किंवा कोकणातील सर्व कुणबी कुटुंबांमध्ये समान देवकपरंपरा होती असा निष्कर्ष काढता येत नाही. === सामाजिक परिवर्तन === विसाव्या शतकात शिक्षणाचा प्रसार, शहरीकरण, स्थलांतर, सरकारी प्रशासन, बाजारपेठांचा विस्तार, सुधारलेले दळणवळण आणि आधुनिक कायदे यांमुळे कुणबी समाजाच्या पारंपरिक सामाजिक आणि आर्थिक जीवनात बदल घडत गेले. रत्‍नागिरी आणि सावंतवाडीच्या गॅझेटियरमध्ये शिक्षण, दळणवळण, प्रशासन, व्यापार आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील बदलांचे वर्णन आढळते.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> या परिवर्तनाचा परिणाम विवाहसंस्था, कुटुंबव्यवस्था, व्यवसाय, शिक्षण आणि सामाजिक संघटनांवर झाला. तथापि या बदलांचा वेग आणि स्वरूप प्रदेशानुसार वेगवेगळे होते. १९६१ च्या जनगणनेअंतर्गत करण्यात आलेल्या कुंकेरी गावाच्या सर्वेक्षणात कुटुंबव्यवस्था, व्यवसाय, सामाजिक जीवन आणि सांस्कृतिक परंपरांचा स्वतंत्र अभ्यास करण्यात आला आहे.<ref name="Kunkeri1966"/> ग्रामीण भागातून मुंबई आणि इतर शहरी केंद्रांकडे होणाऱ्या स्थलांतरामुळे काही कुटुंबांच्या उत्पन्नाच्या स्रोतांमध्येही बदल झाला. १८८३ च्या कोलाबा गॅझेटियरमध्ये महाड आणि माणगाव परिसरातील काही कुणबी भात कापणीचा हंगाम संपल्यानंतर मुंबईकडे किंवा इतर रोजगाराच्या ठिकाणी जात असल्याचे नमूद केले आहे. काही जण हंगामी रोजगार करून पावसाळ्यापूर्वी आपल्या गावाकडे परतत असत. अशा रोजगारातून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा उपयोग बियाणे खरेदी आणि कुटुंबाच्या इतर गरजांसाठी केला जात असल्याचेही वर्णन आढळते.<ref name="KolabaPopulationCommunities">{{cite web |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba — Population and Communities |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Kolaba%20District/population_communities.html }}</ref> त्याच गॅझेटियरमध्ये काही कुणबी लष्कर, पोलीस आणि इतर सरकारी सेवांमध्ये प्रवेश करीत असल्याचेही नमूद केले आहे. मुंबईत रोजगार करणारे काही कुणबी आपल्या मूळ गावातील नातेवाईकांना पैसे पाठवत आणि गावातील जमीन व शेतीशी संबंध कायम ठेवत असल्याचे वर्णन आढळते.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> या प्रक्रियेमुळे काही कुटुंबांनी शेती कायम ठेवून शहरी किंवा हंगामी रोजगार स्वीकारला, तर काही कुटुंबांचे उत्पन्न हळूहळू शेतीबाहेरील रोजगाराशी अधिक जोडले गेले. ग्रामीण शेती आणि शहरी रोजगार यांच्यातील हा संबंध पुढील काळात कोकणातील सामाजिक आणि आर्थिक परिवर्तनाचा एक महत्त्वाचा घटक ठरला. मात्र हा बदल सर्व कुणबी कुटुंबांमध्ये समान प्रमाणात झाला असे मानता येत नाही. १८८३चा गॅझेटियर विशेषतः ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्यातील महाड आणि माणगाव परिसरातील नोंदी देतो. त्यामुळे त्या नोंदींचा उपयोग संबंधित प्रदेशातील कुणबींच्या स्थलांतर आणि रोजगारपद्धतीचा पुरावा म्हणून करणे योग्य आहे; परंतु त्यावरून संपूर्ण कोकणातील कुणबी समाजाच्या स्थलांतराचे सार्वत्रिक स्वरूप निश्चित करता येत नाही.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> कोकणातील ग्रामीण सामाजिक परिवर्तन समजून घेताना शेती, कुटुंब, स्थानिक परंपरा, स्थलांतर आणि बाहेरील रोजगार यांचा परस्परसंबंधही महत्त्वाचा ठरतो. रत्‍नागिरीतील ग्रामीण जीवनाच्या संदर्भातील स्थानिक ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक नोंदी या व्यापक परिवर्तनाला पूरक संदर्भ देतात.<ref name="घोलम2025" /> === आधुनिक काळातील सामाजिक ओळख === आधुनिक काळात कुणबी समाजाची सामाजिक ओळख पारंपरिक कुळ, देवक, ग्रामजीवन आणि कृषी व्यवसायापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. शिक्षणाचा प्रसार, शहरीकरण, विविध व्यवसायांचा स्वीकार, स्थलांतर आणि सामाजिक संस्थांमधील सहभाग यांमुळे समुदायाच्या सामाजिक आणि आर्थिक रचनेत काळानुसार बदल झाले. महाराष्ट्रातील विविध सामाजिक समूहांच्या अधिकृत अभ्यासांमध्येही पारंपरिक सामाजिक आणि आर्थिक रचनेतील या परिवर्तनाचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="MajorCastesTribes"/> या परिवर्तनामुळे पारंपरिक सामाजिक संस्था पूर्णपणे नष्ट झाल्या असे मानता येत नाही. काही कुटुंबांमध्ये कुळ, देवक, ग्रामदेवता आणि पारंपरिक विवाहनियम आजही सामाजिक आणि सांस्कृतिक ओळखीचा भाग असू शकतात; मात्र त्यांचे स्वरूप प्रदेश, कुटुंब आणि पिढीनुसार बदलू शकते. सावंतवाडी–वेंगुर्ले परिसरातील कुंकेरी गावाच्या सर्वेक्षणात कुणबी मराठा समाजातील देवक आणि संबंधित सामाजिक परंपरांच्या स्थानिक नोंदी करण्यात आल्या आहेत.<ref name="Kunkeri1966"/> आधुनिक सामाजिक ओळखीच्या निर्मितीत पारंपरिक कृषी व्यवसायाबरोबर शिक्षण, शहरी रोजगार, स्थलांतर आणि आधुनिक सामाजिक व आर्थिक संस्थांचाही प्रभाव पडला आहे. ग्रामीण जीवन आणि शहरी रोजगार यांच्यातील वाढत्या संबंधामुळे काही कुटुंबांच्या उपजीविकेच्या पद्धतींमध्येही बदल झाले. कोकणातील ग्रामीण जीवन, शेती, स्थलांतर आणि बदलत्या सामाजिक संबंधांचा अभ्यास करताना या प्रक्रियांचा परस्परसंबंध लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="घोलम2025" /> तथापि उपलब्ध ऐतिहासिक आणि सामाजिक अभ्यासांवरून आधुनिक कुणबी समाजातील सामाजिक परिवर्तनाचे एकसमान स्वरूप निश्चित करता येत नाही. प्रदेश, आर्थिक स्थिती, कुटुंबाची पार्श्वभूमी, शिक्षण आणि स्थलांतराचा अनुभव यांनुसार सामाजिक परिवर्तनाचे स्वरूप वेगवेगळे असू शकते. === सामाजिक रचनेच्या अभ्यासाच्या मर्यादा === कुणबी समाजाच्या सामाजिक रचनेविषयी उपलब्ध गॅझेटियर, जनगणना आणि मानववंशशास्त्रीय स्रोत हे त्यांच्या-त्यांच्या काळातील निरीक्षणे आणि अभ्यासपद्धतींवर आधारित आहेत. ब्रिटिशकालीन गॅझेटियर हे प्रामुख्याने प्रशासकीय स्वरूपाचे स्रोत असून त्यामध्ये लोकसंख्या, जमीन, शेती, व्यवसाय, सामाजिक समूह आणि स्थानिक संस्थांविषयी माहिती संकलित करण्यात आली होती.<ref name="RatnagiriGeneralIntroduction">{{cite web |title=Ratnagiri Gazetteer — General Introduction |publisher=Government of Maharashtra, Gazetteers Department |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/general_intro.html }}</ref> ब्रिटिशकालीन अधिकाऱ्यांनी केलेली जातीय आणि सामाजिक वर्णने तत्कालीन प्रशासकीय दृष्टिकोनातून तयार झाली असल्यामुळे त्यातील प्रत्येक सामाजिक प्रथा संपूर्ण कुणबी समाजाला किंवा संपूर्ण कोकण प्रदेशाला लागू होती असे मानता येत नाही. उदाहरणार्थ, १८८३ च्या कोलाबा गॅझेटियरमध्ये महाड आणि माणगाव परिसरातील काही कुणबींच्या हंगामी स्थलांतराची नोंद आढळते. ही नोंद त्या विशिष्ट प्रदेशातील सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीचा पुरावा म्हणून महत्त्वाची आहे; मात्र तिच्यावरून संपूर्ण कोकणातील कुणबी समाजाच्या स्थलांतराचे सार्वत्रिक स्वरूप निश्चित करता येत नाही.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> तसेच १९व्या शतकातील कुणबी या सामाजिक किंवा प्रशासकीय संज्ञेची व्याप्ती आणि आधुनिक काळातील कुणबी सामाजिक ओळख यांच्यात थेट समानता गृहीत धरता येत नाही. ऐतिहासिक वर्गीकरणाचा अभ्यास करताना त्या काळातील प्रशासकीय सीमा, जनगणनेची पद्धत, स्थानिक सामाजिक ओळख आणि संबंधित प्रदेशात वापरल्या गेलेल्या संज्ञा यांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. सामाजिक रचनेचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना गॅझेटियर, जनगणना, गाव-सर्वेक्षण मोनोग्राफ, जमीन व महसूल नोंदी, भाषिक अभ्यास आणि आधुनिक मानववंशशास्त्रीय संशोधन यांची तुलनात्मक चिकित्सा अधिक उपयुक्त ठरते. १९६१ च्या जनगणनेअंतर्गत कुंकेरी गावाचे स्वतंत्र सर्वेक्षण करण्यात आले होते. त्यामध्ये कुटुंब, व्यवसाय, आर्थिक स्थिती, सामाजिक जीवन आणि सांस्कृतिक जीवन यांची माहिती संकलित करण्यात आली होती.<ref name="Kunkeri1966"/> या सर्व स्रोतांचा वापर करताना वर्णनात्मक माहिती, प्रशासकीय वर्गीकरण आणि त्यातून काढले जाणारे ऐतिहासिक निष्कर्ष यांच्यात स्पष्ट भेद ठेवणे आवश्यक आहे. अशा तुलनात्मक पद्धतीमुळे कुणबी समाजाच्या सामाजिक रचनेतील सातत्य आणि परिवर्तन यांचा अधिक संतुलित आणि पुराव्याधारित अभ्यास करता येतो. === सामाजिक रचनेचे ऐतिहासिक महत्त्व === कोकणातील कुणबी समाजाची पारंपरिक सामाजिक रचना कुटुंब, कुळ, देवक, विवाह आणि ग्रामजीवन या परस्परसंबंधित संस्थांशी जोडलेली होती. कृषीप्रधान अर्थव्यवस्थेमुळे कुटुंब, जमीन आणि उपजीविका यांचे परस्परसंबंध सामाजिक जीवनात महत्त्वाचे होते. रत्‍नागिरी आणि ऐतिहासिक कोलाबा प्रदेशाच्या गॅझेटियरमध्ये कुणबींच्या कृषी जीवनासोबत जमीनधारणा, रोजगार आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी संबंधित सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/><ref name="KolabaPopulationCommunities"/> कुळ आणि देवक यांसारख्या सामाजिक संस्थांचा अभ्यास करताना स्थानिक आणि प्रत्यक्ष क्षेत्रीय नोंदींना विशेष महत्त्व प्राप्त होते. सावंतवाडी परिसरातील कुंकेरी गावाच्या १९६१ च्या ग्रामसर्वेक्षणात कुणबी मराठा समाजाच्या सामाजिक, धार्मिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे स्वतंत्र दस्तऐवजीकरण करण्यात आले होते.<ref name="Kunkeri1966"/> काळानुसार जमीनव्यवस्था, स्थलांतर, शिक्षण, शहरीकरण, रोजगाराच्या बदलत्या संधी आणि आधुनिक कायदे यांचा पारंपरिक सामाजिक संस्थांवर परिणाम झाला. महाड आणि माणगाव परिसरातील काही कुणबी कृषक भात कापणीचा हंगाम संपल्यानंतर मुंबईकडे किंवा इतर रोजगाराच्या ठिकाणी जात असल्याची १८८३ च्या कोलाबा गॅझेटियरमधील नोंद या ग्रामीण-नागरी संबंधांच्या ऐतिहासिक प्रक्रियेचे उदाहरण आहे. काही जण हंगामी रोजगारानंतर पावसाळ्यापूर्वी गावाकडे परतत असल्याचेही त्यात नमूद केले आहे.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> या प्रक्रियांमुळे कोकणातील कुणबी समाजाच्या सामाजिक जीवनात ग्रामीण शेती, हंगामी किंवा कायमस्वरूपी स्थलांतर, शहरी रोजगार आणि बदलत्या आर्थिक संबंधांचे परस्परसंघटन दिसून येते. काही कुटुंबांनी पारंपरिक शेतीशी संबंध कायम ठेवून बाहेरील रोजगार स्वीकारला, तर काहींच्या उपजीविकेचे स्वरूप कालांतराने अधिक वैविध्यपूर्ण झाले. तथापि हा बदल सर्व कुणबी कुटुंबांमध्ये किंवा सर्व कोकणी प्रदेशांत समान प्रमाणात झाला असे मानता येत नाही. कोकणातील कुणबी समाजाच्या सामाजिक इतिहासाचा अभ्यास करताना ऐतिहासिक गॅझेटियर, जनगणना नोंदी, ग्रामसर्वेक्षण मोनोग्राफ, जमीन व महसूलविषयक अभिलेख, भाषिक अभ्यास आणि आधुनिक मानववंशशास्त्रीय संशोधन यांचा परस्परपूरक वापर आवश्यक ठरतो.<ref name="MajorCastesTribes"/> या स्रोतांच्या तुलनात्मक अभ्यासातून कुणबी समाजातील पारंपरिक सामाजिक संस्था, कृषीआधारित जीवनपद्धती, प्रादेशिक विविधता आणि कालानुसार झालेले सामाजिक-आर्थिक परिवर्तन यांचा अधिक संतुलित आणि पुराव्याधारित अभ्यास करता येतो.<ref name="घोलम2025" /> === शेती, जमीन आणि अर्थव्यवस्था === कोकणातील कुणबी समाजाच्या पारंपरिक सामाजिक आणि आर्थिक जीवनात शेतीला महत्त्वाचे स्थान होते. रत्‍नागिरीच्या ऐतिहासिक जमीनव्यवस्थेच्या नोंदींमध्ये कुणबींचा वारसाहक्की कृषकांच्या संदर्भात उल्लेख आढळतो. काही कृषक विशिष्ट जमीनहिस्से पिढ्यान्‌पिढ्या कसत असल्याचे तसेच जमीनमोजणी, जमिनीचे वर्गीकरण आणि महसूलव्यवस्था यांचा कृषी उत्पादनाशी संबंध असल्याचे ब्रिटिशकालीन नोंदींमधून दिसून येते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> कोकणातील कृषीव्यवस्था भौगोलिक परिस्थितीशी जवळून संबंधित होती. डोंगराळ भूभाग, अरुंद सपाट प्रदेश, नद्या, खाड्या आणि मान्सूनच्या पावसामुळे भातशेतीला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले. रत्‍नागिरीच्या जमीनव्यवस्थेच्या नोंदींमध्ये भातजमिनींचे विविध प्रकार नोंदवले असून, उंचसखल जमिनींवर वेगवेगळ्या पिकांची लागवड केली जात असल्याचे वर्णन आहे. काही भागांत खाडी किंवा किनारी प्रदेशातील पाण्याचे नियमन करून भातखाचरे आणि बागायती जमीन विकसित करण्यात आली होती.<ref name="RatnagiriLandCaptain">{{cite web |title=Ratnagiri Gazetteer — Land Administration |publisher=Government of Maharashtra, Gazetteers Department |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_captain.html }}</ref> कृषी उत्पादनाच्या पद्धती जमिनीचा प्रकार, पाण्याची उपलब्धता आणि स्थानिक हवामान यांनुसार बदलत होत्या. रत्‍नागिरीच्या नंतरच्या कृषी नोंदींमध्ये भात, नाचणी, वरी, हरिक आणि इतर पिकांसाठी स्वतंत्र जमीनवापर पद्धतींचा उल्लेख आहे. काही वर्खस जमिनींमध्ये जमिनीची सुपीकता टिकवण्यासाठी विशिष्ट कालावधीसाठी जमीन पडीत ठेवण्याची पद्धतीही आढळते.<ref name="RatnagiriCropRotation">{{cite web |title=Ratnagiri Gazetteer — Crop Rotation |publisher=Government of Maharashtra, Gazetteers Department |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_crop.html }}</ref> === भातशेती === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्य पीक होते. रत्‍नागिरी जिल्ह्यात १९५५–५६मध्ये अन्नपिकांखालील क्षेत्रापैकी सुमारे ९० टक्के क्षेत्र धान्यपिकांखाली होते. या धान्यपिकांमध्ये भाताला प्रमुख स्थान होते. त्याच वर्षाच्या तालुकानिहाय आकडेवारीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील विविध तालुक्यांमध्ये भाताबरोबर नाचणी, कोद्रा, वरी आणि इतर धान्यांचे उत्पादन नोंदवले आहे.<ref name="RatnagiriCereals">{{cite web |title=Ratnagiri Gazetteer — Cereals |publisher=Government of Maharashtra, Gazetteers Department |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html }}</ref> रत्‍नागिरीतील भातशेतीचे स्वरूप जमिनीच्या उंची, पाण्याची उपलब्धता आणि सिंचनाच्या साधनांनुसार बदलत होते. पावसाळी हंगामातील भाताबरोबरच काही भागांत बारमाही नाले किंवा विहिरींमधून सिंचनाची सुविधा उपलब्ध असल्यास उन्हाळी हंगामातही भात घेतला जात असे. या पिकाला स्थानिक पातळीवर वायंगण भात म्हटले जात असे. सावंतवाडी, कुडाळ आणि मालवण हे वायंगण भाताच्या उत्पादनाचे महत्त्वाचे प्रदेश असल्याची नोंद गॅझेटियरमध्ये आहे.<ref name="RatnagiriCereals"/> वायंगण भातासाठी शेतात पाणी धरून ठेवण्यासाठी बांधबंदिस्ती करणे, जमीन नांगरून चिखलयुक्त करणे आणि उपलब्ध सिंचनपाण्याचे नियोजन करणे आवश्यक असे. त्यामुळे या प्रकारच्या भातशेतीत जमिनीची रचना, पाण्याचे व्यवस्थापन आणि कृषकांचे स्थानिक ज्ञान यांना विशेष महत्त्व होते.<ref name="RatnagiriCereals"/> ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्यातही भात हे प्रमुख पीक होते. उपलब्ध गॅझेटियर नोंदीनुसार १९५८–५९मध्ये कोलाबा जिल्ह्यात मोठ्या क्षेत्रावर भाताची लागवड करण्यात आली होती. अलिबाग, पनवेल, माणगाव, महाड, रोहा आणि कर्जत या प्रदेशांमध्ये भात उत्पादनाचे महत्त्व होते.<ref name="KolabaCereals">{{cite web |title=Kolaba Gazetteer — Cereals |publisher=Government of Maharashtra, Gazetteers Department |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/agri_cereals.html }}</ref> भातशेतीमुळे कुणबी समाजाच्या ग्रामीण जीवनावरही परिणाम झाला. पेरणी, रोपलागवड, निंदणी, कापणी, मळणी आणि धान्यसाठवण या कृषी प्रक्रियांभोवती ग्रामीण कुटुंबांचे वार्षिक कामाचे चक्र मोठ्या प्रमाणावर संघटित होत असे. कृषी उत्पादन हे केवळ अन्नाचा स्रोत नसून कुटुंबाच्या आर्थिक स्थिती, पशुधन, स्थानिक देवाणघेवाण आणि बाजारपेठेशी असलेल्या संबंधांशीही जोडलेले होते.<ref name="घोलम2025" /> तथापि कोकणातील सर्व कुणबी कुटुंबांची कृषीपद्धती किंवा आर्थिक स्थिती समान होती असे मानता येत नाही. जमीनधारणा, जमिनीचा प्रकार, सिंचनाची उपलब्धता, उत्पादनाचे प्रमाण, कुटुंबातील मनुष्यबळ आणि बाहेरील रोजगाराच्या संधी यांनुसार कृषीजीवनाचे स्वरूप बदलत होते. त्यामुळे कुणबी समाजाच्या आर्थिक इतिहासाचा अभ्यास करताना शेतीबरोबर जमीनव्यवस्था, ग्रामीण रोजगार आणि स्थलांतर या घटकांचाही विचार करणे आवश्यक आहे. === नाचणी आणि इतर धान्ये === भाताबरोबर नाचणी किंवा रागी हे कोकणातील महत्त्वाचे धान्यपीक होते. रत्‍नागिरीच्या कृषी नोंदींमध्ये नाचणीचा भातानंतरच्या प्रमुख धान्यपिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. १९५५–५६ च्या आकडेवारीनुसार रत्‍नागिरी जिल्ह्यात नाचणीची लागवड मोठ्या क्षेत्रावर केली जात होती. चिपळूण, दापोली, संगमेश्वर, राजापूर, खेड आणि गुहागर या तालुक्यांमध्ये नाचणीचे उत्पादन विशेष उल्लेखनीय असल्याची नोंद गॅझेटियरमध्ये आढळते.<ref name="RatnagiriCereals"/> नाचणीची लागवड प्रामुख्याने डोंगराळ, उंचसखल आणि तुलनेने कमी पाण्याच्या उपलब्धतेच्या प्रदेशांशी संबंधित होती. त्यामुळे कोकणातील भातखाचरांबरोबरच वर्खस आणि डोंगराळ जमिनींच्या कृषी अर्थव्यवस्थेत नाचणीला महत्त्वाचे स्थान होते. कुणबी समाजाच्या पारंपरिक कृषीजीवनात भाताबरोबर नाचणी, वरी आणि इतर स्थानिक धान्यांचा उपयोग अन्नधान्याच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी केला जात असे.<ref name="घोलम2025" /> ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्यातही भाताबरोबर नाचणी, वरी आणि कोद्रा यांसारख्या धान्यांची लागवड केली जात होती. जिल्ह्याच्या कृषी नोंदींमध्ये भात आणि नाचणी या दोन्ही पिकांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे दिसून येते. महाड, माणगाव आणि इतर अंतर्गत प्रदेशांतील भौगोलिक परिस्थितीनुसार विविध धान्यपिकांची लागवड केली जात असल्याचे कृषीविषयक नोंदींमधून स्पष्ट होते.<ref name="KolabaCereals"/> === कडधान्ये === भातशेतीनंतर उपलब्ध होणाऱ्या जमिनीचा उपयोग काही प्रदेशांत कडधान्यांच्या लागवडीसाठी केला जात असे. ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्याच्या कृषी नोंदींमध्ये वाल, उडीद आणि हरभरा यांसारख्या कडधान्यांचा उल्लेख आढळतो. काही ठिकाणी ही पिके भातानंतरच्या हंगामात घेतली जात असल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद केले आहे.<ref name="KolabaPulses">{{cite web |title=Kolaba Gazetteer — Pulses |publisher=Government of Maharashtra, Gazetteers Department |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/agri_pulses.html }}</ref> कडधान्यांच्या लागवडीमुळे भातावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असलेल्या कृषी अर्थव्यवस्थेत पिकांची विविधता निर्माण होत होती. जमिनीचा प्रकार, उपलब्ध ओलावा, हंगाम आणि स्थानिक कृषीपद्धती यांनुसार कडधान्यांची लागवड केली जात असे. काही भागांत भात कापणीनंतर त्याच जमिनीवर पुढील पीक घेतले जात असल्याचे कृषी नोंदींवरून दिसून येते.<ref name="KolabaPulses"/> या पिकांच्या विविधतेचा संबंध ग्रामीण कुटुंबांच्या अन्नसुरक्षा आणि कृषी अर्थव्यवस्थेशीही होता. भात हे प्रमुख अन्नधान्य असले तरी नाचणी, वरी, कडधान्ये आणि इतर स्थानिक पिकांमुळे कुटुंबांच्या अन्नधान्याच्या गरजांमध्ये विविधता निर्माण होत असे. त्यामुळे कोकणातील कृषीजीवन केवळ भातशेतीपुरते मर्यादित न राहता विविध पिकांच्या हंगामी चक्रावर आधारित होते. === नारळ आणि सुपारी === कोकणातील किनारी हवामान आणि उपलब्ध पाणीस्रोतांमुळे नारळाच्या बागांना कृषी अर्थव्यवस्थेत महत्त्व प्राप्त झाले. ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्याच्या कृषी नोंदींनुसार समुद्रकिनारी आणि किनारी प्रदेशांमध्ये नारळाची लागवड मोठ्या प्रमाणावर केली जात होती. काही भागांतील बागायती अर्थव्यवस्थेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान होते.<ref name="KolabaCroppedArea">{{cite web |title=Kolaba Gazetteer — Cropped Area |publisher=Government of Maharashtra, Gazetteers Department |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/agri_cropped_area.html }}</ref> रत्‍नागिरीतील नारळबागांच्या संदर्भात विहिरीच्या पाण्याचा सिंचनासाठी उपयोग केला जात असल्याची नोंद कृषीविषयक स्रोतांमध्ये आढळते. हिवाळा आणि उन्हाळ्याच्या काळात नारळाच्या झाडांना पुरेसे पाणी उपलब्ध करून देणे आवश्यक असल्याचेही या नोंदींमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="RatnagiriOilSeeds">{{cite web |title=Ratnagiri Gazetteer — Oil Seeds |publisher=Government of Maharashtra, Gazetteers Department |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_oil%20seeds.html }}</ref> नारळाबरोबर सुपारी आणि इतर बागायती पिकेही किनारी कोकणातील कृषी उत्पादनाच्या विविधतेचा भाग होती. या बागायती पिकांचा उपयोग स्थानिक उपभोगाबरोबरच बाजारपेठीय देवाणघेवाणीतही होत असे. तथापि उपलब्ध ऐतिहासिक स्रोतांवरून ही सर्व बागायती पिके विशेषतः कुणबी समाजाच्या मालकीची होती असा सर्वसाधारण निष्कर्ष काढता येत नाही. त्यामुळे या पिकांचा विचार कोकणातील व्यापक कृषी अर्थव्यवस्थेच्या संदर्भात करणे अधिक योग्य ठरते. === आंबा, काजू आणि कोकम === आंबा, काजू आणि कोकम यांसारख्या बागायती उत्पादनांना पुढील काळात कोकणाच्या कृषी अर्थव्यवस्थेत महत्त्व प्राप्त झाले. या पिकांचा विस्तार, उत्पादनाची बाजारपेठ, प्रक्रिया आणि वाहतूक यांचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर परिणाम झाला. विशेषतः कोकणातील बागायती शेतीच्या विकासाचा विचार करताना आंबा, काजू आणि कोकम यांसारख्या पिकांचा स्वतंत्रपणे अभ्यास करता येतो. मात्र या लेखाच्या ऐतिहासिक संदर्भात आंबा, काजू किंवा कोकमाची लागवड प्राचीन काळापासून कुणबी समाजाची विशिष्ट शेती होती असा निष्कर्ष उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे काढता येत नाही. या पिकांना कोकणातील व्यापक बागायती, कृषीविविधता आणि बाजाराभिमुख ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या विकासाच्या संदर्भात मांडणे अधिक योग्य आहे. कोकणातील बागायती शेतीचा सामाजिक इतिहास समजून घेताना जमीनधारणा, कुटुंबाची आर्थिक क्षमता, पाण्याची उपलब्धता, बाजारपेठेशी संपर्क आणि कृषी उत्पादनातील बदल या घटकांचा विचार करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे बागायती पिकांचा इतिहास हा केवळ एखाद्या एका सामाजिक समुदायाचा इतिहास न राहता संपूर्ण कोकणी ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या परिवर्तनाशी संबंधित ठरतो. === पशुधन आणि शेती === पारंपरिक कोकणी शेतीमध्ये पशुधनाचा कृषी उत्पादनाशी घनिष्ठ संबंध होता. नांगरणी, वाहतूक, मळणी आणि इतर श्रमप्रधान कृषी कामांसाठी बैलांचा उपयोग केला जात असे. बैल, गायी आणि म्हशी यांसारखे पशुधन ग्रामीण कुटुंबांच्या आर्थिक जीवनाचा तसेच कृषी उत्पादनाच्या साधनांचा एक भाग होते. कोलाबा जिल्ह्यातील कुणबी कृषकांच्या वर्णनात बैलजोडी, गाय किंवा म्हैस तसेच शेतीची विविध अवजारे यांचा उल्लेख आढळतो. यावरून पशुधन आणि शेतीची साधने ही कृषक कुटुंबाच्या उत्पादनक्षमतेशी संबंधित महत्त्वाची साधने होती असे दिसून येते.<ref name="KolabaJanjira1883"/> रत्‍नागिरीतील ऐतिहासिक कृषी व्यवस्थेच्या वर्णनांमध्ये शेतीकामात कुटुंबातील विविध सदस्यांचा सहभाग असल्याचे आढळते. कृषीप्रधान कुटुंबव्यवस्थेत पुरुषांबरोबर स्त्रिया आणि मुलेही काही श्रमप्रधान शेतीकामांत सहभागी होत असल्याच्या नोंदी आहेत.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> पशुधनाचा उपयोग केवळ शेतीच्या प्रत्यक्ष कामांसाठी होत नव्हता. दूध, शेणखत आणि वाहतूक यांसारख्या माध्यमांतूनही त्याचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला उपयोग होत असे. त्यामुळे पारंपरिक कोकणी कृषीव्यवस्थेत जमीन, मनुष्यबळ, पशुधन आणि कृषी साधने हे परस्परावलंबी घटक होते. कुणबी समाजाच्या संदर्भात पशुधनाचे महत्त्व मांडताना मात्र आर्थिक स्थितीनुसार कुटुंबांच्या पशुधनाच्या संख्येत आणि प्रकारात फरक असू शकत होता, हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे. त्यामुळे प्रत्येक कुणबी कुटुंबाकडे समान प्रमाणात पशुधन किंवा कृषी साधने होती असे मानता येत नाही. === जलव्यवस्था आणि सिंचन === कोकणातील कृषीव्यवस्था प्रामुख्याने मान्सूनच्या पावसावर अवलंबून असली तरी भातशेतीसाठी स्थानिक जलसंधारण आणि सिंचन पद्धतींचाही उपयोग केला जात होता. रत्‍नागिरीच्या कृषी नोंदींमध्ये भातखाचरांमध्ये बांध घालून पाणी साठवणे, जमिनीत पाणी टिकवून ठेवणे आणि उपलब्ध पाण्याचा नियंत्रित वापर करणे यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="RatnagiriCereals"/> उन्हाळी किंवा वायंगण भातासाठी विहिरी, बारमाही नाले आणि बांधबंदिस्त शेतांचा उपयोग केला जात असल्याचीही नोंद आहे. पाणी शेतात टिकवून ठेवण्यासाठी शेतांचे विभाग करून बांध तयार केले जात आणि उपलब्ध पाण्यानुसार सिंचन केले जात असे.<ref name="RatnagiriCereals"/> या प्रकारच्या जलव्यवस्थेमुळे पावसाळ्यानंतरही काही भागांत कृषी उत्पादन सुरू ठेवणे शक्य होत असे. त्यामुळे कोकणातील शेतीमध्ये पाऊस, जमीन, जलसंधारण, बांधबंदिस्ती आणि स्थानिक सिंचनपद्धती यांचा परस्परसंबंध महत्त्वाचा होता. ब्रिटिशकालीन कृषी प्रशासनात विहिरी, तलाव, सिंचन, जलनिचरा, जमीन सुधारणा आणि पुनर्वसन यांसाठी आर्थिक सहाय्याच्या योजना विकसित करण्यात आल्या. रत्‍नागिरीच्या नोंदींमध्ये जमीन सुधारणा कर्जांच्या अंतर्गत विहिरी, तलाव, सिंचन, जलनिचरा आणि जमीन सुधारणा यांसाठी कर्जाची तरतूद करण्यात आल्याचे नमूद आहे.<ref name="RatnagiriStateAidAgriculture">{{cite web |title=Ratnagiri Gazetteer — State Aid to Agriculture |publisher=Government of Maharashtra, Gazetteers Department |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/finance_state_agri.html }}</ref> या जलव्यवस्थेचा कुणबी समाजाशी संबंध पाहताना एक महत्त्वाची बाब लक्षात घ्यावी लागते. कुणबी हे कोकणातील महत्त्वाचे कृषक समुदाय असले तरी जलव्यवस्था किंवा सिंचनपद्धती केवळ कुणबी समाजापुरती मर्यादित नव्हती. त्यामुळे या पद्धतींचा अभ्यास व्यापक कोकणी कृषी अर्थव्यवस्थेच्या संदर्भात करणे अधिक योग्य ठरते. === जमीनधारणा आणि कृषक हक्क === कोकणातील कुणबी समाजाचा सामाजिक आणि आर्थिक इतिहास समजून घेण्यासाठी जमीनधारणा हा महत्त्वाचा घटक आहे. रत्‍नागिरीच्या जमीन प्रशासनाच्या नोंदींमध्ये कुणबींची वारसाहक्की कृषकांमध्ये मोठ्या संख्येने उपस्थिती असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. काही कुणबी कुटुंबे निश्चित जमीनहिस्सा कसत असून त्या जमिनीवरील कृषी कामकाजाशी त्यांचे दीर्घकालीन संबंध असल्याचे या नोंदींवरून दिसते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> रत्‍नागिरीतील खोती व्यवस्थेच्या संदर्भात काही कुणबी आणि इतर कृषक कर्दे किंवा भाडेकरू म्हणून जमीन कसत असल्याच्या नोंदी आढळतात. गॅझेटियरमधील वर्णनानुसार अशा कृषकांना त्यांच्या पारंपरिक जमीनहिस्स्याशी संबंधित काही दीर्घकालीन हक्क प्राप्त होते आणि ठरावीक परिस्थिती व कायदेशीर चौकट वगळता त्यांना सहजपणे बेदखल करता येत नसे.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> याउलट धारेकरी हा राज्याकडून थेट जमीनधारणा करणारा कृषक होता. रत्‍नागिरीच्या गॅझेटियरमधील जमीन प्रशासनाच्या वर्णनानुसार धारेकऱ्याला आपल्या धारण केलेल्या जमिनीबाबत वारसाहक्क, हस्तांतरण आणि गहाण ठेवण्यासंबंधी काही अधिकार होते; हे अधिकार राज्याच्या महसुली मागणीच्या अधीन होते.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/> या जमीनव्यवस्थेमुळे कोकणातील कृषक समाजात जमीनधारणेचे विविध स्तर निर्माण झाले होते. जमीनधारक कृषक, भाडेकरू आणि इतर प्रकारचे शेती करणारे घटक यांची आर्थिक आणि सामाजिक स्थिती समान नव्हती. त्यामुळे कुणबी समाजाला केवळ एकसमान जमीनधारक किंवा समान आर्थिक स्थिती असलेला कृषक समुदाय म्हणून पाहणे ऐतिहासिकदृष्ट्या अचूक ठरणार नाही. जमीन, पाणी आणि कृषी उत्पादन यांच्यातील संबंधामुळे जमीनधारणेचा परिणाम कुणबी कुटुंबांच्या आर्थिक स्थितीवरही होत होता. सुपीक जमीन, सिंचनाची उपलब्धता, जमीनहिस्सा, कृषी उत्पादन आणि बाजारपेठेशी संपर्क या घटकांनुसार कुटुंबांच्या आर्थिक परिस्थितीत फरक पडत असे. म्हणून कोकणातील कुणबी समाजाचा आर्थिक इतिहास समजून घेताना जमीनधारणा आणि स्थानिक जमीनव्यवस्थेचा स्वतंत्र विचार करणे आवश्यक आहे. === कृषी मजुरी === कोकणातील कृषी अर्थव्यवस्थेत स्वतःची जमीन कसणारे कृषक, भाडेकरू, कुटुंबीय श्रमिक आणि कृषी मजूर असे विविध घटक कार्यरत होते. रत्‍नागिरीच्या ऐतिहासिक नोंदींनुसार कृषी हंगामातील मजुरीवर ग्रामीण कामगारांच्या उत्पन्नाचा काही भाग अवलंबून असे. शेतीतील कामाचा हंगाम संपल्यानंतर वर्षातील उर्वरित काळात रोजगाराच्या शोधासाठी काही कामगारांना इतर प्रदेशांकडे जावे लागत असे.<ref name="RatnagiriCapitalLabour">{{cite web |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi — Capital and Labour |publisher=Government of Maharashtra, Gazetteers Department |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/capitals1_capitalists.html }}</ref> १८५१ च्या कृषी व जमीन प्रशासनासंबंधीच्या नोंदींमध्ये ग्रामीण लोकसंख्येतील मोठ्या घटकाला स्थानिक शेतीतून वर्षभर पुरेसे उत्पन्न मिळत नसल्यामुळे हंगामी रोजगारासाठी बाहेर जावे लागत असल्याचे नमूद आहे. या नोंदीनुसार काही मजूर नोव्हेंबरच्या सुमारास मुंबई आणि आसपासच्या प्रदेशांकडे रोजगारासाठी जात आणि पावसाळा सुरू होण्यापूर्वी आपल्या गावाकडे परतत असत.<ref name="RatnagiriLandCaptain"/> हंगामी स्थलांतरामुळे ग्रामीण कुटुंबांच्या उत्पन्नाचे स्रोत केवळ शेतीपुरते मर्यादित राहत नसत. शेतीचा हंगाम, उपलब्ध जमीन, स्थानिक रोजगार आणि बाहेरील प्रदेशातील मजुरीच्या संधी यांचा कुटुंबांच्या आर्थिक स्थितीवर परिणाम होत असे. या प्रक्रियेचा परिणाम कुणबींसह कोकणातील इतर कृषक आणि ग्रामीण समुदायांवरही झाला. मात्र उपलब्ध ऐतिहासिक नोंदींवरून हा नमुना सर्व कुणबी कुटुंबांना समान प्रमाणात लागू होता असे म्हणता येत नाही. === बाजारपेठ आणि कृषी उत्पादन === कोकणातील कृषी अर्थव्यवस्था स्थानिक बाजारपेठांबरोबरच जिल्ह्याबाहेरील व्यापार आणि वाहतुकीशीही जोडलेली होती. रत्‍नागिरीच्या गॅझेटियरमधील नोंदीनुसार काही काळ जिल्ह्यातील स्थानिक कृषी उत्पादन लोकसंख्येच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी अपुरे पडत असल्यामुळे बाहेरील प्रदेशांतून धान्य आणावे लागत असे.<ref name="RatnagiriCapitalLabour"/> वाहतुकीची साधने मर्यादित असलेल्या काळात ग्रामीण भागातून कृषी उत्पादन बाजारपेठांपर्यंत पोहोचवणे हे एक महत्त्वाचे आव्हान होते. १८५१ च्या नोंदींमध्ये काही भागांत कृषी उत्पादन मानवी वाहतुकीद्वारे बाजारपेठेत नेले जात असल्याचे वर्णन आढळते. त्यामुळे वाहतूकव्यवस्था आणि बाजारपेठेपर्यंत पोहोचण्याची क्षमता यांचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर थेट परिणाम होत असे.<ref name="RatnagiriLandCaptain"/> ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्यातील कृषी अर्थव्यवस्थेतही अन्नपिकांना महत्त्वाचे स्थान होते. १९५८–५९ च्या कृषी नोंदीनुसार जिल्ह्याच्या एकूण सकल पीकक्षेत्रापैकी ८० टक्क्यांहून अधिक क्षेत्र अन्नपिकांखाली होते. त्यामध्ये धान्य आणि कडधान्यांचा मोठा वाटा होता.<ref name="KolabaCroppedArea"/> कोकणातील कुणबी समाजाच्या आर्थिक इतिहासाच्या संदर्भात बाजारपेठेचे महत्त्व केवळ कृषी उत्पादनाच्या विक्रीपुरते मर्यादित नव्हते. कृषी उत्पादन, हंगामी मजुरी, धान्याची उपलब्धता, वाहतूक आणि बाहेरील रोजगाराच्या संधी यांमधील परस्परसंबंधामुळे ग्रामीण कुटुंबांचे आर्थिक जीवन व्यापक प्रादेशिक अर्थव्यवस्थेशी जोडले गेले होते. त्यामुळे कुणबी समाजाच्या कृषी इतिहासाचा अभ्यास करताना जमीन आणि शेतीबरोबरच मजुरी, हंगामी स्थलांतर, वाहतूक आणि बाजारपेठ यांचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. === कुणबी केवळ शेतकरी नव्हते === कुणबी समाजाची ऐतिहासिक ओळख कृषीशी निकटपणे संबंधित होती; तथापि कुणबी म्हणजे केवळ शेतकरी अशी समानता करणे ऐतिहासिक स्रोतांच्या आधारे योग्य ठरत नाही. रत्‍नागिरीच्या जमीनव्यवस्थेच्या नोंदींमध्ये कुणबींचा मोठ्या संख्येने कृषक म्हणून उल्लेख आढळतो. त्याच वेळी ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्याच्या १८८३ च्या गॅझेटियरमध्ये महाड आणि माणगाव परिसरातील काही कुणबी हंगामी रोजगारासाठी मुंबईकडे जात असल्याचे तसेच काही कुणबी लष्कर, पोलीस आणि इतर सरकारी सेवांमध्ये कार्यरत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/><ref name="KolabaPopulationCommunities"/> कुणबींच्या आर्थिक जीवनात स्वतःची जमीन कसणे, भाडेकरू म्हणून शेती करणे, कृषी मजुरी करणे, हंगामी रोजगारासाठी स्थलांतर करणे आणि शेतीबाहेरील व्यवसाय किंवा सेवा स्वीकारणे अशी विविध रूपे आढळत होती. रत्‍नागिरीच्या नोंदींमध्ये कृषक आणि कृषी मजुरांना वर्षातील काही काळ रोजगारासाठी मुंबई व इतर प्रदेशांकडे जावे लागत असल्याचे नमूद आहे. कोलाबा गॅझेटियरमध्येही महाड आणि माणगाव परिसरातील कुणबींच्या हंगामी स्थलांतराबरोबरच लष्कर, पोलीस आणि सरकारी सेवांमध्ये प्रवेशाचा उल्लेख आढळतो.<ref name="RatnagiriCapitalLabour"/><ref name="KolabaPopulationCommunities"/> या नोंदींवरून कोकणातील कुणबींची ऐतिहासिक अर्थव्यवस्था कृषीप्रधान असली तरी ती केवळ स्वतःची शेती कसण्यापुरती मर्यादित नव्हती असे दिसून येते. जमीनधारणा, भाडेकरू शेती, कृषी मजुरी, हंगामी स्थलांतर आणि विविध प्रकारचे शेतीबाहेरील रोजगार हे त्यांच्या आर्थिक जीवनाचे काही घटक होते. तथापि उपलब्ध ऐतिहासिक स्रोतांवरून या आर्थिक भूमिकांचे प्रमाण संपूर्ण कुणबी समाजात समान होते असा निष्कर्ष काढता येत नाही. प्रदेश, जमीनधारणा, कृषी उत्पादन, रोजगाराच्या उपलब्ध संधी आणि स्थानिक आर्थिक परिस्थितीनुसार कुणबी कुटुंबांच्या उपजीविकेच्या पद्धतींमध्ये फरक असण्याची शक्यता होती. === आधुनिक कृषी परिवर्तन === विसाव्या शतकाच्या मध्यापासून कोकणातील कृषी व्यवस्थेत सुधारित बियाणे, खते, सुधारित कृषी अवजारे, सिंचन, जमीन सुधारणा आणि सरकारी कृषी कर्ज यांचा वापर वाढत गेला. १९६१ च्या कुंकेरी ग्रामसर्वेक्षणात सुधारित बियाणे, खते, सुधारित जनावरे, कृषी अवजारे, सिंचन, कीडनियंत्रण आणि जमीन सुधारणा यांसारख्या कृषी सुविधांच्या उपलब्धतेविषयी स्वतंत्र माहिती संकलित करण्यात आली होती.<ref name="Kunkeri1966"/> रत्‍नागिरीच्या कृषी नोंदींमध्ये १९५३–५६ या कालावधीत नव्याने जमीन लागवडीखाली आणणे, कृषी प्रात्यक्षिके आणि ‘तगाई’ किंवा कृषी कर्जाच्या स्वरूपातील सरकारी सहाय्य यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="RatnagiriCereals"/> कृषी सुधारण्यासाठी विहिरी, तलाव, सिंचन, जलनिचरा, जमीन सुधारणा आणि पुनर्वसन यांसाठी कर्जपुरवठ्याची प्रशासकीय व्यवस्था विकसित करण्यात आली. रत्‍नागिरीच्या गॅझेटियरमध्ये जमीन सुधारणा कर्जे आणि कृषक कर्जे यांसारख्या योजनांचा उल्लेख असून विहिरी व सिंचनाच्या कामांसाठीही कर्ज उपलब्ध करून दिले जात असल्याचे नमूद आहे.<ref name="RatnagiriStateAidAgriculture"/> भातशेतीतही तांत्रिक बदल झाले. रत्‍नागिरीच्या कृषी नोंदींमध्ये काही सुधारित भातवाणांचा उल्लेख असून त्यांच्या पक्व होण्याच्या कालावधीची माहिती देण्यात आली आहे. उन्हाळी भातासाठी बांधबंदिस्त शेत, पाण्याचे नियंत्रित व्यवस्थापन आणि सिंचनाचा वापर यांमुळे काही भागांत वर्षातून एकापेक्षा अधिक पिके घेणे शक्य झाले.<ref name="RatnagiriCereals"/> कृषीतील या बदलांचा परिणाम केवळ उत्पादनपद्धतीवर झाला नाही, तर ग्रामीण कुटुंबांच्या आर्थिक जीवनावरही झाला. सुधारित कृषी तंत्रज्ञान, सिंचन, कर्जपुरवठा आणि बाजारपेठेशी वाढलेले संबंध यांमुळे पारंपरिक कृषी व्यवस्थेत हळूहळू परिवर्तन घडून आले. तथापि या सुविधा सर्व प्रदेशांत किंवा सर्व कृषक कुटुंबांना समान प्रमाणात उपलब्ध झाल्या असे उपलब्ध स्रोतांवरून म्हणता येत नाही. === शेती, जमीन आणि कुणबी समाज : ऐतिहासिक निष्कर्ष === उपलब्ध ऐतिहासिक पुराव्यांवरून कोकणातील कुणबी समाजाची पारंपरिक आर्थिक ओळख कृषीशी निकटपणे संबंधित होती. रत्‍नागिरीच्या जमीनव्यवस्थेच्या नोंदींमध्ये कुणबींचा मोठ्या संख्येने वारसाहक्की कृषक म्हणून उल्लेख आढळतो. त्याचप्रमाणे ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्याच्या गॅझेटियरमध्ये महाड–माणगाव परिसरातील कुणबींच्या शेतीशी संबंधित जीवनाबरोबरच हंगामी स्थलांतर आणि विविध प्रकारच्या रोजगारांचा उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriSurveys1827"/><ref name="KolabaPopulationCommunities"/> त्यामुळे कुणबी समाजाला केवळ ‘शेतकरी जात’ म्हणून मर्यादित करणे ऐतिहासिकदृष्ट्या अपुरे ठरते. उपलब्ध नोंदींनुसार कुणबी हा कोकणातील कृषीप्रधान ग्रामीण समाजाचा एक महत्त्वाचा घटक होता; मात्र त्याच्या आर्थिक जीवनात जमीनधारणा, भाडेकरू शेती, कृषी मजुरी, हंगामी स्थलांतर तसेच सरकारी, लष्करी आणि इतर रोजगारांचाही समावेश होता.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> या आर्थिक विविधतेचा विचार करताना प्रदेश आणि काळ यांचा संदर्भ महत्त्वाचा ठरतो. सर्व कुणबी कुटुंबांची जमीनधारणा, आर्थिक स्थिती किंवा रोजगाराची पद्धत समान होती असे उपलब्ध स्रोतांवरून म्हणता येत नाही. कृषी उत्पादन, जमिनीची उपलब्धता, स्थानिक रोजगाराच्या संधी आणि बाजारपेठेशी असलेला संपर्क यांनुसार त्यांच्या आर्थिक जीवनात भिन्नता होती. === स्थलांतर आणि मुंबईशी संबंध === कोकणातील कुणबी समाजाचा सामाजिक आणि आर्थिक इतिहास हा स्थलांतराच्या व्यापक प्रक्रियेशी संबंधित होता. विशेषतः रत्‍नागिरी आणि ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्यांमध्ये मर्यादित कृषी उत्पन्न, हंगामी रोजगाराची आवश्यकता आणि मुंबईतील वाढत्या रोजगाराच्या संधी यांमुळे ग्रामीण लोकसंख्येचे मुंबईशी आर्थिक संबंध विकसित झाले. रत्‍नागिरीच्या १८८० च्या गॅझेटियरमध्ये जिल्ह्यातील ग्रामीण लोकांच्या मुंबईकडे होणाऱ्या रोजगाराधारित स्थलांतराची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या १८८० च्या गॅझेटियरनुसार मुंबईशी समुद्रमार्गे आणि जमिनीमार्गे असलेल्या संपर्कामुळे जिल्ह्यातील लोकांना मुंबईतील रोजगाराच्या संधी उपलब्ध होत होत्या. मोठ्या संख्येने लोक मुंबईकडे जाऊन विविध प्रकारचे काम करीत असल्याचे तसेच त्यांपैकी काही जण मुंबईत अंशतः स्थायिक झाल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> ऐतिहासिक कोलाबा जिल्ह्यातील नोंदींमध्येही महाड आणि माणगाव परिसरातील काही कुणबी भात कापणीचा हंगाम संपल्यानंतर मुंबई आणि इतर रोजगाराच्या ठिकाणी जात असल्याचे नमूद आहे. काही जण हंगामी रोजगार करून पावसाळ्यापूर्वी आपल्या गावाकडे परतत असत. अशा रोजगारातून मिळणारे उत्पन्न बियाणे खरेदी आणि कुटुंबाच्या इतर गरजांसाठी वापरले जात असल्याचेही नोंदवण्यात आले आहे.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> या स्थलांतरामुळे ग्रामीण कुटुंबांचे आर्थिक जीवन शेतीपुरते मर्यादित न राहता मुंबईसारख्या वाढत्या नागरी केंद्रांशी जोडले गेले. काही कुटुंबांनी शेतीशी संबंध कायम ठेवून हंगामी किंवा कायमस्वरूपी बाहेरील रोजगार स्वीकारला, तर काहींच्या उपजीविकेचे स्वरूप अधिकाधिक शहरी अर्थव्यवस्थेशी संबंधित झाले. तथापि उपलब्ध ऐतिहासिक नोंदींवरून या प्रक्रियेचे प्रमाण संपूर्ण कुणबी समाजात समान होते असा निष्कर्ष काढता येत नाही. === रत्‍नागिरी ते मुंबई : स्थलांतराची सुरुवात === मुंबईकडे होणारे कोकणी स्थलांतर हे कापड गिरण्यांच्या विस्तारापूर्वीच अस्तित्वात होते. मुंबईच्या बंदराशी, जहाजवाहतूक, बांधकाम, लष्कर, पोलीस, गोदामे आणि इतर रोजगारांशी संबंधित कामांसाठी कोकणातील ग्रामीण भागातून लोक मुंबईकडे जात असत. पुढील काळात मुंबईच्या औद्योगिक आणि विशेषतः कापड उद्योगाच्या विस्तारामुळे या स्थलांतराला अधिक व्यापक रोजगाराधार प्राप्त झाला. मुंबईच्या कामगारवर्गाच्या निर्मितीत ग्रामीण भागातील स्थलांतराचे महत्त्व आणि कामगारांचे ग्रामीण संबंध यांचा राजनारायण चांदवणकर यांनी अभ्यास केला आहे.<ref name="Chandavarkar1994">{{cite book |last=Chandavarkar |first=Rajnarayan |title=The Origins of Industrial Capitalism in India: Business Strategies and the Working Classes in Bombay, 1900–1940 |url=https://archive.org/details/originsofindustr0000chan |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |year=1994 }}</ref> एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात आणि विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात मुंबईतील औद्योगिक वाढीसोबत कोकण आणि विशेषतः रत्‍नागिरी जिल्हा हा मुंबईच्या श्रमबाजाराशी संबंधित महत्त्वाचा प्रदेश बनला. या प्रक्रियेत ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील रोजगाराच्या मर्यादा, जमिनीवरील दबाव आणि मुंबईतील वाढत्या रोजगाराच्या संधी यांचा परस्परसंबंध होता.<ref name="RoyalCommissionLabour1931">{{cite report |title=Report of the Royal Commission on Labour in India |publisher=Government of India |year=1931 |url=https://indianlabourarchives.org/bitstream/20.500.14121/168/4/Report%20of%20the%20Royal%20Commission%20on%20Labour%20in%20India.pdf }}</ref> रत्‍नागिरीच्या १८८० च्या गॅझेटियरमध्ये मुंबईशी असलेल्या रोजगारसंबंधांचा उल्लेख आढळतो. समुद्रमार्गे आणि जमिनीमार्गे असलेल्या संपर्कामुळे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लोकांना मुंबईतील रोजगाराच्या संधी उपलब्ध होत होत्या आणि जिल्ह्यातील मोठ्या संख्येने लोक मुंबईत कामासाठी जात असल्याचे नोंदवण्यात आले आहे.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> === कुणबी आणि हंगामी स्थलांतर === कुणबी समाजाच्या बाबतीत हंगामी स्थलांतराचा थेट पुरावा १८८३ च्या कोलाबा गॅझेटियरमध्ये आढळतो. महाड आणि माणगाव परिसरातील कुणबी भात कापणीचा हंगाम संपल्यानंतर नोव्हेंबर किंवा डिसेंबरमध्ये मुंबई आणि इतर मजूर बाजारपेठांकडे जात असल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद आहे. ते अनुकूल हवामानाच्या काळात काम करून उन्हाळ्याच्या अखेरीस गावाकडे परतत असत. या रोजगारातून मिळालेल्या पैशांचा उपयोग बियाणे खरेदी आणि पावसाळ्यात कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी केला जात असल्याची नोंद आहे.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> या हंगामी स्थलांतरात गावातील जमीन आणि शहरातील रोजगार यांचा परस्परसंबंध कायम राहत असे. कोलाबा गॅझेटियरनुसार मुंबईकडे गेलेले काही कुणबी आपल्या मूळ गावातील नातेवाईकांकडे पैसे पाठवत असत आणि हे नातेवाईक गावातील जमीन व शेतीची देखभाल करीत असत. त्यावरून काही कुटुंबांच्या आर्थिक जीवनात ग्रामीण शेती आणि शहरी रोजगार यांचा एकत्रित सहभाग असल्याचे दिसून येते.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> अशा प्रकारच्या हंगामी स्थलांतरामुळे एकाच कुटुंबातील उपजीविकेचे स्रोत दोन भौगोलिक केंद्रांशी जोडले जाऊ शकत होते. गावातील जमीन, शेती आणि कुटुंबाची जबाबदारी कायम ठेवून कुटुंबातील काही सदस्य शहरात मजुरी किंवा इतर रोजगार करीत असत. त्यामुळे ग्रामीण कृषी अर्थव्यवस्था आणि मुंबईतील शहरी रोजगार यांच्यामध्ये आर्थिक परस्परसंबंध निर्माण झाला होता.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> या संदर्भात कोलाबा गॅझेटियरची नोंद विशेष महत्त्वाची आहे, कारण ती कुणबी समाजाच्या हंगामी स्थलांतराचे थेट समकालीन प्रशासकीय दस्तऐवजीकरण करते. मात्र ही नोंद मुख्यतः महाड आणि माणगाव परिसराशी संबंधित असल्यामुळे तिच्या आधारे संपूर्ण कोकणातील किंवा सर्व कुणबी कुटुंबांमध्ये समान स्वरूपाचे स्थलांतर होते असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> === मुंबईच्या कापड गिरण्या आणि कोकणी स्थलांतर === मुंबईतील कापड गिरण्यांच्या विस्तारामुळे कोकण आणि विशेषतः रत्‍नागिरी जिल्ह्यातून मुंबईकडे होणाऱ्या स्थलांतराला पुढील काळात मोठी चालना मिळाली. मुंबईतील औद्योगिक विकासामुळे ग्रामीण भागातील कामगारांना गिरण्यांमध्ये तसेच शहरातील इतर उद्योगांमध्ये रोजगाराच्या संधी उपलब्ध झाल्या. मुंबईच्या कापड उद्योगातील कामगारवर्गाच्या सामाजिक आणि कौटुंबिक रचनेचा अभ्यास करताना ग्रामीण भागातून झालेल्या स्थलांतराचा महत्त्वाचा संदर्भ आढळतो.<ref name="Kumar1983">{{cite journal |last=Kumar |first=Radha |title=Family and Factory: Women in the Bombay Cotton Textile Industry, 1919–1939 |journal=The Indian Economic & Social History Review |volume=20 |issue=1 |year=1983 |pages=81–96 }}</ref> १९०१ च्या मुंबई शहर व बेटाच्या जनगणना अहवालात मुंबईतील विविध भागांमध्ये बाहेरील प्रदेशांतून आलेल्या लोकसंख्येच्या वास्तव्याची नोंद आढळते. औद्योगिक भागांच्या विस्तारासोबत ग्रामीण महाराष्ट्रातून मुंबईत आलेल्या कामगारांची वस्तीही विकसित झाली होती.<ref name="CensusBombayCity1901">{{cite report |title=Census of India, 1901: Bombay City and Island |publisher=Government of India |year=1901 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/31210/download/34391/20161_1901_TIH.pdf }}</ref> मुंबईच्या कापड उद्योगातील कामगारांच्या प्रादेशिक पार्श्वभूमीचा अभ्यास करताना रत्‍नागिरी जिल्ह्याचे महत्त्व अधोरेखित झाले आहे. रत्‍नागिरी हा मुंबईच्या औद्योगिक अर्थव्यवस्थेला मनुष्यबळ पुरविणाऱ्या कोकणातील महत्त्वाच्या प्रदेशांपैकी एक होता. तथापि मुंबईतील सर्व रत्‍नागिरीकर कामगार कुणबी होते असे मानता येत नाही. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थलांतरामध्ये विविध जातीय, सामाजिक आणि धार्मिक समुदायांचा सहभाग होता. त्यामुळे रत्‍नागिरीकर आणि कुणबी या दोन सामाजिक किंवा लोकसंख्यात्मक संज्ञा समानार्थी मानणे ऐतिहासिकदृष्ट्या योग्य ठरणार नाही. === हंगामी स्थलांतरातून दीर्घकालीन स्थलांतराकडे === एकोणिसाव्या शतकातील कोकणी स्थलांतराचा एक महत्त्वाचा प्रकार हंगामी स्वरूपाचा होता. ग्रामीण कुटुंबातील काही सदस्य रोजगारासाठी मुंबई किंवा इतर शहरांकडे जात आणि शेतीच्या हंगामानुसार पुन्हा गावाकडे परतत. पुढील काळात औद्योगिकीकरण, शहरी रोजगाराच्या वाढत्या संधी, शिक्षण आणि वाहतूकव्यवस्थेतील सुधारणा यांमुळे स्थलांतराचे स्वरूप हळूहळू बदलत गेले. कुंकेरी गावाच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या तीन कालखंडांतील अभ्यासातून कोकणातील ग्रामीण स्थलांतराच्या दीर्घकालीन प्रक्रियेचे एक स्थानिक उदाहरण उपलब्ध होते. या अभ्यासानुसार कुंकेरीमध्ये स्थलांतराची प्रक्रिया अनेक दशकांपर्यंत कायम राहिली आणि कालांतराने स्थलांतरितांची संख्या, रोजगाराचे प्रकार आणि स्थलांतराची कारणे यांमध्ये बदल झाले. १९६१मध्ये रोजगारासाठी झालेल्या स्थलांतरात मुंबई हे प्रमुख गंतव्यस्थान होते; पुढील काळात मुंबईबरोबर पुणे आणि गोवा यांसारख्या इतर ठिकाणांकडेही स्थलांतर झाले.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> या अभ्यासात १९६१मध्ये कुंकेरीतील कामासाठी बाहेर गेलेले ८३ स्थलांतरित सर्व पुरुष असून त्यांचे प्रमुख गंतव्य मुंबई असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. पुढील काळात स्थलांतराचे स्वरूप अधिक विविध झाले आणि शिक्षण तसेच रोजगारासाठी स्थलांतर करणाऱ्या स्त्रियांची संख्याही वाढली. त्यामुळे ग्रामीण स्थलांतर हे केवळ पुरुषांच्या हंगामी रोजगारापुरते मर्यादित न राहता कुटुंबाच्या विविध उपजीविकेच्या धोरणांशी संबंधित झाले.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या १९६१ च्या जिल्हा जनगणना पुस्तिकेतही मुंबईशी असलेल्या स्थलांतरसंबंधांचा उल्लेख आढळतो. मुंबईतील रोजगाराच्या परिस्थितीत झालेल्या बदलांचा परिणाम रत्‍नागिरीसारख्या ग्रामीण जिल्ह्यांवर होत असल्याचे या ऐतिहासिक नोंदींमधून दिसून येते.<ref name="DistrictCensusRatnagiri1961">{{cite report |title=District Census Handbook, Ratnagiri |publisher=Director of Census Operations, Maharashtra |year=1964 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/29646/download/32827/22003_1961_RAT.pdf }}</ref> कुंकेरीच्या अभ्यासातून स्थलांतरामुळे ग्रामीण आणि शहरी जीवनातील संबंध केवळ रोजगारापुरते मर्यादित राहत नसल्याचेही दिसते. स्थलांतरित कुटुंबांचे गावातील जमीनधारणेशी संबंध अनेक दशकांपर्यंत कायम राहिले आणि मुंबईतील स्थलांतरितांचे गावाशी सामाजिक संबंध टिकून राहिले. त्यामुळे कोकणातील स्थलांतराचा इतिहास हा ग्रामीण समाजाच्या विस्थापनाचा एकरेषीय इतिहास नसून गाव, जमीन, कुटुंब आणि शहर यांच्यातील दीर्घकालीन परस्परसंबंधांचा इतिहास म्हणून पाहता येतो.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> === स्थलांतर आणि शिक्षण === काळानुसार कोकणातील स्थलांतराचे स्वरूप केवळ रोजगाराच्या शोधापुरते मर्यादित राहिले नाही. शिक्षण, उच्च शिक्षण, व्यावसायिक शिक्षण आणि शहरी भागातील शैक्षणिक सुविधांचा विस्तार यांमुळे ग्रामीण भागातून शहरांकडे होणाऱ्या स्थलांतराला नवे स्वरूप प्राप्त झाले. सावंतवाडी तालुक्यातील कुंकेरी गावाच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या तीन कालखंडांतील अभ्यासातून ग्रामीण स्थलांतराच्या स्वरूपातील दीर्घकालीन बदल स्पष्ट होतात. या अभ्यासानुसार १९६१मध्ये कुंकेरीतील स्थलांतर मुख्यतः रोजगारासाठी होते आणि त्या काळातील स्थलांतरितांमध्ये शिक्षणासाठी स्थलांतराची नोंद नव्हती. २०१७पर्यंत परिस्थितीत बदल झाला आणि एकूण स्थलांतरितांपैकी सुमारे १८ टक्के व्यक्ती शिक्षणासाठी स्थलांतरित झाल्याचे आढळले. या काळात शिक्षण हे स्थलांतराचे एक महत्त्वाचे कारण बनले होते.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> या अभ्यासात शिक्षण आणि स्थलांतर यांच्यातील परस्परसंबंधाचाही उल्लेख करण्यात आला आहे. शिक्षणामुळे शहरी किंवा बाहेरील रोजगाराच्या संधी वाढू शकतात आणि त्याच वेळी स्थलांतरासाठी शिक्षण हे स्वतः एक साधन ठरू शकते. कुंकेरीतील स्थलांतरित कुटुंबांमध्ये साक्षरतेचे प्रमाण स्थलांतर न करणाऱ्या कुटुंबांच्या तुलनेत अधिक असल्याचेही अभ्यासात आढळले.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> स्थलांतराच्या बदलत्या स्वरूपामुळे शिक्षण, रोजगार, दैनंदिन प्रवास आणि कुटुंबातील वेगवेगळ्या सदस्यांचे विविध ठिकाणी वास्तव्य यांच्यातील संबंध अधिक गुंतागुंतीचे झाले. कुंकेरीच्या अभ्यासात २०१७पर्यंत शिक्षणासाठी होणारा प्रवास आणि स्त्रियांचा दैनंदिन प्रवासही वाढल्याचे नोंदविण्यात आले आहे.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> कुंकेरीच्या अभ्यासातून दिसणारे हे परिवर्तन कोकणातील प्रत्येक गावासाठी किंवा प्रत्येक सामाजिक समुदायासाठी समान होते असे मानता येत नाही. मात्र ग्रामीण कोकणातील स्थलांतर रोजगारापासून शिक्षण, कौशल्यविकास आणि विविध प्रकारच्या शहरी संधींकडे कसे विस्तारत गेले, याचे कुंकेरी हे एक महत्त्वाचे स्थानिक उदाहरण आहे. === परदेशातील स्थलांतर === कोकणातील स्थलांतराचा विस्तार केवळ मुंबई आणि महाराष्ट्रातील शहरी केंद्रांपुरता मर्यादित राहिला नाही. ब्रिटिशकालीन काळात बॉम्बे प्रेसिडेन्सीतून समुद्रपार प्रदेशांकडेही स्थलांतर होत असल्याच्या नोंदी आढळतात. १९११ च्या जनगणना अहवालात मॉरिशस, पूर्व आफ्रिका, स्ट्रेट्स सेटलमेंट्स, फेडरेटेड मलय स्टेट्स आणि सिलोन यांसारख्या प्रदेशांशी संबंधित स्थलांतराची नोंद करण्यात आली होती.<ref name="CensusBombayMigration1911">{{cite report |title=Census of India, 1911: Bombay Presidency — Migration |publisher=Government of India |year=1911 |url=https://storage.lib.uchicago.edu/pres/2014/pres2014-0779-1911-07-01.pdf }}</ref> रत्‍नागिरी आणि सावंतवाडीच्या १८८० च्या गॅझेटियरमध्येही जिल्ह्यातील काही लोक रोजगाराच्या निमित्ताने एडन आणि मॉरिशस यांसारख्या परदेशातील प्रदेशांकडे जात असल्याच्या नोंदी आढळतात. या नोंदींमधून कोकणातील स्थलांतराचे भौगोलिक क्षेत्र मुंबईपलीकडेही विस्तारले होते, असे दिसून येते. तथापि या नोंदी विशिष्ट स्थानिक समूह किंवा व्यक्तींच्या स्थलांतराशी संबंधित असल्यामुळे त्यावरून संपूर्ण रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या किंवा कुणबी समाजाच्या परदेशातील स्थलांतराचे प्रमाण निश्चित करता येत नाही.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880"/> आधुनिक काळात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील आंतरराष्ट्रीय स्थलांतर आणि त्यातून मिळणाऱ्या परदेशातून पाठविलेल्या रकमांचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर होणारा परिणाम हा संशोधनाचा विषय बनला आहे. २०२३मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ग्रामीण गावांमधून होणारे आंतरराष्ट्रीय स्थलांतर, परदेशातून येणाऱ्या रकमांचे प्रमाण आणि त्यांचा कुटुंबांच्या आर्थिक कल्याणावर होणारा परिणाम यांचा अभ्यास करण्यात आला. या अभ्यासात आंतरराष्ट्रीय स्थलांतर आणि परदेशातून येणाऱ्या रकमांचा ग्रामीण कुटुंबांच्या आर्थिक स्थितीशी संबंध असल्याचे आढळले.<ref name="ChintamaniKulkarni2023">{{cite journal |last=Chintamani |first=Bhupesh Gopal |author2=Kulkarni, Lalitagauri |title=Determinants and Effects of International Remittances: Evidence from Ratnagiri District of Rural Maharashtra |journal=Indian Journal of Labour Economics |volume=66 |issue=1 |year=2023 |pages=455–475 }}</ref> या आधुनिक अभ्यासात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ग्रामीण कुटुंबांचा विचार केला आहे; त्यात कुणबी समाजाचे स्वतंत्र जातीनिहाय आंतरराष्ट्रीय स्थलांतर हे अभ्यासाचे स्वतंत्र प्रमाण म्हणून मांडलेले नाही. त्यामुळे रत्‍नागिरीतील आंतरराष्ट्रीय स्थलांतराला थेट कुणबी समाजाचे स्थलांतर मानणे योग्य ठरणार नाही. कुणबी समाजाच्या परदेशातील स्थलांतराचे स्वतंत्र प्रमाण, गंतव्य प्रदेश आणि कालानुसार झालेला बदल निश्चित करण्यासाठी जातीनिहाय लोकसंख्याशास्त्रीय किंवा सामाजिक सर्वेक्षणांची आवश्यकता आहे.<ref name="ChintamaniKulkarni2023"/> या दृष्टीने कोकणातील स्थलांतराचा इतिहास तीन परस्परसंबंधित टप्प्यांत अभ्यासता येतो—स्थानिक किंवा हंगामी रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर, मुंबईसारख्या औद्योगिक केंद्रांकडे झालेले दीर्घकालीन स्थलांतर आणि पुढील काळातील शिक्षण, व्यावसायिक संधी व आंतरराष्ट्रीय रोजगाराशी संबंधित स्थलांतर. मात्र या सर्व प्रक्रियांमध्ये सहभागी झालेल्या लोकसंख्येला कुणबी या एकाच सामाजिक वर्गाशी जोडणे ऐतिहासिक पुराव्यांच्या दृष्टीने योग्य ठरणार नाही. === गाव आणि शहरातील संबंध === कोकणातील स्थलांतरामुळे ग्रामीण गावांमध्ये आणि मुंबईसारख्या शहरी केंद्रांमध्ये आर्थिक व सामाजिक संबंध निर्माण झाले. शहरात रोजगारासाठी गेलेल्या व्यक्तींचे त्यांच्या मूळ गावांशी जमीन, कुटुंब आणि आर्थिक व्यवहारांच्या माध्यमातून संबंध कायम राहत असत. १८८३ च्या कोलाबा गॅझेटियरमध्ये महाड आणि माणगाव परिसरातील काही कुणबी मुंबईत रोजगारासाठी गेल्यानंतर आपल्या गावातील नातेवाईकांकडे पैसे पाठवीत असल्याची आणि हे नातेवाईक गावातील शेतीची देखभाल करीत असल्याची नोंद आढळते.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> या आर्थिक संबंधांमध्ये शहरातून गावाकडे पैसे पाठविणे, शेतीसाठी बियाणे व इतर साधने खरेदी करणे, कुटुंबाच्या दैनंदिन गरजा भागविणे आणि गावातील जमीन व इतर मालमत्तेशी संबंध कायम ठेवणे यांचा समावेश होता. त्यामुळे रोजगारासाठी शहरात गेलेल्या कुटुंबातील व्यक्तीचे स्थलांतर झाले असले तरी संपूर्ण कुटुंबाची आर्थिक व्यवस्था तात्काळ शहरकेंद्रित होत असेच असे नाही.<ref name="KolabaPopulationCommunities"/> कुंकेरी गावाच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या तीन कालखंडांतील दीर्घकालीन अभ्यासातूनही स्थलांतरित कुटुंबांचे मूळ गावाशी असलेले संबंध कायम राहिल्याचे दिसून येते. स्थलांतराचे स्वरूप आणि गंतव्ये काळानुसार बदलली असली तरी गावाशी असलेले कौटुंबिक आणि सामाजिक संबंध पूर्णपणे तुटले नाहीत. या अभ्यासातून स्थलांतर, ग्रामीण कुटुंबांची बदलती आर्थिक रचना आणि शहरांशी निर्माण झालेले संबंध यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> या प्रक्रियेमुळे गाव आणि शहर यांच्यात एक प्रकारचे आर्थिक परस्परावलंबन निर्माण झाले. गावातील जमीन आणि कुटुंबीय संबंध कायम ठेवत शहरात रोजगार करणे, तर शहरातून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा काही भाग गावातील कुटुंबाच्या गरजांसाठी वापरणे, हा स्थलांतरित कुटुंबांच्या आर्थिक जीवनाचा एक भाग बनला. मात्र ही पद्धत सर्व कोकणी किंवा सर्व कुणबी कुटुंबांना समान प्रमाणात लागू होती असे उपलब्ध स्रोतांवरून म्हणता येत नाही. === स्थलांतरामुळे कोकणातील गावांवर झालेले परिणाम === दीर्घकालीन स्थलांतरामुळे कोकणातील काही गावांच्या लोकसंख्येच्या आणि सामाजिक रचनेत बदल झाले. विशेषतः रोजगारक्षम वयोगटातील व्यक्तींचे बाहेर स्थलांतर, कुटुंबातील सदस्यांचे वेगवेगळ्या ठिकाणी वास्तव्य आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील बदल यांचा गावाच्या सामाजिक आणि आर्थिक जीवनावर परिणाम झाला. रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या १९६१ च्या जिल्हा जनगणना पुस्तिकेत जिल्ह्यातून मुंबईकडे मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतर होत असल्याचा उल्लेख आहे. १९३० च्या आर्थिक मंदीच्या काळात मुंबईतील काही कापड गिरण्या बंद झाल्यामुळे काही कामगार रत्‍नागिरी जिल्ह्यात परतल्याची नोंदही आढळते. यावरून रत्‍नागिरीतील ग्रामीण रोजगार आणि लोकसंख्येचे स्वरूप मुंबईतील औद्योगिक रोजगाराच्या परिस्थितीशी संबंधित होते, असे दिसून येते.<ref name="DistrictCensusRatnagiri1961"/> कुंकेरी गावाच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या कालखंडांतील तुलनात्मक अभ्यासातूनही पाच दशकांहून अधिक काळ स्थलांतराची प्रक्रिया सुरू राहिल्याचे दिसते. या कालावधीत स्थलांतरितांची संख्या, रोजगाराचे प्रकार, स्थलांतराची कारणे, कुटुंबातील सदस्यांच्या स्थलांतराचे स्वरूप आणि शिक्षणाशी संबंधित स्थलांतर यांमध्ये बदल झाल्याचे अभ्यासकांनी नोंदविले आहे.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> स्थलांतराचा परिणाम केवळ गावातील लोकसंख्येतील घट किंवा वाढ यापुरता मर्यादित राहिला नाही. कुटुंबांच्या उत्पन्नाच्या स्रोतांमध्ये बदल, शेतीसाठी उपलब्ध मनुष्यबळ, घरांची देखभाल, शिक्षणाच्या संधी, स्थानिक बाजारपेठांशी असलेले संबंध आणि गावातील सामाजिक जीवन यांवरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो. कुंकेरीच्या अभ्यासात स्थलांतरित कुटुंबांच्या बदलत्या आर्थिक धोरणांचा, व्यवसायातील विविधतेचा आणि मूळ गावाशी कायम राहिलेल्या संबंधांचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> === रत्‍नागिरीचे मुंबईशी लोकसंख्याशास्त्रीय नाते === मुंबईच्या लोकसंख्येच्या वाढीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातून झालेल्या स्थलांतराचे महत्त्व ऐतिहासिक जनगणना नोंदींमधून दिसून येते. १९३१ च्या मुंबई शहराच्या जनगणना अहवालात मुंबईत राहणाऱ्या व्यक्तींच्या जन्मस्थळानुसार रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा उल्लेख मोठ्या संख्येने आढळतो. या नोंदीत रत्‍नागिरी हा मुंबईच्या लोकसंख्येला मनुष्यबळ पुरविणाऱ्या महत्त्वाच्या जिल्ह्यांपैकी एक असल्याचे दिसून येते.<ref name="CensusBombayCity1931">{{cite report |title=Census of India, 1931 — Bombay City |publisher=Government of India |year=1931 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/28362/download/31544/138796-1931.pdf }}</ref> मुंबई आणि रत्‍नागिरी यांच्यातील स्थलांतरसंबंध पुढील दशकांतही कायम राहिले. मुंबई मानव विकास अहवालात १९६१ ते २००१ या कालखंडातील बृहन्मुंबईतील जिल्हानिहाय आंतर-जिल्हा स्थलांतराची आकडेवारी देण्यात आली आहे. त्यानुसार रत्‍नागिरी हा महाराष्ट्रातील मुंबईकडे स्थलांतर करणाऱ्या लोकसंख्येच्या प्रमुख मूळ जिल्ह्यांपैकी एक होता. अहवालातील आकडेवारीनुसार रत्‍नागिरीतून बृहन्मुंबईत आलेल्या स्थलांतरितांची संख्या १९६१मध्ये ४,९४,४०४ होती आणि २००१मध्ये ती ६,१२,६८८ इतकी नोंदविण्यात आली आहे.<ref name="MumbaiHDR2009">{{cite report |title=Mumbai Human Development Report 2009 |publisher=Government of Maharashtra |year=2009 |url=https://www.mohua.gov.in/upload/uploadfiles/files/6Mumbai%20HDR%20Complete.pdf }}</ref> या स्थलांतरामागे रोजगाराच्या संधी, मुंबईतील औद्योगिकीकरण, कापड गिरण्या, बांधकाम, सेवा क्षेत्र आणि पुढील काळातील शिक्षण व व्यावसायिक संधी यांसारखे विविध घटक कार्यरत होते. त्यामुळे रत्‍नागिरी आणि मुंबई यांच्यातील संबंध केवळ स्थलांतरित मजुरांच्या हालचालीपुरते मर्यादित न राहता दीर्घकालीन सामाजिक आणि आर्थिक संबंधांमध्ये विकसित झाले. तथापि रत्‍नागिरीतून मुंबईत स्थलांतरित झालेल्या सर्व व्यक्तींना कुणबी समाजाशी जोडणे योग्य नाही. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थलांतरामध्ये विविध जातीय, धार्मिक आणि सामाजिक समूहांचा सहभाग होता. त्यामुळे रत्‍नागिरीकर ही भौगोलिक ओळख आणि कुणबी ही सामाजिक ओळख यांची सरसकट समानता करणे ऐतिहासिकदृष्ट्या अचूक ठरणार नाही. === स्थलांतराचे बदलते स्वरूप === कोकणातील स्थलांतराच्या इतिहासात कालानुसार त्याच्या स्वरूपात बदल झाले. सुरुवातीच्या काळात शेतीशी संबंधित हंगामी रोजगार आणि मुंबईतील मजुरी यांच्यात संबंध दिसून येतो. पुढे मुंबईतील औद्योगिकीकरणामुळे कापड गिरण्या, बांधकाम, बंदरे, वाहतूक आणि इतर शहरी व्यवसायांमध्ये रोजगाराच्या संधी वाढल्या. त्यानंतर शिक्षण, सरकारी सेवा, व्यावसायिक क्षेत्र, व्यवसाय आणि परदेशातील रोजगार यांमुळे स्थलांतराचे स्वरूप अधिक विविध झाले.<ref name="RoyalCommissionLabour1931"/> कुंकेरी गावाच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या कालखंडांतील दीर्घकालीन अभ्यासातून स्थलांतराच्या स्वरूपातील हा बदल एका स्थानिक उदाहरणाच्या आधारे स्पष्ट होतो. १९६१मध्ये रोजगारासाठी मुंबईकडे होणारे स्थलांतर प्रमुख होते; पुढील दशकांत स्थलांतराची गंतव्ये, व्यवसायाचे प्रकार आणि स्थलांतराची कारणे अधिक विविध झाली. शिक्षणासाठी स्थलांतर, दैनंदिन प्रवास आणि कुटुंबातील विविध सदस्यांचे वेगवेगळ्या ठिकाणी वास्तव्य यांनाही पुढील काळात महत्त्व प्राप्त झाले.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> आधुनिक काळात रत्‍नागिरीच्या स्थलांतराच्या नकाशात मुंबईबरोबरच पुणे, महाराष्ट्रातील इतर शहरी केंद्रे आणि परदेशातील रोजगाराची ठिकाणे यांचाही समावेश झाला आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ग्रामीण कुटुंबांच्या आंतरराष्ट्रीय स्थलांतराचा अभ्यास करणाऱ्या २०२३ च्या संशोधनात परदेशात जाणाऱ्या व्यक्ती आणि त्यांच्या कुटुंबांकडून मिळणाऱ्या आर्थिक पाठवणींचा ग्रामीण कुटुंबांच्या आर्थिक स्थितीशी असलेला संबंध तपासण्यात आला आहे. अभ्यासानुसार परदेशातून येणाऱ्या आर्थिक पाठवणींचा प्राप्त कुटुंबांच्या आर्थिक कल्याणाशी सकारात्मक संबंध आढळला.<ref name="ChintamaniKulkarni2023"/> === कुणबी समाजाच्या संदर्भातील निष्कर्ष === कोकणातील कुणबी समाजाच्या स्थलांतराचा इतिहास हा केवळ शेती सोडून शहरांकडे जाण्याचा इतिहास नव्हता. १८८३ च्या कोलाबा गॅझेटियरमधील महाड आणि माणगाव परिसराच्या नोंदींमध्ये कुणबींचे शेतीशी असलेले संबंध, हंगामी स्थलांतर, मजुरी तसेच लष्कर, पोलीस आणि इतर सेवांमधील सहभाग यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="KolabaJanjira1883"/> रत्‍नागिरीच्या बाबतीत मुंबईशी असलेले स्थलांतरसंबंध अधिक व्यापक लोकसंख्याशास्त्रीय पातळीवर दिसून येतात. १९३१ च्या मुंबई शहराच्या जनगणना अहवालात मुंबईतील रहिवाशांच्या जन्मस्थळांच्या वर्गीकरणात रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा मोठ्या प्रमाणावर उल्लेख आढळतो. पुढील काळातही रत्‍नागिरी हा मुंबईकडे स्थलांतरित होणाऱ्या लोकसंख्येचा महत्त्वाचा मूळ जिल्हा राहिला.<ref name="CensusBombayCity1931"/><ref name="MumbaiHDR2009"/> म्हणून कोकणातील कुणबी समाजाचा आधुनिक इतिहास समजून घेताना गावातील जमीन आणि शेती, मुंबईतील रोजगार, हंगामी तसेच दीर्घकालीन स्थलांतर, शिक्षण, परदेशातील रोजगार, आर्थिक पाठवणी आणि मूळ गावाशी कायम राहिलेले कौटुंबिक संबंध या सर्व घटकांचा परस्परसंबंध लक्षात घेणे आवश्यक आहे. मात्र उपलब्ध जनगणना आणि स्थलांतरविषयक अभ्यास बहुधा जिल्हा, गाव किंवा व्यापक सामाजिक समूहाच्या पातळीवर करण्यात आलेले आहेत. त्यामुळे आधुनिक काळातील कुणबी समाजाच्या स्वतंत्र स्थलांतराचे अचूक जातीनिहाय प्रमाण किंवा टक्केवारी उपलब्ध अधिकृत आकडेवारीशिवाय निश्चित करता येत नाही.<ref name="घोलम2025" /> === मराठा–कुणबी संबंध === कोकणातील कुणबी समाजाचा इतिहास आणि मराठा समाजाचा इतिहास अनेक सामाजिक, आर्थिक आणि प्रादेशिक संदर्भांमध्ये परस्परांशी संबंधित दिसतो. तथापि मराठा आणि कुणबी या संज्ञांचा अर्थ सर्व काळात आणि सर्व प्रदेशांत एकसारखा राहिलेला नाही. ब्रिटिशकालीन जनगणना, गॅझेटियर आणि मानववंशशास्त्रीय लेखनात या समूहांचे वर्गीकरण स्थान, प्रशासकीय पद्धती, सामाजिक स्थान आणि स्थानिक ओळखीनुसार वेगवेगळ्या प्रकारे करण्यात आले आहे. रेजिनाल्ड एडवर्ड एन्थोव्हन यांच्या The Tribes and Castes of Bombay या ग्रंथात मराठा आणि कुणबी यांच्यातील सामाजिक संबंध, परस्परविवाह आणि सामाजिक स्तर यांचे विविध संदर्भ नोंदवले आहेत. त्यांच्या वर्णनानुसार या दोन समूहांमधील सामाजिक सीमारेषा सर्व प्रदेशांत समान किंवा पूर्णपणे कठोर नव्हत्या. त्यामुळे आधुनिक काळातील मराठा, कुणबी, मराठा-कुणबी किंवा कुणबी-मराठा या सामाजिक ओळखींचा अर्थ थेट प्राचीन किंवा मध्ययुगीन सामाजिक रचनेवर लावणे इतिहासदृष्ट्या सावधगिरीशिवाय योग्य ठरणार नाही. या संज्ञांचा अभ्यास करताना संबंधित काळातील प्रशासकीय नोंदी, जनगणना वर्गीकरण, स्थानिक सामाजिक व्यवहार आणि समुदायाच्या स्वयंओळखीचा स्वतंत्र विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="Enthoven1922" /> === मराठा–कुणबी ही संज्ञा === मराठा–कुणबी ही संयुक्त संज्ञा ब्रिटिशकालीन प्रशासकीय आणि जनगणना साहित्यात विविध संदर्भांत आढळते. या संज्ञेचा वापर काही ऐतिहासिक वर्गीकरणांमध्ये मराठा आणि कुणबी यांच्यातील सामाजिक व प्रशासकीय संबंध दर्शविण्यासाठी करण्यात आला होता. तथापि अशा वर्गीकरणांचा अर्थ त्या काळातील जनगणना पद्धती आणि प्रशासकीय दृष्टिकोनाच्या संदर्भातच समजून घेणे आवश्यक आहे. १८८१ च्या बॉम्बे प्रेसिडेन्सीच्या जनगणना अहवालात विविध जातीय आणि सामाजिक समूहांचे स्वतंत्र वर्गीकरण करण्यात आले होते. त्या काळातील जनगणना वर्गीकरण हे आजच्या सामाजिक ओळखींच्या चौकटीशी तंतोतंत समान नव्हते. त्यामुळे त्या काळातील मराठा–कुणबी या वर्गीकरणावरून आधुनिक काळातील मराठा आणि कुणबी समाजांची एकसमान सामाजिक किंवा ऐतिहासिक ओळख सिद्ध होते असा निष्कर्ष काढता येत नाही. रेजिनाल्ड एन्थोव्हन यांच्या पुढील मानववंशशास्त्रीय लेखनातही मराठा आणि कुणबी यांच्यातील सामाजिक संबंधांची चर्चा आढळते. त्यातून या दोन समूहांमध्ये काही सामाजिक साम्य, परस्पर संबंध आणि प्रदेशानुसार बदलणाऱ्या सामाजिक सीमारेषा अस्तित्वात होत्या, असे दिसते; मात्र त्यावरून सर्व मराठा आणि सर्व कुणबी यांची एकच ऐतिहासिक उत्पत्ती होती असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="Enthoven1922" /> अशा प्रकारे मराठा–कुणबी या संज्ञेचा ऐतिहासिक अभ्यास हा केवळ दोन सामाजिक समूहांच्या नावांचा अभ्यास नसून, ब्रिटिशकालीन जनगणना पद्धती, प्रशासकीय वर्गीकरण, कृषक समाजाची रचना आणि स्थानिक सामाजिक ओळखी यांच्यातील परस्परसंबंध समजून घेण्यासाठी महत्त्वाचा ठरतो. === १८८१ची जनगणना === १८८१ च्या बॉम्बे प्रेसिडेन्सीच्या जनगणनेत विविध जातीय आणि सामाजिक समूहांचे प्रशासकीय वर्गीकरण करण्यात आले होते. या वर्गीकरणात मराठा आणि कुणबी या संज्ञांचा वापर कृषीप्रधान समाजाच्या संदर्भात करण्यात आला होता. मात्र १८८१ च्या जनगणनेतील वर्गीकरण हे आजच्या प्रशासकीय जातवर्गीकरणासारखे नव्हते. त्यामुळे त्या काळातील एखाद्या वर्गाची व्याप्ती आणि आधुनिक महाराष्ट्रातील त्याच नावाच्या प्रशासकीय वर्गाची व्याप्ती समान मानता येत नाही.<ref name="Baines1881"/> ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्ये जात, व्यवसाय, स्थानिक सामाजिक ओळख आणि प्रशासकीय वर्गीकरण यांचा परस्परसंबंध अनेकदा दिसून येतो. त्यामुळे १८८१ च्या आकडेवारीचा उपयोग करताना त्या काळातील जनगणना पद्धती आणि वर्गीकरणाच्या निकषांचा स्वतंत्र विचार करणे आवश्यक आहे. === १९०१ची जनगणना === १९०१ च्या बॉम्बे जनगणनेत मराठा कुणबी आणि कोकणी मराठा या स्वतंत्र सांख्यिक विभागांची नोंद करण्यात आली होती. मुंबई शहराच्या जनगणना अहवालानुसार मराठा कुणबी हा शहरातील सर्वाधिक संख्येच्या प्रमुख जातीय-सामाजिक समूहांपैकी एक होता आणि त्याचे प्रमाण मुंबईच्या एकूण लोकसंख्येच्या सुमारे १५ टक्के होते.<ref name="CensusBombay1901">{{cite book |author=India. Census Commissioner |title=Census of India, 1901: Bombay and Bombay (Town and Island) |volume=XI |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing, India |year=1901 }}</ref> त्याच अहवालात काही विभागांच्या लोकसंख्येच्या संदर्भात कुणबी (मराठा) या नावाची स्वतंत्र नोंद आढळते. उदाहरणार्थ, डोंगरी, पहिला नागपाडा आणि कुंभारवाडा या विभागांमध्ये कुणबी (मराठा) समूहाचे प्रमाण अनुक्रमे सुमारे ४७ टक्के, ३४ टक्के आणि २८ टक्के असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. या नोंदींवरून १९०१ च्या जनगणनेत मराठा, कुणबी आणि मराठा कुणबी या संज्ञांचा वापर विविध प्रशासकीय आणि सांख्यिक संदर्भांत करण्यात आला होता, असे दिसते. त्यामुळे त्या काळातील सामाजिक वर्गीकरण हे मराठा आणि कुणबी यांच्यात पूर्णपणे कठोर व अपरिवर्तनीय सीमा होती, अशा साध्या स्वरूपात मांडता येत नाही. तथापि या जनगणना वर्गीकरणावरून दोन्ही समूहांची एकच सामाजिक किंवा ऐतिहासिक उत्पत्ती होती असाही निष्कर्ष काढता येत नाही. === १९११ची जनगणना आणि वर्गीकरणातील बदल === १९११ च्या बॉम्बे जनगणनेत जातीय वर्गीकरणाची पद्धत पुन्हा वेगळी दिसून येते. जनगणना अहवालात मराठा आणि कुणबी या स्वतंत्र नोंदी आढळतात. या वर्गीकरणात विविध प्रदेशांतील स्थानिक सामाजिक समूह आणि त्यांच्या उपविभागांची नोंद स्वतंत्रपणे करण्यात आली होती.<ref name="CensusBombay1911">{{cite report |title=Census of India, 1911: Bombay |volume=VII |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1912 }}</ref> १९११ च्या जनगणनेतील उपलब्ध आकडेवारीत कुणबी आणि मराठा या दोन्ही समूहांची स्वतंत्र संख्या नोंदविलेली आहे. त्यामुळे १९०१ आणि १९११ च्या जनगणनांमध्ये वापरलेल्या वर्गीकरणांमध्ये फरक असल्याचे दिसते. या उदाहरणावरून ब्रिटिशकालीन जनगणनांमधील जातीय वर्गीकरण पूर्णपणे स्थिर नव्हते, असे दिसते. एका जनगणनेत विशिष्ट नावाखाली नोंदवलेला समूह पुढील जनगणनेत वेगळ्या शीर्षकाखाली किंवा वेगळ्या वर्गीकरणात दिसू शकत होता. त्यामुळे १८८१, १९०१ आणि १९११ च्या आकडेवारीची तुलना करताना प्रत्येक जनगणनेची स्वतंत्र वर्गीकरणपद्धती, प्रशासकीय सीमा आणि नोंदणीची पद्धत लक्षात घेणे आवश्यक आहे. === सामाजिक गतिशीलता === एकोणिसाव्या आणि विसाव्या शतकाच्या प्रारंभी महाराष्ट्रातील मराठा आणि कुणबी समाजांच्या सामाजिक संबंधांमध्ये प्रदेश, जमीनधारणा, आर्थिक स्थिती आणि सामाजिक प्रतिष्ठेनुसार विविधता आढळत होती. रेजिनाल्ड एडवर्ड एन्थोव्हन यांच्या मानववंशशास्त्रीय लेखनात मराठा आणि कुणबी यांच्यातील सामाजिक संबंध, कृषी व्यवसाय आणि सामाजिक स्थान यांची चर्चा आढळते.<ref name="Enthoven1922" /> एन्थोव्हन यांच्या मांडणीत कुणबी ही संज्ञा कृषी व्यवसायाशी संबंधित असल्याचेही दिसते. पुढील अभ्यासांमध्ये त्यांच्या या मांडणीचा वापर वसाहतकालीन महाराष्ट्रातील जात आणि सामाजिक वर्गीकरणाच्या अभ्यासासाठी करण्यात आला आहे. मात्र एन्थोव्हन यांचे लेखन हे वसाहतकालीन मानववंशशास्त्रीय दृष्टिकोनातून तयार झालेले असल्यामुळे त्यातील वर्गीकरणे आधुनिक सामाजिक वास्तवाचे अंतिम वर्णन मानता येत नाहीत. त्यामुळे मराठा किंवा कुणबी या नावावरून एखाद्या व्यक्तीचे सामाजिक स्थान, आर्थिक स्थिती किंवा सामाजिक प्रतिष्ठा संपूर्णपणे निश्चित करता येत नव्हती. जमीनधारणा, व्यवसाय, शिक्षण, सरकारी सेवा आणि स्थानिक सामाजिक प्रभाव यांसारखे इतर घटकही सामाजिक स्थानावर परिणाम करीत होते. === स्व-ओळख आणि सामाजिक नाव === जातीय आणि सामाजिक ओळख ही केवळ प्रशासकीय वर्गीकरणातून निश्चित होत नाही. एखादा समूह स्वतःला कोणत्या नावाने ओळखतो, कोणत्या सामाजिक परंपरा पाळतो आणि स्थानिक समाजात त्याची ओळख कशी प्रस्थापित होते, यालाही सामाजिक इतिहासात महत्त्व आहे. ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्ये समान किंवा संबंधित सामाजिक समूहांचे वर्गीकरण वेगवेगळ्या काळात वेगवेगळ्या पद्धतीने करण्यात आले होते. १९०१ च्या जनगणनेत मराठा कुणबींची नोंद मराठा वर्गाशी संबंधित पद्धतीने करण्यात आली होती, तर १९११ च्या वर्गीकरणात संबंधित समूहांची नोंद कुणबी वर्गाशी करण्यात आल्याचे पुढील अधिकृत जनगणना अहवालात स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="CensusClassification1951">{{cite report |title=Census of India, 1951 — Classification of Castes and Tribes |publisher=Government of India |year=1951 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/30207/download/33388/21097_1951_EST.pdf }}</ref> ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्ये प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी विविध समूहांचे विशिष्ट शीर्षकांखाली वर्गीकरण केले होते. मात्र जनगणनेतील अशा वर्गीकरणाचा अर्थ त्या समूहातील प्रत्येक व्यक्तीने स्वतःची ओळख त्याच नावाने केली होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. १९०१ च्या मुंबई जनगणनेत मराठा कुणबी आणि कोकणी मराठा या स्वतंत्र विभागांची नोंद करण्यात आली होती; पुढील जनगणनांमध्ये संबंधित वर्गीकरणात बदल झाल्याचे दिसून येते.<ref name="CensusBombay1901"/><ref name="CensusBombay1911"/> मराठा आणि कुणबी यांच्यातील सामाजिक संबंधांच्या संदर्भात रेजिनाल्ड एडवर्ड एन्थोव्हन यांच्या मानववंशशास्त्रीय अभ्यासातही प्रादेशिक आणि सामाजिक विविधतेचे उल्लेख आढळतात. त्यामुळे मराठा, कुणबी, मराठा–कुणबी आणि कुणबी–मराठा या संज्ञांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना जनगणना वर्गीकरण, प्रशासकीय नोंद, स्थानिक सामाजिक वापर आणि स्वयंओळख यांच्यातील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="Enthoven1922" /> उपलब्ध ऐतिहासिक स्रोतांवरून संपूर्ण महाराष्ट्रातील सर्व व्यक्तींनी या संज्ञांचा एकाच अर्थाने आणि सर्व काळात समान पद्धतीने वापर केला होता, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. === विवाहसंबंध === मराठा आणि कुणबी समूहांमधील विवाहसंबंधांचा उल्लेख ब्रिटिशकालीन मानववंशशास्त्रीय साहित्यात आढळतो. रेजिनाल्ड एडवर्ड एन्थोव्हन यांच्या नोंदींमध्ये मराठा आणि कुणबी यांच्यातील सामाजिक संबंधांचे वर्णन करताना त्यांच्या सामाजिक सीमारेषा सर्व प्रदेशांत पूर्णपणे कठोर नसल्याचे दिसून येते. काही प्रदेशांत आणि विशिष्ट सामाजिक परिस्थितींमध्ये या समूहांमध्ये परस्पर सामाजिक संपर्क आणि विवाहसंबंध अस्तित्वात असल्याचे उल्लेख आढळतात.<ref name="Enthoven1922" /> मात्र या मानववंशशास्त्रीय नोंदी संपूर्ण महाराष्ट्रातील सर्व मराठा आणि कुणबी समूहांना समान प्रमाणात लागू होतात असे मानता येत नाही. विवाहपद्धती प्रदेश, उपसमूह, कुटुंब, सामाजिक स्थान आणि स्थानिक विवाहनियमांनुसार बदलत असू शकतात. त्यामुळे काही ऐतिहासिक विवाहसंबंधांच्या आधारे मराठा आणि कुणबी हे सर्व प्रदेशांत एकच सामाजिक समूह होते, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="Enthoven1922" /> === सामाजिक प्रतिष्ठा आणि सामाजिक स्तर === ब्रिटिशकालीन मानववंशशास्त्रीय आणि प्रशासकीय लेखनात मराठा आणि कुणबी यांच्यातील सामाजिक प्रतिष्ठेच्या भेदांचा उल्लेख आढळतो. त्याच वेळी आर्थिक स्थिती, जमीनधारणा आणि सामाजिक प्रभाव यांमुळे काही कुणबी कुटुंबांना स्थानिक समाजात तुलनेने उच्च सामाजिक प्रतिष्ठा प्राप्त होत असल्याचेही विविध नोंदींमधून दिसून येते.<ref name="Enthoven1922" /> १९११–१२ च्या बॉम्बे प्रशासनाच्या अहवालात मराठा आणि कुणबी यांच्यातील सामाजिक सीमारेषा सर्व परिस्थितींमध्ये अपरिवर्तनीय नसल्याचे निरीक्षण आढळते. आर्थिकदृष्ट्या सक्षम कुणबी व्यक्तींना सामाजिक प्रतिष्ठेच्या उच्च स्थानाकडे जाण्याची संधी किंवा प्रवृत्ती असल्याचा उल्लेख त्या काळातील प्रशासकीय निरीक्षणात करण्यात आला आहे.<ref name="BombayAdministration1911-12">{{cite web |title=Report on the Administration of the Bombay Presidency for the Year 1911–1912 |publisher=Government of Bombay |year=1912 |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100146764805.0x000068 }}</ref> या प्रकारच्या नोंदींचा उपयोग तत्कालीन सामाजिक गतिशीलता, आर्थिक स्थिती आणि सामाजिक प्रतिष्ठा यांच्यातील संबंध समजून घेण्यासाठी करता येतो. तथापि ही निरीक्षणे ब्रिटिशकालीन प्रशासकीय आणि मानववंशशास्त्रीय दृष्टिकोनातून नोंदवलेली असल्यामुळे त्यांना आधुनिक सामाजिक वास्तवाचे अंतिम वर्णन मानता येत नाही. तसेच या नोंदींच्या आधारे आधुनिक काळातील मराठा किंवा कुणबी समाजाचे सामाजिक स्थान निश्चित करता येत नाही. === ब्रिटिशकालीन वर्गीकरण आणि आधुनिक ओळख === ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्ये कुणबी, मराठा, मराठा कुणबी आणि कोकणी मराठा यांसारख्या संज्ञांचा वापर वेगवेगळ्या काळात आणि विविध प्रशासकीय संदर्भांत करण्यात आला. १९०१ च्या मुंबई शहराच्या जनगणनेत मराठा कुणबी आणि कोकणी मराठा यांची स्वतंत्र विभागांमध्ये नोंद करण्यात आली होती, तर १९११ च्या जनगणनेत कुणबी मराठा ही संज्ञा कुणबी या वर्गाच्या अंतर्गत दाखविण्यात आली होती.<ref name="CensusBombay1901"/><ref name="CensusBombay1911"/> या वर्गीकरणातील बदलांमुळे जुन्या जनगणनांमधील आकडे आधुनिक प्रशासकीय जातीय वर्गांशी थेट जोडताना विशेष सावधगिरी आवश्यक आहे. प्रशासकीय सीमा, जनगणनेची पद्धत, जातीय शीर्षके आणि स्थानिक सामाजिक ओळखी काळानुसार बदलत गेल्या असल्यामुळे १९व्या किंवा २०व्या शतकाच्या प्रारंभीची मराठा कुणबी किंवा कुणबी मराठा यांची संख्या आजच्या कुणबी किंवा मराठा लोकसंख्येचे थेट मोजमाप मानता येत नाही.<ref name="CensusClassification1951" /> === आधुनिक प्रशासकीय संदर्भ === आधुनिक महाराष्ट्रातील कुणबी, मराठा कुणबी आणि कुणबी मराठा या संज्ञांचा वापर जात प्रमाणपत्रे, मागासवर्गीय वर्गीकरण आणि शासकीय नोंदी यांच्या संदर्भात केला जातो. या आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरणाचा अभ्यास करताना ऐतिहासिक जनगणना, गॅझेटियर आणि मानववंशशास्त्रीय साहित्य यांना त्यांच्या संबंधित कालखंडातील स्रोत म्हणून पाहणे आवश्यक आहे. त्यांची आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरणाशी थेट समानता गृहीत धरता येत नाही. आधुनिक प्रशासकीय वादांमध्ये जुन्या जनगणना नोंदी, गॅझेटियर आणि मानववंशशास्त्रीय साहित्याचा संदर्भ दिला जातो. महाराष्ट्रातील मराठा आणि कुणबी वर्गीकरणासंबंधीच्या विविध प्रशासकीय व न्यायालयीन चर्चांमध्ये रेजिनाल्ड एडवर्ड एन्थोव्हन यांच्या द ट्राइब्स अँड कास्ट्स ऑफ बॉम्बे या ग्रंथातील निरीक्षणांचाही संदर्भ आढळतो.<ref name="Enthoven1922" /> तथापि ऐतिहासिक मानववंशशास्त्रीय निरीक्षणे आणि आधुनिक प्रशासकीय जात-वर्गीकरण हे दोन स्वतंत्र विषय आहेत. आधुनिक काळातील जात प्रमाणपत्र किंवा प्रशासकीय वर्गीकरण निश्चित करताना त्या वेळी लागू असलेले कायदे, शासन निर्णय, अधिकृत मागासवर्गीय याद्या, सक्षम प्राधिकरणाच्या नोंदी आणि संबंधित न्यायालयीन निर्णय यांनाच प्रशासकीयदृष्ट्या निर्णायक आधार मानणे आवश्यक आहे. === ऐतिहासिक निष्कर्ष आणि मर्यादा === उपलब्ध जनगणना आणि मानववंशशास्त्रीय स्रोतांवरून असे दिसून येते की मराठा आणि कुणबी या संज्ञांमध्ये महाराष्ट्राच्या विविध भागांत ऐतिहासिक सामाजिक संबंध होते आणि काही काळ मराठा-कुणबी किंवा कुणबी-मराठा यांसारख्या संयुक्त संज्ञांचा प्रशासकीय आणि जनगणनात्मक वापर करण्यात आला. त्याच वेळी काही जनगणनांमध्ये मराठा आणि कुणबी यांची स्वतंत्र शीर्षकांखाली नोंद करण्यात आली होती.<ref name="CensusBombay1901"/><ref name="CensusBombay1911"/> या ऐतिहासिक नोंदींमधून सामाजिक संपर्क, विवाहसंबंध, आर्थिक स्थिती आणि सामाजिक गतिशीलतेचे काही पैलू स्पष्ट होतात; परंतु त्यावरून मराठा आणि कुणबी यांची एकच व अखंडित प्राचीन वंशावळ सिद्ध होत नाही. त्याचप्रमाणे या दोन्ही समूहांमध्ये कोणताही ऐतिहासिक सामाजिक संबंध नव्हता, असेही उपलब्ध स्रोतांच्या आधारे सर्वसाधारणपणे म्हणता येत नाही.<ref name="Enthoven1922" /> म्हणून कोकणातील कुणबी समाजाच्या इतिहासात मराठा-कुणबी संबंधांचा अभ्यास करताना तीन स्तर स्वतंत्र ठेवणे आवश्यक आहे: (१) ऐतिहासिक सामाजिक संबंध, (२) ब्रिटिशकालीन जनगणना आणि मानववंशशास्त्रीय वर्गीकरण, आणि (३) आधुनिक प्रशासकीय व कायदेशीर वर्गीकरण. या तीन स्तरांची सरमिसळ न करता त्यांचा स्वतंत्रपणे अभ्यास केल्यास या विषयाचे अधिक अचूक ऐतिहासिक चित्र समोर येते. === धर्म, श्रद्धा आणि लोकसंस्कृती === कोकणातील कुणबी समाजाच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचा अभ्यास करताना ग्रामजीवन, कुटुंब, देवक, ग्रामदेवता, स्थानिक देवता, विवाहविधी आणि कृषीचक्र यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेणे आवश्यक आहे. ब्रिटिशकालीन गॅझेटियर आणि रेजिनाल्ड एडवर्ड एन्थोव्हन यांच्या मानववंशशास्त्रीय नोंदींमध्ये कुणबी आणि संबंधित कृषक समूहांच्या धार्मिक श्रद्धा, देवक, विवाहविधी, देवतांची उपासना आणि सामाजिक प्रथांचे विविध संदर्भ आढळतात.<ref name="Enthoven1922" /><ref name="RatnagiriSavantvadi1880" /> या नोंदींचा उपयोग करताना त्यातील वर्णने त्यांच्या काळातील प्रशासकीय आणि मानववंशशास्त्रीय निरीक्षणांवर आधारित आहेत, हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे. त्यामुळे त्यातील प्रत्येक धार्मिक प्रथा संपूर्ण कोकणातील सर्व कुणबी कुटुंबांना किंवा आधुनिक काळातील संपूर्ण कुणबी समाजाला तंतोतंत लागू होते, असे मानता येत नाही. === ग्रामदेवता आणि स्थानिक देवता === कोकणातील ग्रामीण धार्मिक जीवनात ग्रामदेवता आणि स्थानिक देवतांना महत्त्वाचे स्थान होते. गावाची सामाजिक रचना आणि धार्मिक जीवन यांचा परस्पर संबंध असल्यामुळे ग्रामदेवतेचे उत्सव, पूजा आणि स्थानिक धार्मिक प्रथांमध्ये गावातील विविध सामाजिक समूहांचा सहभाग असे.<ref name="KolabaJanjira1883" /> बॉम्बे प्रेसिडेन्सीच्या गॅझेटियरमधील ग्रामीण समाजाच्या वर्णनांमध्ये मारुती, खंडोबा, शिव आणि इतर देवतांच्या उपासनेचे उल्लेख विविध सामाजिक समूहांच्या संदर्भात आढळतात. त्यामुळे कोकणातील कुणबींच्या धार्मिक जीवनाचा अभ्यास करताना केवळ कुणबी समाजाशी संबंधित मानल्या जाणाऱ्या धार्मिक परंपरांचा विचार न करता व्यापक ग्रामीण आणि प्रादेशिक धार्मिक संस्कृतीचाही विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="KolabaJanjira1883" /> === कुलदैवत आणि कुटुंबीय श्रद्धा === कुणबी समाजाच्या धार्मिक जीवनात कुटुंब आणि वंशपरंपरेशी संबंधित देवतांना स्थान असल्याचे मानववंशशास्त्रीय साहित्यात आढळते. घरातील धार्मिक विधी, पूर्वजांचे स्मरण, कुटुंबीय देवता आणि स्थानिक धार्मिक प्रथा या ग्रामीण कुटुंबाच्या सामाजिक जीवनाशी जोडलेल्या होत्या.<ref name="Enthoven1922" /> तथापि कुलदैवत या संज्ञेअंतर्गत सर्व कुणबी कुटुंबांची एकच देवता होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. कुलदैवत, ग्रामदेवता आणि स्थानिक देवतांच्या परंपरा कुटुंब, गाव आणि प्रदेशानुसार बदलत असू शकतात. त्यामुळे या धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करताना स्थानिक आणि कुटुंबीय पुराव्यांना विशेष महत्त्व देणे आवश्यक आहे. === देवक === देवक ही विवाहसंस्था आणि कुटुंबीय धार्मिक विधींशी संबंधित महत्त्वाची सामाजिक-धार्मिक संकल्पना होती. रेजिनाल्ड एडवर्ड एन्थोव्हन यांच्या मानववंशशास्त्रीय नोंदींमध्ये विविध कृषक आणि इतर हिंदू समूहांच्या विवाहविधींमध्ये देवकाला असलेले स्थान वर्णन केले आहे. विवाहापूर्वी देवकाची स्थापना करणे, त्याची पूजा करणे आणि विवाहसमारंभात त्याला धार्मिक महत्त्व देणे अशा प्रथा विविध समुदायांच्या संदर्भात नोंदविल्या आहेत.<ref name="Enthoven1922" /> कुणबी समाजाच्या सामाजिक रचनेचा अभ्यास करताना देवकाचा संबंध केवळ धार्मिक विधींशी मर्यादित न ठेवता विवाहनियम आणि सामाजिक नातेसंबंधांच्या संदर्भातही पाहिला जातो. देवक आणि विवाहसंस्था यांच्यातील संबंधामुळे विशिष्ट कुटुंबीय किंवा सामाजिक गटांमध्ये विवाहासंबंधी काही नियम प्रचलित असल्याचे दिसते. तथापि या नियमांचे स्वरूप प्रदेश आणि सामाजिक उपगटांनुसार बदलत असल्यामुळे त्यांना संपूर्ण कोकणातील कुणबी समाजाचे सार्वत्रिक नियम मानता येत नाही.<ref name="Enthoven1922" /> === विवाहविधी आणि धार्मिक प्रथा === कुणबी समाजातील विवाह ही धार्मिक विधींबरोबरच सामाजिक नातेसंबंध दृढ करणारी संस्था होती, असे ब्रिटिशकालीन मानववंशशास्त्रीय नोंदींवरून दिसते. विवाहसमारंभात देवकाची स्थापना, धार्मिक पूजा, नातेवाईकांचा सहभाग, सामुदायिक भोजन आणि विविध पारंपरिक विधी यांचा समावेश असल्याचे वर्णन आढळते.<ref name="Enthoven1922" /> विवाहासंबंधीच्या प्रथा प्रदेश, सामाजिक उपगट आणि स्थानिक परंपरांनुसार बदलत असत. त्यामुळे एखाद्या मानववंशशास्त्रीय नोंदीत वर्णन केलेली विवाहपद्धती संपूर्ण कोकणातील कुणबी समाजाची एकमेव किंवा अपरिवर्तनीय पद्धत होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. उपलब्ध नोंदींचे विश्लेषण करताना त्यांचा काळ, भौगोलिक संदर्भ आणि संबंधित सामाजिक समूह लक्षात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="Enthoven1922" /> === सण आणि धार्मिक उत्सव === कोकणातील कुणबी समाजाचे धार्मिक जीवन व्यापक ग्रामीण मराठी आणि कोकणी सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित होते. स्थानिक देवतांच्या जत्रा, ग्रामदेवतांची पूजा, हिंदू धार्मिक सण आणि कुटुंबीय धार्मिक विधी हे ग्रामीण सामाजिक जीवनाचे घटक होते. बॉम्बे प्रेसिडेन्सीच्या गॅझेटियरमध्ये विविध ग्रामीण समुदायांच्या धार्मिक आचारांमध्ये स्थानिक देवता, मंदिरे, जत्रा आणि विशिष्ट दिवसांच्या पूजेचे उल्लेख आढळतात.<ref name="KolabaJanjira1883" /> काही समुदायांच्या संदर्भात शनिवार, विशिष्ट तिथी किंवा स्थानिक देवतेच्या उत्सवाच्या दिवशी पूजा करण्याच्या प्रथा नोंदविल्या आहेत. या प्रकारच्या धार्मिक प्रथा कोकणातील व्यापक ग्रामीण धार्मिक संस्कृतीचा भाग होत्या; त्यामुळे त्यांना केवळ कुणबी समाजापुरते मर्यादित करणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="KolabaJanjira1883" /> === कृषीचक्र आणि धार्मिक श्रद्धा === कुणबी समाजाची पारंपरिक अर्थव्यवस्था शेतीशी संबंधित असल्यामुळे कृषीचक्र आणि ग्रामीण धार्मिक जीवन यांच्यात परस्परसंबंध असण्याची शक्यता होती. पाऊस, पेरणी, रोपांची लागवड, पीकवाढ आणि कापणी या कृषी टप्प्यांशी स्थानिक श्रद्धा, ग्रामदेवता आणि धार्मिक प्रथा जोडल्या जात असत. कोकणातील ग्रामीण धार्मिक जीवनाच्या वर्णनांमध्ये कृषीसमाजाच्या जीवनाशी संबंधित स्थानिक देवता, धार्मिक उत्सव आणि प्रथांचे उल्लेख आढळतात.<ref name="KolabaJanjira1883" /> मात्र उपलब्ध ब्रिटिशकालीन गॅझेटियर आणि मानववंशशास्त्रीय स्रोतांमध्ये कुणबी समाजातील सर्व कृषीविधींची एकसंध आणि सविस्तर नोंद आढळत नाही. त्यामुळे एखादा विशिष्ट कृषीविधी संपूर्ण कुणबी समाजाची सार्वत्रिक परंपरा म्हणून मांडण्याऐवजी त्याचा अभ्यास संबंधित गाव, प्रदेश आणि स्थानिक ग्रामीण कृषी संस्कृतीच्या संदर्भात करणे अधिक योग्य ठरते. कोकणातील कृषीजीवन, ग्रामीण परंपरा आणि स्थानिक सांस्कृतिक व्यवहारांच्या संदर्भात अनंत नर्मदा सखाराम घोलम यांच्या ‘खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन’ या ग्रंथातील स्थानिक संदर्भ पूरक स्रोत म्हणून उपयोगी ठरू शकतात.<ref name="घोलम2025" /> === पूर्वज, मृत्यू आणि धार्मिक विधी === कुटुंब आणि पूर्वजांशी संबंधित धार्मिक विधींचा उल्लेख ब्रिटिशकालीन मानववंशशास्त्रीय साहित्यामध्ये आढळतो. विवाह, मृत्यू आणि पुनर्विवाह यांसारख्या प्रसंगी धार्मिक विधी, सामाजिक मान्यता आणि कुटुंबीय संबंध यांच्यातील परस्परसंबंध विविध सामाजिक समूहांच्या संदर्भात नोंदविण्यात आले आहेत.<ref name="Enthoven1922" /> या नोंदींवरून ग्रामीण समाजात धार्मिक विधी आणि सामाजिक मान्यता यांचा परस्परसंबंध होता असे दिसते. तथापि एन्थोव्हन यांच्या नोंदी विशिष्ट काळातील आणि विशिष्ट सामाजिक समूहांवरील मानववंशशास्त्रीय निरीक्षणांवर आधारित आहेत. त्यामुळे त्यांतील वर्णने आधुनिक काळातील संपूर्ण कुणबी समाजाच्या धार्मिक जीवनाला थेट लागू करता येत नाहीत. === लोककथा आणि लोकपरंपरा === कोकणातील लोकसंस्कृतीमध्ये देवता, स्थानिक वीरपुरुष, ग्रामपरंपरा, धार्मिक स्थळे, जत्रा, आख्यायिका आणि मौखिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. ब्रिटिशकालीन गॅझेटियरमध्ये कोकणातील ग्रामीण समाजाच्या धार्मिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक देवता, धार्मिक स्थळे आणि उत्सवांचे उल्लेख आढळतात.<ref name="KolabaJanjira1883" /> तथापि उपलब्ध प्रमुख गॅझेटियर आणि एन्थोव्हन यांच्या मानववंशशास्त्रीय नोंदींमध्ये कुणबी समाजाच्या स्वतंत्र लोककथांचा किंवा स्वतंत्र कथासंग्रहाचा पुरेसा सुसंगत पुरावा उपलब्ध नसल्यामुळे विशिष्ट लोककथा कुणबी समाजाची सार्वत्रिक परंपरा म्हणून नोंदविणे योग्य ठरणार नाही. कोकणातील लोकपरंपरांचा अभ्यास व्यापक प्रादेशिक लोकसाहित्याच्या संदर्भात करणे अधिक योग्य ठरते. एखादी लोककथा, आख्यायिका, धार्मिक परंपरा किंवा मौखिक स्मृती विशिष्ट कुणबी गाव, कुटुंब किंवा स्थानिक समुदायाशी संबंधित असल्यास तिचा स्वतंत्र स्थानिक स्रोतांच्या आधारे अभ्यास करता येतो. अशा स्थानिक सांस्कृतिक आणि ग्रामीण परंपरांच्या संदर्भात ‘खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन’ हा पूरक संदर्भ म्हणून वापरता येतो; मात्र एखाद्या विशिष्ट लोककथेचा पुरावा त्या ग्रंथात प्रत्यक्ष उपलब्ध असल्यासच संबंधित विधानासाठी त्याचा संदर्भ द्यावा.<ref name="घोलम2025"/> === लोकगीते आणि मौखिक परंपरा === कृषीप्रधान ग्रामीण समाजात श्रम, सण, विवाह, धार्मिक विधी आणि ऋतूचक्र यांच्याशी संबंधित मौखिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान होते. कोकणातील ग्रामीण लोकजीवनाच्या वर्णनांमध्ये धार्मिक उत्सव, स्थानिक देवता, जत्रा आणि सामाजिक-सांस्कृतिक प्रथांचा उल्लेख आढळतो. या व्यापक ग्रामीण सांस्कृतिक वातावरणातून विविध प्रकारच्या मौखिक परंपरा विकसित झाल्या असण्याची शक्यता आहे.<ref name="KolabaJanjira1883" /> मात्र एखादे विशिष्ट लोकगीत हे ‘कुणबी लोकगीत’ आहे, असा निष्कर्ष काढण्यासाठी त्या गीताचा कुणबी समाजाशी स्पष्ट संबंध दर्शविणारा विश्वसनीय स्रोत आवश्यक आहे. त्यामुळे केवळ कोकणात किंवा ग्रामीण समाजात प्रचलित असल्याच्या आधारावर सामान्य लोकगीतांना कुणबी समाजाची स्वतंत्र सांस्कृतिक निर्मिती म्हणून वर्गीकृत करणे योग्य ठरणार नाही. स्थानिक लोकगीते, म्हणी, आख्यायिका आणि मौखिक स्मृती यांचा अभ्यास करताना त्यांचे भौगोलिक क्षेत्र, संबंधित समुदाय, प्रसंग आणि मौखिक परंपरेतील वापर यांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. अशा स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे दस्तऐवजीकरण कोकणातील ग्रामीण सामाजिक इतिहासाच्या अभ्यासासाठी पूरक ठरू शकते. === कोकणी लोकसंस्कृतीशी संबंध === कोकणातील कुणबी समाजाची धार्मिक आणि सांस्कृतिक ओळख व्यापक कोकणी ग्रामीण संस्कृतीपासून पूर्णपणे वेगळी नव्हती. ग्रामदेवता, स्थानिक देवता, कृषीचक्र, जत्रा, कुटुंबीय धार्मिक प्रथा, विवाहविधी आणि स्थानिक सामाजिक संस्था यांसारख्या अनेक सांस्कृतिक बाबी कोकणातील विविध ग्रामीण समुदायांमध्ये आढळत असल्याचे गॅझेटियरमधील वर्णनांवरून दिसते.<ref name="KolabaJanjira1883" /> त्यामुळे कुणबी समाजाची लोकसंस्कृती ही पूर्णपणे बंदिस्त किंवा इतर ग्रामीण समुदायांपासून स्वतंत्र अशी सांस्कृतिक व्यवस्था होती, असे मानणे योग्य ठरणार नाही. तिचा विकास स्थानिक कृषीजीवन, ग्रामसंस्था, धार्मिक परंपरा आणि कोकणातील व्यापक सामाजिक-सांस्कृतिक वातावरणाशी असलेल्या परस्परसंबंधातून झाला असण्याची शक्यता अधिक आहे. या संदर्भात स्थानिक ग्रामीण जीवन, सांस्कृतिक परंपरा आणि सामाजिक स्मृतींचे दस्तऐवजीकरण करणारे अनंत नर्मदा सखाराम घोलम यांचे ‘खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन’ हे पुस्तक पूरक स्रोत म्हणून उपयोगी ठरू शकते. तथापि त्यातील विशिष्ट माहिती ज्या स्थानिक परंपरेशी संबंधित आहे, त्याच मर्यादित संदर्भात तिचा वापर करणे अधिक योग्य ठरेल.<ref name="घोलम2025" /> === धार्मिक जीवन आणि सामाजिक संघटना === धार्मिक प्रथा आणि सामाजिक संघटना यांचा परस्परसंबंध पारंपरिक ग्रामीण जीवनात महत्त्वाचा होता. विवाह, धार्मिक विधी, सामाजिक नियम आणि सामुदायिक व्यवहार यांमध्ये कुटुंब, नातेसंबंध आणि समुदायातील ज्येष्ठ व्यक्तींची भूमिका असल्याचे ब्रिटिशकालीन मानववंशशास्त्रीय नोंदींमध्ये आढळते.<ref name="Enthoven1922" /> एन्थोव्हन यांच्या नोंदींमध्ये विविध सामाजिक समूहांच्या संदर्भात जातपंचायत, सामाजिक नियम, विवाहसंस्था आणि धार्मिक प्रथांचा परस्परसंबंध वर्णन केला आहे. काही समूहांमध्ये सामाजिक नियमांचे उल्लंघन झाल्यास दंड, सामुदायिक भोजन किंवा इतर सामाजिक उपायांचा वापर केला जात असल्याचेही नमूद आहे.<ref name="Enthoven1922" /> या संस्था आधुनिक न्यायालये किंवा प्रशासकीय यंत्रणांप्रमाणे औपचारिक कायदेशीर संस्था नव्हत्या. त्या स्थानिक समुदायाच्या सामाजिक नियंत्रण, परस्पर संबंध आणि रूढींचे पालन यांसाठी कार्य करणाऱ्या पारंपरिक सामाजिक पद्धती होत्या. तथापि एन्थोव्हन यांच्या नोंदी विविध समुदायांवर आधारित असल्यामुळे त्यातील प्रत्येक प्रथा संपूर्ण कोकणातील किंवा सर्व कुणबी समूहांना समानपणे लागू होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="Enthoven1922" /> === धार्मिक आणि सांस्कृतिक विविधता === कोकणातील कुणबी समाजाला एकसंध धार्मिक पद्धती असलेला समूह मानणे योग्य ठरणार नाही. वेगवेगळ्या गावांतील ग्रामदेवता, कुटुंबीय धार्मिक परंपरा, देवक, स्थानिक देवतांची उपासना आणि प्रादेशिक धार्मिक प्रभाव यांमुळे धार्मिक आचारांमध्ये विविधता निर्माण झाली होती. ब्रिटिशकालीन मानववंशशास्त्रीय नोंदींमध्येही विविध सामाजिक समूहांच्या धार्मिक प्रथा, देवतांची उपासना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांमध्ये प्रादेशिक भिन्नता असल्याचे दिसते.<ref name="Enthoven1922" /> सावंतवाडी आणि दक्षिण कोकणातील धार्मिक लोकसंख्येच्या ऐतिहासिक नोंदींमध्ये विविध हिंदू धार्मिक परंपरा तसेच स्थानिक देवता आणि आत्म्यांशी संबंधित उपासनेचे प्रकार आढळतात. १८७२ च्या सावंतवाडीच्या नोंदींमध्ये मोठ्या प्रमाणावर लोक विशिष्ट पंथाशी संबंधित नसून स्थानिक देवता आणि आत्म्यांची पूजा करीत असल्याचे स्वतंत्र वर्गीकरण करण्यात आले होते.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880" /> ही नोंद कुणबी समाजाची स्वतंत्र धार्मिक आकडेवारी नाही; ती त्या काळातील सावंतवाडी संस्थानातील व्यापक धार्मिक लोकसंख्येचे वर्गीकरण आहे. त्यामुळे तिचा उपयोग कुणबी समाजाची स्वतंत्र धार्मिक स्थिती निश्चित करण्यासाठी न करता दक्षिण कोकणातील तत्कालीन व्यापक धार्मिक आणि सांस्कृतिक वातावरण समजून घेण्यासाठी करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="RatnagiriSavantvadi1880" /> === ऐतिहासिक स्रोतांच्या मर्यादा === कुणबी समाजाच्या धार्मिक आणि लोकसंस्कृतीविषयी उपलब्ध प्रमुख ऐतिहासिक स्रोतांमध्ये ब्रिटिशकालीन गॅझेटियर आणि मानववंशशास्त्रीय ग्रंथांचा मोठा वाटा आहे. हे स्रोत तत्कालीन प्रशासकीय अधिकारी आणि मानववंशशास्त्रज्ञ यांच्या निरीक्षणांवर आधारित असल्यामुळे त्यांतील वर्णने त्या काळातील प्रशासकीय वर्गीकरण, सामान्यीकरणे आणि निरीक्षकांच्या दृष्टिकोनाने प्रभावित असू शकतात.<ref name="Enthoven1922" /> त्यामुळे या स्रोतांमध्ये नोंदविलेली एखादी धार्मिक प्रथा संपूर्ण कुणबी समाजाची सार्वत्रिक परंपरा होती, असे गृहीत धरता येत नाही. विशेषतः ग्रामदेवता, कुलदैवत, देवक, लोककथा, लोकगीते आणि कृषीविधी यांचा अभ्यास करताना त्यांचा प्रदेश, गाव, कुटुंब आणि सामाजिक उपगट यांनुसार बदलणारा संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक आहे.<ref name="Enthoven1922" /> === धार्मिक आणि लोकसांस्कृतिक वारशाचे ऐतिहासिक महत्त्व === उपलब्ध पुराव्यांवरून कोकणातील कुणबी समाजाच्या धार्मिक जीवनात ग्रामजीवन, कुटुंबीय परंपरा, देवक, स्थानिक देवता, विवाहविधी आणि कृषीप्रधान जीवन यांचे परस्परसंबंध दिसून येतात. या धार्मिक-सांस्कृतिक संस्था केवळ धार्मिक आचरणापुरत्या मर्यादित नव्हत्या; त्या कुटुंब, विवाह, ग्रामसमुदाय आणि सामाजिक संबंधांच्या संघटनेशीही संबंधित होत्या.<ref name="Enthoven1922" /> या पार्श्वभूमीवर कोकणातील कुणबी समाजाची लोकसंस्कृती समजून घेताना ‘कुणबींची स्वतंत्र संस्कृती’ आणि ‘कोकणातील व्यापक ग्रामीण संस्कृती’ यांना परस्परविरोधी मानण्याऐवजी त्यांच्यातील परस्परसंबंध, सांस्कृतिक देवाणघेवाण आणि प्रादेशिक विविधता यांचा अभ्यास करणे अधिक योग्य ठरते. स्थानिक सांस्कृतिक परंपरा, ग्रामीण जीवन आणि सामाजिक स्मृतींच्या अभ्यासासाठी अनंत नर्मदा सखाराम घोलम यांचे ‘खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन’ हे पुस्तक पूरक संदर्भ म्हणून वापरता येऊ शकते; मात्र विशिष्ट धार्मिक प्रथा किंवा लोकपरंपरेचा दावा करताना त्या पुस्तकातील संबंधित प्रत्यक्ष मजकुराशी संदर्भ जुळविणे आवश्यक आहे.<ref name="घोलम2025" /> == लोकसंख्याशास्त्र == कोकणातील कुणबी समाजाच्या लोकसंख्येचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना ब्रिटिशकालीन जनगणना, जिल्हानिहाय गॅझेटियर, ग्रामसर्वेक्षण आणि नंतरच्या जनगणना-अभिलेखांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. या स्रोतांमध्ये कुणबी आणि संबंधित कृषक समूहांचे वर्गीकरण काळानुसार बदललेले दिसते. विशेषतः कुणबी, मराठा-कुणबी आणि कुणबी-मराठा यांसारख्या संज्ञांचा वापर वेगवेगळ्या जनगणनांमध्ये समान पद्धतीने झालेला नव्हता. त्यामुळे विविध जनगणनांतील आकडे थेट एकत्र करून आधुनिक काळातील कुणबी लोकसंख्येचा अंदाज काढणे पद्धतशीरदृष्ट्या योग्य ठरत नाही.<ref name="Baines1881" /><ref name="CensusBombay1901" /><ref name="CensusBombay1911" /> === १८८१ची जनगणना === १८८१ची जनगणना ही बॉम्बे प्रेसिडेन्सीतील कुणबी आणि संबंधित कृषक समूहांच्या लोकसंख्येचा अभ्यास करण्यासाठी महत्त्वाचा ऐतिहासिक स्रोत आहे. जनगणना अहवालात जे. ए. बेन्स यांनी ‘Maratha Kunbi’ हा व्यापक कृषक समूह मानला असून त्यात दख्खनातील कुणबी तसेच कोकणात ‘Maratha’ म्हणून नोंदविल्या जाणाऱ्या संबंधित समूहांचा समावेश केला होता. अहवालात या दोन समूहांमधील भेद अनेक ठिकाणी स्पष्ट नसून काही बाबतींत तो प्रशासकीय वर्गीकरणावर अवलंबून असल्याचेही नमूद केले आहे.<ref name="Baines1881" /> १८८१ च्या अहवालातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या आकडेवारीनुसार २,०५,७८४ कुणबी आणि सुमारे २,७१,००० मराठा अशी नोंद करण्यात आली होती. त्यामुळे त्या काळातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यात कुणबी हा मोठ्या संख्येचा कृषक समूह होता, असे जनगणना-अभिलेखावरून दिसते.<ref name="Baines1881" /> या आकडेवारीचा अर्थ लावताना १८८१ च्या जनगणनेतील ‘Maratha Kunbi’ आणि ‘Kunbi’ या वर्गांची व्याप्ती आधुनिक महाराष्ट्रातील प्रशासकीय कुणबी वर्गाशी समान नव्हती, हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे. त्यामुळे २,०५,७८४ हा आकडा आधुनिक रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील कुणबी लोकसंख्येशी थेट तुलनेसाठी वापरणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="Baines1881" /> === १९०१ची जनगणना === १९०१ च्या जनगणनेत बॉम्बे प्रेसिडेन्सीतील जातीय वर्गीकरणाची पद्धत १८८१ च्या तुलनेत बदललेली दिसते. मुंबई शहराच्या जनगणना अहवालात ‘Kunbi (Maratha)’ ही संज्ञा वापरण्यात आली असून काही स्थानिक विभागांमध्ये या वर्गाचे प्रमाण लक्षणीय असल्याचे नमूद केले आहे. डोंगरी, पहिला नागपाडा आणि कुंभारवाडा या विभागांमध्ये ‘Kunbi (Maratha)’ लोकसंख्येचे प्रमाण अनुक्रमे ४७ टक्के, ३४ टक्के आणि २८ टक्के असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="CensusBombay1901"/> १९०१ च्या जनगणनेतील मुंबईच्या स्थलांतरविषयक नोंदींमध्ये रत्‍नागिरी हा मुंबईला स्थलांतरित लोकसंख्या पुरविणाऱ्या प्रमुख जिल्ह्यांपैकी एक असल्याचे नमूद आहे. त्या वेळी मुंबईतील एकूण स्थलांतरित लोकसंख्येपैकी सुमारे १,४६,००० व्यक्ती रत्‍नागिरी जिल्ह्यात जन्मलेल्या होत्या; हे प्रमाण स्थलांतरित लोकसंख्येच्या सुमारे २४.५ टक्के होते. त्यामुळे विसाव्या शतकाच्या प्रारंभी रत्‍नागिरी आणि मुंबई यांच्यातील लोकसंख्याशास्त्रीय संबंध लक्षणीय होते.<ref name="CensusBombay1901Presidency">{{cite report |author=India. Census Commissioner |title=Census of India, 1901: Bombay Presidency |publisher=Government Central Press |year=1902 }}</ref> मात्र मुंबईत स्थलांतरित झालेल्या रत्‍नागिरीकरांना कुणबी म्हणून वर्गीकृत करता येत नाही. रत्‍नागिरीहून होणारे स्थलांतर विविध सामाजिक आणि धार्मिक समूहांचे होते. त्यामुळे जिल्हानिहाय स्थलांतराची आकडेवारी आणि कुणबी समाजाची जातीनिहाय लोकसंख्या यांची थेट समानता करणे ऐतिहासिकदृष्ट्या अचूक ठरणार नाही.<ref name="CensusBombay1901Presidency"/> === १९११ची जनगणना === १९११ च्या जनगणनेत कुणबी आणि मराठा या समूहांचे वर्गीकरण पुन्हा बदललेले दिसते. अधिकृत जनगणना अहवालानुसार १९०१मध्ये ‘Mahratha Kunbis’ ज्या पद्धतीने वर्गीकृत करण्यात आले होते, त्यांचे १९११मध्ये कुणबी या वर्गाशी संबंध जोडण्यात आले. १९११ च्या जनगणनेत कुणबी आणि कानबी यांच्या विविध उपगटांची नोंद करण्याचाही प्रयत्न करण्यात आला होता. त्यामुळे १९०१ आणि १९११ च्या आकडेवारीची तुलना करताना दोन्ही जनगणनांमधील वर्गीकरणपद्धतीतील फरक विचारात घेणे आवश्यक ठरते.<ref name="CensusBombay1911"/> १९११ च्या अधिकृत जनगणनेत ‘Kunbi Maratha’ हा कुणबी या शीर्षकाखाली दाखविण्यात आला, तर दख्खनी आणि कोकणी मराठा यांना मराठा या शीर्षकाखाली वर्गीकृत करण्यात आले. यावरून ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्ये समान किंवा संबंधित सामाजिक समूहांचे वर्गीकरण वेगवेगळ्या जनगणनांमध्ये बदलत असल्याचे दिसून येते.<ref name="CensusBombay1911"/> या वर्गीकरणातील बदलामुळे १९०१ आणि १९११ च्या जनगणना आकडेवारीची थेट तुलना करणे सावधगिरीने करणे आवश्यक आहे. एका जनगणनेत एखादा समूह ज्या शीर्षकाखाली नोंदविला गेला होता, त्याच समूहाला पुढील जनगणनेत वेगळ्या शीर्षकाखाली समाविष्ट केले जाऊ शकत होते. त्यामुळे ऐतिहासिक जातीय लोकसंख्येचे विश्लेषण करताना केवळ संख्यात्मक आकडे न पाहता संबंधित जनगणनेची वर्गीकरणपद्धतीही तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="CensusBombay1911"/> === १९३१ची जनगणना === १९३१ची जनगणना ब्रिटिश भारतातील जातीय वर्गीकरणाच्या शेवटच्या व्यापक जनगणनांपैकी एक होती. बॉम्बे प्रांतातील या जनगणनेच्या विविध तक्त्यांमध्ये जात, उपजात आणि प्रादेशिक वर्गीकरण स्वतंत्र पद्धतीने हाताळण्यात आले होते. त्यामुळे या जनगणनेतील कुणबी, मराठा, मराठा-कुणबी किंवा संबंधित संज्ञांचा वापर करताना संबंधित तक्ता आणि त्यामागील वर्गीकरणपद्धती तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="Census1931Bombay"/> १९३१नंतर भारताच्या नियमित जनगणनांमध्ये सर्व जातींची संपूर्ण लोकसंख्या पूर्वीच्या पद्धतीने सातत्याने प्रकाशित करण्यात आली नाही. त्यामुळे १९३१नंतरच्या कालखंडासाठी कुणबी समाजाची अखिल भारतीय किंवा कोकणातील सातत्यपूर्ण जातीनिहाय जनगणना-कालमालिका तयार करणे शक्य होत नाही. === १९६१ चे कुंकेरी ग्रामसर्वेक्षण === १९६१ च्या जनगणना कार्यक्रमांतर्गत महाराष्ट्रातील निवडक गावांचे स्वतंत्र ग्रामसर्वेक्षण करण्यात आले. त्याअंतर्गत सावंतवाडी तालुक्यातील कुंकेरी गावाचे स्वतंत्र ग्रामसर्वेक्षण मोनोग्राफ प्रसिद्ध करण्यात आले. हा ग्रंथ महाराष्ट्रातील निवडक ३५ गावांच्या ग्रामसर्वेक्षण मालिकेचा भाग होता आणि त्यामध्ये संबंधित गावाच्या सामाजिक, सांस्कृतिक आणि आर्थिक जीवनाचे सविस्तर दस्तऐवजीकरण करण्यात आले होते.<ref name="Kunkeri1966"/> कुंकेरी ग्रामसर्वेक्षणात कुटुंबरचना, व्यवसाय, जमीनधारणा, आर्थिक व्यवहार, सामाजिक जीवन आणि सांस्कृतिक जीवन यांसंबंधी माहिती संकलित करण्यात आली होती. त्यामुळे दक्षिण कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेचा सूक्ष्म पातळीवर अभ्यास करण्यासाठी हे सर्वेक्षण महत्त्वाचे प्राथमिक स्रोत ठरते.<ref name="Kunkeri1966"/> कुंकेरीच्या पुढील दीर्घकालीन अभ्यासांमध्ये १९६१, १९८७ आणि २०१७ या तीन कालखंडांतील लोकसंख्या, सामाजिक रचना, जमीनधारणा, व्यवसाय आणि स्थलांतर यांची तुलना करण्यात आली आहे. या अभ्यासातून दीर्घकाळ चाललेल्या स्थलांतरामुळे गावाच्या सामाजिक आणि आर्थिक जीवनात बदल झाले असले तरी काही सामाजिक आणि जमीनधारणेशी संबंधित रचनांमध्ये सातत्यही राहिल्याचे दिसून येते.<ref name="VartakTumbeBhide2019"/> === २००१–२०११ : कोकणातील जिल्हानिहाय लोकसंख्या बदल === २००१ ते २०११ या कालावधीत कोकणातील जिल्ह्यांच्या एकूण लोकसंख्येत वेगवेगळ्या प्रकारचे बदल झाले. मात्र आधुनिक भारतीय जनगणनेमध्ये ‘कुणबी’ ही स्वतंत्र सर्वसमावेशक जातीय लोकसंख्या श्रेणी नियमितपणे प्रकाशित करण्यात आलेली नसल्यामुळे, जिल्ह्यांच्या एकूण लोकसंख्येतील वाढ किंवा घट यावरून कुणबी समाजाची स्वतंत्र लोकसंख्या किंवा तिचा वाढीचा दर निश्चित करता येत नाही.<ref name="PopulationFinder2011">{{cite web |title=Population Finder 2011 |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |url=https://censusindia.gov.in/census.website/en/data/population-finder }}</ref> २०११ च्या जनगणनेनुसार रत्‍नागिरी जिल्ह्याची लोकसंख्या १६,१५,०६९ होती. २००१मध्ये ही लोकसंख्या १६,९६,७७७ होती. त्यामुळे २००१ ते २०११ या दशकात रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या लोकसंख्येत ८१,७०८ व्यक्तींची घट झाली आणि दशकातील लोकसंख्या वाढीचा दर उणे ४.८ टक्के राहिला.<ref name="RatnagiriPopulation2001">{{cite report |title=District Census Handbook: Ratnagiri, Census of India 2001 |publisher=Directorate of Census Operations, Maharashtra |year=2006 }}</ref><ref name="RatnagiriPopulation2011">{{cite report |title=Census of India 2011 — Maharashtra — District Census Handbook, Ratnagiri |publisher=Directorate of Census Operations, Maharashtra |year=2014 }}</ref> सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची २०११मधील लोकसंख्या ८,४९,६५१ होती. २००१मध्ये ती सुमारे ८,६८,८२५ होती. त्यामुळे २००१ ते २०११ या कालावधीत सिंधुदुर्ग जिल्ह्याच्या लोकसंख्येत १९,१७४ व्यक्तींची घट झाली आणि दशकातील लोकसंख्या वाढीचा दर उणे २.२ टक्के राहिला.<ref name="SindhudurgPopulation2011">{{cite report |title=Census of India 2011 — Maharashtra — District Census Handbook, Sindhudurg |publisher=Directorate of Census Operations, Maharashtra |year=2014 }}</ref><ref name="SindhudurgPopulation2001">{{cite report |title=Final population totals, Maharashtra, District Sindhudurg — 2001 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |year=2001 }}</ref> २०११ च्या जनगणनेच्या वेळी पालघर हा स्वतंत्र जिल्हा नव्हता. पालघर जिल्ह्याची निर्मिती १ ऑगस्ट २०१४ रोजी तत्कालीन ठाणे जिल्ह्याचे विभाजन करून करण्यात आली. त्यामुळे २०११ च्या जनगणनेतील पालघरची लोकसंख्या स्वतंत्र जिल्हा म्हणून मोजलेली नव्हती. तथापि, सध्याच्या पालघर जिल्ह्याच्या भौगोलिक क्षेत्राशी संबंधित २०११ची पुनर्गणित लोकसंख्या २९,९०,११६ इतकी होती.<ref name="PalgharDistrict">{{cite web |title=About District |publisher=District Palghar, Government of Maharashtra |url=https://palghar.gov.in/en/about-district/ }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हानिहाय जनगणना आकडेवारीनुसार २०११ मध्ये पालघरची लोकसंख्या २९.९० लाख, रायगडची २६.३४ लाख, रत्‍नागिरीची १६.१५ लाख आणि सिंधुदुर्गची ८.५० लाख होती. या आकडेवारीचा वापर करताना संबंधित जिल्ह्यांच्या २००१ आणि २०११ च्या जनगणनेतील प्रशासकीय सीमांमधील बदलांचा विचार करणे आवश्यक आहे.<ref name="DistrictwisePopulationMaharashtra">{{cite web |title=Districtwise Total & Tribal Population as per 1991, 2001 & 2011 Census of Maharashtra State |publisher=Tribal Research and Training Institute, Government of Maharashtra |url=https://trti.maharashtra.gov.in/districtwiseTotalPopulation |access-date=2026-08-22 |archive-date=2026-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511115559/https://trti.maharashtra.gov.in/districtwiseTotalPopulation |url-status=dead }}</ref> === आधुनिक जनगणनेमध्ये कुणबी लोकसंख्येची स्थिती === स्वातंत्र्योत्तर भारताच्या नियमित जनगणनांमध्ये अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती यांची स्वतंत्र लोकसंख्या आकडेवारी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे; मात्र सर्व जातींची स्वतंत्र आणि सर्वसमावेशक जातीनिहाय लोकसंख्या नियमित जनगणनेत प्रकाशित करण्यात आलेली नाही. २०११ च्या जनगणनेच्या प्राथमिक लोकसंख्या सारांशामध्ये लोकसंख्या, लिंग, वयोगट, अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, कामाची स्थिती आणि इतर सामाजिक-आर्थिक निर्देशकांची माहिती उपलब्ध आहे; ‘कुणबी’ या स्वतंत्र सर्वसमावेशक जातीय वर्गाची जिल्हानिहाय लोकसंख्या त्यामध्ये दिलेली नाही.<ref name="PopulationFinder2011" /> त्यामुळे २०११ च्या जनगणनेच्या आधारे रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, रायगड, पालघर किंवा ठाणे या जिल्ह्यांसाठी ‘कुणबी लोकसंख्या अमुक टक्के’ असा अधिकृत जनगणना आकडा निश्चित करता येत नाही. जिल्ह्याची एकूण लोकसंख्या आणि त्या जिल्ह्यातील कुणबी समाजाची जातीनिहाय लोकसंख्या या दोन वेगळ्या सांख्यिक संकल्पना आहेत. २०११ च्या जनगणनेत पालघरच्या सध्याच्या भौगोलिक क्षेत्राची एकूण लोकसंख्या २९,९०,११६ इतकी होती; त्यापैकी अनुसूचित जमातींची लोकसंख्या ११,१८,००८ होती. ही आकडेवारी जिल्ह्याची एकूण लोकसंख्या किंवा अनुसूचित जमातींची लोकसंख्या दर्शवते; तिच्यावरून कुणबी समाजाची लोकसंख्या निश्चित करता येत नाही.<ref name="PalgharDistrict" /> काही सामाजिक संस्था, राजकीय व्यक्ती, संशोधक किंवा माध्यमांनी कुणबी समाजाच्या लोकसंख्येबाबत विविध अंदाज व्यक्त केलेले असू शकतात. मात्र अशा अंदाजांना अधिकृत जनगणना आकडेवारीपासून स्वतंत्र ठेवणे आवश्यक आहे. विश्वसनीय अधिकृत जातीनिहाय जनगणना उपलब्ध नसताना अशा अंदाजांना कुणबी समाजाची अधिकृत लोकसंख्या म्हणून मांडणे योग्य ठरणार नाही. त्यामुळे कोकणातील कुणबी समाजाच्या लोकसंख्येचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना ब्रिटिशकालीन जनगणना, जिल्हानिहाय गॅझेटियर, ग्रामसर्वेक्षणे आणि उपलब्ध आधुनिक जनगणना आकडे यांचा स्वतंत्र संदर्भात उपयोग करणे आवश्यक आहे. वेगवेगळ्या कालखंडांतील वर्गीकरणपद्धती आणि प्रशासकीय सीमा भिन्न असल्यामुळे त्यांची थेट तुलना करून आधुनिक कुणबी लोकसंख्येचा निश्चित अंदाज काढणे पद्धतशीरदृष्ट्या योग्य ठरणार नाही. === २०२७ ची जातीनिहाय जनगणना === भारत सरकारने २०२७ची जनगणना घेण्याचा निर्णय अधिकृतपणे जाहीर केला असून, ३० एप्रिल २०२५ रोजी झालेल्या मंत्रिमंडळाच्या राजकीय व्यवहार समितीच्या बैठकीत आगामी जनगणनेत जातीनिहाय गणना समाविष्ट करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. यामुळे स्वातंत्र्यानंतर प्रथमच अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींपलीकडे सर्व सामाजिक समूहांची जातीनिहाय गणना जनगणनेच्या मुख्य प्रक्रियेचा भाग होणार आहे.<ref name="CasteEnumeration2025">{{cite web |title=Cabinet approves Caste enumeration in the upcoming Census |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=30 April 2025 |url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2125526 }}</ref> २०२७ च्या जनगणनेची संदर्भ तारीख सामान्य क्षेत्रांसाठी १ मार्च २०२७ निश्चित करण्यात आली आहे. लडाख तसेच जम्मू आणि काश्मीर, हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंडमधील असिंक्रोनस हिमाच्छादित क्षेत्रांसाठी संदर्भ तारीख १ ऑक्टोबर २०२६ निश्चित करण्यात आली आहे. या संदर्भ तारखांबाबतची अधिसूचना १६ जून २०२५ रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली.<ref name="Census2027ReferenceDate">{{cite web |title=Population Census-2027 to be conducted in two phases along with enumeration of castes |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=4 June 2025 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2133845 }}</ref> २०२७ची जनगणना दोन टप्प्यांत घेण्यात येणार आहे. पहिल्या टप्प्यात घरांची यादी आणि गृहनिर्माणविषयक माहिती संकलित केली जाईल, तर दुसऱ्या टप्प्यात व्यक्तिनिहाय लोकसंख्या गणना केली जाईल. जातीनिहाय माहिती दुसऱ्या टप्प्यात संकलित केली जाणार आहे.<ref name="Census2027TwoPhases">{{cite web |title=Population Census-2027 to be conducted in two phases along with enumeration of castes |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=4 June 2025 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2133845 }}</ref> २०२७ च्या जनगणनेत जातीनिहाय माहिती संकलित करण्याचा निर्णय झाल्यामुळे भविष्यात कुणबी, मराठा-कुणबी, कुणबी-मराठा आणि इतर सामाजिक समूहांच्या लोकसंख्येबाबत अधिक व्यापक अधिकृत आकडेवारी उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे. तथापि जनगणना पूर्ण होऊन तिचे अधिकृत निकाल प्रकाशित होईपर्यंत २०२७ची जातीनिहाय लोकसंख्या उपलब्ध आहे असे मानता येणार नाही. केंद्र सरकारने २०२६मध्येही स्पष्ट केले आहे की जातीनिहाय प्रश्नांसह दुसऱ्या टप्प्याची प्रश्नावली स्वतंत्रपणे अंतिम करून अधिसूचित केली जाणार आहे.<ref name="CasteBasedCensus2026">{{cite web |title=Caste Based Census |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=4 February 2026 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2223099 }}</ref> === लोकसंख्याशास्त्रीय आकडेवारीची तुलना करताना आवश्यक सावधगिरी === कोकणातील कुणबी समाजाच्या लोकसंख्येची दीर्घकालीन तुलना करताना ऐतिहासिक जनगणनांमधील वर्गीकरणपद्धतीचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. ‘कुणबी’, ‘कणबी’, ‘मराठा-कुणबी’, ‘कुणबी-मराठा’, ‘कुळवाडी’ आणि त्यासारख्या संज्ञांची व्याप्ती वेगवेगळ्या काळात आणि वेगवेगळ्या प्रशासकीय प्रदेशांत बदलत गेली. त्यामुळे विविध जनगणनांतील समान किंवा समानार्थी वाटणाऱ्या संज्ञांना आजच्या प्रशासकीय जातवर्गांशी थेट समान मानता येत नाही.<ref name="Baines1881" /><ref name="CensusBombay1901Presidency" /> दुसरी महत्त्वाची बाब म्हणजे ब्रिटिशकालीन प्रशासकीय जिल्ह्यांच्या सीमा आजच्या जिल्ह्यांच्या सीमांपेक्षा वेगळ्या होत्या. रत्‍नागिरी, कोलाबा, सावंतवाडी आणि इतर ऐतिहासिक जिल्ह्यांच्या सीमा काळानुसार बदलल्या आहेत. त्यामुळे एखाद्या जुन्या जिल्ह्याची लोकसंख्या आजच्या त्याच नावाच्या जिल्ह्याशी थेट तुलना करताना प्रशासकीय पुनर्रचनेचा विचार करणे आवश्यक आहे. तिसरी बाब म्हणजे जनगणना अधिकाऱ्यांनी केलेले प्रशासकीय वर्गीकरण आणि संबंधित व्यक्ती किंवा समूहांची स्थानिक सामाजिक ओळख यांच्यात फरक असण्याची शक्यता होती. त्यामुळे जनगणनेतील एखाद्या शीर्षकाखाली नोंद झालेली संपूर्ण लोकसंख्या आधुनिक काळातील त्याच नावाच्या सामाजिक समूहाशी तंतोतंत संबंधित होती असे गृहीत धरता येत नाही. चौथी बाब म्हणजे १९३१नंतर सर्व जातींची सातत्यपूर्ण आणि तुलनात्मक जातीनिहाय लोकसंख्या नियमित जनगणनेत प्रकाशित झालेली नाही. त्यामुळे १९व्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून आजपर्यंत कुणबी समाजाची अखंड आणि तुलनायोग्य जातीनिहाय लोकसंख्या-मालिका तयार करणे शक्य होत नाही. १९५१ च्या अधिकृत जातीनिहाय अंदाजपत्रकातही पूर्वीच्या जनगणनांमध्ये ‘महरत्ता-कुणबी’ आणि ‘कुणबी’ यांचे वर्गीकरण वेगवेगळ्या प्रकारे झाले असल्याचे दिसते.<ref name="CensusClassification1951" /> या कारणांमुळे १८८१मधील कुणबी किंवा मराठा-कुणबी संख्या, १९०१मधील मराठा-कुणबी संख्या, १९११मधील कुणबी किंवा कुणबी-मराठा वर्गीकरण आणि आधुनिक प्रशासकीय कुणबी वर्ग यांना एका सलग आणि तुलनायोग्य सांख्यिक मालिकेप्रमाणे मांडणे योग्य ठरणार नाही. === लोकसंख्याशास्त्रीय निष्कर्ष === उपलब्ध ऐतिहासिक जनगणना नोंदींवरून रत्‍नागिरीसह कोकणातील काही भागांमध्ये कुणबी हा १९व्या शतकातील महत्त्वाच्या कृषक समूहांपैकी एक होता असे दिसून येते. १८८१ च्या बॉम्बे प्रेसिडेन्सीच्या जनगणना अहवालात रत्‍नागिरी जिल्ह्यासाठी २,०५,७८४ कुणबींची नोंद करण्यात आली होती. मात्र त्या काळातील ‘कुणबी’ या वर्गीकरणाची व्याप्ती आणि आजच्या प्रशासकीय कुणबी वर्गाची व्याप्ती समान नसल्यामुळे हा आकडा आधुनिक लोकसंख्येशी थेट तुलना करण्यासाठी वापरता येत नाही.<ref name="Baines1881" /> १९०१ आणि १९११ च्या जनगणनांमध्ये मराठा आणि कुणबी यांच्याशी संबंधित वर्गीकरणात झालेले बदल हे ऐतिहासिक लोकसंख्याशास्त्राचा अभ्यास करताना केवळ संख्यात्मक आकडे पाहणे पुरेसे नसल्याचे दर्शवतात. प्रत्येक जनगणनेतील जातीय शीर्षके, उपविभाग आणि वर्गीकरणाची पद्धत स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे.<ref name="CensusBombay1901Presidency" /><ref name="CensusBombay1911" /> १९५१ च्या अधिकृत ‘जातीनिहाय लोकसंख्येचे अंदाज’ या अहवालातही ‘महरत्ता-कुणबी’, ‘कुणबी-कुळवाडी किंवा कणबी’, ‘तिरोळे कुणबी’ आणि इतर संबंधित गट स्वतंत्रपणे दाखविण्यात आले आहेत. यावरून ऐतिहासिक सरकारी आकडेवारीतही कुणबीशी संबंधित विविध सामाजिक नावांचे स्वतंत्र वर्गीकरण केले जात असल्याचे दिसते.<ref name="CensusClassification1951" /> त्यामुळे सध्याच्या काळात कोकणातील कुणबी समाजाची स्वतंत्र अधिकृत जिल्हानिहाय टक्केवारी उपलब्ध आहे असा निष्कर्ष काढता येत नाही. रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, रायगड, ठाणे किंवा पालघर या जिल्ह्यांसाठी आधुनिक कुणबी लोकसंख्येची निश्चित टक्केवारी सांगण्यासाठी जातीनिहाय अधिकृत आकडेवारी आवश्यक आहे. २०२७ च्या जनगणनेत जातीनिहाय गणना समाविष्ट करण्यात आल्यामुळे भविष्यात या प्रश्नासाठी अधिक व्यापक अधिकृत सांख्यिक आधार उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे. मात्र २०२७ची जनगणना पूर्ण होऊन तिचे अधिकृत जातीनिहाय निकाल प्रकाशित होईपर्यंत कुणबी समाजाच्या आधुनिक लोकसंख्येबाबत कोणताही निश्चित राष्ट्रीय किंवा जिल्हानिहाय आकडा अधिकृत मानता येणार नाही.<ref name="CasteEnumeration2025" /> == आधुनिक प्रशासकीय आणि कायदेशीर स्थिती == महाराष्ट्रातील कुणबी समाजाची आधुनिक प्रशासकीय ओळख ही राज्य शासनाच्या इतर मागासवर्गीयांच्या यादी, जात प्रमाणपत्रे आणि जात वैधता पडताळणीच्या प्रक्रियेशी संबंधित आहे. ऐतिहासिक जनगणना आणि मानववंशशास्त्रीय साहित्यात ‘कुणबी’, ‘कणबी’, ‘मराठा-कुणबी’ आणि ‘कुणबी-मराठा’ यांसारख्या संज्ञांचा वेगवेगळ्या संदर्भांत वापर झालेला आढळतो. मात्र आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरण हे संबंधित काळातील अधिकृत शासन निर्णय, मागासवर्गीयांच्या याद्या, लागू कायदे आणि न्यायालयीन निर्णय यांच्या आधारे निश्चित केले जाते.<ref name="MaharashtraOBC2025" /> === महाराष्ट्रातील इतर मागासवर्गीय वर्गीकरण === महाराष्ट्र शासनाच्या १३ मे २०२५ रोजीच्या अधिकृत यादीत ‘कुणबी’ ही इतर मागासवर्गीय प्रवर्गातील अनुक्रमांक ८३वरील नोंद आहे. या नोंदीखाली ‘लेवा कुणबी’, ‘लेवा पाटील’, ‘लेवा पाटीदार’, ‘मराठा कुणबी’, ‘कुणबी मराठा’, ‘तिलोरी कुणबी’, ‘तिल्लोरी कुणबी’ आणि ‘ति. कुणबी’ या उपसंज्ञांचा समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraOBC2025" /> ही यादी आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरण दर्शविते. या यादीतील विविध उपसंज्ञांचा एकत्रित समावेश आहे म्हणून त्या सर्व संज्ञांची ऐतिहासिक उत्पत्ती एकच आहे किंवा त्या प्रत्येक ऐतिहासिक कालखंडात समान अर्थाने वापरल्या गेल्या होत्या, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरण आणि ऐतिहासिक सामाजिक ओळख या स्वतंत्र बाबी आहेत. === कुणबी आणि तिलोरी कुणबी : ऐतिहासिक प्रशासकीय पार्श्वभूमी === कुणबी आणि तिलोरी कुणबी यांच्या प्रशासकीय वर्गीकरणात काळानुसार बदल झाले. मुंबई उच्च न्यायालयाने *Dattatraya s/o Ramrao Thorat v. State of Maharashtra* या प्रकरणात या बदलांचा ऐतिहासिक संदर्भ नोंदविला आहे. न्यायालयाच्या नोंदीनुसार २३ एप्रिल १९४२ च्या मुंबई शासनाच्या ठरावात ‘Kunbi (except Tilori Kunbi in Ratnagiri district)’ यांचा एका वर्गात, तर ‘Kunbi Tilori in Ratnagiri district’ यांचा इतर मागास समुदायांच्या यादीत स्वतंत्रपणे समावेश करण्यात आला होता. ही स्थिती १९५०, १९५६ आणि १९६१ च्या संबंधित शासन ठरावांमध्येही कायम राहिली.<ref name="Thorat2002" /> न्यायालयाने पुढे नमूद केले आहे की १३ ऑक्टोबर १९६७ च्या महाराष्ट्र शासनाच्या ठरावाद्वारे स्वतंत्र इतर मागासवर्गीय यादी प्रसिद्ध करण्यात आली आणि त्यामध्ये ‘Kunbi caste’ ही अनुक्रमांक ८३वर समाविष्ट करण्यात आली. न्यायालयाच्या निरीक्षणानुसार १९६७पासून कुणबी जात संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत समाविष्ट करण्यात आली.<ref name="Thorat2002" /> या ऐतिहासिक प्रशासकीय नोंदींवरून कुणबी आणि तिलोरी कुणबी यांच्या वर्गीकरणात कालानुसार आणि प्रदेशानुसार फरक राहिला असल्याचे दिसते. त्यामुळे आजच्या प्रशासकीय यादीचा अर्थ लावताना त्या काळातील शासन ठराव आणि संबंधित न्यायालयीन नोंदींचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. === जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता पडताळणी === महाराष्ट्रात एखाद्या व्यक्तीच्या जात दाव्याची प्रशासकीय मान्यता ही केवळ आडनाव, सामाजिक संबोधन किंवा ऐतिहासिक साहित्याच्या आधारे निश्चित होत नाही. संबंधित व्यक्तीच्या जात दाव्याचा विचार करताना सक्षम प्राधिकरणाकडून जात प्रमाणपत्र देण्याची प्रक्रिया आणि त्यानंतर आवश्यक असल्यास जात वैधता पडताळणीची प्रक्रिया लागू होते. जात वैधता पडताळणीच्या प्रक्रियेत जुन्या शासकीय अभिलेख, शैक्षणिक नोंदी, महसूल अभिलेख, जन्म-मृत्यू नोंदी आणि इतर संबंधित दस्तऐवजांचा पुरावा म्हणून विचार केला जाऊ शकतो. मात्र कोणता पुरावा ग्राह्य धरायचा आणि त्याचे पुराव्यात्मक महत्त्व किती आहे, हे संबंधित कायदे, नियम, शासन निर्णय आणि न्यायालयीन निर्णयांनुसार ठरते. त्यामुळे ऐतिहासिक गॅझेटियर, जनगणना किंवा मानववंशशास्त्रीय ग्रंथांमध्ये ‘कुणबी’ किंवा संबंधित संज्ञेचा उल्लेख आढळणे आणि एखाद्या विशिष्ट व्यक्तीला आधुनिक प्रशासकीय प्रक्रियेत कुणबी जात प्रमाणपत्र किंवा जात वैधता मिळणे या दोन स्वतंत्र बाबी आहेत. === ऐतिहासिक नोंदी आणि आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरण === ब्रिटिशकालीन जनगणना, गॅझेटियर आणि मानववंशशास्त्रीय साहित्य हे कुणबी समाजाच्या ऐतिहासिक अभ्यासासाठी महत्त्वाचे स्रोत आहेत; मात्र ते स्वतःहून आधुनिक जात प्रमाणपत्र किंवा जात वैधतेचा अंतिम प्रशासकीय आधार ठरत नाहीत. आधुनिक प्रशासकीय प्रक्रियेत संबंधित कालखंडातील अधिकृत नोंदी, शासन निर्णय, लागू कायदे, नियम आणि सक्षम प्राधिकरण किंवा न्यायालयाचे निर्णय यांना महत्त्व प्राप्त होते.<ref name="Thorat2002" /> त्यामुळे कुणबी समाजाच्या आधुनिक प्रशासकीय स्थितीचा अभ्यास करताना ऐतिहासिक सामाजिक ओळख, ब्रिटिशकालीन वर्गीकरण आणि विद्यमान शासकीय वर्गीकरण यांच्यात स्पष्ट भेद ठेवणे आवश्यक आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या विद्यमान यादीत कुणबीचा इतर मागासवर्गीय प्रवर्गात समावेश असला तरी एखाद्या व्यक्तीचा विशिष्ट जात दावा स्वतंत्र प्रशासकीय पडताळणीच्या अधीन राहतो.<ref name="MaharashtraOBC2025" /> === लेवा कुणबी === ‘लेवा कुणबी’ ही संज्ञा महाराष्ट्र शासनाच्या इतर मागासवर्गीयांच्या विद्यमान अधिकृत यादीत ‘कुणबी’ या नोंदीखाली समाविष्ट आहे. या नोंदीत ‘लेवा कुणबी’, ‘लेवा पाटील’ आणि ‘लेवा पाटीदार’ या संज्ञांचा समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraOBC2025" /> या प्रशासकीय वर्गीकरणावरून लेवा कुणबीचा समावेश कुणबी या इतर मागासवर्गीय नोंदीखाली असल्याचे स्पष्ट होते. मात्र या प्रशासकीय समावेशावरून लेवा कुणबीची प्रादेशिक, सामाजिक किंवा ऐतिहासिक ओळख महाराष्ट्रातील इतर सर्व कुणबी समूहांशी पूर्णपणे समान आहे, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. प्रशासकीय वर्गीकरण आणि ऐतिहासिक सामाजिक ओळख या स्वतंत्र बाबी आहेत. === मराठा-कुणबी आणि कुणबी-मराठा === ‘मराठा-कुणबी’ आणि ‘कुणबी-मराठा’ या संज्ञांना आधुनिक प्रशासकीय संदर्भात विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. मुंबई उच्च न्यायालयाने *Nitin s/o Mahadeorao Choudhary v. State of Maharashtra* या ११ ऑक्टोबर २०२३ रोजीच्या निर्णयात १ जून २००४ च्या महाराष्ट्र शासनाच्या निर्णयाचा संदर्भ देताना नमूद केले आहे की इतर मागासवर्गीयांच्या यादीतील अनुक्रमांक ८३वरील ‘कुणबी’ या नोंदीत पूर्वी ‘लेवा कुणबी’, ‘लेवा पाटील’ आणि ‘लेवा पाटीदार’ यांचा समावेश होता आणि १ जून २००४ च्या शासन निर्णयाद्वारे त्यात ‘मराठा-कुणबी’ आणि ‘कुणबी-मराठा’ यांचा समावेश करण्यात आला.<ref name="NitinChoudhary2023">{{cite web |title=Nitin s/o Mahadeorao Choudhary v. State of Maharashtra |website=Indian Kanoon |date=11 October 2023 |url=https://indiankanoon.org/doc/61511559/ }}</ref> या निर्णयात न्यायालयाने असेही नमूद केले की ७ सप्टेंबर २०२३ च्या शासन निर्णयाद्वारे मराठा-कुणबी आणि कुणबी-मराठा समाजातील व्यक्तींना जात प्रमाणपत्र देताना जुन्या दस्तऐवजांतील नोंदींची तपासणी करण्याची पद्धत निश्चित करण्यासाठी समिती स्थापन करण्यात आली होती. या समितीचा उद्देश संबंधित जुन्या अभिलेखांच्या तपासणीची पद्धत निश्चित करणे हा होता.<ref name="NitinChoudhary2023" /> मात्र अनुक्रमांक ८३मध्ये मराठा-कुणबी आणि कुणबी-मराठा यांचा प्रशासकीय समावेश झाला आहे, यावरून मराठा आणि कुणबी यांची ऐतिहासिक वंशपरंपरा किंवा सामाजिक ओळख सर्व काळात एकच होती, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. हा आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरणाचा विषय आहे. === तिलोरी कुणबी आणि तिल्लोरी कुणबी === ‘तिलोरी कुणबी’ आणि ‘तिल्लोरी कुणबी’ या दोन्ही संज्ञांचा महाराष्ट्र शासनाच्या विद्यमान इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत ‘कुणबी’ या अनुक्रमांक ८३ च्या नोंदीखाली समावेश आहे.<ref name="MaharashtraOBC2025" /> तिलोरी कुणबीच्या प्रशासकीय इतिहासात रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा विशेष संदर्भ आढळतो. मुंबई उच्च न्यायालयाने *Dattatraya s/o Ramrao Thorat v. State of Maharashtra* या २४ एप्रिल २००२ रोजीच्या निर्णयात २३ एप्रिल १९४२ च्या मुंबई शासनाच्या ठरावाचा संदर्भ देताना ‘Kunbi (Except Tilori Kunbi in Ratnagiri district)’ आणि ‘Kunbi Tilori in Ratnagiri district’ यांचे त्या काळात वेगवेगळ्या प्रशासकीय वर्गांमध्ये वर्गीकरण करण्यात आल्याचे नमूद केले आहे. ही स्थिती १९५०, १९५६ आणि १९६१ च्या संबंधित शासन ठरावांमध्येही कायम राहिल्याचे न्यायालयाने नोंदविले आहे.<ref name="Thorat2002" /> त्याच निर्णयानुसार १३ ऑक्टोबर १९६७ रोजी महाराष्ट्र शासनाने स्वतंत्र इतर मागासवर्गीयांची यादी प्रसिद्ध केली आणि त्यामध्ये ‘कुणबी जात’ अनुक्रमांक ८३वर समाविष्ट करण्यात आली. न्यायालयाने नमूद केले आहे की त्यानंतर कुणबी जात संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी इतर मागासवर्गीयांच्या यादीत समाविष्ट झाली.<ref name="Thorat2002" /> === जात प्रमाणपत्र === महाराष्ट्रात जात प्रमाणपत्र देण्याची आणि त्याची वैधता पडताळण्याची प्रक्रिया कायद्याने नियमन केली जाते. जात प्रमाणपत्र हे सक्षम प्राधिकाऱ्याकडून दिले जाते, तर जात वैधतेचा दावा संबंधित जात पडताळणी समितीसमोर स्वतंत्रपणे तपासला जाऊ शकतो. या दोन्ही प्रक्रिया एकमेकांशी संबंधित असल्या तरी त्यांचे स्वरूप आणि अधिकारक्षेत्र वेगवेगळे आहेत. जात दाव्याच्या पडताळणीमध्ये संबंधित व्यक्तीने सादर केलेल्या जुन्या शासकीय आणि इतर अभिलेखांचा विचार केला जाऊ शकतो. कोणते दस्तऐवज ग्राह्य धरावेत, त्यांचे पुराव्यात्मक महत्त्व किती आहे आणि जात दावा कशा प्रकारे सिद्ध करावा, हे लागू कायदे, नियम, शासन निर्णय आणि न्यायालयीन निर्णयांनुसार ठरते. मुंबई उच्च न्यायालयाने *Dattatraya s/o Ramrao Thorat v. State of Maharashtra* या प्रकरणात जात दाव्याच्या पडताळणीसाठी सादर केलेल्या दस्तऐवजांचे पुराव्यात्मक महत्त्व तपासले आणि जात दावा सिद्ध करण्याची जबाबदारी दावेदारावर असल्याचे स्पष्ट केले.<ref name="Thorat2002" /> मराठा-कुणबी किंवा कुणबी-मराठा असा दावा करणाऱ्या व्यक्तींच्या संदर्भातही जुन्या अभिलेखांतील जातनोंदींच्या तपासणीला महत्त्व आहे. *Nitin s/o Mahadeorao Choudhary v. State of Maharashtra* या निर्णयात मुंबई उच्च न्यायालयाने संबंधित जुन्या महसूल अभिलेख, शाळेच्या नोंदी आणि इतर दस्तऐवजांची तपासणी करण्याच्या प्रशासकीय प्रक्रियेचा संदर्भ नोंदविला आहे.<ref name="NitinChoudhary2023" /> त्यामुळे ऐतिहासिक जनगणना, गॅझेटियर किंवा मानववंशशास्त्रीय ग्रंथामध्ये ‘कुणबी’, ‘तिलोरी कुणबी’ किंवा संबंधित संज्ञेचा उल्लेख आढळणे आणि एखाद्या विशिष्ट व्यक्तीचा आधुनिक प्रशासकीय जात दावा वैध ठरणे या दोन स्वतंत्र बाबी आहेत. आधुनिक जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रक्रियेत संबंधित व्यक्तीच्या स्वतःच्या अभिलेखीय पुराव्यांचा आणि लागू कायदेशीर निकषांचा स्वतंत्रपणे विचार केला जातो. === जात वैधता पडताळणी === महाराष्ट्रात जात प्रमाणपत्राच्या वैधतेच्या पडताळणीसाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्थेच्या माध्यमातून जात प्रमाणपत्र पडताळणी माहिती प्रणाली (CCVIS) कार्यरत आहे. या प्रणालीद्वारे जात वैधता प्रमाणपत्रासाठी ऑनलाइन अर्ज करणे, अर्जाचा मागोवा घेणे आणि वैधता प्रमाणपत्राची ऑनलाइन पडताळणी करणे यांसारख्या सुविधा उपलब्ध आहेत.<ref name="CCVIS">{{cite web |title=जात प्रमाणपत्र पडताळणी माहिती प्रणाली |work=Caste Certificate Verification Information System (CCVIS) |publisher=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था, महाराष्ट्र शासन |url=https://www.bartievalidity.maharashtra.gov.in/ |access-date=2026-08-22 |archive-date=2026-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260119160227/http://www.bartievalidity.maharashtra.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> जात वैधता पडताळणीच्या प्रक्रियेत अर्जदाराने सादर केलेल्या कागदपत्रांचा विचार केला जातो. अधिकृत मार्गदर्शिकेनुसार जात प्रमाणपत्रासोबत जन्मतारखेचा दाखला, अर्जदाराचा शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा शाळेच्या नोंदवहीचा उतारा, वडिलांचा शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा नोंदवहीचा उतारा आणि पितृकुळातील आजोबा किंवा वडिलांच्या सख्ख्या मोठ्या भावंडांच्या शाळेच्या नोंदी यांसारखी कागदपत्रे पुराव्याच्या स्वरूपात सादर करता येतात. उपलब्ध प्राथमिक कागदपत्रे नसल्यास जन्म-मृत्यू नोंदी, महसूल अभिलेख, जुने खरेदी-विक्री दस्तऐवज किंवा इतर समर्थक कागदपत्रांचा विचार केला जाऊ शकतो.<ref name="CCVISForm18">{{cite web |title=Form No. 18 — Rule 14 |publisher=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था, महाराष्ट्र शासन |url=https://www.bartievalidity.maharashtra.gov.in/ccvis_pdf/download/service/FORM%20No%2018-%20%5Brule-14%5D.pdf |access-date=2026-08-22 |archive-date=2024-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526163256/https://bartievalidity.maharashtra.gov.in/ccvis_pdf/download/service/FORM%20No%2018-%20%5Brule-14%5D.pdf |url-status=dead }}</ref> त्यामुळे जात वैधता पडताळणी ही केवळ जात प्रमाणपत्राची प्रशासकीय नोंद करण्याची प्रक्रिया नसून, जात दाव्याच्या समर्थनार्थ सादर केलेल्या कागदपत्रांची छाननी करणारी प्रक्रिया आहे. अर्जासोबत अर्जदार, त्याचे पितृकडील नातेवाईक आणि पूर्वज यांच्या जात नोंदी असलेली विविध प्राथमिक व दुय्यम कागदपत्रे सादर करता येतात; संबंधित जिल्हा जात प्रमाणपत्र पडताळणी समिती या कागदपत्रांची छाननी करून जात प्रमाणपत्राच्या वैधतेबाबत निर्णय घेते.<ref name="CCVISFAQ">{{cite web |title=Frequently Asked Questions (FAQ’s) |work=Caste Certificate Verification Information System (CCVIS) |publisher=Dr. Babasaheb Ambedkar Research and Training Institute, Government of Maharashtra |url=https://www.bartievalidity.maharashtra.gov.in/ccvis_pdf/FAQ/Frequently%20Asked%20Questions.pdf |access-date=2026-09-11 |archive-date=2024-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526161922/https://bartievalidity.maharashtra.gov.in/ccvis_pdf/FAQ/Frequently%20Asked%20Questions.pdf |url-status=dead }}</ref> === ऐतिहासिक कागदपत्रांचे महत्त्व === कुणबी किंवा मराठा-कुणबी दाव्यांच्या संदर्भात जुने महसूल अभिलेख, शैक्षणिक नोंदी, जन्म-मृत्यू नोंदी, जमीनविषयक दस्तऐवज आणि इतर शासकीय अभिलेखांना महत्त्व प्राप्त होते. महाराष्ट्रातील काही जिल्हा प्रशासनांनी मराठा-कुणबी आणि कुणबी-मराठा संदर्भातील जुन्या अभिलेखांचे संकलन करून ते सार्वजनिक केले आहे. रायगड जिल्हा प्रशासनाच्या संकेतस्थळावर अलिबाग, उरण, कर्जत, खालापूर, तळा, पनवेल, पेण, पोलादपूर, महाड, माणगाव, मुरुड, म्हसळा, रोहा, श्रीवर्धन आणि सुधागड या तालुक्यांशी संबंधित कुणबी-मराठा दस्तऐवजांच्या स्वतंत्र याद्या उपलब्ध आहेत.<ref name="RaigadKunbiMarathaDocuments">{{cite web |title=कुणबी-मराठा दस्तऐवज |publisher=रायगड जिल्हा प्रशासन, महाराष्ट्र शासन |url=https://raigad.gov.in/maratha-kunbi-documents/ }}</ref> अशा अभिलेखांचे संकलन ऐतिहासिक नोंदींच्या उपलब्धतेचा मागोवा घेण्यासाठी उपयुक्त ठरते. मात्र एखाद्या जिल्हा किंवा तालुका प्रशासनाच्या संकेतस्थळावर विशिष्ट दस्तऐवज उपलब्ध आहे, एवढ्यावरून कोणत्याही व्यक्तीचा जात दावा वैध ठरतो असा निष्कर्ष काढता येत नाही. वैधतेचा निर्णय संबंधित सक्षम प्राधिकरण आणि लागू कायदेशीर प्रक्रियेनुसार घेतला जातो. === न्यायालयीन दृष्टिकोन === कुणबी जातदाव्यांशी संबंधित न्यायालयीन प्रकरणांमध्ये ऐतिहासिक शासन निर्णय, जात प्रमाणपत्र, जात पडताळणी समितीचे निष्कर्ष आणि उपलब्ध अभिलेखांचा विचार करण्यात आला आहे. *Dattatraya s/o Ramrao Thorat v. State of Maharashtra* या २४ एप्रिल २००२ रोजीच्या मुंबई उच्च न्यायालयाच्या निर्णयात कुणबी आणि तिलोरी कुणबी यांच्या ऐतिहासिक प्रशासकीय वर्गीकरणाचा संदर्भ देण्यात आला आहे. न्यायालयाने २३ एप्रिल १९४२ च्या शासन निर्णयातील वर्गीकरण तसेच त्यानंतरच्या शासन निर्णयांचा उल्लेख करून १३ ऑक्टोबर १९६७ च्या शासन निर्णयात ‘कुणबी जात’ इतर मागासवर्गीयांच्या यादीतील अनुक्रमांक ८३वर समाविष्ट झाल्याची नोंद केली आहे.<ref name="Thorat2002" /> * Nitin s/o Mahadeorao Choudhary v. State of Maharashtra* या ११ ऑक्टोबर २०२३ रोजीच्या निर्णयात मुंबई उच्च न्यायालयाने इतर मागासवर्गीयांच्या यादीतील अनुक्रमांक ८३ आणि त्यामध्ये मराठा-कुणबी व कुणबी-मराठा यांचा समावेश करण्यासंबंधीच्या १ जून २००४ च्या शासन निर्णयाची नोंद केली आहे.<ref name="NitinChoudhary2023" /> या न्यायालयीन नोंदींमधून कुणबी आणि संबंधित सामाजिक संज्ञांच्या आधुनिक प्रशासकीय वर्गीकरणात शासन निर्णय आणि अभिलेखीय पुराव्यांचे महत्त्व दिसून येते. तथापि प्रत्येक जातदाव्याचा निर्णय संबंधित व्यक्तीने सादर केलेल्या पुराव्यांच्या आणि लागू कायदेशीर निकषांच्या आधारे स्वतंत्रपणे केला जातो. === ऐतिहासिक आणि आधुनिक वर्गीकरणातील फरक === ब्रिटिशकालीन जनगणनांमध्ये वापरलेल्या ‘कुणबी’, ‘मराठा कुणबी’ किंवा संबंधित संज्ञा आणि आजच्या महाराष्ट्र शासनाच्या इतर मागासवर्गीयांच्या यादीतील ‘कुणबी’, ‘मराठा-कुणबी’, ‘कुणबी-मराठा’ आणि ‘तिलोरी कुणबी’ या नोंदी समान प्रशासकीय संदर्भातील नाहीत. ऐतिहासिक जनगणना ही लोकसंख्या आणि सामाजिक वर्गीकरणाचे साधन होती, तर आधुनिक शासकीय याद्या आरक्षण आणि संबंधित प्रशासकीय हक्कांच्या संदर्भातील कायदेशीर वर्गीकरणाचा भाग आहेत. त्यामुळे एखाद्या जुन्या जनगणनेत ‘मराठा कुणबी’ अशी नोंद आढळल्यास त्या नोंदीच्या आधारे आजच्या काळातील एखाद्या व्यक्तीला आपोआप कुणबी या इतर मागासवर्गीय प्रवर्गाचे जात प्रमाणपत्र किंवा जात वैधता प्रमाणपत्र मिळते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. त्याचप्रमाणे आधुनिक इतर मागासवर्गीयांच्या यादीतील नोंदींच्या आधारे त्या सामाजिक समूहाचा प्राचीन किंवा मध्ययुगीन इतिहास निश्चित करता येत नाही. म्हणून कुणबी समाजाच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना ऐतिहासिक जनगणना, गॅझेटियर आणि मानववंशशास्त्रीय साहित्य यांना त्यांच्या संबंधित ऐतिहासिक संदर्भात पाहणे, तर आधुनिक जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता पडताळणीसाठी लागू कायदे, नियम, शासन निर्णय, अधिकृत याद्या आणि न्यायालयीन निर्णय यांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे. == आधुनिक कोकणातील कुणबी समाज आणि भविष्यातील आव्हाने == आधुनिक कोकणातील कुणबी समाजाच्या सामाजिक आणि आर्थिक स्थितीत शिक्षण, ग्रामीण-शहरी स्थलांतर, शेतीतील बदल, रोजगाराचे विविधीकरण, जमीनधारणा आणि ग्रामीण पायाभूत सुविधांमधील बदल यांचा प्रभाव दिसून येतो. मात्र या प्रक्रियांचे स्वरूप संपूर्ण कोकणातील कुणबी समाजात एकसमान होते असे उपलब्ध अभ्यासांवरून म्हणता येत नाही. स्थानिक पातळीवरील अभ्यासांमधून या बदलांचे वेगवेगळे स्वरूप स्पष्ट होते. सावंतवाडी तालुक्यातील कुंकेरी गावाच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या तीन कालखंडांतील तुलनात्मक अभ्यासात दीर्घकालीन स्थलांतर, कुटुंबांच्या आर्थिक रणनीतीतील बदल, स्थलांतरितांच्या व्यवसायांचे विविधीकरण आणि शिक्षणासाठी होणाऱ्या स्थलांतराचे वाढते महत्त्व नोंदविण्यात आले आहे. या अभ्यासात १९६१ च्या तुलनेत २०१७मध्ये स्थलांतर अधिक व्यापक झाले असल्याचे तसेच रोजगारासाठीच्या स्थलांतराबरोबर शिक्षण आणि इतर कारणांसाठी स्थलांतराचे महत्त्व वाढल्याचे दिसून येते.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> कुंकेरीच्या या अभ्यासात शिक्षण आणि रोजगार यांमुळे स्थलांतराचे स्वरूप बदलल्याचे दिसते. १९६१मध्ये गावाबाहेरील स्थलांतर मुख्यतः रोजगाराशी संबंधित होते; २०१७ च्या अभ्यासात शिक्षणासाठी स्थलांतर करणाऱ्यांचे प्रमाणही लक्षणीय असल्याचे नोंदविण्यात आले. स्थलांतरितांच्या रोजगारातही बदल होऊन सरकारी सेवांबरोबर खासगी आणि अनौपचारिक क्षेत्रातील विविध व्यवसायांचा समावेश वाढल्याचे अभ्यासात नमूद आहे.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> शेतीच्या स्वरूपातही स्थानिक पातळीवर बदल झाल्याचे कुंकेरीच्या दीर्घकालीन अभ्यासातून दिसते. १९६१मध्ये भात आणि नाचणी ही प्रमुख पिके होती; पुढील काळात काजूच्या लागवडीचा विस्तार झाला आणि २०१७पर्यंत काजू हे अनेक शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे पीक आणि उत्पन्नाचे साधन बनले होते. यावरून कोकणातील काही गावांमध्ये पारंपरिक अन्नपिकांपासून अधिक बाजाराभिमुख बागायती पिकांकडे झालेल्या बदलाचा स्थानिक नमुना दिसून येतो.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> जमीनधारणेच्या बाबतीतही स्थलांतरामुळे सर्वच पारंपरिक रचना बदलल्या असे आढळत नाही. कुंकेरीच्या अभ्यासात दीर्घकालीन मोठ्या प्रमाणातील स्थलांतर असूनही गावातील जातीय वितरण आणि जमीनमालकीच्या रचनेत काही महत्त्वपूर्ण सातत्य राहिल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. त्याच वेळी लहान जमीनधारणांचे प्रमाण वाढल्याचेही अभ्यासात दिसून येते.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> कोकणातील ग्रामीण परिवर्तनाचा अभ्यास करताना मात्र कुंकेरीसारख्या एका गावाच्या अनुभवाचे संपूर्ण कुणबी समाजावर किंवा संपूर्ण कोकणावर थेट सामान्यीकरण करणे योग्य ठरणार नाही. कुंकेरीचा अभ्यास हा विशिष्ट गावाच्या दीर्घकालीन सामाजिक, आर्थिक आणि लोकसंख्याशास्त्रीय बदलांचा अभ्यास आहे. त्यामुळे त्यातून व्यापक कोकणातील स्थलांतर, शिक्षण, जमीनधारणा किंवा कृषी परिवर्तनाच्या काही प्रक्रिया समजून घेता येतात; परंतु संपूर्ण कुणबी समाजासाठी एकसमान निष्कर्ष काढण्यासाठी अधिक व्यापक जातीनिहाय आणि प्रदेशनिहाय अभ्यास आवश्यक आहे.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> आधुनिक कोकणातील कुणबी समाजाच्या भविष्यातील प्रश्नांचा विचार करताना शेतीची आर्थिक व्यवहार्यता, लहान होत जाणारी जमीनधारणा, कृषीबाह्य रोजगार, शिक्षणासाठी होणारे स्थलांतर, मुंबई आणि इतर शहरी केंद्रांशी असलेले संबंध तसेच ग्रामीण भागातील बदलती रोजगाररचना हे परस्परसंबंधित घटक मानावे लागतात. उपलब्ध अभ्यासांनुसार स्थलांतर हे ग्रामीण कुटुंबांसाठी केवळ लोकसंख्यात्मक बदलाचे साधन न राहता उत्पन्नाच्या विविध साधनांशी जोडलेली आर्थिक रणनीती बनले आहे.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> कुणबी समाजाची स्वतंत्र आणि सातत्यपूर्ण आधुनिक जातीनिहाय लोकसंख्या उपलब्ध अधिकृत जनगणना आकडेवारीत प्रसिद्ध झालेली नसल्यामुळे या बदलांचे संपूर्ण कोकणातील कुणबी समाजासाठी अचूक लोकसंख्याशास्त्रीय प्रमाण निश्चित करणे शक्य नाही. त्यामुळे आधुनिक सामाजिक आणि आर्थिक स्थितीचा अभ्यास करताना जिल्हानिहाय जनगणना, ग्रामसर्वेक्षणे, दीर्घकालीन गाव-अभ्यास आणि उपलब्ध सामाजिक-आर्थिक संशोधन यांचा परस्परपूरक वापर करणे आवश्यक आहे.<ref name="DistrictCensusRatnagiri1961" /><ref name="VartakTumbeBhide2019" /> === ग्रामीण लोकसंख्येतील घट === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांच्या २००१ आणि २०११ च्या जनगणना आकडेवारीत एकूण लोकसंख्येत घट झाल्याचे दिसून येते. रत्‍नागिरी जिल्ह्याची लोकसंख्या २००१मध्ये १६,९६,७७७ होती; ती २०११मध्ये १६,१५,०६९ झाली. या कालावधीत जिल्ह्याचा दशकातील लोकसंख्या बदल −४.८ टक्के होता. सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची लोकसंख्या २००१मध्ये ८,६८,८२५ होती; ती २०११मध्ये ८,४९,६५१ झाली आणि दशकातील लोकसंख्या बदल −२.२ टक्के राहिला.<ref name="RatnagiriPopulation2011" /><ref name="SindhudurgPopulation2011" /> रत्‍नागिरी जिल्ह्यात ग्रामीण लोकसंख्येतील घट एकूण लोकसंख्येच्या घटेपेक्षा अधिक होती. २००१मध्ये जिल्ह्याची ग्रामीण लोकसंख्या १५,०४,५६८ होती; २०११मध्ये ती १३,५१,३४६ झाली. या कालावधीत ग्रामीण लोकसंख्येतील दशकातील बदल −१०.२ टक्के होता. त्याच वेळी शहरी लोकसंख्येत ३७.२ टक्क्यांची वाढ झाली. त्यामुळे जिल्ह्याच्या लोकसंख्याशास्त्रीय बदलात ग्रामीण भागातून शहरी भागाकडे झालेल्या लोकसंख्या संक्रमणाचा एक घटक दिसून येतो.<ref name="RatnagiriPopulation2011" /> सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातही ग्रामीण लोकसंख्येत घट झाली. २००१मध्ये जिल्ह्याची ग्रामीण लोकसंख्या ७,८६,५०६ होती; ती २०११मध्ये ७,४२,६४५ झाली. या कालावधीत ग्रामीण लोकसंख्येतील दशकातील बदल −५.६ टक्के होता, तर शहरी लोकसंख्येत ३० टक्क्यांची वाढ झाली.<ref name="SindhudurgPopulation2011" /> या आकडेवारीवरून रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांमध्ये ग्रामीण लोकसंख्येतील घट आणि शहरी लोकसंख्येतील वाढ ही महत्त्वाची लोकसंख्याशास्त्रीय प्रक्रिया असल्याचे दिसते. मात्र या जिल्हास्तरीय बदलाला थेट कुणबी समाजाच्या लोकसंख्येतील घट म्हणून मांडता येत नाही, कारण उपलब्ध जनगणना आकडेवारी या संदर्भात कुणबी समाजाची स्वतंत्र सातत्यपूर्ण लोकसंख्या देत नाही. === तरुणांचे स्थलांतर === कोकणातील ग्रामीण लोकसंख्येतील बदल समजून घेण्यासाठी स्थलांतर हा महत्त्वाचा घटक आहे. सावंतवाडी तालुक्यातील कुंकेरी गावाच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या कालखंडांतील तुलनात्मक अभ्यासात दीर्घकालीन बाह्य स्थलांतरात लक्षणीय वाढ झाल्याचे आढळते. १९६१मध्ये २६ टक्के कुटुंबांनी कुटुंबातील किमान एका सदस्याच्या बाह्य स्थलांतराची नोंद केली होती; २०१७मध्ये हे प्रमाण ६० टक्क्यांपर्यंत पोहोचले. त्याच काळात बाहेर स्थलांतरित व्यक्तींचे एकूण लोकसंख्येतील प्रमाण ७ टक्क्यांवरून २५.५ टक्क्यांपर्यंत वाढले.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> १९६१ च्या कुंकेरी सर्वेक्षणात बाहेर स्थलांतरित झालेले ८३ जण सर्व पुरुष होते आणि त्यांचे स्थलांतर प्रामुख्याने रोजगारासाठी झाले होते. २०१७ च्या अभ्यासात बाहेर स्थलांतरितांमध्ये महिलांचाही समावेश वाढल्याचे आढळले. त्या वर्षी विवाहाव्यतिरिक्त कारणांनी स्थलांतरित झालेल्या महिलांमध्ये शिक्षण आणि रोजगार ही प्रमुख कारणे होती.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> या अभ्यासात स्थलांतराचे स्वरूपही बदलल्याचे दिसते. १९६१मध्ये स्थलांतर करणाऱ्या कुटुंबांमध्ये प्रामुख्याने एकच सदस्य बाहेर जात असे; २०१७मध्ये अनेक कुटुंबांतील दोन, तीन, चार किंवा त्याहून अधिक सदस्य स्थलांतरित झाले होते. त्यामुळे स्थलांतर हे काही कुटुंबांसाठी स्वतंत्र रोजगाराच्या साधनाऐवजी उत्पन्नाच्या विविध साधनांशी संबंधित व्यापक आर्थिक रणनीती बनल्याचे अभ्यासकांचे निरीक्षण आहे.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> कुंकेरीच्या बाबतीत हा बदल स्पष्टपणे दिसत असला तरी कुंकेरी हे एक विशिष्ट गाव असल्यामुळे त्यातील स्थलांतराचे प्रमाण संपूर्ण कोकणातील किंवा संपूर्ण कुणबी समाजातील तरुणांच्या स्थलांतराचे थेट प्रतिनिधित्व करते असे मानता येत नाही. मात्र ग्रामीण कोकणातील दीर्घकालीन स्थलांतराच्या प्रक्रियेचा अभ्यास करण्यासाठी हा महत्त्वाचा स्थानिक पुरावा आहे. === शिक्षणासाठी शहरांकडे स्थलांतर === कोकणातील ग्रामीण भागातून शिक्षणासाठी बाहेर जाण्याचे महत्त्व कालांतराने वाढल्याचे कुंकेरीच्या दीर्घकालीन अभ्यासातून दिसून येते. १९६१ च्या ग्रामसर्वेक्षणात कुंकेरीतील स्थलांतर मुख्यतः रोजगाराशी संबंधित असल्याचे नोंदविले गेले होते. त्याउलट २०१७ च्या अभ्यासात बाहेर स्थलांतरित झालेल्या व्यक्तींमध्ये १८ टक्के स्थलांतर शिक्षणासाठी झाल्याचे आढळले.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> कुंकेरीमध्ये १९६१मध्ये प्राथमिक शिक्षणाची सुविधा उपलब्ध होती; पुढील दशकांत गावातील शैक्षणिक सुविधा वाढल्या. तरीही उच्च शिक्षणासाठी विद्यार्थ्यांना गावाबाहेर जावे लागत असल्याचे २०१७ च्या अभ्यासातून दिसून येते. त्यामुळे शिक्षण हे ग्रामीण भागातून बाहेर पडण्याच्या स्थलांतरातील स्वतंत्र कारण म्हणून अधिक महत्त्वाचे झाले असल्याचे या अभ्यासातून दिसते.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> शिक्षण आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंध एकतर्फी नसल्याचेही या अभ्यासातून दिसते. उच्च शिक्षणामुळे शहरांमध्ये जाण्याच्या संधी वाढल्या, तर स्थलांतरामुळे शिक्षणाला भविष्यातील रोजगार आणि सामाजिक प्रगतीशी जोडलेले महत्त्व प्राप्त झाले. त्यामुळे कुंकेरीच्या बाबतीत शिक्षण हे स्थलांतराचे कारण तसेच स्थलांतरानंतरच्या आर्थिक संधींसाठी महत्त्वाचे साधन बनल्याचे दिसून येते.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> कुंकेरीच्या अनुभवावरून ग्रामीण कोकणातील शिक्षण आणि स्थलांतर यांच्यातील बदलता संबंध स्पष्ट होतो; मात्र या निरीक्षणाचे संपूर्ण कुणबी समाजावर किंवा संपूर्ण कोकणातील ग्रामीण तरुणांवर सार्वत्रिकीकरण करण्यासाठी अधिक व्यापक प्रदेशनिहाय आणि जातीनिहाय अभ्यास आवश्यक आहे. === वृद्ध होत जाणारी ग्रामीण लोकसंख्या === कोकणातील काही ग्रामीण भागांमध्ये तरुणांचे शिक्षण आणि रोजगारासाठी बाहेर स्थलांतर वाढल्यामुळे ग्रामीण लोकसंख्येच्या वयोरचनेत बदल होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांच्या २००१–२०११ च्या जनगणना आकडेवारीत एकूण लोकसंख्येत घट झाल्याचे दिसते. त्याच काळात दोन्ही जिल्ह्यांमध्ये ग्रामीण लोकसंख्येतील घटही नोंदविण्यात आली आहे.<ref name="RatnagiriPopulation2011" /><ref name="SindhudurgPopulation2011" /> मात्र या जिल्हास्तरीय लोकसंख्याशास्त्रीय बदलांवरून कुणबी समाजातील वृद्ध लोकसंख्येचे प्रमाण निश्चित करता येत नाही. कुणबी समाजासाठी स्वतंत्र आणि सातत्यपूर्ण जिल्हानिहाय वयोरचना उपलब्ध नसल्यामुळे हा विषय व्यापक ग्रामीण कोकणातील लोकसंख्याशास्त्रीय बदलांच्या संदर्भात पाहणे अधिक योग्य ठरते. === शेतीवरील अवलंबित्वातील बदल === ग्रामीण भागातील स्थलांतर, रोजगाराचे वैविध्य आणि शिक्षणाच्या वाढत्या संधी यांचा शेतीवरील कुटुंबांच्या अवलंबित्वावर परिणाम झाल्याचे काही दीर्घकालीन ग्रामअभ्यासांत दिसून येते. कुंकेरी गावाच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या तीन कालखंडांच्या तुलनात्मक अभ्यासात कुटुंबांच्या उपजीविकेच्या स्वरूपात लक्षणीय बदल झाल्याचे आढळते. १९६१मध्ये ७५.९८ टक्के कुटुंबे पूर्णपणे शेतीवर अवलंबून होती; २०१७मध्ये हे प्रमाण ३९.६ टक्क्यांपर्यंत कमी झाले.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> कुंकेरीच्या अभ्यासात या बदलाच्या पार्श्वभूमीवर स्थलांतर, गैर-कृषी रोजगार, शिक्षण आणि कुटुंबांच्या बदलत्या आर्थिक रणनीतींचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> या आकडेवारीचा अर्थ कुंकेरीतील शेती पूर्णपणे लुप्त झाली असा नाही. उलट, कुटुंबांच्या उपजीविकेत शेतीबरोबरच इतर उत्पन्नस्रोतांचे महत्त्व वाढले असल्याचे या दीर्घकालीन अभ्यासातून दिसते. कुंकेरीचा अनुभव संपूर्ण कोकणातील किंवा संपूर्ण कुणबी समाजातील कृषीस्थितीचे थेट प्रतिनिधित्व करतो असे मात्र मानता येत नाही. === कृषी जमिनीच्या वापरातील बदल === ग्रामीण कुटुंबांचे स्थलांतर आणि शेतीवरील अवलंबित्वातील घट यामुळे काही गावांमध्ये कृषी जमिनीच्या वापराच्या पद्धतीत बदल होऊ शकतो. मात्र उपलब्ध कुंकेरी अभ्यासाच्या आधारे संपूर्ण कोकणातील कृषी जमीन मोठ्या प्रमाणावर पडीत पडली आहे असा सर्वसाधारण निष्कर्ष काढता येत नाही. कोकणातील जमीनवापर हा गाव, भौगोलिक परिस्थिती, सिंचनाची उपलब्धता, पिकांचा प्रकार, बाजारपेठेशी असलेला संबंध आणि कुटुंबांच्या आर्थिक परिस्थितीनुसार बदलू शकतो. त्यामुळे ''पडीत जमीन'' हा स्वतंत्र लोकसंख्याशास्त्रीय निष्कर्ष म्हणून न मांडता कृषी परिवर्तनाच्या व्यापक प्रक्रियेतील संभाव्य घटक म्हणून पाहणे अधिक योग्य ठरते. === गावांची सामाजिक रचना आणि स्थलांतर === दीर्घकालीन स्थलांतरामुळे ग्रामीण गावांच्या सामाजिक आणि आर्थिक रचनेत बदल होऊ शकतात. कुंकेरीच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या कालखंडांतील अभ्यासात मोठ्या प्रमाणावर बाह्य स्थलांतर झाले असतानाही गावातील जातीय रचना आणि जमीनधारणेच्या काही बाबींमध्ये सातत्य राहिल्याचे आढळते.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> या अभ्यासातून असेही दिसते की स्थलांतरामुळे गावाशी असलेले संबंध पूर्णपणे तुटलेले नसतात. बाहेर स्थलांतरित झालेले कुटुंबीय आणि गावातील कुटुंब यांच्यात आर्थिक व सामाजिक संबंध कायम राहू शकतात. त्यामुळे स्थलांतराचा परिणाम केवळ गावाची लोकसंख्या कमी होण्यापुरता मर्यादित न राहता कुटुंबांची उपजीविका, जमीनधारणा, रोजगार आणि गावाशी असलेल्या संबंधांच्या स्वरूपातही दिसून येऊ शकतो.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> त्यामुळे ''कोकणातील गावे ओस पडत आहेत'' असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढण्याऐवजी काही ग्रामीण भागांमध्ये लोकसंख्या घट, बाह्य स्थलांतर, शेतीवरील अवलंबित्वातील बदल आणि गावाबाहेर राहणाऱ्या कुटुंबीयांशी कायम राहिलेले आर्थिक-सामाजिक संबंध या परस्परसंबंधित प्रक्रियांचा अभ्यास करणे अधिक योग्य ठरते. === रोजगाराच्या संधींचे आव्हान === ग्रामीण भागातील रोजगाररचनेत झालेला बदल हा आधुनिक कोकणासमोरील महत्त्वाचा सामाजिक आणि आर्थिक प्रश्न आहे. कुंकेरी गावाच्या दीर्घकालीन अभ्यासातून शेतीवरील अवलंबित्व कमी होत असताना गैर-कृषी उत्पन्नाच्या स्रोतांचे महत्त्व वाढल्याचे दिसून येते. या प्रक्रियेत स्थलांतर, शिक्षण आणि रोजगाराच्या बदलत्या संधी यांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="VartakMigrationEducation2020">{{cite journal |last=Vartak |first=Kalyani |title=Migration and Education in Regions with a Culture of Migration: Observations from Kunkeri Village, Konkan, Maharashtra |journal=Journal of Migration Affairs |volume=2 |issue=2 |year=2020 |pages=83–99 }}</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या औद्योगिक विकासासंदर्भातील महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीत फळप्रक्रिया, मत्स्यव्यवसाय आणि इतर उद्योगांबरोबर आंबा, बहुफळ प्रक्रिया आणि मत्स्यव्यवसायाशी संबंधित औद्योगिक समूहांची क्षमता नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="RatnagiriIndustrialEcosystem2024">{{cite web |title=Ratnagiri District Industrial Ecosystem |publisher=Industry Department, Government of Maharashtra |year=2024 |url=https://industry.maharashtra.gov.in/sites/default/files/2025-09/ignite-mh-booklet_2024.pdf }}</ref> या पार्श्वभूमीवर कृषी उत्पादनावर आधारित प्रक्रिया उद्योग, मत्स्यव्यवसाय, पर्यटन, ग्रामीण उद्योग आणि इतर बिगर-कृषी रोजगाराच्या संधी ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या विविधीकरणाशी संबंधित ठरू शकतात. मात्र या क्षेत्रांच्या विस्ताराचा कुणबी समाजावर स्वतंत्र आणि समान परिणाम झाला आहे असा निष्कर्ष उपलब्ध स्रोतांवरून काढता येत नाही. === आरोग्य, वाहतूक आणि इतर पायाभूत सुविधा === ग्रामीण भागातील सामाजिक आणि आर्थिक परिवर्तनाचा संबंध आरोग्य, शिक्षण, वाहतूक, पिण्याचे पाणी, वीज, दळणवळण आणि बँकिंग यांसारख्या पायाभूत सुविधांच्या उपलब्धतेशीही आहे. रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांच्या २०११ च्या जिल्हा जनगणना हस्तपुस्तिकांमध्ये गावनिहाय शैक्षणिक संस्था, वैद्यकीय सुविधा, पिण्याचे पाणी, वाहतूक, दळणवळण, वीज आणि इतर नागरी सुविधांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="DistrictCensusRatnagiri2011">{{cite report |title=Census of India 2011: District Census Handbook, Ratnagiri |publisher=Directorate of Census Operations, Maharashtra |year=2014 }}</ref><ref name="DistrictCensusSindhudurg2011">{{cite report |title=Census of India 2011: District Census Handbook, Sindhudurg |publisher=Directorate of Census Operations, Maharashtra |year=2014 }}</ref> या सुविधांची उपलब्धता आणि त्यातील प्रादेशिक फरक ग्रामीण लोकसंख्येच्या जीवनमान, शिक्षण, आरोग्यसेवा आणि रोजगाराच्या संधींवर परिणाम करणाऱ्या व्यापक घटकांपैकी एक आहेत. त्यामुळे कोकणातील ग्रामीण विकासाचा अभ्यास करताना केवळ रस्ते, वीज किंवा पाणीपुरवठा यांचा स्वतंत्र विचार न करता शिक्षण, आरोग्य, वाहतूक, दळणवळण, बँकिंग आणि बाजारपेठेपर्यंत पोहोच या सुविधांच्या एकत्रित उपलब्धतेचा विचार करणे आवश्यक ठरते.<ref name="DistrictCensusRatnagiri2011" /><ref name="DistrictCensusSindhudurg2011" /> === डिजिटल दळणवळण आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था === डिजिटल दळणवळणाच्या विस्तारामुळे ग्रामीण भागातील शिक्षण, शासकीय सेवा, बँकिंग, बाजारपेठ, व्यवसाय आणि माहितीच्या उपलब्धतेमध्ये बदल होऊ शकतो. इंटरनेट आणि डिजिटल साधनांचा वापर कृषी उत्पादनाच्या बाजारभावाची माहिती मिळविणे, ग्राहकांशी थेट संपर्क साधणे, वस्तू व सेवांचे विपणन करणे आणि विविध शासकीय सेवांपर्यंत पोहोचणे यांसाठी केला जाऊ शकतो. मात्र या सुविधांचा प्रभाव इंटरनेटची उपलब्धता, डिजिटल साक्षरता आणि स्थानिक पातळीवरील पायाभूत सुविधांवर अवलंबून राहतो. महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामीण विकास आणि पंचायत राज विभागाच्या विविध योजनांमध्ये ग्रामीण पायाभूत सुविधा, स्वयंरोजगार, कौशल्यविकास आणि ग्रामीण आर्थिक विकासाशी संबंधित उपक्रमांचा समावेश आहे.<ref name="MaharashtraRuralDevelopmentSchemes">{{cite web |title=योजना |publisher=ग्रामविकास आणि पंचायत राज विभाग, महाराष्ट्र शासन |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/en/ }}</ref> ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या संदर्भात डिजिटल साधनांचा वापर वाढल्यास कृषी, पर्यटन, लघुउद्योग आणि सेवा क्षेत्रांना बाजारपेठेशी जोडण्याच्या नवीन शक्यता निर्माण होऊ शकतात. मात्र कोकणातील कुणबी समाजाच्या बाबतीत डिजिटल दळणवळणामुळे झालेला स्वतंत्र सामाजिक किंवा आर्थिक परिणाम दर्शविणारी पुरेशी जातीनिहाय आकडेवारी उपलब्ध नसल्यामुळे हा विषय व्यापक ग्रामीण कोकणाच्या संदर्भात पाहणे अधिक योग्य ठरते. === कृषीमालाचे मूल्यवर्धन === कोकणातील कृषीव्यवस्थेत भात, नाचणी, कुळीथ, तूर, वाल, नारळ, सुपारी, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या विविध पिकांचे उत्पादन आढळते. महाराष्ट्र शासनाच्या भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणेच्या कोकणविषयक माहितीत या पिकांचा प्रादेशिक कृषी उत्पादनाच्या संदर्भात उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="GSDAKonkan">{{cite web |title=कोकण प्रदेश |publisher=भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणा, महाराष्ट्र शासन |url=https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ }}</ref> कृषीमालाचे मूल्यवर्धन करण्यासाठी प्रक्रिया, प्रतवारी, पॅकेजिंग, साठवण, शीतसाखळी आणि बाजारपेठेशी थेट संपर्क यांसारख्या उपायांचा उपयोग केला जाऊ शकतो. महाराष्ट्राच्या कृषी निर्यातविषयक धोरणात्मक दस्तऐवजांमध्ये कोकणातील काजू प्रक्रिया केंद्रे, फळप्रक्रिया सुविधा, शीतसाखळी, पॅकगृहे तसेच आंबा आणि काजूसारख्या उत्पादनांसाठी निर्यातक्षम पायाभूत सुविधांच्या विकासाचा उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="AgriculturalExportsMaharashtra">{{cite web |title=Enlarging Agricultural Exports |publisher=कृषी विभाग, महाराष्ट्र शासन |url=https://krishi.maharashtra.gov.in/Site/Upload/Pdf/Publications/AgrilExports.pdf }}</ref> अशा मूल्यवर्धन प्रक्रियेमुळे कृषी उत्पादनाच्या प्राथमिक विक्रीपलीकडे प्रक्रिया, पॅकेजिंग, वाहतूक, विपणन आणि विक्री या क्षेत्रांमध्ये आर्थिक उपक्रम निर्माण होऊ शकतात. मात्र त्याचा प्रत्यक्ष लाभ स्थानिक उत्पादक, शेतकरी संस्था किंवा ग्रामीण उद्योजकांना किती प्रमाणात मिळतो हे प्रदेश, उत्पादन आणि बाजारपेठेच्या परिस्थितीनुसार बदलू शकते. === आंबा, काजू, कोकम आणि भात प्रक्रिया उद्योग === कोकणातील फळे आणि इतर कृषी उत्पादनांवर आधारित प्रक्रिया उद्योगांना स्थानिक कृषी अर्थव्यवस्थेच्या विविधीकरणामध्ये महत्त्व प्राप्त झाले आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या उद्योग संचालनालयाच्या सूक्ष्म आणि लघु उद्योग समूह विकास कार्यक्रमाच्या माहितीनुसार रत्‍नागिरीतील आंबा प्रक्रिया समूह आणि सिंधुदुर्गमधील काजू प्रक्रिया समूह यांचा अशा औद्योगिक समूहांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MSECDP-Ratnagiri-Sindhudurg">{{cite web |title=Investor's Guide — Micro & Small Enterprises-Cluster Development Programme (MSE-CDP) |publisher=Directorate of Industries, Government of Maharashtra |url=https://di.maharashtra.gov.in/_layouts/15/doistaticsite/English/investors_guide_mse_cdp.html |access-date=2026-08-22 |archive-date=2025-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502070715/http://di.maharashtra.gov.in/_layouts/15/doistaticsite/English/investors_guide_mse_cdp.html |url-status=dead }}</ref> कृषी प्रक्रिया उद्योगांमुळे उत्पादनानंतरच्या टप्प्यांमध्ये प्रक्रिया, प्रतवारी, पॅकेजिंग, साठवण, वाहतूक आणि विपणन यांसारख्या आर्थिक क्रियांना चालना मिळू शकते. त्यामुळे अशा उद्योगांचा ग्रामीण रोजगार आणि स्थानिक उद्योजकतेशी संबंध निर्माण होऊ शकतो. शेतकरी उत्पादक संस्था, सहकारी संस्था, महिला बचतगट, लघुउद्योग आणि स्थानिक उद्योजक यांचा सहभाग या प्रक्रियेत महत्त्वाचा ठरू शकतो; मात्र या सर्व घटकांच्या प्रत्यक्ष सहभागाचे प्रमाण प्रदेशानुसार बदलते. === पर्यटन आणि कृषी-पर्यटन === कोकणातील समुद्रकिनारे, डोंगर, किल्ले, मंदिरे, पारंपरिक घरे, स्थानिक संस्कृती आणि कृषी जीवन यांमुळे ग्रामीण पर्यटनाच्या विकासाला प्रादेशिक आधार मिळतो. महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास आणि पंचायत राज विभागाने कोकण ग्रामीण पर्यटन विकास कार्यक्रम राबविला असून त्यामध्ये ग्रामीण भागातील रोजगार व स्वयंरोजगाराच्या संधी, पर्यटनाशी संबंधित पायाभूत सुविधा आणि गावांच्या विकासाला प्रोत्साहन देण्याचा उद्देश नमूद करण्यात आला आहे.<ref name="KonkanRuralTourism">{{cite web |title=कोकण ग्रामीण पर्यटन विकास कार्यक्रम |publisher=ग्रामविकास आणि पंचायत राज विभाग, महाराष्ट्र शासन |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/scheme/%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%A3-%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%A3-%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%9F%E0%A4%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE/ }}</ref> महाराष्ट्राच्या कृषी-पर्यटन धोरणामध्ये ग्रामीण विकास, कृषीमालासाठी बाजारपेठ निर्माण करणे, कृषीशी संबंधित पूरक व्यवसायांना प्रोत्साहन देणे आणि ग्रामीण महिला व युवकांसाठी रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे यांसारख्या उद्दिष्टांचा समावेश आहे. शेतकरी आणि कृषी सहकारी संस्थांना कृषी-पर्यटन केंद्रांच्या विकासासाठी पात्र घटक म्हणूनही नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraAgriTourismPolicy">{{cite web |title=Agri Tourism Policy, 2016 |publisher=Maharashtra Institution for Transformation (MITRA), Government of Maharashtra |url=https://mahaniti.mahamitra.org/resources/policies }}</ref> कृषी-पर्यटनामुळे शेती, निवास, स्थानिक अन्नपदार्थ, ग्रामीण संस्कृती आणि पर्यटनसेवा यांच्यात आर्थिक संबंध निर्माण होऊ शकतात. तथापि अशा उपक्रमांचा विकास सर्व गावांमध्ये किंवा सर्व सामाजिक समूहांमध्ये समान प्रमाणात झाला आहे असे उपलब्ध स्रोतांवरून म्हणता येत नाही. त्यामुळे कुणबी समाजाच्या संदर्भात कृषी-पर्यटनाचा अभ्यास करताना स्थानिक पातळीवरील प्रत्यक्ष पुरावे स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे. === सहकार आणि ग्रामीण उद्योजकता === ग्रामीण कोकणातील कृषी आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेच्या विकासात सहकारी संस्था, शेतकरी उत्पादक संस्था, महिला बचतगट आणि लघुउद्योग यांसारख्या सामूहिक आर्थिक संस्थांना महत्त्व प्राप्त होऊ शकते. कृषीमालाची सामूहिक खरेदी, प्रक्रिया, साठवण, प्रतवारी, पॅकेजिंग आणि विक्री यांमुळे उत्पादकांना बाजारपेठेशी अधिक थेट संबंध प्रस्थापित करण्याच्या संधी निर्माण होऊ शकतात. रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या औद्योगिक विकासासंदर्भातील महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीत आंबा, बहुफळ प्रक्रिया आणि मत्स्यव्यवसायाशी संबंधित औद्योगिक समूहांचा उल्लेख करण्यात आला आहे. अशा समूहाधारित विकासामुळे स्थानिक कृषी व मत्स्य उत्पादनांना प्रक्रिया, मूल्यवर्धन आणि बाजारपेठेशी जोडण्याची संधी निर्माण होऊ शकते.<ref name="RatnagiriIndustrialEcosystem2024" /> या पार्श्वभूमीवर सहकार आणि स्थानिक उद्योजकता ही ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या विविधीकरणातील संभाव्य साधने मानता येतात. मात्र अशा संस्थांचा प्रत्यक्ष विस्तार आणि त्याचा कुणबी समाजावर होणारा परिणाम हा प्रदेश, उत्पादन, स्थानिक संस्था आणि आर्थिक परिस्थितीनुसार बदलू शकतो. === गावाकडे आर्थिक संसाधने आणि कौशल्ये परत येण्याची शक्यता === कोकणातील दीर्घकालीन स्थलांतरामुळे अनेक ग्रामीण कुटुंबांचे आर्थिक संबंध गाव आणि शहर या दोन्ही ठिकाणांशी जोडले गेले आहेत. कुंकेरी गावाच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या कालखंडांतील अभ्यासातून स्थलांतरित व्यक्ती आणि त्यांच्या मूळ गावामधील संबंध कायम राहिल्याचे दिसून येते. स्थलांतरामुळे कुटुंबांच्या उत्पन्नाच्या स्रोतांमध्ये आणि आर्थिक रणनीतींमध्येही बदल झाले.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> ग्रामीण आणि शहरी भागांतील अशा संबंधांमुळे स्थलांतरितांकडून कुटुंबांना आर्थिक मदत मिळणे, गावातील मालमत्ता आणि शेतीशी संबंध कायम राहणे तसेच शिक्षण आणि रोजगाराच्या माध्यमातून नवीन अनुभव प्राप्त होणे यांसारख्या प्रक्रिया घडू शकतात. तथापि शिक्षण, तांत्रिक कौशल्य, व्यवस्थापनाचा अनुभव किंवा उद्योजकीय क्षमता प्रत्यक्षपणे गावातील अर्थव्यवस्थेत किती प्रमाणात परत येतात याबाबत संपूर्ण कोकणासाठी स्वतंत्र आणि पुरेशी सांख्यिक माहिती उपलब्ध नाही. त्यामुळे स्थलांतराकडे केवळ ग्रामीण लोकसंख्येतील घट म्हणून न पाहता गाव आणि शहर यांच्यातील दीर्घकालीन आर्थिक व सामाजिक संबंधांच्या संदर्भात पाहणे अधिक व्यापक ठरते.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> === भविष्यातील संभाव्य विकासदिशा === कोकणातील ग्रामीण समुदायांच्या भविष्यातील आर्थिक विकासासाठी शेती आणि शेतीबाहेरील उत्पन्नस्रोत यांचा परस्परसंबंध विचारात घेणे आवश्यक ठरते. आंबा, काजू, कोकम, भात आणि इतर कृषी उत्पादनांचे मूल्यवर्धन, कृषी प्रक्रिया उद्योग, शीतसाखळी, पॅकेजिंग, स्थानिक ब्रँड, मत्स्यव्यवसाय, ग्रामीण पर्यटन आणि कृषी-पर्यटन यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये विकासाच्या संधी उपलब्ध होऊ शकतात.<ref name="AgriculturalExportsMaharashtra" /><ref name="MSECDP-Ratnagiri-Sindhudurg" /> महाराष्ट्र शासनाच्या कोकण ग्रामीण पर्यटन विकास कार्यक्रमामध्ये ग्रामीण भागातील रोजगार आणि स्वयंरोजगाराच्या संधी, पर्यटनविषयक पायाभूत सुविधा आणि गावांच्या विकासाला प्रोत्साहन देण्याचा उद्देश नमूद करण्यात आला आहे.<ref name="KonkanRuralTourism" /> कृषी उत्पादनाचे मूल्यवर्धन, स्थानिक प्रक्रिया उद्योग, सहकारी संस्था, ग्रामीण पर्यटन, कृषी-पर्यटन, मत्स्यव्यवसाय आणि इतर बिगर-कृषी उपक्रम यांचा विकास झाल्यास ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे विविधीकरण होण्याची शक्यता आहे. मात्र या संभाव्य विकासदिशांचा प्रत्यक्ष परिणाम स्थानिक पायाभूत सुविधा, बाजारपेठ, भांडवल, कौशल्ये, संस्थात्मक क्षमता आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थितीवर अवलंबून राहील. या संदर्भात कुणबी समाजाचा आधुनिक आर्थिक इतिहास पाहताना पारंपरिक शेती, स्थलांतरातून निर्माण झालेले गाव-शहर संबंध, शिक्षणामुळे वाढलेल्या रोजगाराच्या संधी आणि बदलती ग्रामीण अर्थव्यवस्था या घटकांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे. उपलब्ध स्रोत मात्र संपूर्ण कोकणातील कुणबी समाजासाठी या विकासदिशांचा स्वतंत्र परिणाम निश्चित करीत नाहीत. === भविष्यातील आव्हाने === आधुनिक कोकणातील ग्रामीण समाजासमोरील आव्हाने लोकसंख्याशास्त्रीय बदलांपुरती मर्यादित नाहीत. ग्रामीण भागातून शिक्षण आणि रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर, शेतीवरील आर्थिक अवलंबित्वातील बदल, जमिनीचे तुकडीकरण, स्थानिक रोजगाराच्या मर्यादा, उच्च शिक्षणासाठी शहरी केंद्रांवरील अवलंबित्व तसेच आरोग्य, वाहतूक आणि डिजिटल दळणवळणाच्या सुविधांतील प्रादेशिक फरक हे परस्परसंबंधित घटक आहेत. कुंकेरीच्या दीर्घकालीन अभ्यासातून स्थलांतर, शिक्षण आणि रोजगाराच्या बदलत्या स्वरूपाचा ग्रामीण कुटुंबांच्या आर्थिक जीवनावर परिणाम झाल्याचे दिसून येते.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> दुसरीकडे कोकणामध्ये कृषी, बागायती, मत्स्यव्यवसाय, पर्यटन आणि स्थानिक कृषी उत्पादनांवर आधारित प्रक्रिया उद्योगांच्या विकासाच्या शक्यता आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या विविध कार्यक्रमांमध्ये ग्रामीण पर्यटन, कृषी-पर्यटन आणि औद्योगिक समूहांच्या विकासाला प्रोत्साहन देण्याचा उल्लेख आढळतो.<ref name="KonkanRuralTourism" /><ref name="MSECDP-Ratnagiri-Sindhudurg" /> या पार्श्वभूमीवर ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे विविधीकरण, स्थानिक रोजगाराच्या संधी, कृषीमालाचे मूल्यवर्धन आणि ग्रामीण पायाभूत सुविधांचा विकास हे कोकणाच्या भविष्यातील महत्त्वाचे विकासविषय ठरू शकतात. मात्र या प्रक्रियांचा कुणबी समाजावर स्वतंत्र आणि समान परिणाम होईल असे उपलब्ध स्रोतांवरून निश्चितपणे म्हणता येत नाही. === भविष्याचा प्रश्न : स्थलांतर थांबविणे की गावाशी नाते बदलणे? === कोकणातील ग्रामीण समाजाच्या भविष्यातील बदलांचा विचार करताना स्थलांतराकडे केवळ लोकसंख्या घटण्याच्या प्रक्रियेच्या रूपात पाहणे पुरेसे ठरत नाही. शिक्षण, रोजगार आणि व्यवसायासाठी स्थलांतर करणे ही ग्रामीण कुटुंबांच्या आर्थिक रणनीतींचा एक भाग असू शकते. त्यामुळे स्थलांतरित व्यक्तींचे मूळ गावाशी असलेले आर्थिक, सामाजिक आणि कौटुंबिक संबंध यांचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. कुंकेरीच्या १९६१, १९८७ आणि २०१७ या कालखंडांतील तुलनात्मक अभ्यासातून मोठ्या प्रमाणावर बाह्य स्थलांतर झाले असतानाही गावातील काही सामाजिक रचना आणि जमीनधारणेच्या पद्धतींमध्ये सातत्य राहिल्याचे दिसून येते. त्याचबरोबर स्थलांतरित कुटुंबांचे गावाशी असलेले संबंध कायम राहिल्याचेही अभ्यासात नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> या दृष्टिकोनातून ग्रामीण आणि शहरी भागांतील संबंध हे परस्परविरोधी न मानता परस्परावलंबी स्वरूपाचे असू शकतात. शहरांमध्ये स्थायिक झालेल्या कुटुंबांचे गावातील जमीन, घर, कुटुंबीय आणि सामाजिक संस्थांशी संबंध कायम राहू शकतात. त्याचप्रमाणे स्थलांतरातून प्राप्त उत्पन्न, शिक्षण आणि अनुभव यांचा काही प्रमाणात ग्रामीण कुटुंबांच्या आर्थिक जीवनाशी संबंध राहू शकतो.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> त्यामुळे कोकणातील ग्रामीण समाजाच्या भविष्यातील विकासाचा विचार करताना ''गावात राहणे'' आणि ''गाव सोडणे'' या दोन परस्परविरोधी पर्यायांऐवजी ग्रामीण आणि शहरी अर्थव्यवस्थांमधील बदलते संबंध हा एक महत्त्वाचा अभ्यासविषय ठरतो. शेती, कृषी प्रक्रिया, पर्यटन, डिजिटल सेवा आणि स्थानिक उद्योजकता यांसारख्या क्षेत्रांचा विकास झाल्यास ग्रामीण भाग आणि स्थलांतरित लोकसंख्या यांच्यातील आर्थिक संबंधांना नवीन स्वरूप मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र अशा संभाव्य परिणामांचे प्रत्यक्ष स्वरूप स्थानिक आर्थिक, सामाजिक आणि पायाभूत परिस्थितीनुसार बदलू शकते. आधुनिक कोकणातील कुणबी समाजाचा प्रश्न हा केवळ एखाद्या जातीय समुदायाच्या लोकसंख्येपुरता मर्यादित नाही; तो कोकणातील ग्रामीण समाजाच्या व्यापक सामाजिक आणि आर्थिक परिवर्तनाशी संबंधित आहे. २००१–२०११ च्या कालावधीत रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांच्या एकूण लोकसंख्येत घट झाल्याचे जनगणना-आधारित आकडेवारीत दिसते. त्याच वेळी कुंकेरीसारख्या गावांच्या दीर्घकालीन अभ्यासातून शिक्षण, रोजगार आणि स्थलांतरामुळे ग्रामीण कुटुंबांच्या आर्थिक व सामाजिक जीवनात झालेले बदल स्पष्ट होतात.<ref name="DistrictwisePopulationMaharashtra" /><ref name="VartakTumbeBhide2019" /> या पार्श्वभूमीवर कुणबी समाजासह कोकणातील ग्रामीण समुदायांसमोरील भविष्यातील प्रश्न केवळ ग्रामीण लोकसंख्या टिकवून ठेवण्यापुरते मर्यादित न राहता शिक्षण, स्थानिक रोजगार, कृषीमालाचे मूल्यवर्धन, कृषी प्रक्रिया, सहकार, पर्यटन, डिजिटल दळणवळण आणि ग्रामीण उद्योजकता यांच्यातील परस्परसंबंधांशी जोडलेले आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या विविध योजनांमध्ये कृषी प्रक्रिया, औद्योगिक समूह, ग्रामीण पर्यटन आणि ग्रामीण विकासाशी संबंधित उपक्रमांना प्रोत्साहन देण्यात येत आहे.<ref name="AgriculturalExportsMaharashtra" /><ref name="MSECDP-Ratnagiri-Sindhudurg" /><ref name="KonkanRuralTourism" /> कोकणातून स्थलांतरित झालेल्या लोकांचे मूळ गावाशी आर्थिक आणि सामाजिक संबंध कायम राहू शकतात, असे कुंकेरीच्या दीर्घकालीन अभ्यासातून दिसून येते. त्यामुळे स्थलांतराकडे केवळ ग्रामीण लोकसंख्येतील घट म्हणून न पाहता गाव आणि शहर यांच्यातील बदलत्या आर्थिक व सामाजिक संबंधांच्या संदर्भात पाहणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="VartakTumbeBhide2019" /> या दृष्टीने शिक्षण, रोजगार आणि स्थलांतरातून निर्माण झालेले ज्ञान, अनुभव आणि आर्थिक संसाधने ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी जोडण्याच्या शक्यतांचा अभ्यास भविष्यात महत्त्वाचा ठरू शकतो. मात्र अशा प्रक्रियेचा संपूर्ण कोकणातील कुणबी समाजावर प्रत्यक्ष परिणाम किती प्रमाणात होतो, याबाबत स्वतंत्र आणि जातीनिहाय पुरेसा सांख्यिक पुरावा उपलब्ध नसल्यामुळे त्याविषयी निश्चित निष्कर्ष काढणे सध्या शक्य नाही. == चित्र दालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:The tribes and castes of the Central Provinces of India (1916) (14577097260).jpg|ब्रिटिशकालीन काळातील कुणबी/कृषक समूहाचे ऐतिहासिक चित्रण File:कोकणातील शेतकरी व बैलजोडी.jpg|कोकणातील पारंपरिक शेती आणि बैलजोडी File:Konkan - Ukshi Village - Part 2 20151220 (23704381920).jpg|उक्षी गाव, रत्‍नागिरी जिल्हा File:Konkan - Ukshi Village - Part 2 20151220 (24000097155).jpg|उक्षी गावातील ग्रामीण जीवन File:गावातील बलुतेदार.jpg|गावातील पारंपरिक बलुतेदारी व्यवस्था File:उदगीर वन व जंगल.jpg|कोकणातील नैसर्गिक परिसर आणि ग्रामीण जीवन File:Konkan - Songiri Village - Ratnagiri District - Part 1 20151218 (23997376885).jpg|सोंगीरी गाव, रत्‍नागिरी जिल्हा File:Konkan - Songiri Village - Ratnagiri District - Part 1 20151218 (23629305669).jpg|सोंगीरी गावातील ग्रामीण परिसर File:Paddy field in Maharashtra 9.jpg|महाराष्ट्रातील भातशेती File:A scene from Dashavatara folk theatre in Konkan region.jpg|कोकणातील दशावतार लोकनाट्य File:Palakhinrutya - Dance of Palanquin of Village Dities - Shimagotsav in Kokan - Maharashtra.jpg|कोकणातील शिमगोत्सवातील पालखी नृत्य File:खडीकोळवण देव गांगेश्वर ग्राम मंदीर.jpg|खडीकोळवण येथील देव गांगेश्वर ग्राममंदिर File:MaharashtraKonkan.png|महाराष्ट्रातील कोकण प्रदेशाचा नकाशा </gallery> == हे सुद्धा पहा == * [[कोकण]] * [[रत्‍नागिरी जिल्हा]] * [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] * [[रायगड जिल्हा]] * [[कुणबी]] * [[मराठा]] * [[महाराष्ट्रातील जातिव्यवस्था]] == बाह्य दुवे == * [https://censusindia.gov.in/ भारताची जनगणना — भारताचे जनगणना आयुक्त कार्यालय] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र शासन — गॅझेटियर विभाग] * [https://www.bartievalidity.maharashtra.gov.in/ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था — जात वैधता पडताळणी माहिती प्रणाली] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260119160227/http://www.bartievalidity.maharashtra.gov.in/ |date=2026-01-19 }} * [https://raigad.gov.in/en/maratha-kunbi-documents-2/ रायगड जिल्हा प्रशासन — कुणबी-मराठा दस्तऐवज] * [https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/31003/download/34184/49541_1961_KUN.pdf कुंकेरी ग्रामसर्वेक्षण, १९६१] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ == {{reflist|4}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:समाज]] 0mfwvrtjkhg1nan164s20pzy07nyz55 118 383751 2711058 2710991 2026-09-21T14:12:04Z Nitinraje Anuse 71658 /* */ 2711058 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = नितीनराजे अनुसे | चित्र = Nitinraje Anuse.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = नितीन मच्छिंद्र अनुसे | टोपण_नाव = नितीनराजे अनुसे | जन्म_दिनांक = मार्च २०, १९९२ | जन्म_स्थान = [[अनुसेवाडी]], [[निंबवडे]],[[आटपाडी]], [[सांगली]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = साहित्य, माजी सैनिक (भारतीय नौसेना) | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = कादंबरी, नाटक, काव्य, पटकथा, समाजप्रबोधन | विषय = सामाजिक जनजागृती | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = पुन्हा एक नवी दिशा | प्रभाव = [[गजानन दिगंबर माडगूळकर]],‌[[व्यंकटेश माडगूळकर]], [[नागनाथ संतराम इनामदार]] | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''नितीनराजे अनुसे''' ([[मार्च २०]], [[इ.स. १९९२]] - ) हे मराठी साहित्यातील लेखक व भारतीय नौसेना मधून नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले माजी सैनिक आहेत. साहित्य क्षेत्रात परखडपणे लिहणारे, मत मांडणारे लेखक म्हणून त्यांची ओळख आहे. ब्लॉग्स, समाज माध्यमातून समाजप्रबोधन या प्रकारात त्यांनी आतापर्यंत लेखन केले आहे. ==शिक्षण== नितीनराजे अनुसे यांनी सातारा जिल्ह्यातील, कोरेगाव तालुक्यातील रहिमतपूर जवळच असलेल्या कृष्णाकाठच्या श्री संत गाडगेबाबा यांनी स्वतः स्थापन केलेल्या श्री संत गाडगे महाराज प्राथमिक व माध्यमिक आश्रमशाळा, ब्रम्हपुरी येथून दहावी (२००७) पर्यंतचे शिक्षण घेतले, आटपाडीच्या आबासाहेब खेबूडकर ज्युनिअर कॉलेज ऑफ सायन्स मधून विज्ञान शाखेतून बारावी (२००९) तर मुंबई विद्यापीठाच्या वाय.टी.आय.इ.टी कॉलेजातून अभियांत्रिकीचे एफ.वाय.बी.इ. (इलेक्ट्रॉनिक्स अँड टेलिकॉम्यूनिकेशन २०१० साली) केले आहे. सध्या राज्यशास्त्र या विषयातील पदवी अभ्यासक्रम सुरू आहे. ==व्यवसाय== २०१० मध्ये नितीनराजे अनुसे भारतीय नौदलात रुजू झाले. देशसेवेदरम्यान प्रशिक्षक म्हणून भारतीय नौसेना अकॅडमी,इझिमाला (केरळ) येथे त्यांनी योगदान दिले आहे. १५ वर्षे अभिमानास्पद देशसेवा करून जुलै २०२५ मध्ये ते भारतीय नौसेना मधून सेवानिवृत्त झाले. आमदार [[गोपीचंद पडळकर]] यांच्या उपस्थितीत त्यांच्या मूळ गावी [[अनुसेवाडी]], [[आटपाडी]] येथे सेवानिवृत्तीचा भव्य दिव्य सोहळा पार पडला. आमदार गोपीचंद पडळकर यांनी त्यांना समाजकार्यात कार्य करावे अशी इच्छा व्यक्त केली. सध्या ते समाजकार्य करत करतच राज्यशास्त्र (Political Science) या पदवी विषयाचा अभ्यास करत आहेत. ==लेखन== सर्वसामान्य मेंढपाळ कुटूंबात जन्माला आलेल्या नितीनराजे अनुसे यांनी समाजप्रबोधनासाठी साहित्य क्षेत्र निवडले व त्यांनी [[पुन्हा एक नवी दिशा]] या रचनेतून प्रथमच साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले. आगामी प्रकाशित करण्यात येणारी त्यांची कादंबरी आणि विख्यात व्यक्तिमत्त्वाचे आत्मचरित्र यासंदर्भातील लेखन अंतिम टप्प्यात आले आहे. मराठी विषयातील तत्ववेत्ता पदवी संपादन केलेले आणि मराठी साहित्य क्षेत्रात उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या प्राध्यापक [[श्रीकृष्ण शंकर पडळकर]] सर यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले आहे. ci11e5voln9em9fhu2vzfs5a83fzx2x 2711063 2711058 2026-09-21T14:49:22Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[नितीनराजे अनुसे]] वरुन [[मसुदा:नितीनराजे अनुसे]] ला हलविला 2711058 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = नितीनराजे अनुसे | चित्र = Nitinraje Anuse.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = नितीन मच्छिंद्र अनुसे | टोपण_नाव = नितीनराजे अनुसे | जन्म_दिनांक = मार्च २०, १९९२ | जन्म_स्थान = [[अनुसेवाडी]], [[निंबवडे]],[[आटपाडी]], [[सांगली]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = साहित्य, माजी सैनिक (भारतीय नौसेना) | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = कादंबरी, नाटक, काव्य, पटकथा, समाजप्रबोधन | विषय = सामाजिक जनजागृती | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = पुन्हा एक नवी दिशा | प्रभाव = [[गजानन दिगंबर माडगूळकर]],‌[[व्यंकटेश माडगूळकर]], [[नागनाथ संतराम इनामदार]] | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''नितीनराजे अनुसे''' ([[मार्च २०]], [[इ.स. १९९२]] - ) हे मराठी साहित्यातील लेखक व भारतीय नौसेना मधून नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले माजी सैनिक आहेत. साहित्य क्षेत्रात परखडपणे लिहणारे, मत मांडणारे लेखक म्हणून त्यांची ओळख आहे. ब्लॉग्स, समाज माध्यमातून समाजप्रबोधन या प्रकारात त्यांनी आतापर्यंत लेखन केले आहे. ==शिक्षण== नितीनराजे अनुसे यांनी सातारा जिल्ह्यातील, कोरेगाव तालुक्यातील रहिमतपूर जवळच असलेल्या कृष्णाकाठच्या श्री संत गाडगेबाबा यांनी स्वतः स्थापन केलेल्या श्री संत गाडगे महाराज प्राथमिक व माध्यमिक आश्रमशाळा, ब्रम्हपुरी येथून दहावी (२००७) पर्यंतचे शिक्षण घेतले, आटपाडीच्या आबासाहेब खेबूडकर ज्युनिअर कॉलेज ऑफ सायन्स मधून विज्ञान शाखेतून बारावी (२००९) तर मुंबई विद्यापीठाच्या वाय.टी.आय.इ.टी कॉलेजातून अभियांत्रिकीचे एफ.वाय.बी.इ. (इलेक्ट्रॉनिक्स अँड टेलिकॉम्यूनिकेशन २०१० साली) केले आहे. सध्या राज्यशास्त्र या विषयातील पदवी अभ्यासक्रम सुरू आहे. ==व्यवसाय== २०१० मध्ये नितीनराजे अनुसे भारतीय नौदलात रुजू झाले. देशसेवेदरम्यान प्रशिक्षक म्हणून भारतीय नौसेना अकॅडमी,इझिमाला (केरळ) येथे त्यांनी योगदान दिले आहे. १५ वर्षे अभिमानास्पद देशसेवा करून जुलै २०२५ मध्ये ते भारतीय नौसेना मधून सेवानिवृत्त झाले. आमदार [[गोपीचंद पडळकर]] यांच्या उपस्थितीत त्यांच्या मूळ गावी [[अनुसेवाडी]], [[आटपाडी]] येथे सेवानिवृत्तीचा भव्य दिव्य सोहळा पार पडला. आमदार गोपीचंद पडळकर यांनी त्यांना समाजकार्यात कार्य करावे अशी इच्छा व्यक्त केली. सध्या ते समाजकार्य करत करतच राज्यशास्त्र (Political Science) या पदवी विषयाचा अभ्यास करत आहेत. ==लेखन== सर्वसामान्य मेंढपाळ कुटूंबात जन्माला आलेल्या नितीनराजे अनुसे यांनी समाजप्रबोधनासाठी साहित्य क्षेत्र निवडले व त्यांनी [[पुन्हा एक नवी दिशा]] या रचनेतून प्रथमच साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले. आगामी प्रकाशित करण्यात येणारी त्यांची कादंबरी आणि विख्यात व्यक्तिमत्त्वाचे आत्मचरित्र यासंदर्भातील लेखन अंतिम टप्प्यात आले आहे. मराठी विषयातील तत्ववेत्ता पदवी संपादन केलेले आणि मराठी साहित्य क्षेत्रात उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या प्राध्यापक [[श्रीकृष्ण शंकर पडळकर]] सर यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले आहे. ci11e5voln9em9fhu2vzfs5a83fzx2x 2711211 2711063 2026-09-22T07:00:45Z Nitinraje Anuse 71658 /* व्यवसाय */ 2711211 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = नितीनराजे अनुसे | चित्र = Nitinraje Anuse.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = नितीन मच्छिंद्र अनुसे | टोपण_नाव = नितीनराजे अनुसे | जन्म_दिनांक = मार्च २०, १९९२ | जन्म_स्थान = [[अनुसेवाडी]], [[निंबवडे]],[[आटपाडी]], [[सांगली]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = साहित्य, माजी सैनिक (भारतीय नौसेना) | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = कादंबरी, नाटक, काव्य, पटकथा, समाजप्रबोधन | विषय = सामाजिक जनजागृती | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = पुन्हा एक नवी दिशा | प्रभाव = [[गजानन दिगंबर माडगूळकर]],‌[[व्यंकटेश माडगूळकर]], [[नागनाथ संतराम इनामदार]] | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''नितीनराजे अनुसे''' ([[मार्च २०]], [[इ.स. १९९२]] - ) हे मराठी साहित्यातील लेखक व भारतीय नौसेना मधून नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले माजी सैनिक आहेत. साहित्य क्षेत्रात परखडपणे लिहणारे, मत मांडणारे लेखक म्हणून त्यांची ओळख आहे. ब्लॉग्स, समाज माध्यमातून समाजप्रबोधन या प्रकारात त्यांनी आतापर्यंत लेखन केले आहे. ==शिक्षण== नितीनराजे अनुसे यांनी सातारा जिल्ह्यातील, कोरेगाव तालुक्यातील रहिमतपूर जवळच असलेल्या कृष्णाकाठच्या श्री संत गाडगेबाबा यांनी स्वतः स्थापन केलेल्या श्री संत गाडगे महाराज प्राथमिक व माध्यमिक आश्रमशाळा, ब्रम्हपुरी येथून दहावी (२००७) पर्यंतचे शिक्षण घेतले, आटपाडीच्या आबासाहेब खेबूडकर ज्युनिअर कॉलेज ऑफ सायन्स मधून विज्ञान शाखेतून बारावी (२००९) तर मुंबई विद्यापीठाच्या वाय.टी.आय.इ.टी कॉलेजातून अभियांत्रिकीचे एफ.वाय.बी.इ. (इलेक्ट्रॉनिक्स अँड टेलिकॉम्यूनिकेशन २०१० साली) केले आहे. सध्या राज्यशास्त्र या विषयातील पदवी अभ्यासक्रम सुरू आहे. ==व्यवसाय== [[निंबवडे]] पंचक्रोशीतील भारतीय नौसेना (सशस्त्र सेना) मध्ये सेवा करणारे नितीनराजे अनुसे हे पहिले नौसैनिक [[अनुसेवाडी]] या छोट्याशा खेड्यातील आहेत. इलेक्ट्रॉनिक्स अँड टेलिकॉम्यूनिकेशन हे अभियांत्रिकीचे महाविद्यालयीन शिक्षण अर्ध्यावर सोडून २०१० मध्ये ते भारतीय नौदलात रुजू झाले. देशसेवेदरम्यान प्रशिक्षक म्हणून भारतीय नौसेना अकॅडमी,इझिमाला (केरळ) येथे त्यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. १५ वर्षे अभिमानास्पद देशसेवा करून जुलै २०२५ सेवानिवृत्त झाले. आमदार [[गोपीचंद पडळकर]] यांच्या उपस्थितीत त्यांच्या मूळ गावी [[अनुसेवाडी]], [[आटपाडी]] येथे सेवानिवृत्तीचा भव्य दिव्य सोहळा पार पडला. आमदार गोपीचंद पडळकर यांनी त्यांना समाजकार्यात कार्य करावे अशी इच्छा व्यक्त केली. सध्या ते समाजकार्य करत करतच राज्यशास्त्र (B A, Political Science) या पदवी विषयाचा अभ्यास करत आहेत. समाज माध्यमातून/ ब्लॉगमधून प्रेरणादायी लेखन करणे हे त्यांचे अवगत कौशल्य आहे. साहित्यक्षेत्रात देखील त्यांनी पदार्पण केले आहे. [[पुन्हा एक नवी दिशा]] हा त्यांचा प्रेरणादायी लेखसंग्रह १२ वेळा विधानसभा सदस्य म्हणून निवडून येण्याचा 'गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड' केलेले तत्कालीन सांगोला विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार भाई [[गणपतराव देशमुख]] यांच्या शुभहस्ते प्रकाशित करण्यात आला होता. ==लेखन== सर्वसामान्य मेंढपाळ कुटूंबात जन्माला आलेल्या नितीनराजे अनुसे यांनी समाजप्रबोधनासाठी साहित्य क्षेत्र निवडले व त्यांनी [[पुन्हा एक नवी दिशा]] या रचनेतून प्रथमच साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले. आगामी प्रकाशित करण्यात येणारी त्यांची कादंबरी आणि विख्यात व्यक्तिमत्त्वाचे आत्मचरित्र यासंदर्भातील लेखन अंतिम टप्प्यात आले आहे. मराठी विषयातील तत्ववेत्ता पदवी संपादन केलेले आणि मराठी साहित्य क्षेत्रात उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या प्राध्यापक [[श्रीकृष्ण शंकर पडळकर]] सर यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले आहे. kszlr5kdd5ouyaerliooroez3e58eem 0 383798 2711043 2711002 2026-09-21T12:44:31Z Nitinraje Anuse 71658 /* शिक्षण */ 2711043 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = अनुसेवाडी | प्रकार = गाव/वाडी | चित्र = [[File:धनगरी गजीनृत्य, अनुसेवाडी.jpg|thumb|श्री बिरूदेव गजी ढोल मंडळ अनुसेवाडी]] | टोपणनाव = |अक्षांश = |locator_position=right | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = [[सांगली जिल्हा|सांगली]] | तालुका = [[आटपाडी]] | ग्रामपंचायत = [[निंबवडे]] | प्रतिभाशाली नेता_पद = | नेता_नाव = | नेता_पद = [[सरपंच]] | लोकसंख्या_वर्ष = 2001 | लोकसंख्या_एकूण = | एसटीडी_कोड = | पिन_कोड = 415301 | आरटीओ_कोड = MH 10एमएच/१० | तळटिपा = }} '''अनुसेवाडी''' हे गाव [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[सांगली जिल्हा|सांगली जिल्ह्यातील]] [[आटपाडी तालुका|आटपाडी तालुक्यातील]] गावगाडा आहे. ==इतिहास== येथील स्थानिक बुजुर्ग मंडळी सांगतात की अनुसेवाडी गावातील लोकांचे मूळ गाव हे घारेवाडी ता.कराड जि.सातारा हे आहे. कराड भागात पावसाचे प्रमाण अधिक असल्याने शेळ्या-मेंढ्यांच्या नखांमध्ये चिखल जाऊन त्यांना चिखल्या आजार होई, त्या कारणास्तव [[अनुसे]] आडनावांची मेंढपाळ मंडळी (तीन कुटुंबे/ तीन बुडे) ही भटकंती करत करत माणदेशात पोहोचली (स्थलांतराचा निश्चित काळ/ साल सांगता येणार नाही). माणदेश मधील विस्तृत माळरान हे शेळ्या-मेंढ्यांच्या चारणीसाठी शिवाय आरोग्यासाठी पुरक असल्याने [[सांगली]], [[सातारा]] हद्दीजवळच असलेल्या सांगली जिल्ह्यातील [[आटपाडी]] तालुक्यात स्थायिक झाले. [[निंबवडे]] ग्रामपंचायत व तत्कालीन [[आटपाडी]] ग्रामपंचायत अंतर्गत येणारी हजारो एकर जमीन ही अनुसेवाडीकरांच्या अखत्यारीत आहे. [[अनुसे]] हे जरी [[घारेवाडी]], [[कराड]] भागातून स्थलांतरित झाले असले तरी त्यांचे कुलदैवत हे घारेवाडी येथील [[श्री धुळोबा देवस्थान]] आहे. दरवर्षी उत्सवानिमित्त सर्व अनुसे मंडळी ही घारेवाडी येथील श्री धुळोबा मंदिरात मनोभावे एकत्रित येऊन पूजा करतात. ==प्रमुख व्यवसाय== अनुसेवाडी गावातील लोकांचा पारंपरिक आणि प्रमुख व्यवसाय म्हणजे शेळी-मेंढीपालन आहे. माणदेशाच्या पाचवीला पुजलेल्या दुष्काळामुळे या गावातील मेंढपाळांच्या नशिबी फक्त आणि फक्त भटकंतीच आली. याव्यतिरिक्त रामभरोसे (दुष्काळी भाग असल्याने पावसाच्या भरवशावर अवलंबून असणारा) समजला जाणारा शेती हा व्यवसाय देखील केला जातो. ==मंदिरे== या गावातील [[श्री बिरोबा मंदिर]], [[अनुसेवाडी]] हे जागृत देवस्थान आहे. मंदिराचे बांधकाम हे विशिष्ट प्रकारचे आणि खूप जुने बांधकाम असून आजदेखील मजबूत आणि सुस्थितीत आहे. याशिवाय अनुसेवाडी गावातील श्री धुळोबा मंदिर, मारूती मंदिर, मरीमाता मंदिर, मायाक्कादेवी (म्हाकुबाई) मंदिर, महालक्ष्मी देवीचे मंदिर इ.महत्वाची मंदिरे आहेत. [[वर्ग:आटपाडी तालुक्यातील गावे]] ==संस्कृती== प्रामुख्याने केवळ धनगर समाज अनुसेवाडी मध्ये असल्याने पूर्वापारपासून चालत आलेल्या धनगरी रूढी परंपरा गावात आजतागायत कायम आहेत. [[धनगरी गजीनृत्य]] ही आणि [[धनगरी ओव्या]] ही महाराष्ट्राची लोकसंस्कृती आणि लोककला अनुसेवाडी गावातील ग्रामस्थांनी जतन केलेली आहे. हिंदू धर्मातील सण (गुढीपाडवा, गणेशोत्सव, दसरा, दिवाळी), उत्सव यादरम्यान तसेच विवाहप्रसंगी अथवा अनुकूल प्रसंगी [[धनगरी गजीनृत्य]] तसेच [[धनगरी ओव्या]] यांचे सादरीकरण करून उत्सव/ आनंदोत्सव साजरा केला जातो. हिंदू धर्मातील सणादिवशी श्री बिरोबा देवाची सासनकाठी धुऊन/ सजवून देवाच्या सबिन्याची (छबिना) मिरवणूक काढण्यात येते.सर्व गावकरी लहानथोर मंडळी मनोभावे एकत्रित येतात. गावावर कोणतेही संकट येऊ नये, मेंढी माऊलीचे रक्षण करावे, गावातील मेंढपाळांना लोकांना समृद्धी लाभावी, धनधान्य मिळावे, आरोग्य लाभावे, यश मिळावे याकरिता देवाकडे आळवणी केली जाते ही पूर्वापार चालत आलेली संस्कृती अर्थातच परंपरा आहे. त्यादरम्यान गजीनृत्य करून एकप्रकारे देवाची पूजा करण्याची, उत्सव साजरा करण्याची प्रथा आहे. यामध्ये सर्व मेंढपाळ (धनगर) हे ढोलाच्या/ कैताळाच्या तालावर देवाला आळवणी करत मग्न होऊन/ धुंद होऊन नृत्य करतात. [[सुंबरान मांडलं]] या धनगरी ओव्यांमधून देवाचा महिमा सांगितला जातो अर्थातच देवाचे स्मरण (शिमरण, सुंबरान) केले जाते. ==शिक्षण== जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी हे या छोट्याशा खेड्यातील शिक्षणाचे एकमेव केंद्र आहे. इयत्ता पहिली ते सातवी पर्यंतचे शिक्षण या गावातच दिले जाते. पुढील माध्यमिक शिक्षणासाठी दोन किलोमीटर अंतरावर असलेल्या निंबवडे येथील [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] येथे दहावी पर्यंत शिक्षणाची सोय आहे. उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी तालुक्याच्या ठिकाणी महाविद्यालयात प्रवेश घ्यावा लागतो. १) अनुसेवाडी गावातील पहिले शिक्षक श्री नामदेव तातोबा अनुसे आहेत. २) पहिले प्राध्यापक म्हणून कै.दशरथ राजाराम सरगर यांनी बहुमान मिळवला. ३) प्रथमच भारतीय नौसेना मध्ये (सशस्त्र दलात) कार्यरत असलेले व नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले [[नितीनराजे अनुसे]] हे याच गावातील माजी सैनिक असून भारतीय नौदलात प्रशिक्षक म्हणून त्यांनी योगदान दिले आहे. ४) [[डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] हे पहिले 'डॉक्टर ऑफ फिलॉसॉफी' (Doctor of Philosophy) करणारे विद्वान आहेत. ५) पुष्पाताई अनुसे-सरगर यांनी अनुसेवाडी गावातील पहिल्या सभापती (पंचायत समिती आटपाडी) होण्याचा बहुमान मिळवला आहे. याव्यतिरिक्त भारतीय नौसेना, राज्य प्रशासन, अभियांत्रिकी, वैद्यकीय, कायदे, शिक्षण, राजकारण, व्यवसाय इत्यादी क्षेत्रांत या गावातील तरुणांनी आपला एक वेगळाच ठसा उमटवला आहे. dtwqbk294ffuui0sonoh1j4aqup9dk7 2711060 2711043 2026-09-21T14:41:06Z Nitinraje Anuse 71658 /* शिक्षण */ 2711060 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = अनुसेवाडी | प्रकार = गाव/वाडी | चित्र = [[File:धनगरी गजीनृत्य, अनुसेवाडी.jpg|thumb|श्री बिरूदेव गजी ढोल मंडळ अनुसेवाडी]] | टोपणनाव = |अक्षांश = |locator_position=right | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = [[सांगली जिल्हा|सांगली]] | तालुका = [[आटपाडी]] | ग्रामपंचायत = [[निंबवडे]] | प्रतिभाशाली नेता_पद = | नेता_नाव = | नेता_पद = [[सरपंच]] | लोकसंख्या_वर्ष = 2001 | लोकसंख्या_एकूण = | एसटीडी_कोड = | पिन_कोड = 415301 | आरटीओ_कोड = MH 10एमएच/१० | तळटिपा = }} '''अनुसेवाडी''' हे गाव [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[सांगली जिल्हा|सांगली जिल्ह्यातील]] [[आटपाडी तालुका|आटपाडी तालुक्यातील]] गावगाडा आहे. ==इतिहास== येथील स्थानिक बुजुर्ग मंडळी सांगतात की अनुसेवाडी गावातील लोकांचे मूळ गाव हे घारेवाडी ता.कराड जि.सातारा हे आहे. कराड भागात पावसाचे प्रमाण अधिक असल्याने शेळ्या-मेंढ्यांच्या नखांमध्ये चिखल जाऊन त्यांना चिखल्या आजार होई, त्या कारणास्तव [[अनुसे]] आडनावांची मेंढपाळ मंडळी (तीन कुटुंबे/ तीन बुडे) ही भटकंती करत करत माणदेशात पोहोचली (स्थलांतराचा निश्चित काळ/ साल सांगता येणार नाही). माणदेश मधील विस्तृत माळरान हे शेळ्या-मेंढ्यांच्या चारणीसाठी शिवाय आरोग्यासाठी पुरक असल्याने [[सांगली]], [[सातारा]] हद्दीजवळच असलेल्या सांगली जिल्ह्यातील [[आटपाडी]] तालुक्यात स्थायिक झाले. [[निंबवडे]] ग्रामपंचायत व तत्कालीन [[आटपाडी]] ग्रामपंचायत अंतर्गत येणारी हजारो एकर जमीन ही अनुसेवाडीकरांच्या अखत्यारीत आहे. [[अनुसे]] हे जरी [[घारेवाडी]], [[कराड]] भागातून स्थलांतरित झाले असले तरी त्यांचे कुलदैवत हे घारेवाडी येथील [[श्री धुळोबा देवस्थान]] आहे. दरवर्षी उत्सवानिमित्त सर्व अनुसे मंडळी ही घारेवाडी येथील श्री धुळोबा मंदिरात मनोभावे एकत्रित येऊन पूजा करतात. ==प्रमुख व्यवसाय== अनुसेवाडी गावातील लोकांचा पारंपरिक आणि प्रमुख व्यवसाय म्हणजे शेळी-मेंढीपालन आहे. माणदेशाच्या पाचवीला पुजलेल्या दुष्काळामुळे या गावातील मेंढपाळांच्या नशिबी फक्त आणि फक्त भटकंतीच आली. याव्यतिरिक्त रामभरोसे (दुष्काळी भाग असल्याने पावसाच्या भरवशावर अवलंबून असणारा) समजला जाणारा शेती हा व्यवसाय देखील केला जातो. ==मंदिरे== या गावातील [[श्री बिरोबा मंदिर]], [[अनुसेवाडी]] हे जागृत देवस्थान आहे. मंदिराचे बांधकाम हे विशिष्ट प्रकारचे आणि खूप जुने बांधकाम असून आजदेखील मजबूत आणि सुस्थितीत आहे. याशिवाय अनुसेवाडी गावातील श्री धुळोबा मंदिर, मारूती मंदिर, मरीमाता मंदिर, मायाक्कादेवी (म्हाकुबाई) मंदिर, महालक्ष्मी देवीचे मंदिर इ.महत्वाची मंदिरे आहेत. [[वर्ग:आटपाडी तालुक्यातील गावे]] ==संस्कृती== प्रामुख्याने केवळ धनगर समाज अनुसेवाडी मध्ये असल्याने पूर्वापारपासून चालत आलेल्या धनगरी रूढी परंपरा गावात आजतागायत कायम आहेत. [[धनगरी गजीनृत्य]] ही आणि [[धनगरी ओव्या]] ही महाराष्ट्राची लोकसंस्कृती आणि लोककला अनुसेवाडी गावातील ग्रामस्थांनी जतन केलेली आहे. हिंदू धर्मातील सण (गुढीपाडवा, गणेशोत्सव, दसरा, दिवाळी), उत्सव यादरम्यान तसेच विवाहप्रसंगी अथवा अनुकूल प्रसंगी [[धनगरी गजीनृत्य]] तसेच [[धनगरी ओव्या]] यांचे सादरीकरण करून उत्सव/ आनंदोत्सव साजरा केला जातो. हिंदू धर्मातील सणादिवशी श्री बिरोबा देवाची सासनकाठी धुऊन/ सजवून देवाच्या सबिन्याची (छबिना) मिरवणूक काढण्यात येते.सर्व गावकरी लहानथोर मंडळी मनोभावे एकत्रित येतात. गावावर कोणतेही संकट येऊ नये, मेंढी माऊलीचे रक्षण करावे, गावातील मेंढपाळांना लोकांना समृद्धी लाभावी, धनधान्य मिळावे, आरोग्य लाभावे, यश मिळावे याकरिता देवाकडे आळवणी केली जाते ही पूर्वापार चालत आलेली संस्कृती अर्थातच परंपरा आहे. त्यादरम्यान गजीनृत्य करून एकप्रकारे देवाची पूजा करण्याची, उत्सव साजरा करण्याची प्रथा आहे. यामध्ये सर्व मेंढपाळ (धनगर) हे ढोलाच्या/ कैताळाच्या तालावर देवाला आळवणी करत मग्न होऊन/ धुंद होऊन नृत्य करतात. [[सुंबरान मांडलं]] या धनगरी ओव्यांमधून देवाचा महिमा सांगितला जातो अर्थातच देवाचे स्मरण (शिमरण, सुंबरान) केले जाते. ==शिक्षण== जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी हे या छोट्याशा खेड्यातील शिक्षणाचे एकमेव केंद्र आहे. इयत्ता पहिली ते सातवी पर्यंतचे शिक्षण या गावातच दिले जाते. पुढील माध्यमिक शिक्षणासाठी दोन किलोमीटर अंतरावर असलेल्या निंबवडे येथील [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] येथे दहावी पर्यंत शिक्षणाची सोय आहे. उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी तालुक्याच्या ठिकाणी महाविद्यालयात प्रवेश घ्यावा लागतो. १) अनुसेवाडी गावातील पहिले शिक्षक श्री नामदेव तातोबा अनुसे आहेत. २) पहिले प्राध्यापक म्हणून कै.दशरथ राजाराम सरगर यांनी बहुमान मिळवला. ३) प्रथमच भारतीय नौसेना मध्ये (सशस्त्र दलात) कार्यरत असलेले व नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले [[नितीनराजे अनुसे]] हे याच गावातील माजी सैनिक असून भारतीय नौदलात विशेषतः Indian Naval Academy, Ezhimala (Kerala) मध्ये प्रशिक्षक म्हणून त्यांनी योगदान दिले आहे. ४) [[डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] हे अनुसेवाडी गावातील पहिले 'डॉक्टर ऑफ फिलॉसॉफी' (Doctor of Philosophy) करणारे विद्वान आहेत. त्यांनी रसायनशास्त्रातील Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity या विषयावर शोध प्रबंध सादर केला आहे. त्यापाठोपाठ [[डॉ दिलीप दादा अनुसे]] यांनी रसायनशास्त्रातील Eco-friendly synthesis of magnetic activated carbon from used water filter cartridges for efficient methylene blue adsorption या विषयावर शोध प्रबंध सादर करुन PhD संपादन केली आहे. [[डॉ अजित किसन देवडकर]] यांनी देखील नुकतीच रसायनशास्त्रातील PhD केली आहे. ५) पुष्पाताई जयवंत सरगर (अनुसे) ही अनुसेवाडी गावची पहिली महिला आहे ज्यांनी आटपाडी पंचायत समितीच्या सभापती म्हणून कार्यभार सांभाळला. याव्यतिरिक्त प्रामुख्याने मेंढपाळ व्यवसाय आणि शेती व्यवसाय करणाऱ्या या छोट्याशा खेड्यातील तरूणांनी भारतीय नौसेना, राज्य प्रशासन, अभियांत्रिकी, वैद्यकीय, कायदे, शिक्षण, क्रीडा, राजकारण, व्यवसाय इत्यादी क्षेत्रांत आपला एक वेगळाच ठसा उमटवला आहे. ggfdnowa2z0om553c2r76qsf0qz68cq 2711061 2711060 2026-09-21T14:41:07Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम_८.१|शुद्धलेखनाचा नियम ८.१]]); शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]]) 2711061 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = अनुसेवाडी | प्रकार = गाव/वाडी | चित्र = [[File:धनगरी गजीनृत्य, अनुसेवाडी.jpg|thumb|श्री बिरूदेव गजी ढोल मंडळ अनुसेवाडी]] | टोपणनाव = |अक्षांश = |locator_position=right | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = [[सांगली जिल्हा|सांगली]] | तालुका = [[आटपाडी]] | ग्रामपंचायत = [[निंबवडे]] | प्रतिभाशाली नेता_पद = | नेता_नाव = | नेता_पद = [[सरपंच]] | लोकसंख्या_वर्ष = 2001 | लोकसंख्या_एकूण = | एसटीडी_कोड = | पिन_कोड = 415301 | आरटीओ_कोड = MH 10एमएच/१० | तळटिपा = }} '''अनुसेवाडी''' हे गाव [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[सांगली जिल्हा|सांगली जिल्ह्यातील]] [[आटपाडी तालुका|आटपाडी तालुक्यातील]] गावगाडा आहे. ==इतिहास== येथील स्थानिक बुजुर्ग मंडळी सांगतात की अनुसेवाडी गावातील लोकांचे मूळ गाव हे घारेवाडी ता.कराड जि.सातारा हे आहे. कराड भागात पावसाचे प्रमाण अधिक असल्याने शेळ्या-मेंढ्यांच्या नखांमध्ये चिखल जाऊन त्यांना चिखल्या आजार होई, त्या कारणास्तव [[अनुसे]] आडनावांची मेंढपाळ मंडळी (तीन कुटुंबे/ तीन बुडे) ही भटकंती करत करत माणदेशात पोहोचली (स्थलांतराचा निश्चित काळ/ साल सांगता येणार नाही). माणदेश मधील विस्तृत माळरान हे शेळ्या-मेंढ्यांच्या चारणीसाठी शिवाय आरोग्यासाठी पुरक असल्याने [[सांगली]], [[सातारा]] हद्दीजवळच असलेल्या सांगली जिल्ह्यातील [[आटपाडी]] तालुक्यात स्थायिक झाले. [[निंबवडे]] ग्रामपंचायत व तत्कालीन [[आटपाडी]] ग्रामपंचायत अंतर्गत येणारी हजारो एकर जमीन ही अनुसेवाडीकरांच्या अखत्यारीत आहे. [[अनुसे]] हे जरी [[घारेवाडी]], [[कराड]] भागातून स्थलांतरित झाले असले तरी त्यांचे कुलदैवत हे घारेवाडी येथील [[श्री धुळोबा देवस्थान]] आहे. दरवर्षी उत्सवानिमित्त सर्व अनुसे मंडळी ही घारेवाडी येथील श्री धुळोबा मंदिरात मनोभावे एकत्रित येऊन पूजा करतात. ==प्रमुख व्यवसाय== अनुसेवाडी गावातील लोकांचा पारंपरिक आणि प्रमुख व्यवसाय म्हणजे शेळी-मेंढीपालन आहे. माणदेशाच्या पाचवीला पुजलेल्या दुष्काळामुळे या गावातील मेंढपाळांच्या नशिबी फक्त आणि फक्त भटकंतीच आली. याव्यतिरिक्त रामभरोसे (दुष्काळी भाग असल्याने पावसाच्या भरवशावर अवलंबून असणारा) समजला जाणारा शेती हा व्यवसाय देखील केला जातो. ==मंदिरे== या गावातील [[श्री बिरोबा मंदिर]], [[अनुसेवाडी]] हे जागृत देवस्थान आहे. मंदिराचे बांधकाम हे विशिष्ट प्रकारचे आणि खूप जुने बांधकाम असून आजदेखील मजबूत आणि सुस्थितीत आहे. याशिवाय अनुसेवाडी गावातील श्री धुळोबा मंदिर, मारूती मंदिर, मरीमाता मंदिर, मायाक्कादेवी (म्हाकुबाई) मंदिर, महालक्ष्मी देवीचे मंदिर इ.महत्वाची मंदिरे आहेत. [[वर्ग:आटपाडी तालुक्यातील गावे]] ==संस्कृती== प्रामुख्याने केवळ धनगर समाज अनुसेवाडी मध्ये असल्याने पूर्वापारपासून चालत आलेल्या धनगरी रूढी परंपरा गावात आजतागायत कायम आहेत. [[धनगरी गजीनृत्य]] ही आणि [[धनगरी ओव्या]] ही महाराष्ट्राची लोकसंस्कृती आणि लोककला अनुसेवाडी गावातील ग्रामस्थांनी जतन केलेली आहे. हिंदू धर्मातील सण (गुढीपाडवा, गणेशोत्सव, दसरा, दिवाळी), उत्सव यादरम्यान तसेच विवाहप्रसंगी अथवा अनुकूल प्रसंगी [[धनगरी गजीनृत्य]] तसेच [[धनगरी ओव्या]] यांचे सादरीकरण करून उत्सव/ आनंदोत्सव साजरा केला जातो. हिंदू धर्मातील सणादिवशी श्री बिरोबा देवाची सासनकाठी धुऊन/ सजवून देवाच्या सबिन्याची (छबिना) मिरवणूक काढण्यात येते.सर्व गावकरी लहानथोर मंडळी मनोभावे एकत्रित येतात. गावावर कोणतेही संकट येऊ नये, मेंढी माऊलीचे रक्षण करावे, गावातील मेंढपाळांना लोकांना समृद्धी लाभावी, धनधान्य मिळावे, आरोग्य लाभावे, यश मिळावे याकरिता देवाकडे आळवणी केली जाते ही पूर्वापार चालत आलेली संस्कृती अर्थातच परंपरा आहे. त्यादरम्यान गजीनृत्य करून एकप्रकारे देवाची पूजा करण्याची, उत्सव साजरा करण्याची प्रथा आहे. यामध्ये सर्व मेंढपाळ (धनगर) हे ढोलाच्या/ कैताळाच्या तालावर देवाला आळवणी करत मग्न होऊन/ धुंद होऊन नृत्य करतात. [[सुंबरान मांडलं]] या धनगरी ओव्यांमधून देवाचा महिमा सांगितला जातो अर्थातच देवाचे स्मरण (शिमरण, सुंबरान) केले जाते. ==शिक्षण== जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी हे या छोट्याशा खेड्यातील शिक्षणाचे एकमेव केंद्र आहे. इयत्ता पहिली ते सातवी पर्यंतचे शिक्षण या गावातच दिले जाते. पुढील माध्यमिक शिक्षणासाठी दोन किलोमीटर अंतरावर असलेल्या निंबवडे येथील [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] येथे दहावी पर्यंत शिक्षणाची सोय आहे. उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी तालुक्याच्या ठिकाणी महाविद्यालयात प्रवेश घ्यावा लागतो. १) अनुसेवाडी गावातील पहिले शिक्षक श्री नामदेव तातोबा अनुसे आहेत. २) पहिले प्राध्यापक म्हणून कै.दशरथ राजाराम सरगर यांनी बहुमान मिळवला. ३) प्रथमच भारतीय नौसेना मध्ये (सशस्त्र दलात) कार्यरत असलेले व नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले [[नितीनराजे अनुसे]] हे याच गावातील माजी सैनिक असून भारतीय नौदलात विशेषतः Indian Naval Academy, Ezhimala (Kerala) मध्ये प्रशिक्षक म्हणून त्यांनी योगदान दिले आहे. ४) [[डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] हे अनुसेवाडी गावातील पहिले 'डॉक्टर ऑफ फिलॉसॉफी' (Doctor of Philosophy) करणारे विद्वान आहेत. त्यांनी रसायनशास्त्रातील Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity या विषयावर शोध प्रबंध सादर केला आहे. त्यापाठोपाठ [[डॉ दिलीप दादा अनुसे]] यांनी रसायनशास्त्रातील Eco-friendly synthesis of magnetic activated carbon from used water filter cartridges for efficient methylene blue adsorption या विषयावर शोध प्रबंध सादर करून PhD संपादन केली आहे. [[डॉ अजित किसन देवडकर]] यांनी देखील नुकतीच रसायनशास्त्रातील PhD केली आहे. ५) पुष्पाताई जयवंत सरगर (अनुसे) ही अनुसेवाडी गावची पहिली महिला आहे ज्यांनी आटपाडी पंचायत समितीच्या सभापती म्हणून कार्यभार सांभाळला. याव्यतिरिक्त प्रामुख्याने मेंढपाळ व्यवसाय आणि शेती व्यवसाय करणाऱ्या या छोट्याशा खेड्यातील तरुणांनी भारतीय नौसेना, राज्य प्रशासन, अभियांत्रिकी, वैद्यकीय, कायदे, शिक्षण, क्रीडा, राजकारण, व्यवसाय इत्यादी क्षेत्रांत आपला एक वेगळाच ठसा उमटवला आहे. 5opun93ms329p68nlie8wvmoxkje4ty 2711203 2711061 2026-09-22T06:43:09Z Nitinraje Anuse 71658 /* इतिहास */ 2711203 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = अनुसेवाडी | प्रकार = गाव/वाडी | चित्र = [[File:धनगरी गजीनृत्य, अनुसेवाडी.jpg|thumb|श्री बिरूदेव गजी ढोल मंडळ अनुसेवाडी]] | टोपणनाव = |अक्षांश = |locator_position=right | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = [[सांगली जिल्हा|सांगली]] | तालुका = [[आटपाडी]] | ग्रामपंचायत = [[निंबवडे]] | प्रतिभाशाली नेता_पद = | नेता_नाव = | नेता_पद = [[सरपंच]] | लोकसंख्या_वर्ष = 2001 | लोकसंख्या_एकूण = | एसटीडी_कोड = | पिन_कोड = 415301 | आरटीओ_कोड = MH 10एमएच/१० | तळटिपा = }} '''अनुसेवाडी''' हे गाव [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[सांगली जिल्हा|सांगली जिल्ह्यातील]] [[आटपाडी तालुका|आटपाडी तालुक्यातील]] गावगाडा आहे. ==इतिहास== येथील स्थानिक बुजुर्ग मंडळी सांगतात की अनुसेवाडी गावातील लोकांचे मूळ गाव हे घारेवाडी ता.कराड जि.सातारा हे आहे. कराड भागात पावसाचे प्रमाण अधिक असल्याने शेळ्या-मेंढ्यांच्या नखांमध्ये चिखल जाऊन त्यांना चिखल्या आजार होई, त्या कारणास्तव [[अनुसे]] आडनावांची मेंढपाळ मंडळी (तीन कुटुंबे/ तीन बुडे) ही भटकंती करत करत माणदेशात पोहोचली (स्थलांतराचा निश्चित काळ/ साल सांगता येणार नाही). माणदेश मधील विस्तृत माळरान हे शेळ्या-मेंढ्यांच्या चारणीसाठी शिवाय आरोग्यासाठी पुरक असल्याने [[सांगली]], [[सातारा]] हद्दीजवळच असलेल्या सांगली जिल्ह्यातील [[आटपाडी]] तालुक्यात स्थायिक झाले. [[निंबवडे]] ग्रामपंचायत व तत्कालीन [[आटपाडी]] ग्रामपंचायत अंतर्गत येणारी हजारो एकर जमीन ही अनुसेवाडीकरांच्या अखत्यारीत आहे. [[अनुसे]] हे जरी [[घारेवाडी]], [[कराड]] भागातून स्थलांतरित झाले असले तरी त्यांचे कुलदैवत हे घारेवाडी येथील [[श्री धुळोबा देवस्थान]] आहे. दरवर्षी उत्सवानिमित्त सर्व अनुसे मंडळी ही घारेवाडी येथील श्री धुळोबा मंदिरात मनोभावे एकत्रित येऊन पूजा करतात. ==भौगोलिक स्थान== [[निंबवडे]] पंचक्रोशीतील [[अनुसेवाडी]] हे एक छोटेसे खेडे असून [[निंबवडे]] ग्रामपंचायत अंतर्गत येणारे राजकीय दृष्ट्या महत्वपूर्ण मानले जाते. हे खेडे निंबवडे पासून दोन किलोमीटर पूर्वेकडे तर [[आटपाडी]] शहरापासून दहा किलोमीटर पश्चिमेकडे वसलेले आहे. आटपाडी-निंबवडे या राज्य महामार्गाला लागूनच असल्याने दळणवळणाच्या दृष्टीने सोयीस्कर आहे. आटपाडी-निंबवडे, आटपाडी-पिंपरी, आटपाडी - विभूतवाडी, आटपाडी -सातारा, आटपाडी - काळाचौकी (मुंबई), सांगोला - सातारा या महाराष्ट्र परिवहन महामंडळाच्या लालपरी गाड्या अनुसेवाडी गावातूनच ये-जा करत असल्याने प्रवासासाठी कोणताही व्यत्यय येत नाही. अनुसेवाडी खेड्यात बागायती आणि जिरायती क्षेत्र असून बहुतांश जमीन ही मुरमाड पद्धतीची असल्याने डाळिंबाच्या बागा भरपूर प्रमाणात आहेत. त्याव्यतिरिक्त द्राक्षे, ज्वारी, बाजरी इत्यादी महत्वाची पिके घेतली जातात. तेथील बहुतांश शेती ही निव्वळ माळरानाची असल्याने कोरडवाहू पिके घेतली जातात तर उर्वरित माळरान हे शेळ्या-मेंढ्यांच्या चाऱ्यासाठी मेंढपाळांनी मालकी हक्काने राखीव ठेवले आहे. अखंड भारतातील प्रसिद्ध असलेला क्रमांक एकचा शेळ्या-मेंढ्यांचा बाजार हा आटपाडीचा असून त्यामध्ये अनुसेवाडी येथील शेळी-मेंढीपालन करणाऱ्या मेंढपाळांचे योगदान महत्त्वपूर्ण आहे. येथील खुल्या माळरानावर चरणाऱ्या गावरान बोकडाचे मटण हे चवीसाठी प्रसिद्ध असल्याने येथून गावरान बोकड आणि बकरे जास्त प्रमाणात निर्यात होतात. ==प्रमुख व्यवसाय== अनुसेवाडी गावातील लोकांचा पारंपरिक आणि प्रमुख व्यवसाय म्हणजे शेळी-मेंढीपालन आहे. माणदेशाच्या पाचवीला पुजलेल्या दुष्काळामुळे या गावातील मेंढपाळांच्या नशिबी फक्त आणि फक्त भटकंतीच आली. याव्यतिरिक्त रामभरोसे (दुष्काळी भाग असल्याने पावसाच्या भरवशावर अवलंबून असणारा) समजला जाणारा शेती हा व्यवसाय देखील केला जातो. ==मंदिरे== या गावातील [[श्री बिरोबा मंदिर]], [[अनुसेवाडी]] हे जागृत देवस्थान आहे. मंदिराचे बांधकाम हे विशिष्ट प्रकारचे आणि खूप जुने बांधकाम असून आजदेखील मजबूत आणि सुस्थितीत आहे. याशिवाय अनुसेवाडी गावातील श्री धुळोबा मंदिर, मारूती मंदिर, मरीमाता मंदिर, मायाक्कादेवी (म्हाकुबाई) मंदिर, महालक्ष्मी देवीचे मंदिर इ.महत्वाची मंदिरे आहेत. [[वर्ग:आटपाडी तालुक्यातील गावे]] ==संस्कृती== प्रामुख्याने केवळ धनगर समाज अनुसेवाडी मध्ये असल्याने पूर्वापारपासून चालत आलेल्या धनगरी रूढी परंपरा गावात आजतागायत कायम आहेत. [[धनगरी गजीनृत्य]] ही आणि [[धनगरी ओव्या]] ही महाराष्ट्राची लोकसंस्कृती आणि लोककला अनुसेवाडी गावातील ग्रामस्थांनी जतन केलेली आहे. हिंदू धर्मातील सण (गुढीपाडवा, गणेशोत्सव, दसरा, दिवाळी), उत्सव यादरम्यान तसेच विवाहप्रसंगी अथवा अनुकूल प्रसंगी [[धनगरी गजीनृत्य]] तसेच [[धनगरी ओव्या]] यांचे सादरीकरण करून उत्सव/ आनंदोत्सव साजरा केला जातो. हिंदू धर्मातील सणादिवशी श्री बिरोबा देवाची सासनकाठी धुऊन/ सजवून देवाच्या सबिन्याची (छबिना) मिरवणूक काढण्यात येते.सर्व गावकरी लहानथोर मंडळी मनोभावे एकत्रित येतात. गावावर कोणतेही संकट येऊ नये, मेंढी माऊलीचे रक्षण करावे, गावातील मेंढपाळांना लोकांना समृद्धी लाभावी, धनधान्य मिळावे, आरोग्य लाभावे, यश मिळावे याकरिता देवाकडे आळवणी केली जाते ही पूर्वापार चालत आलेली संस्कृती अर्थातच परंपरा आहे. त्यादरम्यान गजीनृत्य करून एकप्रकारे देवाची पूजा करण्याची, उत्सव साजरा करण्याची प्रथा आहे. यामध्ये सर्व मेंढपाळ (धनगर) हे ढोलाच्या/ कैताळाच्या तालावर देवाला आळवणी करत मग्न होऊन/ धुंद होऊन नृत्य करतात. [[सुंबरान मांडलं]] या धनगरी ओव्यांमधून देवाचा महिमा सांगितला जातो अर्थातच देवाचे स्मरण (शिमरण, सुंबरान) केले जाते. ==शिक्षण== जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी हे या छोट्याशा खेड्यातील शिक्षणाचे एकमेव केंद्र आहे. इयत्ता पहिली ते सातवी पर्यंतचे शिक्षण या गावातच दिले जाते. पुढील माध्यमिक शिक्षणासाठी दोन किलोमीटर अंतरावर असलेल्या निंबवडे येथील [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] येथे दहावी पर्यंत शिक्षणाची सोय आहे. उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी तालुक्याच्या ठिकाणी महाविद्यालयात प्रवेश घ्यावा लागतो. १) अनुसेवाडी गावातील पहिले शिक्षक श्री नामदेव तातोबा अनुसे आहेत. २) पहिले प्राध्यापक म्हणून कै.दशरथ राजाराम सरगर यांनी बहुमान मिळवला. ३) प्रथमच भारतीय नौसेना मध्ये (सशस्त्र दलात) कार्यरत असलेले व नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले [[नितीनराजे अनुसे]] हे याच गावातील माजी सैनिक असून भारतीय नौदलात विशेषतः Indian Naval Academy, Ezhimala (Kerala) मध्ये प्रशिक्षक म्हणून त्यांनी योगदान दिले आहे. ४) [[डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] हे अनुसेवाडी गावातील पहिले 'डॉक्टर ऑफ फिलॉसॉफी' (Doctor of Philosophy) करणारे विद्वान आहेत. त्यांनी रसायनशास्त्रातील Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity या विषयावर शोध प्रबंध सादर केला आहे. त्यापाठोपाठ [[डॉ दिलीप दादा अनुसे]] यांनी रसायनशास्त्रातील Eco-friendly synthesis of magnetic activated carbon from used water filter cartridges for efficient methylene blue adsorption या विषयावर शोध प्रबंध सादर करून PhD संपादन केली आहे. [[डॉ अजित किसन देवडकर]] यांनी देखील नुकतीच रसायनशास्त्रातील PhD केली आहे. ५) पुष्पाताई जयवंत सरगर (अनुसे) ही अनुसेवाडी गावची पहिली महिला आहे ज्यांनी आटपाडी पंचायत समितीच्या सभापती म्हणून कार्यभार सांभाळला. याव्यतिरिक्त प्रामुख्याने मेंढपाळ व्यवसाय आणि शेती व्यवसाय करणाऱ्या या छोट्याशा खेड्यातील तरुणांनी भारतीय नौसेना, राज्य प्रशासन, अभियांत्रिकी, वैद्यकीय, कायदे, शिक्षण, क्रीडा, राजकारण, व्यवसाय इत्यादी क्षेत्रांत आपला एक वेगळाच ठसा उमटवला आहे. flmz389c06ftwrpetsl96vqrw3szrp1 10 383835 2711215 2710019 2026-09-22T07:13:11Z Ganesh591 62733 2711215 wikitext text/x-wiki {{Sidebar with collapsible lists | name = आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार | pretitle = '''या मालिकेचा भाग''' | title = {{nobr|[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट#आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा]]}} | image = [[File:Cricket pictogram.svg|120px|class=skin-invert]] | above = {{flatlist| * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट|रूपरेषा]] }} | list1title = प्रादेशिक संस्था | list1 = {{flatlist| * [[आफ्रिका क्रिकेट संघटना|आफ्रिका]] * [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] * [[आशियाई क्रिकेट परिषद|आशिया]] * [[आयसीसी पूर्व आशिया-पॅसिफिक|पूर्व आशिया-पॅसिफिक]] * [[आयसीसी युरोप|युरोप]] }} | heading2 = <big>आयसीसी स्पर्धा</big> | heading3 = पुरुष | list3title = [[आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|कसोटी अजिंक्यपद]] | list3 = {{flatlist| * [[आयसीसी कसोटी अजिंक्यपद पदक|पदक]] * [[जागतिक कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धेतील विक्रम|विक्रम]] }} | list4title = [[क्रिकेट विश्वचषक|एकदिवसीय विश्वचषक]] | list4 = {{flatlist| * [[क्रिकेट विश्वचषकाचा इतिहास|इतिहास]] ** [[क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|पात्रता]] ** [[क्रिकेट विश्वचषक अंतिम सामन्यांची यादी|अंतिम सामने]] ** [[क्रिकेट विश्वचषक संघ|संघ]] ** [[क्रिकेट विश्वचषक ट्रॉफी|चषक]] * [[क्रिकेट विश्वचषकातील विक्रम|विक्रम]] ** [[क्रिकेट विश्वचषकातील शतकांची यादी|शतके]] ** [[क्रिकेट विश्वचषकातील पाच-बळींच्या कामगिरीची यादी|पाच बळींच्या कामगिरी]] * ''[[वर्ल्ड क्रिकेट लीग]]'' ** विभाग *** ''[[वर्ल्ड क्रिकेट लीग अजिंक्यपद|अजिंक्यपद]]'' *** ''[[वर्ल्ड क्रिकेट लीग विभाग दोन|दोन]]'' *** ''[[वर्ल्ड क्रिकेट लीग विभाग तीन|तीन]]'' *** ''[[वर्ल्ड क्रिकेट लीग विभाग चार|चार]]'' *** ''[[वर्ल्ड क्रिकेट लीग विभाग पाच|पाच]]'' *** ''[[वर्ल्ड क्रिकेट लीग विभाग सहा|सहा]]'' *** ''[[वर्ल्ड क्रिकेट लीग विभाग सात|सात]]'' *** ''[[वर्ल्ड क्रिकेट लीग विभाग आठ|आठ]]'' ** पात्रता *** ''[[वर्ल्ड क्रिकेट लीग आफ्रिका विभाग|आफ्रिका]]'' *** ''[[आयसीसी अमेरिका अजिंक्यपद|अमेरिका]]'' *** ''[[एसीसी ट्रॉफी|आशिया]]'' *** ''[[आयसीसी ईएपी क्रिकेट ट्रॉफी (एकदिवसीय)|पूर्व आशिया-पॅसिफिक]]'' *** ''[[युरोपियन क्रिकेट अजिंक्यपद|युरोप]]'' * [[क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|पात्रता स्पर्धा]] ** [[क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफ]] * ''[[क्रिकेट विश्वचषक सुपर लीग|सुपर लीग]]'' * [[क्रिकेट विश्वचषक लीग २|लीग २]] * [[क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग|चॅलेंज लीग]] ** [[क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ|अ]] ** [[क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब|ब]] ** [[क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफ]] }} | list5title = [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|टी२० विश्वचषक]] | list5 = {{flatlist| * [[टी२० विश्वचषकाचा इतिहास|इतिहास]] ** [[पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धांची यादी|स्पर्धा]] * [[पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|पात्रता]] ** [[पुरुष टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता|जागतिक]] ** [[पुरुष टी२० विश्वचषक प्रादेशिक पात्रता|प्रादेशिक]] * [[पुरुष टी२० विश्वचषकातील विक्रम|विक्रम]] ** [[पुरुष टी२० विश्वचषकातील शतकांची यादी|शतके]] ** [[पुरुष टी२० विश्वचषकातील पाच-बळींच्या कामगिरीची यादी|पाच बळींच्या कामगिरी]] ** [[पुरुष टी२० विश्वचषकातील हॅटट्रिकची यादी|हॅटट्रिक]] }} | list6title = [[आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] | list6 = {{flatlist| * विक्रम ** [[चॅम्पियन्स ट्रॉफीतील शतकांची यादी|शतके]] ** [[चॅम्पियन्स ट्रॉफीतील पाच-बळींच्या कामगिरीची यादी|पाच बळींच्या कामगिरी]] }} | list7title = ''[[आयसीसी आंतरखंडीय चषक|आंतरखंडीय चषक]]'' | list7 = {{flatlist| * [[आयसीसी आंतरखंडीय चषक#स्पर्धेचा इतिहास|इतिहास]] * [[आयसीसी आंतरखंडीय चषक#विक्रम आणि आकडेवारी|विक्रम]] }} | list8title = [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|१९ वर्षांखालील विश्वचषक]] | list8 = {{flatlist| * विक्रम ** [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषकातील शतकांची यादी|शतके]] * पात्रता ** [[आयसीसी १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|आफ्रिका]] ** [[आयसीसी १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता|अमेरिका]] ** [[१९ वर्षांखालील पुरुष आशिया चषक|आशिया]] ** [[आयसीसी १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक ईएपी पात्रता|पूर्व आशिया-पॅसिफिक]] ** [[आयसीसी १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|युरोप]] }} | heading9 = महिला | list9title = [[महिला क्रिकेट विश्वचषक|एकदिवसीय विश्वचषक]] | list9 = {{flatlist| * [[महिला क्रिकेट विश्वचषक#इतिहास|इतिहास]] * [[महिला क्रिकेट विश्वचषकातील विक्रम|विक्रम]] * पात्रता ** [[महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|पात्रता]] ** [[आयसीसी महिला अजिंक्यपद|अजिंक्यपद]] }} | list10title = [[आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक|टी२० विश्वचषक]] | list10 = {{flatlist| * [[टी२० विश्वचषकाचा इतिहास|इतिहास]] * [[महिला टी२० विश्वचषकातील विक्रम|विक्रम]] * [[महिला टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता|पात्रता]] }} | list11title = [[आयसीसी महिला टी-२० चॅम्पियन्स चषक|चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] | list11 = {{flatlist| * [[आयसीसी महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफी#इतिहास|इतिहास]] }} | list12title = [[१९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक|१९ वर्षांखालील विश्वचषक]] | list12 = {{flatlist| * पात्रता ** [[१९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|आफ्रिका]] ** [[१९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक अमेरिका पात्रता|अमेरिका]] ** [[१९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता|आशिया]] ** [[१९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक ईएपी पात्रता|पूर्व आशिया-पॅसिफिक]] ** [[१९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता|युरोप]] }} | heading13 = <big>बहु-क्रीडा स्पर्धा</big><br/>{{icon|template}} [[साचा:बहु-क्रीडा कार्यक्रमांमध्ये क्रिकेट|नेव्हिगेशन बॉक्स]] | content13 = {{flatlist| * [[उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये क्रिकेट|उन्हाळी ऑलिंपिक]] ** [[ऑलिंपिकमधील क्रिकेट पदकविजेत्यांची यादी|पदकविजेते]] * ''[[राष्ट्रकुल खेळांमध्ये क्रिकेट|राष्ट्रकुल खेळ]]'' * [[आफ्रिकन खेळांमध्ये क्रिकेट|आफ्रिकन खेळ]] * [[आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|आशियाई खेळ]] ** [[आशियाई खेळांमधील क्रिकेट पदकविजेत्यांची यादी|पदकविजेते]] * ''[[पॅसिफिक खेळांमध्ये क्रिकेट|पॅसिफिक खेळ]]'' * [[पॅन अमेरिकन खेळांमध्ये क्रिकेट|पॅन अमेरिकन खेळ]] * [[दक्षिण आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|दक्षिण आशियाई खेळ]] * दक्षिणपूर्व आशियाई खेळ }} | heading22 = <big>प्रादेशिक स्पर्धा</big> | list22title = आफ्रिका | list22 = {{flatlist| * [[क्विबुका टी२० स्पर्धा]] }} | list23title = अमेरिका | list23 = {{flatlist| * [[उत्तर अमेरिकन चषक]] * [[दक्षिण अमेरिकन क्रिकेट अजिंक्यपद]] }} | list24title = आशिया | list24 = {{flatlist| ; पुरुष : ''[[आशियाई कसोटी अजिंक्यपद]]'' : [[आशिया चषक]] :: [[एसीसी प्रीमियर चषक|प्रीमियर चषक]] :: [[एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|चॅलेंजर चषक]] : [[आशिया चषक रायझिंग स्टार्स]] : [[१९ वर्षांखालील पुरुष आशिया चषक|१९ वर्षांखालील आशिया चषक]] :: [[एसीसी १९ वर्षांखालील पुरुष प्रीमियर चषक|१९ वर्षांखालील प्रीमियर चषक]] : ''[[एसीसी ट्रॉफी]]'' : ''[[एसीसी ट्वेंटी२० चषक]]'' ; महिला : [[महिला आशिया चषक|आशिया चषक]] :: [[एसीसी महिला प्रीमियर चषक|प्रीमियर चषक]] : [[महिला आशिया चषक रायझिंग स्टार्स|आशिया चषक रायझिंग स्टार्स]] : [[१९ वर्षांखालील महिला टी२० आशिया चषक|१९ वर्षांखालील आशिया चषक]] :: [[एसीसी १९ वर्षांखालील महिला प्रीमियर चषक|१९ वर्षांखालील प्रीमियर चषक]] }} | list25title = पूर्व आशिया-पॅसिफिक | list25 = {{flatlist| * [[ट्वेंटी२० पूर्व आशिया चषक]] }} | list26title = युरोप | list26 = {{flatlist| * [[मध्य युरोप चषक]] * ''[[महिला युरोपियन क्रिकेट अजिंक्यपद]]'' }} | list27title = इतर | list27 = {{flatlist| * ''[[वर्ल्ड सिरीज क्रिकेट]]'' }} | content28 = '''टीप''': ''लुप्त झालेल्या स्पर्धा'' तिरकस अक्षरांत दिल्या आहेत. | below = {{flatlist| * {{icon|category}} [[:वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा|वर्ग]] * {{icon|commons}} [[c:Category:International cricket|कॉमन्स]] * {{icon|template}} [[साचा:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद साइडबार|मुख्य साइडबार]] * {{icon|wikiproject}} [[विकिपीडिया:विकिप्रकल्प क्रिकेट/आयसीसी क्रिकेट कार्यदल|विकिप्रकल्प कार्यदल]] }} }}<noinclude> [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा|*]] </noinclude> i9cet320cuct43shl05nkzicwtow8vo 0 384228 2711075 2710970 2026-09-21T15:40:41Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711075 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] lpg6esrea1884h9z55ijo4gq6j3th7p 2711076 2711075 2026-09-21T15:41:39Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711076 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 7pcw6dzopbpalrehuddnqw5ril0hvh3 2711077 2711076 2026-09-21T15:46:51Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711077 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 46urweckdzf71mims84z6qpj1ge7u0l 2711078 2711077 2026-09-21T15:51:49Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711078 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] incncb1rsugejvsn36kfdx3udqdc78i 2711079 2711078 2026-09-21T15:56:50Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711079 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] dzur5xum6fjuo9iv6b7iji7v80zu2l1 2711080 2711079 2026-09-21T16:04:59Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711080 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 23m5xqeccyu7ikvi99p0vty7p6x2ek5 2711081 2711080 2026-09-21T16:08:38Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711081 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145891.html १११५] || ८ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145892.html १११७] || १० जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145893.html १११९] || १३ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] q9ijfn95rm8zq4i146jr0zq0nkifu0e 2711083 2711081 2026-09-21T16:14:41Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711083 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145891.html १११५] || ८ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145892.html १११७] || १० जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145893.html १११९] || १३ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281417.html १२१९] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281418.html १२२०] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281419.html १२२१] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281420.html १२२२] || ११ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286905.html १२३०] || २३ नोव्हेंबर २०२१ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[ओल्ड हरारीयन्स]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} || [[२०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] lvq5wxu6w2mo7zkpszxhd3oky8nibvy 2711084 2711083 2026-09-21T16:15:14Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711084 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145891.html १११५] || ८ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145892.html १११७] || १० जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145893.html १११९] || १३ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281417.html १२१९] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281418.html १२२०] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281419.html १२२१] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281420.html १२२२] || ११ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286905.html १२३०] || २३ नोव्हेंबर २०२१ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[ओल्ड हरारीयन्स]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} || [[२०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 4946bjsvaljerbbwdy43q4f4uxvsqwa 2711085 2711084 2026-09-21T16:23:37Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711085 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145891.html १११५] || ८ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145892.html १११७] || १० जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145893.html १११९] || १३ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281417.html १२१९] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281418.html १२२०] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281419.html १२२१] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281420.html १२२२] || ११ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286905.html १२३०] || २३ नोव्हेंबर २०२१ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[ओल्ड हरारीयन्स]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} || [[२०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316645.html १२७८] || ११ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=9 | |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316646.html १२७९] || १४ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316647.html १२८०] || १७ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328485.html १२८७] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328486.html १२८८] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328487.html १२८९] || २६ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308233.html १२९६] || ४ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308234.html १२९७] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308235.html १२९८] || ९ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 8fq0teudyyxqz9wmmhr82jq08yzazmd 2711086 2711085 2026-09-21T16:24:29Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711086 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145891.html १११५] || ८ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145892.html १११७] || १० जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145893.html १११९] || १३ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281417.html १२१९] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281418.html १२२०] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281419.html १२२१] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281420.html १२२२] || ११ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286905.html १२३०] || २३ नोव्हेंबर २०२१ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[ओल्ड हरारीयन्स]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} || [[२०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316645.html १२७८] || ११ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=9 | |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316646.html १२७९] || १४ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316647.html १२८०] || १७ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328485.html १२८७] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328486.html १२८८] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328487.html १२८९] || २६ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308233.html १२९६] || ४ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308234.html १२९७] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308235.html १२९८] || ९ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 456dugfv6o5zwp4411y0nziaj7kvsol 2711087 2711086 2026-09-21T16:30:04Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711087 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145891.html १११५] || ८ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145892.html १११७] || १० जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145893.html १११९] || १३ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281417.html १२१९] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281418.html १२२०] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281419.html १२२१] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281420.html १२२२] || ११ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286905.html १२३०] || २३ नोव्हेंबर २०२१ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[ओल्ड हरारीयन्स]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} || [[२०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316645.html १२७८] || ११ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=17 | |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316646.html १२७९] || १४ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316647.html १२८०] || १७ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328485.html १२८७] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328486.html १२८८] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328487.html १२८९] || २६ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308233.html १२९६] || ४ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308234.html १२९७] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308235.html १२९८] || ९ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378191.html १३१७] || २६ जून २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{crw|WIN}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378192.html १३१९] || २८ जून २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || अनिर्णित |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378193.html १३२१] || १ जुलै २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{crw|WIN}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378198.html १३३१] || २५ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378199.html १३३२] || २८ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403683.html १३४५] || १७ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|SCO}} |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403684.html १३४६] || १९ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|IRE}} |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403685.html १३४७] || २१ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|IRE}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] j7k7zcczeh4te2fl5evxp99096cu7me 2711088 2711087 2026-09-21T16:35:37Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711088 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145891.html १११५] || ८ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145892.html १११७] || १० जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145893.html १११९] || १३ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281417.html १२१९] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281418.html १२२०] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281419.html १२२१] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281420.html १२२२] || ११ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286905.html १२३०] || २३ नोव्हेंबर २०२१ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[ओल्ड हरारीयन्स]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} || [[२०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316645.html १२७८] || ११ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=29 | |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316646.html १२७९] || १४ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316647.html १२८०] || १७ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328485.html १२८७] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328486.html १२८८] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328487.html १२८९] || २६ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308233.html १२९६] || ४ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308234.html १२९७] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308235.html १२९८] || ९ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378191.html १३१७] || २६ जून २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{crw|WIN}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378192.html १३१९] || २८ जून २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || अनिर्णित |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378193.html १३२१] || १ जुलै २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{crw|WIN}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378198.html १३३१] || २५ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378199.html १३३२] || २८ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403683.html १३४५] || १७ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|SCO}} |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403684.html १३४६] || १९ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|IRE}} |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403685.html १३४७] || २१ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|IRE}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415980.html १३६०] || १८ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415981.html १३६१] || २१ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || टाय |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415982.html १३६२] || २३ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430814.html १४०२] || १६ ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430815.html १४०३] || १८ ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430816.html १४०४] || २० ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SL}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430817.html १४०५] || ७ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430818.html १४०६] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430819.html १४०७] || ११ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458411.html १४१६] || २७ नोव्हेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458412.html १४१७] || ३० नोव्हेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458413.html १४१८] || २ डिसेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] ruiv8pc6mmayqhcvhm7yc9kkdfmhbwl 2711089 2711088 2026-09-21T16:37:09Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711089 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145891.html १११५] || ८ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145892.html १११७] || १० जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145893.html १११९] || १३ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281417.html १२१९] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281418.html १२२०] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281419.html १२२१] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281420.html १२२२] || ११ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286905.html १२३०] || २३ नोव्हेंबर २०२१ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[ओल्ड हरारीयन्स]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} || [[२०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316645.html १२७८] || ११ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=32 | |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316646.html १२७९] || १४ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316647.html १२८०] || १७ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328485.html १२८७] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328486.html १२८८] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328487.html १२८९] || २६ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308233.html १२९६] || ४ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308234.html १२९७] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308235.html १२९८] || ९ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378191.html १३१७] || २६ जून २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{crw|WIN}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378192.html १३१९] || २८ जून २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || अनिर्णित |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378193.html १३२१] || १ जुलै २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{crw|WIN}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378198.html १३३१] || २५ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378199.html १३३२] || २८ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403683.html १३४५] || १७ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|SCO}} |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403684.html १३४६] || १९ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|IRE}} |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403685.html १३४७] || २१ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|IRE}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415980.html १३६०] || १८ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415981.html १३६१] || २१ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || टाय |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415982.html १३६२] || २३ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430814.html १४०२] || १६ ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430815.html १४०३] || १८ ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430816.html १४०४] || २० ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SL}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430817.html १४०५] || ७ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430818.html १४०६] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430819.html १४०७] || ११ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458411.html १४१६] || २७ नोव्हेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458412.html १४१७] || ३० नोव्हेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458413.html १४१८] || २ डिसेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459897.html १४३०] || १० जानेवारी २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- | १८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459898.html १४३२] || १२ जानेवारी २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- | १८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459899.html १४३४] || १५ जानेवारी २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 1omqyof6dxj03pey636d0ax7o5owcjs 2711090 2711089 2026-09-21T16:57:04Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711090 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145891.html १११५] || ८ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145892.html १११७] || १० जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145893.html १११९] || १३ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281417.html १२१९] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281418.html १२२०] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281419.html १२२१] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281420.html १२२२] || ११ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286905.html १२३०] || २३ नोव्हेंबर २०२१ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[ओल्ड हरारीयन्स]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} || [[२०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316645.html १२७८] || ११ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=32 | |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316646.html १२७९] || १४ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316647.html १२८०] || १७ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328485.html १२८७] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328486.html १२८८] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328487.html १२८९] || २६ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308233.html १२९६] || ४ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308234.html १२९७] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308235.html १२९८] || ९ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378191.html १३१७] || २६ जून २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{crw|WIN}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378192.html १३१९] || २८ जून २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || अनिर्णित |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378193.html १३२१] || १ जुलै २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{crw|WIN}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378198.html १३३१] || २५ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378199.html १३३२] || २८ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403683.html १३४५] || १७ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|SCO}} |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403684.html १३४६] || १९ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|IRE}} |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403685.html १३४७] || २१ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|IRE}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415980.html १३६०] || १८ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415981.html १३६१] || २१ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || टाय |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415982.html १३६२] || २३ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430814.html १४०२] || १६ ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430815.html १४०३] || १८ ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430816.html १४०४] || २० ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SL}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430817.html १४०५] || ७ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430818.html १४०६] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430819.html १४०७] || ११ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458411.html १४१६] || २७ नोव्हेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458412.html १४१७] || ३० नोव्हेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458413.html १४१८] || २ डिसेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459897.html १४३०] || १० जानेवारी २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- | १८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459898.html १४३२] || १२ जानेवारी २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- | १८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459899.html १४३४] || १५ जानेवारी २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477009.html १४४२] || ९ एप्रिल २०२५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२५ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477013.html १४४६] || ११ एप्रिल २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477015.html १४४८] || १३ एप्रिल २०२५ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477017.html १४५०] || १५ एप्रिल २०२५ || {{crw|THA}} || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर शहर क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[लाहोर]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477021.html १४५४] || १८ एप्रिल २०२५ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|IRE}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476990.html १४७५] || २६ जुलै २०२५ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476991.html १४७६] || २८ जुलै २०२५ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477594.html १५२१] || १३ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|SA}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477595.html १५२२] || १६ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान|सेंट जॉर्ज पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|SA}} |- | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477596.html १५२३] || १९ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|SA}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] h0cmxrql0vbt8poglvhryskbphnmwmt 2711091 2711090 2026-09-21T17:02:34Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711091 wikitext text/x-wiki खालील यादी आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. आयर्लंडने २८ जून १९८७ रोजी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | आयर्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67025.html ९२] || २८ जून १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ओर्मियु क्रिकेट स्टेडियम]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67026.html ९३] || १ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67027.html ९४] || २ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67037.html १०१] || २९ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67038.html १०३] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.२]], [[पर्थ]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67040.html १०५] || ४ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67045.html ११०] || ९ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67050.html ११३] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[अल्बर्ट क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67048.html ११८] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67056.html १२०] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67062.html १२२] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67064.html १२४] || २० जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67076.html १३२] || १८ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67079.html १३४] || १९ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66999.html १४५] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|DEN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67001.html १४७] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67102.html १६२] || २० जुलै १९९३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|NZ}} || rowspan=7 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67104.html १६४] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[क्राइस्टचर्च मैदान]], [[ऑक्सफर्ड]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67115.html १७१] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बँक ऑफ इंग्लंड मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67111.html १७७] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान|वेलिंग्टन विद्यापीठ मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथ्रोन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67121.html १८२] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[पाउंड लेन क्रिकेट मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|मार्लो]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67124.html १८६] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[डॉर्किंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सरे|डॉर्किंग]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67128.html १९८] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67137.html २०१] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67084.html २१६] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=6 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67138.html २१७] || १९ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67152.html २१८] || २१ जुलै १९९६ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|कार्लिस्ले क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67158.html २२९] || ५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SA}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67085.html २३०] || ७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67139.html २३१] || ८ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IRE}} [[सिडनी परेड]], [[डब्लिन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66987.html २४७] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66982.html २५३] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67201.html २६३] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[गुडगांव|नेहरू स्टेडियम]], [[गुडगांव]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67205.html २६८] || २३ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|NZ}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67132.html २८०] || २४ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67133.html २८१] || २५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67217.html २८४] || २७ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67162.html २९८] || २६ जून १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|कॅम्पबेल पार्क]], [[बकिंगहॅमशायर|मिल्टन केन्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67068.html ३०२] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67070.html ३०४] || २० जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67243.html ३२५] || २३ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67244.html ३२६] || २५ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67140.html ३२७] || २७ जुलै २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|पेमब्रोक क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67028.html ३२८] || १ ऑगस्ट २००० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67251.html ३३६] || १ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67284.html ३३९] || ३ डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67278.html ३४३] || ५ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67288.html ३५१] || ११ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67289.html ३५६] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67290.html ३५९] || १६ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल क्र.२]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|SA}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67299.html ३७३] || १२ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67134.html ३७४] || १४ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67135.html ३७५] || १५ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67301.html ३७७] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67303.html ३७९] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67086.html ४०६] || १ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=5 | |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67325.html ४०७] || ३ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67029.html ४०८] || ६ जुलै २००२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67245.html ४१४] || २४ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67218.html ४१५] || २६ जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रश क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67340.html ४३७] || २१ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[नूर्द-हॉलंड|स्पोर्टपार्क हेट लूपवेल्ड]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67344.html ४४३] || २३ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[रॉटरडॅम|लो सिक्स्टीनहोव्हन स्पोर्ट्स पार्क]], [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67347.html ४४६] || २५ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|स्पोर्ट्स पार्क न्यू हॅनेनबर्ग]], [[हेग]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67322.html ४४९] || २६ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67136.html ४८८] || २२ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67219.html ४८९] || २४ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67220.html ४९०] || २५ जुलै २००४ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67316.html ५१०] || २२ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67388.html ५१४] || २४ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67390.html ५२२] || २८ मार्च २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्वीन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८८||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67360.html ५२७] || ३० मार्च २००५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67399.html ५२८] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|AUS}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214798.html ५३८] || ३१ जुलै २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} || |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216677.html ५४१] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|Wales}} [[वेल्स|मिस्किन मॅनर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेल्स|मिस्किन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००५|२००५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248346.html ५६७] || २९ जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|रेल्वे युनियन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/248347.html ५६८] || ३० जुलै २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IND}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252360.html ५७२] || २२ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/252361.html ५७३] || २३ ऑगस्ट २००६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299324.html ६१५] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[नेदरलँड्स|स्पोर्टपार्क हेट स्कूझ्वेल्ड]], [[नेदरलँड्स|डेव्हेंटर]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००७|२००७ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312285.html ६२५] || १८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२००८ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312295.html ६२७] || २२ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.१]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312300.html ६३०] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश विद्यापीठ ओव्हल क्र.२]], [[वेस्टर्न केप|स्टेलनबॉश]] || {{crw|IRE}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351358.html ६४८] || २४ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351360.html ६४९] || २९ जून २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351362.html ६५६] || ३१ जुलै २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[वेलिंग्टन कॉलेज मैदान]], [[बर्कशायर|क्रोथॉर्न]] || {{crw|SA}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403418.html ७०८] || २६ मे २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410395.html ७१४] || ५ ऑगस्ट २००९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २००९|२००९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439403.html ७३७] || ४ जुलै २०१० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|NZL}} || rowspan=2 | |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/468381.html ७४४] || ११ ऑगस्ट २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[स्कॉटलंड|न्यू विल्यमफिल्ड ओव्हल क्र.१]], [[स्कॉटलंड|स्टर्लिंग]] || {{crw|IRE}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१०|२०१० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299749.html ७४५] || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०१०-११ आयसीसी महिला क्रिकेट चॅलेंज|२०१० आय.सी.सी. महिला क्रिकेट चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/299753.html ७४८] || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|उत्तर-पश्चिम विद्यापीठ क्रिकेट ओव्हल क्र.२]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471285.html ७५१] || ९ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471288.html ७५४] || १० ऑक्टोबर २०१० || {{crw|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|अब्सा पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/471290.html ७५७] || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{crw|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|विटरंड क्रिकेट स्टेडियम]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499426.html ७७१] || २६ एप्रिल २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IRE}} || rowspan=3 | [[२०११ महिला चौरंगी मालिका|२०११ श्रीलंका महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499423.html ७७३] || २८ एप्रिल २०११ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SRI}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/499424.html ७७६] || २९ एप्रिल २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SRI}} [[कोलंबो|थर्स्टन महाविद्यालय मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/523704.html ७८७] || १७ ऑगस्ट २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त]] || {{crw|NED}} || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०११|२०११ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527936.html ७९५] || १४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.३]], [[ढाका]] || {{crw|WIN}} || rowspan=4 | [[२०११ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527938.html ७९७] || १५ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|खानसाहेब ओस्मान अली फतुल्लाह स्टेडियम]], [[बांगलादेश|नारायणगंज]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527959.html ८०२] || २४ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527962.html ८०५] || २६ नोव्हेंबर २०११ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका|बांगलादेश क्रिडा शिक्षा प्रोतिष्ठान मैदान क्र.२]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567275.html ८२२] || २४ जून २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंग्लंड|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[इंग्लंड|लोघोब्रो]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567396.html ८२९] || २१ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|फिनिक्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567397.html ८३०] || २२ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=2 | [[२०१२ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/567399.html ८३२] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/639138.html ८७८] || १० जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्कोरर्स]], [[वॉरविकशायर|सोलिहुल]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644943.html ८७९] || १७ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑब्झरवेट्री लेन]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/644945.html ८८०] || १९ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698969.html ८९६] || १० जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} || rowspan=3 | [[२०१३-१४ कतार पीसीबी महिला तिरंगी मालिका|२०१४ कतार महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698975.html ८९८] || १३ जानेवारी २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/698977.html ८९९] || १४ जानेवारी २०१४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{crw|SA}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962011.html ९८६] || ५ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|आंग्लेशिया रोड मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=6 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962013.html ९८७] || ७ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962015.html ९८८] || ९ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/962017.html ९८९] || ११ ऑगस्ट २०१६ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|IRE}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1055669.html ९९०] || ९ सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || अनिर्णित |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027751.html ९९१] || १० सप्टेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[बेलफास्ट|शॉ'ज ब्रिज खालचे मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073405.html १०३२] || ८ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रीप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073411.html १०३४] || १० फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073423.html १०३८] || १५ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073426.html १०४१] || १७ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1073429.html १०४४] || १९ फेब्रुवारी २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089521.html १०४९] || ७ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१७ दक्षिण आफ्रिका चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089524.html १०५१] || ११ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089527.html १०५२] || १५ मे २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1089530.html १०५४] || १९ मे २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[पॉचेफस्ट्रूम|पुक ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|SA}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145891.html १११५] || ८ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|वाय.एम.सी.ए. क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} || rowspan=7 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145892.html १११७] || १० जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[डब्लिन|द वाईनयार्ड]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1145893.html १११९] || १३ जून २०१८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|NZL}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281417.html १२१९] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281418.html १२२०] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281419.html १२२१] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281420.html १२२२] || ११ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1286905.html १२३०] || २३ नोव्हेंबर २०२१ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[ओल्ड हरारीयन्स]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} || [[२०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316645.html १२७८] || ११ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} || rowspan=32 | |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316646.html १२७९] || १४ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1316647.html १२८०] || १७ जून २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|RSA}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328485.html १२८७] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328486.html १२८८] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328487.html १२८९] || २६ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|IRE}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308233.html १२९६] || ४ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308234.html १२९७] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1308235.html १२९८] || ९ नोव्हेंबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378191.html १३१७] || २६ जून २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{crw|WIN}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378192.html १३१९] || २८ जून २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || अनिर्णित |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378193.html १३२१] || १ जुलै २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{crw|WIN}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378198.html १३३१] || २५ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1378199.html १३३२] || २८ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|AUS}} |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403683.html १३४५] || १७ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|SCO}} |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403684.html १३४६] || १९ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|IRE}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1403685.html १३४७] || २१ ऑक्टोबर २०२३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ESP}} [[डेझर्ट स्प्रिंग्स क्रिकेट मैदान]], [[आल्मेरिया]] || {{crw|IRE}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415980.html १३६०] || १८ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415981.html १३६१] || २१ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || टाय |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415982.html १३६२] || २३ जानेवारी २०२४ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|IRE}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430814.html १४०२] || १६ ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430815.html १४०३] || १८ ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430816.html १४०४] || २० ऑगस्ट २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|SL}} |- | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430817.html १४०५] || ७ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430818.html १४०६] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430819.html १४०७] || ११ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458411.html १४१६] || २७ नोव्हेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458412.html १४१७] || ३० नोव्हेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1458413.html १४१८] || २ डिसेंबर २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- | १८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459897.html १४३०] || १० जानेवारी २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- | १८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459898.html १४३२] || १२ जानेवारी २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- | १८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459899.html १४३४] || १५ जानेवारी २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477009.html १४४२] || ९ एप्रिल २०२५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२५ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477013.html १४४६] || ११ एप्रिल २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477015.html १४४८] || १३ एप्रिल २०२५ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477017.html १४५०] || १५ एप्रिल २०२५ || {{crw|THA}} || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर शहर क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[लाहोर]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477021.html १४५४] || १८ एप्रिल २०२५ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{crw|IRE}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476990.html १४७५] || २६ जुलै २०२५ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} || rowspan=10 | |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476991.html १४७६] || २८ जुलै २०२५ || {{crw|ZIM}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477594.html १५२१] || १३ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|SA}} |- | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477595.html १५२२] || १६ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान|सेंट जॉर्ज पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|SA}} |- | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477596.html १५२३] || १९ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|SA}} |- | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528544.html १५५१] || १० जुलै २०२६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] || {{crw|WIN}} |- | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528545.html १५५२] || १२ जुलै २०२६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] || {{crw|WIN}} |- | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528546.html १५५३] || १५ जुलै २०२६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] || {{crw|WIN}} |- | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १५६२] || १ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html १५६३] || ३ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html १५६४] || ६ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} || |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:आयर्लंड क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] pb1qaos56frwj65h6kvz9g3n96ewd16 0 384237 2711210 2710675 2026-09-22T06:51:57Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2711210 wikitext text/x-wiki [[File:Palakhinrutya - Dance of Palanquin of Village Dities - Shimagotsav in Konkan.jpg|thumb|right|300px|कोकणातील शिमगोत्सवातील ग्रामदेवतेची पालखी नाचवतानाचे दृश्य ... ता. लांजा, जि. रत्‍नागिरी]] कोकणातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनामध्ये धार्मिक श्रद्धा, ग्रामदैवतांची उपासना, ग्रामपरंपरा आणि उत्सव यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या परंपरांच्या संदर्भात काही गावांमध्ये विशिष्ट व्यक्ती, कुटुंबे किंवा समूहांना परंपरेने काही धार्मिक किंवा सामाजिक मान प्राप्त झालेले आढळतात. अशा पारंपरिक सन्मान, अधिकार आणि धार्मिक विधींमध्ये त्यांचे केले जाणारे पालन यांचा विचार '''‘मानपान’''' या व्यापक संकल्पनेत करता येतो. <ref name="HadapJoglekar2008">Hadap, Shilpa; Joglekar, P. P. “A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography.” ''Bulletin of the Deccan College Research Institute'', Vol. 68/69, 2008–2009, pp. 215–229. [https://www.jstor.org/stable/42931208 JSTOR].</ref> कोकणातील स्थानिक देवता आणि धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करताना ग्रामसमाज, धार्मिक आचार-वर्तन आणि स्थानिक सामाजिक अर्थनिर्मिती यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. स्थानिक देवतांच्या धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करताना मानकरींच्या सहभागाचाही उल्लेख आढळतो. <ref name="Kale2022">Kale, Durga. “The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India.” Asian Ethnology, Vol. 81, No. 1/2, 2022, pp. 279–304. [https://www.jstor.org/stable/48676485 JSTOR].</ref> '''कोकणातील मानपानाची परंपरा''' सर्व गावांमध्ये एकसारखी होती किंवा आहे, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. गाव, देवस्थान, स्थानिक इतिहास आणि परंपरेनुसार मानांचे स्वरूप आणि त्यांचे पालन करण्याच्या पद्धती वेगवेगळ्या असू शकतात. === ‘मान’, ‘मानकरी’ आणि ‘मानपान’ : संकल्पना === कोकणातील पारंपरिक सामाजिक आणि धार्मिक जीवनात ‘मान’, ‘मानकरी’ आणि ‘मानपान’ या संज्ञा परस्परांशी संबंधित आहेत; मात्र त्या एकमेकांच्या समानार्थी नाहीत. ‘मान’ या संकल्पनेत एखाद्या व्यक्तीला, कुटुंबाला किंवा समूहाला परंपरेने प्राप्त झालेला सन्मान, धार्मिक विधीतील विशिष्ट स्थान किंवा प्रथेनुसार मान्य असलेली भूमिका यांचा समावेश होऊ शकतो. ‘मानकरी’ ही संज्ञा अशा पारंपरिक मानाशी संबंधित व्यक्ती किंवा समूहासाठी वापरली जाते. कोकणातील स्थानिक देवतांच्या धार्मिक प्रथांचा अभ्यास करताना मानकरींची भूमिका विशिष्ट विधी आणि देवतेच्या सार्वजनिक अभिव्यक्तीशी संबंधित असल्याचे आढळते. दुर्गा काळे यांच्या सिंधुदुर्गातील क्षेत्रअभ्यासात काही धार्मिक विधींमध्ये mānakarī हा देवतेच्या प्रतिनिधित्वाशी संबंधित विशिष्ट भूमिकेतील व्यक्ती असल्याचे नमूद केले आहे. <ref>Kale, Durga. “The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India.” Asian Ethnology, Vol. 81, No. 1/2, 2022, pp. 279–303. [https://www.jstor.org/stable/48676485 JSTOR].</ref> मानकरीची भूमिका सर्व ठिकाणी एकसारखी असते, असे मानता येत नाही. काळे यांच्या अभ्यासातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील अठरा उदाहरणांपैकी काही उदाहरणांत मानकरीची भूमिका विशिष्ट समुदायातील व्यक्तींमध्ये फिरती असल्याचे नमूद केले आहे. या अभ्यासातून मानकरी ही केवळ सामाजिक प्रतिष्ठेची संज्ञा नसून विशिष्ट स्थानिक धार्मिक परंपरा, विधी आणि समुदायाच्या सामाजिक रचनेशी जोडलेली भूमिका असू शकते, असे दिसून येते. <ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या परंपरांचा अभ्यास करताना स्थानिक देवतांशी संबंधित प्रथा, श्रद्धा, आख्यायिका आणि उपासनेच्या पद्धती यांचा विचार करावा लागतो. शिल्पा हडप आणि पी. पी. जोगळेकर यांच्या कोकणातील देवप्रतिमांच्या अभ्यासात स्थानिक देवतांशी संबंधित परंपरा, धार्मिक श्रद्धा आणि उपासनेच्या स्वरूपांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. त्यामुळे मानकरी आणि मानपान या संकल्पना समजून घेताना त्यांना ग्रामदैवतांच्या व्यापक धार्मिक-सांस्कृतिक संदर्भापासून वेगळे पाहता येत नाही. <ref name="HadapJoglekar2008"/> या संदर्भात ‘मानपान’ ही संज्ञा विशिष्ट मानांचे सामाजिक किंवा धार्मिक व्यवहारात केले जाणारे पालन, त्यानुसार दिला जाणारा सन्मान आणि परंपरेने निश्चित झालेल्या भूमिकांचा व्यवहारातील स्वीकार या व्यापक अर्थाने वापरता येते. मात्र ‘मानपान’ या संकल्पनेची एकच सार्वत्रिक व्याख्या संपूर्ण कोकणासाठी लागू होते, असे उपलब्ध स्रोतांवरून म्हणता येत नाही. विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत, उत्सव, धार्मिक विधी, स्थानिक इतिहास आणि परंपरेनुसार मानांचे स्वरूप आणि मानकऱ्यांच्या भूमिका वेगवेगळ्या असू शकतात. त्यामुळे कोकणातील मानपानाचा अभ्यास करताना तो केवळ वैयक्तिक प्रतिष्ठेचा प्रश्न म्हणून न पाहता ग्रामदैवत, धार्मिक विधी, स्थानिक परंपरा आणि ग्रामसमाजातील पारंपरिक भूमिकांच्या परस्परसंबंधातून पाहणे आवश्यक ठरते. === मानपानाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी === कोकणातील मानपानाच्या परंपरेची सुरुवात नेमक्या कोणत्या काळात झाली, याबाबत संपूर्ण कोकणाला लागू होईल असा निश्चित कालखंड उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे सांगता येत नाही. मानपान ही एकच, एकसंध आणि एकाच काळात निर्माण झालेली व्यवस्था नसून स्थानिक ग्रामरचना, ग्रामदैवतांची उपासना, धार्मिक विधी, पारंपरिक अधिकार आणि सामाजिक संबंध यांच्या विकासाबरोबर वेगवेगळ्या ठिकाणी तिची विविध रूपे विकसित झालेली दिसतात. कोकणातील जुन्या लोकसांस्कृतिक नोंदींमध्ये गावाच्या धार्मिक जीवनात ग्रामदेवतांना असलेले महत्त्व स्पष्टपणे दिसते. गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदेवतेची स्थापना करून तिला गावाची रक्षणकर्ती देवता मानण्याची प्रथा असल्याचे वर्णन करण्यात आले आहे. ग्रामदेवतेच्या स्थापनेसाठी विशिष्ट धार्मिक विधी केले जात आणि काही ठिकाणी नव्या वस्तीच्या नावाशी देवतेचे नाव जोडले जात असे. या नोंदींमधून कोकणातील ग्रामरचना आणि धार्मिक परंपरा यांचा परस्परसंबंध जुना असल्याचे दिसते. <ref name="JacksonEnthoven1915">Jackson, A. M. T.; Enthoven, R. E. (comp.). ''Folk Lore Notes. Vol. II—Konkan''. British India Press, Mazgaon, Bombay, 1915. Reprinted from the ''Indian Antiquary''. [https://www.gutenberg.org/files/57520/57520-h/57520-h.htm Project Gutenberg].</ref> या धार्मिक परंपरांमध्ये देवतेची पूजा, ग्रामउत्सव, स्थानिक पुजारी आणि विविध धार्मिक विधींमध्ये सहभागी होणाऱ्या व्यक्तींच्या भूमिका यांना महत्त्व होते. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ग्रामदेवतेच्या मंदिरात विशिष्ट ऋतूंमध्ये ग्रामस्थ एकत्र येऊन पिकांचे संरक्षण, रोगराईपासून गावाचे रक्षण आणि पशुधनाच्या सुरक्षिततेसाठी धार्मिक राखण विधी करीत असल्याची ऐतिहासिक नोंद आढळते. त्यामुळे ग्रामदेवतेशी संबंधित धार्मिक विधी हे केवळ वैयक्तिक श्रद्धेचे स्वरूप नसून सामुदायिक जीवनाशी संबंधित होते, असे या नोंदींवरून दिसते. <ref name="JacksonEnthoven1915"/> कोकणातील धार्मिक व्यवस्थेच्या ऐतिहासिक विकासाचा विचार करताना पारंपरिक ग्रामसेवा आणि वतन व्यवस्थेचाही संदर्भ महत्त्वाचा ठरतो. दख्खनमध्ये वतन व्यवस्थेअंतर्गत गावातील काही पदे व सेवा वंशपरंपरागत स्वरूपात चालत आणि त्यांच्याशी विशिष्ट हक्क व सवलती जोडलेल्या असत. गावातील अशा पारंपरिक पदांमुळे सामाजिक भूमिका आणि अधिकार यांची एक निश्चित रचना निर्माण झाली होती. <ref name="IGNOUWatanSystem">Indira Gandhi National Open University, ''BHIC-109: History of India-V (c. 1550–1605)'', Unit 14: “Agrarian Economy and Agrarian Relations”, section 14.7.5 “Watan System”, p. 256. [https://www.egyankosh.ac.in/bitstream/123456789/77589/1/Unit-14.pdf IGNOU eGyanKosh].</ref> वतन व्यवस्था, ग्रामसेवा आणि धार्मिक परंपरा या सर्वांचा परस्परसंबंध प्रत्येक गावात समान होता, असे मानता येत नाही. तथापि, पारंपरिक ग्रामव्यवस्थेत वंशपरंपरागत भूमिका, स्थानिक धार्मिक अधिकार आणि सामुदायिक विधी यांना महत्त्व असल्याने पुढील काळात काही धार्मिक किंवा सामाजिक मान विशिष्ट व्यक्ती, कुटुंबे किंवा समूहांशी जोडले जाण्यास अनुकूल सामाजिक पार्श्वभूमी निर्माण झाली असावी. हा संबंध मात्र प्रत्येक गावासाठी स्वतंत्र ऐतिहासिक पुराव्याने तपासणे आवश्यक आहे. <ref name="Jackson1915">Jackson, A. M. T.; Enthoven, R. E. (comp.). ''Folk Lore Notes. Vol. II—Konkan''. British India Press, Mazgaon, Bombay, 1915. Reprinted from the ''Indian Antiquary''. [https://www.gutenberg.org/files/57520/57520-h/57520-h.htm Project Gutenberg].</ref> कोकणातील मानकरी व्यवस्थेचा उपलब्ध आधुनिक शैक्षणिक अभ्यासही या ऐतिहासिक पार्श्वभूमीला पुढील स्तर देतो. दुर्गा काळे यांनी पश्चिम किनारपट्टीवरील स्थानिक देवतांच्या सामाजिक अर्थनिर्मितीचा अभ्यास करताना मानकरींच्या धार्मिक भूमिकांचा संदर्भ दिला आहे. त्यांच्या अभ्यासातील उदाहरणांमध्ये मानकरी आणि स्थानिक देवता यांचा संबंध विशिष्ट धार्मिक विधी व स्थानिक सामाजिक परंपरांशी जोडलेला दिसतो. <ref name="Kale2022"/> अशा प्रकारे उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे कोकणातील मानपानाच्या ऐतिहासिक पार्श्वभूमीकडे ग्रामदेवता, स्थानिक धार्मिक प्रथा, पारंपरिक ग्रामव्यवस्था, वंशपरंपरागत भूमिका आणि मानकरी व्यवस्था यांच्या परस्परसंबंधातून पाहता येते. मात्र या सर्व घटकांपासून ‘मानपान’ ही एकसंध व्यवस्था नेमक्या कोणत्या काळात निर्माण झाली, यासाठी स्वतंत्र आणि अधिक प्राचीन पुराव्यांची आवश्यकता आहे. त्यामुळे मानपानाच्या इतिहासाबाबत निश्चित प्रारंभकाल सांगण्याऐवजी उपलब्ध पुराव्यांमधून त्याचा क्रमशः विकसित झालेला सामाजिक आणि धार्मिक संदर्भ मांडणे अधिक योग्य ठरते. === कोकणातील गावकी आणि मानपान === कोकणातील पारंपरिक ग्रामव्यवस्थेत गाव हे केवळ वस्तीचे ठिकाण नसून प्रशासन, शेती, धार्मिक आचार, परस्पर सेवा आणि सामाजिक संबंध यांची एकत्रित रचना असलेले स्थानिक एकक होते. या ग्रामव्यवस्थेत विविध पदे, सेवा आणि पारंपरिक अधिकार यांची निश्चित विभागणी आढळत होती. पाटील, कुलकर्णी आणि इतर वतनदार यांसारख्या व्यक्तींच्या भूमिका गावाच्या प्रशासनाशी आणि महसूलव्यवस्थेशी संबंधित होत्या. मराठा काळातील ग्रामव्यवस्थेच्या अभ्यासात पाटील हा गावचा प्रमुख अधिकारी, तर कुलकर्णी हा गावच्या नोंदी व लेखाव्यवहाराशी संबंधित अधिकारी असल्याचे नमूद केले आहे. <ref name="MumbaiUniversityMarathas">मुंबई विद्यापीठ, Department of History. “Social, Economic and Administrative History of the Marathas.” M.A. History, Paper IV. [https://mu.ac.in/wp-content/uploads/2022/06/Paper-IV-Social-Economic-and-Administrative-History-of-the-Marathas-English-Version.pdf मुंबई विद्यापीठ].</ref> ग्रामव्यवस्थेतील काही पदे व सेवा वंशपरंपरागत स्वरूपाच्या होत्या आणि त्यांच्याशी जमीन, उत्पन्न किंवा इतर पारंपरिक हक्क व परतावे जोडलेले असत. वतनदारांना त्यांच्या सेवांच्या बदल्यात काही हक्क व सवलती मिळत असत. गावपातळीवरील पाटील, कुलकर्णी, चव्हगुला आणि इतर पारंपरिक सेवक या व्यवस्थेचा भाग होते. <ref name="MumbaiUniversityMarathas"/> कोकणातील ग्रामरचनेचा विचार करताना या पारंपरिक व्यवस्थेचा सामाजिक परिणामही महत्त्वाचा ठरतो. गावातील प्रशासकीय कामे, महसूलव्यवस्था, नोंदवही, ग्रामसेवा आणि इतर पारंपरिक सेवा विशिष्ट व्यक्ती किंवा कुटुंबांशी जोडल्या गेल्यामुळे गावातील विविध घटकांच्या भूमिका आणि परस्पर संबंधांची एक सामाजिक चौकट तयार झाली होती. कोकणातील सामाजिक-आर्थिक जीवनाचा अभ्यास करणाऱ्या स्रोतांमध्ये ग्रामसमुदायाला ग्रामीण समाजाच्या मूलभूत घटकांपैकी एक मानले असून, गावातील वंशपरंपरागत अधिकारी आणि वतनदारांना विशिष्ट हक्क व परतावे मिळत असल्याचे वर्णन आढळते. <ref>“Socio-Economic Study of Konkan Coast.” In the study of the socio-economic history of the Konkan, section “Village Organisation”, pp. 231–233. [https://www.scribd.com/document/917936264/HistoryBookPrint-Ready-Finalver उपलब्ध प्रत].</ref> गावकीची ही पारंपरिक रचना धार्मिक आणि सांस्कृतिक जीवनापासून पूर्णपणे वेगळी नव्हती. ग्रामदैवत, ग्रामउत्सव आणि धार्मिक विधींमध्ये स्थानिक व्यक्ती किंवा कुटुंबांच्या पारंपरिक भूमिका असू शकत होत्या. कोकणातील स्थानिक देवतांच्या परंपरांचा अभ्यास करताना धार्मिक विधी आणि स्थानिक सामाजिक रचना यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. दुर्गा काळे यांच्या अभ्यासात स्थानिक देवतांशी संबंधित धार्मिक प्रथांमध्ये मानकरींच्या भूमिकेचा उल्लेख आढळतो. <ref>Kale, Durga. “The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India.” Asian Ethnology, Vol. 81, No. 1/2, 2022, pp. 279–304. [https://www.jstor.org/stable/48676485 JSTOR].</ref> यामुळे गावकीतील प्रत्येक पारंपरिक पद हे ‘मानपानाचे पद’ होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. प्रशासकीय अधिकार, वतनाशी संबंधित हक्क, ग्रामसेवा आणि धार्मिक मान या वेगवेगळ्या स्वरूपाच्या भूमिका होत्या. मात्र काही ठिकाणी या भूमिका परस्परांशी संबंधित झाल्यामुळे विशिष्ट व्यक्ती, कुटुंबे किंवा समूहांना गावातील सामाजिक आणि धार्मिक जीवनात विशेष स्थान प्राप्त झाले असण्याची शक्यता दिसते. अशा स्थानिक परंपरांचा अभ्यास करताना संबंधित गावाचा इतिहास आणि उपलब्ध स्थानिक पुरावे स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे. कोकणातील मानपानाची परंपरा त्यामुळे गावकीच्या व्यापक सामाजिक चौकटीत समजून घेता येते. गावातील पारंपरिक भूमिका, धार्मिक विधी, ग्रामदैवतांची उपासना आणि मानकरी व्यवस्था यांच्यातील संबंध काही गावांमध्ये मानपानाच्या स्वरूपाला आकार देत गेले असावेत; मात्र हा संबंध संपूर्ण कोकणासाठी समान होता, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष उपलब्ध पुराव्यांवरून काढता येत नाही. === वतन व्यवस्था आणि मानपान === महाराष्ट्रातील पारंपरिक ग्रामव्यवस्थेत वतन ही केवळ जमीन किंवा उपजीविकेची व्यवस्था नव्हती, तर विशिष्ट सेवा, अधिकार आणि वंशपरंपरागत ग्रामभूमिकांशी संबंधित संस्था होती. वतनसंस्थेचे एक प्रमुख स्वरूप गावकामगारांना ग्रामव्यवस्थेतील विशिष्ट कामांसाठी मिळणाऱ्या वतनांचे होते. पाटील, कुळकर्णी, चौगुला, महार आणि इतर पारंपरिक ग्रामसेवकांच्या भूमिका या व्यवस्थेशी संबंधित होत्या. बलुतेदारांना गावासाठी केलेल्या विशिष्ट सेवांच्या मोबदल्यात ठरावीक हिस्सा किंवा बलुते मिळत असे. <ref name="VatanSanstha">“वतनसंस्था.” मराठी विश्वकोश, महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ. [https://vishwakosh.marathi.gov.in/32248/ मराठी विश्वकोश].</ref> गावकीच्या पारंपरिक रचनेत वतनदारांचे स्थान त्यांच्या वंशपरंपरागत कामांशी आणि गावाशी असलेल्या संबंधांशी जोडलेले होते. ‘गांव-गाडा’ या सामाजिक रचनेच्या वर्णनात वतनदार ही संज्ञा गावाशी पिढ्यान्‌पिढ्या संबंधित असलेल्या विविध व्यक्ती आणि सेवा-भूमिकांसाठी वापरली जात असल्याचे नमूद केले आहे. त्याच संदर्भात ‘गांवकी’ किंवा ‘गांव-गाडा’ हा वतनदार आणि गावकऱ्यांच्या परस्पर व्यवहारांशी संबंधित व्यापक ग्रामजीवनाचा संदर्भ म्हणून स्पष्ट केला आहे. <ref>“गांव-गाडा/भरित.” [https://mr.wikisource.org/wiki/गांव-गाडा/भरित विकिस्रोत].</ref> वतन व्यवस्थेतील काही पदांना केवळ प्रशासकीय जबाबदाऱ्या नव्हत्या, तर सामाजिक मानमरातबही जोडलेला होता. मराठी विश्वकोशातील वतनसंस्थेच्या नोंदीनुसार पाटील हा प्राचीन ग्रामसंस्थेतील प्रमुख वतनदार अधिकारी मानला जात असे आणि विविध समारंभांच्या वेळी, त्यात शिमगा, दसरा आणि पोळा यांचा समावेश आहे, पाटलाचा मान पहिला असे. यावरून काही पारंपरिक ग्रामपदांशी सामाजिक सन्मान आणि समारंभातील अग्रस्थान यांचा संबंध असल्याचे दिसून येते. <ref name="VatanSanstha"/> वतनदारांच्या हक्कांमध्ये सेवा आणि उपजीविकेशी संबंधित परंपरागत मोबदल्याबरोबरच काही सामाजिक मानांचाही समावेश होत असे. ‘गांव-गाडा’मधील वतन-वेतनाच्या विवेचनात पाटील, कुळकर्णी, महार आणि जागले यांसारख्या गावकामगार वतनदारांची कामे, त्यांना मिळणारे पारंपरिक हक्क आणि वतन व्यवस्थेतील त्यांचे स्थान यांचे वर्णन केले आहे. त्याच विवेचनात सण, यात्रा, उत्सव, विवाह इत्यादी प्रसंगी विविध पारंपरिक मानपान-हक्कांचा उल्लेख आढळतो. <ref>“गांव-गाडा/वतन-वेतन.” [https://mr.wikisource.org/wiki/गांव-गाडा/वतन-वेतन विकिस्रोत].</ref> गावातील सर्व वतनदारांची भूमिका मात्र समान नव्हती. पाटील आणि कुळकर्णी यांची कामे प्रशासन व सरकारी व्यवहाराशी संबंधित होती, तर इतर वतनदार आणि बलुतेदार गावाच्या दैनंदिन व सामाजिक गरजांशी संबंधित सेवा करीत. ‘गांव-गाडा’मध्ये गावातील वतनदारांचे विविध प्रकार आणि त्यांच्या पारंपरिक कामांचे स्वतंत्र वर्णन आढळते. <ref>“गांव-गाडा/गांव-मुकादमानी.” [https://mr.wikisource.org/wiki/गांव-गाडा/गांव-मुकादमानी विकिस्रोत].</ref> वतन व्यवस्थेमुळे निर्माण झालेल्या पारंपरिक सामाजिक रचनेत धार्मिक सेवा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित भूमिकांनाही स्थान होते. बलुतेदार आणि अलुतेदारांच्या यादीत गुरव, जोशी, मुलाणा, वाजंत्री, गोंधळी, भाट, गोसावी यांसारख्या धार्मिक, सांस्कृतिक किंवा सेवाविषयक भूमिका असलेल्या समूहांचा समावेश विविध प्रदेशांमध्ये आढळतो; मात्र या सर्वांना ‘मानकरी’ किंवा त्यांच्या सेवांना ‘मानपान’ असे समानार्थी मानता येत नाही. <ref name="AluteBalute">“अलुते – बलुते.” ''मराठी विश्वकोश'', महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ. [https://vishwakosh.marathi.gov.in/26259/ मराठी विश्वकोश].</ref> त्यामुळे वतनव्यवस्था आणि मानपान यांचा संबंध थेट समानतेचा नसून पारंपरिक ग्रामव्यवस्थेतील विविध भूमिका, सेवा, हक्क, सामाजिक स्थान आणि समारंभातील मानमरातब यांच्या परस्परसंबंधातून समजून घेणे आवश्यक आहे. मराठी विश्वकोशातील ‘वतनसंस्था’ या नोंदीनुसार वतनामध्ये चाकरी, वृत्ती, अधिकार, हक्क आणि नेमणूक यांचा समावेश होत असे; तसेच काही वतनदारांना त्यांच्या पदानुसार मानमरातब प्राप्त होत असे. पाटील वतनदाराचा शिमगा, दसरा आणि पोळा यांसारख्या समारंभांत पहिला मान असल्याचाही उल्लेख त्यात आहे. मात्र प्रत्येक वतनदार हा मानकरी आणि प्रत्येक वतनाशी संबंधित हक्क हा मानपानाचा हक्क होता, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष या स्रोतावरून काढता येत नाही. <ref name="WatanSansta">{{cite web |title=वतनसंस्था |url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/32248/ |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |access-date=18 September 2026}}</ref> वतनसंस्थेतील अनेक पारंपरिक हक्क आणि कर्तव्ये ग्रामव्यवस्थेतील विशिष्ट पदे व सेवांशी जोडलेली होती. मराठी विश्वकोशानुसार पाटील, कुळकर्णी, चौगुला, देशमुख, देशपांडे, महार, महाजन आणि इतर वतनदारांच्या हक्क व कर्तव्यांचे स्वरूप वेगवेगळे होते आणि प्रदेशानुसार त्यात फरकही आढळत होता. स्वातंत्र्योत्तर काळात वतनव्यवस्था संपुष्टात आली; त्यामुळे आधुनिक काळातील एखाद्या गावातील मानपानाची प्रथा वतनव्यवस्थेतील पूर्वीच्या हक्कांशी थेट जोडायची असल्यास त्या गावाशी संबंधित स्वतंत्र ऐतिहासिक पुरावा तपासणे आवश्यक ठरते. <ref name="WatanSansta"/> === ग्रामदेवता आणि मानकरी व्यवस्था === कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना ही स्थानिक धार्मिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी निगडित परंपरा आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित धार्मिक प्रथा, श्रद्धा आणि देवतांच्या प्रतिमांचे स्वरूप यांचा कोकणाच्या संदर्भात स्वतंत्र अभ्यास करण्यात आला आहे. शिल्पा हडप आणि पी. पी. जोगळेकर यांनी कोकणातील देवप्रतिमांचा अभ्यास करताना परंपरा, धार्मिक श्रद्धा आणि प्रतिमाशास्त्र यांचा परस्परसंबंध तपासला आहे. <ref>Hadap, Shilpa; Joglekar, P. P. “A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography.” ''Bulletin of the Deccan College Research Institute'', Vol. 68/69, 2008–2009, pp. 215–229. [https://www.jstor.org/stable/42931208 JSTOR].</ref> ग्रामदैवताशी संबंधित धार्मिक विधींमध्ये देवतेची प्रतिष्ठापना, पूजा, उत्सव आणि सामुदायिक सहभाग यांना स्थान असते. कोकणातील स्थानिक धार्मिक प्रथांचा अभ्यास करताना देवता ही केवळ मंदिरातील स्थिर प्रतिमा न राहता विशिष्ट धार्मिक विधींमध्ये सक्रियपणे सहभागी असलेली सांस्कृतिक संकल्पना म्हणूनही समोर येते. दुर्गा काळे यांनी पश्चिम किनारपट्टीवरील ‘तारंगा देवता’ या प्रथेचा अभ्यास करताना स्थानिक देवतांच्या चलनशील आणि संवादक्षम स्वरूपाचा तसेच त्या प्रथेतून निर्माण होणाऱ्या सामाजिक अर्थनिर्मितीचा अभ्यास केला आहे. <ref>Kale, Durga. “The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India.” ''Asian Ethnology'', Vol. 81, No. 1/2, 2022, pp. 279–304. [https://www.jstor.org/stable/48676485 JSTOR].</ref> काही स्थानिक धार्मिक विधींमध्ये देवतेचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या व्यक्तींची विशिष्ट भूमिका असते. दुर्गा काळे यांच्या अभ्यासात ‘तारंगा’ ही स्थानिक धार्मिक प्रथा पश्चिम किनारपट्टीवर आढळत असल्याचे आणि स्थानिक देवतांच्या धार्मिक अनुभवाचे ते एक विशिष्ट रूप असल्याचे नमूद केले आहे. या प्रकारच्या धार्मिक विधींमध्ये सहभागी होणाऱ्या व्यक्तींच्या भूमिका स्थानिक परंपरा आणि सामाजिक संदर्भानुसार निश्चित होत असल्याचे अभ्यासातून दिसते. <ref name="Kale2022"/> मानकरी व्यवस्थेचा विचार करताना मात्र सर्व ग्रामदैवतांच्या उत्सवांमध्ये एकच प्रकारची मानकरी व्यवस्था अस्तित्वात होती, असे गृहीत धरता येत नाही. मानकरींची भूमिका, त्यांना प्राप्त असलेला पारंपरिक मान आणि धार्मिक विधींमधील त्यांचा सहभाग हा संबंधित गाव, देवस्थान आणि स्थानिक परंपरेनुसार वेगवेगळा असू शकतो. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट गावातील मानकरी व्यवस्था संपूर्ण कोकणातील सार्वत्रिक व्यवस्था म्हणून मांडण्याऐवजी त्या गावाच्या स्वतंत्र ऐतिहासिक आणि धार्मिक पुराव्यांच्या आधारे तिचा अभ्यास करणे आवश्यक आहे. <ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवत, धार्मिक विधी आणि मानकरी यांच्यातील संबंध हा केवळ धार्मिक आचारापुरता मर्यादित नसून स्थानिक समाजाच्या सामूहिक जीवनाशीही संबंधित असू शकतो. दुर्गा काळे यांच्या अभ्यासाचा केंद्रबिंदूच स्थानिक देवतांच्या धार्मिक प्रथांमधून निर्माण होणाऱ्या सामाजिक अर्थनिर्मितीचा आहे. त्यामुळे मानकरी व्यवस्थेचा अभ्यास करताना धार्मिक विधी आणि त्यामधील सामाजिक संबंध यांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक ठरते. <ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या परंपरा आणि मानकरी व्यवस्थेचा अभ्यास करताना स्थानिक धार्मिक परंपरांची विविधता लक्षात घेणे आवश्यक आहे. कोकणातील धार्मिक प्रतिमा, परंपरा आणि श्रद्धांचा अभ्यास करणाऱ्या Hadap आणि Joglekar यांच्या संशोधनातून या प्रदेशातील स्थानिक धार्मिक परंपरांचे विविध स्वरूप स्पष्ट होते. Durga Kale यांच्या सिंधुदुर्गातील क्षेत्रीय अभ्यासात स्थानिक देवता, वार्षिक उत्सव, धार्मिक विधी आणि *mānakarī* म्हणून भूमिका बजावणाऱ्या व्यक्तींचा सामाजिक व धार्मिक संदर्भ स्पष्ट केला आहे. त्यामुळे मानपान किंवा मानकरी व्यवस्थेचे स्वरूप समजून घेताना संबंधित गाव, देवस्थान आणि धार्मिक परंपरेचा स्थानिक संदर्भ स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक ठरते. <ref name="HadapJoglekar2008"/><ref name="Kale2022"/> === पालखी आणि मानपान === कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उत्सवपरंपरेत पालखीला धार्मिक आणि सामुदायिक महत्त्वाचे स्थान आहे. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, कोकणातील शिमगा उत्सवात स्थानिक मंदिरांतील देवतांना सजवलेल्या पालखीतून गावातून नेण्याची परंपरा आहे. या पालखी मिरवणुकीसोबत ढोल, लोकसंगीत आणि नृत्य यांचा समावेश असतो. <ref>महाराष्ट्र पर्यटन विभाग. “शिमगा.” महाराष्ट्र शासन. [https://maharashtratourism.gov.in/mr/festivals/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE/ महाराष्ट्र पर्यटन विभाग].</ref> कोकणातील पालखीपरंपरेचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे काही ठिकाणी ग्रामदेवतेची पालखी मंदिरातून बाहेर पडून गावातील विविध घरांपर्यंत नेली जाते. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील कोकणाच्या लोकपरंपरांचे वर्णन करणाऱ्या ए. एम. टी. जॅक्सन यांच्या १९१५ मधील नोंदीत इब्राहिमपूर येथे देवतेची प्रतिमा पालखीतून होळीच्या ठिकाणी नेण्याचा उल्लेख आहे. त्यानंतर नारिंग्रे येथील वर्णनात होळीभोवती पालखी फिरवून ती प्रथम एका ‘मानकरी’च्या घरी नेली जात असे आणि पुढील काही दिवस गावातील इतर घरांमध्ये नेली जात असल्याची नोंद आहे. त्या घरातील लोक पालखीत असलेल्या देवतेची पूजा करून नारळ व इतर फळे अर्पण करीत आणि नवस करीत असत. <ref>Jackson, A. M. T. “Folklore of the Konkan.” In Richard Carnac Temple, ed., ''Indian Antiquary'', Vol. 44, 1915, pp. 21–29. [https://www.gutenberg.org/files/57520/57520-h/57520-h.htm Gutenberg].</ref> या ऐतिहासिक नोंदीत ‘मानकरी’च्या घराला पालखीच्या प्रवासातील प्रारंभीचे स्थान दिल्याचे स्पष्टपणे नमूद झाले आहे. त्यामुळे विशिष्ट धार्मिक विधीच्या संदर्भात पालखीचा मार्ग आणि मानकरीचे स्थान यांचा परस्परसंबंध काही कोकणी गावांमध्ये अस्तित्वात होता, असे या विशिष्ट ऐतिहासिक उदाहरणावरून दिसते. मात्र ही पद्धत संपूर्ण कोकणातील सर्व गावांसाठी समान होती, असा निष्कर्ष या एका नोंदीवरून काढता येत नाही. <ref name="Jackson1915"/> पालखीच्या माध्यमातून देवतेचा गावातील घरांशी प्रत्यक्ष धार्मिक संबंध प्रस्थापित होतो. शिमग्याच्या काळात ग्रामदेवतेची पालखी घरोघरी नेली जात असल्याचे महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या वर्णनात नमूद आहे. त्यामुळे पालखी ही केवळ देवतेची मिरवणूक नसून ग्रामस्थांचा सामुदायिक धार्मिक सहभाग आणि स्थानिक उत्सवपरंपरा व्यक्त करणारे माध्यम म्हणूनही पाहता येते. <ref name="MaharashtraTourismShimga">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग. “शिमगा.” महाराष्ट्र शासन. [https://maharashtratourism.gov.in/mr/festivals/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE/ महाराष्ट्र पर्यटन विभाग].</ref> पालखीच्या धार्मिक प्रवासात पूजा, नैवेद्य, नवस आणि इतर स्थानिक विधींचा समावेश होऊ शकतो. जॅक्सन यांच्या नोंदीतील नारिंग्रेच्या उदाहरणात पालखीत असलेल्या देवतेची घराघरांत पूजा केली जात असल्याचे आणि नारळ व इतर फळे अर्पण केली जात असल्याचे स्पष्टपणे नमूद आहे. यावरून पालखीच्या मार्गातील प्रत्येक थांबा हा केवळ मिरवणुकीचा भाग नसून धार्मिक विधीशी संबंधित असू शकतो, असे दिसते. <ref name="Jackson1915"/> पालखीच्या मार्गातील क्रम, विशिष्ट घराला किंवा व्यक्तीला मिळणारा मान आणि धार्मिक विधींमध्ये सहभागी होण्याच्या भूमिका या स्थानिक परंपरेनुसार बदलू शकतात. म्हणून एखाद्या गावातील पालखीचा मार्ग किंवा एखाद्या कुटुंबाला मिळणारा मान हा संपूर्ण कोकणातील सार्वत्रिक नियम मानण्याऐवजी संबंधित गावाच्या परंपरा आणि उपलब्ध ऐतिहासिक पुराव्यांच्या आधारेच मांडणे आवश्यक आहे. कोकणातील पालखीपरंपरेत धार्मिक श्रद्धा, ग्रामसमुदायाचा सहभाग आणि पारंपरिक मान यांचे परस्परसंबंध काही ठिकाणी स्पष्टपणे दिसतात. विशेषतः मानकरीच्या घराला पालखीच्या प्रवासात मिळणारे स्थान हे मानपानाच्या धार्मिक स्वरूपाचे एक ऐतिहासिक उदाहरण मानता येते; मात्र अशा प्रथांचे स्वरूप गावागावानुसार वेगवेगळे राहिलेले असू शकते. <ref name="Jackson1915"/> === शिमगा आणि होळीतील मानपान === कोकणात होळीचा उत्सव अनेक ठिकाणी ‘शिमगा’ किंवा ‘शिमगोत्सव’ या नावाने ओळखला जातो. या उत्सवामध्ये होळी, धार्मिक विधी, लोकपरंपरा, संगीत, नृत्य आणि ग्रामसमुदायाचा सहभाग यांचा समावेश होतो. महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक संदर्भातील ‘शिगमो’ या उत्सवाविषयीच्या नोंदीनुसार, गोवा आणि कोकणात होळीच्या काळात हा प्रमुख लोकोत्सव म्हणून साजरा केला जातो आणि महाराष्ट्राच्या कोकण भागात त्याला ‘शिमगा’ असेही म्हटले जाते. <ref>फळदेसाई, पांडुरंग. “शिगमो (Shigmo).” ''मराठी विश्वकोश'', 29 जुलै 2019. [https://marathivishwakosh.org/17758/ मराठी विश्वकोश].</ref> शिमग्याच्या धार्मिक परंपरेत ग्रामदेवतेशी संबंधित विधींना महत्त्वाचे स्थान आहे. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, कोकणातील शिमग्यामध्ये स्थानिक मंदिरांतील देवतांना सजवलेल्या पालखीतून गावातून नेण्याची परंपरा आहे. पालखीच्या मिरवणुकीसोबत ढोल, लोकसंगीत आणि नृत्य यांचा सहभाग असतो. <ref>महाराष्ट्र पर्यटन विभाग. “शिमगा.” महाराष्ट्र शासन. [https://maharashtratourism.gov.in/mr/festivals/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE/ महाराष्ट्र पर्यटन विभाग].</ref> शिमगा आणि मानपान यांचा संबंध काही गावांतील विशिष्ट धार्मिक प्रथांमधून स्पष्ट होतो. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील नारिंग्रे येथील शिमगा परंपरेच्या ऐतिहासिक नोंदीत होळीचा अग्नी प्रज्वलित केल्यानंतर ग्रामदेवतेची पालखी होळीभोवती फिरवली जात असे आणि त्यानंतर ती प्रथम एका ‘मानकरी’च्या घरी नेली जात असल्याचे नमूद आहे. पुढील काही दिवस पालखी गावातील इतर घरांमध्ये नेली जात असे. संबंधित घरातील व्यक्ती पालखीत असलेल्या देवतेची पूजा करून नारळ व इतर फळे अर्पण करीत आणि नवस करीत असत. <ref>Jackson, A. M. T. “Folklore of the Konkan.” ''Indian Antiquary'', Vol. 44, 1915, pp. 21–29. [https://jainqq.org/pagetext/Indian_Antiquary_Vol_44/032536/420 Indian Antiquary].</ref> या ऐतिहासिक नोंदीत मानकरीच्या घराला पालखीच्या धार्मिक प्रवासात प्रथम स्थान दिल्याचे स्पष्टपणे दिसते. त्यामुळे विशिष्ट गावातील शिमगा परंपरेत मानकरीचा मान हा पालखीच्या धार्मिक क्रमाशी जोडलेला असल्याचे या उदाहरणावरून दिसून येते. मात्र नारिंग्रे येथील ही पद्धत संपूर्ण कोकणातील सर्व गावांमध्ये समान होती, असा निष्कर्ष या एका ऐतिहासिक नोंदीवरून काढता येत नाही. <ref name="Jackson1915"/> शिमग्यातील पालखीची घरभेट ही केवळ मिरवणुकीपुरती मर्यादित नसून धार्मिक सहभागाचे स्वरूप धारण करते. नारिंग्रेच्या नोंदीनुसार, पालखी घराघरांत नेल्यानंतर त्या घरातील लोक देवतेची पूजा करीत आणि अर्पण व नवस करीत. त्यामुळे पालखीच्या माध्यमातून ग्रामदेवता आणि ग्रामस्थ यांच्यातील धार्मिक संबंध प्रत्यक्ष उत्सवाच्या काळात व्यक्त होत असल्याचे दिसते. <ref name="Jackson1915"/> कोकणातील शिमग्याच्या परंपरांमध्ये गावागावानुसार फरक आढळतो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या वर्णनानुसार, शिमग्यामध्ये होळीका दहन, लोकगीते, नृत्य, पालखी मिरवणुका आणि सामुदायिक सहभाग अशा विविध प्रथा आढळतात. त्यामुळे शिमग्याचे स्वरूप एकसारखे नसून स्थानिक परंपरांनुसार त्यात विविधता दिसून येते. <ref name="MaharashtraTourismShimga"/> शिमगा आणि होळीतील मानपान समजून घेताना धार्मिक विधी, ग्रामदेवतेची पालखी, मानकरीचे स्थान आणि ग्रामस्थांचा सामुदायिक सहभाग हे घटक एकत्रितपणे विचारात घ्यावे लागतात. उपलब्ध ऐतिहासिक नोंदींमध्ये मानकरीच्या घराला मिळालेला विशिष्ट क्रम हा अशा मानपानाचे एक ठोस उदाहरण आहे; परंतु प्रत्येक गावातील मान, पालखीचा मार्ग, घरभेटीचा क्रम किंवा धार्मिक अधिकार स्वतंत्र स्थानिक परंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे शिमग्यातील मानपानाचा अभ्यास करताना विशिष्ट गावांच्या परंपरांचा स्वतंत्र पुराव्यांच्या आधारे विचार करणे आवश्यक आहे. === ‘बारा-पाच’ आणि पारंपरिक ग्रामव्यवस्था === कोकणातील काही भागांमध्ये ‘बारा-पाच’ ही पारंपरिक ग्रामव्यवस्था आणि धार्मिक-सामाजिक रचनेशी संबंधित संज्ञा म्हणून आढळते. उपलब्ध स्रोतांमध्ये ‘बारा-पाच’चे स्वरूप सर्व ठिकाणी एकसारखे नसल्याचे दिसून येते. कुडाळदेशकर ब्राह्मणांच्या संदर्भातील मराठी बृहद्कोशातील नोंदीनुसार ‘बारा-पांच’ या संज्ञेचा एक अर्थ बारा नाईक आणि पाच देसाई अशा एकूण सतरा मानकऱ्यांशी संबंधित आहे. <ref>मराठी बृहद्कोश. “बारा पांच.” [https://bruhadkosh.org/words?shodh=%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE मराठी बृहद्कोश].</ref> दक्षिण कोकणातील काही गावांच्या स्थानिक परंपरांच्या वर्णनांमध्ये ‘बारा-पाच’ ही संज्ञा ग्रामव्यवस्था, देवस्थान आणि पारंपरिक मानकरी यांच्याशी जोडलेली आढळते. सिंधुदुर्गातील गाव-हाटीच्या वर्णनात बारा स्थळे, बारा बलुतेदार आणि पाच मानकरी यांचा उल्लेख करून या घटकांच्या एकत्रित व्यवस्थेला ‘बारा-पाच’ असे संबोधले असल्याचे नमूद केले आहे. मात्र हा तपशील विशिष्ट स्थानिक परंपरेचा असल्याने तो संपूर्ण कोकणातील सर्व गावांना लागू होतो, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. <ref>“Heritage Sindhudurg.” भूमी पब्लिशिंग. [https://www.bhumipublishing.com/wp-content/uploads/2024/02/Heritage-Sindhudurg.pdf Heritage Sindhudurg].</ref> ‘बारा-पाच’ आणि मानकरी यांचा संबंध काही गावांच्या धार्मिक व्यवहारांतही दिसून येतो. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील चिंदर गावाच्या गावपळणीच्या संदर्भात ‘बारा-पाच मानकरी’ रवळनाथ मंदिरात एकत्र येऊन देवतेकडून कौल घेण्याची आणि त्यानंतर गावपळणीची तारीख निश्चित करण्याची परंपरा असल्याचे वृत्तांतात नमूद आहे. यावरून त्या विशिष्ट गावातील धार्मिक-सामुदायिक निर्णयप्रक्रियेत ‘बारा-पाच मानकरी’ यांना भूमिका असल्याचे दिसते. <ref>“गावपळण: इशारा झाला अन्‌ चिंदर गाव फुटला.” eSakal, 2018. [https://www.esakal.com/kokan/gavpalan-tradition-village-konkan-158173 eSakal].</ref> आचरे गावाच्या गावपळणीच्या वर्णनातही गावपळणीचा कौल ‘बारा-पाच मानकरी’ मिळून लावत असल्याचे नमूद आहे. गावपळण संपल्यानंतर गाव पुन्हा भरण्याचा कौलही त्यांच्याकडून घेतला जात असल्याचे या स्थानिक परंपरेच्या वृत्तांतात नमूद आहे. त्यामुळे काही गावांमध्ये ‘बारा-पाच’ ही संज्ञा केवळ धार्मिक समूहासाठी नसून ग्रामपरंपरेतील विशिष्ट निर्णयप्रक्रियेशी संबंधित मानकरी समूहासाठीही वापरली जात असल्याचे दिसून येते. <ref>करंदीकर, वसुमती. “Article on gaavpalan an ancient ritual of village Achara.” Mumbai Tarun Bharat, 14 डिसेंबर 2019. [https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/14/Article-on-gaavpalan-an-ancient-ritual-of-village-Achara.html मुंबई तरुण भारत].</ref> == विवाहातील मानपान == विवाहसमारंभ हा महाराष्ट्रातील विविध समाजघटकांमध्ये धार्मिक विधींबरोबरच नातेसंबंध, सामाजिक स्थान आणि सामुदायिक सहभाग व्यक्त करणारा प्रसंग राहिला आहे. महाराष्ट्राच्या गॅझेटियरमधील विवाहविषयक नोंदींनुसार विविध जाती, जमाती आणि कुटुंबांमध्ये विवाहाच्या प्रथा वेगवेगळ्या असल्या तरी हळद, देवक, कन्यादान, विवाहहोम, पाणिग्रहण, लाजाहोम, मंगळाष्टके, अक्षता आणि मंगलसूत्र यांसारखे काही विधी अनेक समाजांमध्ये आढळतात. त्यामुळे विवाहातील मानपानाचा विचार करताना तो एका एकसारख्या पद्धतीऐवजी स्थानिक समाजरचना आणि नातेसंबंधांनुसार बदलणाऱ्या प्रथांच्या संदर्भात पाहणे आवश्यक ठरते. <ref>{{cite book |last=Maharashtra |title=Maharashtra: Land and Its People |chapter=Marriage, Family and Kinship |publisher=Directorate of Government Printing, Stationery and Publications, Government of Maharashtra |year=2006}}</ref> विवाहाच्या प्रसंगी मानपानाचे स्वरूप केवळ वधू-वरांपुरते मर्यादित नसून काही समाजांमध्ये पंच, ज्येष्ठ व्यक्ती, नात्यातील मानकरी किंवा धार्मिक विधींमध्ये भूमिका बजावणाऱ्या व्यक्तींनाही सन्मान देण्याच्या प्रथांशी जोडलेले होते. महाराष्ट्र गॅझेटियरमधील एका नोंदीत विवाहकार्याच्या वेळी पंचमुख्य आणि पंचांना मानपान दिले जात असल्याचे नमूद केले आहे. विवाहानंतरच्या पान-सुपारीच्या कार्यक्रमात मानकऱ्यांना क्रमाने बोलावून मानाचे पान देण्याची पद्धतही त्या नोंदीत स्पष्टपणे वर्णिली आहे. या उदाहरणावरून विवाहातील मानपान हे काही समाजांमध्ये सामुदायिक नेतृत्व आणि पारंपरिक प्रतिष्ठेच्या मान्यतेचे एक माध्यम होते, असे त्या विशिष्ट उदाहरणापुरते म्हणता येते. <ref>{{cite book |last=Maharashtra |title=Maharashtra State Gazetteers: Satara District |chapter=Major Castes and Tribes |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1963}}</ref> कोकणातील विवाहपरंपरांमध्येही समाजघटकानुसार विधी आणि सामाजिक प्रथांमध्ये भिन्नता दिसून येते. महाराष्ट्राच्या गॅझेटियरमध्ये कोकणातील न्हावी समाजाच्या संदर्भात विवाह आणि पुनर्विवाहाच्या काही विशिष्ट प्रथा नोंदविल्या आहेत. उदाहरणार्थ, कोकण न्हावी समाजातील विधवा-पुनर्विवाहाच्या प्रसंगी वधूला साडी, चोळी व अलंकार देणे, कासाराकडून बांगड्या भरणे, तसेच विधीमध्ये नातेवाईक व इतर सहभागी व्यक्तींचा सहभाग असणे अशा प्रथा नोंदविल्या आहेत. या नोंदीवरून कोकणातील विवाहसंस्कारांमध्ये भेटवस्तू, नातेसंबंध आणि विधीतील सहभागी व्यक्ती यांना स्थानिक प्रथेनुसार महत्त्व दिले जात असल्याचे दिसते; मात्र या सर्व प्रथांना ‘मानपान’ असे संबोधले होते, असा निष्कर्ष त्या स्रोतावरून काढता येत नाही. <ref name="MaharashtraLandPeopleNhavi">''Maharashtra: Land and Its People'', “Major Castes and Tribes — Nhavi.” Gazetteers Department, Government of Maharashtra. [https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/land_and_people/L%20%26%20P%20pdf/Chapter%20II/2%20Major%20Castes%20and%20Tribes.pdf PDF]{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> म्हणून कोकणातील विवाहातील मानपान समजून घेताना ‘मानकरी’ आणि ‘मानपान’ या संकल्पनांचा स्थानिक संदर्भ महत्त्वाचा ठरतो. एखाद्या समाजात पंच किंवा ज्येष्ठांना मानाचे पान देण्याची पद्धत असू शकते, तर दुसऱ्या समाजात विवाहविधीतील विशिष्ट नातलगांना भेटवस्तू किंवा सन्मान देण्याची प्रथा असू शकते. महाराष्ट्राच्या गॅझेटियरमधील विविध समाजांच्या नोंदी विवाहसंस्कारांमध्ये प्रादेशिक, जातीय आणि कौटुंबिक भिन्नता असल्याचे दाखवतात. त्यामुळे कोकणातील सर्व समाजांमध्ये विवाहातील मानपानाची एकच पद्धत होती, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढण्याऐवजी प्रत्येक स्थानिक परंपरेचा स्वतंत्र पुराव्यांच्या आधारे अभ्यास करणे अधिक योग्य ठरते. <ref name="MaharashtraLandPeopleMarriage">''Maharashtra: Land and Its People'', Chapter V — “Marriage, Family and Kinship.” Gazetteers Department, Government of Maharashtra. [https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/land_and_people/L%20%26%20P%20pdf/Chapter%20V/5%20Marriage,%20Family%20and%20Kinship.pdf PDF].</ref> == धार्मिक उत्सवांतील मानपान == कोकणातील ग्रामदेवता, स्थानिक देवता आणि त्यांच्या वार्षिक उत्सवांना ग्रामीण सामाजिक जीवनात महत्त्वाचे स्थान असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटियरमध्ये नमूद केले आहे. कोकणातील विविध समाजघटकांच्या धार्मिक जीवनात ग्रामदेवतांची उपासना महत्त्वाची असून मारुती, काळिका, अंबा, वाघोबा, छेडोबा, म्हसोबा, बहिरोबा, गणेश, बहिरी, भूतनाथ, रावळनाथ आणि वाघजाई यांसारख्या देवतांचा उल्लेख आढळतो. ग्रामदेवतेच्या सन्मानार्थ दरवर्षी होणारा उत्सव हा ग्रामीण जीवनातील महत्त्वाचा प्रसंग मानला जात असून, त्यात धार्मिक उपासनेबरोबर लोककला आणि सामुदायिक सहभागालाही स्थान असते. <ref name="KonkanCulture">{{cite web |title=Distinctive Features of Sub-regional Culture of Maharashtra |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/land_and_people/L%20%26%20P%20pdf/Chapter%20III/3%20Distinctive%20Features%20of%20Sub-regional%20Culture%20of%20Maharashtra.pdf |work=Maharashtra State Gazetteers: Maharashtra—Land and People |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=18 September 2026}}</ref> कोकणातील काही ग्रामदेवता उत्सवांमध्ये देवतेची स्थिर मूर्ती किंवा स्थानिक देवस्थानातील रूप उत्सवाच्या काळात मिरवणुकीत सहभागी होणाऱ्या चल धार्मिक रूपाशी जोडले जाते. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील क्षेत्रीय अभ्यासात ‘तरंग देवता’ ही संकल्पना अशा स्थानिक धार्मिक परंपरेच्या संदर्भात स्पष्ट केली आहे. वार्षिक ग्रामदेवता उत्सवाच्या वेळी देवतेचे हे चल रूप मिरवणुकीत नेले जाते आणि त्या धार्मिक विधीत ‘मानकरी’ची विशिष्ट भूमिका असते. <ref name="Kale2022"/> या परंपरेत मानकरीची भूमिका केवळ मिरवणुकीत सहभागी होण्यापुरती मर्यादित नसते. दुर्गा काळे यांच्या सिंधुदुर्गातील क्षेत्रीय अभ्यासानुसार, काही गावांमध्ये मानकरी हा विशिष्ट कुटुंबीय परंपरा आणि सामाजिक स्थानाशी संबंधित असतो. तरंग देवतेचे धार्मिक रूप धारण करून त्याला वाहून नेण्याची आणि देवतेशी संबंधित विधींमध्ये मध्यस्थाची भूमिका पार पाडण्याची जबाबदारी काही मानकऱ्यांकडे असते. त्यामुळे या विशिष्ट धार्मिक परंपरेत ‘मान’ हा देवतेशी संबंधित विधीतील भूमिका, कुटुंबाची परंपरा आणि गावातील सामाजिक स्थान यांच्याशी जोडलेला असल्याचे दिसते. <ref name="Kale2022"/> धार्मिक उत्सवातील मानपानाचे स्वरूप मात्र सर्व कोकणी गावांत एकसारखे असल्याचे मानता येत नाही. ग्रामदेवता, उत्सवाची पद्धत, धार्मिक विधी, मिरवणूक आणि मानकरी यांची भूमिका स्थानिक परंपरेनुसार बदलू शकते. कोकणातील धार्मिक जीवनाचा अभ्यास करणाऱ्या शिल्पा हाडप आणि पी. पी. जोगळेकर यांनी स्थानिक देवतांच्या प्रतिमा, धार्मिक श्रद्धा आणि उपासनेच्या परंपरांचा स्वतंत्रपणे अभ्यास केला आहे. त्यामुळे एखाद्या गावातील विशिष्ट मानकरी, पूजा किंवा उत्सवाची पद्धत संपूर्ण कोकणाची सार्वत्रिक प्रथा म्हणून मांडण्याऐवजी ती संबंधित गावाच्या किंवा प्रदेशाच्या संदर्भातच समजून घेणे आवश्यक आहे. <ref name="HadapJoglekar2008"/> अशा प्रकारे धार्मिक उत्सवांतील मानपान हे केवळ व्यक्तीला दिलेला सामाजिक सन्मान नसून, काही स्थानिक परंपरांमध्ये देवता, धार्मिक विधी, मानकरी कुटुंबे आणि ग्रामसमुदाय यांच्यातील संबंध व्यक्त करणारी प्रथा म्हणून दिसते. मात्र या संबंधांचे स्वरूप स्थानिक पुराव्यांवर आधारित असते आणि त्याला संपूर्ण कोकणासाठी एकसारखा नियम मानणे योग्य ठरत नाही. <ref name="Kale2022"/><ref name="HadapJoglekar2008"/> == लोककला आणि मानपान == कोकणातील लोककला ही धार्मिक आणि उत्सवी जीवनाशी घनिष्ठपणे जोडलेली आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ‘महाराष्ट्र : भूमी आणि लोक’ या गॅझेटियरनुसार, कोकणातील कलात्मक जीवनाचा विकास धार्मिक जीवनाच्या पायावर झाला असून कोळी नृत्य, गोविंदा नृत्य, वाघ्या नृत्य, गौरी-गणपती नृत्य, काटखेळ आणि नवरात्रातील धार्मिक नृत्य यांसारखे विविध लोककलाप्रकार या प्रदेशाच्या सांस्कृतिक जीवनाचा भाग आहेत. याच परंपरेत पुराणकथांवर आधारित ‘दशावतारी खेळ व नमन’ हा कोकणाच्या वैशिष्ट्यपूर्ण लोकनाट्यप्रकारांपैकी एक म्हणून नोंदविला आहे. <ref>{{cite web |title=Maharashtra: Land and People — Distinctive Features of Sub-regional Culture of Maharashtra |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/land_and_people/L%20%26%20P%20pdf/Chapter%20III/3%20Distinctive%20Features%20of%20Sub-regional%20Culture%20of%20Maharashtra.pdf |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=18 September 2026}}</ref> कोकणातील लोककलांचा उत्सवांशी असलेला संबंध आजही अनेक ठिकाणी दिसून येतो. होळी आणि गणेशोत्सव हे कोकणातील महत्त्वाचे उत्सव असून या उत्सवांशी विविध पारंपरिक लोककलांचा संबंध असल्याचे नोंदविले आहे. दशावतार, नमन आणि इतर स्थानिक कलाप्रकार उत्सवी वातावरणात सादर केले जातात. त्यामुळे लोककला ही केवळ मनोरंजनाची साधने नसून धार्मिक व सामुदायिक उत्सवांच्या अभिव्यक्तीचा एक भाग राहिली आहे. <ref>{{cite web |title=कोकणातील पारंपारिक लोककला |url=https://www.esakal.com/image-story/traditional-folk-art-of-konkan-tmb01 |work=ई-सकाळ |date=7 January 2022 |access-date=18 September 2026}}</ref> ग्रामदेवतेशी संबंधित ‘खेळे’ या लोककलाप्रकाराचे उदाहरण लोककला आणि मानपान यांच्यातील संबंध स्पष्ट करते. कोकणातील काही गावांमध्ये खेळे ग्रामदेवतेकडून कौल घेऊन बाहेर पडतात आणि ग्रामदेवतेच्या पालखीमागून गावात फिरतात. घरोघरी त्यांचे स्वागत केले जाते; ते रामायण आणि महाभारतातील प्रसंगांवर आधारित गीते व गोमू नाच सादर करतात आणि विविध सोंगे नाचवितात. सादरीकरणाच्या शेवटी आरती झाल्यानंतर यजमानांकडून खेळेकरांना दक्षिणा आणि मानपान दिले जाते. अशा प्रकारे या विशिष्ट परंपरेत लोककलावंतांच्या धार्मिक-सांस्कृतिक भूमिकेला घराघरातून दिल्या जाणाऱ्या मानपानाची जोड असल्याचे दिसते. <ref>{{cite web |title=कोकणच्या लोकसंस्कृतीतील लोककला |url=https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23a95236-txt-ratnagiri-today-20230809103404 |work=ई-सकाळ |date=9 August 2023 |access-date=18 September 2026}}</ref> लोककलावंतांची भूमिका काही ठिकाणी केवळ कलासादरीकरणापुरती मर्यादित नसून ती धार्मिक विधी आणि स्थानिक परंपरांशीही संबंधित असते. कोकणातील चित्रकथी परंपरेचे सादरकर्ते परशुराम विश्राम गंगावणे यांच्याविषयीच्या मराठी विश्वकोशातील नोंदीनुसार, चित्रकथी ही कोकणातील पारंपरिक लोककला असून गंगावणे हे तिचे सादरकर्ते आणि अभ्यासक होते. त्यांच्या कार्याला पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. यावरून पारंपरिक लोककलेच्या कलाकाराला मिळणारा सन्मान हा केवळ उत्सवातील स्थानिक मानपानापुरता मर्यादित न राहता व्यापक सांस्कृतिक गौरवाच्या स्वरूपातही व्यक्त होऊ शकतो. <ref>{{cite web |title=परशुराम विश्राम गंगावणे |url=https://marathivishwakosh.org/53768/ |work=मराठी विश्वकोश |date=22 July 2021 |access-date=18 September 2026}}</ref> लोककला आणि मानपान यांचा संबंध समजून घेताना मात्र सर्व लोककलावंतांना किंवा सर्व लोककलाप्रकारांना एकसारखा पारंपरिक ‘मान’ मिळत असे, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढता येत नाही. उपलब्ध कोकणी उदाहरणांमध्ये काही कलावंतांना घराघरांतून दक्षिणा व मानपान दिल्याचे दिसते, तर काही लोककलांना उत्सव, धार्मिक विधी किंवा सामुदायिक कार्यक्रमांमध्ये विशिष्ट भूमिका प्राप्त झालेली दिसते. त्यामुळे कोकणातील लोककला आणि मानपानाचा अभ्यास करताना संबंधित गाव, देवता, उत्सव आणि लोककलाप्रकार यांचा स्वतंत्र संदर्भ लक्षात घेणे आवश्यक ठरते. <ref name="KokanLokKala2023">{{cite web |title=कोकणच्या लोकसंस्कृतीतील लोककला |url=https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23a95236-txt-ratnagiri-today-20230809103404 |work=ई-सकाळ |date=9 August 2023 |access-date=18 September 2026}}</ref> == मानपान आणि सामाजिक प्रतिष्ठा == ‘मानकरी’ या संज्ञेचा अर्थच विशिष्ट मान, सन्मान किंवा नजराणा घेण्याचा हक्क असलेल्या व्यक्तीशी जोडलेला आहे. मराठी बृहद्कोशात अधिकार, नाते किंवा इतर कारणांमुळे दरबार, सभा, लग्न, उत्सव किंवा ग्रामसभा अशा प्रसंगी विशिष्ट मान घेण्याचा हक्क असलेल्या व्यक्तीला ‘मानकरी’ म्हटले आहे. त्यामुळे मानपान ही केवळ औपचारिक आदराची कृती नसून काही पारंपरिक सामाजिक संदर्भांत व्यक्तीच्या किंवा कुटुंबाच्या मान्यताप्राप्त स्थानाशी संबंधित प्रथा होती. <ref>{{cite web |title=मानकरी |url=https://bruhadkosh.org/words?shodh=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80 |work=मराठी बृहद्कोश |access-date=18 September 2026}}</ref> कोकणातील काही धार्मिक परंपरांमध्ये मानकरीपद विशिष्ट कुटुंबांच्या पारंपरिक भूमिकेशी जोडलेले असल्याचे क्षेत्रीय अभ्यासातून दिसते. दुर्गा काळे यांच्या कोकणातील स्थानिक देवतांवरील अभ्यासात ‘तरंग’ या देवतेच्या उत्सवी परंपरेत मानकरी व्यक्तींच्या विशिष्ट धार्मिक भूमिकेचे वर्णन केले आहे. अशा प्रसंगी मानकरीपद हे केवळ व्यक्तीला दिलेले वैयक्तिक कौतुक नसून देवता, कुटुंबीय परंपरा आणि स्थानिक सामाजिक रचना यांच्याशी संबंधित असते. <ref>{{cite journal |last=Kale |first=Durga B. |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1 & 2 |year=2022 |pages=279–304 |url=https://www.jstor.org/stable/48676485}}</ref> कोकणातील लोकपरंपरांमध्ये मानकरी आणि इतर ग्रामघटक यांचा सहभाग धार्मिक उत्सवांच्या सामुदायिक स्वरूपाशीही जोडलेला आढळतो. मुंबई विद्यापीठाच्या लोकसाहित्यविषयक अभ्याससामग्रीत शिमग्याच्या काळातील ‘नमन-खेळे’ परंपरेचे वर्णन करताना गावातील मानकरी, गावकरी, नमन-खेळे सादर करणारे कलावंत आणि बारा बलुतेदार हे ग्रामदेवतेच्या मंदिराजवळ एकत्र येतात आणि ग्रामदेवतेचा कौल घेतल्यानंतर खेळे गावात फिरण्यासाठी निघतात, असे नमूद केले आहे. या उदाहरणात मानकरीपद हे उत्सवातील सामुदायिक सहभागाच्या एका पारंपरिक भूमिकेशी संबंधित असल्याचे स्पष्ट होते. <ref>{{cite web |title=लोकसाहित्य |url=https://mu.ac.in/wp-content/uploads/2025/03/PDF-Loksahitya.pdf |publisher=मुंबई विद्यापीठ |access-date=18 September 2026}}</ref> मानपानाचा संबंध सामाजिक प्रतिष्ठेशी जोडला जात असला तरी त्याचे स्वरूप प्रत्येक गावात किंवा प्रत्येक समाजात समान होते, असे म्हणता येत नाही. महाराष्ट्रातील एका समाजाच्या सामाजिक-आर्थिक अभ्यासात धार्मिक किंवा देवकार्य तसेच विवाहप्रसंगी विशिष्ट कुळांना त्यांच्या सामाजिक दर्जानुसार मानपान देण्याची प्रथा नोंदवली आहे. त्याच नोंदीनुसार, अपेक्षित मानपान न मिळाल्यास संबंधित कुटुंबाला अपमान झाल्याची भावना निर्माण होऊ शकते आणि त्यातून तक्रार किंवा वादाची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. हे उदाहरण मानपान, सामाजिक दर्जा आणि प्रतिष्ठेची भावना यांच्यातील संबंध स्पष्ट करते; मात्र ते विशिष्ट समाजाच्या अभ्यासावर आधारित असल्यामुळे संपूर्ण कोकणासाठी सार्वत्रिक नियम म्हणून वापरता येत नाही. <ref>{{cite web |title=मांग गारुडी समाजाचा सामाजिक-आर्थिक अभ्यास |url=https://test.barti.in/upload/pdf/Mang_Garudi_community_report.pdf |publisher=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था, पुणे |access-date=18 September 2026}}</ref> अशा प्रकारे मानपानातून व्यक्ती, कुटुंब किंवा समूहाला मिळणारा सन्मान हा अनेक ठिकाणी त्यांच्या पारंपरिक सामाजिक आणि धार्मिक भूमिकेची सार्वजनिक मान्यता दर्शवू शकतो. परंतु मानपानाचे स्वरूप आणि त्यातून निर्माण होणारे प्रतिष्ठेचे स्थान हे स्थानिक परंपरा, नातेसंबंध, धार्मिक भूमिका आणि सामाजिक रचना यांवर अवलंबून बदलत असल्याने त्याला संपूर्ण कोकणातील एकसारखी सामाजिक व्यवस्था मानणे योग्य ठरत नाही. <ref name="Kale2022"/> == मानपान आणि गटबाजी == मानपानाच्या प्रश्नामुळे गावातील समूहांमध्ये मतभेद किंवा स्वतंत्र गट निर्माण झाल्याची उदाहरणे कोकणातील वृत्तस्रोतांमध्ये आढळतात. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील राजापूर तालुक्यातील डोंगर गावात शिमगोत्सवातील मानपानावरून दोन गटांमध्ये काही वर्षांपासून वाद सुरू असल्याचे महाराष्ट्र टाइम्सने २०२२ मध्ये वृत्त दिले. त्या वर्षी ग्रामदेवतेच्या मंदिरात शिमगोत्सवासाठी दोन्ही गट एकत्र आल्यानंतर पालखी नेण्यावरून पुन्हा वाद निर्माण झाला आणि परिस्थिती नियंत्रणात ठेवण्यासाठी प्रशासनाने जमावबंदीचा आदेश लागू केला. या वृत्तातून मानपानाशी संबंधित मतभेदांनी प्रत्यक्ष उत्सवाच्या आयोजनावर परिणाम झाल्याचे दिसते. <ref>{{cite web |title=राजापूर: शिमगोत्सवात दोन गटात वाद; डोंगर गावात जमावबंदी आदेश जारी |url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/ratnagiri/in-the-mountain-village-of-ratnagiri-after-a-dispute-between-two-groups-during-the-shimgotsava-a-curfew-was-imposed-in-the-village/articleshow/90341231.cms |work=महाराष्ट्र टाइम्स |date=21 March 2022 |access-date=18 September 2026}}</ref> सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कास गावातील श्री देवी माऊली आणि देव रवळनाथ देवस्थानाशी संबंधित वादातही मानपानाचा प्रश्न दोन गटांतील मतभेदांशी जोडलेला असल्याचे ई-सकाळच्या वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. देवीची तरंगकाठी आणि कळस फिरविण्याच्या मानपानावरून पंडीत आणि भाईप या दोन गटांमध्ये काही वर्षांपासून वाद सुरू होता. २०१९ मध्ये दसरोत्सवाच्या काळात हा वाद पुन्हा समोर आला; तहसीलदारांनी शांतता व सुव्यवस्था राखण्यासाठी दोन्ही गटांना काही अटी घालून उत्सव साजरा करण्याचे आदेश दिले होते. या प्रकरणात मानपानाशी संबंधित धार्मिक अधिकारांचा प्रश्न प्रशासकीय हस्तक्षेपापर्यंत पोहोचल्याचे वृत्तातून स्पष्ट होते. <ref>{{cite web |title=सिंधुदुर्ग : कासमध्ये दसरोत्सवावरून वाद |url=https://www.esakal.com/kokan/controversy-over-dasara-festival-kas-sindhudurg-222339 |work=ई-सकाळ |date=9 October 2019 |access-date=18 September 2026}}</ref> गुहागर तालुक्यातील खालचापाट-भंडारवाडा येथील श्री वराती देवी मंदिराच्या नवरात्रोत्सवाशी संबंधित प्रकरणातही दोन गटांमध्ये मानपानावरून वाद निर्माण झाल्याचे वृत्त प्रसिद्ध झाले होते. श्री वराती देवी युवा मंडळ आणि गोयथळे मोरे मंडळी यांच्यात मंदिर समितीची नोंदणी, उत्सवाचे आयोजन आणि मानपान या मुद्द्यांवरून वाद सुरू असल्याचे नमूद करण्यात आले. २०२२ मध्ये नवरात्रोत्सवाच्या काळात संभाव्य तणावाच्या पार्श्वभूमीवर मंदिर परिसरात मनाई आदेश लागू करण्यात आला आणि दोन्ही पक्षांना पूजा व आरती करण्यास प्रतिबंध करण्यात आला. <ref>{{cite web |title=नवरात्र उत्सव व मानपानाच्या वादामुळे गुहागर खालचापाट भंडारवाडा येथे कलम 144 लागू |url=https://konkantoday.com/2022/09/%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B5-%E0%A4%B5-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%9A |work=कोकण टुडे |date=26 September 2022 |access-date=18 September 2026}}</ref> सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मंदिरांबाबत २०२६ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तांतांमध्येही अंतर्गत मतभेद आणि मानपानाचे प्रश्न काही मंदिरांतील धार्मिक कार्यक्रम बंद पडण्याचे एक कारण म्हणून नमूद करण्यात आले आहेत. पुढारीच्या वृत्तानुसार, जिल्ह्यातील काही मंदिरांमध्ये मानकऱ्यांमधील समन्वयाचा अभाव आणि अंतर्गत वादांमुळे धार्मिक कार्यक्रम बंद होते; संवाद आणि समन्वयाच्या प्रयत्नांनंतर काही मंदिरे पुन्हा सुरू करण्यात आली. त्याच वृत्तात जिल्ह्यातील सुमारे १०० मंदिरांमध्ये अंतर्गत मानपानावरून वाद असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. हा आकडा वृत्तातील संबंधित संस्थेने दिलेला असल्याने तो स्वतंत्र शासकीय सांख्यिकी म्हणून नव्हे, तर त्या वृत्तातील दावा म्हणूनच नोंदविणे आवश्यक आहे. <ref>{{cite web |title=जिल्ह्यातील ५ मंदिरे पूर्ववत सुरू करण्यात यश |url=https://pudhari.news/maharashtra/kokan/sindhudurg/sindhudurg-five-temples-reopened-after-disputes-ss88 |work=पुढारी |date=21 April 2026 |access-date=18 September 2026}}</ref> या उदाहरणांवरून मानपानाशी संबंधित पारंपरिक हक्क, धार्मिक विधींतील क्रम किंवा उत्सवाच्या आयोजनाचा अधिकार यांवरून काही गावांमध्ये समूहांमध्ये मतभेद निर्माण झाल्याचे दिसते. मात्र उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे अशा प्रत्येक वादाला केवळ ‘मानपानामुळे निर्माण झालेली गटबाजी’ असे संबोधणे योग्य ठरणार नाही. काही प्रकरणांमध्ये मंदिर समिती, धार्मिक विधी, उत्सवाचे व्यवस्थापन किंवा इतर हक्क हेही वादाचे घटक असल्याचे स्रोत दाखवतात. त्यामुळे मानपान हा काही वादांमधील एक घटक म्हणून नोंदविता येतो; परंतु तोच प्रत्येक प्रकरणातील एकमेव कारण होता, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. <ref name="Dongar2022">{{cite web |title=राजापूर: शिमगोत्सवात दोन गटात वाद; डोंगर गावात जमावबंदी आदेश जारी |url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/ratnagiri/in-the-mountain-village-of-ratnagiri-after-a-dispute-between-two-groups-during-the-shimgotsava-a-curfew-was-imposed-in-the-village/articleshow/90341231.cms |work=महाराष्ट्र टाइम्स |date=21 March 2022 |access-date=18 September 2026}}</ref><ref name="Kas2019">{{cite web |title=सिंधुदुर्ग : कासमध्ये दसरोत्सवावरून वाद |url=https://www.esakal.com/kokan/controversy-over-dasara-festival-kas-sindhudurg-222339 |work=ई-सकाळ |date=9 October 2019 |access-date=18 September 2026}}</ref> == शिमगा–होळीतील मानपानाचे वाद == कोकणातील शिमगा–होळीच्या उत्सवामध्ये ग्रामदेवतेची पालखी, होळी, धार्मिक विधी आणि पारंपरिक मानकरी यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, शिमग्यामध्ये ग्रामदेवतांच्या पालख्या गावातून मिरविल्या जातात. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील वृत्तांतांमध्येही पालखी, मानकरी आणि ग्रामस्थ यांचा उत्सवातील सहभाग नोंदविला आहे. त्यामुळे काही गावांमध्ये पालखीचा मार्ग, तिचे वहन, धार्मिक विधींतील क्रम किंवा पारंपरिक मान यांसंबंधी प्रश्न निर्माण झाल्यास त्याचा थेट संबंध उत्सवाच्या व्यवस्थेशी येतो. <ref>{{cite web |title=शिमगा |url=https://maharashtratourism.gov.in/mr/festivals/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE/ |publisher=महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, महाराष्ट्र शासन |access-date=18 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=रत्नागिरीः ग्रामदैवतांच्या पालखी मिरवणुका; शिमग्याला सुरुवात |url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/ratnagiri/goddess-procession-get-shimga-festival-started/articleshow/68485748.cms |work=महाराष्ट्र टाइम्स |access-date=18 September 2026}}</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील राजापूर तालुक्यातील डोंगर गावात शिमगोत्सवातील मानपानावरून दोन गटांमध्ये अनेक वर्षांपासून वाद असल्याचे पोलिसांच्या माहितीसह वृत्त प्रसिद्ध झाले आहे. २०२२ मध्ये शिमगोत्सवाच्या वेळी दोन्ही गट ग्रामदेवतेच्या मंदिरात एकत्र आले असता पालखी नेण्यावरून वाद झाला आणि त्यातून मारामारी झाली. या प्रकरणात परस्परविरोधी तक्रारी दाखल झाल्या आणि अनेक व्यक्तींविरुद्ध गुन्हे दाखल करण्यात आले. परिस्थिती बिघडू नये म्हणून तहसीलदारांनी डोंगर गावातील संबंधित मंदिरांच्या परिसरात जमावबंदीचे आदेश लागू केले. वृत्तात या वादाच्या पार्श्वभूमीवर शिमगोत्सवाच्या अधिकारांबाबत न्यायालयात दावा प्रलंबित असल्याचेही नमूद केले आहे. <ref>{{cite web |title=राजापूर: शिमगोत्सवात दोन गटात वाद; डोंगर गावात जमावबंदी आदेश जारी |url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/ratnagiri/in-the-mountain-village-of-ratnagiri-after-a-dispute-between-two-groups-during-the-shimgotsava-a-curfew-was-imposed-in-the-village/amp_articleshow/90341231.cms |work=महाराष्ट्र टाइम्स |date=2022 |access-date=18 September 2026}}</ref> २०२५ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील केळवडे, तालुका राजापूर आणि नागावे, तालुका चिपळूण-अलोरे या दोन गावांमध्ये शिमगोत्सवापूर्वी मानपान आणि देवस्थान-पालखीशी संबंधित पारंपरिक वाद असल्याचे ‘सकाळ’ने वृत्त दिले. या दोन्ही गावांमध्ये तणाव टाळण्यासाठी जमावबंदीचे आदेश लागू करण्यात आले होते. वृत्तानुसार, जिल्हा पोलिसांनी संबंधित गावांना भेटी देऊन बैठका घेतल्या; मात्र दोन्ही बाजूंकडून सकारात्मक प्रतिसाद न मिळाल्याने त्या वेळी तोडगा निघाला नव्हता. या उदाहरणातून काही ठिकाणी मानपानाचा प्रश्न केवळ उत्सवातील औपचारिक सन्मानापुरता न राहता देवस्थान आणि पालखीच्या पारंपरिक अधिकारांशी संबंधित वादाचा भाग बनू शकतो, असे दिसते. <ref>{{cite web |title=१९ गावातील वाद सामंजस्याने मिटले |url=https://www.esakal.com/kokan/todays-latest-marathi-news-kop25c71858-txt-ratnagiri-20250312024507 |work=ई-सकाळ |date=12 March 2025 |access-date=18 September 2026}}</ref> चिपळूण शहरातील पाग परिसरातील एका मंदिरात २०२२ मध्ये शिमगोत्सवाची बैठक सुरू असताना पालखीच्या वाटेवरून वाद झाला आणि त्यातून एका व्यक्तीवर हल्ला झाल्याचे महाराष्ट्र टाइम्सने वृत्त दिले. या घटनेत पोलिसांत गुन्हा दाखल झाल्याचेही वृत्तात नमूद आहे. या प्रकरणात वादाचा मुद्दा ‘पालखीची वाट’ असा स्पष्टपणे नोंदविला आहे; त्यामुळे त्याला मानपानाचा वाद म्हणून स्वतंत्रपणे वर्गीकृत करण्याऐवजी पालखीच्या पारंपरिक मार्गाशी संबंधित वाद म्हणून नोंदविणे अधिक अचूक ठरते. <ref>{{cite web |title=कोकणात धक्कादायक प्रकार, शिमगोत्सवाच्या बैठकीत असं काही घडलं की नागरिकांमध्ये भीती |url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/ratnagiri/stabbed-during-shimgotsava-meeting-in-chiplun-konkan/amp_articleshow/90163990.cms |work=महाराष्ट्र टाइम्स |date=12 March 2022 |access-date=18 September 2026}}</ref> शिमगोत्सवातील वादांमध्ये पालखी किंवा देवस्थानाशी संबंधित पारंपरिक हक्कांचा प्रश्न किती महत्त्वाचा असू शकतो, याचे आणखी एक उदाहरण २०२५ मधील रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या वृत्तांतात दिसते. ‘सकाळ’च्या वृत्तानुसार, शिमगोत्सवापूर्वी जिल्ह्यातील २१ गावांमध्ये देवस्थान आणि पालखीवरून वाद असल्याची पोलिसांची माहिती होती. त्यापैकी १९ गावांतील वाद सामंजस्याने मिटविण्यात आल्याचे, तर केळवडे आणि नागावे येथे वाद कायम राहिल्याने जमावबंदी लागू करण्यात आल्याचे त्याच वृत्तात नमूद आहे. येथे ‘२१ गावांतील वाद’ हा पोलिसांकडून दिलेला आकडा म्हणूनच नोंदविला आहे; तो स्वतंत्र शासकीय सर्वेक्षणाचा निष्कर्ष म्हणून मांडता येत नाही. <ref name="EsakalShimgavivad2025">{{cite web |title=१९ गावातील वाद सामंजस्याने मिटले |url=https://www.esakal.com/kokan/todays-latest-marathi-news-kop25c71858-txt-ratnagiri-20250312024507 |work=ई-सकाळ |date=12 March 2025 |access-date=18 September 2026}}</ref> वरील उदाहरणांवरून शिमगा–होळीतील मानपानाचे वाद एकाच स्वरूपाचे नसल्याचे दिसते. काही ठिकाणी मानपानाचा प्रश्न थेट नोंदविला आहे, तर काही ठिकाणी पालखी नेण्याचा मार्ग, देवस्थानाचा उत्सव साजरा करण्याचा अधिकार किंवा पारंपरिक धार्मिक हक्क हे वादाचे केंद्र असल्याचे स्रोत सांगतात. त्यामुळे प्रत्येक प्रकरणाला केवळ ‘मानपानाचा वाद’ असे संबोधण्याऐवजी उपलब्ध स्रोताने ज्या कारणाची स्पष्ट नोंद केली आहे, त्याच स्वरूपात त्या वादाचे वर्णन करणे अधिक अचूक ठरते. <ref name="EsakalShimgavivad2025"/><ref name="DongarShimga2022">{{cite web |title=राजापूर: शिमगोत्सवात दोन गटात वाद; डोंगर गावात जमावबंदी आदेश जारी |url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/ratnagiri/in-the-mountain-village-of-ratnagiri-after-a-dispute-between-two-groups-during-the-shimgotsava-a-curfew-was-imposed-in-the-village/amp_articleshow/90341231.cms |work=महाराष्ट्र टाइम्स |date=2022 |access-date=18 September 2026}}</ref> == मानपानाचे न्यायालयीन स्वरूप == परंपरागत मानपान, धार्मिक अधिकार किंवा देवस्थानाशी संबंधित पारंपरिक हक्क हे काही प्रसंगी न्यायालयीन वादाचा विषय बनले आहेत. अशा वादांमध्ये धार्मिक विधींतील अधिकार, देवस्थानाचे व्यवस्थापन, मानकरी म्हणून असलेली भूमिका किंवा संबंधित परंपरेच्या आचरणाशी संबंधित प्रश्न उपस्थित होऊ शकतात. मात्र एखाद्या विशिष्ट न्यायालयीन प्रकरणात ‘मानपान’ किंवा मानकरी हक्काचा नेमका उल्लेख आहे की नाही, हे संबंधित न्यायालयीन नोंदीवरूनच निश्चित करणे आवश्यक आहे. खडीकोळवण येथील देवस्थानाशी संबंधित First Appeal No. 92 of 1997 हे या संदर्भातील उपलब्ध न्यायालयीन उदाहरण आहे. या प्रकरणात धर्माजी गंगाराम घोलम व इतर विरुद्ध गणाजी तानू खडये व इतर असा पक्षकारांचा उल्लेख आहे. १७ फेब्रुवारी २०२५ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयासमोर झालेल्या सुनावणीत प्रकरण तडजोडीसाठी किंवा consent terms दाखल करण्यासाठी २७ फेब्रुवारी २०२५ रोजी ठेवण्यात आले. <ref name="FA92199717022025">{{cite web |title=Dharmaji Gangaram Gholam and others v. Ganaji Tanu Khadye and others, First Appeal No. 92 of 1997 |date=17 February 2025 |publisher=High Court of Judicature at Bombay |url=https://bombayhighcourt.gov.in/bhc/front/unified-search |access-date=18 September 2026}}</ref> १० जून २०२५ रोजीच्या पुढील आदेशात वकिलांनी वाद सर्वंकषपणे सोडविण्यासाठी प्रयत्न सुरू असल्याचे न्यायालयाला सांगितले. त्या आदेशात बहुतांश वादांबाबत तोडगा निघाल्याचे, मात्र काही किरकोळ मुद्दे शिल्लक असल्याचे नमूद करण्यात आले. त्यानंतर consent terms दाखल करण्यासाठी प्रकरण ७ जुलै २०२५ रोजी ठेवण्यात आले. <ref name="FA92199710062025">{{cite web |title=Dharmaji Gangaram Gholam and others v. Ganaji Tanu Khadye and others, First Appeal No. 92 of 1997 |date=10 June 2025 |publisher=High Court of Judicature at Bombay |url=https://bombayhighcourt.gov.in/bhc/front/unified-search |access-date=18 September 2026}}</ref> २२ जुलै २०२५ रोजीच्या आदेशात संबंधित देवतेचे “Mankaris” म्हणून उल्लेख असलेल्या प्रतिवादींच्या वकिलांनी वादाचा काही भाग सोडविण्याची शक्यता तपासण्यासाठी वेळ मागितला. त्यानुसार प्रकरण १८ ऑगस्ट २०२५ रोजी ठेवण्यात आले. या आदेशात संबंधित देवतेच्या मानकऱ्यांचा या न्यायालयीन प्रक्रियेतील सहभाग स्पष्टपणे नोंदविला आहे. <ref name="FA92199722072025">{{cite web |title=Dharmaji Gangaram Gholam and others v. Ganaji Tanu Khadye and others, First Appeal No. 92 of 1997 |date=22 July 2025 |publisher=High Court of Judicature at Bombay |url=https://bombayhighcourt.gov.in/bhc/front/unified-search |access-date=18 September 2026}}</ref> या उपलब्ध आदेशांवरून खडीकोळवण येथील देवस्थानाशी संबंधित वाद न्यायालयीन प्रक्रियेत आला आणि २०२५ मध्ये तोडगा काढण्यासाठी प्रयत्न झाले, एवढे स्पष्ट होते. मात्र उपलब्ध या तीन आदेशांमध्ये मूळ वादातील प्रत्येक मानपानाचा हक्क किंवा त्या हक्काबाबतचा अंतिम न्यायालयीन निर्णय सविस्तरपणे नमूद केलेला नाही. त्यामुळे या आदेशांच्या आधारे कोणत्या पक्षाचा मानपानाचा हक्क न्यायालयाने अंतिमतः मान्य किंवा अमान्य केला, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. <ref name="FA92199717022025"/><ref name="FA92199710062025"/><ref name="FA92199722072025"/> मानपानाशी संबंधित न्यायालयीन वादांचा अभ्यास करताना त्यामुळे संबंधित परंपरेचा सामाजिक व धार्मिक संदर्भ आणि न्यायालयासमोर मांडण्यात आलेला कायदेशीर वाद हे स्वतंत्रपणे पाहणे आवश्यक ठरते. खडीकोळवणच्या First Appeal No. 92 of 1997 मधील उपलब्ध २०२५ सालच्या आदेशांमधून settlement आणि consent termsच्या माध्यमातून वाद सोडविण्याचे प्रयत्न झाल्याचे दिसते; मात्र या उपलब्ध आदेशांच्या आधारे त्या प्रकरणाचा अंतिम न्यायालयीन निकाल किंवा वादाचा पूर्ण शेवट झाला असल्याचे म्हणता येत नाही. <ref name="FA92199717022025"/><ref name="FA92199710062025"/><ref name="FA92199722072025"/> == मानपानाच्या वादातील आर्थिक खर्च == मानपानाशी संबंधित पारंपरिक हक्क किंवा धार्मिक अधिकार यांचा आर्थिक पैलू केवळ प्रत्यक्ष रोख खर्चापुरता मर्यादित नसून पारंपरिक ग्रामव्यवस्थेतील हक्क, मानपान आणि विविध प्रसंगी होणाऱ्या गावकीच्या खर्चाशीही संबंधित होता. त्रिंबक नारायण आत्रे यांच्या ''गांव-गाडा'' या ग्रंथातील वर्णनानुसार, जुन्या ग्रामव्यवस्थेत देवस्थाने, धर्मादाय, जत्रा, उत्सव, खेळ आणि इतर गावकीच्या बाबींवर खर्च होत असे; अशा खर्चाला ‘गावकीचा खर्च’ किंवा ‘देहखर्च’ म्हणून संबोधले जात असल्याचे त्यात नमूद आहे. <ref name="AtreGaonGada">{{cite web |title=गांव-गाडा/गांव-मुकादमानी |url=https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B5-%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B5-%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%80 |work=विकिस्रोत |author=त्रिंबक नारायण आत्रे |access-date=18 September 2026}}</ref> त्याच वर्णनात काही गावकीच्या खर्चासाठी गावकऱ्यांकडून आपसांत फाळा करून खर्च भागविला जात असल्याचा उल्लेख आहे. त्यामुळे पारंपरिक ग्रामव्यवस्थेतील धार्मिक व सामाजिक कार्यक्रमांना आर्थिक बाजूही होती, असे त्या ऐतिहासिक वर्णनावरून दिसते. मात्र ही नोंद जुन्या ग्रामव्यवस्थेचे ऐतिहासिक चित्रण आहे; तिच्यावरून आजच्या कोकणातील मानपानाच्या खर्चाचे प्रमाण निश्चित करता येत नाही. <ref name="AtreGaonGada"/> खडीकोळवणच्या First Appeal No. 92 of 1997 या न्यायालयीन प्रकरणात वाद दीर्घकाळ न्यायालयीन प्रक्रियेत राहिल्याचे उपलब्ध २०२५ सालच्या आदेशांवरून दिसते. मात्र १७ फेब्रुवारी, १० जून आणि २२ जुलै २०२५ रोजीच्या आदेशांमध्ये पक्षकारांनी वकिली फी, प्रवास, कागदपत्रे किंवा इतर न्यायालयीन खर्च म्हणून किती रक्कम खर्च केली, याची नोंद नाही. त्यामुळे या प्रकरणाच्या आधारे “लाखो रुपये खर्च झाले” किंवा कोणतीही विशिष्ट आर्थिक रक्कम खर्च झाली, असा दावा करणे उपलब्ध न्यायालयीन नोंदींवरून समर्थित होत नाही. <ref name="FA92199717022025"/><ref name="FA92199710062025"/><ref name="FA92199722072025"/> मानपानाच्या वादांचा आर्थिक परिणाम मांडताना त्यामुळे ऐतिहासिक ग्रामव्यवस्थेतील धार्मिक व सामाजिक खर्च आणि विशिष्ट न्यायालयीन वादातील प्रत्यक्ष खर्च हे दोन स्वतंत्र विषय म्हणून पाहणे आवश्यक आहे. उपलब्ध स्रोतांमध्ये एखाद्या विशिष्ट मानपानाच्या वादासाठी झालेल्या खर्चाची विश्वसनीय रक्कम उपलब्ध नसल्यास तो खर्च “लक्षणीय” किंवा “लाखो रुपयांचा” होता, असे म्हणण्याऐवजी उपलब्ध पुराव्यांपुरतेच निष्कर्ष मांडणे अधिक योग्य ठरते. खडीकोळवणच्या प्रकरणातील उपलब्ध आदेशांमधून न्यायालयीन प्रक्रिया आणि तोडग्याचे प्रयत्न दिसतात; मात्र त्यातून प्रत्यक्ष आर्थिक खर्चाची रक्कम निश्चित होत नाही. <ref name="FA92199717022025"/><ref name="FA92199710062025"/><ref name="FA92199722072025"/> == मानपानाचे वाद आणि ग्रामविकासाचा प्रश्न == गावातील पारंपरिक मानपान, धार्मिक अधिकार किंवा उत्सवातील हक्कांवरून मतभेद निर्माण झाल्यास त्यांचा सामाजिक परिणाम संबंधित गावाच्या परिस्थितीनुसार वेगवेगळा असू शकतो. मात्र एखाद्या गावाचा विकास मानपानाच्या वादामुळेच थांबला, असा निष्कर्ष स्वतंत्र पुराव्याशिवाय काढता येत नाही. ग्रामपंचायत आणि ग्रामसभा या ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या संस्था आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास व पंचायत राज विभागानुसार, ग्रामपंचायतीच्या कार्यक्षेत्रात गावातील रस्ते, पिण्याचे पाणी, सांडपाण्याची व्यवस्था, पथदिवे, सार्वजनिक स्वच्छता, आरोग्य, शिक्षण, शेती व पशुधन विकास तसेच बाजार, जत्रा आणि उत्सवांची व्यवस्था यांचा समावेश होतो. ग्रामसभेला विकासखर्चास मान्यता देणे आणि ग्रामविकासाशी संबंधित ठराव करण्याची भूमिका आहे. <ref name="MaharashtraGramPanchayat">{{cite web |title=Grampanchayat |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/en/grampanchayat/ |publisher=Rural Development and Panchayat Raj Department, Government of Maharashtra |access-date=18 September 2026}}</ref> कोकणातील ग्रामपंचायत सदस्यांच्या सहभागाचा अभ्यास करणाऱ्या P. A. Sawant, R. P. Mahadik आणि M. B. Nikam यांच्या २०१३ च्या अभ्यासात रत्‍नागिरी आणि रायगड जिल्ह्यांतील २० ग्रामपंचायतींमधील ५८ महिला सदस्यांचा अभ्यास करण्यात आला. अभ्यासानुसार, बहुसंख्य महिला सदस्यांनी ग्रामविकासाच्या कार्यक्रमांमध्ये सहभाग घेतला होता आणि त्यानंतर धार्मिक व सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्येही त्यांचा सहभाग आढळला. अभ्यासात ग्रामपंचायत सदस्यांचा विकास कार्यक्रमांमधील सहभाग आणि धार्मिक-सांस्कृतिक कार्यक्रमांमधील सहभाग या दोन्ही बाबींची स्वतंत्र नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="SawantMahadikNikam2013">{{cite journal |last=Sawant |first=P. A. |author2=Mahadik, R. P. |author3=Nikam, M. B. |title=Participation of Woman Gram Panchayat Members in Village Development |journal=Indian Journal of Extension Education and Rural Development |volume=21 |year=2013 |pages=48–54}}</ref> या अभ्यासात ग्रामपंचायत सदस्यांचा रस्ते, पाणी, स्वच्छता, शाळा, पथदिवे आणि इतर ग्रामविकास कार्यक्रमांमधील सहभाग नोंदविण्यात आला आहे. त्याच अभ्यासात धार्मिक समारंभ, यात्रा आणि इतर सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्येही महिला सदस्यांचा सहभाग नोंदविला आहे. त्यामुळे ग्रामजीवनातील विकासविषयक आणि धार्मिक-सांस्कृतिक सहभाग हे व्यवहाराच्या पातळीवर एकमेकांपासून पूर्णपणे वेगळे नसल्याचे या विशिष्ट अभ्यासातून दिसते. <ref name="SawantMahadikNikam2013"/> ग्रामविकासासाठी उपलब्ध सामाजिक सहभागाचा उपयोग कोणत्या प्रकारे केला जातो, हा प्रश्न त्यामुळे महत्त्वाचा ठरतो. महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास विभागाच्या माहितीनुसार, ग्रामपंचायतीच्या कार्यक्षेत्रात मूलभूत सुविधा आणि सार्वजनिक सेवांशी संबंधित विविध कामांचा समावेश आहे. त्यामुळे ग्रामविकासाच्या प्रश्नांचा विचार करताना ग्रामपंचायत, ग्रामसभा आणि ग्रामस्थांचा सहभाग यांना स्वतंत्र महत्त्व प्राप्त होते. <ref name="MaharashtraGramPanchayat"/> मात्र या संदर्भाचा अर्थ असा नाही की कोकणातील ग्रामविकासातील अडचणी मानपानाच्या वादांमुळे निर्माण झाल्या आहेत. उपलब्ध स्रोतांवरून मानपानाच्या वादांचा संपूर्ण कोकणातील ग्रामविकासावर थेट आणि समान परिणाम झाला आहे, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढता येत नाही. एखाद्या विशिष्ट गावात असा परिणाम झाला आहे का, हे ठरविण्यासाठी त्या गावातील वाद, त्याचा कालावधी, स्थानिक संस्थांचे कामकाज आणि विकासकामांवरील प्रत्यक्ष परिणाम यांचे स्वतंत्र पुरावे तपासणे आवश्यक आहे. == ग्रामस्थांच्या संसाधनांचा पर्यायी उपयोग == ग्रामविकासासाठी उपलब्ध आर्थिक साधने, लोकसहभाग आणि मनुष्यबळ यांचा नियोजनबद्ध वापर करणे महत्त्वाचे आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास आणि पंचायत राज विभागानुसार, ग्रामपंचायतीच्या कार्यक्षेत्रात रस्ते, पिण्याचे पाणी, सांडपाणी व्यवस्था, दिवाबत्ती, सार्वजनिक स्वच्छता, आरोग्य, शिक्षण तसेच शेती आणि पशुधन विकासासारख्या बाबींचा समावेश होतो. त्यामुळे गावाच्या सामूहिक संसाधनांच्या वापराबाबत मूलभूत सार्वजनिक सुविधांना महत्त्वाचे स्थान आहे. <ref name="MaharashtraGramPanchayat"/> ग्रामपंचायतीच्या आर्थिक साधनांमध्ये स्थानिक उत्पन्नाबरोबरच शासनाकडून मिळणारे निधी आणि अनुदाने यांचा समावेश होतो. ग्रामपंचायतीच्या आर्थिक नियोजनात अंदाजपत्रक आणि ग्रामसभेची भूमिका असल्याने विकासासाठी उपलब्ध निधीचा वापर वैधानिक प्रक्रियेतून केला जातो. त्यामुळे गावाच्या सामूहिक आर्थिक संसाधनांचा वापर हा ग्रामपंचायत आणि ग्रामसभेच्या संस्थात्मक चौकटीशी संबंधित आहे. <ref name="MaharashtraGramPanchayat"/> ग्रामीण विकासाच्या आधुनिक गरजांमध्ये डिजिटल सेवा आणि नागरिकांना सुलभ शासकीय सेवा उपलब्ध करून देण्यालाही स्थान मिळाले आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ‘मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायत राज अभियान (२०२५–२६)’मध्ये ग्रामपंचायतीच्या संकेतस्थळावर माहिती प्रसिद्ध करणे, आपले सरकार सेवा केंद्रांमार्फत शासकीय सेवा उपलब्ध करून देणे आणि नागरिकांच्या तक्रारींचे निराकरण करणे यांचा समावेश आहे. या अभियानात आरोग्य, शिक्षण, उपजीविका, सामाजिक न्याय, पाणी, स्वच्छता आणि ग्रामपंचायत पातळीवरील संस्थात्मक सुविधा यांनाही महत्त्व देण्यात आले आहे. <ref name="SamruddhaPanchayatRaj2025">{{cite web |title=Chief Minister Samruddha Panchayat Raj Campaign (2025–26) |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/en/scheme/chief-minister-samruddha-panchayat-raj-abhiyan/ |publisher=Rural Development and Panchayat Raj Department, Government of Maharashtra |date=6 August 2025 |access-date=18 September 2026}}</ref> या अभियानात लोकसहभाग आणि स्वेच्छा श्रमदानालाही स्थान देण्यात आले आहे. अभियानाच्या घटकांमध्ये सार्वजनिक सहभागातून ग्रामपंचायतीच्या विकासाला चालना देणे आणि रस्ते दुरुस्तीसारख्या कामांसाठी श्रमदानाचा उपयोग करणे यांचा समावेश आहे. त्यामुळे ग्रामस्थांचे सामूहिक श्रम आणि सहभाग हे गावाच्या विकासासाठी वापरता येणारे सामाजिक संसाधन म्हणून अधिकृत ग्रामविकासाच्या चौकटीत मान्य केलेले दिसतात. <ref name="SamruddhaPanchayatRaj2025"/> मानपानाच्या परंपरेशी संबंधित खर्च किंवा सामुदायिक श्रम यांचा विचार करताना मात्र एखादी परंपरा बंद करावी किंवा तिच्यासाठीचा खर्च विकासकामांकडे वळवावा, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष उपलब्ध स्रोतांवरून काढता येत नाही. त्याऐवजी संबंधित गावातील परंपरा, ग्रामस्थांची स्वेच्छा, उपलब्ध आर्थिक साधने आणि ग्रामपंचायत–ग्रामसभा यांची वैधानिक प्रक्रिया यांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक ठरते. उपलब्ध संसाधनांचा उपयोग कोणत्या सार्वजनिक गरजांसाठी करायचा, हा निर्णय संबंधित स्थानिक संस्थांच्या कायदेशीर आणि लोकशाही प्रक्रियेतून होणे अपेक्षित आहे. <ref name="MaharashtraGramPanchayat"/> अशा प्रकारे ग्रामस्थांच्या संसाधनांचा पर्यायी उपयोग हा केवळ आर्थिक खर्चाचा प्रश्न नसून लोकसहभाग, श्रमदान, सार्वजनिक सुविधा आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या नियोजनाशी संबंधित विषय आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या २०२५–२६ च्या अभियानातही लोकसहभाग, श्रमदान, रस्ते, पाणी, स्वच्छता, शिक्षण, आरोग्य आणि उपजीविका या बाबींना एकत्रित ग्रामविकासाच्या चौकटीत स्थान देण्यात आले आहे. <ref name="SamruddhaPanchayatRaj2025"/> == युवक, महिला आणि स्थानिक विकास == ग्रामविकासामध्ये युवक आणि महिलांचा सहभाग हा कौशल्यविकास, रोजगार, उपजीविका आणि स्थानिक विकासाशी संबंधित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ‘मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायत राज अभियान (२०२५–२६)’मध्ये युवकांसाठी कौशल्य प्रशिक्षण व रोजगार, महिला बचत गटांचा सक्रिय सहभाग, महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी ‘लखपती दीदी’ संकल्पना आणि शेती गटांच्या माध्यमातून उत्पादकता वाढविणे यांना स्थान देण्यात आले आहे. <ref name="SamruddhaPanchayatRaj2025"/> महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानाच्या माहितीनुसार, ग्रामीण महिलांना स्वयं-सहाय्यता गटांमध्ये संघटित करून बचत, कौशल्यविकास, व्यवसायविकास आणि आर्थिक साक्षरतेशी संबंधित उपक्रम राबविले जातात. स्वयं-सहाय्यता गटांना व्यवसाय आणि उपजीविकेसाठी सामुदायिक गुंतवणूक निधी तसेच बँक कर्जाच्या माध्यमातून आर्थिक सहाय्य उपलब्ध करून देण्याची व्यवस्था आहे. <ref name="UMEDFAQ">{{cite web |title=Frequently Asked Questions — Maharashtra State Rural Livelihoods Mission |url=https://umed.in/faqs_en.php |publisher=Maharashtra State Rural Livelihoods Mission, Government of Maharashtra |access-date=18 September 2026}}</ref> ‘उमेद’ अभियानाच्या आर्थिक समावेशनविषयक माहितीनुसार, स्वयं-सहाय्यता गटांच्या माध्यमातून ग्रामीण महिलांच्या उपजीविका विकासासाठी फिरता निधी, सामुदायिक गुंतवणूक निधी आणि वैयक्तिक व्यवसायासाठी कर्जाच्या सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जातात. त्यात कृषी आणि बिगरशेती व्यवसायांना प्रोत्साहन, उत्पादक गटांची निर्मिती आणि महिलांच्या उद्योगांना आर्थिक सहाय्य यांचा उल्लेख आहे. <ref name="UMEDFinancialInclusion">{{cite web |title=Financial Inclusion |url=https://www.umed.in/financial_inclusion_en.php |publisher=Maharashtra State Rural Livelihoods Mission, Government of Maharashtra |access-date=18 September 2026}}</ref> युवकांच्या बाबतीत कौशल्यविकास, रोजगार आणि क्रीडा या क्षेत्रांना स्थानिक विकासाशी जोडण्याचे प्रयत्नही दिसतात. महाराष्ट्र शासनाच्या ‘मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायत राज अभियान (२०२५–२६)’मध्ये युवकांसाठी कौशल्य प्रशिक्षण व रोजगाराचा उल्लेख आहे. क्रीडा सुविधांच्या विकासासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या क्रीडा विभागाच्या योजनांमध्ये क्रीडांगणे आणि संबंधित क्रीडा सुविधांच्या निर्मिती, नूतनीकरण आणि वापराला स्थान देण्यात आले आहे. <ref name="SamruddhaPanchayatRaj2025"/><ref name="KheloIndiaMaharashtra">{{cite web |title=Khelo India – Creation, Renovation and Use of Sports Facilities |url=https://mahasports.maharashtra.gov.in/en/scheme/khelo-india-creation-renovation-and-use-of-sports-facilities-sports-schemes/ |publisher=Sports Department, Government of Maharashtra |access-date=18 September 2026}}</ref> मानपानाच्या परंपरेचा आणि युवक-महिला विकासाचा संबंध विचारात घेताना स्थानिक परंपरा, ग्रामस्थांची संमती आणि ग्रामपंचायत व ग्रामसभेची वैधानिक प्रक्रिया यांचा विचार करणे आवश्यक ठरते. उपलब्ध स्रोत युवक आणि महिलांच्या कौशल्यविकास, उपजीविका, रोजगार, स्वयं-सहाय्यता गट आणि क्रीडा यांसाठी विविध संस्थात्मक मार्ग उपलब्ध असल्याचे दाखवतात; मात्र मानपानाशी संबंधित खर्च किंवा सामुदायिक श्रम या संसाधनांना या विकास उपक्रमांकडे वळविल्याने प्रत्यक्ष परिणाम झाला आहे, असा निष्कर्ष उपलब्ध स्रोतांवरून काढता येत नाही. <ref name="SamruddhaPanchayatRaj2025"/><ref name="UMEDFAQ"/><ref name="UMEDFinancialInclusion"/> == सामाजिक एकोपा आणि गावाचे भविष्य == कोकणातील शिमगा हा धार्मिक विधींबरोबरच सामाजिक आणि सामुदायिक सहभागाशी जोडलेला उत्सव आहे. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, कोकणातील शिमगा हा केवळ धार्मिक सण नसून सामाजिक एकोपा आणि सामुदायिकतेला प्रोत्साहन देणारा उत्सव आहे. या काळात लोक एकत्र येतात, पारंपरिक विधी, लोकगीते, नृत्य, पालखी मिरवणुका आणि सामुदायिक कार्यक्रमांत सहभागी होतात. कुटुंबे आणि मित्र एकत्र येणे, परस्पर भेटीगाठी होणे आणि सामूहिक कार्यक्रमांत सहभाग घेणे यांनाही शिमग्याच्या परंपरेत स्थान असल्याचे महाराष्ट्र पर्यटन विभागाने नमूद केले आहे. <ref name="ShimgaTourism2026">{{cite web |title=शिमगा |url=https://maharashtratourism.gov.in/mr/festivals/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE/ |publisher=महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, महाराष्ट्र शासन |access-date=18 September 2026}}</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील शिमगोत्सवावरील १२ मार्च २०२५ रोजीच्या वृत्तांतात शिमगा हा गावकऱ्यांची एकजूट, परंपरा आणि भक्तीभावाशी संबंधित उत्सव असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. या वृत्तांतानुसार, गावाबाहेर नोकरी किंवा व्यवसायासाठी गेलेले लोक सणाच्या काळात गावाकडे परत येतात आणि शिमगोत्सवाच्या निमित्ताने गावातील सामाजिक व सांस्कृतिक सहभाग वाढतो. त्यामुळे शिमगा हा केवळ धार्मिक विधींचा कार्यक्रम न राहता गावाशी संबंधित सामाजिक आणि सांस्कृतिक संबंध व्यक्त करणारा प्रसंग म्हणूनही पाहता येतो. <ref name="RatnagiriCulturalUnity2025">{{cite web |title=रत्नागिरी ः धार्मिक परंपरेसह सांस्कृतिक एकोपा |url=https://www.esakal.com/kokan/todays-latest-marathi-news-kop25c71739-txt-ratnagiri-today-20250312111957 |work=ई-सकाळ |date=12 March 2025 |access-date=18 September 2026}}</ref> मानपानाची संकल्पना अशा धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांच्या संदर्भात आढळू शकते. रत्‍नागिरीतील ग्रामदैवत श्री देव भैरी-जुगाईच्या २०२६ सालच्या शिमगोत्सवाच्या वृत्तांतात देवस्थानचे ट्रस्टी, मानकरी, गावकरी-ग्रामस्थ, गुरव मंडळी आणि उत्सव समिती यांच्या सहकार्याने उत्सव पारंपरिक पद्धतीने पार पडल्याचे नमूद आहे. या विशिष्ट उदाहरणात मानकरी आणि इतर संबंधित घटकांचा सहभाग उत्सवाच्या आयोजनाशी जोडलेला दिसतो. मात्र, या एका उदाहरणावरून संपूर्ण कोकणातील मानपानाची एकसारखी व्यवस्था असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही. <ref name="Bhairi2026">{{cite web |title=ग्रामदैवत श्री देव भैरी-जुगाईचा शिमगोत्सव उत्साहात |url=https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop26d83029-txt-ratnagiri-today-20260312104546 |work=ई-सकाळ |date=12 March 2026 |access-date=18 September 2026}}</ref> मानपानाशी संबंधित पारंपरिक अधिकारांवर मतभेद निर्माण झाल्यास त्यांचा परिणाम उत्सवाच्या आयोजनावर होऊ शकतो. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील १२ मार्च २०२५ च्या वृत्तांतानुसार, शिमगोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यातील १९ गावांतील वाद सामंजस्याने मिटविण्यात आले होते; त्याच वेळी केळवडे आणि नागावे या दोन गावांमध्ये मानपानाशी संबंधित पारंपरिक वादाच्या पार्श्वभूमीवर जमावबंदी आदेश लागू करण्यात आल्याचेही वृत्तात नमूद आहे. या घटनेत स्थानिक प्रशासन आणि पोलिसांच्या माध्यमातून वाद हाताळण्याचा प्रयत्न झाल्याचे दिसते. <ref name="ShimgaDisputes2025">{{cite web |title=१९ गावातील वाद सामंजस्याने मिटले |url=https://www.esakal.com/kokan/todays-latest-marathi-news-kop25c71858-txt-ratnagiri-20250312024507 |work=ई-सकाळ |date=12 March 2025 |access-date=18 September 2026}}</ref> मानपानाशी संबंधित वाद काही ठिकाणी अधिक तीव्र स्वरूप धारण करू शकतात, याचे उदाहरण रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील राजापूर तालुक्यातील डोंगर गावाच्या २०२२ मधील शिमगोत्सवातील घटनेत आढळते. वृत्तानुसार, शिमगोत्सवातील मानपानावरून दोन गटांमध्ये मागील काही वर्षांपासून वाद होता आणि उत्सवाच्या वेळी पालखी नेण्यावरून पुन्हा वाद निर्माण झाला. त्यानंतर दोन्ही गटांकडून परस्परविरोधी तक्रारी दाखल झाल्या आणि गावातील कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी जमावबंदी आदेश लागू करण्यात आला. या वृत्तात शिमगोत्सवाच्या अधिकारांबाबत न्यायालयीन दावा दाखल झाल्याचाही उल्लेख आहे. <ref name="DongarShimgaDispute2022">{{cite web |title=राजापूर: शिमगोत्सवात दोन गटात वाद; डोंगर गावात जमावबंदी आदेश जारी |url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/ratnagiri/in-the-mountain-village-of-ratnagiri-after-a-dispute-between-two-groups-during-the-shimgotsava-a-curfew-was-imposed-in-the-village/amp_articleshow/90341231.cms |work=महाराष्ट्र टाइम्स |date=21 March 2022 |access-date=18 September 2026}}</ref> या उदाहरणांवरून मानपानाच्या परंपरेचे सामाजिक स्वरूप एकसंध नसल्याचे दिसते. एका बाजूला शिमग्यासारख्या उत्सवांमध्ये सामुदायिक सहभाग, गावकऱ्यांची एकजूट आणि सांस्कृतिक संबंध यांना महत्त्व मिळते; दुसऱ्या बाजूला पारंपरिक मानपान किंवा उत्सवातील अधिकारांवरून काही ठिकाणी वादही निर्माण झालेले आढळतात. त्यामुळे मानपानाला केवळ सामाजिक एकोप्याचे साधन किंवा केवळ संघर्षाचे कारण अशा एका चौकटीत पाहण्याऐवजी, स्थानिक परिस्थितीनुसार त्याचे वेगवेगळे सामाजिक परिणाम समजून घेणे आवश्यक ठरते. <ref name="ShimgaTourism2026"/><ref name="RatnagiriCulturalUnity2025"/><ref name="ShimgaDisputes2025"/><ref name="DongarShimgaDispute2022"/> गावाच्या भविष्यासंदर्भात या परंपरांचा विचार करताना सामाजिक संबंध, सांस्कृतिक सातत्य आणि स्थानिक मतभेद या तिन्ही बाबी लक्षात घेणे आवश्यक आहे. शिमग्यासारख्या उत्सवांमधून सामुदायिक सहभागाचे स्वरूप दिसते, तर मानपानाशी संबंधित काही प्रकरणांमध्ये मतभेद सोडविण्यासाठी सामंजस्याचे प्रयत्न झाल्याचेही उपलब्ध वृत्तांत दाखवतात. त्यामुळे परंपरेचे सांस्कृतिक स्वरूप जपत स्थानिक मतभेद संवाद आणि सामंजस्याच्या माध्यमातून हाताळणे, हा प्रश्न संबंधित गावाच्या परिस्थितीच्या संदर्भात पाहणे अधिक योग्य ठरते. उपलब्ध उदाहरणांवरून मात्र संपूर्ण कोकणातील गावांच्या भवितव्यावर मानपानाचा एकसमान परिणाम झाला आहे, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढता येत नाही. <ref name="ShimgaDisputes2025"/><ref name="ShimgaTourism2026"/> == मानपान, स्थलांतर आणि ओस पडणारी गावे == कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेत गेल्या काही दशकांत लोकसंख्येतील बदल आणि स्थलांतरामुळे परिवर्तन झाले आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या २०११ च्या जिल्हा जनगणना पुस्तिकेतील आकडेवारीनुसार, जिल्ह्याची एकूण लोकसंख्या १६,१५,०६९ होती. त्यापैकी १३,५१,३४६ व्यक्ती म्हणजे सुमारे ८३.७ टक्के लोकसंख्या ग्रामीण भागात, तर २,६३,७२३ व्यक्ती म्हणजे सुमारे १६.३ टक्के लोकसंख्या शहरी भागात होती. २००१ मध्ये ग्रामीण लोकसंख्या १५,०४,५६८ म्हणजे एकूण लोकसंख्येच्या सुमारे ८८.७ टक्के होती, तर शहरी लोकसंख्या १,९२,२०९ होती. २०११ पर्यंत ग्रामीण लोकसंख्येचा वाटा ८३.७ टक्क्यांवर आला आणि शहरी लोकसंख्येचा वाटा १६.३ टक्क्यांवर पोहोचला. <ref name="RatnagiriDCHB2011">{{cite web |title=District Census Handbook, Ratnagiri — 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/824 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India; Directorate of Census Operations, Maharashtra |year=2014 |access-date=18 September 2026}}</ref> या आकडेवारीवरून २००१ ते २०११ या कालावधीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यात ग्रामीण लोकसंख्येचा एकूण संख्यात्मक आकडा आणि एकूण लोकसंख्येतील तिचा वाटा कमी झाल्याचे, तर शहरी लोकसंख्येत वाढ झाल्याचे दिसते. मात्र, या बदलाचा अर्थ ग्रामीण भागातील लोकसंख्या घटण्याचे एकमेव कारण स्थलांतर होते, असा निष्कर्ष केवळ ग्रामीण-शहरी लोकसंख्येच्या आकडेवारीवरून काढता येत नाही. लोकसंख्येतील बदल समजून घेण्यासाठी जन्म-मृत्यू, स्थलांतर, ग्रामीण-शहरी वर्गीकरण आणि इतर लोकसंख्याशास्त्रीय घटकांचा स्वतंत्र विचार आवश्यक आहे. <ref name="RatnagiriDCHB2011"/> स्थलांतराच्या स्वरूपाचा स्वतंत्र अभ्यास करण्यासाठी भारताच्या जनगणना २०११ मध्ये विविध स्थलांतरविषयक तक्ते प्रसिद्ध करण्यात आले आहेत. महाराष्ट्रासाठीच्या D-02 तक्त्यात स्थलांतरित व्यक्तींचे शेवटचे वास्तव्याचे ठिकाण, लिंग आणि सध्याच्या ठिकाणी वास्तव्याचा कालावधी यांची माहिती दिली आहे. या तक्त्यात रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग हे स्वतंत्र जिल्हे म्हणून समाविष्ट आहेत. त्यामुळे कोकणातील स्थलांतराचा अभ्यास करताना ग्रामीण-शहरी लोकसंख्येतील बदलाबरोबरच स्थलांतरितांच्या पूर्वीच्या वास्तव्याचे ठिकाण आणि वास्तव्याचा कालावधी यांचाही विचार करता येतो. <ref name="MigrationD02">{{cite web |title=D-02: Migrants classified by place of last residence, sex and duration of residence in place of enumeration, Maharashtra — 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10764 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |year=2011 |access-date=18 September 2026}}</ref> स्थलांतराची कारणे समजून घेण्यासाठी D-05 हा स्वतंत्र जनगणना तक्ता उपलब्ध आहे. या तक्त्यात स्थलांतरितांचे शेवटचे वास्तव्याचे ठिकाण, वय, लिंग, स्थलांतराचे कारण आणि सध्याच्या ठिकाणी वास्तव्याचा कालावधी यांची माहिती दिली आहे. महाराष्ट्रातील या तक्त्यात रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचाही स्वतंत्र समावेश आहे. त्यामुळे रोजगार, शिक्षण, विवाह, कुटुंबीय कारणे किंवा इतर कारणांशी संबंधित स्थलांतराचा अभ्यास करताना केवळ लोकसंख्येतील घट न पाहता स्थलांतराच्या कारणांची अधिकृत आकडेवारी तपासणे आवश्यक ठरते. <ref name="MigrationD05">{{cite web |title=D-05: Migrants by place of last residence, age, sex, reason for migration and duration of residence, Maharashtra — 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11051 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |year=2011 |access-date=18 September 2026}}</ref> एखादे गाव ‘ओस पडत आहे’ किंवा ‘ओस पडले आहे’ असे म्हणण्यासाठी जिल्हास्तरीय आकडेवारी पुरेशी ठरत नाही. भारताच्या जनगणना २०११ मधील Basic Population Figures मध्ये राज्य, जिल्हा, उपजिल्हा आणि गाव या स्तरांवरील लोकसंख्येची माहिती उपलब्ध आहे. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट गावातील लोकसंख्या घटल्याचा दावा करायचा असल्यास त्या गावाची स्वतंत्र जनगणना आकडेवारी तपासणे आवश्यक आहे. शक्य असल्यास दोन किंवा अधिक जनगणना कालखंडांतील गावनिहाय लोकसंख्येची तुलना केल्याने लोकसंख्येतील बदल अधिक स्पष्टपणे मांडता येतो. <ref name="VillagePopulation2011">{{cite web |title=Basic Population Figures of India/State/District/Sub-District/Village — 2011 |url=https://www.censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42559 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |year=2011 |access-date=18 September 2026}}</ref> मानपानाच्या परंपरेचा स्थलांतराशी किंवा गावांच्या लोकसंख्येतील घटेशी संबंध जोडताना विशेष सावधगिरी आवश्यक आहे. उपलब्ध जनगणना तक्ते ग्रामीण-शहरी लोकसंख्येतील बदल आणि स्थलांतराचे स्वरूप अभ्यासण्यासाठी आधार देतात; परंतु मानपानाच्या परंपरेमुळे किंवा मानपानाशी संबंधित वादांमुळे लोकांनी गाव सोडले, असा निष्कर्ष या तक्त्यांमधून थेट निघत नाही. स्थलांतराच्या कारणांची स्वतंत्र वर्गवारी उपलब्ध असल्यामुळे अशा कारण-परिणामाच्या दाव्यासाठी संबंधित गाव किंवा प्रदेशाची स्वतंत्र पुराव्याधारित माहिती आवश्यक आहे. <ref name="MigrationD05"/> त्यामुळे कोकणातील मानपान आणि गावांचे भविष्य यांचा संबंध थेट कारण-परिणामाच्या स्वरूपात मांडण्याऐवजी सामाजिक परिवर्तनाच्या व्यापक संदर्भात पाहणे अधिक योग्य ठरते. रत्‍नागिरी जिल्ह्यात २००१ ते २०११ या कालावधीत ग्रामीण लोकसंख्येचा वाटा कमी झाला आणि शहरी लोकसंख्येचा वाटा वाढला, ही बाब जनगणना आकडेवारीतून दिसते. त्याचबरोबर स्थलांतराचा अभ्यास करण्यासाठी जनगणनेत स्वतंत्र तक्ते आणि स्थलांतराच्या कारणांची वर्गवारी उपलब्ध आहे. मात्र, या अधिकृत आकडेवारीच्या आधारे मानपानाची परंपरा किंवा तिच्याशी संबंधित वाद हे ग्रामीण लोकसंख्या घटण्याचे कारण होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. अशा निष्कर्षासाठी गावनिहाय, कालानुक्रमिक आणि कारणाधारित स्वतंत्र पुरावे आवश्यक आहेत. <ref name="RatnagiriDCHB2011"/><ref name="MigrationD02"/><ref name="MigrationD05"/> == आधुनिक काळातील मानपान == शिक्षण, शहरीकरण, रोजगार आणि स्थलांतर यांसारख्या प्रक्रियांमुळे कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेत बदल झाले आहेत. रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या २०११ च्या जनगणना आकडेवारीनुसार, ग्रामीण लोकसंख्येचा वाटा २००१ मधील ८८.७ टक्क्यांवरून २०११ मध्ये ८३.७ टक्क्यांवर आला, तर शहरी लोकसंख्येचा वाटा ११.३ टक्क्यांवरून १६.३ टक्क्यांवर वाढला. या आकडेवारीत ग्रामीण आणि शहरी लोकसंख्येतील बदल दिसून येतो; मात्र या बदलाचा मानपानाच्या विशिष्ट प्रथांवर झालेला परिणाम जनगणनेत स्वतंत्रपणे नोंदविलेला नाही. <ref name="RatnagiriDCHB2011"/> स्थलांतर हा ग्रामीण समाजातील बदलांचा अभ्यास करण्यासाठी महत्त्वाचा लोकसंख्याशास्त्रीय घटक आहे. जनगणना २०११ मध्ये महाराष्ट्रासाठी स्थलांतरित व्यक्तींचे शेवटचे वास्तव्याचे ठिकाण, स्थलांतराचे कारण, वय, लिंग आणि वास्तव्याचा कालावधी यांची स्वतंत्र माहिती उपलब्ध आहे. रोजगार किंवा कामासाठी झालेल्या स्थलांतरासाठीही स्वतंत्र तक्ते उपलब्ध आहेत. या तक्त्यांमध्ये रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग यांसारख्या कोकणातील जिल्ह्यांचा समावेश आहे. त्यामुळे कोकणातील ग्रामीण समाजातील बदलांचा अभ्यास करताना स्थलांतराची कारणे आणि त्याचे स्वरूप यांचा स्वतंत्रपणे विचार करता येतो. <ref name="MigrationD05"/><ref name="MigrationD07">{{cite web |title=D-07: Migrants by place of last residence with duration 0–9 years reporting work/employment as reason for migration by age, sex and educational level, Maharashtra — 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11123 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |year=2011 |access-date=18 September 2026}}</ref> मुंबई आणि पुणे या शहरी समूहांचाही कोकणातील स्थलांतराच्या अभ्यासात स्वतंत्रपणे विचार करता येतो. जनगणना २०११ च्या D-03 UA तक्त्यात Greater Mumbai Urban Agglomeration आणि Pune Urban Agglomeration यांचा समावेश असून, स्थलांतरित व्यक्तींचे शेवटचे वास्तव्याचे ठिकाण, वास्तव्याचा कालावधी आणि स्थलांतराची कारणे यांची माहिती दिली आहे. त्यामुळे कोकणातील स्थलांतरितांच्या मुंबई किंवा पुणे या शहरी समूहांशी असलेल्या स्थलांतरसंबंधांचा अभ्यास करण्यासाठी अधिकृत जनगणना स्रोत उपलब्ध आहे. मात्र या तक्त्याच्या आधारे कोकणातील प्रत्येक गावातून मुख्यतः मुंबई किंवा पुण्याकडेच स्थलांतर झाले, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढता येत नाही. <ref name="MigrationD03UA">{{cite web |title=D-03 UA: Migrants from urban agglomerations by place of last residence, duration of residence and reasons for migration, Maharashtra — 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10983 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |year=2011 |access-date=18 September 2026}}</ref> शिक्षण आणि रोजगाराच्या बदलत्या संधींच्या संदर्भातही स्थलांतराचा स्वतंत्र अभ्यास करता येतो. जनगणना २०११ च्या D-07 तक्त्यात काम किंवा रोजगार हे स्थलांतराचे कारण सांगणाऱ्या स्थलांतरित व्यक्तींचे वय, लिंग आणि शैक्षणिक पातळी यांची माहिती उपलब्ध आहे. त्यामुळे रोजगाराशी संबंधित स्थलांतर आणि शैक्षणिक पातळी यांचा लोकसंख्याशास्त्रीय अभ्यास करता येतो. मात्र या जनगणना तक्त्यात मानपानाच्या प्रथा, पारंपरिक सामाजिक भूमिका किंवा उत्सवांतील सहभाग यांमध्ये झालेल्या बदलांची माहिती नोंदविलेली नाही. त्यामुळे अशा बदलांचा अभ्यास करण्यासाठी स्वतंत्र स्थानिक किंवा क्षेत्रीय संशोधनाची आवश्यकता आहे. <ref name="MigrationD07"/> आधुनिक काळातील मानपानाचा अभ्यास करताना ग्रामीण समाजातील लोकसंख्यात्मक बदल आणि पारंपरिक सामाजिक-सांस्कृतिक प्रथा यांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक ठरते. जनगणना २०११ मध्ये गावपातळीवर लोकसंख्या आणि इतर लोकसंख्याशास्त्रीय माहिती उपलब्ध असल्यामुळे विशिष्ट गावातील लोकसंख्येतील बदलांचा स्वतंत्र अभ्यास करता येतो. त्याचप्रमाणे स्थलांतरविषयक तक्त्यांमधून स्थलांतराचे कारण, पूर्वीचे वास्तव्य, कालावधी, वय, लिंग आणि काही बाबतींत शैक्षणिक पातळी यांची माहिती मिळते. मात्र या आकडेवारीवरून विशिष्ट गावातील मानपानाच्या प्रथांमध्ये नेमका कोणता बदल झाला, हे थेट निश्चित करता येत नाही. <ref name="VillagePopulation2011"/><ref name="MigrationD05"/><ref name="MigrationD07"/> कोकणातील काही गावांमध्ये पारंपरिक मानकरी व्यवस्था किंवा उत्सवांतील मान आजही आचरणात असल्याची स्थानिक वृत्ते उपलब्ध आहेत. रत्‍नागिरीतील श्री देव भैरी-जुगाईच्या २०२६ मधील शिमगोत्सवाच्या वृत्तांतात देवस्थानचे ट्रस्टी, मानकरी, गावकरी-ग्रामस्थ, गुरव मंडळी आणि उत्सव समिती यांच्या सहकार्याने उत्सव पारंपरिक पद्धतीने पार पडल्याचे नमूद आहे. या विशिष्ट उदाहरणावरून आधुनिक काळातही काही ठिकाणी मानकरी आणि पारंपरिक उत्सवपद्धतींचे आचरण सुरू असल्याचे दिसते; मात्र या एका उदाहरणावरून संपूर्ण कोकणातील मानपानाची स्थिती समान असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही. <ref name="Bhairi2026"/> त्यामुळे आधुनिक काळातील मानपान समजून घेताना परंपरा, लोकसंख्यात्मक बदल, स्थलांतर, शिक्षण, रोजगार आणि शहरीकरण या सर्व घटकांचा स्वतंत्र पुराव्यांच्या आधारे विचार करणे आवश्यक आहे. उपलब्ध जनगणना आकडेवारी ग्रामीण-शहरी लोकसंख्येतील बदल आणि स्थलांतराचे विविध पैलू स्पष्ट करते, तर स्थानिक वृत्तांतांमधून काही ठिकाणी पारंपरिक मानकरी व्यवस्था आणि उत्सवपद्धतींचे आचरण अद्याप दिसून येते. मात्र या दोन्ही प्रकारच्या स्रोतांच्या आधारे संपूर्ण कोकणातील मानपानाची परंपरा संपली आहे किंवा तिचे स्वरूप सर्वत्र बदलले आहे, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढता येत नाही. <ref name="RatnagiriDCHB2011"/><ref name="MigrationD05"/><ref name="Bhairi2026"/> == परंपरा आणि परिवर्तन == परंपरा ही बदलत्या सामाजिक परिस्थितीशी संबंधित राहणारी सांस्कृतिक प्रक्रिया आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ‘महाराष्ट्र : भूमी आणि लोक’ या गॅझेटियरमध्ये स्वातंत्र्यानंतर लोकांच्या सामाजिक आणि राजकीय जाणीवेत झालेल्या बदलांमुळे पारंपरिक सांस्कृतिक श्रेष्ठत्वाच्या कल्पनांना आव्हान निर्माण झाल्याचे नमूद केले आहे. त्याच विवेचनात दूरदर्शन, दूरध्वनी, संगणक आणि उपग्रह यांसारख्या आधुनिक संप्रेषण माध्यमांच्या वाढत्या वापरामुळे एका प्रदेशातील लोकांचा दुसऱ्या प्रदेशाशी असलेला संपर्क वाढत असून भौगोलिक अडथळे कमी होत असल्याचे नमूद केले आहे. त्याचबरोबर स्थानिक वैशिष्ट्यपूर्ण सांस्कृतिक परंपरांचे जतन करून त्यांना मुख्य प्रवाहातील सांस्कृतिक परंपरांशी जोडण्याचे प्रयत्न होत असल्याचेही गॅझेटियरमध्ये नमूद आहे. <ref name="KonkanCulture"/> कोकणाच्या उपप्रादेशिक संस्कृतीचा विचार करताना स्थानिक सांस्कृतिक वैशिष्ट्ये आणि व्यापक महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक प्रवाहातील संबंध लक्षात घेणे आवश्यक ठरते. महाराष्ट्र गॅझेटियरमध्ये महाराष्ट्रातील विविध उपप्रादेशिक संस्कृतींच्या परस्पर संबंधातून राज्याची व्यापक सांस्कृतिक रचना विकसित झाल्याचे नमूद केले आहे. तसेच स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे वैशिष्ट्य जपण्याबरोबरच त्यांना मुख्य प्रवाहातील सांस्कृतिक परंपरांशी जोडण्याच्या प्रक्रियेचा उल्लेख करण्यात आला आहे. त्यामुळे परंपरेचे जतन आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परिवर्तन या प्रक्रिया परस्परविरोधी असतीलच असे नाही. <ref name="KonkanCulture"/> मानपानाच्या संदर्भात या बदलांचा विचार करताना स्थानिक परंपरा आणि बदलती सामाजिक परिस्थिती यांचा स्वतंत्रपणे अभ्यास करणे आवश्यक आहे. एखाद्या गावातील मानकरी, धार्मिक भूमिका किंवा उत्सवातील पारंपरिक मान यांचे स्वरूप कालानुसार बदलले आहे, असा निष्कर्ष काढण्यासाठी त्या गावाशी संबंधित ऐतिहासिक नोंदी किंवा क्षेत्रीय अभ्यास आवश्यक आहे. उपलब्ध गॅझेटियरमधून महाराष्ट्रातील उपप्रादेशिक सांस्कृतिक परंपरांच्या जतनाबरोबरच त्यांच्यात व्यापक सांस्कृतिक प्रवाहाशी संबंध निर्माण होत असल्याचे दिसते; मात्र त्यावरून कोकणातील प्रत्येक गावातील मानपानाच्या प्रथांमध्ये नेमके कोणते बदल झाले आहेत, हे निश्चित करता येत नाही. <ref name="KonkanCulture"/> आधुनिक संप्रेषण साधनांच्या वाढत्या वापरामुळे सामाजिक संपर्काचे स्वरूप बदलत असल्याचे महाराष्ट्र गॅझेटियरमध्ये नमूद आहे. दूरदर्शन, दूरध्वनी, संगणक आणि उपग्रह यांसारख्या माध्यमांमुळे विविध प्रदेशांमधील भौगोलिक अंतरांपलीकडील संवाद वाढत असल्याचे त्यात म्हटले आहे. त्याच वेळी स्थानिक सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांचे जतन करण्याचे प्रयत्नही सुरू असल्याचे गॅझेटियरमध्ये नमूद केले आहे. त्यामुळे आधुनिक संप्रेषण आणि सांस्कृतिक परंपरा यांचा संबंध केवळ परंपरेच्या ऱ्हासाच्या स्वरूपात मांडता येत नाही; आधुनिक साधने सांस्कृतिक परंपरांच्या प्रसारासाठीही वापरली जाऊ शकतात, हा त्यातून निघणारा व्यापक संदर्भ आहे. <ref name="KonkanCulture"/> परंपरा आणि परिवर्तन यांचा संबंध स्थानिक परिस्थितीनुसार वेगवेगळा असू शकतो. मानपानाच्या एखाद्या प्रथेचे स्वरूप बदलले आहे, तिचे महत्त्व कमी किंवा वाढले आहे किंवा तिच्या आचरणात नवीन पद्धती आल्या आहेत, असे म्हणण्यासाठी संबंधित गावाचा स्वतंत्र पुरावा आवश्यक आहे. त्यामुळे संपूर्ण कोकणातील मानपानाच्या परंपरेबाबत एकच बदलाचा नमुना निश्चित करण्याऐवजी गावनिहाय ऐतिहासिक नोंदी, स्थानिक वृत्तांत, धार्मिक संस्थांच्या नोंदी आणि क्षेत्रीय अभ्यास यांच्या आधारे त्याचा अभ्यास करणे अधिक योग्य ठरते. अशा प्रकारे कोकणातील मानपानाच्या परंपरेचा आधुनिक संदर्भ समजून घेताना परंपरा आणि परिवर्तन यांना परस्परविरोधी घटक म्हणून पाहण्याऐवजी बदलत्या सामाजिक संपर्काच्या आणि सांस्कृतिक प्रक्रियेच्या संदर्भात त्यांचा अभ्यास करता येतो. महाराष्ट्राच्या अधिकृत गॅझेटियरमध्ये स्थानिक वैशिष्ट्यपूर्ण सांस्कृतिक परंपरांचे जतन करण्याबरोबरच त्यांना व्यापक सांस्कृतिक प्रवाहाशी जोडण्याची प्रक्रिया नमूद केली आहे. त्यामुळे कोकणातील मानपानाच्या परंपरेचे वर्तमान स्वरूप निश्चित करण्यासाठी स्थानिक पुरावे आणि व्यापक सामाजिक परिवर्तन या दोन्हींचा विचार करणे आवश्यक ठरते. <ref name="KonkanCulture"/> कोकणातील मानपान ही केवळ धार्मिक विधींमध्ये दिला जाणारा सन्मान नसून स्थानिक धार्मिक परंपरा, ग्रामजीवन आणि सांस्कृतिक व्यवहारांशी संबंधित विविध स्थानिक प्रथांचा भाग म्हणून पाहता येते. महाराष्ट्राच्या उपप्रादेशिक संस्कृतीवरील गॅझेटियरमध्ये कोकणाची स्वतंत्र सांस्कृतिक वैशिष्ट्ये नमूद केली असून, स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचा व्यापक सामाजिक आणि सांस्कृतिक संदर्भात विचार करण्यात आला आहे. <ref name="KonkanCulture"/> पश्चिम किनारपट्टीवरील स्थानिक देवता आणि धार्मिक प्रथांचा अभ्यास करणाऱ्या Durga Kale यांच्या संशोधनात स्थानिक देवता, धार्मिक विधी आणि त्यांच्या सामाजिक अर्थनिर्मितीचा परस्परसंबंध स्पष्ट केला आहे. या अभ्यासात महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील विशिष्ट धार्मिक परंपरेचे क्षेत्रीय उदाहरण घेऊन धार्मिक विधींच्या सामाजिक अभिव्यक्तीचा विचार करण्यात आला आहे. त्यामुळे कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करताना श्रद्धेबरोबरच त्यांचा स्थानिक सामाजिक संदर्भही विचारात घेणे आवश्यक ठरते. <ref name="Kale2022"/> मानपानाच्या परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसारखे असल्याचे उपलब्ध स्रोतांवरून सिद्ध होत नाही. मानकरी, धार्मिक भूमिका, उत्सवातील मान किंवा इतर पारंपरिक अधिकार यांचे स्वरूप संबंधित गाव, देवस्थान आणि स्थानिक इतिहासानुसार वेगवेगळे असू शकते. त्यामुळे एखाद्या गावातील प्रथा संपूर्ण कोकणातील मानपानाच्या परंपरेचे प्रतिनिधित्व करते, असा सार्वत्रिक निष्कर्ष काढणे योग्य ठरत नाही. मानपानाच्या परंपरेला सामाजिक आणि सांस्कृतिक संदर्भाबरोबरच वादांचा पैलूही आहे. काही ठिकाणी उत्सवातील मान, पालखी किंवा देवस्थानाशी संबंधित अधिकारांवरून मतभेद निर्माण झाल्याची वृत्ते उपलब्ध आहेत; काही वाद सामंजस्याने सोडविण्याचे प्रयत्न झाले आहेत, तर काही प्रकरणे न्यायालयीन प्रक्रियेपर्यंत पोहोचली आहेत. त्यामुळे मानपानाच्या परंपरेचा अभ्यास करताना तिच्या सामाजिक-सांस्कृतिक भूमिकेबरोबरच स्थानिक वादांचे स्वरूपही स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे. खडीकोळवण येथील देवस्थानाशी संबंधित First Appeal No. 92 of 1997 या प्रकरणातील २०२५ सालच्या उपलब्ध उच्च न्यायालयीन आदेशांमधून वाद सोडविण्यासाठी प्रयत्न झाल्याचे दिसते. १७ फेब्रुवारी २०२५ रोजी प्रकरण settlement किंवा consent terms दाखल करण्यासाठी पुढे ठेवण्यात आले. १० जून २०२५ रोजी न्यायालयासमोर बहुतांश वाद सोडविण्यासाठी प्रयत्न सुरू असल्याचे आणि काही मुद्दे शिल्लक असल्याचे सांगण्यात आले. २२ जुलै २०२५ रोजी संबंधित देवतेच्या मानकऱ्यांच्या वतीने वादाचा काही भाग सोडविण्याची शक्यता तपासण्यासाठी वेळ मागण्यात आला. या उपलब्ध आदेशांमध्ये मात्र मानपानाच्या प्रत्येक हक्काबाबत अंतिम निर्णय दिलेला नाही. <ref name="FA92199717022025"/><ref name="FA92199710062025"/><ref name="FA92199722072025"/> आधुनिक काळात सामाजिक संपर्क, संप्रेषण, स्थलांतर आणि ग्रामीण-शहरी संबंधांमध्ये झालेले बदल या परंपरांच्या संदर्भासाठी महत्त्वाचे आहेत. महाराष्ट्राच्या गॅझेटियरमध्ये आधुनिक संप्रेषण साधनांमुळे विविध प्रदेशांमधील भौगोलिक अडथळे कमी होत असल्याचे आणि त्याच वेळी स्थानिक वैशिष्ट्यपूर्ण सांस्कृतिक परंपरांचे जतन करण्याचे प्रयत्न होत असल्याचे नमूद केले आहे. त्यामुळे परंपरा आणि सामाजिक परिवर्तन यांचा संबंध समजून घेताना सांस्कृतिक सातत्याबरोबर बदलत्या सामाजिक परिस्थितीचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. <ref name="KonkanCulture"/> मानपानाच्या परंपरेचे वर्तमान स्वरूप किंवा भवितव्य ठरविताना संपूर्ण कोकणासाठी एकच निष्कर्ष लागू करता येत नाही. कोणती परंपरा कोणत्या स्वरूपात टिकून आहे, तिच्यात कोणते बदल झाले आहेत किंवा तिच्याशी संबंधित वाद कसे हाताळले जातात, हे निश्चित करण्यासाठी संबंधित गाव, देवस्थान किंवा स्थानिक समाजाचा स्वतंत्र पुराव्याधारित अभ्यास आवश्यक आहे. महाराष्ट्राच्या उपप्रादेशिक संस्कृतीवरील गॅझेटियरमध्ये स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे जतन आणि त्यांना व्यापक सांस्कृतिक प्रवाहाशी जोडण्याच्या प्रक्रियेचा उल्लेख आहे. <ref name="KonkanCulture"/> अशा प्रकारे कोकणातील मानपान ही सर्व गावांना समान लागू होणारी एकसाची व्यवस्था आहे, असा निष्कर्ष उपलब्ध स्रोतांवरून काढता येत नाही. स्थानिक धार्मिक परंपरा, देवस्थान, मानकरी व्यवस्था आणि उत्सव यांच्या स्वरूपाचा अभ्यास संबंधित स्थानिक पुराव्यांच्या आधारे करणे आवश्यक आहे. कोकणातील मानपानाच्या परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक स्वरूप समजून घेण्यासाठी स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा, न्यायालयीन नोंदी आणि आधुनिक सामाजिक बदल यांचा संदर्भ स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक ठरते. <ref name="KonkanCulture"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180px"> File:ग्रामदैवताची सजवलेली पालखी.jpg|ग्रामदैवताची सजवलेली पालखी File:शिडवणे गांगेश्वर देवाची पालखी.jpg|शिडवणे गांगेश्वर देवाची पालखी File:कोकणातील शिमगा उत्सवाची देवतेची पालखी.jpg|कोकणातील शिमगोत्सवातील देवतेची पालखी File:धार्मिक स्थानिक उत्सव फणसगाव.jpg|फणसगावातील धार्मिक स्थानिक उत्सव File:Palakhinrutya - Dance of Palanquin of Village Dities - Shimagotsav in Konkan.jpg|कोकणातील शिमगोत्सवातील ग्रामदेवतेची पालखी File:Palakhinrutya - Dance of Palanquin of Village Dities - Shimagotsav in Kokan region (Maharashtra).jpg|कोकणातील शिमगोत्सवातील पालखी नृत्य File:Palanquin of Village Dities - Shimagotsav in Konkan 01.jpg|कोकणातील शिमगोत्सवातील ग्रामदेवतेची पालखी File:A scene from Dashavatara folk theatre in Konkan region.jpg|कोकणातील दशावतारी लोकनाट्य </gallery> == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[ग्रामदेवता]] * [[शिमगा]] * [[होळी]] * [[पालखी]] * [[लोककला]] == बाह्यदुवे == * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र शासन गॅझेटियर विभाग] * [https://censusindia.gov.in/ भारताची जनगणना] * [https://bombayhighcourt.gov.in/bhc/front/unified-search मुंबई उच्च न्यायालय – एकत्रित शोध] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ == <references /> [[वर्ग:कोकण]] dx9o10ou5ql6lqhvdv8rbalmvpqnpov 118 384344 2711197 2711005 2026-09-22T06:04:28Z Nitinraje Anuse 71658 2711197 wikitext text/x-wiki {{अक्षरब्रह्मातून आत्मघडण}} {{माहितीचौकट पुस्तक | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = अक्षरब्रह्मातून आत्मघडण | चित्र = [[File:अक्षरब्रह्मातून आत्मघडण.jpg|thumb|प्रेरणादायी लेखसंग्रह]] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | लेखक = [[श्रीकृष्ण शंकर पडळकर]] | मूळ_नाव = | अनुवादक = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | देश = | साहित्य_प्रकार = [[प्रेरणादायी लेखसंग्रह]] | प्रकाशक = | प्रथमावृत्ती = | चालू_आवृत्ती = | मुखपृष्ठकार = | बोधचित्रकार = | पुस्तकमालिका = | पुस्तकविषय = | माध्यम = | पृष्ठसंख्या = | आकारमान_वजन = | ISBN = | पुरस्कार = }} '''अक्षरब्रह्मातून आत्मघडण''' हे प्राध्यापक [[श्रीकृष्ण शंकर पडळकर]] लिखित विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी, जडणघडणीत मोलाचे मार्गदर्शन करणारे प्रसिद्ध प्रेरणादायी पुस्तक आहे. 8xfsygahaa5ew8e868o9qnuxv52oysp 0 384348 2711052 2711012 2026-09-21T13:59:48Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711052 wikitext text/x-wiki '''मिशेल मावुंगा''' (जन्म: ३१ डिसेंबर २००४) ही {{Crw|ZIM}} महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी [[अष्टपैलू]] गोलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यम जलदगती गोलंदाजी करते. तिने २० एप्रिल २००१४ रोजी नामिबियाविरुद्ध मालिकेमधून आंतर राष्ट्रीय टी२० पदार्पण<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/capricorn-women-s-tri-series-2022-1310881/namibia-women-vs-zimbabwe-women-1st-match-1310888/full-scorecard|title=नामिबिया महिला विरुद्ध झिम्बाब्वे महिला, विंडहोक येथे पहिली लढत, महिलांची तिरंगी मालिका, २० एप्रिल २०२२ - संपूर्ण धावफलक|work=क्रिकइन्फो|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> आणि १८ जानेवारी २०२४ रोजी आयर्लंडविरुद्ध मालिकेमधून आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/zimbabwe-women-vs-ireland-women-2023-24-1415974/zimbabwe-women-vs-ireland-women-1st-odi-1415980/full-scorecard|title=झिम्बाब्वे महिला विरुद्ध आयर्लंड महिला, पहिली वनडे - हरारे, १८ जानेवारी २०२४ - संपूर्ण धावफलक|work=क्रिकइन्फो|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1273947}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] crki96bzj4sz9ok4cuzrh1koktufhe6 2711053 2711052 2026-09-21T14:00:01Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711053 wikitext text/x-wiki '''मिशेल मावुंगा''' (जन्म: ३१ डिसेंबर २००४) ही {{Crw|ZIM}} महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी [[अष्टपैलू]] गोलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यम जलदगती गोलंदाजी करते. तिने २० एप्रिल २००१४ रोजी नामिबियाविरुद्ध मालिकेमधून आंतर राष्ट्रीय टी२० पदार्पण<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/capricorn-women-s-tri-series-2022-1310881/namibia-women-vs-zimbabwe-women-1st-match-1310888/full-scorecard|title=नामिबिया महिला विरुद्ध झिम्बाब्वे महिला, विंडहोक येथे पहिली लढत, महिलांची तिरंगी मालिका, २० एप्रिल २०२२ - संपूर्ण धावफलक|work=क्रिकइन्फो|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> आणि १८ जानेवारी २०२४ रोजी आयर्लंडविरुद्ध मालिकेमधून आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/zimbabwe-women-vs-ireland-women-2023-24-1415974/zimbabwe-women-vs-ireland-women-1st-odi-1415980/full-scorecard|title=झिम्बाब्वे महिला विरुद्ध आयर्लंड महिला, पहिली वनडे - हरारे, १८ जानेवारी २०२४ - संपूर्ण धावफलक|work=क्रिकइन्फो|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1273947}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] qz7wg84utvt0w5gbz15bfy8hv9kisha 2711054 2711053 2026-09-21T14:00:09Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711054 wikitext text/x-wiki '''मिशेल मावुंगा''' (जन्म: ३१ डिसेंबर २००४) ही {{Crw|ZIM}} महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी [[अष्टपैलू]] गोलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यम जलदगती गोलंदाजी करते. तिने २० एप्रिल २००१४ रोजी नामिबियाविरुद्ध मालिकेमधून आंतर राष्ट्रीय टी२० पदार्पण<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/capricorn-women-s-tri-series-2022-1310881/namibia-women-vs-zimbabwe-women-1st-match-1310888/full-scorecard|title=नामिबिया महिला विरुद्ध झिम्बाब्वे महिला, विंडहोक येथे पहिली लढत, महिलांची तिरंगी मालिका, २० एप्रिल २०२२ - संपूर्ण धावफलक|work=क्रिकइन्फो|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> आणि १८ जानेवारी २०२४ रोजी आयर्लंडविरुद्ध मालिकेमधून आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/zimbabwe-women-vs-ireland-women-2023-24-1415974/zimbabwe-women-vs-ireland-women-1st-odi-1415980/full-scorecard|title=झिम्बाब्वे महिला विरुद्ध आयर्लंड महिला, पहिली वनडे - हरारे, १८ जानेवारी २०२४ - संपूर्ण धावफलक|work=क्रिकइन्फो|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1273947}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] bp5ivybe3j99jjhxy8yk92zv97pp8ae 0 384349 2711158 2711034 2026-09-22T03:06:34Z Klf2026 182330 /* पुरस्कार */ संदर्भामध्ये अडचण येत असल्याने तो संपादित केला. 2711158 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट |छायाचित्र = |नाव = प्रश्न (लघुपट) |दिग्दर्शन = [[संतोष राम]] |कथा = [[संतोष राम]] |पटकथा = [[संतोष राम]] |निर्मिती = डॉ. दीपाली गणेश सानप<br />डॉ. गणेश सानप |प्रमुख कलाकार = अंजली जाधव,गणेश जाधव,राजकुमार मुंडे |संकलन =प्रवीण अनारसे |प्रदर्शन तारीख = ५ मार्च २०२० |अवधी = २४ मिनिटे |भाषा = मराठी |imdb_id=https://www.imdb.com/title/tt12226336/}} '''''प्रश्न''''' हा २०२० मध्ये प्रदर्शित झालेला [[संतोष राम]] लिखित आणि दिग्दर्शित [[मराठी]] [[लघुपट]] आहे. चित्रपटामध्ये हंगामी ऊसतोड कामगार कुटुंबांच्या जीवनाचा आणि त्यांच्या मुलांच्या शिक्षणावर होणाऱ्या परिणामांचा विषय मांडण्यात आला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://elcinema.com/en/work/2067898/ |title=Prashna (Question) - 2020|website=elCinema|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> चित्रपटात [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] ग्रामीण जीवन, हंगामी स्थलांतर आणि ऊसतोड कामगारांच्या मुलांच्या शिक्षणाचा प्रश्न यांचा वेध घेण्यात आला आहे. ''प्रश्न'' ची निवड भारतातील तसेच आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये झाली. २०२१ मध्ये या चित्रपटाची [[युनिसेफ]] इनोसेंटी फिल्म फेस्टिव्हल, फ्लॉरेन्स, इटली येथे स्पर्धेसाठी निवड झाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/showcasing-maharashtras-rural-milieu-like-no-other-filmmaker/article37672830.ece|title=Showcasing Maharashtra's rural milieu like no other filmmaker|website=The Hindu|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref>.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.unicef.org/press-releases/unicef-innocenti-film-festival-tells-stories childhood-around-world|title=UNICEF Innocenti Film Festival tells stories of childhood from around the world|date=१४ ऑक्टोबर २०२१ |website=UNICEF|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == कथासारांश == गंगा आणि तिचा पती राजकुमार हे हंगामी ऊसतोड कामगार आहेत. ऊसतोडणीच्या हंगामात कामासाठी त्यांना आपल्या मूळ गावापासून दूर स्थलांतर करावे लागते. त्यांच्यासोबत त्यांचा दहा वर्षांचा मुलगाही जातो. या स्थलांतरामुळे मुलाच्या शिक्षणात वारंवार खंड पडतो आणि त्याला वर्षातील अनेक महिने शाळेपासून दूर राहावे लागते. शाळेतील अनुपस्थितीबद्दल शिक्षकाने नाराजी व्यक्त केल्यानंतर गंगा आपल्या मुलाच्या शिक्षणाचा प्रश्न गांभीर्याने घेते. आर्थिक परिस्थिती आणि स्थलांतराचे वास्तव लक्षात घेऊन ती आपल्या मुलासाठी शिक्षणाचा पर्यायी मार्ग शोधण्याचा प्रयत्न करते. त्याच वेळी ती स्वतःच्या शिक्षणाचीही सुरुवात करते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.unicef.org/nepal/press-releases/uiff-scarecrow-win|title=Honors Given to Top Films in Competition at the UNICEF Innocenti Film Festival|date=२५ ऑक्टोबर २०२१|website=UNICEF|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == कलाकार == * अंजली चंद्रकांत जाधव — गंगा * गणेश चंद्रकांत जाधव — मुलगा * राजकुमार मुंडे — राजकुमार<ref name="amp">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://asianmoviepulse.com/2021/09/short-film-review-prashna-question-2020-by-santosh-ram/|title=Short Film Review: Prashna (Question, 2020) by Santosh Ram|last=Kotzathanasis|first=Panos|date=सप्टेंबर २०२१|website=Asian Movie Pulse|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == निर्मिती == ''प्रश्न'' हा संतोष राम यांनी लिहिलेला आणि दिग्दर्शित केलेला लघुपट आहे. चित्रपटाचे निर्माते डॉ. दीपाली गणेश सानप आणि डॉ. गणेश सानप आहेत. चित्रपटाचे चित्रीकरण ग्रामीण महाराष्ट्राच्या पार्श्वभूमीवर करण्यात आले आहे. ''एशियन मुव्ही पल्स'' मधील चित्रपट परीक्षणात समीक्षक पानोस कोत्झाथानासिस यांनी हंगामी ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतराचा त्यांच्या मुलांच्या शिक्षणावर होणारा परिणाम हा चित्रपटाचा महत्त्वाचा विषय असल्याचे नमूद केले आहे. त्यांनी चित्रपटाच्या विषयाकडे पाहण्याच्या दृष्टिकोनाचे तसेच कलाकारांच्या अभिनयाचे आणि दृश्यात्मक मांडणीचे परीक्षण केले आहे.<ref name="amp" /> == महोत्सव निवड == ''प्रश्न'' ची [[फिल्मफेअर पुरस्कार|फिल्मफेअर]] शॉर्ट फिल्म अवॉर्ड्स २०२० मध्ये सामाजिक जागरूकता विषयावरील लघुपटांच्या श्रेणीमध्ये अंतिम फेरीसाठी निवड झाली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/short-films-2020/finalists/prashna-question/3612|title=Prashna (Question) – Social Awareness Short Film|website=Filmfare|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> यानंतर चित्रपटाची भारत आणि परदेशातील विविध चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवड झाली. उपलब्ध नोंदीनुसार चित्रपटाची ३७ चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवड झाली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q118120745|title=Prashna|website=Wikidata|language=en|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> == पुरस्कार == {| class="wikitable" ! वर्ष ! चित्रपट महोत्सव ! पुरस्कार ! निकाल |- | २०२० | ३रा विंटेज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव | सर्वोत्कृष्ट लघुपट आणि सर्वोत्कृष्ट छायाचित्रण | विजेता <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.maharashtrajanbhumi.in/2020/10/Vintage-International-Film-Festival-starts-today.html|title=विंटेज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवास आजपासून सुरु, जाणून घ्या 'विंटेज'च्या कलाकृती|date=ऑक्टोबर २०२०|website=Maharashtra Janbhumi|language=mr|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- | २०२१ | युनिसेफ इनोसेंटी फिल्म फेस्टिव्हल, फ्लॉरेन्स (इटली) | आयरीस पुरस्कार, विशेष उल्लेख (लेखन) | विजेता <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/showcasing-maharashtras-rural-milieu-like-no-other-filmmaker/article37672830.ece|title=Showcasing Maharashtra's rural milieu like no other filmmaker|date= नोव्हेंबर २०२१ |website=The Hindu|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- | २०२१ | केरळ आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव | सर्वोत्कृष्ट लघुपट | विजेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/latur/santosh-rams-question-best-short-film-bengal-kerala-a693|title=Santosh Ram's Question best short film Bengal Kerala|website=Lokmat|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- | २०२१ | ६वा बंगाल आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव | सर्वोत्कृष्ट लघुपट | विजेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://btvnewsmaharashtra.blogspot.com/2021/06/blog-post_14.html|title=बंगाल आणि केरळ मध्ये संतोष राम यांचा "प्रश्न" ठरला सर्वोत्कृष्ट लघुपट|date=जून २०२१|website=BTV News Maharashtra|language=mr|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- | २०२२ | ९वा झिरो प्लस आंतरराष्ट्रीय महोत्सव, ट्युमेन (रशिया) | डिप्लोमा, आंतरराष्ट्रीय लघुपट स्पर्धा (दुर्गम भागातील शिक्षणाच्या विकासासाठी) | विजेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vk.com/@zeroplusfest-pobediteli-ix-mezhdunarodnogo-festivalya-nol-plus|title=Winners of the IX International Festival "Zero Plus"|date=२०२२|website=VK / Zero Plus Film Festival|language=ru|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |} == समीक्षकांचा प्रतिसाद == ''एशियन मुव्ही पल्स'' मध्ये प्रकाशित केलेल्या परीक्षणात पानोस कोत्झाथानासिस यांनी ''प्रश्न''मध्ये हंगामी स्थलांतर आणि त्याचा मुलांच्या शिक्षणावर होणारा परिणाम यांना केंद्रस्थानी ठेवण्यात आल्याचे नमूद केले. त्यांच्या परीक्षणानुसार, चित्रपट ग्रामीण आणि हंगामी कामगारांच्या जीवनातील या प्रश्नाकडे एका विशिष्ट कौटुंबिक दृष्टिकोनातून पाहतो. त्यांनी कलाकारांच्या अभिनयाचे तसेच चित्रपटाच्या दृश्यात्मक मांडणीचेही परीक्षण केले आहे.<ref name="amp" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == हे सुद्धा पहा == * [[संतोष राम]] * [[मराठी सिनेमा]] == बाह्य दुवे == * [https://www.imdb.com/title/tt12226336/ ''प्रश्न''] — IMDb [[वर्ग:२०२० मधील चित्रपट]] [[वर्ग:मराठी चित्रपट]] [[वर्ग:मराठी लघुपट]] [[वर्ग:भारतीय लघुपट]] pj3j2lkdrgp4676xncne6nzdmxournv 2711159 2711158 2026-09-22T03:14:13Z Klf2026 182330 संदर्भामध्ये अडचण येत असल्याने तो संपादित केला. 2711159 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट |छायाचित्र = |नाव = प्रश्न (लघुपट) |दिग्दर्शन = [[संतोष राम]] |कथा = [[संतोष राम]] |पटकथा = [[संतोष राम]] |निर्मिती = डॉ. दीपाली गणेश सानप<br />डॉ. गणेश सानप |प्रमुख कलाकार = अंजली जाधव,गणेश जाधव,राजकुमार मुंडे |संकलन =प्रवीण अनारसे |प्रदर्शन तारीख = ५ मार्च २०२० |अवधी = २४ मिनिटे |भाषा = मराठी |imdb_id=https://www.imdb.com/title/tt12226336/}} '''''प्रश्न''''' हा २०२० मध्ये प्रदर्शित झालेला [[संतोष राम]] लिखित आणि दिग्दर्शित [[मराठी]] [[लघुपट]] आहे. चित्रपटामध्ये हंगामी ऊसतोड कामगार कुटुंबांच्या जीवनाचा आणि त्यांच्या मुलांच्या शिक्षणावर होणाऱ्या परिणामांचा विषय मांडण्यात आला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://elcinema.com/en/work/2067898/ |title=Prashna (Question) - 2020|website=elCinema|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> चित्रपटात [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] ग्रामीण जीवन, हंगामी स्थलांतर आणि ऊसतोड कामगारांच्या मुलांच्या शिक्षणाचा प्रश्न यांचा वेध घेण्यात आला आहे. ''प्रश्न'' ची निवड भारतातील तसेच आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये झाली. २०२१ मध्ये या चित्रपटाची [[युनिसेफ]] इनोसेंटी फिल्म फेस्टिव्हल, फ्लॉरेन्स, इटली येथे स्पर्धेसाठी निवड झाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/showcasing-maharashtras-rural-milieu-like-no-other-filmmaker/article37672830.ece|title=Showcasing Maharashtra's rural milieu like no other filmmaker|website=The Hindu|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref>.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.unicef.org/press-releases/unicef-innocenti-film-festival-tells-stories-childhood-around-world|title=UNICEF Innocenti Film Festival tells stories of childhood from around the world|date=१४ ऑक्टोबर २०२१ |website=UNICEF|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == कथासारांश == गंगा आणि तिचा पती राजकुमार हे हंगामी ऊसतोड कामगार आहेत. ऊसतोडणीच्या हंगामात कामासाठी त्यांना आपल्या मूळ गावापासून दूर स्थलांतर करावे लागते. त्यांच्यासोबत त्यांचा दहा वर्षांचा मुलगाही जातो. या स्थलांतरामुळे मुलाच्या शिक्षणात वारंवार खंड पडतो आणि त्याला वर्षातील अनेक महिने शाळेपासून दूर राहावे लागते. शाळेतील अनुपस्थितीबद्दल शिक्षकाने नाराजी व्यक्त केल्यानंतर गंगा आपल्या मुलाच्या शिक्षणाचा प्रश्न गांभीर्याने घेते. आर्थिक परिस्थिती आणि स्थलांतराचे वास्तव लक्षात घेऊन ती आपल्या मुलासाठी शिक्षणाचा पर्यायी मार्ग शोधण्याचा प्रयत्न करते. त्याच वेळी ती स्वतःच्या शिक्षणाचीही सुरुवात करते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.unicef.org/nepal/press-releases/uiff-scarecrow-win|title=Honors Given to Top Films in Competition at the UNICEF Innocenti Film Festival|date=२५ ऑक्टोबर २०२१|website=UNICEF|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == कलाकार == * अंजली चंद्रकांत जाधव — गंगा * गणेश चंद्रकांत जाधव — मुलगा * राजकुमार मुंडे — राजकुमार<ref name="amp">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://asianmoviepulse.com/2021/09/short-film-review-prashna-question-2020-by-santosh-ram/|title=Short Film Review: Prashna (Question, 2020) by Santosh Ram|last=Kotzathanasis|first=Panos|date=सप्टेंबर २०२१|website=Asian Movie Pulse|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == निर्मिती == ''प्रश्न'' हा संतोष राम यांनी लिहिलेला आणि दिग्दर्शित केलेला लघुपट आहे. चित्रपटाचे निर्माते डॉ. दीपाली गणेश सानप आणि डॉ. गणेश सानप आहेत. चित्रपटाचे चित्रीकरण ग्रामीण महाराष्ट्राच्या पार्श्वभूमीवर करण्यात आले आहे. ''एशियन मुव्ही पल्स'' मधील चित्रपट परीक्षणात समीक्षक पानोस कोत्झाथानासिस यांनी हंगामी ऊसतोड कामगारांच्या स्थलांतराचा त्यांच्या मुलांच्या शिक्षणावर होणारा परिणाम हा चित्रपटाचा महत्त्वाचा विषय असल्याचे नमूद केले आहे. त्यांनी चित्रपटाच्या विषयाकडे पाहण्याच्या दृष्टिकोनाचे तसेच कलाकारांच्या अभिनयाचे आणि दृश्यात्मक मांडणीचे परीक्षण केले आहे.<ref name="amp" /> == महोत्सव निवड == ''प्रश्न'' ची [[फिल्मफेअर पुरस्कार|फिल्मफेअर]] शॉर्ट फिल्म अवॉर्ड्स २०२० मध्ये सामाजिक जागरूकता विषयावरील लघुपटांच्या श्रेणीमध्ये अंतिम फेरीसाठी निवड झाली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/short-films-2020/finalists/prashna-question/3612|title=Prashna (Question) – Social Awareness Short Film|website=Filmfare|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> यानंतर चित्रपटाची भारत आणि परदेशातील विविध चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवड झाली. उपलब्ध नोंदीनुसार चित्रपटाची ३७ चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवड झाली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q118120745|title=Prashna|website=Wikidata|language=en|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> == पुरस्कार == {| class="wikitable" ! वर्ष ! चित्रपट महोत्सव ! पुरस्कार ! निकाल |- | २०२० | ३रा विंटेज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव | सर्वोत्कृष्ट लघुपट आणि सर्वोत्कृष्ट छायाचित्रण | विजेता <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.maharashtrajanbhumi.in/2020/10/Vintage-International-Film-Festival-starts-today.html|title=विंटेज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवास आजपासून सुरु, जाणून घ्या 'विंटेज'च्या कलाकृती|date=ऑक्टोबर २०२०|website=Maharashtra Janbhumi|language=mr|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- | २०२१ | युनिसेफ इनोसेंटी फिल्म फेस्टिव्हल, फ्लॉरेन्स (इटली) | आयरीस पुरस्कार, विशेष उल्लेख (लेखन) | विजेता <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/showcasing-maharashtras-rural-milieu-like-no-other-filmmaker/article37672830.ece|title=Showcasing Maharashtra's rural milieu like no other filmmaker|date= नोव्हेंबर २०२१ |website=The Hindu|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- | २०२१ | केरळ आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव | सर्वोत्कृष्ट लघुपट | विजेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/latur/santosh-rams-question-best-short-film-bengal-kerala-a693|title=Santosh Ram's Question best short film Bengal Kerala|website=Lokmat|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- | २०२१ | ६वा बंगाल आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव | सर्वोत्कृष्ट लघुपट | विजेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://btvnewsmaharashtra.blogspot.com/2021/06/blog-post_14.html|title=बंगाल आणि केरळ मध्ये संतोष राम यांचा "प्रश्न" ठरला सर्वोत्कृष्ट लघुपट|date=जून २०२१|website=BTV News Maharashtra|language=mr|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- | २०२२ | ९वा झिरो प्लस आंतरराष्ट्रीय महोत्सव, ट्युमेन (रशिया) | डिप्लोमा, आंतरराष्ट्रीय लघुपट स्पर्धा (दुर्गम भागातील शिक्षणाच्या विकासासाठी) | विजेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vk.com/@zeroplusfest-pobediteli-ix-mezhdunarodnogo-festivalya-nol-plus|title=Winners of the IX International Festival "Zero Plus"|date=२०२२|website=VK / Zero Plus Film Festival|language=ru|access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |} == समीक्षकांचा प्रतिसाद == ''एशियन मुव्ही पल्स'' मध्ये प्रकाशित केलेल्या परीक्षणात पानोस कोत्झाथानासिस यांनी ''प्रश्न''मध्ये हंगामी स्थलांतर आणि त्याचा मुलांच्या शिक्षणावर होणारा परिणाम यांना केंद्रस्थानी ठेवण्यात आल्याचे नमूद केले. त्यांच्या परीक्षणानुसार, चित्रपट ग्रामीण आणि हंगामी कामगारांच्या जीवनातील या प्रश्नाकडे एका विशिष्ट कौटुंबिक दृष्टिकोनातून पाहतो. त्यांनी कलाकारांच्या अभिनयाचे तसेच चित्रपटाच्या दृश्यात्मक मांडणीचेही परीक्षण केले आहे.<ref name="amp" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == हे सुद्धा पहा == * [[संतोष राम]] * [[मराठी सिनेमा]] == बाह्य दुवे == * [https://www.imdb.com/title/tt12226336/ ''प्रश्न''] — IMDb [[वर्ग:२०२० मधील चित्रपट]] [[वर्ग:मराठी चित्रपट]] [[वर्ग:मराठी लघुपट]] [[वर्ग:भारतीय लघुपट]] drwq96i3oqcklt0mv9o9csup07fg8j9 0 384352 2711039 2711038 2026-09-21T12:07:19Z Nitin.kunjir 4684 /* सहभागी संघ */ 2711039 wikitext text/x-wiki {{For|पुरुष स्पर्धा |२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा}} {{Infobox sports competition event | event = महिला क्रिकेट | games = २०२६ आशियाई खेळ | venue = [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]] | location = [[निशिन]], जपान | dates = १७ – २२ सप्टेंबर २०२६ | nations = ८ | gold = | silver = | bronze = | prev = [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२२]] | next = [[२०३० आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०३०]] }} महिला क्रिकेट स्पर्धा ही १७ ते २२ सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत जपानमधील आइची प्रांतातील [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]] येथे होणाऱ्या [[२०२६ आशियाई खेळ]]ांचा एक भाग आहे.<ref>{{Cite web |last=बेसविक|first=डॅनिएल|date=२६ मे २०२६|trans-title=नागोयामध्ये एका नव्या पर्वाची सुरुवात; पहिल्याच कार्यक्रमात जपानचे मैदान झळाळून उठले. |title=A new dawn in Nagoya as Japan ground shines in first event |url=https://www.icc-cricket.com/news/a-new-dawn-in-nagoya-as-japan-ground-shines-in-first-event |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref><ref>{{cite news |last=राज|first=आर्यन|date=१० जून २०२६ |trans-title=आशियाई क्रीडा स्पर्धा २०२६ (क्रिकेट): संपूर्ण वेळापत्रक, स्वरूप आणि पदकासाठीच्या सामन्यांच्या तारखा जाहीर |title=Asian Games Cricket 2026: Full Schedule, Formats & Medal Match Dates Revealed |url=https://www.sportsdunia.com/cricket-news/asian-games-cricket-schedule-2026 |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६|work=स्पोर्ट्स दुनिया}}</ref> यात एकूण ८ संघ सहभागी होत असून सामने टी२० स्वरूपात खेळवले जातील. <ref>{{cite web |last=अली असगर नालवाला |date=२३ जुलै २०२६|url=https://www.olympics.com/en/news/asian-games-2026-cricket-draw-men-women-team |trans-title=आशियाई खेळ २०२६ क्रिकेट ड्रॉ: उपांत्यपूर्व फेरीत भारतीय महिला संघाचा सामना यजमान जपानशी होणार (आयची-नागोया) |title=Asian Games 2026 cricket draw: India women to face hosts Japan in quarter-finals at Aichi-Nagoya |work=ऑलिंपिक्स |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==सहभागी संघ== ओसिएच्या विनंतीवरून, २८ एप्रिल २०२५ रोजी आयोजन समितीने स्पर्धेच्या कार्यक्रमात क्रिकेटचा समावेश करण्यास मंजुरी दिली.<ref>{{cite news |trans-title=क्रिकेटचा २०२६ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत समावेश होणार |title=Cricket to be part of 2026 Asian Games |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/cricket-to-be-part-of-2026-asian-games20250725003829 |date=२५ जुलै २०२५ |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६|work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल}}</ref> या स्पर्धेत ८ देशांचा सहभाग आहे.<ref>{{cite web |last=नाग|first= उतथ्या |date=८ जून २०२६|url=https://www.olympics.com/en/news/asian-games-2026-cricket-qualified-teams-list |trans-title=आशियाई खेळ २०२६ मधील क्रिकेटसाठी पात्र ठरलेले संघ: पुरुष आणि महिला गटांतील संघांची निवड कशी झाली – संपूर्ण यादी|title=Asian Games 2026 cricket qualified teams: How the men's and women's fields were decided – full list |work= ऑलिंपिक्स |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/thailand-malaysia-and-china-qualify-for-asian-games-women-s-competition-1539028 |trans-title=थायलंड, मलेशिया आणि चीन आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील महिलांच्या गटासाठी पात्र ठरले आहेत. |title=Thailand, Malaysia and China qualify for Asian Games women's competition |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=३ मे २०२६ |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> {| class="wikitable"style="font-size:100%;white-space:nowrap" ! पात्रतेची पद्धत !दिनांक !यजमान !जागा !पात्र संघ |- |यजमान देश |colspan=2 {{n/a}} |align=center|१ |nowrap|{{crw|JPN}} |- |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#पूर्ण सदस्य |आयसीसी पूर्ण सदस्य]] |colspan=2 {{n/a}} |style="text-align:center;"|४ |{{crw|BAN}}<br />{{crw|IND}}<br />{{crw|PAK}}<br />{{crw|SRI}} |- |[[२०२६ आशियाई क्रीडा स्पर्धा महिला पात्रता |२०२६ आशियाई खेळ पात्रता]] |२६ – ३१ मे २०२६ ||{{flagicon|MAS}} [[पांडामारन]] |align=center|३ |{{crw|CHN}}<br />{{crw|MAS}}<br />{{crw|THA}} |- ! colspan="3" | एकूण !! ८ !! |} २३ जुलै २०२६ रोजीच्या आयसीसी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ आधारे मानांकने निश्चित करण्यात आली आणि त्यानंतर त्याच दिवशी बाद फेरीतील सामन्यांची रचना ठरवण्यासाठी अधिकृत सोडत काढण्यात आली. == स्वरूप == पुरुषांच्या स्पर्धेच्या विपरीत, महिलांच्या स्पर्धेत लीग टप्पा नसेल आणि ती थेट बाद (नॉकआउट) पद्धतीने खेळली जाईल. या स्पर्धेत चार उपांत्य-पूर्व सामने आणि त्यानंतर दोन उपांत्य सामने होतील. दोन्ही उपांत्य सामन्यांतील विजेते सुवर्णपदकाच्या लढतीसाठी पात्र ठरतील, तर पराभूत संघ कांस्यपदकाच्या लढतीत खेळतील. <ref>{{cite web |first=उतथ्या |last= नाग |date=१३ जानेवारी २०२६|url=https://www.olympics.com/en/news/asian-games-2026-cricket-schedule |trans-title= आशियाई क्रीडा स्पर्धा २०२६ मधील क्रिकेटची सुरुवात १७ सप्टेंबरपासून होणार: वेळापत्रक, पदकासाठीच्या सामन्यांच्या तारखा आणि स्वरूप जाणून घ्या. |title=Cricket at Asian Games 2026 to kick off on September 17: Know schedule, medal match dates and formats |work=ऑलिंपिक्स|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |first=सोहम |last=मुखर्जी|date=२४ जुलै २०२६|url=https://www.cricketnews.com/en/cricket/news/asian-games-2026-cricket-men-and-women-schedule-dates-groups-venue-format/ae621389e0461aff25ec4a3c |trans-title= आशियाई खेळ २०२६ (पुरुष व महिला क्रिकेट): वेळापत्रक, तारखा, गट, ठिकाण आणि स्वरूप |title=Asian Games 2026 cricket men's and women's: Schedule, dates, groups, venue and format |work=क्रिकेट न्यूज|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == बाद फेरी == {{hatnote|सर्व वेळा ह्या जपान स्टँडर्ड वेळ आहेत ([[यूटीसी+०९:००]]). }} बाद फेरीतील सामने निश्चित करण्यासाठी स्पर्धेचे वेळापत्रक २६ ऑगस्ट २०२६ रोजी जाहीर करण्यात आले.<ref>{{cite web |author=Ainagoc |date=26 August 2026 |url=https://www.aichi-nagoya2026.org/news-2021-2/ |trans-title= क्रिकेटमधील सहभागी देश आणि सामन्यांच्या जोड्यांबाबत घोषणा |title=Announcement Regarding Participating Countries and Matchups for Cricket |work=[[२०२६ आशियाई खेळ]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827162038/https://www.aichi-nagoya2026.org/news-2021-2/ |archive-date=२७ ऑगस्ट २०२६|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/asian-games-2026-cricket-full-schedule-check-match-dates-timings-fixtures-and-india-squads-led-by-shreyas-iyer-and-harmanpreet-kaur/articleshow/133555034.cms |trans-title= आशियाई खेळ २०२६ क्रिकेटचे संपूर्ण वेळापत्रक: सामन्यांच्या तारखा, वेळा आणि कार्यक्रम पहा. |title=Asian Games 2026 Cricket Full Schedule: Check match dates, timings and fixtures |work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |date=२७ ऑगस्ट २०२६ |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> <section begin="bracket" /> {{#invoke:RoundN|N8 |widescore=yes|bold_winner=high |manualboldmatch2=yes |3rdplace=yes|style=white-space:nowrap |RD1=उपांत्यपूर्व फेरी |RD2=उपांत्य फेरी |RD3=सुवर्ण पदक सामना |Consol=कांस्य पदक सामना <!--quarter finals --> |१७ सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|BAN}}|सामना रद्द|{{crw|CHN}}| |१८ सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|JPN}}|५७ <small>(१९.५ षटके)</small>|'''{{crw|IND}}'''|'''५९/२ <small>(५ षटके)</small>''' |१७ सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|PAK}}|९२/७ <small>(१०.४ षटके)</small>|{{crw|THA}}|१९/४ <small>(११ षटके)</small> |१८ सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|MAS}}|७४/७ <small>(२० षटके)</small>|{{crw|SL}}|१६०/४ <small>(२० षटके)</small> <!-- semi finals --> |२० सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|BAN}}|८१ <small>(१५.४ षटके)</small>|{{crw|IND}}|१९५/४ <small>(२० षटके)</small> |२० सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|PAK}}|१७७.४ <small>(२० षटके)</small>|{{crw|SL}}|१७८/२ <small>(१७.५ षटके)</small> <!--final --> |२२ सप्टेंबर– [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|IND}}||{{crw|SL}}| <!--third place --> |२२ सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|BAN}}||{{crw|PAK}}| }} * Source:<ref>{{cite web |trans-title=|title=Cricket Women – Tournament Summary |url=https://results.asiangames2026.org/ag2026/reports/ENG.CKTWTEAM--------------------------.C76_1_0.pdf |archive-url= |archive-date= |work=[[2026 Asian Games]] |access-date=20 September 2026}}</ref><section end="bracket"/> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} hojv8e5qyldvdvla5kyb38d63xx5xdb 2711040 2711039 2026-09-21T12:10:58Z Nitin.kunjir 4684 /* बाद फेरी */ 2711040 wikitext text/x-wiki {{For|पुरुष स्पर्धा |२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा}} {{Infobox sports competition event | event = महिला क्रिकेट | games = २०२६ आशियाई खेळ | venue = [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]] | location = [[निशिन]], जपान | dates = १७ – २२ सप्टेंबर २०२६ | nations = ८ | gold = | silver = | bronze = | prev = [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२२]] | next = [[२०३० आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०३०]] }} महिला क्रिकेट स्पर्धा ही १७ ते २२ सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत जपानमधील आइची प्रांतातील [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]] येथे होणाऱ्या [[२०२६ आशियाई खेळ]]ांचा एक भाग आहे.<ref>{{Cite web |last=बेसविक|first=डॅनिएल|date=२६ मे २०२६|trans-title=नागोयामध्ये एका नव्या पर्वाची सुरुवात; पहिल्याच कार्यक्रमात जपानचे मैदान झळाळून उठले. |title=A new dawn in Nagoya as Japan ground shines in first event |url=https://www.icc-cricket.com/news/a-new-dawn-in-nagoya-as-japan-ground-shines-in-first-event |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref><ref>{{cite news |last=राज|first=आर्यन|date=१० जून २०२६ |trans-title=आशियाई क्रीडा स्पर्धा २०२६ (क्रिकेट): संपूर्ण वेळापत्रक, स्वरूप आणि पदकासाठीच्या सामन्यांच्या तारखा जाहीर |title=Asian Games Cricket 2026: Full Schedule, Formats & Medal Match Dates Revealed |url=https://www.sportsdunia.com/cricket-news/asian-games-cricket-schedule-2026 |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६|work=स्पोर्ट्स दुनिया}}</ref> यात एकूण ८ संघ सहभागी होत असून सामने टी२० स्वरूपात खेळवले जातील. <ref>{{cite web |last=अली असगर नालवाला |date=२३ जुलै २०२६|url=https://www.olympics.com/en/news/asian-games-2026-cricket-draw-men-women-team |trans-title=आशियाई खेळ २०२६ क्रिकेट ड्रॉ: उपांत्यपूर्व फेरीत भारतीय महिला संघाचा सामना यजमान जपानशी होणार (आयची-नागोया) |title=Asian Games 2026 cricket draw: India women to face hosts Japan in quarter-finals at Aichi-Nagoya |work=ऑलिंपिक्स |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==सहभागी संघ== ओसिएच्या विनंतीवरून, २८ एप्रिल २०२५ रोजी आयोजन समितीने स्पर्धेच्या कार्यक्रमात क्रिकेटचा समावेश करण्यास मंजुरी दिली.<ref>{{cite news |trans-title=क्रिकेटचा २०२६ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत समावेश होणार |title=Cricket to be part of 2026 Asian Games |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/cricket-to-be-part-of-2026-asian-games20250725003829 |date=२५ जुलै २०२५ |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६|work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल}}</ref> या स्पर्धेत ८ देशांचा सहभाग आहे.<ref>{{cite web |last=नाग|first= उतथ्या |date=८ जून २०२६|url=https://www.olympics.com/en/news/asian-games-2026-cricket-qualified-teams-list |trans-title=आशियाई खेळ २०२६ मधील क्रिकेटसाठी पात्र ठरलेले संघ: पुरुष आणि महिला गटांतील संघांची निवड कशी झाली – संपूर्ण यादी|title=Asian Games 2026 cricket qualified teams: How the men's and women's fields were decided – full list |work= ऑलिंपिक्स |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/thailand-malaysia-and-china-qualify-for-asian-games-women-s-competition-1539028 |trans-title=थायलंड, मलेशिया आणि चीन आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील महिलांच्या गटासाठी पात्र ठरले आहेत. |title=Thailand, Malaysia and China qualify for Asian Games women's competition |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=३ मे २०२६ |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> {| class="wikitable"style="font-size:100%;white-space:nowrap" ! पात्रतेची पद्धत !दिनांक !यजमान !जागा !पात्र संघ |- |यजमान देश |colspan=2 {{n/a}} |align=center|१ |nowrap|{{crw|JPN}} |- |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#पूर्ण सदस्य |आयसीसी पूर्ण सदस्य]] |colspan=2 {{n/a}} |style="text-align:center;"|४ |{{crw|BAN}}<br />{{crw|IND}}<br />{{crw|PAK}}<br />{{crw|SRI}} |- |[[२०२६ आशियाई क्रीडा स्पर्धा महिला पात्रता |२०२६ आशियाई खेळ पात्रता]] |२६ – ३१ मे २०२६ ||{{flagicon|MAS}} [[पांडामारन]] |align=center|३ |{{crw|CHN}}<br />{{crw|MAS}}<br />{{crw|THA}} |- ! colspan="3" | एकूण !! ८ !! |} २३ जुलै २०२६ रोजीच्या आयसीसी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ आधारे मानांकने निश्चित करण्यात आली आणि त्यानंतर त्याच दिवशी बाद फेरीतील सामन्यांची रचना ठरवण्यासाठी अधिकृत सोडत काढण्यात आली. == स्वरूप == पुरुषांच्या स्पर्धेच्या विपरीत, महिलांच्या स्पर्धेत लीग टप्पा नसेल आणि ती थेट बाद (नॉकआउट) पद्धतीने खेळली जाईल. या स्पर्धेत चार उपांत्य-पूर्व सामने आणि त्यानंतर दोन उपांत्य सामने होतील. दोन्ही उपांत्य सामन्यांतील विजेते सुवर्णपदकाच्या लढतीसाठी पात्र ठरतील, तर पराभूत संघ कांस्यपदकाच्या लढतीत खेळतील. <ref>{{cite web |first=उतथ्या |last= नाग |date=१३ जानेवारी २०२६|url=https://www.olympics.com/en/news/asian-games-2026-cricket-schedule |trans-title= आशियाई क्रीडा स्पर्धा २०२६ मधील क्रिकेटची सुरुवात १७ सप्टेंबरपासून होणार: वेळापत्रक, पदकासाठीच्या सामन्यांच्या तारखा आणि स्वरूप जाणून घ्या. |title=Cricket at Asian Games 2026 to kick off on September 17: Know schedule, medal match dates and formats |work=ऑलिंपिक्स|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |first=सोहम |last=मुखर्जी|date=२४ जुलै २०२६|url=https://www.cricketnews.com/en/cricket/news/asian-games-2026-cricket-men-and-women-schedule-dates-groups-venue-format/ae621389e0461aff25ec4a3c |trans-title= आशियाई खेळ २०२६ (पुरुष व महिला क्रिकेट): वेळापत्रक, तारखा, गट, ठिकाण आणि स्वरूप |title=Asian Games 2026 cricket men's and women's: Schedule, dates, groups, venue and format |work=क्रिकेट न्यूज|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == बाद फेरी == {{hatnote|सर्व वेळा ह्या जपान स्टँडर्ड वेळ आहेत ([[यूटीसी+०९:००]]). }} बाद फेरीतील सामने निश्चित करण्यासाठी स्पर्धेचे वेळापत्रक २६ ऑगस्ट २०२६ रोजी जाहीर करण्यात आले.<ref>{{cite web |author=Ainagoc |date=26 August 2026 |url=https://www.aichi-nagoya2026.org/news-2021-2/ |trans-title= क्रिकेटमधील सहभागी देश आणि सामन्यांच्या जोड्यांबाबत घोषणा |title=Announcement Regarding Participating Countries and Matchups for Cricket |work=[[२०२६ आशियाई खेळ]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827162038/https://www.aichi-nagoya2026.org/news-2021-2/ |archive-date=२७ ऑगस्ट २०२६|access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/asian-games-2026-cricket-full-schedule-check-match-dates-timings-fixtures-and-india-squads-led-by-shreyas-iyer-and-harmanpreet-kaur/articleshow/133555034.cms |trans-title= आशियाई खेळ २०२६ क्रिकेटचे संपूर्ण वेळापत्रक: सामन्यांच्या तारखा, वेळा आणि कार्यक्रम पहा. |title=Asian Games 2026 Cricket Full Schedule: Check match dates, timings and fixtures |work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |date=२७ ऑगस्ट २०२६ |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> <section begin="bracket" /> {{#invoke:RoundN|N8 |widescore=yes|bold_winner=high |manualboldmatch2=yes |3rdplace=yes|style=white-space:nowrap |RD1=उपांत्यपूर्व फेरी |RD2=उपांत्य फेरी |RD3=सुवर्ण पदक सामना |Consol=कांस्य पदक सामना <!--quarter finals --> |१७ सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|BAN}}|सामना रद्द|{{crw|CHN}}| |१८ सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|JPN}}|५७ <small>(१९.५ षटके)</small>|'''{{crw|IND}}'''|'''५९/२ <small>(५ षटके)</small>''' |१७ सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|PAK}}|९२/७ <small>(१०.४ षटके)</small>|{{crw|THA}}|१९/४ <small>(११ षटके)</small> |१८ सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|MAS}}|७४/७ <small>(२० षटके)</small>|{{crw|SL}}|१६०/४ <small>(२० षटके)</small> <!-- semi finals --> |२० सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|BAN}}|८१ <small>(१५.४ षटके)</small>|'''{{crw|IND}}'''|'''१९५/४''' <small>'''(२० षटके)'''</small> |२० सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|PAK}}|१७७.४ <small>(२० षटके)</small>|'''{{crw|SL}}'''|'''१७८/२''' <small>'''(१७.५ षटके)'''</small> <!--final --> |२२ सप्टेंबर– [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|IND}}||{{crw|SL}}| <!--third place --> |२२ सप्टेंबर – [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क|निशिन]]|{{crw|BAN}}||{{crw|PAK}}| }} * स्रोत:<ref>{{cite web |trans-title=महिला क्रिकेट - स्पर्धा सारांश|title=Cricket Women – Tournament Summary |url=https://results.asiangames2026.org/ag2026/reports/ENG.CKTWTEAM--------------------------.C76_1_0.pdf |archive-url= |archive-date= |work=२०२६ आशियाई खेळ |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref><section end="bracket"/> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} phirn81ykhg9hq8rb2xwu0fsiiwal1d 3 384353 2711042 2026-09-21T12:40:54Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2711042 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Malalvika}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १८:१०, २१ सप्टेंबर २०२६ (IST) mbfhdvd4y4z0h67kdr3oromx8wxwv21 118 384354 2711044 2026-09-21T13:04:05Z Nitinraje Anuse 71658 नवीन पान: {{माहितीचौकट Doctor of Philosophy | नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | चित्र = [[File:Dr Devidas Gopal Anuse.jpg|thumb|डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | टोपण_नाव = विष्णू |... 2711044 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट Doctor of Philosophy | नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | चित्र = [[File:Dr Devidas Gopal Anuse.jpg|thumb|डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | टोपण_नाव = विष्णू | जन्म_दिनांक = सप्टेंबर २०, १९८६ | जन्म_स्थान = [[धिंडवडे]], [[आटपाडी]], [[सांगली]] | शिक्षण = M.Sc. Ph.D , SET, GATE | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = Pharmaceutical Company Reasearch & Development | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = Reasearch & Development | शोध_प्रबंध = Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''डॉ देविदास गोपाळ अनुसे''' ([[सप्टेंबर २०]], [[इ.स. १९८६]] - ) हे [[अनुसेवाडी]] या छोट्याशा खेड्यातील पहिले Doctor of Philosophy (PhD) पदवी संपादन करणारे विद्वान आहेत. Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करुन त्यांनी यश मिळवले आहे. ==शिक्षण== प्राथमिक शिक्षण - [[जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी]] माध्यमिक शिक्षण - [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षण - B.R. घोलप कॉलेज सांगवी पुणे. M.Sc. Ph.D , SET, GATE ==व्यवसाय/कार्यक्षेत्र== सध्या फार्मास्युटिकल कंपनी (रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट) मध्ये कार्यरत आहेत. ==शोध प्रबंध== Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करुन त्यांनी PhD पदवी संपादन केली आहे. tseg0kwh1liupktiymkxh64wa74zd29 2711045 2711044 2026-09-21T13:04:06Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]]) 2711045 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट Doctor of Philosophy | नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | चित्र = [[File:Dr Devidas Gopal Anuse.jpg|thumb|डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | टोपण_नाव = विष्णू | जन्म_दिनांक = सप्टेंबर २०, १९८६ | जन्म_स्थान = [[धिंडवडे]], [[आटपाडी]], [[सांगली]] | शिक्षण = M.Sc. Ph.D , SET, GATE | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = Pharmaceutical Company Reasearch & Development | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = Reasearch & Development | शोध_प्रबंध = Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''डॉ देविदास गोपाळ अनुसे''' ([[सप्टेंबर २०]], [[इ.स. १९८६]] - ) हे [[अनुसेवाडी]] या छोट्याशा खेड्यातील पहिले Doctor of Philosophy (PhD) पदवी संपादन करणारे विद्वान आहेत. Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी यश मिळवले आहे. ==शिक्षण== प्राथमिक शिक्षण - [[जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी]] माध्यमिक शिक्षण - [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षण - B.R. घोलप कॉलेज सांगवी पुणे. M.Sc. Ph.D , SET, GATE ==व्यवसाय/कार्यक्षेत्र== सध्या फार्मास्युटिकल कंपनी (रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट) मध्ये कार्यरत आहेत. ==शोध प्रबंध== Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी PhD पदवी संपादन केली आहे. qh8ubweddvu61spzwix58pox09xvzuj 2711046 2711045 2026-09-21T13:04:56Z Nitinraje Anuse 71658 /* */ 2711046 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संशोधक | नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | चित्र = [[File:Dr Devidas Gopal Anuse.jpg|thumb|डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | टोपण_नाव = विष्णू | जन्म_दिनांक = सप्टेंबर २०, १९८६ | जन्म_स्थान = [[धिंडवडे]], [[आटपाडी]], [[सांगली]] | शिक्षण = M.Sc. Ph.D , SET, GATE | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = Pharmaceutical Company Reasearch & Development | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = Reasearch & Development | शोध_प्रबंध = Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''डॉ देविदास गोपाळ अनुसे''' ([[सप्टेंबर २०]], [[इ.स. १९८६]] - ) हे [[अनुसेवाडी]] या छोट्याशा खेड्यातील पहिले Doctor of Philosophy (PhD) पदवी संपादन करणारे विद्वान आहेत. Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी यश मिळवले आहे. ==शिक्षण== प्राथमिक शिक्षण - [[जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी]] माध्यमिक शिक्षण - [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षण - B.R. घोलप कॉलेज सांगवी पुणे. M.Sc. Ph.D , SET, GATE ==व्यवसाय/कार्यक्षेत्र== सध्या फार्मास्युटिकल कंपनी (रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट) मध्ये कार्यरत आहेत. ==शोध प्रबंध== Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी PhD पदवी संपादन केली आहे. pfwapks3p4scgs4sokydmqkt2fs039o 2711047 2711046 2026-09-21T13:05:28Z Nitinraje Anuse 71658 /* */ 2711047 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट रसायनशास्त्र | नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | चित्र = [[File:Dr Devidas Gopal Anuse.jpg|thumb|डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | टोपण_नाव = विष्णू | जन्म_दिनांक = सप्टेंबर २०, १९८६ | जन्म_स्थान = [[धिंडवडे]], [[आटपाडी]], [[सांगली]] | शिक्षण = M.Sc. Ph.D , SET, GATE | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = Pharmaceutical Company Reasearch & Development | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = Reasearch & Development | शोध_प्रबंध = Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''डॉ देविदास गोपाळ अनुसे''' ([[सप्टेंबर २०]], [[इ.स. १९८६]] - ) हे [[अनुसेवाडी]] या छोट्याशा खेड्यातील पहिले Doctor of Philosophy (PhD) पदवी संपादन करणारे विद्वान आहेत. Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी यश मिळवले आहे. ==शिक्षण== प्राथमिक शिक्षण - [[जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी]] माध्यमिक शिक्षण - [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षण - B.R. घोलप कॉलेज सांगवी पुणे. M.Sc. Ph.D , SET, GATE ==व्यवसाय/कार्यक्षेत्र== सध्या फार्मास्युटिकल कंपनी (रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट) मध्ये कार्यरत आहेत. ==शोध प्रबंध== Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी PhD पदवी संपादन केली आहे. s1chsofgn2pj4lm49wv6fb2udfc56ex 2711048 2711047 2026-09-21T13:06:08Z Nitinraje Anuse 71658 /* */ 2711048 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट | नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | चित्र = [[File:Dr Devidas Gopal Anuse.jpg|thumb|डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | टोपण_नाव = विष्णू | जन्म_दिनांक = सप्टेंबर २०, १९८६ | जन्म_स्थान = [[धिंडवडे]], [[आटपाडी]], [[सांगली]] | शिक्षण = M.Sc. Ph.D , SET, GATE | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = Pharmaceutical Company Reasearch & Development | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = Reasearch & Development | शोध_प्रबंध = Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''डॉ देविदास गोपाळ अनुसे''' ([[सप्टेंबर २०]], [[इ.स. १९८६]] - ) हे [[अनुसेवाडी]] या छोट्याशा खेड्यातील पहिले Doctor of Philosophy (PhD) पदवी संपादन करणारे विद्वान आहेत. Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी यश मिळवले आहे. ==शिक्षण== प्राथमिक शिक्षण - [[जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी]] माध्यमिक शिक्षण - [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षण - B.R. घोलप कॉलेज सांगवी पुणे. M.Sc. Ph.D , SET, GATE ==व्यवसाय/कार्यक्षेत्र== सध्या फार्मास्युटिकल कंपनी (रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट) मध्ये कार्यरत आहेत. ==शोध प्रबंध== Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी PhD पदवी संपादन केली आहे. cb70ihfnw27kmp1mwhrprl8dg62pqvl 2711049 2711048 2026-09-21T13:08:16Z Nitinraje Anuse 71658 /* */ 2711049 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट PhD | नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | चित्र = [[File:Dr Devidas Gopal Anuse.jpg|thumb|डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | टोपण_नाव = विष्णू | जन्म_दिनांक = सप्टेंबर २०, १९८६ | जन्म_स्थान = [[धिंडवडे]], [[आटपाडी]], [[सांगली]] | शिक्षण = M.Sc. Ph.D , SET, GATE | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = Pharmaceutical Company Reasearch & Development | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = Reasearch & Development | शोध_प्रबंध = Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''डॉ देविदास गोपाळ अनुसे''' ([[सप्टेंबर २०]], [[इ.स. १९८६]] - ) हे [[अनुसेवाडी]] या छोट्याशा खेड्यातील पहिले Doctor of Philosophy (PhD) पदवी संपादन करणारे विद्वान आहेत. Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी यश मिळवले आहे. ==शिक्षण== प्राथमिक शिक्षण - [[जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी]] माध्यमिक शिक्षण - [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षण - B.R. घोलप कॉलेज सांगवी पुणे. M.Sc. Ph.D , SET, GATE ==व्यवसाय/कार्यक्षेत्र== सध्या फार्मास्युटिकल कंपनी (रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट) मध्ये कार्यरत आहेत. ==शोध प्रबंध== Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी PhD पदवी संपादन केली आहे. 9qn1z4bl4kw4s4xkw4msne6uvntdala 2711050 2711049 2026-09-21T13:14:26Z Nitinraje Anuse 71658 /* */ 2711050 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | चित्र = [[File:Dr Devidas Gopal Anuse.jpg|thumb|डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = विष्णू | जन्म_दिनांक = सप्टेंबर २०, १९८६ | जन्म_स्थान = [[निंबवडे]], [[आटपाडी]], [[सांगली]] | शिक्षण = M.Sc. Ph.D , SET, GATE | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = Pharmaceutical Company Reasearch & Development | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = Reasearch & Development | शोध_प्रबंध = Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''डॉ देविदास गोपाळ अनुसे''' ([[सप्टेंबर २०]], [[इ.स. १९८६]] - ) हे [[निंबवडे]] पंचक्रोशीतील [[अनुसेवाडी]] या छोट्याशा खेड्यातील पहिले Doctor of Philosophy (PhD) पदवी संपादन करणारे विद्वान आहेत. 'कमवा आणि शिका' हे ब्रीदवाक्य मनाशी बाळगून प्रखर संघर्षातून शिक्षण घेत त्यांनी MSc नंतर SET, GATE करून Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity या विषयावर शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी यश मिळवले आहे. ==शिक्षण== प्राथमिक शिक्षण - [[जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी]] माध्यमिक शिक्षण - [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षण - B.R. घोलप कॉलेज सांगवी पुणे. M.Sc. Ph.D , SET, GATE ==व्यवसाय/कार्यक्षेत्र== सध्या फार्मास्युटिकल कंपनी (रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट) मध्ये कार्यरत आहेत. ==शोध प्रबंध== Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी PhD पदवी संपादन केली आहे. 16zusks768nryn08okuuug8sy7sjl44 2711056 2711050 2026-09-21T14:00:32Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] वरुन [[मसुदा:डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] ला हलविला 2711050 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = डॉ देविदास गोपाळ अनुसे | चित्र = [[File:Dr Devidas Gopal Anuse.jpg|thumb|डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = विष्णू | जन्म_दिनांक = सप्टेंबर २०, १९८६ | जन्म_स्थान = [[निंबवडे]], [[आटपाडी]], [[सांगली]] | शिक्षण = M.Sc. Ph.D , SET, GATE | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = Pharmaceutical Company Reasearch & Development | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = Reasearch & Development | शोध_प्रबंध = Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''डॉ देविदास गोपाळ अनुसे''' ([[सप्टेंबर २०]], [[इ.स. १९८६]] - ) हे [[निंबवडे]] पंचक्रोशीतील [[अनुसेवाडी]] या छोट्याशा खेड्यातील पहिले Doctor of Philosophy (PhD) पदवी संपादन करणारे विद्वान आहेत. 'कमवा आणि शिका' हे ब्रीदवाक्य मनाशी बाळगून प्रखर संघर्षातून शिक्षण घेत त्यांनी MSc नंतर SET, GATE करून Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity या विषयावर शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी यश मिळवले आहे. ==शिक्षण== प्राथमिक शिक्षण - [[जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा अनुसेवाडी]] माध्यमिक शिक्षण - [[लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे]] उच्च माध्यमिक आणि महाविद्यालयीन शिक्षण - B.R. घोलप कॉलेज सांगवी पुणे. M.Sc. Ph.D , SET, GATE ==व्यवसाय/कार्यक्षेत्र== सध्या फार्मास्युटिकल कंपनी (रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट) मध्ये कार्यरत आहेत. ==शोध प्रबंध== Synthesis of Benzothiazole derivatives and its metal complexes and biological activity हा शोध प्रबंध सादर करून त्यांनी PhD पदवी संपादन केली आहे. 16zusks768nryn08okuuug8sy7sjl44 3 384355 2711051 2026-09-21T13:36:48Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2711051 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Suraj Dilip Shelar}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १९:०६, २१ सप्टेंबर २०२६ (IST) qpl5t1vqpaemasfs472vqe34ddgv1h2 0 384356 2711057 2026-09-21T14:00:32Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] वरुन [[मसुदा:डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] ला हलविला 2711057 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:डॉ देविदास गोपाळ अनुसे]] 2svqss40ltzv1tvdhrrwj3dxpzbopi2 3 384357 2711059 2026-09-21T14:34:55Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2711059 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=राज लतिफ मुजावर}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:०४, २१ सप्टेंबर २०२६ (IST) tbz4a3pkl9z04cw80p3pk8nxybubi8r 0 384358 2711064 2026-09-21T14:49:22Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[नितीनराजे अनुसे]] वरुन [[मसुदा:नितीनराजे अनुसे]] ला हलविला 2711064 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:नितीनराजे अनुसे]] 92z15krwap8mpvv0exdock4zszz0x4g 0 384359 2711092 2026-09-21T17:17:13Z Aditya tamhankar 80177 नवीन पान: खालील यादी जमैका महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जमैकाने ३० जून १९७३ रोजी यंग इंग्लंडविरुद्ध पहिला महिला आं... 2711092 wikitext text/x-wiki खालील यादी जमैका महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जमैकाने ३० जून १९७३ रोजी यंग इंग्लंडविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | जमैकाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66871.html ६] || ३० जून १९७३ || {{flagicon|ENG}} [[यंग इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ|यंग इंग्लंड]] || {{flagicon|ENG}} [[गोर कोर्ट]], [[केंट|सिटिंगबोर्न]] || {{crw|JAM}} || rowspan=5 | [[१९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66872.html ७] || ४ जुलै १९७३ || {{crw|TTO}} || {{flagicon|ENG}} [[इलिंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|TTO}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66876.html ९] || ७ जुलै १९७३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[पार्क ॲव्हेन्यू क्रिकेट मैदान]], [[यॉर्कशायर|ब्रॅडफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66878.html ११] || ११ जुलै १९७३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[यॉर्क क्रिकेट क्लब]], [[यॉर्क]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66880.html १३] || १४ जुलै १९७३ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} snvtd7kd83oy3ai8bvmze6tf986e7pu 2711100 2711092 2026-09-21T20:24:08Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711100 wikitext text/x-wiki खालील यादी जमैका महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जमैकाने ३० जून १९७३ रोजी यंग इंग्लंडविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | जमैकाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66871.html ६] || ३० जून १९७३ || {{flagicon|ENG}} [[यंग इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ|यंग इंग्लंड]] || {{flagicon|ENG}} [[गोर कोर्ट]], [[केंट|सिटिंगबोर्न]] || {{crw|JAM}} || rowspan=5 | [[१९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66872.html ७] || ४ जुलै १९७३ || {{crw|TTO}} || {{flagicon|ENG}} [[इलिंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|TTO}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66876.html ९] || ७ जुलै १९७३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[पार्क ॲव्हेन्यू क्रिकेट मैदान]], [[यॉर्कशायर|ब्रॅडफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66878.html ११] || ११ जुलै १९७३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[यॉर्क क्रिकेट क्लब]], [[यॉर्क]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66880.html १३] || १४ जुलै १९७३ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:जमैका क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] cz5v1yvaqa9z42liobm8vfvw9e3nm2r 2711101 2711100 2026-09-21T20:27:26Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711101 wikitext text/x-wiki खालील यादी जमैका महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जमैकाने ३० जून १९७३ रोजी यंग इंग्लंडविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | जमैकाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66871.html ६] || ३० जून १९७३ || {{flagicon|ENG}} [[यंग इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ|यंग इंग्लंड]] || {{flagicon|ENG}} [[गोर कोर्ट]], [[केंट|सिटिंगबोर्न]] || {{crw|JAM}} || rowspan=5 | [[१९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66872.html ७] || ४ जुलै १९७३ || {{crw|TTO}} || {{flagicon|ENG}} [[इलिंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|TTO}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66876.html ९] || ७ जुलै १९७३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[पार्क ॲव्हेन्यू क्रिकेट मैदान]], [[यॉर्कशायर|ब्रॅडफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66878.html ११] || ११ जुलै १९७३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[यॉर्क क्रिकेट क्लब]], [[यॉर्क]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66880.html १३] || १४ जुलै १९७३ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:जमैका क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] szx7x3b1w4nxu7s7yjebpa5qo9eil95 0 384360 2711093 2026-09-21T18:03:15Z Aditya tamhankar 80177 नवीन पान: खालील यादी जपान महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जपानने २१ जुलै २००३ रोजी पाकिस्तानविरुद्ध पहिला महिला आंतरर... 2711093 wikitext text/x-wiki खालील यादी जपान महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जपानने २१ जुलै २००३ रोजी पाकिस्तानविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | जपानने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67342.html ४३९] || २१ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[ॲमस्टेलवीन|स्पोर्टपार्क द्रीबर्ग]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67345.html ४४४] || २३ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क हरगा]], [[शिडम]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67348.html ४४७] || २५ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|लिटल स्वित्झर्लंड स्पोर्ट्स पार्क]], [[हेग]] || {{crw|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67323.html ४५०] || २६ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|WIN}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} 25qn2rlh7ryfrjyhwatb1tlbq9a5pob 2711102 2711093 2026-09-21T20:28:01Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711102 wikitext text/x-wiki खालील यादी जपान महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जपानने २१ जुलै २००३ रोजी पाकिस्तानविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | जपानने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67342.html ४३९] || २१ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[ॲमस्टेलवीन|स्पोर्टपार्क द्रीबर्ग]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67345.html ४४४] || २३ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क हरगा]], [[शिडम]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67348.html ४४७] || २५ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|लिटल स्वित्झर्लंड स्पोर्ट्स पार्क]], [[हेग]] || {{crw|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67323.html ४५०] || २६ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|WIN}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:जपान क्रिकेट|महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] qazyffaoyltx9unp8xtcm0ap2b8ook7 2711103 2711102 2026-09-21T20:28:18Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711103 wikitext text/x-wiki खालील यादी जपान महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जपानने २१ जुलै २००३ रोजी पाकिस्तानविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | जपानने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंं. एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67342.html ४३९] || २१ जुलै २००३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[ॲमस्टेलवीन|स्पोर्टपार्क द्रीबर्ग]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|PAK}} || rowspan=5 | [[२००३ आयडब्ल्यूसीसी चषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67004.html ४४०] || २२ जुलै २००३ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67345.html ४४४] || २३ जुलै २००३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क हरगा]], [[शिडम]] || {{crw|NED}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67348.html ४४७] || २५ जुलै २००३ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|NED}} [[हेग|लिटल स्वित्झर्लंड स्पोर्ट्स पार्क]], [[हेग]] || {{crw|SCO}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67323.html ४५०] || २६ जुलै २००३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[ॲमस्टेलवीन]] || {{crw|WIN}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:जपान क्रिकेट|महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 47uaiu4mjbkja8qitwz2pml2c3a9d35 0 384361 2711094 2026-09-21T18:09:55Z Aditya tamhankar 80177 नवीन पान: खालील यादी जर्सी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जर्सीने २७ मार्च २०२३ रोजी कॅनडाविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय... 2711094 wikitext text/x-wiki खालील यादी जर्सी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जर्सीने २७ मार्च २०२३ रोजी कॅनडाविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | जर्सीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365094.html ४५५२] || २७ मार्च २०२३ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|CAN}} || rowspan=5 | [[२०२३ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ|२०२३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365097.html ४५५५] || ३० मार्च २०२३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365100.html ४५६०] || १ एप्रिल २०२३ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365104.html ४५६५] || ४ एप्रिल २०२३ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365105.html ४५६६] || ५ एप्रिल २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|NAM}} [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|UAE}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} 1icl41uoxy56k6k4pmeai01187s9vud 2711104 2711094 2026-09-21T20:30:18Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711104 wikitext text/x-wiki खालील यादी जर्सी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जर्सीने २७ मार्च २०२३ रोजी कॅनडाविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | जर्सीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365094.html ४५५२] || २७ मार्च २०२३ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|CAN}} || rowspan=5 | [[२०२३ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ|२०२३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365097.html ४५५५] || ३० मार्च २०२३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365100.html ४५६०] || १ एप्रिल २०२३ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365104.html ४५६५] || ४ एप्रिल २०२३ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365105.html ४५६६] || ५ एप्रिल २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|NAM}} [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|UAE}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:जर्सी क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय ]] 47wnlr6rdeyxxwywi9svyegixvonh6d 2711105 2711104 2026-09-21T20:30:30Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2711105 wikitext text/x-wiki खालील यादी जर्सी क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. जर्सीने २७ मार्च २०२३ रोजी कॅनडाविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | जर्सीने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365094.html ४५५२] || २७ मार्च २०२३ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|CAN}} || rowspan=5 | [[२०२३ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ|२०२३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365097.html ४५५५] || ३० मार्च २०२३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|NAM}} [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365100.html ४५६०] || १ एप्रिल २०२३ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365104.html ४५६५] || ४ एप्रिल २०२३ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|NAM}} [[युनायटेड क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365105.html ४५६६] || ५ एप्रिल २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|NAM}} [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|UAE}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:जर्सी क्रिकेट|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय ]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 27e9kq9ip9p63bzcxfe53tjvgul21ao 3 384362 2711096 2026-09-21T19:22:38Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2711096 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=संतोष श्रीमंतराव डोखळे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ००:५२, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) grpqvc4t7oq1y9k4u9gw3unrabt77lc 1 384363 2711097 2026-09-21T19:56:49Z संतोष श्रीमंतराव डोखळे 187659 : 📱 गुणाकाराची एक भन्नाट आणि अनोखी मॅजिक ट्रिक! 🧠✨ प्रत्यक्ष गुणाकार न करता, फक्त बेरीज-वजाबाकी करून उत्तर काढा! 🤩 सध्या स्पर्धा परीक्षा किंवा गणिताचा सराव करताना गुणाकार करायला खूप वेळ जातो. म्हणूनच मी स्वतः विचार करून एक अशी सोपी पद्धत (Trick) शोधली आहे, ज्याने पाढे पाठ नसले तरी वर्गाच्या मदतीने सेकंदात उत्तर काढता येते! 👇 👉 लेखक/संशोधक: संतोष श्रीमंतराव डोखळे 🛡️ मूळ सूत्र (The Formula): यदि आपल्याला A आणि B चा गुणाकार करायचा असेल आणि त्या दोन्हीमधील फरक D असेल, तर: 🔥 A × B = a + b - d 🔥 य... 2711097 wikitext text/x-wiki गुणाकार न करता गुणाकार करणे qhj054jit2k7o9rkm77hosd7nrfpsnf 2711098 2711097 2026-09-21T19:58:29Z संतोष श्रीमंतराव डोखळे 187659 /* DOKHALE-MATH-2026 */ नवीन विभाग 2711098 wikitext text/x-wiki गुणाकार न करता गुणाकार करणे == DOKHALE-MATH-2026 == गणिताचे शोध व मांडणी [[सदस्य:संतोष श्रीमंतराव डोखळे|संतोष श्रीमंतराव डोखळे]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष श्रीमंतराव डोखळे|चर्चा]]) ०१:२८, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) fnv3p067zxccjaoehyh6r3282ckp7xp 2711099 2711098 2026-09-21T20:04:59Z संतोष श्रीमंतराव डोखळे 187659 /* गुणाकार न करता गुणाकार करणे */ नवीन विभाग 2711099 wikitext text/x-wiki गुणाकार न करता गुणाकार करणे == DOKHALE-MATH-2026 == गणिताचे शोध व मांडणी [[सदस्य:संतोष श्रीमंतराव डोखळे|संतोष श्रीमंतराव डोखळे]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष श्रीमंतराव डोखळे|चर्चा]]) ०१:२८, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) == गुणाकार न करता गुणाकार करणे == <nowiki>:</nowiki> 📱 गुणाकाराची एक भन्नाट आणि अनोखी मॅजिक ट्रिक! 🧠✨ प्रत्यक्ष गुणाकार न करता, फक्त बेरीज-वजाबाकी करून उत्तर काढा! 🤩 सध्या स्पर्धा परीक्षा किंवा गणिताचा सराव करताना गुणाकार करायला खूप वेळ जातो. म्हणूनच मी स्वतः विचार करून एक अशी सोपी पद्धत (Trick) शोधली आहे, ज्याने पाढे पाठ नसले तरी वर्गाच्या मदतीने सेकंदात उत्तर काढता येते! 👇 👉 लेखक/संशोधक: संतोष श्रीमंतराव डोखळे 🛡️ मूळ सूत्र (The Formula): यदि आपल्याला A आणि B चा गुणाकार करायचा असेल आणि त्या दोन्हीमधील फरक D असेल, तर: 🔥 A × B = a + b - d 🔥 येथे किंमती कशा काढायच्या: 1️⃣ a = पहिल्या संख्येच्या वर्गाची निम्मी किंमत (A² / 2) 2️⃣ b = दुसऱ्या संख्येच्या वर्गाची निम्मी किंमत (B² / 2) 3️⃣ d = दोन्हीमधील फरकाच्या वर्गाची निम्मी किंमत (D² / 2) 📝 सोप्या उदाहरणासह समजून घ्या: 🔹 उदाहरण १ (एक अंकी संख्या): ४ × ६ a = ४ चा वर्ग १६ / २ = ८ b = ६ चा वर्ग ३६ / २ = १८ दोन्हीमधील फरक (D) = ६ - ४ = २ ➡️ d = २ चा वर्ग ४ / २ = २ अंतिम उत्तर: ८ + १८ - २ = २६ - २ = २४ (अचूक उत्तर! 🎉) 🔹 उदाहरण २ (दोन अंकी संख्या): १२ × १६ a = १२ चा वर्ग १४४ / २ = ७२ b = १६ चा वर्ग २५६ / २ = १२८ दोन्हीमधील फरक (D) = १६ - १२ = ४ ➡️ d = ४ चा वर्ग १६ / २ = ८ अंतिम उत्तर: ७२ + १२८ - ८ = २०० - ८ = १९२ (प्रत्यक्ष गुणाकार न करता उत्तर रेडी! 🚀) 💡 या ट्रिकचे फायदे: ✅ स्पर्धा परीक्षेसाठी अत्यंत उपयुक्त आणि वेळ वाचवणारी पद्धत. ✅ गणिताची भीती पळून लावणारी आणि मुलांमध्ये आवड निर्माण करणारी ट्रिक. तुम्हाला ही माझी स्वतःची गणितीय पद्धत कशी वाटली? नक्की कमेंट करून सांगा आणि आपल्या विद्यार्थी मित्रांसोबत शेअर करा! 🙏👇 [[सदस्य:संतोष श्रीमंतराव डोखळे|संतोष श्रीमंतराव डोखळे]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष श्रीमंतराव डोखळे|चर्चा]]) ०१:३४, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) 2hyzlxr5pb1tgz53hzmfw66h7pvh5m5 2711107 2711099 2026-09-21T21:27:56Z अभय नातू 206 /* गुणाकार न करता गुणाकार करणे */ 2711107 wikitext text/x-wiki गुणाकार न करता गुणाकार करणे == DOKHALE-MATH-2026 == गणिताचे शोध व मांडणी [[सदस्य:संतोष श्रीमंतराव डोखळे|संतोष श्रीमंतराव डोखळे]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष श्रीमंतराव डोखळे|चर्चा]]) ०१:२८, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) fnv3p067zxccjaoehyh6r3282ckp7xp 2711206 2711107 2026-09-22T06:48:12Z संतोष गोरे 135680 या पानावरील सगळा मजकूर काढला 2711206 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 384364 2711116 2026-09-21T22:10:15Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2711116 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फेर्दिनांद मार्कोस]] et5ib6hasmmigv322si8iepvnkac0d8 0 384365 2711117 2026-09-21T22:10:59Z अभय नातू 206 नामभेद 2711117 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दुसरा अब्दुल हमीद]] l8ql5z36qez8e05n54y2kptixzdyf5u 0 384366 2711118 2026-09-21T22:11:28Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2711118 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[स्टीफन किंग]] le7wgr9901rip3vdjff2huly1bd229y 0 384367 2711119 2026-09-21T22:12:22Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2711119 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एच.जी. वेल्स]] r37pzxs0qa3yyhsrm06cl11lau2b0j3 0 384368 2711120 2026-09-21T22:12:56Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2711120 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[आर्मांड कॅलिनेस्कु]] jdi8acqdc2rnarv9xlymm60tldzi4rs 0 384369 2711121 2026-09-21T22:13:46Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2711121 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सम्राट हाँग्वू]] qvjkaiv60gjryhi3ocswhw512hpodg8 0 384370 2711122 2026-09-21T22:14:20Z अभय नातू 206 नामभेद 2711122 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सम्राट चींगथाइ]] tof1i2ggrs4qk2nervratvxjkrbmntk 0 384371 2711123 2026-09-21T22:15:20Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2711123 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[जोसेफ स्मिथ]] ing89c2pr1ih5j6e0dtf8i619yop54s 0 384372 2711124 2026-09-21T22:15:59Z अभय नातू 206 नामभेद 2711124 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[होलोकॉस्ट]] 0o58ehjwnw0lts6fjoovx3nzkhpu6eo 0 384373 2711129 2026-09-21T22:45:53Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2711129 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ॲलास्टेर कूक]] tnpgvpsu60p8d429u5z4w2g1cqtkutk 0 384374 2711131 2026-09-21T22:48:07Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[भारताच्या २०-२० क्रिकेट विश्वचषक खेळाडूंची नामसूची]] वरुन [[भारताच्या २०-२० क्रिकेट विश्वचषक खेळाडूंची यादी]] ला हलविला: शीर्षकलेखन संकेत 2711131 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[भारताच्या २०-२० क्रिकेट विश्वचषक खेळाडूंची यादी]] b6wjh2fs67h3r1mck961bisfnfo1jbn 118 384375 2711138 2026-09-22T01:25:27Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: '''आणखी काही पक्षी''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #पाइन ग्रॉसबीक. #निळा ग्रॉसबीक. #लाझुली बंटिंग. #कॅरोलिना रेन. #वे... 2711138 wikitext text/x-wiki '''आणखी काही पक्षी''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #पाइन ग्रॉसबीक. #निळा ग्रॉसबीक. #लाझुली बंटिंग. #कॅरोलिना रेन. #वेस्टर्न मेडोलार्क. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया,वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 8s6wfrysvlge4ztoly5wnx2msa22n7s 2711139 2711138 2026-09-22T01:27:10Z नरेश सावे 88037 /* पक्षी */ 2711139 wikitext text/x-wiki '''आणखी काही पक्षी''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #[[पाइन ग्रॉसबीक]]. #[[निळा ग्रॉसबीक]]. #[[लाझुली बंटिंग]]. #[[कॅरोलिना रेन]]. #[[वेस्टर्न मेडोलार्क]]. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया,वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 7vxt5l1ghifccdi1hqsozv7n7r73el4 2711166 2711139 2026-09-22T04:25:40Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[आणखी काही पक्षी]] वरुन [[मसुदा:आणखी काही पक्षी]] ला हलविला 2711139 wikitext text/x-wiki '''आणखी काही पक्षी''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #[[पाइन ग्रॉसबीक]]. #[[निळा ग्रॉसबीक]]. #[[लाझुली बंटिंग]]. #[[कॅरोलिना रेन]]. #[[वेस्टर्न मेडोलार्क]]. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया,वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 7vxt5l1ghifccdi1hqsozv7n7r73el4 0 384376 2711142 2026-09-22T01:58:45Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: ''' फेझंट '' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात: - #रिंग-नेक्ड फेझंट. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==... 2711142 wikitext text/x-wiki ''' फेझंट '' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात: - #रिंग-नेक्ड फेझंट. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] srqe3apfr1mjw01vq3411icpibfpyg0 2711143 2711142 2026-09-22T01:59:03Z नरेश सावे 88037 /* */ 2711143 wikitext text/x-wiki ''' फेझंट ''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात: - #रिंग-नेक्ड फेझंट. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] qkfyw88ck00ie1yu9t3mhcfc18fbhp2 2711144 2711143 2026-09-22T01:59:25Z नरेश सावे 88037 /* पक्षी */ 2711144 wikitext text/x-wiki ''' फेझंट ''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात: - #[[रिंग-नेक्ड फेझंट]]. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] h9ednmtnh7eky30vw4e6efagudd79t0 0 384377 2711145 2026-09-22T02:04:01Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: '''कीलडीर''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #कीलडीर. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान... 2711145 wikitext text/x-wiki '''कीलडीर''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #कीलडीर. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] b9c4ed2vvdr1yjmzgelxbnbpuatoepl 2711146 2711145 2026-09-22T02:04:39Z नरेश सावे 88037 /* पक्षी */ 2711146 wikitext text/x-wiki '''कीलडीर''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #[[कीलडीर]]. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 4mej2ir7bdggegdqmgfh3q12o3erf7o 2711147 2711146 2026-09-22T02:05:22Z नरेश सावे 88037 /* पक्षी */ 2711147 wikitext text/x-wiki '''कीलडीर''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #[[कीलडीर पक्षी]]. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 003i6lskf70i7od8yep358wymugq6vj 0 384378 2711148 2026-09-22T02:11:31Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: '''आऊलस्''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #ईस्टर्न स्क्रिच-आऊल. #ग्रेट हॉर्न्ड आऊल. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया,... 2711148 wikitext text/x-wiki '''आऊलस्''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #ईस्टर्न स्क्रिच-आऊल. #ग्रेट हॉर्न्ड आऊल. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 9d0j9ofhwkqtuhcbn5vjv23fx4hieqy 2711149 2711148 2026-09-22T02:12:03Z नरेश सावे 88037 /* पक्षी */ 2711149 wikitext text/x-wiki '''आऊलस्''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #[[ईस्टर्न स्क्रिच-आऊल]]. #[[ग्रेट हॉर्न्ड आऊल]]. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 15u67l1th5nnvhomoipdaedehtu935y 118 384379 2711150 2026-09-22T02:26:27Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: '''डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि श्राईकस्''' ( दिवसा शिकार करणारे पक्षी आणि कसाई-पक्षी) हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #... 2711150 wikitext text/x-wiki '''डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि श्राईकस्''' ( दिवसा शिकार करणारे पक्षी आणि कसाई-पक्षी) हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #शार्प-शिन्ड हॉक आणि कूपर्स हॉक; #अमेरिकन केस्ट्रल; #मर्लिन; #लॉगरहेड श्राइक; #नॉर्दर्न श्राइक. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 6iw1n1jtawika6oaz7y6sbqsycv64xc 2711151 2711150 2026-09-22T02:27:23Z नरेश सावे 88037 /* */ 2711151 wikitext text/x-wiki '''डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि स्राईकस्''' ( दिवसा शिकार करणारे पक्षी आणि कसाई-पक्षी) हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #शार्प-शिन्ड हॉक आणि कूपर्स हॉक; #अमेरिकन केस्ट्रल; #मर्लिन; #लॉगरहेड श्राइक; #नॉर्दर्न श्राइक. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] bzr10zfmxfv1p1l44v2mhktp4mqo1ju 2711152 2711151 2026-09-22T02:29:07Z नरेश सावे 88037 /* पक्षी */ 2711152 wikitext text/x-wiki '''डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि स्राईकस्''' ( दिवसा शिकार करणारे पक्षी आणि कसाई-पक्षी) हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #[[शार्प-शिन्ड हॉक आणि कूपर्स हॉक]]. #[[अमेरिकन केस्ट्रल]]. #[[मर्लिन]]. #[[लॉगरहेड श्राइक]]. #[[नॉर्दर्न श्राइक]]. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 7l20g8v2ffnvj4jxgzn6hbqh31526hy 2711168 2711152 2026-09-22T04:26:19Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि स्राईकस्]] वरुन [[मसुदा:डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि स्राईकस्]] ला हलविला 2711152 wikitext text/x-wiki '''डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि स्राईकस्''' ( दिवसा शिकार करणारे पक्षी आणि कसाई-पक्षी) हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #[[शार्प-शिन्ड हॉक आणि कूपर्स हॉक]]. #[[अमेरिकन केस्ट्रल]]. #[[मर्लिन]]. #[[लॉगरहेड श्राइक]]. #[[नॉर्दर्न श्राइक]]. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 7l20g8v2ffnvj4jxgzn6hbqh31526hy 3 384380 2711153 2026-09-22T02:34:24Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2711153 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Shivsevak96k}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०८:०४, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) 4k522vcnksmn0brqvg317zuyqzeef7p 118 384381 2711154 2026-09-22T02:37:17Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: ''''कार्डिनल्स आणि इतर ग्रॉसबीक्स''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #नॉर्दर्न कार्डिनल. #ब्लॅक-हेडेड ग्रॉसबीक. #रोझ-... 2711154 wikitext text/x-wiki ''''कार्डिनल्स आणि इतर ग्रॉसबीक्स''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #नॉर्दर्न कार्डिनल. #ब्लॅक-हेडेड ग्रॉसबीक. #रोझ-ब्रेस्टेड ग्रॉसबीक. #इव्हनिंग ग्रॉसबीक. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] m0z3o3fr8ref2vzipjwurwwbnovjnwy 2711155 2711154 2026-09-22T02:38:17Z नरेश सावे 88037 /* */ 2711155 wikitext text/x-wiki ''''कार्डिनलस् आणि इतर ग्रॉसबीक्स''' हा  अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #नॉर्दर्न कार्डिनल. #ब्लॅक-हेडेड ग्रॉसबीक. #रोझ-ब्रेस्टेड ग्रॉसबीक. #इव्हनिंग ग्रॉसबीक. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] cs1idbqqz3jqtvr6w9g3i4dzx59w1v1 2711156 2711155 2026-09-22T02:38:59Z नरेश सावे 88037 /* */ 2711156 wikitext text/x-wiki '''कार्डिनलस् आणि इतर ग्रॉसबीकस्''' हा अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #नॉर्दर्न कार्डिनल. #ब्लॅक-हेडेड ग्रॉसबीक. #रोझ-ब्रेस्टेड ग्रॉसबीक. #इव्हनिंग ग्रॉसबीक. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 155bdpa8qyf253qk6j8266uozyskdhe 2711157 2711156 2026-09-22T02:39:39Z नरेश सावे 88037 /* पक्षी */ 2711157 wikitext text/x-wiki '''कार्डिनलस् आणि इतर ग्रॉसबीकस्''' हा अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #[[नॉर्दर्न कार्डिनल]]. #[[ब्लॅक-हेडेड ग्रॉसबीक]]. #[[रोझ-ब्रेस्टेड ग्रॉसबीक]]. #[[इव्हनिंग ग्रॉसबीक]]. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] f1oz5f5673wbqps5l5rthr3h7gme5qz 2711170 2711157 2026-09-22T04:26:37Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[कार्डिनलस् आणि इतर ग्रॉसबिकस्]] वरुन [[मसुदा:कार्डिनलस् आणि इतर ग्रॉसबिकस्]] ला हलविला 2711157 wikitext text/x-wiki '''कार्डिनलस् आणि इतर ग्रॉसबीकस्''' हा अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा येथील पक्ष्यांचा एक वर्ग आहे. ==पक्षी== या वर्गात खालील पक्षी येतात : - #[[नॉर्दर्न कार्डिनल]]. #[[ब्लॅक-हेडेड ग्रॉसबीक]]. #[[रोझ-ब्रेस्टेड ग्रॉसबीक]]. #[[इव्हनिंग ग्रॉसबीक]]. ==वैशिष्ट्ये== हे पक्षी कीटक,बिया, ताजी पाने वगैरे खातात. ==आढळस्थान== हे पक्षी अमेरिकेतील दक्षिण डाकोटा या राज्यात आढळतात. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] f1oz5f5673wbqps5l5rthr3h7gme5qz 2 384382 2711160 2026-09-22T03:16:31Z Shivsevak96k 187666 /* */ संस्थेचा प्रारंभिक तटस्थ मसुदा तयार केला; अधिकृत नोंदणी माहिती जोडली. 2711160 wikitext text/x-wiki '''शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थान''' ही महाराष्ट्रातील सामाजिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारसा संवर्धन क्षेत्रात कार्य करणारी संस्था आहे. संस्थेची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे झाली. संस्थेचे संस्थापक मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे आहेत. संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य आहे. == इतिहास == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. संस्थेच्या कार्यामध्ये ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाबाबत जनजागृती तसेच विविध सामाजिक उपक्रमांचा समावेश होतो. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य आहे. संस्था दुर्गसंवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्यविषयक उपक्रम, रक्तदान आणि सामाजिक जनजागृतीच्या क्षेत्रात कार्य करते. == प्रमुख उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ले आणि ऐतिहासिक वारशाच्या संवर्धनाबाबत जनजागृती करण्यासाठी संस्थेच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविले जातात. === सांस्कृतिक कार्यक्रम === महाराष्ट्राच्या इतिहास, संस्कृती आणि परंपरांशी संबंधित विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. === वारकरी महाआरोग्य शिबिर === वारकरी समाजातील भाविकांसाठी आरोग्यविषयक सेवा उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने संस्थेच्या माध्यमातून वारकरी महाआरोग्य शिबिरांसारखे उपक्रम आयोजित केले जातात. === रक्तदान शिबिरे === रक्तदानाबाबत जनजागृती करण्यासाठी संस्थेच्या माध्यमातून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === सामाजिक उपक्रम === संस्थेच्या माध्यमातून आरोग्य, सामाजिक सेवा आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रम राबविले जातात. == संस्थापक == मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे हे शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे संस्थापक आहेत. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य "संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा" असे आहे. == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] 38b1h5lkpg4dkgbgzkcrkl8qxruu2d6 2711162 2711160 2026-09-22T03:25:41Z Shivsevak96k 187666 /* */ संस्थेचा प्रारंभिक तटस्थ मसुदा तयार केला; अधिकृत नोंदणी माहिती जोडली. 2711162 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | नाव = शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थान | स्थापना = ९ नोव्हेंबर २०२२ | संस्थापक = मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे | मुख्यालय = सोलापूर, महाराष्ट्र | कार्यक्षेत्र = महाराष्ट्र | संकेतस्थळ = https://shivsevak.org.in }} '''शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थान''' ही महाराष्ट्रातील सामाजिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि जनकल्याणाच्या विविध क्षेत्रांत कार्य करणारी संस्था आहे. संस्थेची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या कार्यामध्ये दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे जतन, आरोग्यविषयक उपक्रम, रक्तदान, महिला सक्षमीकरण, शेतकरी व ग्रामीण समाजासाठी उपक्रम, पर्यावरण संवर्धन तसेच सामाजिक जनजागृती यांचा समावेश होतो. == स्थापना व पार्श्वभूमी == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. सामाजिक सेवा, लोककल्याण, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे संवर्धन, पर्यावरण संरक्षण आणि समाजातील विविध घटकांमध्ये जनजागृती निर्माण करण्याच्या उद्देशाने संस्थेची स्थापना करण्यात आल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. संस्थेच्या कार्यदृष्टीमध्ये '''श्रीमंत शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य व लोककल्याणाचे विचार आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा''' यांना प्रेरणास्थान मानले जाते. == ध्येय व उद्दिष्टे == शिक्षण, कौशल्य विकास, आरोग्य, महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण, शेतकरी कल्याण, पर्यावरण संवर्धन, दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, सांस्कृतिक वारसा जतन आणि सामाजिक जनजागृती या क्षेत्रांत लोकसहभागाच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविणे हे संस्थेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. ग्रामीण तसेच शहरी भागातील नागरिकांचा सामाजिक सहभाग वाढविणे, समाजोपयोगी उपक्रमांना चालना देणे आणि विविध सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती निर्माण करणे यावर संस्थेच्या कार्याचा भर आहे. == प्रेरणास्थान व विचारधारा == संस्थेच्या अधिकृत माहितीनुसार, महाराष्ट्राच्या इतिहासातील स्वराज्य, लोककल्याण, सुशासन, सामाजिक बांधिलकी आणि राष्ट्रसेवेच्या विचारांना संस्थेच्या कार्याची प्रेरणा मानले जाते. शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे लोकाभिमुख प्रशासन आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा या ऐतिहासिक वारशातून संस्थेच्या सामाजिक कार्याला प्रेरणा मिळत असल्याचे संस्था नमूद करते. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य असून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक वारसा संवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्य सेवा, पर्यावरण संवर्धन आणि जनजागृती या विविध क्षेत्रांमध्ये उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. == प्रमुख कार्य व उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांच्या ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्वाबाबत जनजागृती करणे, दुर्ग परिसरात स्वच्छता व संवर्धनात्मक उपक्रम राबविणे आणि ऐतिहासिक वास्तूंच्या जतनासाठी लोकसहभाग वाढविणे हे संस्थेच्या कार्यातील एक प्रमुख क्षेत्र आहे. === इतिहास संशोधन व ऐतिहासिक वारसा === महाराष्ट्राच्या इतिहासाशी संबंधित विविध विषयांचा अभ्यास, ऐतिहासिक स्थळांविषयी जनजागृती आणि ऐतिहासिक वारशाच्या जतनासाठी उपक्रम राबविण्याचे कार्य संस्था करते. इतिहासाविषयीची माहिती समाजातील विविध घटकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी व्याख्याने, जनजागृतीपर उपक्रम आणि माहितीपर कार्यक्रम आयोजित करण्यावरही भर दिला जातो. === सांस्कृतिक उपक्रम === महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरा, ऐतिहासिक स्मृती आणि सामाजिक मूल्यांचे जतन व प्रसार करण्याच्या उद्देशाने संस्थेकडून विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि जनजागृतीपर उपक्रम राबविले जातात. === आरोग्य सेवा व वैद्यकीय उपक्रम === समाजातील गरजू घटकांपर्यंत आरोग्यविषयक सेवा पोहोचविण्याच्या उद्देशाने वैद्यकीय मदत, आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि आरोग्य जनजागृतीचे उपक्रम आयोजित केले जातात. यामध्ये वारकरी महाआरोग्य शिबिरासारख्या उपक्रमांचा समावेश आहे. === रक्तदान उपक्रम === रक्तदानाचे सामाजिक महत्त्व अधोरेखित करून नागरिकांना रक्तदानासाठी प्रोत्साहित करणे आणि रक्तसंकलनाच्या उपक्रमांना सहकार्य करणे या उद्देशाने संस्थेकडून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण === महिलांच्या सुरक्षिततेबाबत जनजागृती, त्यांच्या सामाजिक सहभागाला प्रोत्साहन आणि सक्षमीकरणासाठी विविध उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. === शेतकरी व ग्रामीण विकास === शेतकरी आणि ग्रामीण समाजाच्या सामाजिक व आर्थिक सक्षमीकरणासाठी जनजागृती, कौशल्यविकास, मार्गदर्शन आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविण्यावर संस्थेचा भर आहे. === पर्यावरण संवर्धन === पर्यावरण संरक्षण आणि संवर्धनाबाबत नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे तसेच पर्यावरणपूरक उपक्रमांना प्रोत्साहन देणे हे संस्थेच्या कार्यातील आणखी एक क्षेत्र आहे. === सामाजिक सेवा व जनजागृती === समाजातील विविध घटकांशी समन्वय साधून सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती करणे, लोकसहभाग वाढविणे आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविणे हे संस्थेच्या कार्याचे महत्त्वाचे अंग आहे. == संस्थापक == संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या स्थापनेपासून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारसा संवर्धन आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रमांमध्ये त्यांचा सहभाग असल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य '''“संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा”''' असे आहे. == नोंदणी == संस्थेच्या अधिकृत नोंदणी कागदपत्रानुसार, संस्थेची सार्वजनिक न्यास म्हणून नोंदणी करण्यात आली आहे. नोंदणीशी संबंधित अधिकृत माहिती आणि संस्थेच्या वापरातील नाव यामध्ये आवश्यक त्या ठिकाणी स्पष्टता ठेवण्यात आली आहे. == संकेतस्थळ == संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ [https://shivsevak.org.in shivsevak.org.in] आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] == इतिहास == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. संस्थेच्या कार्यामध्ये ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाबाबत जनजागृती तसेच विविध सामाजिक उपक्रमांचा समावेश होतो. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य आहे. संस्था दुर्गसंवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्यविषयक उपक्रम, रक्तदान आणि सामाजिक जनजागृतीच्या क्षेत्रात कार्य करते. == प्रमुख उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ले आणि ऐतिहासिक वारशाच्या संवर्धनाबाबत जनजागृती करण्यासाठी संस्थेच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविले जातात. === सांस्कृतिक कार्यक्रम === महाराष्ट्राच्या इतिहास, संस्कृती आणि परंपरांशी संबंधित विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. === वारकरी महाआरोग्य शिबिर === वारकरी समाजातील भाविकांसाठी आरोग्यविषयक सेवा उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने संस्थेच्या माध्यमातून वारकरी महाआरोग्य शिबिरांसारखे उपक्रम आयोजित केले जातात. === रक्तदान शिबिरे === रक्तदानाबाबत जनजागृती करण्यासाठी संस्थेच्या माध्यमातून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === सामाजिक उपक्रम === संस्थेच्या माध्यमातून आरोग्य, सामाजिक सेवा आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रम राबविले जातात. == संस्थापक == मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे हे शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे संस्थापक आहेत. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य "संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा" असे आहे. == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] ckm0q5fr9jdb56tasw1glmtdnirs7lv 2711163 2711162 2026-09-22T03:32:53Z Shivsevak96k 187666 /* */ संस्थेचा प्रारंभिक मसुदा तयार केला व माहितीची मांडणी केली. 2711163 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | नाव = शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थान | स्थापना = ९ नोव्हेंबर २०२२ | संस्थापक = मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे | मुख्यालय = सोलापूर, महाराष्ट्र | कार्यक्षेत्र = महाराष्ट्र | संकेतस्थळ = https://shivsevak.org.in }} '''शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थान''' ही महाराष्ट्रातील सामाजिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि जनकल्याणाच्या विविध क्षेत्रांत कार्य करणारी संस्था आहे. संस्थेची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या कार्यामध्ये दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे जतन, आरोग्यविषयक उपक्रम, रक्तदान, महिला सक्षमीकरण, शेतकरी व ग्रामीण समाजासाठी उपक्रम, पर्यावरण संवर्धन तसेच सामाजिक जनजागृती यांचा समावेश होतो. == स्थापना व पार्श्वभूमी == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. सामाजिक सेवा, लोककल्याण, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे संवर्धन, पर्यावरण संरक्षण आणि समाजातील विविध घटकांमध्ये जनजागृती निर्माण करण्याच्या उद्देशाने संस्थेची स्थापना करण्यात आल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. संस्थेच्या कार्यदृष्टीमध्ये '''श्रीमंत शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य व लोककल्याणाचे विचार आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा''' यांना प्रेरणास्थान मानले जाते. == ध्येय व उद्दिष्टे == शिक्षण, कौशल्य विकास, आरोग्य, महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण, शेतकरी कल्याण, पर्यावरण संवर्धन, दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, सांस्कृतिक वारसा जतन आणि सामाजिक जनजागृती या क्षेत्रांत लोकसहभागाच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविणे हे संस्थेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. ग्रामीण तसेच शहरी भागातील नागरिकांचा सामाजिक सहभाग वाढविणे, समाजोपयोगी उपक्रमांना चालना देणे आणि विविध सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती निर्माण करणे यावर संस्थेच्या कार्याचा भर आहे. == प्रेरणास्थान व विचारधारा == संस्थेच्या अधिकृत माहितीनुसार, महाराष्ट्राच्या इतिहासातील स्वराज्य, लोककल्याण, सुशासन, सामाजिक बांधिलकी आणि राष्ट्रसेवेच्या विचारांना संस्थेच्या कार्याची प्रेरणा मानले जाते. शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे लोकाभिमुख प्रशासन आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा या ऐतिहासिक वारशातून संस्थेच्या सामाजिक कार्याला प्रेरणा मिळत असल्याचे संस्था नमूद करते. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य असून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक वारसा संवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्य सेवा, पर्यावरण संवर्धन आणि जनजागृती या विविध क्षेत्रांमध्ये उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. == प्रमुख कार्य व उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांच्या ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्वाबाबत जनजागृती करणे, दुर्ग परिसरात स्वच्छता व संवर्धनात्मक उपक्रम राबविणे आणि ऐतिहासिक वास्तूंच्या जतनासाठी लोकसहभाग वाढविणे हे संस्थेच्या कार्यातील एक प्रमुख क्षेत्र आहे. === इतिहास संशोधन व ऐतिहासिक वारसा === महाराष्ट्राच्या इतिहासाशी संबंधित विविध विषयांचा अभ्यास, ऐतिहासिक स्थळांविषयी जनजागृती आणि ऐतिहासिक वारशाच्या जतनासाठी उपक्रम राबविण्याचे कार्य संस्था करते. इतिहासाविषयीची माहिती समाजातील विविध घटकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी व्याख्याने, जनजागृतीपर उपक्रम आणि माहितीपर कार्यक्रम आयोजित करण्यावरही भर दिला जातो. === सांस्कृतिक उपक्रम === महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरा, ऐतिहासिक स्मृती आणि सामाजिक मूल्यांचे जतन व प्रसार करण्याच्या उद्देशाने संस्थेकडून विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि जनजागृतीपर उपक्रम राबविले जातात. === आरोग्य सेवा व वैद्यकीय उपक्रम === समाजातील गरजू घटकांपर्यंत आरोग्यविषयक सेवा पोहोचविण्याच्या उद्देशाने वैद्यकीय मदत, आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि आरोग्य जनजागृतीचे उपक्रम आयोजित केले जातात. यामध्ये वारकरी महाआरोग्य शिबिरासारख्या उपक्रमांचा समावेश आहे. === रक्तदान उपक्रम === रक्तदानाचे सामाजिक महत्त्व अधोरेखित करून नागरिकांना रक्तदानासाठी प्रोत्साहित करणे आणि रक्तसंकलनाच्या उपक्रमांना सहकार्य करणे या उद्देशाने संस्थेकडून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण === महिलांच्या सुरक्षिततेबाबत जनजागृती, त्यांच्या सामाजिक सहभागाला प्रोत्साहन आणि सक्षमीकरणासाठी विविध उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. === शेतकरी व ग्रामीण विकास === शेतकरी आणि ग्रामीण समाजाच्या सामाजिक व आर्थिक सक्षमीकरणासाठी जनजागृती, कौशल्यविकास, मार्गदर्शन आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविण्यावर संस्थेचा भर आहे. === पर्यावरण संवर्धन === पर्यावरण संरक्षण आणि संवर्धनाबाबत नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे तसेच पर्यावरणपूरक उपक्रमांना प्रोत्साहन देणे हे संस्थेच्या कार्यातील आणखी एक क्षेत्र आहे. === सामाजिक सेवा व जनजागृती === समाजातील विविध घटकांशी समन्वय साधून सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती करणे, लोकसहभाग वाढविणे आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविणे हे संस्थेच्या कार्याचे महत्त्वाचे अंग आहे. == संस्थापक == संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या स्थापनेपासून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारसा संवर्धन आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रमांमध्ये त्यांचा सहभाग असल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य '''“संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा”''' असे आहे. == नोंदणी == संस्थेच्या अधिकृत नोंदणी कागदपत्रानुसार, संस्थेची सार्वजनिक न्यास म्हणून नोंदणी करण्यात आली आहे. नोंदणीशी संबंधित अधिकृत माहिती आणि संस्थेच्या वापरातील नाव यामध्ये आवश्यक त्या ठिकाणी स्पष्टता ठेवण्यात आली आहे. == संकेतस्थळ == संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ [https://shivsevak.org.in shivsevak.org.in] आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] == स्थापना व पार्श्वभूमी == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. सामाजिक सेवा, लोककल्याण, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे संवर्धन, पर्यावरण संरक्षण आणि समाजातील विविध घटकांमध्ये जनजागृती निर्माण करण्याच्या उद्देशाने संस्थेची स्थापना करण्यात आल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. संस्थेच्या कार्यदृष्टीमध्ये '''श्रीमंत शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य व लोककल्याणाचे विचार आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा''' यांना प्रेरणास्थान मानले जाते. == ध्येय व उद्दिष्टे == शिक्षण, कौशल्य विकास, आरोग्य, महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण, शेतकरी कल्याण, पर्यावरण संवर्धन, दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, सांस्कृतिक वारसा जतन आणि सामाजिक जनजागृती या क्षेत्रांत लोकसहभागाच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविणे हे संस्थेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. ग्रामीण तसेच शहरी भागातील नागरिकांचा सामाजिक सहभाग वाढविणे, समाजोपयोगी उपक्रमांना चालना देणे आणि विविध सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती निर्माण करणे यावर संस्थेच्या कार्याचा भर आहे. == प्रेरणास्थान व विचारधारा == संस्थेच्या अधिकृत माहितीनुसार, महाराष्ट्राच्या इतिहासातील स्वराज्य, लोककल्याण, सुशासन, सामाजिक बांधिलकी आणि राष्ट्रसेवेच्या विचारांना संस्थेच्या कार्याची प्रेरणा मानले जाते. शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे लोकाभिमुख प्रशासन आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा या ऐतिहासिक वारशातून संस्थेच्या सामाजिक कार्याला प्रेरणा मिळत असल्याचे संस्था नमूद करते. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य असून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक वारसा संवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्य सेवा, पर्यावरण संवर्धन आणि जनजागृती या विविध क्षेत्रांमध्ये उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. == प्रमुख कार्य व उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांच्या ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्वाबाबत जनजागृती करणे, दुर्ग परिसरात स्वच्छता व संवर्धनात्मक उपक्रम राबविणे आणि ऐतिहासिक वास्तूंच्या जतनासाठी लोकसहभाग वाढविणे हे संस्थेच्या कार्यातील एक प्रमुख क्षेत्र आहे. === इतिहास संशोधन व ऐतिहासिक वारसा === महाराष्ट्राच्या इतिहासाशी संबंधित विविध विषयांचा अभ्यास, ऐतिहासिक स्थळांविषयी जनजागृती आणि ऐतिहासिक वारशाच्या जतनासाठी उपक्रम राबविण्याचे कार्य संस्था करते. इतिहासाविषयीची माहिती समाजातील विविध घटकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी व्याख्याने, जनजागृतीपर उपक्रम आणि माहितीपर कार्यक्रम आयोजित करण्यावरही भर दिला जातो. === सांस्कृतिक उपक्रम === महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरा, ऐतिहासिक स्मृती आणि सामाजिक मूल्यांचे जतन व प्रसार करण्याच्या उद्देशाने संस्थेकडून विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि जनजागृतीपर उपक्रम राबविले जातात. === आरोग्य सेवा व वैद्यकीय उपक्रम === समाजातील गरजू घटकांपर्यंत आरोग्यविषयक सेवा पोहोचविण्याच्या उद्देशाने वैद्यकीय मदत, आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि आरोग्य जनजागृतीचे उपक्रम आयोजित केले जातात. यामध्ये वारकरी महाआरोग्य शिबिरासारख्या उपक्रमांचा समावेश आहे. === रक्तदान उपक्रम === रक्तदानाचे सामाजिक महत्त्व अधोरेखित करून नागरिकांना रक्तदानासाठी प्रोत्साहित करणे आणि रक्तसंकलनाच्या उपक्रमांना सहकार्य करणे या उद्देशाने संस्थेकडून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण === महिलांच्या सुरक्षिततेबाबत जनजागृती, त्यांच्या सामाजिक सहभागाला प्रोत्साहन आणि सक्षमीकरणासाठी विविध उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. === शेतकरी व ग्रामीण विकास === शेतकरी आणि ग्रामीण समाजाच्या सामाजिक व आर्थिक सक्षमीकरणासाठी जनजागृती, कौशल्यविकास, मार्गदर्शन आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविण्यावर संस्थेचा भर आहे. === पर्यावरण संवर्धन === पर्यावरण संरक्षण आणि संवर्धनाबाबत नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे तसेच पर्यावरणपूरक उपक्रमांना प्रोत्साहन देणे हे संस्थेच्या कार्यातील आणखी एक क्षेत्र आहे. === सामाजिक सेवा व जनजागृती === समाजातील विविध घटकांशी समन्वय साधून सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती करणे, लोकसहभाग वाढविणे आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविणे हे संस्थेच्या कार्याचे महत्त्वाचे अंग आहे. == संस्थापक == संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या स्थापनेपासून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारसा संवर्धन आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रमांमध्ये त्यांचा सहभाग असल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य '''“संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा”''' असे आहे. == नोंदणी == संस्थेच्या अधिकृत नोंदणी कागदपत्रानुसार, संस्थेची सार्वजनिक न्यास म्हणून नोंदणी करण्यात आली आहे. नोंदणीशी संबंधित अधिकृत माहिती आणि संस्थेच्या वापरातील नाव यामध्ये आवश्यक त्या ठिकाणी स्पष्टता ठेवण्यात आली आहे. == संकेतस्थळ == संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ [https://shivsevak.org.in shivsevak.org.in] आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] == इतिहास == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. संस्थेच्या कार्यामध्ये ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाबाबत जनजागृती तसेच विविध सामाजिक उपक्रमांचा समावेश होतो. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य आहे. संस्था दुर्गसंवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्यविषयक उपक्रम, रक्तदान आणि सामाजिक जनजागृतीच्या क्षेत्रात कार्य करते. == प्रमुख उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ले आणि ऐतिहासिक वारशाच्या संवर्धनाबाबत जनजागृती करण्यासाठी संस्थेच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविले जातात. === सांस्कृतिक कार्यक्रम === महाराष्ट्राच्या इतिहास, संस्कृती आणि परंपरांशी संबंधित विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. === वारकरी महाआरोग्य शिबिर === वारकरी समाजातील भाविकांसाठी आरोग्यविषयक सेवा उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने संस्थेच्या माध्यमातून वारकरी महाआरोग्य शिबिरांसारखे उपक्रम आयोजित केले जातात. === रक्तदान शिबिरे === रक्तदानाबाबत जनजागृती करण्यासाठी संस्थेच्या माध्यमातून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === सामाजिक उपक्रम === संस्थेच्या माध्यमातून आरोग्य, सामाजिक सेवा आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रम राबविले जातात. == संस्थापक == मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे हे शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे संस्थापक आहेत. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य "संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा" असे आहे. == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] cit9b92ha9kow4c76h99p6xez2jymlr 2711164 2711163 2026-09-22T03:56:03Z Shivsevak96k 187666 /* */ संस्थेचा प्रारंभिक मसुदा तयार केला व माहितीची मांडणी केली. 2711164 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | नाव = शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थान | स्थापना = ९ नोव्हेंबर २०२२ | संस्थापक = मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे | मुख्यालय = सोलापूर, महाराष्ट्र | कार्यक्षेत्र = महाराष्ट्र | संकेतस्थळ = https://shivsevak.org.in }} '''शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थान''' ही महाराष्ट्रातील सामाजिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि जनकल्याणाच्या विविध क्षेत्रांत कार्य करणारी संस्था आहे. संस्थेची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या कार्यामध्ये दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे जतन, आरोग्यविषयक उपक्रम, रक्तदान, महिला सक्षमीकरण, शेतकरी व ग्रामीण समाजासाठी उपक्रम, पर्यावरण संवर्धन तसेच सामाजिक जनजागृती यांचा समावेश होतो. == स्थापना व पार्श्वभूमी == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. सामाजिक सेवा, लोककल्याण, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे संवर्धन, पर्यावरण संरक्षण आणि समाजातील विविध घटकांमध्ये जनजागृती निर्माण करण्याच्या उद्देशाने संस्थेची स्थापना करण्यात आल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. संस्थेच्या कार्यदृष्टीमध्ये '''श्रीमंत शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य व लोककल्याणाचे विचार आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा''' यांना प्रेरणास्थान मानले जाते. == ध्येय व उद्दिष्टे == शिक्षण, कौशल्य विकास, आरोग्य, महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण, शेतकरी कल्याण, पर्यावरण संवर्धन, दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, सांस्कृतिक वारसा जतन आणि सामाजिक जनजागृती या क्षेत्रांत लोकसहभागाच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविणे हे संस्थेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. ग्रामीण तसेच शहरी भागातील नागरिकांचा सामाजिक सहभाग वाढविणे, समाजोपयोगी उपक्रमांना चालना देणे आणि विविध सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती निर्माण करणे यावर संस्थेच्या कार्याचा भर आहे. == प्रेरणास्थान व विचारधारा == संस्थेच्या अधिकृत माहितीनुसार, महाराष्ट्राच्या इतिहासातील स्वराज्य, लोककल्याण, सुशासन, सामाजिक बांधिलकी आणि राष्ट्रसेवेच्या विचारांना संस्थेच्या कार्याची प्रेरणा मानले जाते. शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे लोकाभिमुख प्रशासन आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा या ऐतिहासिक वारशातून संस्थेच्या सामाजिक कार्याला प्रेरणा मिळत असल्याचे संस्था नमूद करते. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य असून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक वारसा संवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्य सेवा, पर्यावरण संवर्धन आणि जनजागृती या विविध क्षेत्रांमध्ये उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. == प्रमुख कार्य व उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांच्या ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्वाबाबत जनजागृती करणे, दुर्ग परिसरात स्वच्छता व संवर्धनात्मक उपक्रम राबविणे आणि ऐतिहासिक वास्तूंच्या जतनासाठी लोकसहभाग वाढविणे हे संस्थेच्या कार्यातील एक प्रमुख क्षेत्र आहे. === इतिहास संशोधन व ऐतिहासिक वारसा === महाराष्ट्राच्या इतिहासाशी संबंधित विविध विषयांचा अभ्यास, ऐतिहासिक स्थळांविषयी जनजागृती आणि ऐतिहासिक वारशाच्या जतनासाठी उपक्रम राबविण्याचे कार्य संस्था करते. इतिहासाविषयीची माहिती समाजातील विविध घटकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी व्याख्याने, जनजागृतीपर उपक्रम आणि माहितीपर कार्यक्रम आयोजित करण्यावरही भर दिला जातो. === सांस्कृतिक उपक्रम === महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरा, ऐतिहासिक स्मृती आणि सामाजिक मूल्यांचे जतन व प्रसार करण्याच्या उद्देशाने संस्थेकडून विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि जनजागृतीपर उपक्रम राबविले जातात. === आरोग्य सेवा व वैद्यकीय उपक्रम === समाजातील गरजू घटकांपर्यंत आरोग्यविषयक सेवा पोहोचविण्याच्या उद्देशाने वैद्यकीय मदत, आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि आरोग्य जनजागृतीचे उपक्रम आयोजित केले जातात. यामध्ये वारकरी महाआरोग्य शिबिरासारख्या उपक्रमांचा समावेश आहे. === रक्तदान उपक्रम === रक्तदानाचे सामाजिक महत्त्व अधोरेखित करून नागरिकांना रक्तदानासाठी प्रोत्साहित करणे आणि रक्तसंकलनाच्या उपक्रमांना सहकार्य करणे या उद्देशाने संस्थेकडून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण === महिलांच्या सुरक्षिततेबाबत जनजागृती, त्यांच्या सामाजिक सहभागाला प्रोत्साहन आणि सक्षमीकरणासाठी विविध उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. === शेतकरी व ग्रामीण विकास === शेतकरी आणि ग्रामीण समाजाच्या सामाजिक व आर्थिक सक्षमीकरणासाठी जनजागृती, कौशल्यविकास, मार्गदर्शन आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविण्यावर संस्थेचा भर आहे. === पर्यावरण संवर्धन === पर्यावरण संरक्षण आणि संवर्धनाबाबत नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे तसेच पर्यावरणपूरक उपक्रमांना प्रोत्साहन देणे हे संस्थेच्या कार्यातील आणखी एक क्षेत्र आहे. === सामाजिक सेवा व जनजागृती === समाजातील विविध घटकांशी समन्वय साधून सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती करणे, लोकसहभाग वाढविणे आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविणे हे संस्थेच्या कार्याचे महत्त्वाचे अंग आहे. == संस्थापक == संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या स्थापनेपासून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारसा संवर्धन आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रमांमध्ये त्यांचा सहभाग असल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य '''“संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा”''' असे आहे. == नोंदणी == संस्थेच्या अधिकृत नोंदणी कागदपत्रानुसार, संस्थेची सार्वजनिक न्यास म्हणून नोंदणी करण्यात आली आहे. नोंदणीशी संबंधित अधिकृत माहिती आणि संस्थेच्या वापरातील नाव यामध्ये आवश्यक त्या ठिकाणी स्पष्टता ठेवण्यात आली आहे. == संकेतस्थळ == संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ [https://shivsevak.org.in shivsevak.org.in] आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] == स्थापना व पार्श्वभूमी == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. सामाजिक सेवा, लोककल्याण, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे संवर्धन, पर्यावरण संरक्षण आणि समाजातील विविध घटकांमध्ये जनजागृती निर्माण करण्याच्या उद्देशाने संस्थेची स्थापना करण्यात आल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. संस्थेच्या कार्यदृष्टीमध्ये '''श्रीमंत शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य व लोककल्याणाचे विचार आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा''' यांना प्रेरणास्थान मानले जाते. == ध्येय व उद्दिष्टे == शिक्षण, कौशल्य विकास, आरोग्य, महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण, शेतकरी कल्याण, पर्यावरण संवर्धन, दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, सांस्कृतिक वारसा जतन आणि सामाजिक जनजागृती या क्षेत्रांत लोकसहभागाच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविणे हे संस्थेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. ग्रामीण तसेच शहरी भागातील नागरिकांचा सामाजिक सहभाग वाढविणे, समाजोपयोगी उपक्रमांना चालना देणे आणि विविध सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती निर्माण करणे यावर संस्थेच्या कार्याचा भर आहे. == प्रेरणास्थान व विचारधारा == संस्थेच्या अधिकृत माहितीनुसार, महाराष्ट्राच्या इतिहासातील स्वराज्य, लोककल्याण, सुशासन, सामाजिक बांधिलकी आणि राष्ट्रसेवेच्या विचारांना संस्थेच्या कार्याची प्रेरणा मानले जाते. शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे लोकाभिमुख प्रशासन आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा या ऐतिहासिक वारशातून संस्थेच्या सामाजिक कार्याला प्रेरणा मिळत असल्याचे संस्था नमूद करते. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य असून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक वारसा संवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्य सेवा, पर्यावरण संवर्धन आणि जनजागृती या विविध क्षेत्रांमध्ये उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. == प्रमुख कार्य व उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांच्या ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्वाबाबत जनजागृती करणे, दुर्ग परिसरात स्वच्छता व संवर्धनात्मक उपक्रम राबविणे आणि ऐतिहासिक वास्तूंच्या जतनासाठी लोकसहभाग वाढविणे हे संस्थेच्या कार्यातील एक प्रमुख क्षेत्र आहे. === इतिहास संशोधन व ऐतिहासिक वारसा === महाराष्ट्राच्या इतिहासाशी संबंधित विविध विषयांचा अभ्यास, ऐतिहासिक स्थळांविषयी जनजागृती आणि ऐतिहासिक वारशाच्या जतनासाठी उपक्रम राबविण्याचे कार्य संस्था करते. इतिहासाविषयीची माहिती समाजातील विविध घटकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी व्याख्याने, जनजागृतीपर उपक्रम आणि माहितीपर कार्यक्रम आयोजित करण्यावरही भर दिला जातो. === सांस्कृतिक उपक्रम === महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरा, ऐतिहासिक स्मृती आणि सामाजिक मूल्यांचे जतन व प्रसार करण्याच्या उद्देशाने संस्थेकडून विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि जनजागृतीपर उपक्रम राबविले जातात. === आरोग्य सेवा व वैद्यकीय उपक्रम === समाजातील गरजू घटकांपर्यंत आरोग्यविषयक सेवा पोहोचविण्याच्या उद्देशाने वैद्यकीय मदत, आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि आरोग्य जनजागृतीचे उपक्रम आयोजित केले जातात. यामध्ये वारकरी महाआरोग्य शिबिरासारख्या उपक्रमांचा समावेश आहे. === रक्तदान उपक्रम === रक्तदानाचे सामाजिक महत्त्व अधोरेखित करून नागरिकांना रक्तदानासाठी प्रोत्साहित करणे आणि रक्तसंकलनाच्या उपक्रमांना सहकार्य करणे या उद्देशाने संस्थेकडून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण === महिलांच्या सुरक्षिततेबाबत जनजागृती, त्यांच्या सामाजिक सहभागाला प्रोत्साहन आणि सक्षमीकरणासाठी विविध उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. === शेतकरी व ग्रामीण विकास === शेतकरी आणि ग्रामीण समाजाच्या सामाजिक व आर्थिक सक्षमीकरणासाठी जनजागृती, कौशल्यविकास, मार्गदर्शन आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविण्यावर संस्थेचा भर आहे. === पर्यावरण संवर्धन === पर्यावरण संरक्षण आणि संवर्धनाबाबत नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे तसेच पर्यावरणपूरक उपक्रमांना प्रोत्साहन देणे हे संस्थेच्या कार्यातील आणखी एक क्षेत्र आहे. === सामाजिक सेवा व जनजागृती === समाजातील विविध घटकांशी समन्वय साधून सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती करणे, लोकसहभाग वाढविणे आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविणे हे संस्थेच्या कार्याचे महत्त्वाचे अंग आहे. == संस्थापक == संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या स्थापनेपासून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारसा संवर्धन आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रमांमध्ये त्यांचा सहभाग असल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य '''“संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा”''' असे आहे. == नोंदणी == संस्थेच्या अधिकृत नोंदणी कागदपत्रानुसार, संस्थेची सार्वजनिक न्यास म्हणून नोंदणी करण्यात आली आहे. नोंदणीशी संबंधित अधिकृत माहिती आणि संस्थेच्या वापरातील नाव यामध्ये आवश्यक त्या ठिकाणी स्पष्टता ठेवण्यात आली आहे. == संकेतस्थळ == संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ [https://shivsevak.org.in shivsevak.org.in] आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] == स्थापना व पार्श्वभूमी == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. सामाजिक सेवा, लोककल्याण, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे संवर्धन, पर्यावरण संरक्षण आणि समाजातील विविध घटकांमध्ये जनजागृती निर्माण करण्याच्या उद्देशाने संस्थेची स्थापना करण्यात आल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. संस्थेच्या कार्यदृष्टीमध्ये '''श्रीमंत शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य व लोककल्याणाचे विचार आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा''' यांना प्रेरणास्थान मानले जाते. == ध्येय व उद्दिष्टे == शिक्षण, कौशल्य विकास, आरोग्य, महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण, शेतकरी कल्याण, पर्यावरण संवर्धन, दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, सांस्कृतिक वारसा जतन आणि सामाजिक जनजागृती या क्षेत्रांत लोकसहभागाच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविणे हे संस्थेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. ग्रामीण तसेच शहरी भागातील नागरिकांचा सामाजिक सहभाग वाढविणे, समाजोपयोगी उपक्रमांना चालना देणे आणि विविध सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती निर्माण करणे यावर संस्थेच्या कार्याचा भर आहे. == प्रेरणास्थान व विचारधारा == संस्थेच्या अधिकृत माहितीनुसार, महाराष्ट्राच्या इतिहासातील स्वराज्य, लोककल्याण, सुशासन, सामाजिक बांधिलकी आणि राष्ट्रसेवेच्या विचारांना संस्थेच्या कार्याची प्रेरणा मानले जाते. शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे लोकाभिमुख प्रशासन आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा या ऐतिहासिक वारशातून संस्थेच्या सामाजिक कार्याला प्रेरणा मिळत असल्याचे संस्था नमूद करते. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य असून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक वारसा संवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्य सेवा, पर्यावरण संवर्धन आणि जनजागृती या विविध क्षेत्रांमध्ये उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. == प्रमुख कार्य व उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांच्या ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्वाबाबत जनजागृती करणे, दुर्ग परिसरात स्वच्छता व संवर्धनात्मक उपक्रम राबविणे आणि ऐतिहासिक वास्तूंच्या जतनासाठी लोकसहभाग वाढविणे हे संस्थेच्या कार्यातील एक प्रमुख क्षेत्र आहे. === इतिहास संशोधन व ऐतिहासिक वारसा === महाराष्ट्राच्या इतिहासाशी संबंधित विविध विषयांचा अभ्यास, ऐतिहासिक स्थळांविषयी जनजागृती आणि ऐतिहासिक वारशाच्या जतनासाठी उपक्रम राबविण्याचे कार्य संस्था करते. इतिहासाविषयीची माहिती समाजातील विविध घटकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी व्याख्याने, जनजागृतीपर उपक्रम आणि माहितीपर कार्यक्रम आयोजित करण्यावरही भर दिला जातो. === सांस्कृतिक उपक्रम === महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरा, ऐतिहासिक स्मृती आणि सामाजिक मूल्यांचे जतन व प्रसार करण्याच्या उद्देशाने संस्थेकडून विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि जनजागृतीपर उपक्रम राबविले जातात. === आरोग्य सेवा व वैद्यकीय उपक्रम === समाजातील गरजू घटकांपर्यंत आरोग्यविषयक सेवा पोहोचविण्याच्या उद्देशाने वैद्यकीय मदत, आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि आरोग्य जनजागृतीचे उपक्रम आयोजित केले जातात. यामध्ये वारकरी महाआरोग्य शिबिरासारख्या उपक्रमांचा समावेश आहे. === रक्तदान उपक्रम === रक्तदानाचे सामाजिक महत्त्व अधोरेखित करून नागरिकांना रक्तदानासाठी प्रोत्साहित करणे आणि रक्तसंकलनाच्या उपक्रमांना सहकार्य करणे या उद्देशाने संस्थेकडून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण === महिलांच्या सुरक्षिततेबाबत जनजागृती, त्यांच्या सामाजिक सहभागाला प्रोत्साहन आणि सक्षमीकरणासाठी विविध उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. === शेतकरी व ग्रामीण विकास === शेतकरी आणि ग्रामीण समाजाच्या सामाजिक व आर्थिक सक्षमीकरणासाठी जनजागृती, कौशल्यविकास, मार्गदर्शन आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविण्यावर संस्थेचा भर आहे. === पर्यावरण संवर्धन === पर्यावरण संरक्षण आणि संवर्धनाबाबत नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे तसेच पर्यावरणपूरक उपक्रमांना प्रोत्साहन देणे हे संस्थेच्या कार्यातील आणखी एक क्षेत्र आहे. === सामाजिक सेवा व जनजागृती === समाजातील विविध घटकांशी समन्वय साधून सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती करणे, लोकसहभाग वाढविणे आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविणे हे संस्थेच्या कार्याचे महत्त्वाचे अंग आहे. == संस्थापक == संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या स्थापनेपासून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारसा संवर्धन आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रमांमध्ये त्यांचा सहभाग असल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य '''“संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा”''' असे आहे. == नोंदणी == संस्थेच्या अधिकृत नोंदणी कागदपत्रानुसार, संस्थेची सार्वजनिक न्यास म्हणून नोंदणी करण्यात आली आहे. नोंदणीशी संबंधित अधिकृत माहिती आणि संस्थेच्या वापरातील नाव यामध्ये आवश्यक त्या ठिकाणी स्पष्टता ठेवण्यात आली आहे. == संकेतस्थळ == संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ [https://shivsevak.org.in shivsevak.org.in] आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] == इतिहास == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. संस्थेच्या कार्यामध्ये ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाबाबत जनजागृती तसेच विविध सामाजिक उपक्रमांचा समावेश होतो. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य आहे. संस्था दुर्गसंवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्यविषयक उपक्रम, रक्तदान आणि सामाजिक जनजागृतीच्या क्षेत्रात कार्य करते. == प्रमुख उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ले आणि ऐतिहासिक वारशाच्या संवर्धनाबाबत जनजागृती करण्यासाठी संस्थेच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविले जातात. === सांस्कृतिक कार्यक्रम === महाराष्ट्राच्या इतिहास, संस्कृती आणि परंपरांशी संबंधित विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. === वारकरी महाआरोग्य शिबिर === वारकरी समाजातील भाविकांसाठी आरोग्यविषयक सेवा उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने संस्थेच्या माध्यमातून वारकरी महाआरोग्य शिबिरांसारखे उपक्रम आयोजित केले जातात. === रक्तदान शिबिरे === रक्तदानाबाबत जनजागृती करण्यासाठी संस्थेच्या माध्यमातून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === सामाजिक उपक्रम === संस्थेच्या माध्यमातून आरोग्य, सामाजिक सेवा आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रम राबविले जातात. == संस्थापक == मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे हे शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे संस्थापक आहेत. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य "संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा" असे आहे. == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] f8ejw94j0jj0a4iaq68ws4egqwda7ev 2711165 2711164 2026-09-22T04:00:32Z Shivsevak96k 187666 संस्थेचा प्रारंभिक मसुदा तयार केला व माहितीची मांडणी केली. 2711165 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | नाव = शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थान | स्थापना = ९ नोव्हेंबर २०२२ | संस्थापक = मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे | मुख्यालय = सोलापूर, महाराष्ट्र | कार्यक्षेत्र = महाराष्ट्र | संकेतस्थळ = https://shivsevak.org.in }} '''शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थान''' ही महाराष्ट्रातील सामाजिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि जनकल्याणाच्या विविध क्षेत्रांत कार्य करणारी संस्था आहे. संस्थेची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या कार्यामध्ये दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे जतन, आरोग्यविषयक उपक्रम, रक्तदान, महिला सक्षमीकरण, शेतकरी व ग्रामीण समाजासाठी उपक्रम, पर्यावरण संवर्धन तसेच सामाजिक जनजागृती यांचा समावेश होतो. == स्थापना व पार्श्वभूमी == शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानची स्थापना ९ नोव्हेंबर २०२२ रोजी सोलापूर येथे करण्यात आली. सामाजिक सेवा, लोककल्याण, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारशाचे संवर्धन, पर्यावरण संरक्षण आणि समाजातील विविध घटकांमध्ये जनजागृती निर्माण करण्याच्या उद्देशाने संस्थेची स्थापना करण्यात आल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. संस्थेच्या कार्यदृष्टीमध्ये '''श्रीमंत शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य व लोककल्याणाचे विचार आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा''' यांना प्रेरणास्थान मानले जाते. == ध्येय व उद्दिष्टे == शिक्षण, कौशल्य विकास, आरोग्य, महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण, शेतकरी कल्याण, पर्यावरण संवर्धन, दुर्गसंवर्धन, इतिहास संशोधन, सांस्कृतिक वारसा जतन आणि सामाजिक जनजागृती या क्षेत्रांत लोकसहभागाच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबविणे हे संस्थेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. ग्रामीण तसेच शहरी भागातील नागरिकांचा सामाजिक सहभाग वाढविणे, समाजोपयोगी उपक्रमांना चालना देणे आणि विविध सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती निर्माण करणे यावर संस्थेच्या कार्याचा भर आहे. == प्रेरणास्थान व विचारधारा == संस्थेच्या अधिकृत माहितीनुसार, महाराष्ट्राच्या इतिहासातील स्वराज्य, लोककल्याण, सुशासन, सामाजिक बांधिलकी आणि राष्ट्रसेवेच्या विचारांना संस्थेच्या कार्याची प्रेरणा मानले जाते. शहाजीराजे भोसले यांची दूरदृष्टी, राजमाता जिजाऊ यांचे संस्कार, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे लोकाभिमुख प्रशासन आणि छत्रपती संभाजी महाराजांची स्वराज्यनिष्ठा या ऐतिहासिक वारशातून संस्थेच्या सामाजिक कार्याला प्रेरणा मिळत असल्याचे संस्था नमूद करते. == कार्यक्षेत्र == संस्थेचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र राज्य असून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक वारसा संवर्धन, सांस्कृतिक उपक्रम, आरोग्य सेवा, पर्यावरण संवर्धन आणि जनजागृती या विविध क्षेत्रांमध्ये उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. == प्रमुख कार्य व उपक्रम == === दुर्गसंवर्धन === महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांच्या ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्वाबाबत जनजागृती करणे, दुर्ग परिसरात स्वच्छता व संवर्धनात्मक उपक्रम राबविणे आणि ऐतिहासिक वास्तूंच्या जतनासाठी लोकसहभाग वाढविणे हे संस्थेच्या कार्यातील एक प्रमुख क्षेत्र आहे. === इतिहास संशोधन व ऐतिहासिक वारसा === महाराष्ट्राच्या इतिहासाशी संबंधित विविध विषयांचा अभ्यास, ऐतिहासिक स्थळांविषयी जनजागृती आणि ऐतिहासिक वारशाच्या जतनासाठी उपक्रम राबविण्याचे कार्य संस्था करते. इतिहासाविषयीची माहिती समाजातील विविध घटकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी व्याख्याने, जनजागृतीपर उपक्रम आणि माहितीपर कार्यक्रम आयोजित करण्यावरही भर दिला जातो. === सांस्कृतिक उपक्रम === महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरा, ऐतिहासिक स्मृती आणि सामाजिक मूल्यांचे जतन व प्रसार करण्याच्या उद्देशाने संस्थेकडून विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि जनजागृतीपर उपक्रम राबविले जातात. === आरोग्य सेवा व वैद्यकीय उपक्रम === समाजातील गरजू घटकांपर्यंत आरोग्यविषयक सेवा पोहोचविण्याच्या उद्देशाने वैद्यकीय मदत, आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि आरोग्य जनजागृतीचे उपक्रम आयोजित केले जातात. यामध्ये वारकरी महाआरोग्य शिबिरासारख्या उपक्रमांचा समावेश आहे. === रक्तदान उपक्रम === रक्तदानाचे सामाजिक महत्त्व अधोरेखित करून नागरिकांना रक्तदानासाठी प्रोत्साहित करणे आणि रक्तसंकलनाच्या उपक्रमांना सहकार्य करणे या उद्देशाने संस्थेकडून रक्तदान शिबिरांचे आयोजन केले जाते. === महिला सुरक्षा व सक्षमीकरण === महिलांच्या सुरक्षिततेबाबत जनजागृती, त्यांच्या सामाजिक सहभागाला प्रोत्साहन आणि सक्षमीकरणासाठी विविध उपक्रम राबविण्याचे संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. === शेतकरी व ग्रामीण विकास === शेतकरी आणि ग्रामीण समाजाच्या सामाजिक व आर्थिक सक्षमीकरणासाठी जनजागृती, कौशल्यविकास, मार्गदर्शन आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविण्यावर संस्थेचा भर आहे. === पर्यावरण संवर्धन === पर्यावरण संरक्षण आणि संवर्धनाबाबत नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे तसेच पर्यावरणपूरक उपक्रमांना प्रोत्साहन देणे हे संस्थेच्या कार्यातील आणखी एक क्षेत्र आहे. === सामाजिक सेवा व जनजागृती === समाजातील विविध घटकांशी समन्वय साधून सामाजिक प्रश्नांबाबत जनजागृती करणे, लोकसहभाग वाढविणे आणि समाजोपयोगी उपक्रम राबविणे हे संस्थेच्या कार्याचे महत्त्वाचे अंग आहे. == संस्थापक == संस्थेचे संस्थापक '''मारुती सिंधुबाई दिगंबर सुरवसे''' आहेत. संस्थेच्या स्थापनेपासून सामाजिक सेवा, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारसा संवर्धन आणि जनजागृतीशी संबंधित विविध उपक्रमांमध्ये त्यांचा सहभाग असल्याचे संस्थेच्या अधिकृत माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. == घोषवाक्य == संस्थेचे घोषवाक्य '''“संकल्प शिवशाहीचा, शिवछत्रपतींच्या स्वराज्याचा”''' असे आहे. == नोंदणी == संस्थेच्या अधिकृत नोंदणी कागदपत्रानुसार, संस्थेची सार्वजनिक न्यास म्हणून नोंदणी करण्यात आली आहे. नोंदणीशी संबंधित अधिकृत माहिती आणि संस्थेच्या वापरातील नाव यामध्ये आवश्यक त्या ठिकाणी स्पष्टता ठेवण्यात आली आहे. == संकेतस्थळ == संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ [https://shivsevak.org.in shivsevak.org.in] आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://shivsevak.org.in शिवसेवक प्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ] jdjscko1mvg23k96k7wypkgltnagrih 3 384383 2711161 2026-09-22T03:20:03Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2711161 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Subhash Kasar}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०८:५०, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) n6nv4027udy1f27pl7ovvd60nt33ybe 0 384384 2711167 2026-09-22T04:25:40Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[आणखी काही पक्षी]] वरुन [[मसुदा:आणखी काही पक्षी]] ला हलविला 2711167 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:आणखी काही पक्षी]] dqfgoq94mf0h8akx5kvm6udx2o07z2x 0 384385 2711169 2026-09-22T04:26:19Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि स्राईकस्]] वरुन [[मसुदा:डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि स्राईकस्]] ला हलविला 2711169 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:डायुर्नल बर्डस् ऑफ प्रे आणि स्राईकस्]] elgt2kusmhxendw7pg6bj6bag80n8qc 0 384386 2711171 2026-09-22T04:26:37Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[कार्डिनलस् आणि इतर ग्रॉसबिकस्]] वरुन [[मसुदा:कार्डिनलस् आणि इतर ग्रॉसबिकस्]] ला हलविला 2711171 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:कार्डिनलस् आणि इतर ग्रॉसबिकस्]] 03mt7434i2id8tur1itdveq54vav608 0 384387 2711173 2026-09-22T04:29:56Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[भारतीय ऐतिहासिक अनुसंधान परिषद]] वरुन [[भारतीय ऐतिहासिक संशोधन परिषद]] ला हलविला: शीर्षकलेखन संकेत 2711173 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[भारतीय ऐतिहासिक संशोधन परिषद]] 6l53zyoqh9hffll2h3wqc9o61bai5v6 1 384388 2711175 2026-09-22T04:29:56Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[चर्चा:भारतीय ऐतिहासिक अनुसंधान परिषद]] वरुन [[चर्चा:भारतीय ऐतिहासिक संशोधन परिषद]] ला हलविला: शीर्षकलेखन संकेत 2711175 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[चर्चा:भारतीय ऐतिहासिक संशोधन परिषद]] c0bos9p46f04yf4a8l7e0gl0smzka6t 0 384389 2711187 2026-09-22T05:01:29Z अभय नातू 206 लग्नानंतरचे नाव 2711187 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[इन्ग्रिड केइझर]] 5cm7ieylpnwoqs5rpdpair5yikr0jp6 0 384390 2711190 2026-09-22T05:43:08Z Aditya tamhankar 80177 नवीन पान: खालील यादी केन्या क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. केन्याने १८ फेब्रुवारी १९९६ रोजी भारताविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ए... 2711190 wikitext text/x-wiki खालील यादी केन्या क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. केन्याने १८ फेब्रुवारी १९९६ रोजी भारताविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65161.html १०५२] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65167.html १०५८] || २३ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा प्रियदर्शिनी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65170.html १०६१] || २६ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65172.html १०६३] || २७ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65175.html १०६६] || २९ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65183.html १०७४] || ६ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[असगिरिया स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} kiq30i3xrbf6lmc5enayyunv7hqp1gt 2711191 2711190 2026-09-22T05:43:59Z Aditya tamhankar 80177 2711191 wikitext text/x-wiki खालील यादी केन्या क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. केन्याने १८ फेब्रुवारी १९९६ रोजी भारताविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | केन्या ने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65161.html १०५२] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65167.html १०५८] || २३ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा प्रियदर्शिनी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65170.html १०६१] || २६ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65172.html १०६३] || २७ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65175.html १०६६] || २९ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65183.html १०७४] || ६ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[असगिरिया स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} hh2jk2yeisn162s4qqjazmbuua3aubs 2711192 2711191 2026-09-22T05:49:28Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711192 wikitext text/x-wiki खालील यादी केन्या क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. केन्याने १८ फेब्रुवारी १९९६ रोजी भारताविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | केन्या ने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65161.html १०५२] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65167.html १०५८] || २३ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा प्रियदर्शिनी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65170.html १०६१] || २६ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65172.html १०६३] || २७ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65175.html १०६६] || २९ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65183.html १०७४] || ६ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[असगिरिया स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66052.html ११२०] || २८ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SL}} || rowspan=3 | [[१९९६-९७ समीर चषक|१९९६ केन्या चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66055.html ११२३] || २ ऑक्टोबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|KEN}} [[आगा खान स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66056.html ११२४] || ३ ऑक्टोबर १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} 890ugwapo7bqe2enb2n9s1o1lt2zoz9 2711193 2711192 2026-09-22T05:49:42Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2711193 wikitext text/x-wiki खालील यादी केन्या क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. केन्याने १८ फेब्रुवारी १९९६ रोजी भारताविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | केन्या ने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65161.html १०५२] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65167.html १०५८] || २३ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा प्रियदर्शिनी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65170.html १०६१] || २६ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65172.html १०६३] || २७ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65175.html १०६६] || २९ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65183.html १०७४] || ६ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[असगिरिया स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66052.html ११२०] || २८ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SL}} || rowspan=3 | [[१९९६-९७ समीर चषक|१९९६ केन्या चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66055.html ११२३] || २ ऑक्टोबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|KEN}} [[नैरोबी|आगा खान स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66056.html ११२४] || ३ ऑक्टोबर १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} cn1tak502ltqtu30nfiapfxpchplhb8 0 384391 2711202 2026-09-22T06:35:02Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | नाव = आफ्रिकन खेळांमध्ये क्रिकेट | चित्र = | आकार = | वर्णन = | देश = [[आफ्रिकन खेळ]] | वर्ष = २०२३ | स्वरूप = [[ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] | आयोजक = आफ्रिकन राष्ट्रीय... 2711202 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | नाव = आफ्रिकन खेळांमध्ये क्रिकेट | चित्र = | आकार = | वर्णन = | देश = [[आफ्रिकन खेळ]] | वर्ष = २०२३ | स्वरूप = [[ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] | आयोजक = [[आफ्रिकन राष्ट्रीय ऑलिंपिक समित्यांचा संघ]] आणि [[आफ्रिका क्रिकेट संघटना]] }} '''आफ्रिकन खेळांमध्ये क्रिकेट''' ही [[आफ्रिकन खेळ]]ांमधील [[क्रिकेट]] स्पर्धा आहे. क्रिकेटचा [[आफ्रिकन खेळ]]ांमध्ये प्रथमच पदकाचा खेळ म्हणून समावेश [[२०२३ आफ्रिकन खेळ]]ांमध्ये करण्यात आला. ही स्पर्धा घानाची राजधानी [[अक्रा]] येथे मार्च २०२४ मध्ये आयोजित करण्यात आली होती. पुरुष आणि महिला अशा दोन्ही स्पर्धांमध्ये प्रत्येकी आठ संघ सहभागी झाले होते. २०२३ आफ्रिकन खेळांनंतर क्रिकेटचा [[२०२७ आफ्रिकन खेळ]]ांमध्येही समावेश निश्चित करण्यात आला असून हे खेळ [[कैरो]], इजिप्त येथे होणार आहेत. ==पदकतालिका== {| class="wikitable" ! वर्ष ! यजमान ! पुरुष सुवर्ण ! पुरुष रौप्य ! पुरुष कांस्य ! महिला सुवर्ण ! महिला रौप्य ! महिला कांस्य |- | [[२०२३ आफ्रिकन खेळ|२०२३]] | [[अक्रा]] | झिम्बाब्वे | नामिबिया | युगांडा | झिम्बाब्वे | दक्षिण आफ्रिका | नायजेरिया |} ==स्पर्धा== * [[२०२३ आफ्रिकन खेळांमधील क्रिकेट - पुरुष स्पर्धा]] * [[२०२३ आफ्रिकन खेळांमधील क्रिकेट - महिला स्पर्धा]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/african-games-2023-24-1424737 ESPNcricinfo वरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[वर्ग:आफ्रिकन खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आफ्रिकन खेळांमधील स्पर्धा]] [[वर्ग:आफ्रिकेतील क्रिकेट]] eu9txbkq8dg7way7c0y41drafkr53pe 2711212 2711202 2026-09-22T07:04:53Z Ganesh591 62733 2711212 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports league | title = आफ्रिकन खेळांमध्ये क्रिकेट | current_season = २०२३ आफ्रिकी खेळांमध्ये क्रिकेट | last_season = | formerly = | sport = क्रिकेट | founded = '''पुरुष''': २०२३ <br/> '''महिला''': २०२३ | first = [[२०२३ आफ्रिकी खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२३]] | teams = '''पुरुष''': ८ <br/> '''महिला''': ८ | champion = {{nowrap|'''पुरुष''': {{crw|ZIM}} (पहिले विजेतेपद) <br/> '''महिला''': {{crw|ZIM}} (पहिले विजेतेपद)}} | most_champs = {{nowrap|'''पुरुष''': {{crw|ZIM}} (१ विजेतेपद) <br/> '''महिला''': {{crw|ZIM}} (१ विजेतेपद)}} }} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[क्रिकेट]] हा सांघिक खेळ [[२०२३ आफ्रिकी खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२३ आफ्रिकन खेळांमध्ये]] पदकाचा खेळ बनला.<ref>{{cite news | url=https://emergingcricket.com/news/cricket-to-make-its-african-games-debut-in-2023/ |title=Cricket to make its African Games Debut in 2023 |access-date=22 Feb 2022 |publisher=Emerging Cricket |date=22 Feb 2022}}</ref><ref>{{cite news | url=https://guardian.ng/sport/cricket-to-feature-in-2023-africa-games/ |location=Lagos, Nigeria |title=Cricket to feature in 2023 Africa Games |access-date=22 Feb 2022 |date=22 Feb 2022 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> [[कैरो]] येथे होणाऱ्या [[२०२७ आफ्रिकन खेळ]]ांमध्येही क्रिकेटचा समावेश करण्याची पुष्टी करण्यात आली.<ref>{{Cite web |last=icc |date=2025-11-07 |title=Success of Women’s Cricket World Cup demonstrates cricket’s potential for growth: ICC Board |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/success-of-women-s-cricket-world-cup-demonstrates-cricket-s-potential-for-growth-icc-board |access-date=2025-11-10 |website=icc |language=en}}</ref> ==पदकतालिका== {| class="wikitable" ! वर्ष ! यजमान ! पुरुष सुवर्ण ! पुरुष रौप्य ! पुरुष कांस्य ! महिला सुवर्ण ! महिला रौप्य ! महिला कांस्य |- | [[२०२३ आफ्रिकन खेळ|२०२३]] | [[अक्रा]] | झिम्बाब्वे | नामिबिया | युगांडा | झिम्बाब्वे | दक्षिण आफ्रिका | नायजेरिया |} ==स्पर्धा== * [[२०२३ आफ्रिकन खेळांमधील क्रिकेट - पुरुष स्पर्धा]] * [[२०२३ आफ्रिकन खेळांमधील क्रिकेट - महिला स्पर्धा]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/african-games-2023-24-1424737 ESPNcricinfo वरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[वर्ग:आफ्रिकन खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आफ्रिकन खेळांमधील स्पर्धा]] [[वर्ग:आफ्रिकेतील क्रिकेट]] gtdyqi31inth20jldrdlsx9niuhc42i 2711214 2711212 2026-09-22T07:09:52Z Ganesh591 62733 /* बाह्य दुवे */ 2711214 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports league | title = आफ्रिकन खेळांमध्ये क्रिकेट | current_season = २०२३ आफ्रिकी खेळांमध्ये क्रिकेट | last_season = | formerly = | sport = क्रिकेट | founded = '''पुरुष''': २०२३ <br/> '''महिला''': २०२३ | first = [[२०२३ आफ्रिकी खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२३]] | teams = '''पुरुष''': ८ <br/> '''महिला''': ८ | champion = {{nowrap|'''पुरुष''': {{crw|ZIM}} (पहिले विजेतेपद) <br/> '''महिला''': {{crw|ZIM}} (पहिले विजेतेपद)}} | most_champs = {{nowrap|'''पुरुष''': {{crw|ZIM}} (१ विजेतेपद) <br/> '''महिला''': {{crw|ZIM}} (१ विजेतेपद)}} }} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[क्रिकेट]] हा सांघिक खेळ [[२०२३ आफ्रिकी खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२३ आफ्रिकन खेळांमध्ये]] पदकाचा खेळ बनला.<ref>{{cite news | url=https://emergingcricket.com/news/cricket-to-make-its-african-games-debut-in-2023/ |title=Cricket to make its African Games Debut in 2023 |access-date=22 Feb 2022 |publisher=Emerging Cricket |date=22 Feb 2022}}</ref><ref>{{cite news | url=https://guardian.ng/sport/cricket-to-feature-in-2023-africa-games/ |location=Lagos, Nigeria |title=Cricket to feature in 2023 Africa Games |access-date=22 Feb 2022 |date=22 Feb 2022 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> [[कैरो]] येथे होणाऱ्या [[२०२७ आफ्रिकन खेळ]]ांमध्येही क्रिकेटचा समावेश करण्याची पुष्टी करण्यात आली.<ref>{{Cite web |last=icc |date=2025-11-07 |title=Success of Women’s Cricket World Cup demonstrates cricket’s potential for growth: ICC Board |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/success-of-women-s-cricket-world-cup-demonstrates-cricket-s-potential-for-growth-icc-board |access-date=2025-11-10 |website=icc |language=en}}</ref> ==पदकतालिका== {| class="wikitable" ! वर्ष ! यजमान ! पुरुष सुवर्ण ! पुरुष रौप्य ! पुरुष कांस्य ! महिला सुवर्ण ! महिला रौप्य ! महिला कांस्य |- | [[२०२३ आफ्रिकन खेळ|२०२३]] | [[अक्रा]] | झिम्बाब्वे | नामिबिया | युगांडा | झिम्बाब्वे | दक्षिण आफ्रिका | नायजेरिया |} ==स्पर्धा== * [[२०२३ आफ्रिकन खेळांमधील क्रिकेट - पुरुष स्पर्धा]] * [[२०२३ आफ्रिकन खेळांमधील क्रिकेट - महिला स्पर्धा]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/african-games-2023-24-1424737 ESPNcricinfo वरील मालिका पृष्ठ] [[वर्ग:आफ्रिकन खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आफ्रिकन खेळांमधील स्पर्धा]] [[वर्ग:आफ्रिकेतील क्रिकेट]] pf9cu055yprp9gsct0wglbu5uhz19ev 3 384392 2711223 2026-09-22T08:44:06Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2711223 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Om Santosh Kothar}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १४:१४, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) mo023j08of8kpo5k6odirijckzldch7 3 384393 2711224 2026-09-22T08:45:32Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2711224 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Suryakant Madhukar Kambale}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १४:१५, २२ सप्टेंबर २०२६ (IST) 7ksnxfbroejxkj1xu9w048ujfmbpqeq 0 384394 2711227 2026-09-22T10:18:04Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{See also|आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} ही २०१० ते २०२२ या कालावधीतील [[आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] पदकविजेत्यांची संप... 2711227 wikitext text/x-wiki {{See also|आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} ही २०१० ते २०२२ या कालावधीतील [[आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] पदकविजेत्यांची संपूर्ण यादी आहे.<ref>{{cite news |title=China catches cricket bug ahead of Asian Games debut |work=BBC |date=13 November 2010 |access-date=31 May 2014}}</ref> ==पुरुष== ==महिला== ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ocasia.org/ ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ एशिया] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट पदकविजेते]] [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील पदकविजेते]] jx27l16kqtkkjsfkp0spa3upvxu8p33 2711228 2711227 2026-09-22T10:21:07Z Ganesh591 62733 2711228 wikitext text/x-wiki {{मुख्य|आशियाई खेळांमधील क्रिकेट}} ही २०१० ते २०२२ या कालावधीतील '''[[क्रिकेट]]मधील आशियाई खेळांच्या पदकविजेत्यांची''' संपूर्ण यादी आहे.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11718145 आशियाई खेळांमधील पदार्पणापूर्वी चीनला क्रिकेटची भुरळ] बीबीसी, १३ नोव्हेंबर २०१०. ३१ मे २०१४ रोजी पाहिले.</ref> ==पुरुष== ==महिला== ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ocasia.org/ ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ एशिया] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट पदकविजेते]] [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील पदकविजेते]] 83n0vy41xamt5elr50dqf4va4oxowrf 2711229 2711228 2026-09-22T10:22:18Z Ganesh591 62733 2711229 wikitext text/x-wiki {{मुख्य|आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ही २०१० ते २०२२ या कालावधीतील '''[[क्रिकेट]]मधील आशियाई खेळांच्या पदकविजेत्यांची''' संपूर्ण यादी आहे.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11718145 आशियाई खेळांमधील पदार्पणापूर्वी चीनला क्रिकेटची भुरळ] बीबीसी, १३ नोव्हेंबर २०१०. ३१ मे २०१४ रोजी पाहिले.</ref> ==पुरुष== ==महिला== ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ocasia.org/ ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ एशिया] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट पदकविजेते]] [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील पदकविजेते]] d3zldcfdevyw4pspkwtld3zdszjgm53 2711230 2711229 2026-09-22T10:24:08Z Ganesh591 62733 /* पुरुष */ 2711230 wikitext text/x-wiki {{मुख्य|आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ही २०१० ते २०२२ या कालावधीतील '''[[क्रिकेट]]मधील आशियाई खेळांच्या पदकविजेत्यांची''' संपूर्ण यादी आहे.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11718145 आशियाई खेळांमधील पदार्पणापूर्वी चीनला क्रिकेटची भुरळ] बीबीसी, १३ नोव्हेंबर २०१०. ३१ मे २०१४ रोजी पाहिले.</ref> ==पुरुष== {| {{MedalistTable|type=Games|labelwidth=150|width=250}} |- |[[२०१० आशियाई खेळांमधील क्रिकेट|२०१० ग्वांगझू]] |{{flagIOC2team|BAN|2010 Asian Games}}<br />मोहम्मद अश्रफुल<br />शमसुर रहमान<br />नईम इस्लाम<br />फैसल हुसेन<br />शहादत हुसेन<br />महबुबुल आलम<br />मोहम्मद नझमुल हुसेन<br />मोहम्मद नाझिमुद्दीन<br />सुहरावादी शुभो<br />डोलार महमूद<br />मोहम्मद मिथुन<br />नासिर हुसेन<br />रॉनी तालुकदार<br />शुवागत होम<br />सब्बीर रहमान |valign=top|{{flagIOC2team|AFG|2010 Asian Games}}<br />गुलबदिन नायब<br />मोहम्मद शहजाद<br />समी आगा<br />मोहम्मद नबी<br />करीम सादिक<br />शफीकुल्लाह<br />मिरवाईस अश्रफ<br />शबीर नूरी<br />शापूर झाद्रान<br />असगर स्टॅनिकझाई<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />नवरोज मंगल<br />हमीद हसन<br />आफताब आलम |{{flagIOC2team|PAK|2010 Asian Games}}<br />खालिद लतीफ<br />अझीम घुम्मन<br />नईमुद्दीन<br />मोहम्मद इर्शाद<br />लाल कुमार<br />शेहरयार घनी<br />ऐझाझ चीमा<br />सरमद भट्टी<br />नईम अंजुम<br />रझा हसन<br />उस्मान कादिर<br />बिलावल भट्टी<br />अकबर-उर-रहमान<br />शर्जील खान<br />जलत खान |- |[[२०१४ आशियाई खेळांमधील क्रिकेट|२०१४ इंचॉन]] |{{flagIOC2team|SRI|2014 Asian Games}}<br />अशान प्रियंजन<br />जीवन मेंडिस<br />कोसला कुलसेकरा<br />असेला गुणरत्ने<br />दिनेश चंडीमल<br />शेहान जयसूर्या<br />दिलहारा लोकुहेट्टिगे<br />किथुरुवान विथानगे<br />उपुल थरंगा<br />चतुरंगा डी सिल्वा<br />लाहिरू थिरिमाने<br />अलंकारा असंका सिल्वा<br />रमिथ रामबुकवेला<br />इसुरू उदाना<br />चतुरंगा कुमारा |{{flagIOC2team|AFG|2014 Asian Games}}<br />अमीर हमजा<br />मोहम्मद नसीम बरास<br />मोहम्मद नबी<br />मोहम्मद मुजतबा<br />गुलबदिन नायब<br />फजल रहमान<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />कासिम खान<br />फरीद अहमद<br />हमीद हसन<br />मोहम्मद शहजाद<br />नजीब तारकाई<br />अब्दुल्ला आदिल<br />अब्दुल्ला मझारी<br />करीम सादिक |{{flagIOC2team|BAN|2014 Asian Games}}<br />सब्बीर रहमान<br />मशरफे मोर्तझा<br />तस्किन अहमद<br />अराफात सनी<br />मोहम्मद मिथुन<br />शुवागत होम<br />झियाउर रहमान<br />तमिम इक्बाल<br />महमुदुल्लाह<br />रुबेल हुसेन<br />इमरुल कायेस<br />शमसुर रहमान<br />अनामुल हक<br />नासिर हुसेन<br />शाकिब अल हसन |- |[[२०२२ आशियाई खेळांमधील क्रिकेट|२०२२ हांगझोऊ]] |{{flagIOC2team|IND|2022 Asian Games}}<br />[[अर्शदीप सिंग]]<br />[[वॉशिंग्टन सुंदर]]<br />[[जितेश शर्मा]]<br />[[शिवम दुबे]]<br />[[ऋतुराज गायकवाड]]<br />[[रिंकू सिंग]]<br />[[शाहबाज अहमद]]<br />[[मुकेश कुमार]]<br />[[राहुल त्रिपाठी]]<br />[[रवी बिश्नोई]]<br />[[साई किशोर]]<br />[[यशस्वी जयस्वाल]]<br />[[आवेश खान]]<br />[[तिलक वर्मा]]<br />[[प्रभसिमरन सिंग]] |{{flagIOC2team|AFG|2022 Asian Games}}<br />निजात मसूद<br />करीम जनत<br />गुलबदिन नायब<br />नूर अली झाद्रान<br />शराफुद्दीन अश्रफ<br />शाहिदुल्लाह<br />सेदिकुल्लाह अटल<br />कैस अहमद<br />अफसर झझाई<br />सय्यद शिरझाद<br />फरीद अहमद<br />झुबैद अकबरी<br />वफिउल्लाह तारखिल<br />झहीर खान<br />मोहम्मद शहजाद |{{flagIOC2team|BAN|2022 Asian Games}}<br />मृत्युंजय चौधरी<br />सुमन खान<br />नाहिद राणा<br />परवेझ हुसेन इमॉन<br />रिपोन मोंडोल<br />झाकीर हसन<br />सैफ हसन<br />जाकेर अली<br />अफिफ हुसेन<br />यासिर अली<br />रिशाद हुसेन<br />महमुदुल हसन जॉय<br />शहादत हुसेन<br />हसन मुराद<br/>रकीबुल हसन |} ==महिला== ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ocasia.org/ ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ एशिया] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट पदकविजेते]] [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील पदकविजेते]] pdjwwnccso2z5m8zl6cf98vphj0as4z 2711239 2711230 2026-09-22T11:02:30Z Ganesh591 62733 /* पुरुष */ 2711239 wikitext text/x-wiki {{मुख्य|आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ही २०१० ते २०२२ या कालावधीतील '''[[क्रिकेट]]मधील आशियाई खेळांच्या पदकविजेत्यांची''' संपूर्ण यादी आहे.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11718145 आशियाई खेळांमधील पदार्पणापूर्वी चीनला क्रिकेटची भुरळ] बीबीसी, १३ नोव्हेंबर २०१०. ३१ मे २०१४ रोजी पाहिले.</ref> ==पुरुष== {| {{MedalistTable|type=Games|labelwidth=150|width=250}} |- |[[२०१० आशियाई खेळांमधील क्रिकेट|२०१० ग्वांगझू]] |{{flagIOC2team|BAN|2010 Asian Games}}<br />मोहम्मद अश्रफुल<br />शमसुर रहमान<br />नईम इस्लाम<br />फैसल हुसेन<br />शहादत हुसेन<br />महबुबुल आलम<br />मोहम्मद नझमुल हुसेन<br />मोहम्मद नाझिमुद्दीन<br />सुहरावादी शुभो<br />डोलार महमूद<br />मोहम्मद मिथुन<br />नासिर हुसेन<br />रॉनी तालुकदार<br />शुवागत होम<br />सब्बीर रहमान |valign=top|{{flagIOC2team|AFG|2010 Asian Games}}<br />गुलबदिन नायब<br />मोहम्मद शहजाद<br />समी आगा<br />मोहम्मद नबी<br />करीम सादिक<br />शफीकुल्लाह<br />मिरवाईस अश्रफ<br />शबीर नूरी<br />शापूर झाद्रान<br />असगर स्टॅनिकझाई<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />नवरोज मंगल<br />हमीद हसन<br />आफताब आलम |{{flagIOC2team|PAK|2010 Asian Games}}<br />खालिद लतीफ<br />अझीम घुम्मन<br />नईमुद्दीन<br />मोहम्मद इर्शाद<br />लाल कुमार<br />शेहरयार घनी<br />ऐझाझ चीमा<br />सरमद भट्टी<br />नईम अंजुम<br />रझा हसन<br />उस्मान कादिर<br />बिलावल भट्टी<br />अकबर-उर-रहमान<br />शर्जील खान<br />जलत खान |- |[[२०१४ आशियाई खेळांमधील क्रिकेट|२०१४ इंचॉन]] |{{flagIOC2team|SRI|2014 Asian Games}}<br />अशान प्रियंजन<br />जीवन मेंडिस<br />कोसला कुलसेकरा<br />असेला गुणरत्ने<br />दिनेश चंडीमल<br />शेहान जयसूर्या<br />दिलहारा लोकुहेट्टिगे<br />किथुरुवान विथानगे<br />उपुल थरंगा<br />चतुरंगा डी सिल्वा<br />लाहिरू थिरिमाने<br />अलंकारा असंका सिल्वा<br />रमिथ रामबुकवेला<br />इसुरू उदाना<br />चतुरंगा कुमारा |{{flagIOC2team|AFG|2014 Asian Games}}<br />अमीर हमजा<br />मोहम्मद नसीम बरास<br />मोहम्मद नबी<br />मोहम्मद मुजतबा<br />गुलबदिन नायब<br />फजल रहमान<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />कासिम खान<br />फरीद अहमद<br />हमीद हसन<br />मोहम्मद शहजाद<br />नजीब तारकाई<br />अब्दुल्ला आदिल<br />अब्दुल्ला मझारी<br />करीम सादिक |{{flagIOC2team|BAN|2014 Asian Games}}<br />सब्बीर रहमान<br />मशरफे मोर्तझा<br />तस्किन अहमद<br />अराफात सनी<br />मोहम्मद मिथुन<br />शुवागत होम<br />झियाउर रहमान<br />तमिम इक्बाल<br />महमुदुल्लाह<br />रुबेल हुसेन<br />इमरुल कायेस<br />शमसुर रहमान<br />अनामुल हक<br />नासिर हुसेन<br />शाकिब अल हसन |- |[[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२२ हांगझोऊ]] |{{flagIOC2team|IND|2022 Asian Games}}<br />[[अर्शदीप सिंग]]<br />[[वॉशिंग्टन सुंदर]]<br />[[जितेश शर्मा]]<br />[[शिवम दुबे]]<br />[[ऋतुराज गायकवाड]]<br />[[रिंकू सिंग]]<br />[[शाहबाज अहमद]]<br />[[मुकेश कुमार]]<br />[[राहुल त्रिपाठी]]<br />[[रवी बिश्नोई]]<br />[[साई किशोर]]<br />[[यशस्वी जयस्वाल]]<br />[[आवेश खान]]<br />[[तिलक वर्मा]]<br />[[प्रभसिमरन सिंग]] |{{flagIOC2team|AFG|2022 Asian Games}}<br />निजात मसूद<br />करीम जनत<br />गुलबदिन नायब<br />नूर अली झाद्रान<br />शराफुद्दीन अश्रफ<br />शाहिदुल्लाह<br />सेदिकुल्लाह अटल<br />कैस अहमद<br />अफसर झझाई<br />सय्यद शिरझाद<br />फरीद अहमद<br />झुबैद अकबरी<br />वफिउल्लाह तारखिल<br />झहीर खान<br />मोहम्मद शहजाद |{{flagIOC2team|BAN|2022 Asian Games}}<br />मृत्युंजय चौधरी<br />सुमन खान<br />नाहिद राणा<br />परवेझ हुसेन इमॉन<br />रिपोन मोंडोल<br />झाकीर हसन<br />सैफ हसन<br />जाकेर अली<br />अफिफ हुसेन<br />यासिर अली<br />रिशाद हुसेन<br />महमुदुल हसन जॉय<br />शहादत हुसेन<br />हसन मुराद<br/>रकीबुल हसन |} ==महिला== ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ocasia.org/ ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ एशिया] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट पदकविजेते]] [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील पदकविजेते]] 4ug5qm03gtogemrjkdg89amim9nxhg7 2711244 2711239 2026-09-22T11:12:11Z Ganesh591 62733 /* पुरुष */ 2711244 wikitext text/x-wiki {{मुख्य|आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ही २०१० ते २०२२ या कालावधीतील '''[[क्रिकेट]]मधील आशियाई खेळांच्या पदकविजेत्यांची''' संपूर्ण यादी आहे.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11718145 आशियाई खेळांमधील पदार्पणापूर्वी चीनला क्रिकेटची भुरळ] बीबीसी, १३ नोव्हेंबर २०१०. ३१ मे २०१४ रोजी पाहिले.</ref> ==पुरुष== {| {{MedalistTable|type=Games|labelwidth=150|width=250}} |- |२०१० ग्वांगझू |{{flagIOC2team|BAN|2010 Asian Games}}<br />मोहम्मद अश्रफुल<br />शमसुर रहमान<br />नईम इस्लाम<br />फैसल हुसेन<br />शहादत हुसेन<br />महबुबुल आलम<br />मोहम्मद नझमुल हुसेन<br />मोहम्मद नाझिमुद्दीन<br />सुहरावादी शुभो<br />डोलार महमूद<br />[[मोहम्मद मिथुन]]<br />नासिर हुसेन<br />रॉनी तालुकदार<br />शुवागत होम<br />[[शब्बीर रहमान]] |valign=top|{{flagIOC2team|AFG|2010 Asian Games}}<br />गुलबदिन नायब<br />[[मोहम्मद शहजाद]]<br />समी आगा<br />[[मोहम्मद नबी]]<br />करीम सादिक<br />शफीकुल्लाह<br />मिरवाईस अश्रफ<br />शबीर नूरी<br />शापूर झाद्रान<br />असगर अफगाण<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />नवरोज मंगल<br />[[हमीद हसन]]<br />आफताब आलम |{{flagIOC2team|PAK|2010 Asian Games}}<br />खालिद लतीफ<br />अझीम घुम्मन<br />नईमुद्दीन<br />मोहम्मद इर्शाद<br />लाल कुमार<br />शेहरयार घनी<br />ऐझाझ चीमा<br />सरमद भट्टी<br />नईम अंजुम<br />रझा हसन<br />[[उस्मान कादिर]]<br />बिलावल भट्टी<br />अकबर-उर-रहमान<br />शर्जील खान<br />जलत खान |- |२०१४ इंचॉन |{{flagIOC2team|SRI|2014 Asian Games}}<br />अशान प्रियंजन<br />[[जीवन मेंडिस]]<br />कोसला कुलसेकरा<br />[[असेला गुणरत्ने]]<br />[[दिनेश चंदिमल]]<br />[[शेहान जयसूर्या]]<br />दिलहारा लोकुहेट्टिगे<br />किथुरुवान विथानगे<br />[[उपुल थरंगा]]<br />[[चतुरंगा डी सिल्वा]]<br />[[लाहिरू थिरिमाने]]<br />अलंकारा असंका सिल्वा<br />[[रमिथ रामबुकवेला]]<br />[[इसुरू उदाना]]<br />चतुरंगा कुमारा |{{flagIOC2team|AFG|2014 Asian Games}}<br />अमीर हमजा<br />मोहम्मद नसीम बरास<br />[[मोहम्मद नबी]]<br />मोहम्मद मुजतबा<br />गुलबदिन नायब<br />फजल रहमान<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />कासिम खान<br />फरीद अहमद<br />[[हमीद हसन]]<br />[[मोहम्मद शहजाद]]<br />[[नजीब तारकाई]]<br />अब्दुल्ला आदिल<br />अब्दुल्ला मझारी<br />करीम सादिक |{{flagIOC2team|BAN|2014 Asian Games}}<br />[[शब्बीर रहमान]]<br />[[मशरिफ बिन मूर्तझा]]<br />[[तस्किन अहमद]]<br />[[अराफात सनी]]<br />[[मोहम्मद मिथुन]]<br />शुवागत होम<br />झियाउर रहमान<br />[[तमीम इक्बाल]]<br />[[महमुद्दुला]]<br />[[रुबेल हुसेन]]<br />[[इमरुल कायेस]]<br />शमसुर रहमान<br />[[अनामुल हक]]<br />नासिर हुसेन<br />[[शाकिब अल हसन]] |- |[[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२२ हांगझोऊ]] |{{flagIOC2team|IND|2022 Asian Games}}<br />[[अर्शदीप सिंग]]<br />[[वॉशिंग्टन सुंदर]]<br />[[जितेश शर्मा]]<br />[[शिवम दुबे]]<br />ऋतुराज गायकवाड<br />[[रिंकू सिंग]]<br />[[शाहबाज अहमद]]<br />[[मुकेश कुमार]]<br />[[राहुल त्रिपाठी]]<br />[[रवी बिश्नोई]]<br />[[रविश्रीनिवासन साई किशोर|साई किशोर]]<br />[[यशस्वी जयस्वाल]]<br />[[अवेश खान]]<br />[[तिलक वर्मा]]<br />[[प्रभसिमरन सिंग]] |{{flagIOC2team|AFG|2022 Asian Games}}<br />निजात मसूद<br />[[करीम जनत]]<br />गुलबदिन नायब<br />[[नूर अली झाद्रान]]<br />[[शराफुद्दीन अश्रफ]]<br />शाहिदुल्लाह<br />[[सेदिकुल्लाह अटल]]<br />[[कैस अहमद]]<br />[[अफसर झझाई]]<br />सय्यद शिरझाद<br />[[फरीद अहमद]]<br />झुबैद अकबरी<br />वफिउल्लाह तारखिल<br />[[झहीर खान]]<br />[[मोहम्मद शहजाद]] |{{flagIOC2team|BAN|2022 Asian Games}}<br />[[मृत्युंजय चौधरी]]<br />सुमन खान<br />[[नाहिद राणा]]<br />[[परवेझ हुसेन इमॉन]]<br />[[रिपोन मोंडोल]]<br />[[झाकीर हसन]]<br />[[सैफ हसन]]<br />[[जाकेर अली]]<br />[[अफिफ हुसेन]]<br />[[यासिर अली]]<br />[[रिशाद हुसेन]]<br />[[महमुदुल हसन जॉय]]<br />[[शहादत हुसेन (क्रिकेट खेळाडू, जन्म २००२)|शहादत हुसेन]]<br />[[हसन मुराद]]<br />[[रकीबुल हसन (क्रिकेट खेळाडू, जन्म २००२)|रकीबुल हसन]] |} ==महिला== ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ocasia.org/ ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ एशिया] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट पदकविजेते]] [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील पदकविजेते]] pbw9obd807ed3wi56s4i5gauhxrrtsf 2711250 2711244 2026-09-22T11:38:56Z Ganesh591 62733 /* महिला */ 2711250 wikitext text/x-wiki {{मुख्य|आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ही २०१० ते २०२२ या कालावधीतील '''[[क्रिकेट]]मधील आशियाई खेळांच्या पदकविजेत्यांची''' संपूर्ण यादी आहे.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11718145 आशियाई खेळांमधील पदार्पणापूर्वी चीनला क्रिकेटची भुरळ] बीबीसी, १३ नोव्हेंबर २०१०. ३१ मे २०१४ रोजी पाहिले.</ref> ==पुरुष== {| {{MedalistTable|type=Games|labelwidth=150|width=250}} |- |२०१० ग्वांगझू |{{flagIOC2team|BAN|2010 Asian Games}}<br />मोहम्मद अश्रफुल<br />शमसुर रहमान<br />नईम इस्लाम<br />फैसल हुसेन<br />शहादत हुसेन<br />महबुबुल आलम<br />मोहम्मद नझमुल हुसेन<br />मोहम्मद नाझिमुद्दीन<br />सुहरावादी शुभो<br />डोलार महमूद<br />[[मोहम्मद मिथुन]]<br />नासिर हुसेन<br />रॉनी तालुकदार<br />शुवागत होम<br />[[शब्बीर रहमान]] |valign=top|{{flagIOC2team|AFG|2010 Asian Games}}<br />गुलबदिन नायब<br />[[मोहम्मद शहजाद]]<br />समी आगा<br />[[मोहम्मद नबी]]<br />करीम सादिक<br />शफीकुल्लाह<br />मिरवाईस अश्रफ<br />शबीर नूरी<br />शापूर झाद्रान<br />असगर अफगाण<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />नवरोज मंगल<br />[[हमीद हसन]]<br />आफताब आलम |{{flagIOC2team|PAK|2010 Asian Games}}<br />खालिद लतीफ<br />अझीम घुम्मन<br />नईमुद्दीन<br />मोहम्मद इर्शाद<br />लाल कुमार<br />शेहरयार घनी<br />ऐझाझ चीमा<br />सरमद भट्टी<br />नईम अंजुम<br />रझा हसन<br />[[उस्मान कादिर]]<br />बिलावल भट्टी<br />अकबर-उर-रहमान<br />शर्जील खान<br />जलत खान |- |२०१४ इंचॉन |{{flagIOC2team|SRI|2014 Asian Games}}<br />अशान प्रियंजन<br />[[जीवन मेंडिस]]<br />कोसला कुलसेकरा<br />[[असेला गुणरत्ने]]<br />[[दिनेश चंदिमल]]<br />[[शेहान जयसूर्या]]<br />दिलहारा लोकुहेट्टिगे<br />किथुरुवान विथानगे<br />[[उपुल थरंगा]]<br />[[चतुरंगा डी सिल्वा]]<br />[[लाहिरू थिरिमाने]]<br />अलंकारा असंका सिल्वा<br />[[रमिथ रामबुकवेला]]<br />[[इसुरू उदाना]]<br />चतुरंगा कुमारा |{{flagIOC2team|AFG|2014 Asian Games}}<br />अमीर हमजा<br />मोहम्मद नसीम बरास<br />[[मोहम्मद नबी]]<br />मोहम्मद मुजतबा<br />गुलबदिन नायब<br />फजल रहमान<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />कासिम खान<br />फरीद अहमद<br />[[हमीद हसन]]<br />[[मोहम्मद शहजाद]]<br />[[नजीब तारकाई]]<br />अब्दुल्ला आदिल<br />अब्दुल्ला मझारी<br />करीम सादिक |{{flagIOC2team|BAN|2014 Asian Games}}<br />[[शब्बीर रहमान]]<br />[[मशरिफ बिन मूर्तझा]]<br />[[तस्किन अहमद]]<br />[[अराफात सनी]]<br />[[मोहम्मद मिथुन]]<br />शुवागत होम<br />झियाउर रहमान<br />[[तमीम इक्बाल]]<br />[[महमुद्दुला]]<br />[[रुबेल हुसेन]]<br />[[इमरुल कायेस]]<br />शमसुर रहमान<br />[[अनामुल हक]]<br />नासिर हुसेन<br />[[शाकिब अल हसन]] |- |[[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२२ हांगझोऊ]] |{{flagIOC2team|IND|2022 Asian Games}}<br />[[अर्शदीप सिंग]]<br />[[वॉशिंग्टन सुंदर]]<br />[[जितेश शर्मा]]<br />[[शिवम दुबे]]<br />ऋतुराज गायकवाड<br />[[रिंकू सिंग]]<br />[[शाहबाज अहमद]]<br />[[मुकेश कुमार]]<br />[[राहुल त्रिपाठी]]<br />[[रवी बिश्नोई]]<br />[[रविश्रीनिवासन साई किशोर|साई किशोर]]<br />[[यशस्वी जयस्वाल]]<br />[[अवेश खान]]<br />[[तिलक वर्मा]]<br />[[प्रभसिमरन सिंग]] |{{flagIOC2team|AFG|2022 Asian Games}}<br />निजात मसूद<br />[[करीम जनत]]<br />गुलबदिन नायब<br />[[नूर अली झाद्रान]]<br />[[शराफुद्दीन अश्रफ]]<br />शाहिदुल्लाह<br />[[सेदिकुल्लाह अटल]]<br />[[कैस अहमद]]<br />[[अफसर झझाई]]<br />सय्यद शिरझाद<br />[[फरीद अहमद]]<br />झुबैद अकबरी<br />वफिउल्लाह तारखिल<br />[[झहीर खान]]<br />[[मोहम्मद शहजाद]] |{{flagIOC2team|BAN|2022 Asian Games}}<br />[[मृत्युंजय चौधरी]]<br />सुमन खान<br />[[नाहिद राणा]]<br />[[परवेझ हुसेन इमॉन]]<br />[[रिपोन मोंडोल]]<br />[[झाकीर हसन]]<br />[[सैफ हसन]]<br />[[जाकेर अली]]<br />[[अफिफ हुसेन]]<br />[[यासिर अली]]<br />[[रिशाद हुसेन]]<br />[[महमुदुल हसन जॉय]]<br />[[शहादत हुसेन (क्रिकेट खेळाडू, जन्म २००२)|शहादत हुसेन]]<br />[[हसन मुराद]]<br />[[रकीबुल हसन (क्रिकेट खेळाडू, जन्म २००२)|रकीबुल हसन]] |} ==महिला== {| {{MedalistTable|type=खेळ|labelwidth=150|width=250}} |- |२०१० ग्वांगझोऊ |valign=top|{{flagIOC2team|PAK|2010 Asian Games}}<br />सना मीर<br />बतूल फातिमा<br />निदा दार<br />नाहिदा खान<br />बिस्माह मारूफ<br />नैन आबिदी<br />अस्माविया इक्बाल<br />कैनात इम्तियाज<br />मरिना इक्बाल<br />मरियम हसन<br />सानिया खान<br />मासूमा जुनैद<br />सना गुलजार<br />जावेरिया खान |{{flagIOC2team|BAN|2010 Asian Games}}<br />रुमाना अहमद<br />सलमा खातून<br />शोहेली अख्तर<br />आयेशा अख्तर<br />चामेली खातून<br />तिथी सरकार<br />पन्ना घोष<br />सुलताना यास्मिन<br />लता मोंडल<br />ताझिया अख्तर<br />आयेशा रहमान<br />जहानारा आलम<br />चंपा चकमा<br />शाथिरा जाकिर<br />फरगाना हक |{{flagIOC2team|JPN|2010 Asian Games}}<br />एरिना कानेको<br />युका योशिदा<br />शिझुका मियाजी<br />अत्सुको सुदा<br />युको साइतो<br />आयाको इवासाकी<br />कुरुमी ओता<br />आयाको नाकायामा<br />मारिको यामामोटो<br />मिहो कान्नो<br />एमा कुरिबायाशी<br />शिझुका कुबोता<br />फुयुकी कावाई<br />युको कुनिकी<br />एरिका इदा |- |२०१४ इंचॉन |{{flagIOC2team|PAK|2014 Asian Games}}<br />बिस्माह मारूफ<br />सना मीर<br />जावेरिया खान<br />निदा दार<br />कनिता जलील<br />नैन आबिदी<br />अस्माविया इक्बाल<br />सिद्रा नवाज<br />कैनात इम्तियाज<br />मरिना इक्बाल<br />सुमैया सिद्दीकी<br />सानिया खान<br />आलिया रियाज<br />अनम अमीन<br />सादिया युसूफ |{{flagIOC2team|BAN|2014 Asian Games}}<br />रुमाना अहमद<br />सलमा खातून<br />पन्ना घोष<br />शोहेली अख्तर<br />शैला शारमिन<br />फाहिमा खातून<br />संजिदा इस्लाम<br />लता मोंडल<br />नुझहत तस्निया<br />शहनाज परवीन<br />जहानारा आलम<br />खादिजा तुल कुबरा<br />आयेशा रहमान<br />शारमिन अख्तर<br />फरगाना हक |{{flagIOC2team|SRI|2014 Asian Games}}<br />एशानी कौशल्या<br />दिलानी मनोदरा<br />श्रीपाली वीरक्कोडी<br />अनुष्का संजीवनी<br />शशिकला सिरीवर्धने<br />इनोक रणवीरा<br />[[चमारी अटापट्टू]]<br />यशोदा मेंडिस<br />चंदिमा गुणरत्ने<br />[[निलाक्षी डी सिल्वा]]<br />लसांती मदुशानी<br />मदुरी समुद्दिका<br />इनोशी प्रियदर्शनी<br />उदेशिका प्रबोधनी<br />चमारी पोलगमपोला |- |[[२०२२ आशियाई खेळांमधील क्रिकेट|२०२२ हांगझोऊ]] |{{flagIOC2team|IND|2022 Asian Games}}<br />[[राजेश्वरी गायकवाड]]<br />[[जेमिमा रॉड्रिग्ज]]<br />[[दीप्ती शर्मा]]<br />[[हरमनप्रीत कौर]]<br />[[रिचा घोष]]<br />[[तितास साधू]]<br />[[शफाली वर्मा]]<br />[[स्मृती मंधाना]]<br />[[अमनजोत कौर]]<br />[[पूजा वस्त्राकर]]<br />[[उमा छेत्री]]<br />[[मिन्नू मणी]]<br />[[कनिका आहुजा]]<br />अनुषा बरेड्डी<br />[[देविका वैद्य]] |{{flagIOC2team|SRI|2022 Asian Games}}<br />[[कविशा दिलहारी]]<br />इमेशा दुलानी<br />अनुष्का संजीवनी<br />इनोक रणवीरा<br />अचिनी कुलसूरिया<br />[[निलाक्षी डी सिल्वा]]<br />कौशिनी नुथ्यांगना<br />इनोशी प्रियदर्शनी<br />उदेशिका प्रबोधनी<br />[[चमारी अटापट्टू]]<br />[[विश्मी गुणरत्ने]]<br />[[हसिनी परेरा]]<br />[[ओशादी रणसिंघे]]<br />[[हर्षिता समरविक्रमा]]<br />[[सुगंदिका कुमारी]] |{{flagIOC2team|BAN|2022 Asian Games}}<br />[[निगार सुलताना]]<br />[[राबेया खान]]<br />[[सोभना मोस्तारी]]<br />[[फाहिमा खातून]]<br />[[शोर्ना अख्तर]]<br />[[लता मोंडल]]<br />दिशा बिस्वास<br />[[सुलताना खातून]]<br />[[नाहिदा अख्तर]]<br />शाथी राणी<br />[[संजिदा अख्तर मेघला]]<br />[[शमीमा सुलताना]]<br />[[रितू मोनी]]<br />[[मारुफा अख्तर]]<br />[[फरगाना हक]] |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ocasia.org/ ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ एशिया] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट पदकविजेते]] [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील पदकविजेते]] d1pq8yjar9o87nenylw8p6ktbhwjbkk 2711251 2711250 2026-09-22T11:40:40Z Ganesh591 62733 /* महिला */ 2711251 wikitext text/x-wiki {{मुख्य|आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ही २०१० ते २०२२ या कालावधीतील '''[[क्रिकेट]]मधील आशियाई खेळांच्या पदकविजेत्यांची''' संपूर्ण यादी आहे.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11718145 आशियाई खेळांमधील पदार्पणापूर्वी चीनला क्रिकेटची भुरळ] बीबीसी, १३ नोव्हेंबर २०१०. ३१ मे २०१४ रोजी पाहिले.</ref> ==पुरुष== {| {{MedalistTable|type=Games|labelwidth=150|width=250}} |- |२०१० ग्वांगझू |{{flagIOC2team|BAN|2010 Asian Games}}<br />मोहम्मद अश्रफुल<br />शमसुर रहमान<br />नईम इस्लाम<br />फैसल हुसेन<br />शहादत हुसेन<br />महबुबुल आलम<br />मोहम्मद नझमुल हुसेन<br />मोहम्मद नाझिमुद्दीन<br />सुहरावादी शुभो<br />डोलार महमूद<br />[[मोहम्मद मिथुन]]<br />नासिर हुसेन<br />रॉनी तालुकदार<br />शुवागत होम<br />[[शब्बीर रहमान]] |valign=top|{{flagIOC2team|AFG|2010 Asian Games}}<br />गुलबदिन नायब<br />[[मोहम्मद शहजाद]]<br />समी आगा<br />[[मोहम्मद नबी]]<br />करीम सादिक<br />शफीकुल्लाह<br />मिरवाईस अश्रफ<br />शबीर नूरी<br />शापूर झाद्रान<br />असगर अफगाण<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />नवरोज मंगल<br />[[हमीद हसन]]<br />आफताब आलम |{{flagIOC2team|PAK|2010 Asian Games}}<br />खालिद लतीफ<br />अझीम घुम्मन<br />नईमुद्दीन<br />मोहम्मद इर्शाद<br />लाल कुमार<br />शेहरयार घनी<br />ऐझाझ चीमा<br />सरमद भट्टी<br />नईम अंजुम<br />रझा हसन<br />[[उस्मान कादिर]]<br />बिलावल भट्टी<br />अकबर-उर-रहमान<br />शर्जील खान<br />जलत खान |- |२०१४ इंचॉन |{{flagIOC2team|SRI|2014 Asian Games}}<br />अशान प्रियंजन<br />[[जीवन मेंडिस]]<br />कोसला कुलसेकरा<br />[[असेला गुणरत्ने]]<br />[[दिनेश चंदिमल]]<br />[[शेहान जयसूर्या]]<br />दिलहारा लोकुहेट्टिगे<br />किथुरुवान विथानगे<br />[[उपुल थरंगा]]<br />[[चतुरंगा डी सिल्वा]]<br />[[लाहिरू थिरिमाने]]<br />अलंकारा असंका सिल्वा<br />[[रमिथ रामबुकवेला]]<br />[[इसुरू उदाना]]<br />चतुरंगा कुमारा |{{flagIOC2team|AFG|2014 Asian Games}}<br />अमीर हमजा<br />मोहम्मद नसीम बरास<br />[[मोहम्मद नबी]]<br />मोहम्मद मुजतबा<br />गुलबदिन नायब<br />फजल रहमान<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />कासिम खान<br />फरीद अहमद<br />[[हमीद हसन]]<br />[[मोहम्मद शहजाद]]<br />[[नजीब तारकाई]]<br />अब्दुल्ला आदिल<br />अब्दुल्ला मझारी<br />करीम सादिक |{{flagIOC2team|BAN|2014 Asian Games}}<br />[[शब्बीर रहमान]]<br />[[मशरिफ बिन मूर्तझा]]<br />[[तस्किन अहमद]]<br />[[अराफात सनी]]<br />[[मोहम्मद मिथुन]]<br />शुवागत होम<br />झियाउर रहमान<br />[[तमीम इक्बाल]]<br />[[महमुद्दुला]]<br />[[रुबेल हुसेन]]<br />[[इमरुल कायेस]]<br />शमसुर रहमान<br />[[अनामुल हक]]<br />नासिर हुसेन<br />[[शाकिब अल हसन]] |- |[[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२२ हांगझोऊ]] |{{flagIOC2team|IND|2022 Asian Games}}<br />[[अर्शदीप सिंग]]<br />[[वॉशिंग्टन सुंदर]]<br />[[जितेश शर्मा]]<br />[[शिवम दुबे]]<br />ऋतुराज गायकवाड<br />[[रिंकू सिंग]]<br />[[शाहबाज अहमद]]<br />[[मुकेश कुमार]]<br />[[राहुल त्रिपाठी]]<br />[[रवी बिश्नोई]]<br />[[रविश्रीनिवासन साई किशोर|साई किशोर]]<br />[[यशस्वी जयस्वाल]]<br />[[अवेश खान]]<br />[[तिलक वर्मा]]<br />[[प्रभसिमरन सिंग]] |{{flagIOC2team|AFG|2022 Asian Games}}<br />निजात मसूद<br />[[करीम जनत]]<br />गुलबदिन नायब<br />[[नूर अली झाद्रान]]<br />[[शराफुद्दीन अश्रफ]]<br />शाहिदुल्लाह<br />[[सेदिकुल्लाह अटल]]<br />[[कैस अहमद]]<br />[[अफसर झझाई]]<br />सय्यद शिरझाद<br />[[फरीद अहमद]]<br />झुबैद अकबरी<br />वफिउल्लाह तारखिल<br />[[झहीर खान]]<br />[[मोहम्मद शहजाद]] |{{flagIOC2team|BAN|2022 Asian Games}}<br />[[मृत्युंजय चौधरी]]<br />सुमन खान<br />[[नाहिद राणा]]<br />[[परवेझ हुसेन इमॉन]]<br />[[रिपोन मोंडोल]]<br />[[झाकीर हसन]]<br />[[सैफ हसन]]<br />[[जाकेर अली]]<br />[[अफिफ हुसेन]]<br />[[यासिर अली]]<br />[[रिशाद हुसेन]]<br />[[महमुदुल हसन जॉय]]<br />[[शहादत हुसेन (क्रिकेट खेळाडू, जन्म २००२)|शहादत हुसेन]]<br />[[हसन मुराद]]<br />[[रकीबुल हसन (क्रिकेट खेळाडू, जन्म २००२)|रकीबुल हसन]] |} ==महिला== {| {{MedalistTable|type=खेळ|labelwidth=150|width=250}} |- |२०१० ग्वांगझोऊ |valign=top|{{flagIOC2team|PAK|2010 Asian Games}}<br />सना मीर<br />बतूल फातिमा<br />निदा दार<br />नाहिदा खान<br />बिस्माह मारूफ<br />नैन आबिदी<br />अस्माविया इक्बाल<br />कैनात इम्तियाज<br />मरिना इक्बाल<br />मरियम हसन<br />सानिया खान<br />मासूमा जुनैद<br />सना गुलजार<br />जावेरिया खान |{{flagIOC2team|BAN|2010 Asian Games}}<br />रुमाना अहमद<br />सलमा खातून<br />शोहेली अख्तर<br />आयेशा अख्तर<br />चामेली खातून<br />तिथी सरकार<br />पन्ना घोष<br />सुलताना यास्मिन<br />लता मोंडल<br />ताझिया अख्तर<br />आयेशा रहमान<br />जहानारा आलम<br />चंपा चकमा<br />शाथिरा जाकिर<br />फरगाना हक |{{flagIOC2team|JPN|2010 Asian Games}}<br />एरिना कानेको<br />युका योशिदा<br />शिझुका मियाजी<br />अत्सुको सुदा<br />युको साइतो<br />आयाको इवासाकी<br />कुरुमी ओता<br />आयाको नाकायामा<br />मारिको यामामोटो<br />मिहो कान्नो<br />एमा कुरिबायाशी<br />शिझुका कुबोता<br />फुयुकी कावाई<br />युको कुनिकी<br />एरिका इदा |- |२०१४ इंचॉन |{{flagIOC2team|PAK|2014 Asian Games}}<br />बिस्माह मारूफ<br />सना मीर<br />जावेरिया खान<br />निदा दार<br />कनिता जलील<br />नैन आबिदी<br />अस्माविया इक्बाल<br />सिद्रा नवाज<br />कैनात इम्तियाज<br />मरिना इक्बाल<br />सुमैया सिद्दीकी<br />सानिया खान<br />आलिया रियाज<br />अनम अमीन<br />सादिया युसूफ |{{flagIOC2team|BAN|2014 Asian Games}}<br />रुमाना अहमद<br />सलमा खातून<br />पन्ना घोष<br />शोहेली अख्तर<br />शैला शारमिन<br />फाहिमा खातून<br />संजिदा इस्लाम<br />लता मोंडल<br />नुझहत तस्निया<br />शहनाज परवीन<br />जहानारा आलम<br />खादिजा तुल कुबरा<br />आयेशा रहमान<br />शारमिन अख्तर<br />फरगाना हक |{{flagIOC2team|SRI|2014 Asian Games}}<br />एशानी कौशल्या<br />दिलानी मनोदरा<br />श्रीपाली वीरक्कोडी<br />अनुष्का संजीवनी<br />शशिकला सिरीवर्धने<br />इनोक रणवीरा<br />[[चमारी अटापट्टू]]<br />यशोदा मेंडिस<br />चंदिमा गुणरत्ने<br />[[निलाक्षी डी सिल्वा]]<br />लसांती मदुशानी<br />मदुरी समुद्दिका<br />इनोशी प्रियदर्शनी<br />उदेशिका प्रबोधनी<br />चमारी पोलगमपोला |- |[[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२२ हांगझोऊ]] |{{flagIOC2team|IND|2022 Asian Games}}<br />[[राजेश्वरी गायकवाड]]<br />[[जेमिमा रॉड्रिग्ज]]<br />[[दीप्ती शर्मा]]<br />[[हरमनप्रीत कौर]]<br />[[रिचा घोष]]<br />[[तितास साधू]]<br />[[शफाली वर्मा]]<br />[[स्मृती मंधाना]]<br />[[अमनजोत कौर]]<br />[[पूजा वस्त्राकर]]<br />[[उमा छेत्री]]<br />[[मिन्नू मणी]]<br />[[कनिका आहुजा]]<br />अनुषा बरेड्डी<br />[[देविका वैद्य]] |{{flagIOC2team|SRI|2022 Asian Games}}<br />[[कविशा दिलहारी]]<br />इमेशा दुलानी<br />अनुष्का संजीवनी<br />इनोक रणवीरा<br />अचिनी कुलसूरिया<br />[[निलाक्षी डी सिल्वा]]<br />कौशिनी नुथ्यांगना<br />इनोशी प्रियदर्शनी<br />उदेशिका प्रबोधनी<br />[[चमारी अटापट्टू]]<br />[[विश्मी गुणरत्ने]]<br />[[हसिनी परेरा]]<br />[[ओशादी रणसिंघे]]<br />[[हर्षिता समरविक्रमा]]<br />[[सुगंदिका कुमारी]] |{{flagIOC2team|BAN|2022 Asian Games}}<br />[[निगार सुलताना]]<br />[[राबेया खान]]<br />[[सोभना मोस्तारी]]<br />[[फाहिमा खातून]]<br />[[शोर्ना अख्तर]]<br />[[लता मोंडल]]<br />दिशा बिस्वास<br />[[सुलताना खातून]]<br />[[नाहिदा अख्तर]]<br />शाथी राणी<br />[[संजिदा अख्तर मेघला]]<br />[[शमीमा सुलताना]]<br />[[रितू मोनी]]<br />[[मारुफा अख्तर]]<br />[[फरगाना हक]] |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ocasia.org/ ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ एशिया] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}} [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट पदकविजेते]] [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील पदकविजेते]] c2skh9ddfy1afodvcnpgk55q6cbms2b 2711252 2711251 2026-09-22T11:42:20Z Ganesh591 62733 /* बाह्य दुवे */ 2711252 wikitext text/x-wiki {{मुख्य|आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ही २०१० ते २०२२ या कालावधीतील '''[[क्रिकेट]]मधील आशियाई खेळांच्या पदकविजेत्यांची''' संपूर्ण यादी आहे.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11718145 आशियाई खेळांमधील पदार्पणापूर्वी चीनला क्रिकेटची भुरळ] बीबीसी, १३ नोव्हेंबर २०१०. ३१ मे २०१४ रोजी पाहिले.</ref> ==पुरुष== {| {{MedalistTable|type=Games|labelwidth=150|width=250}} |- |२०१० ग्वांगझू |{{flagIOC2team|BAN|2010 Asian Games}}<br />मोहम्मद अश्रफुल<br />शमसुर रहमान<br />नईम इस्लाम<br />फैसल हुसेन<br />शहादत हुसेन<br />महबुबुल आलम<br />मोहम्मद नझमुल हुसेन<br />मोहम्मद नाझिमुद्दीन<br />सुहरावादी शुभो<br />डोलार महमूद<br />[[मोहम्मद मिथुन]]<br />नासिर हुसेन<br />रॉनी तालुकदार<br />शुवागत होम<br />[[शब्बीर रहमान]] |valign=top|{{flagIOC2team|AFG|2010 Asian Games}}<br />गुलबदिन नायब<br />[[मोहम्मद शहजाद]]<br />समी आगा<br />[[मोहम्मद नबी]]<br />करीम सादिक<br />शफीकुल्लाह<br />मिरवाईस अश्रफ<br />शबीर नूरी<br />शापूर झाद्रान<br />असगर अफगाण<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />नवरोज मंगल<br />[[हमीद हसन]]<br />आफताब आलम |{{flagIOC2team|PAK|2010 Asian Games}}<br />खालिद लतीफ<br />अझीम घुम्मन<br />नईमुद्दीन<br />मोहम्मद इर्शाद<br />लाल कुमार<br />शेहरयार घनी<br />ऐझाझ चीमा<br />सरमद भट्टी<br />नईम अंजुम<br />रझा हसन<br />[[उस्मान कादिर]]<br />बिलावल भट्टी<br />अकबर-उर-रहमान<br />शर्जील खान<br />जलत खान |- |२०१४ इंचॉन |{{flagIOC2team|SRI|2014 Asian Games}}<br />अशान प्रियंजन<br />[[जीवन मेंडिस]]<br />कोसला कुलसेकरा<br />[[असेला गुणरत्ने]]<br />[[दिनेश चंदिमल]]<br />[[शेहान जयसूर्या]]<br />दिलहारा लोकुहेट्टिगे<br />किथुरुवान विथानगे<br />[[उपुल थरंगा]]<br />[[चतुरंगा डी सिल्वा]]<br />[[लाहिरू थिरिमाने]]<br />अलंकारा असंका सिल्वा<br />[[रमिथ रामबुकवेला]]<br />[[इसुरू उदाना]]<br />चतुरंगा कुमारा |{{flagIOC2team|AFG|2014 Asian Games}}<br />अमीर हमजा<br />मोहम्मद नसीम बरास<br />[[मोहम्मद नबी]]<br />मोहम्मद मुजतबा<br />गुलबदिन नायब<br />फजल रहमान<br />समीउल्लाह शिनवारी<br />कासिम खान<br />फरीद अहमद<br />[[हमीद हसन]]<br />[[मोहम्मद शहजाद]]<br />[[नजीब तारकाई]]<br />अब्दुल्ला आदिल<br />अब्दुल्ला मझारी<br />करीम सादिक |{{flagIOC2team|BAN|2014 Asian Games}}<br />[[शब्बीर रहमान]]<br />[[मशरिफ बिन मूर्तझा]]<br />[[तस्किन अहमद]]<br />[[अराफात सनी]]<br />[[मोहम्मद मिथुन]]<br />शुवागत होम<br />झियाउर रहमान<br />[[तमीम इक्बाल]]<br />[[महमुद्दुला]]<br />[[रुबेल हुसेन]]<br />[[इमरुल कायेस]]<br />शमसुर रहमान<br />[[अनामुल हक]]<br />नासिर हुसेन<br />[[शाकिब अल हसन]] |- |[[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२२ हांगझोऊ]] |{{flagIOC2team|IND|2022 Asian Games}}<br />[[अर्शदीप सिंग]]<br />[[वॉशिंग्टन सुंदर]]<br />[[जितेश शर्मा]]<br />[[शिवम दुबे]]<br />ऋतुराज गायकवाड<br />[[रिंकू सिंग]]<br />[[शाहबाज अहमद]]<br />[[मुकेश कुमार]]<br />[[राहुल त्रिपाठी]]<br />[[रवी बिश्नोई]]<br />[[रविश्रीनिवासन साई किशोर|साई किशोर]]<br />[[यशस्वी जयस्वाल]]<br />[[अवेश खान]]<br />[[तिलक वर्मा]]<br />[[प्रभसिमरन सिंग]] |{{flagIOC2team|AFG|2022 Asian Games}}<br />निजात मसूद<br />[[करीम जनत]]<br />गुलबदिन नायब<br />[[नूर अली झाद्रान]]<br />[[शराफुद्दीन अश्रफ]]<br />शाहिदुल्लाह<br />[[सेदिकुल्लाह अटल]]<br />[[कैस अहमद]]<br />[[अफसर झझाई]]<br />सय्यद शिरझाद<br />[[फरीद अहमद]]<br />झुबैद अकबरी<br />वफिउल्लाह तारखिल<br />[[झहीर खान]]<br />[[मोहम्मद शहजाद]] |{{flagIOC2team|BAN|2022 Asian Games}}<br />[[मृत्युंजय चौधरी]]<br />सुमन खान<br />[[नाहिद राणा]]<br />[[परवेझ हुसेन इमॉन]]<br />[[रिपोन मोंडोल]]<br />[[झाकीर हसन]]<br />[[सैफ हसन]]<br />[[जाकेर अली]]<br />[[अफिफ हुसेन]]<br />[[यासिर अली]]<br />[[रिशाद हुसेन]]<br />[[महमुदुल हसन जॉय]]<br />[[शहादत हुसेन (क्रिकेट खेळाडू, जन्म २००२)|शहादत हुसेन]]<br />[[हसन मुराद]]<br />[[रकीबुल हसन (क्रिकेट खेळाडू, जन्म २००२)|रकीबुल हसन]] |} ==महिला== {| {{MedalistTable|type=खेळ|labelwidth=150|width=250}} |- |२०१० ग्वांगझोऊ |valign=top|{{flagIOC2team|PAK|2010 Asian Games}}<br />सना मीर<br />बतूल फातिमा<br />निदा दार<br />नाहिदा खान<br />बिस्माह मारूफ<br />नैन आबिदी<br />अस्माविया इक्बाल<br />कैनात इम्तियाज<br />मरिना इक्बाल<br />मरियम हसन<br />सानिया खान<br />मासूमा जुनैद<br />सना गुलजार<br />जावेरिया खान |{{flagIOC2team|BAN|2010 Asian Games}}<br />रुमाना अहमद<br />सलमा खातून<br />शोहेली अख्तर<br />आयेशा अख्तर<br />चामेली खातून<br />तिथी सरकार<br />पन्ना घोष<br />सुलताना यास्मिन<br />लता मोंडल<br />ताझिया अख्तर<br />आयेशा रहमान<br />जहानारा आलम<br />चंपा चकमा<br />शाथिरा जाकिर<br />फरगाना हक |{{flagIOC2team|JPN|2010 Asian Games}}<br />एरिना कानेको<br />युका योशिदा<br />शिझुका मियाजी<br />अत्सुको सुदा<br />युको साइतो<br />आयाको इवासाकी<br />कुरुमी ओता<br />आयाको नाकायामा<br />मारिको यामामोटो<br />मिहो कान्नो<br />एमा कुरिबायाशी<br />शिझुका कुबोता<br />फुयुकी कावाई<br />युको कुनिकी<br />एरिका इदा |- |२०१४ इंचॉन |{{flagIOC2team|PAK|2014 Asian Games}}<br />बिस्माह मारूफ<br />सना मीर<br />जावेरिया खान<br />निदा दार<br />कनिता जलील<br />नैन आबिदी<br />अस्माविया इक्बाल<br />सिद्रा नवाज<br />कैनात इम्तियाज<br />मरिना इक्बाल<br />सुमैया सिद्दीकी<br />सानिया खान<br />आलिया रियाज<br />अनम अमीन<br />सादिया युसूफ |{{flagIOC2team|BAN|2014 Asian Games}}<br />रुमाना अहमद<br />सलमा खातून<br />पन्ना घोष<br />शोहेली अख्तर<br />शैला शारमिन<br />फाहिमा खातून<br />संजिदा इस्लाम<br />लता मोंडल<br />नुझहत तस्निया<br />शहनाज परवीन<br />जहानारा आलम<br />खादिजा तुल कुबरा<br />आयेशा रहमान<br />शारमिन अख्तर<br />फरगाना हक |{{flagIOC2team|SRI|2014 Asian Games}}<br />एशानी कौशल्या<br />दिलानी मनोदरा<br />श्रीपाली वीरक्कोडी<br />अनुष्का संजीवनी<br />शशिकला सिरीवर्धने<br />इनोक रणवीरा<br />[[चमारी अटापट्टू]]<br />यशोदा मेंडिस<br />चंदिमा गुणरत्ने<br />[[निलाक्षी डी सिल्वा]]<br />लसांती मदुशानी<br />मदुरी समुद्दिका<br />इनोशी प्रियदर्शनी<br />उदेशिका प्रबोधनी<br />चमारी पोलगमपोला |- |[[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|२०२२ हांगझोऊ]] |{{flagIOC2team|IND|2022 Asian Games}}<br />[[राजेश्वरी गायकवाड]]<br />[[जेमिमा रॉड्रिग्ज]]<br />[[दीप्ती शर्मा]]<br />[[हरमनप्रीत कौर]]<br />[[रिचा घोष]]<br />[[तितास साधू]]<br />[[शफाली वर्मा]]<br />[[स्मृती मंधाना]]<br />[[अमनजोत कौर]]<br />[[पूजा वस्त्राकर]]<br />[[उमा छेत्री]]<br />[[मिन्नू मणी]]<br />[[कनिका आहुजा]]<br />अनुषा बरेड्डी<br />[[देविका वैद्य]] |{{flagIOC2team|SRI|2022 Asian Games}}<br />[[कविशा दिलहारी]]<br />इमेशा दुलानी<br />अनुष्का संजीवनी<br />इनोक रणवीरा<br />अचिनी कुलसूरिया<br />[[निलाक्षी डी सिल्वा]]<br />कौशिनी नुथ्यांगना<br />इनोशी प्रियदर्शनी<br />उदेशिका प्रबोधनी<br />[[चमारी अटापट्टू]]<br />[[विश्मी गुणरत्ने]]<br />[[हसिनी परेरा]]<br />[[ओशादी रणसिंघे]]<br />[[हर्षिता समरविक्रमा]]<br />[[सुगंदिका कुमारी]] |{{flagIOC2team|BAN|2022 Asian Games}}<br />[[निगार सुलताना]]<br />[[राबेया खान]]<br />[[सोभना मोस्तारी]]<br />[[फाहिमा खातून]]<br />[[शोर्ना अख्तर]]<br />[[लता मोंडल]]<br />दिशा बिस्वास<br />[[सुलताना खातून]]<br />[[नाहिदा अख्तर]]<br />शाथी राणी<br />[[संजिदा अख्तर मेघला]]<br />[[शमीमा सुलताना]]<br />[[रितू मोनी]]<br />[[मारुफा अख्तर]]<br />[[फरगाना हक]] |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ocasia.org/ ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ एशिया] [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट पदकविजेते]] [[वर्ग:आशियाई खेळांमधील पदकविजेते]] 2e0g29f7kecppcg7ffpxtym4hj82ors 0 384395 2711247 2026-09-22T11:33:47Z Nitinraje Anuse 71658 नवीन पान: {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = निंबवडे | प्रकार = गाव | चित्र = | टोपणनाव = |अक्षांश = |locator_position=right | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = सांगली जिल्हा|स... 2711247 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = निंबवडे | प्रकार = गाव | चित्र = | टोपणनाव = |अक्षांश = |locator_position=right | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = [[सांगली जिल्हा|सांगली]] | तालुका = [[आटपाडी]] | ग्रामपंचायत = [[निंबवडे]] | प्रतिभाशाली नेता_पद = | नेता_नाव = | नेता_पद = [[सरपंच]] | लोकसंख्या_वर्ष = 2001 | लोकसंख्या_एकूण = | एसटीडी_कोड = | पिन_कोड = 415301 | आरटीओ_कोड = MH 10एमएच/१० | तळटिपा = }} '''निंबवडे''' हे गाव [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[सांगली जिल्हा|सांगली जिल्ह्यातील]] [[आटपाडी तालुका|आटपाडी तालुक्यातील]] गाव आहे. निंबवडे पंचक्रोशीत [[अनुसेवाडी]],[[यशवंतनगर]], [[वाक्षेवाडी]], [[मुढेवाडी]] इत्यादी महत्वाची गावे येतात. निंबवडे हे ग्रामपंचायत असलेले स्थानिक कार्यक्षेत्र आहे.[[व्यंकटेश माडगूळकर]] यांच्या [[माणदेशी माणसं]] या प्रसिद्ध ग्रामीण कादंबरीतील [[झेल्या]] नावाचे पात्र हे याच [[निंबवडे]] गावातील आहे. 4fjlfknl5d4g79w0ycevtp372j1qcj5 2711249 2711247 2026-09-22T11:37:42Z Nitinraje Anuse 71658 /* */ 2711249 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = निंबवडे | प्रकार = गाव | चित्र = | टोपणनाव = |अक्षांश = |locator_position=right | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = [[सांगली जिल्हा|सांगली]] | तालुका = [[आटपाडी]] | ग्रामपंचायत = [[निंबवडे]] | प्रतिभाशाली नेता_पद = | नेता_नाव = | नेता_पद = [[सरपंच]] | लोकसंख्या_वर्ष = 2001 | लोकसंख्या_एकूण = | एसटीडी_कोड = | पिन_कोड = 415301 | आरटीओ_कोड = MH 10एमएच/१० | तळटिपा = }} '''निंबवडे''' हे गाव [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[सांगली जिल्हा|सांगली जिल्ह्यातील]] [[आटपाडी तालुका|आटपाडी तालुक्यातील]] गाव आहे. निंबवडे पंचक्रोशीत [[अनुसेवाडी]],[[यशवंतनगर]], [[वाक्षेवाडी]], [[मुढेवाडी]] इत्यादी महत्वाची गावे येतात. निंबवडे हे ग्रामपंचायत असलेले स्थानिक कार्यक्षेत्र आहे.[[व्यंकटेश माडगूळकर]] यांच्या [[माणदेशी माणसं]] या प्रसिद्ध ग्रामीण कादंबरीतील [[झेल्या]] नावाचे पात्र हे याच [[निंबवडे]] गावातील आहे. ==शिक्षण व्यवस्था== १) जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा क्र १ निंबवडे २) जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा क्र २ निंबवडे ३) माध्यमिक शिक्षण - लोकमान्य हायस्कूल निंबवडे ४) उच्च माध्यमिक व महाविद्यालयीन शिक्षण - आटपाडी (शिवाजी विद्यापीठ कोल्हापूर कोल्हापूर) chg9zsej9fxztgy44syl3elx8ycfbqk