विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 867 2717811 2713243 2026-10-07T10:59:31Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717811 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख=ऑक्टोबर १५ |वर्ष=२००६ }} {{जिल्हा शहर|ज=मुंबई जिल्हा|श=मुंबई}}{{Infobox settlement | name = मुंबई | native_name = | native_name_lang = mr | other_name = बॉम्बे | settlement_type = मेगासिटी | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 310 | image_style = | perrow = 1/3/3/2 | caption_align = center | image1 = Coastal Road, Mumbai, November 2025 (cropped).jpg | caption1 = [[मुंबईतील सर्वात उंच इमारतींची यादी|वरळीचे क्षितिजरेषा]] आणि [[किनारी मार्ग (मुंबई)|किनारी मार्ग]] | image2 = Great Indian Pennunsula Railways Exhibition @CST,Mumbai - panoramio (89).jpg | caption2 = [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]] | image3 = Mumbai 03-2016 30 Gateway of India.jpg | caption3 = [[गेटवे ऑफ इंडिया]] | image4 = Hotel The Taj Mahal Palace (cropped).jpg | caption4 = [[ताजमहाल पॅलेस हॉटेल]] | image5 = Clock_Tower_Mumbai_University_retouched.jpg | caption5 = [[राजाबाई क्लॉक टॉवर]] | image6 = Ikea_mumbai_backside.jpg | caption6 = [[वर्ल्ड वन]] | image7 = Hutatma_Chowk.jpg | caption7 = [[हुतात्मा चौक (मुंबई)|हुतात्मा चौक]] | image8 = Mumbai_India_Bridge.jpg | caption8 = [[वांद्रे-वरळी सागरी सेतू]] | image9 = Marine Lines Mumbai 2021.jpg | caption9 = [[मरीन ड्राईव्ह]] }} | flag_size = 120px | image_shield = SealofMumbai.jpg | nickname = ''भारताचे [[न्यूयॉर्क]] '',<ref name=MumbaiNewYorkOfIndia/> ''[[स्वप्नांचे शहर]]'', ''मुंबईची सात बेटे,''<ref>{{Cite web |date=16 July 1995 |title=The Seven Islands |url=http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/geo/7islands.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026175045/http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/geo/7islands.html |archive-date=26 October 2012 |access-date=27 October 2012 |publisher=The Mumbai Pages}}</ref> ''द बिग कोकोनट,''<ref>{{Cite book |last=Rooney |first=John F. |url=https://books.google.com/books?id=WujvZbzZAeUC&dq=%22the+big+coconut%22+mumbai&pg=PA162 |title=The Daemon in Our Dreams |date=2007 |publisher=John F. Rooney |isbn=978-0-9752756-7-2 |language=en}}</ref>''भारताचे हॉलिवूड'',<ref>{{Cite web |date=22 July 2015 |title=Indian Cities and Their Nicknames – Complete List |url=https://www.daytodaygk.com/indian-cities-and-their-nicknames-complete-list/ |access-date=2024-03-07 |archive-date=2021-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101063027/https://www.daytodaygk.com/indian-cities-and-their-nicknames-complete-list/ |url-status=dead }}</ref> ''[[गेटवे ऑफ इंडिया]]'', ''मॅक्झिमम सिटी''<ref>{{Cite news |title=Mumbai is truly maximum city |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/mumbai-is-truly-maximum-city/articleshow/64440610.cms?from=mdr |access-date=15 April 2023}}</ref> | image_map = {{maplink|frame=yes|frame-width=280|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|id=Q1156|stroke-colour=#C60C30|stroke-width=2|text=Interactive Map Outlining Mumbai}} | map_alt = Mumbai is on the west coast of India, about one third of the way down to the southern tip. It is in the west side of the Maharashtra province, which covers roughly the second quarter of the west coast (counting from the north), and heads inland roughly twice as far as its coastline. | pushpin_map = Mumbai | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = 280 | pushpin_map_caption = Location in Mumbai | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and union territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[Divisions of Maharashtra|Division]] | subdivision_type3 = [[List of districts of Maharashtra|District]] | subdivision_name1 = [[महाराष्ट्र]] | subdivision_name2 = [[कोकण विभाग]] | subdivision_name3 = मुंबई शहर,<br />मुंबई उपनगर | established_title = First settled | established_date = १५०७<ref>{{Cite web|title=Mumbai Settlement|url=https://www.britannica.com/place/Mumbai/History|website=Britannia}}</ref> | named_for = [[मुंबादेवी]] | government_type = [[महानगरपालिका]] | governing_body = [[बृहन्मुंबई महानगरपालिका]] | leader_title = [[महापौर]] | leader_name = ऋतु तावडे | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 233 | area_metro_km2 = 1681 | area_metro_sq_mi = 1681 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = १४ | population_total = 12478447 | population_as_of = २०११ | population_metro = 18414288 <br />20748395 (Extended UA) | population_rank = १ ला | population_demonym = मुंबईकर | timezone1 = [[भारतीय प्रमाणवेळ]] | utc_offset1 = +५:३० | postal_code_type = पिन कोड | postal_code = ४०० ००१ ते ४००‌१०७ | area_code = [[Telephone numbers in India|+91-22]] | registration_plate = {{plainlist| *MH-01 Mumbai(S/C) *MH-02 Mumbai(W) *MH-03 Mumbai(E) *MH-47 Borivali<ref>{{Cite web |title=Maharashtra Government-Know Your RTO |url=https://mahades.maharashtra.gov.in/files/report/pdf/Know%20Your%20RTO.pdf |access-date=21 October 2019}}</ref><!--RTO offices in Mumbai as per Maharashtra Government RTO list. Do not make changes--> }} | blank_name_sec2 = {{nowrap|[[Official language]]}} | blank_info_sec2 = [[मराठी]]<!-- Do not add Hindi, Gujarati, Kannada, or English here --><ref name="NCLMreport">[http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf National Commissioner Linguistic Minorities 50th report, page 131] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |date= 8 July 2016 }}. Government of India. Retrieved 15 July 2015.</ref><ref name="MCGMhistmilestone">{{Cite web |title=Evolution of the Corporation, Historical Milestones |url=http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlhismilestone?guest_user=english |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150715172504/http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlhismilestone?guest_user=english |archive-date=15 July 2015 |access-date=15 July 2015 |publisher=Municipal Corporation of Greater Mumbai |location=Mumbai}}</ref> | blank1_name_sec2 = | blank1_info_sec2 = | website = {{URL|mumbaicity.gov.in/}} | blank2_name_sec1 = [[Purchasing Power Parity|GDP (PPP)]] | blank3_name_sec1 = $400&nbsp;billion<ref name="Mumbai_info2">*{{Cite web |date=3 June 2017 |title=Mumbai 17th in global GDP list, says survey |url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/mumbai-17th-in-global-gdp-list-says-survey-4686508/ |access-date=16 September 2021 |website=द इंडियन एक्सप्रेस |language=en}} *{{cite web|title=Global Wealth PPP Distribution: Who Are The Leaders Of The Global Economy? - Full Size|url=https://www.visualcapitalist.com/wp-content/uploads/2021/10/Global-Wealth-PPP-Distribution.html|access-date=17 November 2022|website=visualcapitalist.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211013080238/http://www.visualcapitalist.com/wp-content/uploads/2021/10/Global-Wealth-PPP-Distribution.html|archive-date=13 October 2021}} *{{Cite web |date=14 October 2019 |title=Mumbai is the 12th wealthiest city in the world, leaving Paris and Toronto behind |url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/wealthiest-cities-worldwide-in-2019-list-mumbai-is-the-12th-wealthiest-city-in-the-world |access-date=16 September 2021 |website=GQ India |language=en-IN |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104125658/https://www.gqindia.com/get-smart/content/wealthiest-cities-worldwide-in-2019-list-mumbai-is-the-12th-wealthiest-city-in-the-world |archive-date=2021-11-04 |url-status=dead}}</ref><ref name="Mumbai_GDP">{{cite news|last=Lewis|first=Clara|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/delhi-not-mumbai-indias-economic-capital/articleshow/55655582.cms|title=Delhi, not Mumbai, India's economic capital|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|date=28 November 2016|access-date=11 September 2023}}</ref><ref name=gdp /> }} '''मुंबई''' (पूर्वीचे नाव: '''बॉम्बे''') हे भारताच्या [[महाराष्ट्र]] [[भारताची राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश|राज्याचे]] [[राजधानी|राजधानीचे शहर]] आहे. अनेकदा ''भारताचे [[न्यू यॉर्क सिटी|न्यूयॉर्क]]'' म्हणून ओळखली जाणारी <ref name="MumbaiNewYorkOfIndia">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.npr.org/2008/11/27/97568932/mumbai-is-indias-new-york|title=Mumbai Is India's New York|publisher=NPR|access-date=26 February 2024}}</ref> मुंबई ही भारताची आर्थिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. हे [[भारत|भारतातील]] सर्वाधिक लोकसंख्या असलेले शहर आहे. येथील मुख्य भाषा मराठी आहे. मुंबई आंतरराष्ट्रीय शहर आहे. शहराची अंदाजे लोकसंख्या १.२६ कोटी आहे.<ref name="Cities1Lakhandabove">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120507135928/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|archive-date=7 May 2012|access-date=26 March 2012}}</ref> [[मुंबई महानगर प्रदेश|मुंबई मेट्रोपॉलिटन क्षेत्राचे]] केंद्र हे शहर आहे आणि [[मुंबई महानगर प्रदेश|मुंबई महानगर प्रदेशाची]] २.३ कोटीपेक्षा जास्त लोकसंख्या आहे. हे जगातील सहाव्या क्रमांकाचे सर्वाधिक लोकसंख्या असलेले महानगर क्षेत्र आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://demographia.com/db-worldua.pdf|title=World Urban Areas|year=2018|publisher=Demographia|access-date=21 October 2019}}</ref> मुंबई हे भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवर [[कोकण]] किनारपट्टीवर वसलेले आहे आणि येथे खोल नैसर्गिक बंदर आहे. २००८ मध्ये मुंबईला अल्फा वर्ल्ड सिटी म्हणून नाव देण्यात आले.<ref name="lboro2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|title=The World According to GaWC 2008|website=Globalization and World Cities Study Group and Network (GaWC)|publisher=Loughborough University|url-status=live|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20110223235243/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|archive-date=23 February 2011|access-date=7 May 2009}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indiastudyabroad.org/locations/mumbai/|title=Mumbai &#124; ISAC|publisher=Indiastudyabroad.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512013615/http://indiastudyabroad.org/locations/mumbai/|archive-date=12 May 2015|access-date=29 May 2015}}</ref> मुंबई बनवणारी सात बेटे पूर्वी [[मराठी भाषा]] बोलणाऱ्या [[कोळी समाज|कोळी लोकांची]] निवासस्थाने होती.<ref name="james customs2">{{जर्नल स्रोत|last=James|first=V.|date=1977|title=Marriage Customs of Christian Son Kolis|url=https://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/1064|format=PDF|journal=Asian Folklore Studies|volume=36|issue=2|pages=131–148|doi=10.2307/1177821|jstor=1177821|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231210/http://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/1064|archive-date=2 December 2013}}</ref> <ref name="munshi2">{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.97812/2015.97812.Gujarat-And-Its-Literature-1852#page/n31/mode/2up/search/Kolis|title=Gujarāt and its literature, from early times to 1852|last=Munshi|first=Kanaiyalal M.|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan Educational Trust|year=1954|page=xix|quote=The next immigrants into the islands of Bombay were the Kolis, who on all authorities continued to be their original inhabitants till Aungier founded the city of Bombay. Kathiawad and Central Gujarāt was the home of the Kolis in pre-historic times.}}</ref> <ref name="rnmehta2">{{जर्नल स्रोत|last=Mehta|first=R. N.|year=1983|title=Bombay – An analysis of the toponym|journal=Journal of the Oriental Institute|pages=138–140|quote=The kolis who succeeded the stone-age men on the island brought with them from Gujarat their patron goddess Mummai whom their descendants still worship in Kathiawar. The name of Bombay is derived from this koli goddess.}}</ref> शतकानुशतके [[मुंबईची सात बेटे|बॉम्बेची सात बेटे]] स्वदेशी राज्यकर्त्यांच्या ताब्यात होती. नंतर ती [[पोर्तुगीज साम्राज्य|पोर्तुगीज साम्राज्याच्या]] स्वाधीन झाली. पुढे १६६१ मध्ये [[ब्रगांझाची कॅथेरीन|कॅथरीन ब्रागांझाचा]] विवाह [[इंग्लंडचा दुसरा चार्ल्स|इंग्लंडच्या चार्ल्स II]] सोबत झाला तेव्हा हुंड्याच्या रुपात ईस्ट इंडिया कंपनीला ही सात बेटे मिळाली. १७८२ च्या सुरूवातीस, हॉर्नबी वेलार्ड प्रकल्पाने मुंबईचा आकार बदलला,<ref name="Dwivedi 2001 282">{{Harvard citation no brackets|Dwivedi|Mehrotra|2001}}</ref> ज्याने [[अरबी समुद्र|अरबी समुद्रातील]] सात बेटांमधील क्षेत्राचे पुनर्वसन हाती घेतले.<ref name="fp-onceuponatime2">{{Cite magazine|date=24 June 2011|title=Once Upon a Time in Bombay|url=https://foreignpolicy.com/slideshow/once-upon-a-time-in-bombay/|magazine=Foreign Policy|archive-url=https://web.archive.org/web/20150109020758/http://foreignpolicy.com/slideshow/once-upon-a-time-in-bombay/|archive-date=9 January 2015|access-date=22 February 2012}}</ref> प्रमुख रस्ते आणि [[भारतामधील रेल्वे वाहतूक|रेल्वेच्या]] बांधकामाबरोबरच, १८४५ मध्ये पूर्ण झालेल्या पुनर्वसन प्रकल्पाने मुंबईचे [[अरबी समुद्र|अरबी समुद्रावरील]] प्रमुख बंदरात रूपांतर केले. १९ व्या शतकात मुंबई आर्थिक आणि शैक्षणिक विकासाने वैशिष्ट्यीकृत होती. २० व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात हे शहर [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीचा]] एक मजबूत आधार झाले. १९४७ मध्ये भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर हे शहर [[बॉम्बे संस्थान|बॉम्बे स्टेटमध्ये]] समाविष्ट करण्यात आले. १९६० मध्ये [[संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ|संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीच्या]] अनुषंगाने, मुंबई या राजधानीसह महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous?NavigationTarget=navurl://d20cb3d618ee8cb6c3a780df7c58030c|title=Bombay: History of a City|publisher=British Library|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090213041900/http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous?NavigationTarget=navurl%3A%2F%2Fd20cb3d618ee8cb6c3a780df7c58030c|archive-date=13 February 2009|access-date=8 November 2008}}</ref> मुंबई ही [[दक्षिण आशिया|दक्षिण आशियाची]] आर्थिक, व्यावसायिक,<ref name="millionaireRoleModel2">{{स्रोत बातमी|last=Lakshmi|first=Rama|url=https://www.washingtonpost.com/world/new-millionaires-emerge-as-role-models-for-indias-lower-castes/2011/04/03/AFesUMfD_story.html|title=New millionaires hope to serve as role models for India's lower castes|date=14 April 2011|work=The Washington Post|location=Mumbai|access-date=23 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150623215214/http://www.washingtonpost.com/world/new-millionaires-emerge-as-role-models-for-indias-lower-castes/2011/04/03/AFesUMfD_story.html|archive-date=23 June 2015|url-status=live}}</ref> आणि [[बॉलीवूड|मनोरंजन राजधानी]] आहे. मुंबईचे वॉल स्ट्रीट म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या दलाल स्ट्रीटवर [[मुंबई रोखे बाजार|बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज]] वसलेले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.investopedia.com/terms/d/dalalstreet.asp#:~:text=Dalal%20Street%20is%20a%20street,for%20the%20Indian%20financial%20sector|title=What Is Dalal Street?|last=James Chen|publisher=Dotdash Meredith|access-date=26 February 2024}}</ref> जागतिक आर्थिक प्रवाहाच्या दृष्टीने हे शहर जगातील शीर्ष दहा वाणिज्य केंद्रांपैकी एक आहे,<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Mumbai-a-land-of-opportunities/articleshow/9292526.cms?referral=PM|title=Mumbai, a land of opportunities|date=20 July 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=22 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140804070300/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Mumbai-a-land-of-opportunities/articleshow/9292526.cms?referral=PM|archive-date=4 August 2014|url-status=live}}</ref> भारताच्या GDP च्या ६.१६% उत्पन्न,<ref name="mmrda muip gdp2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mmrdamumbai.org/projects_muip.htm|title=Mumbai Urban Infrastructure Project|publisher=Mumbai Metropolitan Region Development Authority|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226031015/http://www.mmrdamumbai.org/projects_muip.htm|archive-date=26 February 2009|access-date=18 July 2008}}</ref> देशाच्या औद्योगिक उत्पादनाच्या २५%, भारतातील सागरी व्यापारापैकी ७०% (मुंबई पोर्ट ट्रस्ट, धरमतर पोर्ट आणि [[जवाहरलाल नेहरू बंदर|जेएनपीटी]]),<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://business.रीडिफ.कॉम/slide-show/2010/aug/11/slide-show-1-worst-oil-spills-in-the-world.htm|title=10 worst oil spills that cost trillions in losses : रीडिफ.कॉम Business|website=रिडिफ.कॉम|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100814232747/http://business.रीडिफ.कॉम/slide-show/2010/aug/11/slide-show-1-worst-oil-spills-in-the-world.htm|archive-date=14 August 2010|access-date=16 August 2010}}</ref> आणि [[भारताची अर्थव्यवस्था|भारताच्या अर्थव्यवस्थेतील]] ७०% भांडवली व्यवहार मुंबईचे आहेत.<ref name="NMIAtender2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.cidco.maharashtra.gov.in/pdf/PIM_NMIA.pdf|title=Development of Mumbai International Airport (NMIA)|year=2013|publisher=CIDCO|page=7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808061543/http://www.cidco.maharashtra.gov.in/pdf/PIM_NMIA.pdf|archive-date=8 August 2014|access-date=8 July 2015}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Mahajan|first=Poonam|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/column-poonam-mahajan-explains-why-mumbai-is-at-the-very-heart-of-india-story-2005310|title=Poonam Mahajan explains why Mumbai is at the very heart of India story|date=26 July 2014|work=DNA India|location=Mumbai|access-date=21 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150621131904/http://www.dnaindia.com/mumbai/column-poonam-mahajan-explains-why-mumbai-is-at-the-very-heart-of-india-story-2005310|archive-date=21 June 2015|url-status=live}}</ref> या शहरात महत्त्वाच्या वित्तीय संस्था आणि असंख्य [[भारतातील कंपन्यांची यादी|भारतीय कंपन्या]] आणि [[बहुराष्ट्रीय कंपनी|बहुराष्ट्रीय कंपन्यांची]] कॉर्पोरेट मुख्यालये आहेत. भारतातील काही प्रमुख वैज्ञानिक आणि आण्विक संस्थांचे घर देखील हे शहर आहे. मुंबई हे [[बॉलीवूड]] आणि [[मराठी चलचित्रपट|मराठी चित्रपट]] उद्योगांचे घर आहे. मुंबईतील व्यवसायाच्या संधी संपूर्ण भारतातून स्थलांतरितांना आकर्षित करतात. == नाव == [[चित्र:Mumbadevi temple.jpg|thumb|180px|मुंबादेवीचे देऊळ]] मुंबईचे नाव [[मुंबादेवी]] या देवीवरून पडले आहे, असा समज आहे. {{संदर्भ हवा}} पोर्तुगीजांच्या ''बोम बाहीया'' या नावाचे इंग्रजांनी ''बॉम्बे'' केले. मुंबई, बम्बई आणि बॉम्बे ही तीनही स्त्रीलिंगी नावे एकाच वेळी प्रचलित होती. काहीजण या नगरीला मुंबापुरी म्हणतात. * १९९५ मध्ये या शहराचे बॉम्बे हे अधिकृत नाव बदलून मुंबई करण्यात आले. == इतिहास == [[चित्र:Mumbai 03-2016 31 Gateway of India.jpg|thumb|200px|गेटवे ऑफ इंडिया, मुंबई]] मुंबई हा सात बेटांचा समूह होता. या बेटांवर [[पाषाणयुग]]ापासून वस्ती असल्याचे पुरावे आहेत. याचा सर्वांत जुना लिखित पुरावा इ.स.पू. २५० सालातील असून यात मुंबई शहराचा उल्लेख [[ग्रीक]]ांनी (Heptanesia असा) नोंदवला आहे. इ.स.पू. ३ च्या सुमारास ही बेटे [[सम्राट अशोक]]ाच्या [[मौर्य]] साम्राज्यात समाविष्ट होती. शिलाहार या [[हिंदू]] साम्राज्याने [[इ.स. १३४३|१३४३]] पर्यंत मुंबईवर राज्य केले व नंतर [[गुजरात]]च्या [[मुस्लिम]] साम्राज्याने मुंबई हस्तगत केली. [[एलिफंटा आयलंड|एलिफंटा गुंफा]] व [[वाळकेश्वर मंदिर]] ही याच काळातील आहेत. १५३४ साली [[पोर्तुगीज]]ांनी बहादूर शहाकडून मुंबई काबीज केली व ''बॉम बाहीया'' असे नाव दिले. १६६१ रोजी [[पोर्तुगीज]]ांनी मुंबई [[इंग्लंड]]चा राजा [[इंग्लंडचा दुसरा चार्ल्स|दुसरा चार्ल्स]] याच्या [[कॅथेरीन ब्रेगांझा]] या पोर्तुगीज राजकन्येशी झालेल्या लग्नात हुंडा म्हणून देऊन टाकली व नंतर हीच मुंबई ब्रिटिश राजघराण्याकडून [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी|ईस्ट इंडिया कंपनीस]] भाड्याने देण्यात आली. कंपनीने ही बेटे भारतीय उपखंडातील आपले पहिले मोठे बंदर स्थापन करण्यास योग्य वाटले आणि आपली [[मुंबई प्रेसिडेन्सी|एक प्रेसिडेन्सी]] येथे हलवली.{{संदर्भ}} मुंबईमध्ये [[कोळी समाज]]ातील लोक हे एक बेट होण्या आधीपासून समुद्रकिनाऱ्यावर राहत आले आहेत. त्यांचा उदरनिर्वाह समुद्रावर आहे. हे कोळी समुद्रातून मासे पकडून ते ताजे असतानाच बाजारात विकतात किंवा सुकवून पावसाळ्यात स्वतःसाठी किंवा विकण्यासाठी ठेवतात. जेथे कोळी समाजाची वस्ती असते त्याला "[[कोळीवाडा]]" असे म्हणतात. मुंबईत असे बरेच कोळीवाडे आहेत.{{संदर्भ}} मुंबई मध्ये [[आगरी]] आणि [[कोळी]] समाजाबरोबरच [[भंडारी]] समाज देखील इथला [[मूळ रहिवासी]] समजला जातो. यांचे वास्तव्य [[पालघर]] ते [[प्रभादेवी]] व [[डोंगरी]] पर्यंत होते. कालांतराने हे लोक इतरत्र स्थलांतरित झाले. [[दादर]], [[माहीम]], [[प्रभादेवी]] येथे भंडारी अधिक असत [[भागोजीशेठ कीर]] हे त्यांतील एक होत. [[चित्र:Agrees, or Salt Cultivators of Salsette (9842277595).jpg|thumb|मीठ तयार करणारे साळशेतचे आगरी]] [[आगरी समाज]] हे मुंबई, [[ठाणे]] आणि [[रायगड]] जिल्ह्यात खाड्या, नदीकाठी आणि भात खाचरांच्या ठिकाणी हा समाज बहुसंख्येने आहे. १९३१ च्या जनगणनेनुसार [[आगरी]] लोकांची [[लोकसंख्या]] [[मुंबई शहर]] जिल्ह्यात ७,४८६ तर [[मुंबई उपनगर]] जिल्ह्यांत ७,३२० तत्कालिन मुंबई राज्यातील एकूण लोकसंख्या २,६५,२८५ होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Krishikosh: Home|दुवा=http://krishikosh.egranth.ac.in/|संकेतस्थळ=krishikosh.egranth.ac.in|ॲक्सेसदिनांक=१८ जानेवारी २०१९}}</ref> [[माहीम]], [[शीव]], [[धारावी]], [[कुलाबा]], [[वडाळा]], [[शिवडी]], [[वरळी]], [[वेसावे]], [[कफ परेड]], [[मांडवी]], चारकोप, [[बंदरपखाडी]], [[खार(मुंबई)]], [[गोराई]], [[मालाड]], [[मढ किल्ला|मढ]] या भागांतही मुंबईचे मूळ रहिवासी [[अनेक शतके]] राहत होते.. मुंबईची लोकसंख्या वाढत गेली. ([[इ.स. १६६१|१६६१]] : १०,०० ते [[इ.स. १६८७|१६८७]] : ६०,०००).१६८७ रोजी ईस्ट इंडिया कंपनीने आपले मुख्यालय [[सुरत]]ेहून मुंबईत हलविले. कालांतराने हे शहर मुंबई इलाख्याची (Bombay Province) राजधानी झाली.{{संदर्भ}} [[इ.स. १८१७|१८१७]] ते [[इ.स. १८४५|१८४५]] पर्यंत [[हॉर्नबी व्हेलार्ड]] (Hornby Vellard)च्या (आताच्या सागर किनाऱ्याने जाणाऱ्या हाजी अली रोडच्या) आतल्या भागात येणारी बेटे जोडून जमीन सलग करण्याचे काम मुंबईत सुरू होते. याचा परिणाम म्हणून मुंबईचे क्षेत्रफळ वाढून [[४३८ चौरस कि.मी.]] झाले. [[इ.स. १८५३|१८५३]] रोजी [[आशिया]]तील पहिला [[लोहमार्ग]] मुंबईपासून सुरू झाला. अमेरिकन यादवी युद्धाच्या काळात मुंबई ही जगातील प्रमुख [[कापूस]] बाजारपेठ म्हणून उदयास आली व शहराची भरभराट सुरूच राहिली. [[सुएझ कालवा|सुएझ कालव्याच्या]] निर्मितीनंतर मुंबई हे [[अरबी समुद्र]]ातील प्रमुख [[बंदर]] झाले.{{संदर्भ}} पुढील ३० वर्षात मुंबई शहराची भरभराट झाली. [[इ.स. १९०६|१९०६]]च्या सुमारास शहराच्या लोकसंख्येची वाढ होऊन ती १० लाखांपर्यंत पोहोचली व मुंबई शहर हे [[कोलकाता|कलकत्याखालोखाल]] दुसरे मोठे शहर झाले. भारतीय स्वातंत्र्ययुद्धाचे मुंबई हे प्रमुख केंद्र होते. [[महात्मा गांधी]]नी [[इ.स. १९४२|१९४२]] मध्ये [[भारत छोडो आंदोलन]] मुंबई येथून सुरू केले. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर मुंबई हीच [[बॉम्बे प्रांत|बॉम्बे इलाख्याची]] राजधानी राहिली. [[इ.स. १९५०|१९५०]] साली मुंबई शहरच्या सीमा उत्तरेकडील [[साष्टी]] बेटापर्यंत वाढविण्यात आल्या. == स्वातंत्र्य == [[चित्र:Hutatma chowk.jpg|thumb|left|180px|हुतात्मा चौक]] [[इ.स. १९५५|१९५५]] नंतर बॉम्बे इलाख्याची फाळणी करून [[महाराष्ट्र]] व [[गुजरात]] राज्यांची निर्मिती व्हावी अशी मागणी होत होती. परंतु काहींच्या मते मुंबईला केंद्रशासित करावी असे होते. [[संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ]]ीने यास प्रखर विरोध केला व मुंबईला महाराष्ट्र राज्याची राजधानी करण्याची मागणी केली. त्यावेळेस देशाचे पंतप्रधान पंडित [[जवाहरलाल नेहरू]] आणि गृहमंत्री [[मोरारजी देसाई]] यांनी विरोध केला, तरीही मराठी आणि इतर सहकाऱ्यांनी त्यांचा विरोधाला न जुमानता मुंबई ही महाराष्ट्राची केली. त्यासाठी झालेल्या चळवळीदरम्यान केलेल्या गोळीबारात १०५ लोक मरण पावले. या १०५ हुतात्म्यांच्या आहुतीनंतर [[१ मे]], [[इ.स. १९६०|१९६०]] रोजी [[महाराष्ट्र]] राज्याची निर्मिती झाली आणि त्या राज्याची राजधानी मुंबईच राहिली. त्यांच्याच स्मरणार्थ फ्लोरा फाऊंटन येथे कारंज्याच्याच शेजारी एक स्तंभ उभारून त्या चौकाचे नाव हुतात्मा चौक केले.{{संदर्भ}} १९७० च्या शेवटी मुंबईने बांधकाम व्यवसायाची भरभराट तसेच परप्रांतीयांचे लोंढे अनुभवले. याच काळात मुंबई [[कोलकाता|कोलकात्याला]] मागे टाकून भारताच्या सर्वांत जास्त लोकसंख्या असलेले शहर झाले. परप्रांतीयांच्या वाढत्या लोंढ्यामुळे [[मराठी]] लोकांमध्ये असंतोष वाढला. याचा परिणाम म्हणून स्थानिक लोकांच्या हितरक्षणासाठी [[शिवसेना]] नावाची राजकीय संघटना उदयास आली. [[बाळासाहेब ठाकरे]] यांच्या नेतृत्वाला भरघोस पाठिंबा मिळाला. [[मराठी]] अस्मितेच्या रक्षणार्थ मुंबईची बम्बई ([[हिंदी भाषा]]) व बॉम्बे) ही नावे बदलून केवळ मुंबई हेच [[मराठी]] नाव अधिकृत करण्यात आले. यानंतर मुंबई विमानतळास व मुंबईच्या [[मध्य रेल्वे]]तील प्रमुख स्थानकास [[छत्रपती शिवाजी महाराज]] यांचे नाव देण्यात आले.{{संदर्भ हवा}} दादर पश्चिम येथे असलेला कबुतरखाना [[इ.स. १९३३|१९३३]] मध्ये वलमजी रतनजी व्होरा यांनी बांधला. या व्यतिरिक्त फोर्टमध्ये जीपीओ समोर, ग्रॅंटरोड, गिरगाव व घाटकोपर येथेही कबुतरखाने आहेत. == भूगोल == [[चित्र:भारताच्या मुंबईचे स्थान.png|right|thumb|200px|मुंबईचे भारताच्या स्थान]] मुंबई पश्चिम किनारपट्टीत ([[कोकण विभाग]]) [[उल्हास नदी]]च्या मुखावर असलेल्या [[साळशेत बेट]]ांवर (साष्टी) वसले आहे. मुंबईचा मोठा भाग हा [[समुद्रसपाटी]]च्या पातळीत आहे. जमिनीची उंची सरासरी १० ते १५ मी. आहे. उत्तर मुंबईचा भूभाग [[डोंगर]]ाळ आहे. मुंबईतील सर्वांत उंच भूभाग हा समुद्रसपाटीपासून ४५० मीटर (१,४५० फूट) उंचीवर आहे. मुंबईचे [[मुंबई जिल्हा]] व [[मुंबई उपनगर]] जिल्हा असे दोन वेगवेगळे भाग आहेत. मुंबई जिल्ह्याला "आयलंड सिटी" किंवा दक्षिण मुंबई म्हणतात. मुंबईचे एकूण क्षेत्रफळ ६०३.४ चौरस किलोमीटर आहे ज्यामधील ४३७.७१ चौरस किलोमीटर बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या हद्दीत येते व इतर भाग मुंबई पोर्ट ट्रस्ट, अणुऊर्जा कमिशन आणि [[संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान|संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाकडे]] आहेत. मुंबईला पाणीपुरवठा करणारे सात तलाव/धरणे आहेत - [[भातसा]], [[तानसा]], तुळशी, विहार, मध्य वैतरणा, अप्पर वैतरणा व [[तानसा धरण|मोडकसागर]]. विहार व [[पवई तलाव]] शहराच्या हद्दीत आहेत तर तुळशी तलाव [[बोरीवली]] उद्यानाच्या जवळपास आहे. तीन नद्या - [[दहिसर नदी|दहिसर]], [[पोयसर नदी|पोयसर]] व [[ओशिवरा नदी|ओशिवरा]] (ऊर्फ वालभट) या बोरीवली राष्ट्रीय उद्यानातून उगम पावतात तर [[मिठी नदी]] तुळशी तलावातून सुरू होते. याशिवाय शहराच्या उत्तरेस वाहणारी [[उल्हास नदी]] [[कर्जत]]जवळच्या डोंगरात उगम पावते आणि [[वसई]]जवळ समुद्राला मिळते. मिठी नदी [[माहीमची खाडी|माहीमच्या खाडीत]] लुप्त होते. == प्रेक्षणीय स्थळे == फोर्ट परिसर - [[गेटवे ऑफ इंडिया]], हॉटेल ताज, छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस, बृहन्मुंबई मनपा इमारत, [[मुंबई उच्च न्यायालय]], [[मुंबई विद्यापीठ]] राजाबाई टॉवर, महाराष्ट्र पोलीस मुख्यालय, छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तू संग्रहालय, रिझर्व्ह बँक नाणी नोटा संग्रहालय, एशियाटीक सोसायटी लायब्ररी, डेव्हिड ससून लायब्ररी, जहांगीर आर्ट गॅलरी, नॅशनल गॅलरी ऑफ मॉडर्न आर्ट्स, फ्लोरा फाऊंटन ([[हुतात्मा चौक, मुंबई|हुतात्मा चौक]]), वेलिंग्टन फाऊंटन, ओव्हल मैदान, आझाद मैदान, बलार्ड ईस्टेट, [[क्रॉफर्ड मार्केट]], फॅशन स्ट्रीट, सेंट थॉमस कॅथेड्रल, कॅथेड्रल ऑफ होली नेम, Knesset Eliymoo सिनेगॉग, [[हॉर्निमन सर्कल]] गार्डन नरिमन पॉइंट परिसर - हॉटेल ट्रायडेंट, नरिमन पॉइंटचे टोक वरळी - नेहरू तारांगण, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी गिरगाव - तारापोरवाला मत्स्यालय दादर - [[शिवाजी पार्क]] प्रभादेवी - [[सिद्धिविनायक मंदिर, मुंबई|सिद्धीविनायक मंदिर]] महालक्ष्मी - [[महालक्ष्मी मंदिर, मुंबई|महालक्ष्मी मंदिर]], [[हाजी अली दर्गा]] भुलेश्वर - मुंबादेवी मंदिर, चोरबाजार भायखळा - [[जिजामाता उद्यान, मुंबई|जिजामाता उद्यान]], [[भाऊ दाजी लाड संग्रहालय]] ताडदेव - ऑगस्ट क्रांती मैदान, [[मणिभवन|मणीभवन]] मलबार हिल - [[वाळकेश्वर मंदिर]], बाणगंगा तलाव, कमला नेहरू गार्डन ([[हँगिंग गार्डन्स, मुंबई|हँगिंग गार्डन]]) पवई तलाव - पवई अंधेरी पूर्व जुहू - जुहू, विलेपार्ले पूर्व संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान - बोरीवली == मिठी नदी == मिठी ऊर्फ माहीम ही मुंबईतील सर्वात महत्त्वाची नदी आहे. या नदीची लांबी फक्त १८ किलोमीटर असली तरी दर दहा-पंधरा वर्षांनी हिला बेसुमार पूर येतो आणि मुंबईच्या कुर्ल्यातील आणि अन्य अनेक पश्चिमी उपनगरांतील रस्ते आणि घरे पाण्याखाली जातात. २००५ सालच्या अभूतपूर्व पूरानंतर मिठी नदीच्या रुंदीकरणासाठी आणि खोलीकरणासाठी १४ वर्षांत २,००० कोटी रुपये खर्च झाले तरी २०१९ साली मिठीच्या पुरामुळे मुंबई परत पाण्याखाली गेली. मिठी नदीला फक्त अर्धा डझन नाले मिळतात, पण पुरेश्या नालेसफाईच्या अभावी मिठी नदीला पूर येतोच येतो.{{संदर्भ}} ===मुंबईतील ११७ नाले=== या नद्यांना मिळणारे जिजामाता नाला, मालपा डोंगरी नाला, आंबेवाडी नाला असे तीन नाले असून हे तिन्ही नाले अंधेरी पूर्व-पश्चिम वाहणाऱ्या मोगरा नाल्यात विलीन होतात. तसेच रस्त्यावरून वाहणाऱ्या पावसाचे पाणीही पदपथालगतच्या गटाराच्या माध्यमातून मोगरा नाल्यालाच येऊन मिळते. अंधेरी पूर्व भागाचे क्षेत्रफळ सुमारे ३०० हेक्टरच्या आसपास आहे. अंधेरी पूर्व भागातील ३०० हेक्टर परिसरात मुसळधार पाऊस पडल्यानंतर तीन नाले, तसेच रस्त्यावरून वाहणारे पाणी मोगरा नाल्याला येऊन मिळते. परिणामी, मोगरा नाला दुथडी भरून वाहू लागतो.{{संदर्भ}} याशिवाय धारावीतील ६० फुटी रस्त्यावरील नाला,जोगेश्वरी रेल्वे स्टाफ कॉलनी जवळून वाहणारा नाला, माहीम आणि किंग्ज सर्कल रेल्वेमार्गालगत असलेल्या आझाद नगर मधील नाला वगैरे नाले आहेत. शहरातून वाहणाऱ्या मिठी, दहिसर या नद्यांचे नालेच झाले आहेत. एफ/उत्तर- आणिक वडाळा रोड नाला, कोरबा मिठागर नाला, खाऊ क्लिक रोड नाला, जे.के.केमिकल नाला, दीनबंधू नाला, प्रतीक्षानगर, रावळी लो लेव्हल नाला, वडाळा ट्रक टर्मिनस नाला, शेख मिस्त्री नाला, सेमिंडा नाला, सोमय्या नाला जी/दक्षिण- एलपीजी नाला, टेक्स्टाईल मिल नाला, नेहरू सायन्स सेंटर नाला, रेसकोर्स नाला जी/उत्तर- कुट्टीवाडी नाला, दादर धारावी नाला, नाईकनगर नाला, नाईकनगर ब्रॅंच नाला, प्रेमनगर नाला, शेठवाडी नाला एल- अलीदादा नाला, कारशेड नाला, टिळकनगर रेल्वे स्थानक नाला, नाला क्रमांक १०, बाह्मणवाडी नाला(कुर्ला), भारतीय नगर नाला, भारतीयनगर नाला उपनाला, मिठी नदी कुर्ला पश्चिम, शिवाजी कुटिर आऊटफॉल, श्रमजीवी नाला, संजयनगर नाला, सफेद पूल नाला एम/पूर्व- आदर्श नगर नाला, एनएडी नाला, गायकवाड नगर नाला, डम्पिंग ग्राऊंड नाला, देवनाला नाला, निरंकारी नाला, पीएमजीपी नाला, पीएमजीपी नाला-देवनार, पीएमजीपी नाला-गोवंडी, मानखुर्द नाला, रफिकनगर नाला, रफीनगर नाला, वैभवनगर नाला, सुभाषनगर नाला एम/पश्चिम- अयोध्यानगर नाला, चरई नाला, फर्टिलायझर नाला, वाशीनाका नाला एन- गावदेवी नाला, गौरीशंकर वाडी नाला, बर् नगर नाला, लक्ष्मीबाग नाला, वल्लभबाग नाला, सोमय्या नाला, सोमय्या नाला-घाटकोपर पूर्व, सोमय्या नाला रेल्वे कल्व्हर्ट एस- अलॉंग वेस्ट साईट मिठी, उषानगर नाला, कन्नमवारनगर नाला, क्रॉम्प्टन कांजूर नाला, टेक्नोवर्क नाला, ट्रान्समिशन नाला, दातार कॉलनी नाला, टी- एसीसी नाला, नानेपाडा नाला, मोतीनगर नाला, रामगड नाला एच/पूर्व- ओएनजीसी, गोळीबार नाला, चमडावाडी नाला, बेहरामपाडा नाला, वांद्रे मिठी नदी, वाकोला नदी एच /पश्चिम- गझदरबंध नाला, बोरान नाला, हरिजन नाला. के/पूर्व- कार्गो नाला, कृष्णनगर नाला (हा नाला सेव्हन हिल्स हाॅस्पिटलपाशी उगम पावतो आणि विमानतळाच्या टी-2 टर्मिनलजवळ मिठी नदीला मिळतो), कोंडीविटा नाला, कोलडोंगरी नाला, चोखामेळा नाला, जिजामाता नाला, नवलकर नाला, अंधेरी पूर्व मिठी नदी, मेघवाडी नाला, मोगरा नाला, लेलेवाडी नाला, शास्त्रीनगर नाला, श्रद्धानंद नाला के/पश्चिम- अभिषेक नाला, आल्फा कल्व्हर्ट, इंडियन ऑईल नाला, कोलडोंगरी नाला, जीवननगर नाला, नेहरूनगर नाला, पत्रावाला चाळ, फेअरडील नाला, मीलन सबवे, रसराज नाला, स्टार बाजार नाला पी/दक्षिण- प्रेमनगर नाला, भगतसिंह नाला, मोतीलाल नगर नाला, वालभट नाला पी/उत्तर- पुष्पापा पार्क आणि मालवणी नाला आर/दक्षिण- पोयसर नदी प्रणाली आर/मध्य- चंदावरकर नाला प्रणाली आर/उत्तर- अवधूतनगर नाला, काजूपाडा नाला, केतकीपाडा नाला, कोकणी पाडा नाला, तेरे कंपाऊंड नाला, दहिसर नदी प्रणाली, धारखाडी नाला, यादवनगर नाला == हवामान == मुंबई शहर हे विषुववृत्तीय प्रदेशात (Tropical zone) आणि [[अरबी समुद्र]]ाजवळ असल्यामुळे इथे दोन प्रमुख प्रकारचे ऋतू अनुभवास येतात: १)आर्द्र २)शुष्क. आर्द्र हवामानाच्या काळात ([[मार्च]] ते [[ऑक्टोबर महिना|ऑक्टोबर]]) [[तापमान]] व [[सापेक्ष आर्द्रता]] अधिक असते. तापमान ३०° से. (८६° फॅ.) पर्यंत जाते. मान्सूनचा पाऊस मुंबईत [[जून]] ते [[ऑक्टोबर]]पर्यंत पडतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान २,२०० मिमी (८५ इंच) आहे. विक्रमी वार्षिक पर्जन्यमान [[इ.स. १९५४|१९५४]] साली ३,४५२ मिमी इतके झाले होते, तर एका दिवसात सर्वांत जास्त पाऊस [[जुलै २६]], [[इ.स. २००५|२००५]] रोजी ९४४ मिमी (३७.१६ इंच) इतका पडला होता. [[नोव्हेंबर]] ते [[फेब्रुवारी महिना|फेब्रुवारीपर्यंत]] असलेल्या शुष्क ऋतूत मध्यम सापेक्ष आर्द्रता व मध्यम तापमान असते. उत्तरेकडून वाहणारे थंड वारे या बदलाकरता कारणीभूत असतात. वार्षिक तापमान कमाल ४०° से. ते किमान १०° से. इतके असते. विक्रमी वार्षिक तापमान कमाल ४३°से. व किमान ७°से असे नोंदवले गेले आहे. [[चित्र:India mumbai temperature precipitation averages chart.svg|thumb|मुंबईच्या तापमानाचा आलेख.|alt=मुंबईच्या तापमानाचा आलेख.]] == अर्थव्यवस्था == मुंबई भारताची आर्थिक राजधानी म्हणून ओळखली जाते. भारताच्या १० % कारखाना-रोजगार (Factory employment), ४० % प्राप्तिकर, २० % केंद्रीय कर (Central excise), ६० % आयात कर, ४० % परदेश व्यापार आणि ४० अब्ज रुपये (९ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स) व्यावसायिक कर एकट्या मुंबईतून येतो. महत्त्वाच्या आर्थिक संस्थांची कार्यालये मुंबईत असून [[मुंबई शेअर बाजार]], [[भारतीय रिझर्व बँक]], नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज, टाटा, गोदरेज व रिलायन्स समूह अशा मोठ्या उद्योगसमूहांच्या मुख्य कचेऱ्या मुंबईत आहेत. २००८ साली मुंबईचे [[वार्षिक सकल उत्पन्न]] {{रुपया}}९,१९,६०० कोटी इतके होते व प्रति व्यक्ती आय {{रुपया}}१,२८,००० होती, जी राष्ट्रीय सरासरीच्या तिप्पट आहे. अनेक आंतरराष्ट्रीय बँका व कंपन्यांच्या शाखा मुंबईत आहेत.{{संदर्भ}} [[इ.स. १९८०|१९८०]] पर्यंत कापड गिरणी ही मुंबईच्या अर्थव्यवस्थेचा कणा होती. परंतु आता [[अभियांत्रिकी]], दागिने पॉलिशिंग, आरोग्य, माहिती तंत्रज्ञान ही क्षेत्रे महत्त्वाची भूमिका बजावतात. मुंबईला राजधानीचा दर्जा मिळाल्यामुळे केंद्रीय व राज्य सरकारी नोकर यांचेही नोकरदार वर्गातील प्रमाण लक्षणीय आहे. मुंबईत भरपूर प्रमाणात कुशल व अकुशल कामगार उपलब्ध आहेत. त्यांचे व्यवसाय प्रामुख्याने फेरीवाले, टॅक्सी वाहक, मॅकेनिक व इतर आहेत. मुंबईतील बंदरामुळे खूप लोकांना रोजगार मिळाले आहेत. [[बॉलीवूड|मुंबईतील मनोरंजन व्यवसायानेदेखील]] खूप लोकांना व्यवसाय पुरवला असून मुंबई हे भारताच्या प्रमुख [[दूरचित्रवाणी]] वाहिन्या, [[चित्रपट]] व्यावसायिक व उपग्रह वाहिन्यांचे मुख्यालय आहे. [[बॉलिवूड|'बॉलिवूड']] म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या [[हिंदी चित्रपटसृष्टी]]चे मुंबई हेच केंद्र आहे.{{संदर्भ}} == प्रशासन == === महानगर प्रशासन === [[चित्र:BMC headquarters.jpg|right|thumb|200px|बृहन्मुंबई महानगरपालिका]] मुंबईचा कारभार [[बृहन्मुंबई महानगरपालिका]] चालवते. महानगरपालिकेचे कार्यक्षेत्र नागरी प्रशासन व पायाभूत सेवा-सुविधा पुरवणे हे असते. प्रशासकीय प्रमुख या नात्याने बहुतांश कार्यकारी अधिकार महाराष्ट्र सरकारने नेमलेल्या आय.ए.एस. दर्जाच्या महापालिका आयुक्ताकडे असतात. प्रशासकीय सोईकरता शहराचे १४ प्रभाग पाडण्यात आले आहेत. प्रत्येक प्रभागावर एक उपायुक्त असतो. मुंबई महापालिकेच्या १४ प्रभागातील लोकांनी निवडलेले २२७ [[नगरसेवक]], ५ नियुक्त नगरसेवक व एक [[महापौर]] यांपासून महापालिकेची सभा (काउन्सिल) बनविली जाते. राज्यातील जवळजवळ सर्व राजकीय पक्ष आपले उमेदवार नगरसेवकपदासाठी उभे करतात. === जिल्हा प्रशासन === मुंबई शहर [[महाराष्ट्र]]ाच्या २ जिल्ह्यात विभागले आहे. जिल्ह्याचा प्रमुख [[जिल्हाधिकारी]] हा असतो व त्याचे काम सातबारा(जमीनजुमल्याच्या नोंदी) ठेवणे, राज्य सरकाराकरिता सारावसुली, करवसुली व निवडणुकीचे व्यवस्थापन करणे हे असते. === लोकसभा, विधानसभा प्रतिनिधित्व === मुंबईचे प्रतिनिधित्व [[लोकसभा|लोकसभेवर]] ६ [[खासदार]], तर [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेवर]] ३६ [[आमदार]] करतात. === महानगर पोलीस यंत्रणा === मुंबई पोलिसांचा प्रमुख पोलीस आयुक्त असतो; हा राज्याच्या गृह मंत्रालयाने नियुक्त केलेला एक आय.पी.एस. अधिकारी असतो. [[मुंबई पोलिस]] हे गृहमंत्रालयाच्या अखत्यारीत असून शहर सात पोलीस व सतरा वाहतूक नियंत्रण विभागात काम करतात. या विभागाचे प्रमुख म्हणून पोलीस उपायुक्त काम करतात. वाहतूक नियंत्रण पोलीस ही मुंबई पोलिसांच्या अधिकारक्षेत्रात असलेली स्वायत्त संस्था आहे. === न्याय यंत्रणा === [[मुंबई उच्च न्यायालय]]ाचे अधिकारक्षेत्र [[महाराष्ट्र]] व [[गोवा]] ही राज्ये तसेच [[दमण आणि दीव]], [[दादरा आणि नगर-हवेली]] हे केंद्रशासित प्रदेश आहेत. * मुंबईत सत्र न्यायालय (Sessions Court) आणि दिवाणी न्यायालय (Civil Court) अशी आणखी दोन कनिष्ठ न्यायालये आहेत. तसेच उपनगरीय न्यायालये (Metropolitan Court's) आहेत. == वाहतूक व्यवस्था == {{Multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Rapid transit map of Mumbai.jpg |caption1= |image2=Churchgate railway station, Mumbai (2006).jpg |caption2=[[मुंबई उपनगरी रेल्वे|मुंबई उपनगरीय रेल्वे]] प्रणाली दररोज ७.५ दशलक्षहून अधिक प्रवासी वाहतूक करते. जगातील कोणत्याही शहरी रेल्वे व्यवस्थेशी जोडले तर ही सर्वाधिक प्रवासी घनता आहे. |image3=Mumbaimetro.jpg |caption3=[[मुंबई मेट्रो]] सध्या शहराच्या पूर्वी आणि पाश्चात्य भागात कनेक्टिव्हिटी प्रदान करते. |image4=Mumbai Monorail train at platform.jpg |caption4=[[मुंबई मोनोरेल]] मार्च २०१४ मध्ये सुरू झाले. |image5=Mumbai 03-2016 48 bus in Mahim.jpg |caption5=(बृहन्मुंबई इलेक्ट्रिक सप्लाय ॲंड ट्रान्सपोर्ट) [[बेस्ट]] बस दररोज ३ दशलक्ष प्रवासी वाहून नेतात.|alt=मार्ग ५६ वरील सर्वोत्तम बस |image6=PremierPadminiTaxis gobeirne.jpg |caption6=मुंबईतील काळ्या आणि पिवळ्या प्रीमियर पद्मिनी टॅक्सीचे प्रतीक आहे. |image7=Mumbai 03-2016 81 Dadar Beach view of the SeaLink.jpg |caption7=[[वांद्रे-वरळी सागरी महामार्ग|वांद्रे-वरळी सी लिंक]] एक केबल पूल आहे जो मध्य मुंबईला त्याच्या पश्चिम उपनगरांसह जोडतो |image8=Mumbai airport domestic departure terminal 1C (6).JPG |caption8=[[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]], मुंबई, [[भारत]] |image9=Jawaharlal Nehru Trust Port.jpg |caption9=[[जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ट्रस्ट]], भारताच्या सर्वात व्यस्त बंदर आहे }} मुंबई सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेमध्ये उपनगरीय रेल्वे, बेस्ट बसेस, रिक्षा व भाड्याच्या अन्य गाड्या सामील आहेत. रिक्षांना दक्षिण मुंबईमध्ये चालवण्यावर बंदी आहे. सर्व भाड्याच्या गाड्यांना सी.एन.जी. वर चालण्याची सक्ती आहे. २००५ मध्ये मुंबईत एकूण १५.३ लाख गाड्या होत्या. वाहतुकीच नवीन साधन म्हणून कॅब हा ही पर्याय आहे. === रस्तेमार्ग === मुंबईतून राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ३, राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४ व राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ८ सुरू होतात. मुंबई-[[पुणे]] द्रुतगती मार्ग हा भारताच्या पहिला द्रुतगती मार्ग असून मुंबई-[[वडोदरा]] द्रुतगती मार्ग व पश्चिम मुक्तमार्ग यांचे काम सुरू आहे. [[राजीव गांधी सागरी सेतू]] ([[वांद्रे-वरळी सागरी महामार्ग]] सागरी सेतू) व माहीम कॉजवे हे दोन पूल दक्षिण मुंबईला पश्चिम उपनगरांशी जोडतात. मुंबईतील तीन मुख्य महामार्ग आहेत: १) पूर्व द्रुतगती मार्ग ([[भायखळा]] ते [[ठाणे]]). २) पूर्व मुक्त मार्ग ([[चिंचपोकळी]] ते [[चेंबूर]]). ३) [[सायन]]-[[पनवेल]] द्रुतगती मार्ग. ४) पश्चिम द्रुतगती मार्ग ([[वांद्रे]] ते [[भाईंदर]]). मुंबईच्या [[बेस्ट]] बसेसमधून दररोज सुमारे ५५ लाख लोक प्रवास करतात. बेस्ट मुंबईसह [[नवी मुंबई]], [[मीरा-भाईंदर]] व [[ठाणे|ठाण्यापर्यंत]] सुविधा पुरवते. बेस्टच्या एकूण ४,०१३ गाड्या दररोज ३९० मार्गांवरून धावतात. यामध्ये सिंगल डेकर, डबल डेकर, व्हेस्टिब्यूल, लो फ्लोअर, दुर्बल-मित्र, वातानुकूलित व युरो-३ च्या सी.एन.जी. वर चालणाऱ्या बसेस सामील आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या (एस.टी.) गाड्या मुंबईला महाराष्ट्राच्या व भारताच्या प्रमुख शहरांशी जोडतात. [[नवी मुंबई महापालिका परिवहन]] (एन.एम.एम.टी.) व्होल्व्हो बसेस [[नवी मुंबई]]तील गावांपासून ते मुंबईतील [[वांद्रे]] व [[बोरीवली]]पर्यंत चालवते.{{संदर्भ}} मुंबई दर्शन ही बस सुविधा मुंबईच्या अनेक प्रेक्षणीय स्थळे दाखविते. मुंबईची ८८ % लोकसंख्या सार्वजनिक परिवहनसेवा वापरते, पण तरीही शहरामध्ये वाहतूककोंडी ही वारंवार घडते.{{संदर्भ}} === रेल्वेमार्ग === मुंबईत रेल्वेच्या दोन विभागांची मुख्यालये आहेत: [[मध्य रेल्वे]]चे मुख्यालय [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]] मध्ये आहे तर [[पश्चिम रेल्वे]]चे मुख्यालय [[चर्चगेट रेल्वे स्थानक|चर्चगेट]] येथे आहे. मुंबईची जीवनरेषा मानली जाणारी [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]] तीन वेगवेगळ्या भागांमध्ये विभाजित आहे: [[पश्चिम मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|पश्चिम]], [[मध्य मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|मध्य]] व [[हार्बर मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|हार्बर]]. २००७ मध्ये मुंबई उपनगरीय रेल्वेनी तब्बल ६३ लाख लोकांना सेवा पुरवली. गर्दीच्या वेळेला एका १७०० जणांची क्षमता असलेली ९ डब्यांची लोकलगाडी वास्तवामध्ये ४५००हून अधिक लोकांना घेऊन जाते. उपनगरीय रेल्वेची एकूण लांबी ३१९ कि.मी. आहे व १२ आणि १५ डब्यांच्या गाड्या दररोज २,२२६ खेपा करतात. [[मुंबई मेट्रो]]चा पहिला मार्ग कार्यरत असून तो [[वर्सोवा]] ते [[घाटकोपर]] असा धावतो. मेट्रोच्या दुसऱ्या व तिसऱ्या मार्गाची चाचपणी केली गेली असून त्यांचे काम भविष्यात सुरू होण्याची अपेक्षा आहे. [[मुंबई मोनोरेल]] ह्या [[जलद परिवहन]] पद्धतीचा पहिला टप्पा मार्च २०१४ मध्ये चालू झाला जो [[चेंबूर]] ते [[वडाळा]] डेपो दरम्यान धावतो. वडाळा ते [[दक्षिण मुंबई]]मधील जेकब सर्कलपर्यंत नंतर चालू झाले. [[भारतीय रेल्वे]] मार्फत मुंबई महाराष्ट्रातील व भारताच्या इतर शहरांना चांगल्या प्रकारे जोडलेली आहे. बाहेरगावच्या गाड्या [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]], [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]], [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] (कुर्ला), [[मुंबई सेंट्रल]], [[वांद्रे टर्मिनस]] ह्या पाच प्रमुख टर्मिनसहून सर्व लांब पल्ल्यांच्या गाड्या सुटतात.{{संदर्भ}} === विमानवाहतूक === [[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] मुंबईतील महत्त्वाचे हवाई प्रवास केंद्रस्थान आहे व देशातील सर्वांत व्यस्त विमानतळ आहे. २००७ मध्ये २.५ कोटी लोकांनी या विमानतळाचा आंतरराष्ट्रीय, देशांतर्गत व राज्यांतर्गत प्रवासासाठी वापर केला. सध्या वर्षात सुमारे ४ कोटी प्रवासी मुंबई विमानतळाचा वापर करतात. [[नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] हा प्रस्तावित विमानतळ नवी मुंबई येथे तयार होत आहे. याने सध्याच्या विमानतळाचा भार कमी होण्यास मदत होईल. [[जुहू विमानतळ]] हा भारताच्या पहिला विमानतळ आहे. येथून खाजगी कंपन्यांची छोटी विमाने उडतात. हा विमानतळ शिकाऊ आणि हौशी वैमानिकांसाठीही उपयोगात आहे.{{संदर्भ}} === जलमार्ग === मुंबईतील सागरी बंदरांचा कारभार मुंबई पोर्ट ट्रस्ट व [[जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ट्रस्ट]] (नवी मुंबई) या संस्था पाहतात. मुंबई बंदर हे जगातील सर्वोत्कृष्ट नैसर्गिक बंदरांपैकी एक आहे. न्हावा शेवा बंदर म्हणजेच जवाहरलाल नेहरू बंदर (सुरुवात : २६ मे, १९८९) भारताच्या सर्वांत व्यस्त बंदर असून देशातील ५५ % ते ६० % मालवाहतूक मुंबई येथून होते. मुंबई [[भारतीय नौदल|भारतीय नौदलाच्या]] पश्चिम विभागाचे मुख्यालय आहे.{{संदर्भ}} == नागरी सुविधा == बृहन्मुंबई महानगरपालिका मुंबईला [[तुळशी तलाव|तुळशी]] व विहार या तलावांमार्फत पाणीपुरवठा करते आणि भांडुपच्या जलशुद्धीकरण केंद्रात पाणी शुद्ध केले जाते. मुंबईला दररोज ४२० कोटी लिटर पाण्याची गरज पडते, पण महानगरपालिका फक्त ३५० कोटी लिटरच पुरवते. या पाण्यापैकी सुमारे ७० कोटी लिटर पाण्याची गळती अथवा चोरी होते. मुंबईचा रोजचा कचरा ७८०० मेट्रिक टन आहे व तो [[मुलुंड]] व गोराईतील डम्पिंग केंद्रांत पाठविला जातो. [[वांद्रे]] व [[वरळी]]तील सांडपाणी शुद्धीकरण केंद्रात सांडपाण्याचे शुद्धीकरण केले जाते. [[बेस्ट]], [[महावितरण]] व रिलायन्स एजन्सी या कंपन्या मुंबईत वीजपुरवठा करतात. वीज ही मुख्यत: अणुशक्ती व जलशक्ती मार्फत तयार केली जाते. मागणी व निर्मिती मधील फरक घटत चालला आहे, पण काही वेळा वीजपुरवठा खंडित झाल्याचे प्रसंग घडतात. [[महानगर टेलिफोन निगम लिमिटेड]] (एम.टी.एन.एल.) ही कंपनी दूरध्वनी सेवा तर [[एम.टी.एन.एल.]], [[टाटा उद्योगसमूह]], [[रिलायन्स मोबाईल]], [[एअरटेल]], व्होडाफोन-आयडिया, एअरटेल या कंपन्या भ्रमणध्वनी सेवा पुरवतात. एम.टी.एन.एल., टाटा, रिलायन्स व एअरटेल या कंपन्या इंटरनेट सेवादेखील पुरवतात.{{संदर्भ}} == लोकजीवन == [[चित्र:Mumbai Skyline.jpg|right|thumb|250px|मुंबई शहर: 'चौपाटी' किनाऱ्यावरून दिसणारे दृश्य]] मुंबईची लोकसंख्या ३ कोटी २९ लाख असून लोकसंख्या घनता २९,००० व्यक्ती/चौरस कि.मी. इतकी आहे. प्रत्येक १,००० पुरुषांमागे ८११ स्त्रिया आहेत; स्त्रियांचे प्रमाण कमीअसण्याचे कारण, रोजगाराकरिता इतर गावांहून मुंबईकडे होणारे पुरुषांचे स्थलांतर हे आहे. साक्षरतेचे प्रमाण ८६ % आहे. लोकसंख्या जास्त असल्यामुळे नागरी सोयी सुविधांवर ताण पडतो.{{संदर्भ}} मुंबईत बोलली जाणारी प्रमुख भाषा - महाराष्ट्र राज्याची राजभाषा - [[मराठी]] असून [[कोकणी भाषा|कोकणी]], [[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] या भाषादेखील बोलल्या जातात. मुंबई मोठे शहर असून त्यामानाने गुन्ह्यांचे प्रमाण मध्यम आहे. शहरातील प्रमुख कारागृह आर्थर रोड जेल हे आहे. विकसनशील देशांतील इतर मोठ्या शहरांप्रमाणे मुंबईतदेखील अतिनागरीकरणामुळे गरिबी, निकृष्ट सार्वजनिक आरोग्य, बेरोजगारी, पायाभूत नागरी सुविधांचा अभाव, अतिस्थलांतरण व बकाल वस्त्यांची/झोपडपट्ट्यांची वाढ असे प्रश्न निर्माण झाले आहेत. जागेची कमतरता, घरांच्या वाढत्या किंमतीमुळे लोक उपनगरात, कार्यालयांपासून दूर राहतात. यामुळे वाहतूक व्यवस्थेवर ताण येतो. मुंबईतील ४५-४८ % लोकसंख्या झोपडपट्टीत राहते. मुंबईतील [[धारावी]] झोपडपट्टी ही आशिया खंडातील सर्वांत मोठी झोपडपट्टी आहे.{{संदर्भ}} === असामाजिक तत्त्वे === [[इ.स. १९९२|१९९२]]-[[इ.स. १९९३|१९९३]] मध्ये झालेल्या बॉंबस्फोटांचे व जातीय दंगलींचे चटके मुंबईला सोसावे लागले. मुंबईतील गुन्हेगारी जगताने घडवून आणलेल्या या स्फोटात ३०० लोकांना आपले प्राण गमवावे लागले, तसेच कोट्यवधी रुपयांचे नुकसान झाले. मुंबईत नंतरही अनेक वेळा बॉंबस्फोट व अतिरेकी कारवाया झाल्या. नुकत्याच ([[इ.स. २००६|२००६]] मध्ये) मुंबईच्या उपनगरीय रेल्वेगाड्यांत घडवून आणलेल्या बॉंबस्फोटात सुमारे २०० माणसे मरण पावली. २६ नोव्हेंबर २००८ साली झालेला हल्ला सर्वांत मोठा आतंकवादी हल्ला होता. {{संदर्भ}} == धर्म == {{bar box |title=मुंबईमधील धर्म (२०११)<ref name="census2011">{{संकेतस्थळ स्रोत|title = C-1 Population By Religious Community |url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/c-01.html|publisher = Government of India, Ministry of Home Affairs|access-date =11 May 2016}} On this page, select "Maharashtra" from the download menu. "Greater Mumbai (M.Corp.)" is at line 11 of the excel file, Mumbai Suburban District at line 1065 and "Mumbai District" at line 1072.</ref> |Topicbar=#Fcd116 |left1=धर्म |right1=प्रमाण |float=right |bars= {{bar percent|[[हिंदू]]|#FF6600|66}} {{bar percent|[[मुस्लिम]]|#009000|20.65}} {{bar percent|[[बौद्ध]]|#FFFF00|4.85}} {{bar percent|[[जैन]]|#FF7601|4.10}} {{bar percent|[[ख्रिश्चन]]|#9955BB|3.25}} {{bar percent|[[शीख]]|#800000|0.58}} {{bar percent|इतर|#808080|0.57}} <small>इतरांमध्ये [[यहुदी]], [[निधर्मी]] व [[पारसी]] धर्मांचा समावेश</small> }} २०११ च्या जनगणनेनुसार मुंबईची धार्मिक लोकसंख्येत [[हिंदू]] (६६ %), [[मुस्लिम]] (२०.६५ %), [[बौद्ध]] (४.८५ %), [[जैन]] (४.१० %), [[ख्रिश्चन]] (३.२७ %),<ref name="census2011" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.census2011.co.in/census/city/365-mumbai.html|title=Mumbai (Greater Mumbai) City Census 2011 data|publisher=Census2011|access-date=3 June 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.30-days.net/muslims/muslims-in/asia-south-central/india/india-mumbai |title=Muslims of Mumbai (Bombay), major city of India |work=The 30-Days Prayer Network |access-date=1 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100823123240/http://www.30-days.net/muslims/muslims-in/asia-south-central/india/india-mumbai/ |archive-date=23 August 2010 }}</ref> [[शीख]] (०.५८ %) आणि बाकी [[पारशी]], [[यहूदी]] व [[निधर्मी]] (तिन्ही मिळून ०.५७ %) आहेत.<ref name="census2011" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Census GIS Household |work=Census of India |publisher=Office of the Registrar General |url=http://www.censusindiamaps.net/page/Religion_WhizMap1/housemap.htm |access-date=9 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090103061419/http://www.censusindiamaps.net/page/Religion_WhizMap1/housemap.htm |archive-date=3 January 2009 }}</ref> भाषावार जनसंख्येत [[मराठी]] लोक ४२ %, हिंदी व [[गुजराती]] लोक १९ % आणि उर्वरित अन्यभाषी लोक आहेत. मूळ ख्रिश्चनांमध्ये [[ईस्ट इंडियन]] कॅथलिकांचा समावेश आहे. मूळ हिंदू धर्मीय असलेल्या लोकांना १६ व्या शतकात पोर्तुगीजांनी बाटवले. गोवन आणि मंगलोरियन कॅथलिक हे शहराच्या ख्रिश्चन समुदायाचा महत्त्वाचा भाग देखील बनवतात. १८ व्या शतकात [[ज्यू लोक|ज्यू]] मुंबईत स्थायिक झाले. जगभरातील पारसी झोरॅस्ट्रिअन्सची सर्वात मोठी लोकसंख्या मुंबईत देखील आहे, परंतु इस्रायल राष्ट्राच्या निर्मितीनंतर ही संख्या कमी होत चालली असून ती ६०,००० इतकी आहे. ७ व्या शतकात पारसी मुसलमानांच्या विजयामुळे पारस (पारसी / इराण) पासून भारतात आले. मुंबईतील सर्वात जुने मुस्लिम समुदायांमध्ये दाऊदी बोहरा, इस्माईल खोजा आणि कोकणी मुसलमानांचा समावेश आहे.{{संदर्भ हवा}} == मुंबईकर आणि मुंबईची संस्कृती == [[चित्र:Bombay-market.jpg| right|thumb|250px|मुंबईच्या बाजारपेठेतील एक दृश्य]] मुंबईच्या रहिवाश्यांना ''मुंबईकर'' असे संबोधले जाते. मुंबईचे लोक शक्यतो रेल्वे स्थानकाजवळ राहण्याचा प्रयत्न करतात, कारण तसे करणे कामाच्या ठिकाणी येण्या-जाण्यास सोयीचे ठरते व वेळही वाचतो. मुंबईतले जीवन घड्याळ्याच्या काट्यांवर चालते. मुंबईकर अत्यंत सोशिक समजले जातात. मुंबईकर सामाजिक कार्यांना कमी वेळ देत असले तरी सण-उत्सव आनंदाने साजरे करतात. तसेच मुंबईला स्वप्ननगरी, मायानगरी असेपण म्हणतात. * मुंबईचे डबेवाले देखील प्रसिद्ध आहेत. मुंबईच्या खाद्यसंस्कृतीत [[वडापाव]] या खाद्यपदार्थाचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. पाणीपुरी, पावभाजी, भेळ, दक्षिण भारतीय, पंजाबी, गुजराती, चायनीज पदार्थ देखील मुंबईकरांच्या विशेष पसंतीचे आहेत. तसेच झणझणीत कोल्हापुरी चवीचा मिसळ पाव, कांदा भजी, जिलेबी आणि फाफडा हे सुद्धा आवडीने खाल्ले जातात.{{संदर्भ}} मुंबईला युनेस्को कडून ३ हेरिटेज पुरस्कार मिळाले आहेत. मुंबई भारतीय चित्रपटसृष्टीचे जन्मस्थान आहे. [[दादासाहेब फाळके]] यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीची मुहूर्तमेढ येथे रोवली. चित्रपटशौकिनांसाठी अनेक चित्रपटगृहे व मल्टिप्लेक्सेस मुंबईत आहेत. तसेच नाट्यरसिकांसाठी अनेक नाट्यगृहे, चित्र-शिल्प-हस्तकला प्रदर्शनांसाठी शासकीय व खासगी कलादालने मुंबईत आहेत. जहांगीर कलादालन, [[एशियाटिक सोसायटी]]चे वाचनालय, [[छ्त्रपती शिवाजी महाराज संग्रहालय]] अशा प्रसिद्ध वास्तू मुंबईत आहेत.{{संदर्भ}} मुंबई एक स्वतः एक संस्कृती आहे, भारतात तसेच भारताबाहेर राहणारे अनेक मुंबई कडे एक स्वप्नपूर्तीचे शहर म्हणून बघतात, सगळ्यांना सामावून घेणारी मुंबई ही केवळ ऐकून किंवा वाचून बोलण्याचा विषय नाही तर केवळ येथे थोडें दिवस का होईना अनुभवण्याचा विषय आहे. येथील संस्कृतीची झळ येथील प्रत्येक समाजात राहून बघायला मिळते, आणि 'विविधतेत एकता' सामावून घेणार शहर एक आगळी शैली देऊन भारताचं प्रतिनिधित्व मोठ्या दिमाखात करताना दिसते. न्यू यॉर्कमधील रीडर्स डायजेस्ट या मासिकाने केलेल्या एका अध्ययनानुसार, या शहरातील नागरिकांचा प्रामाणिकपणात दुसरा क्रमांक लागतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://epaper.newsbharati.com/opnImg.aspx?lang=3&spage=Mpage&NB=2013-09-27#Mpage_1 |title=तरुण भारत,नागपूर-ई-पेपर- दि.२७/०९/२०१३ पान क्र.१ |access-date=2013-09-27 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305092636/http://epaper.newsbharati.com/opnImg.aspx?lang=3&spage=Mpage&NB=2013-09-27#Mpage_1 |url-status=dead }}</ref> == भाषा == मुंबईमध्ये मराठी ही मुख्य भाषा असली तरीही हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांचा प्रभाव आहे. याशिवाय शहराच्या विशिष्ट भागांमध्ये भारतातील काही भाषा वापरल्या जातात. मुंबईमध्ये दुकानांवर मराठीतून फलक असण्याची सक्ती आहे. मुंबईत एक खास मराठी बोली बोलली जाते. मूळ मराठी कोळी आगरी, भंडारी यांची वेगवेगळी बोलीभाषा आहे. काही काळाने इतर राज्यांतील अमराठी लोकं येऊन त्यांची हिंदी भाषा लादली जाऊ लागली, ती मराठी माणसाला बोलता येत नाही. तसेच मराठी न येणारे हिंदी भाषिक टपोरी मिश्र भाषा बोलू लागले. तिला बम्बय्या हिंदी म्हणतात. == प्रसारमाध्यमे == मुंबईत अनेक प्रकाशन संस्था, वृत्तपत्रे, दूरदर्शन वाहिन्या व आकाशवाणी केंद्रे आहेत. प्रमुख इंग्रजी वृत्तपत्रे [[टाइम्स ऑफ इंडिया]], मिड-डे, [[इंडियन एक्सप्रेस]], डी.एन.ए., हिंदुस्तान टाइम्स व मुंबई-मिरर ही आहेत; तर प्रमुख मराठी वृत्तपत्रे [[महाराष्ट्र टाइम्स]], [[सकाळ]], [[लोकमत]], [[लोकसत्ता]], [[सामना]] व [[नवा काळ]] अशी आहेत. भारताच्या इतर भाषांतील वृतपत्रेसुद्धा मुंबईत उपलब्ध होतात. दूरदर्शनच्या २ मोफत वाहिन्या व अनेक उपग्रह वाहिन्या, केबल नेटवर्क वा डीटीएच्‌ सेवेमार्फत उपलब्ध आहेत. यांपैकी स्टार इंडिया, [[झी नेटवर्क]], व्हायाकॉम १८ व सोनी नेटवर्क यांच्या वाहिन्या अधिक पाहिल्या जातात. मुंबईत ८ एफ.एम. व ३ ए.एम.(आकाशवाणी) नभोवाणी केंद्रे आहेत. == शिक्षण == मुंबईत खासगी व महापालिकेच्या शाळा असून बहुतेक शाळा [[महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक शिक्षण मंडळ]] तर उर्वरित [[केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळ]] (सीबीएस्‌ई / आयसीएस्‌ई) बोर्डाशी संलग्न आहेत. महानगरपालिकेच्या शाळांमध्ये बहुतांश वेळी अपुऱ्या सुविधा पहायला मिळतात. पण गरीब जनतेसाठी दुसरा पर्याय नसल्यामुळे मुलांना या शाळांमध्ये शिकायला लागते.{{संदर्भ हवा}} भारताच्या १०+२+३ शिक्षणपद्धतीप्रमाणे दहावीनंतर विद्यार्थी महाविद्यालयात ([[कला महाविद्यालय|कला]], [[वाणिज्य]] किंवा [[विज्ञान]]) प्रवेश घेतात. १२वीनंतर साधी [[पदव्युत्तर पदविका]] (पदवी) किंवा [[अभियांत्रिकी]], [[कायदा]], वैद्यकीय अशा व्यावसायिक पदवी अभ्यासक्रमांसाठी प्रवेश घेतले जातात. मुंबईची बहुतेक महाविद्यालये [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठांशी]] संलग्न आहेत. [[भारतीय प्राद्यौगिकी संस्था, मुंबई|आय. आय. टी मुंबई]], वीरमाता जिजाबाई टेक्नॉलॉजिकल इन्स्टिट्यूट (व्हिक्टोरिया ज्युबिली टेक्निकल इन्स्टिट्यूट-VJTI) व [[एस.एन.डी.टी.]] महिला विद्यापीठ या इतर संस्था मुंबईत आहेत. मुंबईत मराठी व इंग्रजी माध्यमाच्या शाळा आहेत. सध्या इंग्रजी माध्यमाच्या वाढत्या प्रभावामुळे अनेक मराठी माध्यमाच्या शाळांमधील विद्यार्थीसंख्या घटत आहे. == खेळ == [[क्रिकेट]] हा खेळ मुंबईत लोकप्रिय आहे. प्रत्येक गल्लीत, मैदानात सर्वत्र क्रिकेट खेळले जाते. मुंबईच्या क्रिकेट खेळाडूंनी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट गाजवले आहे. बोर्ड ऑफ कंट्रोल फॉर क्रिकेट इन इंडियाचे मुख्यालय येथे असून महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांवेळेस मुंबईतील रस्त्यांवर कमी वर्दळ असते. [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]] व [[वानखेडे स्टेडियम]] ही दोन आंतरराष्ट्रीय दर्जाची मैदाने मुंबईत आहेत. यांशिवाय नवी मुंबईतील डी.वाय. पाटील मैदान आयपीएल स्पर्धांसाठी वापरले जाते. [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबईच्या क्रिकेट संघाने]] [[रणजी करंडक|रणजी सामन्यांत]] सातत्याने अव्वल दर्जाची कामगिरी केली आहे व सर्वाधिक [[रणजी करंडक]] जिंकण्याचा मान मुंबईकडेच आहे. [[मुंबई इंडियन्स]] हा संघ [[इंडियन प्रीमियर लीग|आयपीएल]]मध्ये मुंबईचे प्रतिनिधित्व करतो. मुंबईने आजवर अनेक क्रिकेट खेळाडू भारतास दिले आहेत. * [[अजित वाडेकर]], [[सुनिल गावस्कर]], [[दिलीप वेंगसरकर]], [[सचिन तेंडुलकर]], [[विनोद कांबळी]], [[संजय मांजरेकर]], [[रवी शास्त्री]], [[झहीर खान]], [[अजित आगरकर]], [[रोहित शर्मा]], [[अजिंक्य रहाणे]] हे भारताचे आघाडीचे क्रिकेट खेळाडू मुंबईचे आहेत. [[फुटबॉल]] हा दुसरा लोकप्रिय खेळ आहे. विशेषतः पावसाळ्यात तो खेळण्यात येतो. [[हॉकी]], [[टेनिस]], [[बिलियर्ड्स]], [[बॅडमिंटन]], [[टेबल टेनिस]], [[डर्बी]], [[रग्बी फुटबॉल|रग्बी]] हे खेळसुद्धा कमी अधिक प्रमाणात खेळले जातात. [[व्हॉलीबॉल]], [[बास्केटबॉल]], [[कबड्डी]] हे खेळ महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांत लोकप्रिय आहेत. विशेषतः हे खेळ पावसाळ्यात आणि हिवाळ्यात खेळण्यात येतात. == उपनगरे == #[[वांद्रे]], #[[सांताक्रुझ]], #[[नाहूर]], #[[विलेपार्ले]], [[अंधेरी]], [[जोगेश्वरी]], [[गोरेगाव]], [[मालाड]], [[कांदिवली]], [[बोरीवली]], [[कुर्ला]], [[शीव]], [[घाटकोपर]], [[भांडुप]], [[मुलुंड]], [[विक्रोळी]], [[दहिसर]], [[खार रोड]], [[विद्याविहार]], [[कांजुरमार्ग]], [[चेंबूर]], [[मानखुर्द]], [[गोवंडी]], [[टिळकनगर]]. == मुंबईविषयी लिहिली गेलेली पुस्तके == === ललित === * ब्रेथलेस इन बॉम्बे (मर्झबान एफ. श्रॉफ- २००९) * फॅमिली मॅटर्स (रोहिन्टन मिस्त्री- २००२) * मॅक्झिमम सिटी: बॉम्बे लॉस्ट अँड फाउंड (सुकेतू मेहता-२००४) * मिडनाइट्स चिल्ड्रन (सलमान रश्दी- १९८१) * मुंबई फेबल्स (ग्यान प्रकाश) * रावण अँड एडी ([[किरण नगरकर]]- १९९४) * शांताराम (ग्रेगरी डेव्हिड रॉबर्ट्‌स- २००३) * अधांतर (गिरणगावावरचं नाटक) लेखक - [[जयंत पवार]] * आठवणीतील मुंबई (प्रसाद मोकाशी) * जिंकून हरलेली लढाई (सचिन वाझे) * प्रिय मुंबई ([[मधुवंती सप्रे]]) * मुंबई...बंबई... बॉंबे (कवितासंग्रह - बाळासाहेब लबडे) * राडा (कादंबरी) लेखक - [[भाऊ पाध्ये]] * लालबाग परळ (मराठी चित्रपट) * मी शिवाजी पार्क(मराठी चित्रपट) === ललितेतर === * Alice in Bhuleshwar: Navigating a Mumbai Neighbourhood (कैवान मेहता) * Love and Longing in Bombay (विक्रम चंद्र- १९९७) * Beautiful Thing: Inside the Secret World of Bombay's Dance Bars (सोनिया फालेरो) * Behind the Beautiful Forevers : Life, Death and Hope in a Mumbai Undercity (कॅथरीन बू-२०१२) * Black Friday: The True Story Of The Bombay Bomb Blasts (एस. हुसेन झैदी) * Bombay (सॅम्युअल शेपर्ड-१९३२) * Bombay and Western India (खंड १ला, जेम्स डग्लस-१८९३) * Bombay Cinema: An Archive of the City (रंजनी मजुमदार) * Bombay-Gateway of India, (प्रकाशक : द रोटरी क्लब ऑफ इंडिया-१९३६) * Bombay, Meri Jaan (संपादक जेरी पिंटो आणि नरेश फर्नांडिस- २००३) * Bombay A Photorama 1661–1931 (मुंबई महापालिका प्रकाशन) * Bombay Place Names and Street names (एस.टी. शेपर्ड-१९१७) * Bombay-Poona Souvenir (खंड २१वा, इंडियन सायन्स काँग्रेस-१९३४) * Bombay: The Cities Within (शारदा द्विवेद्वी) * Bombay Then and Mumbai Now (नरेश फर्नांडिस आणि जिम मॅसेलॉस) * Censorship and Sexuality in Bombay Cinema (मोनिका मेहता) * City Of Gold : The Biography Of Bombay (गिलियन टिंडॉल) * The Gazetteer of Bombay City and Island (सरकारी प्रकाशन, ३ खंड-१९०९) * Glimpses of India (जे.एच. फरनॉक्स-१८९५) * Govind Narayan's Mumbai: An Urban Biography from 1863 (संपादक : मुरली रंगनाथन) * Guide to Bombay (जे.एम. मॅक्लीन-१८९९) * History of Bombay 1661–1708 (एम.डी. डेव्हिड-१९७३) * In the Mission Field (प्रकाशक : दमणची बिशपरी-१९२५) * Jamsetji Jejeebhoy (जे.आर.पी. मोदी-१९५९) * Mafia Queens Of Mumbai: Stories Of Women From The Ganglands (एस. हुसेन झैदी) * Old and New Bombay-A historical and descriptive account of Bombay and its environs (प्रकाशक : जी. क्लॅरिज-१९१७) * Once Was Bombay (पिंकी विराणी) * One Hundred Years One Hundred Voices: The Millworkers Of Girangaon (एम.मेनन) * Opium City: The Making Of Early Victorian Bombay (अमर फरूकी) * Peoples of Bombay (पर्सिवल स्ट्रिप आणि ऑलिव्हिया स्ट्रिप, प्रकाशक : ठाकर अँड कंपनी लिमिटेड-१९४४) * Port of Bombay (प्रकाशक : मुंबई पोर्ट ट्रस्टचे अध्यक्ष डब्ल्यू.एच. नील्सन) * Riots and After in Mumbai: Chronicles of Truth and Reconciliation (मीना मेनन) * Sentries of Mumbai (मुंबई विद्यापीठ) * Shells from Island of Bombay (डी.ई. वाच्छा-१९२०) * शिवाजी पार्क, दादर २८ : हिस्ट्री, प्लेसेस, पीपल' (शांता गोखलॆ) * Views of Bombay -Old and New (टाइम्स ऑफ इंडिया प्रेस) * Why Loiter?: Women and Risk on Mumbai Streets शिल्पा फडके, समीरा खान आणि शिल्पा रानडे) * Zero Point Bombay: In and Around Horniman Circle (कमला गणेश, उषा ठक्कर आणि गीता चढ्ढा-२००८) * अर्धी मुंबई (सुहास कुलकर्णी) * उत्तर कोकणचा प्राचीन इतिहास (रावबहाद्दुर पु.बा. जोशी-१९२६) * एक्सप्रेस टॉवरवरून ([[अप्पा पेंडसे]]) * प्रिय मुंबई (मधुवंती सप्रे - राजहंस प्रकाशन, २०१६) * माझी मुंबई (वा.वा. गोखले) * मुंबई आणि मुंबईकर ([[गंगाधर गाडगीळ]]) * मुंबई ON Sale (प्रकाश अकोलकर-२०१३) * मुंबईचे वर्णन (गोविंद नारायण माडगावकर- १८६३) * मुंबई छायाचित्र दर्शन १६६१-१९३१ (मुंबई महापालिका प्रकाशन) * मुंबई नगरी ([[न.र. फाटक]]) * वृक्षराजी मुंबईची (डॉ. कमलाकर हिप्पळगावकर); प्रकाशक : मुग्धा कर्णिक * शिवाजी पार्क : दादर २८ : हिस्ट्री, प्लेसेस, पीपल' (शांता गोखले) * सफर... मुंबईच्या वृक्षतीर्थांची (प्रकाश काळे) * सहली एक दिवसाच्या - आसपास मुंबईच्या (सुरेश परांजपे) * २६/११, मुंबईवरील हल्ला (संपादक : हरिंदर बावेजा. अनुवाद - प्रा. मुकुंद नातू) * "आमची मुंबई चांगली मुंबई" हे महागुरू श्री [[सचिन पिळगावकर]] ह्यांचे "मुंबई आन्थम" ह्या नावाने सुप्रसिद्ध गीत. * दादर:एक पिनाकोलाडा(द्वारकानाथ संझगिरी) == हे सुद्धा पहा == * [[काव्य आणि ललित साहित्यातील मुंबई]] * [[मुंबई जिल्हा]] * [[मुंबई उपनगर जिल्हा]] * [[साचा:मुंबईतील प्रेक्षणीय स्थळे|मुंबईतील प्रेक्षणीय स्थळे]] * [[मुंबई विद्यापीठ]], [[मुंबई शेअर बाजार]], [[भारतीय लोहमार्ग संस्था- मध्य विभाग]], [[मुंबई विभाग]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} == बाह्य दुवे == * [http://www.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्याचे अधिकृत संकेतस्थळ] * [http://www.mcgm.gov.in/ बृहन्मुंबई महानगरपालिका संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171028225646/http://www.mcgm.gov.in/ |date=2017-10-28 }} * [http://mdmu.maharashtra.gov.in/pages/Mumbai/mumbaiplanShow.php मुंबईचा अधिकृत अहवाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090310212824/http://mdmu.maharashtra.gov.in/pages/Mumbai/mumbaiplanShow.php |date=2009-03-10 }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{भारतीय राज्ये आणि प्रदेशांची राजधानी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे]] [[वर्ग:मुंबई]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:भारतीय राजधानी शहरे]] dc26vk3n9pqs4mttbzq07n36raf0bgf 14 1250 2717717 2571319 2026-10-07T05:52:02Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717717 wikitext text/x-wiki [[Category:चित्रपट|नामसूची]] [[Category:भारत सूची|चित्रपट]] [[वर्ग:वर्षानुसार निर्मिती]] 50u97fyuti7vdb47ak4o3cqv06wum2j 2717718 2717717 2026-10-07T05:52:16Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत सूची]] - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717718 wikitext text/x-wiki [[Category:चित्रपट|नामसूची]] [[वर्ग:वर्षानुसार निर्मिती]] in7wbw99cwyy22krou5ajgas2k7pc1y 14 3628 2717741 257112 2026-10-07T06:01:01Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717741 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारताचा भूगोल|शहरे]] [[वर्ग:देशानुसार शहरे|भारत]] 4c2pi508gltrbecul1xhobfc54g88sr 0 9576 2717507 2698073 2026-10-06T19:23:12Z सांगकाम्या 6385 clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (3) using [[Project:AWB|AWB]] 2717507 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट खेळाडू संपूर्ण माहिती | नाव = Steve Waugh | image = SRWaugh.png | देश= ऑस्ट्रेलिया | देश_इंग्लिश_नाव = Australia | पूर्ण नाव = स्टीवन रॉजर वॉ | उपाख्य = टुग्गा, आइसमॅन | living = true | दिनांकजन्म = २ | महिनाजन्म = ६ | वर्षजन्म = १९६५ | स्थान_जन्म = [[कॅन्टरबरी, न्यू साउथ वेल्स|कॅन्टरबरी,&nbsp;न्यू&nbsp;साउथ&nbsp;वेल्स]] | देश_जन्म = [[ऑस्ट्रेलिया]] | फलंदाजीची पद्धत = उजखोरा | गोलंदाजीची पद्धत = उजव्या हाताने [[मध्यमगती]] | विशेषता = [[फलंदाज]] | international = true | कसोटी सामना पदार्पण दिनांक = २६ डिसेंबर | कसोटी सामना पदार्पणवर्ष = १९८५ | कसोटी सामना पदार्पण विरूद्ध = भारत | कसोटी सामने = ३३५ | शेवटचा कसोटी सामना दिनांक = २ जानेवारी | शेवटचा कसोटी सामना वर्ष = २००४ | शेवटचा कसोटी सामना विरूद्ध = भारत | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण दिनांक = ९ जानेवारी | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पणवर्ष = १९८६ | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण विरूद्ध = न्यू झीलँड | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने = ९० | एकदिवसीय शर्ट क्र = ५ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना दिनांक = ३ फेब्रुवारी | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना वर्ष = २००२ | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना विरूद्ध = दक्षिण आफ्रिका | संघ१ = [[New South Wales Blues|New South Wales]] | वर्ष१ = १९८४/८५–२००३/०४ | संघ२ = [[Kent County Cricket संघ|Kent]] | वर्ष२ = २००२ | संघ३ = [[Ireland cricket team|Ireland]] | वर्ष३ = १९९८ | संघ४ = [[Somerset County Cricket संघ|Somerset]] | वर्ष४ = १९८७–१९८८ | चेंडू = balls | columns = ४ | column१ = [[कसोटी सामना|कसोटी]] | सामने१ = १६८ | धावा१ = १०९२७ | फलंदाजीची सरासरी१ = ५१.०६ | शतके/अर्धशतके१ = ३२/५० | सर्वोच्च धावसंख्या१ = २०० | चेंडू१ = ७८०५ | बळी१ = ९२ | गोलंदाजीची सरासरी१ = ३७.४४ | ५ बळी१ = ३ | १० बळी१ = ० | सर्वोत्तम गोलंदाजी१ = ५/२८ | झेल/यष्टीचीत१ = ११२/– | column२ = [[एकदिवसीय क्रिकेट|ए.सा.]] | सामने२ = ३२५ | धावा२ = ७५६९ | फलंदाजीची सरासरी२ = ३२.९० | शतके/अर्धशतके२ = ३/४५ | सर्वोच्च धावसंख्या२ = १२०* | चेंडू२ = ८८८३ | बळी२ = १९५ | गोलंदाजीची सरासरी२ = ३४.६७ | ५ बळी२ = ० | १० बळी२ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी२ = ४/३३ | झेल/यष्टीचीत२ = १११/– | column३ = [[प्रथम वर्गीय क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | सामने३ = ३५६ | धावा३ = २४०५२ | फलंदाजीची सरासरी३ = ५१.९४ | शतके/अर्धशतके३ = ७९/९७ | सर्वोच्च धावसंख्या३ = २१६* | चेंडू३ = १७४२८ | बळी३ = २४९ | गोलंदाजीची सरासरी३ = ३२.७५ | ५ बळी३ = ५ | १० बळी३ = ० | सर्वोत्तम गोलंदाजी३ = ६/५१ | झेल/यष्टीचीत३ = २७३/– | column४ = [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | सामने४ = ४३६ | धावा४ = ११७६४ | फलंदाजीची सरासरी४ = ३७.७० | शतके/अर्धशतके४ = १३/६७ | सर्वोच्च धावसंख्या४ = १४०* | चेंडू४ = ११२४५ | बळी४ = २५७ | गोलंदाजीची सरासरी४ = ३३.४९ | ५ बळी४ = ० | १० बळी४ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी४ = ४/३२ | झेल/यष्टीचीत४ = १५०/– | दिनांक= ३१ डिसेंबर | वर्ष = २००४ | source = http://content-uk.cricinfo.com/ci/content/player/8192.html Cricinfo }} '''स्टीवन रॉजर''' ''स्टीव'' '''वॉ''' ([[जून २]], [[इ.स. १९६५]]:[[कॅन्टरबरी, न्यू साउथ वेल्स]], [[ऑस्ट्रेलिया]] - ) हा [[ऑस्ट्रेलिया]]चा क्रिकेट खेळाडू आहे. वॉ अलिकडच्या काळातील अत्यंत यशस्वी कर्णधार आहे. ऑस्ट्रेलियासाठी सर्वाधिक कसोटी धावांचा (५१.०६ च्या सरासरीने १०,९२७ धावा) विक्रम स्टीव्ह वॉच्या नावावर आहे. स्टीवचा जुळा भाऊ [[मार्क वॉ|मार्क]] हाही ऑस्ट्रेलियाकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळला आहे. == कारकीर्द == ==सुरुवातीचे आंतरराष्ट्रीय सामने== वॉने आपली प्रथम श्रेणीची कारकीर्द [[न्यू साउथ वेल्स]] संघाकडून इ.स. १९८४-८५ च्या मोसमात केली. त्यावेळी तो नवव्या क्रमांकावर फलंदाजी करायचा व मध्यमगती गोलंदाजी करायचा. नऊ प्रथम श्रेणी सामने खेळल्यावर त्याला [[भारत क्रिकेट|भारताविरुद्ध]] इ.स. १९८५-८६ च्या मोसमातील दुसऱ्या कसोटी सामन्यात संधी देण्यात आली. त्यात त्याने १३ व ५ धावा काढल्या व ३६ धावा देऊन दोन बळी मिळवले. जरी या मालिकेत वॉला यश मिळाले नाही तरी त्याला {{NZLc}}विरुद्ध अजून एक संधी दिली गेली. त्या मालिकेतील दुसऱ्या कसोटी सामन्यात त्याने ७४ धावा काढल्या व ५६ धावा देऊन ४ बळी मिळवले. == विश्वचषक, १९८७ == [[भारतीय उपखंड|भारतीय उपखंडात]] खेळला गेलेलला [[क्रिकेट विश्वचषक, १९८७|इ.स. १९८७चा क्रिकेट विश्वचषक]] म्हणजे वॉच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाचे वळण होते. स्पर्धेपूर्वी ऑस्ट्रेलिया जिंकण्याची कोणतीही चिह्ने नव्हती. {{INDc}}विरुद्धच्या पहिल्या सामन्याच्या शेवटी वॉच्या गोलंदाजीवर {{AUSc}}ने एका धावाने विजय मिळवला. त्यानंतरच्या {{NZLc}}विरुद्धच्या सामन्यातील शेवटच्या षटकात न्यू झीलँडला सात धावा हव्या होत्या. वॉने टाकलेल्या या षटकात फक्त तीन धावा गेल्या तर तीन बळी पडले. उपांत्य फेरीत {{PAKc}}विरुद्धच्या शेवटच्या षटकात त्याने १६ धावा फटकावल्या व ऑस्ट्रेलियाला १८ धावांनी विजय मिळाला. अंतिम फेरीत {{ENGc}}विरुद्ध ४७व्या व ४९व्या षटकात त्याने [[ॲलन लॅम्ब|ऍलन लॅम्ब]] व [[फिलिप डिफ्रेटस]]चे बळी मिळवले व ऑस्ट्रेलियाला सात धावांनी विश्वविजेतेपद मिळवून दिले. या कामगिरीनंतर त्याला ''आइसमॅन''चे बिरुद मिळाले. {{Stub-ओस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू}} == निवडक विक्रम == * ''यशस्वी कसोटी कर्णधार:'' स्टीव वॉच्या नेतृत्वाखाली ऑस्ट्रेलियाने ५७ कसोटी सामन्यांपैकी ४१ सामने जिंकले. ही ७१.९२% टक्केवारी कसोटी इतिहासातील सर्वोत्तम कर्णधारांच्या यादीत अग्रस्थानी आहे. * ''सलग १६ कसोटी सामने जिंकण्याचा विश्वविक्रम:'' १९९९ ते २००१ या कालावधीत ऑस्ट्रेलिय संघाने सलग १६ कसोटी सामने जिंकून जागतिक विक्रम रचला होता, ज्यातील १५ सामन्यांत स्टीव वॉने नेतृत्व केले होते. * ''सर्व कसोटी खेळणाऱ्या देशांविरुद्ध १५०+ धावा:'' कसोटी क्रिकेटच्या इतिहासात त्या काळी खेळणाऱ्या सर्व प्रमुख देशांविरुद्ध किमान एक १५०+ धावांची खेळी करणारा तो पहिला फलंदाज होता. * ''१०,००० कसोटी धावांचा टप्पा:'' कसोटी क्रिकेटमध्ये १०,००० पेक्षा जास्त धावा पूर्ण करणाऱ्या फलंदाजांच्या प्रतिष्ठित यादीत त्याचा समावेश आहे. त्याने १६८ कसोटी सामन्यांमध्ये ५१.०६ च्या सरासरीने १०,९२७ धावा केल्या आहेत. * ''कर्णधार म्हणून विश्वचषक विजय:'' १९९९ च्या क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत ऑस्ट्रेलियाला विजेतेपद मिळवून दिले. याशिवाय १९८७ च्या विश्वचषक विजेत्या ऑस्ट्रेलियन संघाचाही तो एक महत्त्वाचा खेळाडू होता. * ''१०,००० धावा आणि ५० बळी:'' कसोटी क्रिकेटमध्ये १०,००० पेक्षा जास्त धावा आणि ९२ बळी घेणारा तो एक दुर्मिळ अष्टपैलू खेळाडू आहे. एकदिवसीय सामन्यांमध्येही त्याने ७,५६९ धावा आणि १९५ बळी टिपले आहेत. * ''सर्वाधिक कसोटी सामने (त्या काळात):'' निवृत्तीच्या वेळी १६८ कसोटी सामने खेळून जगातील सर्वाधिक कसोटी सामने खेळणारा खेळाडू असण्याचा विक्रम त्याच्या नावावर होता (पुढे हा विक्रम सचिन तेंडुलकरने मोडला). == पुरस्कार आणि सन्मान == * 'विस्डेन क्रिकेट खेळाडू' - १९८९ * 'ऑस्ट्रेलियन ऑफ द इयर' (२००४) * 'आयसीसी क्रिकेट हॉल ऑफ फेम' (२०१०) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{साचा:१०००० धावा कसोटी सामने}} {{ऑस्ट्रेलिया संघ - क्रिकेट विश्वचषक, १९८७}} {{ऑस्ट्रेलिया संघ - क्रिकेट विश्वचषक, १९९२}} {{ऑस्ट्रेलिया संघ - क्रिकेट विश्वचषक, १९९६}} {{ऑस्ट्रेलिया संघ - क्रिकेट विश्वचषक, १९९९}} {{DEFAULTSORT:वॉ, स्टीव}} [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियाच्या क्रिकेट संघाचे नायक]] [[वर्ग:आयसीसी हॉल ऑफ फेम सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 3q8xhyvqb9un9xg5d68aqg30fp62vuq 0 12301 2717516 2709631 2026-10-06T19:23:49Z सांगकाम्या 6385 /* जन्म */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717516 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|५|२४७|२४८}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७७४]] - [[फिलाडेल्फिया]] येथे पहिली 'काँटिनेंटल काँग्रेसी'ची बैठक भरून [[अमेरिकन क्रांती|अमेरिकन क्रांतीची]] पायाभरणी झाली.<ref name="britannica-congress">{{cite web |title=First Continental Congress |url=https://www.britannica.com/event/First-Continental-Congress |publisher=[[एनसायक्लोपिडिया ब्रिटानिका]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८३९]] - [[पहिले अफीम युद्ध]]: [[ब्रिटन]] आणि [[चीन]] यांच्यात युद्धास सुरुवात झाली.<ref name="britannica-opium">{{cite web |title=First Opium War |url=https://www.britannica.com/topic/Opium-Wars |publisher=[[एनसायक्लोपिडिया ब्रिटानिका]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९०५|१९०५]] - [[रशिया-जपान युद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] [[:वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|राष्ट्राध्यक्ष]] [[थिओडोर रूझवेल्ट]] यांच्या मध्यस्थीने जेता [[जपान]] व [[रशिया]] यांच्यात पॉर्ट्समथचा तह झाला.<ref name="mhalss-sept5">{{cite web |title=सप्टेंबर ५ - इतिहास |url=https://marathivishwakosh.org/ |publisher=[[मराठी विश्वकोश]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६ |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102022302/https://marathivishwakosh.org/ |url-status=dead }}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[पहिले महायुद्ध]] - [[पॅरिस]]वर चाल करून आलेल्या जर्मन सैन्याला फ्रेंच सैन्याने मागे रेटले. * [[इ.स. १९१५|१९१५]] - [[झिमरवाल्ड परिषद]] सुरू. * [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[बर्किना फासो]]च्या वसाहतीचे आयव्हरी कोस्ट, माली व नायजर या राष्ट्रांत विभाजन. * [[इ.स. १९३७|१९३७]] - [[स्पॅनिश गृहयुद्ध]] - [[लेन्स, स्पेन|लेन्स]] शहर [[फ्रांसिस्को फ्रँको|फ्रँकोच्या]] ताब्यात. * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] आपण तटस्थ असल्याचे जाहीर केले.<ref name="mhalss-sept5" /> * [[इ.स. १९४२|१९४२]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[मिल्ने बेची लढाई]] - [[जपान]]च्या आरमाराने माघार घेतली. * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[बेल्जियम]], [[नेदरलँड्स]] व [[लक्झेंबर्ग]] मिळून [[बेनेलक्स]] आर्थिक युनियन तयार झाली.<ref name="britannica-benelux">{{cite web |title=Benelux History |url=https://www.britannica.com/topic/Benelux |publisher=[[एनसायक्लोपिडिया ब्रिटानिका]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १९६१|१९६१]] - [[अलिप्त राष्ट्रे|अलिप्त राष्ट्रांची]] [[अलिप्त राष्ट्रांची पहिली परिषद|पहिली परिषद]] [[बेलग्रेड]] येथे सुरू.<ref name="mhalss-nam">{{cite web |title=अलिप्त राष्ट्र चळवळ |url=https://marathivishwakosh.org/ |publisher=[[मराठी विश्वकोश]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६ |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102022302/https://marathivishwakosh.org/ |url-status=dead }}</ref> * [[इ.स. १९७२|१९७२]] - [[ब्लॅक सप्टेंबर]] नावाने वावरणाऱ्या [[पॅलेस्टाईन]]च्या अतिरेक्यांनी [[म्युनिक हत्याकांड]] - [[म्युनिक]]मधील [[ऑलिंपिक|ऑलिंपिक खेळात]] भाग घेणाऱ्या इस्रायेलच्या खेळाडूंना ओलिस ठेवले.<ref name="bbc-munich">{{cite web |title=1972: Israeli athletes massacred in Munich |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/5/newsid_2500000/2500131.stm |publisher=[[बीबीसी]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६ }}{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[इ.स. १९७५|१९७५]] - [[कॅलिफोर्निया]]तील [[साक्रामेंटो]] शहरात [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] [[:वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|राष्ट्राध्यक्ष]] [[जेराल्ड फोर्ड]]वर असफल खूनी हल्ला. * [[इ.स. १९७७|१९७७]] - [[व्हॉयेजर १]] या अंतराळयानाचे [[नासा]]कडून प्रक्षेपण करण्यात आले.<ref name="nasa-voyager">{{cite web |title=Voyager 1 Mission Overview |url=https://www.nasa.gov/ |publisher=NASA |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[स्वित्झर्लंड]]मधील [[सेंट गॉट्टहार्ड बोगदा]] खुला. * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[एस.टी.एस. ४१-डी]] - [[स्पेस शटल डिस्कव्हरी]]ने आपली पहिली अंतराळयात्रा पूर्ण केली. * [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[कराची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कराची आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून]] [[पॅन ऍम फ्लाइट ०७३]]चे अपहरण करण्यात आले; [[नीरजा भानोत]] हिने अनेक प्रवाशांचे प्राण वाचवत बलिदान दिले.<ref name="loksatta-neerja">{{cite news |title=नीरजा भानोत यांचे शौर्य |url=https://www.loksatta.com/ |work=[[लोकसत्ता]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००५|२००५]] - [[मंडाला एरलाइन्स फ्लाइट ०९१]] हे [[बोईंग ७३७-२००]] प्रकारचे विमान [[इंडोनेशिया]]तील [[सुमात्रा]] बेटावरील दाट वस्तीच्या भागात कोसळले. विमानातील १०४ व जमिनीवरील ३९ व्यक्ती ठार. == जन्म == * [[इ.स. ११८७|११८७]] - [[लुई आठवा, फ्रांस]]चा राजा.<ref name="mhalss-sept5" /> * [[इ.स. १६३८|१६३८]] - [[लुई १४ वा, फ्रांस]]चा राजा.<ref name="britannica-louis14">{{cite web |title=Louis XIV - King of France |url=https://www.britannica.com/biography/Louis-XIV-king-of-France |publisher=[[एनसायक्लोपिडिया ब्रिटानिका]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १८२६|१८२६]] - [[जॉन विस्डन]], ब्रिटिश क्रिकेट खेळाडू आणि प्रसिद्ध 'विस्डन क्रिकेटर्स अल्मनाक'चा प्रकाशक.<ref name="espn-wisden">{{cite web |title=John Wisden Profile |url=https://www.espncricinfo.com/ |publisher=ESPNcricinfo |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १८४७|१८४७]] - [[जेसी जेम्स]], अमेरिकन दरोडेखोर. * [[इ.स. १८५७|१८५७]] - [[कॉन्स्टेन्टिन त्चियाकोव्स्की]], रशियन संशोधक व रॉकेट शास्त्राचा जनक.<ref name="mhalss-tsiolkovsky">{{cite web |title=कॉन्स्टेन्टिन त्चियाकोव्स्की |url=https://marathivishwakosh.org/ |publisher=[[मराठी विश्वकोश]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६ |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102022302/https://marathivishwakosh.org/ |url-status=dead }}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]], भारताचे दुसरे राष्ट्रपती, तत्त्वज्ञ आणि शिक्षक.<ref name="mhalss-radhakrishnan">{{cite web |title=डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन |url=https://marathivishwakosh.org/ |publisher=[[मराठी विश्वकोश]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६ |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102022302/https://marathivishwakosh.org/ |url-status=dead }}</ref> * [[इ.स. १९०९|१९०९]] - [[आर्ची जॅक्सन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref name="espn-jackson">{{cite web |title=Archie Jackson Profile |url=https://www.espncricinfo.com/ |publisher=ESPNcricinfo |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १९१०|१९१०]] - [[फिरोझ पालिया]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref name="espn-palia">{{cite web |title=Phiroze Palia Profile |url=https://www.espncricinfo.com/ |publisher=ESPNcricinfo |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १९२३|१९२३]] - [[केन म्युएलमन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]]. * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - [[राकेल वेल्च]], अमेरिकन अभिनेत्री.<ref name="imdb-welch">{{cite web |title=Raquel Welch Biography |url=https://www.imdb.com/ |publisher=IMDb |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १९४६|१९४६]] - [[फ्रेडी मर्क्युरी]], ब्रिटिश गायक व 'क्वीन' बँडचा मुख्य संगीतकार.<ref name="freddie-bio">{{cite web |title=Freddie Mercury Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Freddie-Mercury |publisher=[[एनसायक्लोपिडिया ब्रिटानिका]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[ब्रुस यार्डली]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]]. * [[इ.स. १९५१|१९५१]] - [[मायकेल कीटन]], अमेरिकन अभिनेता.<ref name="imdb-keaton">{{cite web |title=Michael Keaton Biography |url=https://www.imdb.com/ |publisher=IMDb |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १९५४|१९५४]] - [[रिचर्ड ऑस्टिन]], [[:वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू|वेस्ट इंडीजचा क्रिकेट खेळाडू]]. * [[इ.स. १९६९|१९६९]] - [[मार्क रामप्रकाश]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]].<ref name="espn-ramprakash">{{cite web |title=Mark Ramprakash Profile |url=https://www.espncricinfo.com/ |publisher=ESPNcricinfo |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[ॲडम होलिओके]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]]. * [[इ.स. १९७२|१९७२]] - [[गाय व्हिटॉल]], [[:वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू|झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू]]. * [[इ.स. १९७४|१९७४]] - [[रॉल लुईस]], [[:वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू|वेस्ट इंडीजचा क्रिकेट खेळाडू]]. * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[सिल्व्हेस्टर जोसेफ]], [[:वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू|वेस्ट इंडीजचा क्रिकेट खेळाडू]]. == मृत्यू == * [[इ.स. ११६५|११६५]] - [[निजो]], [[:वर्ग:जपानी सम्राट|जपानी सम्राट]].<ref name="mhalss-sept5" /> * [[इ.स. १६५९|१६५९]] - [[सईबाई भोसले|महाराणी सईबाई]] (छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पत्नी व छत्रपती संभाजी महाराजांच्या आई).<ref name="loksatta-saibai">{{cite news |title=महाराणी सईबाई यांची पुण्यतिथी |url=https://www.loksatta.com/ |work=[[लोकसत्ता]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १८७७|१८७७]] - [[क्रेझी हॉर्स]], अमेरिकेतील [[सू]] जमातीचा नेता.<ref name="britannica-crazyhorse">{{cite web |title=Crazy Horse Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Crazy-Horse |publisher=[[एनसायक्लोपिडिया ब्रिटानिका]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[इ.स. १९०६|१९०६]] - [[लुडविग बोल्ट्झमन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रियन भौतिकशास्त्रज्ञ|ऑस्ट्रियन भौतिकशास्त्रज्ञ]].<ref name="mhalss-boltzmann">{{cite web |title=लुडविग बोल्ट्झमन |url=https://marathivishwakosh.org/ |publisher=[[मराठी विश्वकोश]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६ |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102022302/https://marathivishwakosh.org/ |url-status=dead }}</ref> * [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[मदर तेरेसा]], नोबेल शांतता पुरस्कार विजेत्या समाजसेविका.<ref name="nobel-teresa">{{cite web |title=Mother Teresa - Biographical |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1979/teresa/biographical/ |publisher=Nobel Prize |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * [[शिक्षक दिन]] - [[भारत]].<ref name="loksatta-teachersday">{{cite news |title=शिक्षक दिनाचे महत्त्व |url=https://www.loksatta.com/ |work=[[लोकसत्ता]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * आंतरराष्ट्रीय चॅरिटी दिवस == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||september/5}} [[सप्टेंबर ३]] - [[सप्टेंबर ४]] - '''सप्टेंबर ५''' - [[सप्टेंबर ६]] - [[सप्टेंबर ७]] - [[सप्टेंबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] 6a4ctdziuqss5prexttcryqkprr8gee 0 13124 2717619 2716547 2026-10-07T00:31:15Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717619 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|४|२७७|२७८}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === तेरावे शतक === * [[इ.स. १२०९|१२०९]] - [[पोप इनोसंट तिसरा|पोप इनोसंट तिसऱ्याने]] [[ऑट्टो चौथा, पवित्र रोमन सम्राट|ऑट्टो चौथ्याला]] [[पवित्र रोमन सम्राट]]पदी बसवले.<ref>{{cite book |last=Huffman |first=Joseph P. |title=The Social Politics of Medieval Diplomacy: Anglo-German Relations (1066–1307) |publisher=University of Michigan Press |year=2000 |page=183 |isbn=978-0472110612}}</ref> * [[इ.स. १२२७|१२२७]] - [[खलीफा]] [[अल-अदील]]ची हत्या.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |publisher=Routledge |year=2015 |page=322 |isbn=978-1138787605}}</ref> === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५११|१५११]] - [[आरागोन|अरागॉन]]चा राजा [[फर्डिनांड दुसरा, अरागॉन|फर्डिनांड दुसरा]], [[व्हेनिसचे प्रजासत्ताक]] व [[पोपची राष्ट्रे|पोपच्या राष्ट्रांनी]] एकत्र होउन [[फ्रान्स|फ्रांस]]विरुद्ध ''पवित्र आघाडी'' सुरू केली.<ref>{{cite book |last=Baumgartner |first=Frederic J. |title=Louis XII |publisher=St. Martin's Press |year=1994 |page=223 |isbn=978-0312120726}}</ref> * [[इ.स. १५८२|१५८२]] - [[पोप ग्रेगोरी तेरावा|पोप ग्रेगोरी तेराव्याने]] [[ग्रेगरी दिनदर्शिका|ग्रेगोरीयन दिनदर्शिकेची]] अंमलबजावणी सुरू केली. त्यानुसार यावर्षी [[इटली]], [[पोलंड]], [[पोर्तुगाल]] व [[स्पेन]]मध्ये ऑक्टोबर ४ नंतरचा दिवस ऑक्टोबर १५ होता.<ref>{{cite book |last=Coyne |first=G. V. |title=Gregorian Reform of the Calendar: Proceedings of the Vatican Conference to Commemorate its 400th Anniversary |publisher=Vatican Observatory |year=1983 |page=201}}</ref> === सतरावे शतक === * [[इ.स. १६३६|१६३६]] - [[विटस्टॉकची लढाई]] - [[स्वीडन]]ची [[सॅक्सनी]] व [[पवित्र रोमन साम्राज्य|पवित्र रोमन साम्राज्यावर]] मात.<ref>{{cite book |last=Wilson |first=Peter H. |title=The Thirty Years War: Europe's Tragedy |publisher=Harvard University Press |year=2009 |page=588 |isbn=978-0674036345}}</ref> === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७७७|१७७७]] - [[जर्मनटाउनची लढाई]] - [[सर विल्यम होव]]च्या नेतृत्वाखाली [[इंग्लंड]]च्या सैन्याने [[जॉर्ज वॉशिंग्टन]]च्या सैन्याला हरवले.<ref>{{cite book |last=McGuire |first=Thomas J. |title=The Philadelphia Campaign: Volume II: Germantown and the Roads to Valley Forge |publisher=Stackpole Books |year=2007 |page=115 |isbn=978-0811702065}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८२४|१८२४]] - [[मेक्सिको]]ने नवीन संविधान अंगिकारले व संघीय प्रजासत्ताकरूप धारण केले.<ref>{{cite book |last=Suchlicki |first=Jaime |title=Mexico: From the Olmecs to the Present |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |page=67 |isbn=978-0230603974}}</ref> * [[इ.स. १८३०|१८३०]] - [[बेल्जियम]]ला [[नेदरलॅंड्स]]पासून स्वतंत्र अस्तित्त्व.<ref>{{cite book |last=Cook |first=Bernard A. |title=Belgium: A History |publisher=Peter Lang |year=2004 |page=59 |isbn=978-0820458243}}</ref> * [[इ.स. १८५३|१८५३]] - [[क्रिमीयन युद्ध]] - [[ओस्मानी साम्राज्य|ऑट्टोमन साम्राज्याने]] रशियाविरुद्ध युद्ध पुकारले.<ref>{{cite book |last=Figes |first=Orlando |title=The Crimean War: A History |publisher=Metropolitan Books |year=2010 |page=142 |isbn=978-0805074604}}</ref> * [[इ.स. १८८३|१८८३]] - [[ओरियेंट एक्सप्रेस]]ची पहिली फेरी.<ref>{{cite book |last=Smith |first=E. H. |title=The Orient Express: The History of the World's Most Luxurious Train |publisher=Amberley Publishing |year=2019 |page=45 |isbn=978-1445690896}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९१०|१९१०]] - [[पोर्तुगाल]]ने स्वतःला प्रजासत्ताक घोषित केले. राजा [[मनुएल दुसरा, पोर्तुगाल|मनुएल दुसरा]] पळून [[युनायटेड किंग्डम]]ला आश्रयास गेला.<ref>{{cite book |last=Wheeler |first=Douglas L. |title=Republican Portugal: A Political History, 1910–1926 |publisher=University of Wisconsin Press |year=1998 |page=62 |isbn=978-0299074548}}</ref> * १९१० - [[बर्म्युडा]]ने आपला नवीन ध्वज अंगिकारला.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.bm/bermuda-flag |title=Bermuda Flag |publisher=Government of Bermuda |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९२७|१९२७]] - [[गुत्झॉन बॉर्ग्लम]]ने [[माउंट रशमोर]]चे काम सुरू केले.<ref>{{cite book |last=Taliaferro |first=John |title=Great White Fathers: The Story of the Four Presidents Carved on Mount Rushmore |publisher=PublicAffairs |year=2004 |page=182 |isbn=978-1586482053}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - [[ब्रेनर पास]] येथे [[ॲडॉल्फ हिटलर|एडॉल्फ हिटलर]] व [[बेनितो मुसोलिनी]]ची भेट.<ref>{{cite book |last=Shirere |first=William L. |title=The Rise and Fall of the Third Reich |publisher=Simon & Schuster |year=1990 |page=799 |isbn=978-0671728687}}</ref> * [[इ.स. १९४३|१९४३]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[सोलोमन द्वीपे]] काबीज केली.<ref>{{cite book |last=Morison |first=Samuel Eliot |title=Breaking the Bismarcks Barrier, 22 July 1942 – 1 May 1944 |publisher=Castle Books |year=2001 |page=280 |isbn=978-0785813071}}</ref> * [[इ.स. १९५७|१९५७]] - [[सोवियेत संघ|सोवियेत संघाने]] [[स्पुतनिक]] या पहिल्या मानवनिर्मित उपग्रहाचे प्रक्षेपण केले.<ref>{{cite web |url=https://history.nasa.gov/sputnik.html |title=Sputnik and the Dawn of the Space Age |publisher=NASA |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९५८|१९५८]] - [[फ्रांसचे पाचवे प्रजासत्ताक|फ्रांसच्या पाचव्या प्रजासत्ताकची]] स्थापना.<ref>{{cite book |last=Knapp |first=Andrew |author2=Wright, Vincent |title=The Government and Politics of France |publisher=Routledge |year=2006 |page=35 |isbn=978-0415357326}}</ref> * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[ईस्टर्न एरलाइन्स फ्लाइट ३७५]] हे [[लॉकहीड एल. १८८]] प्रकारचे विमान [[बॉस्टन]]च्या [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून]] उडताच कोसळले. ६२ ठार, १० बचावले.<ref>{{cite web |url=https://www.asn.flightsafety.org/asndb/332789 |title=Aviation Safety Network Accident Description - Eastern Air Lines Flight 375 |publisher=Flight Safety Foundation |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[पोप पॉल सहावा]] अमेरिकेत पाउल ठेवणारा पहिला पोप ठरला.<ref>{{cite news |title=Pope Paul VI Visits United Nations and New York |newline=yes |newspaper=The New York Times |date=1965-10-05}}</ref> * [[इ.स. १९६६|१९६६]] - [[बासुटोलॅंड]]ला [[युनायटेड किंग्डम]]पासून स्वातंत्र्य. राष्ट्राचे नवीन नाव [[लेसोथो]].<ref>{{cite book |last=Rosenberg |first=Scott |author2=Weisfelder, Richard F. |title=Historical Dictionary of Lesotho |publisher=Scarecrow Press |year=2013 |page=19 |isbn=978-0810879829}}</ref> * [[इ.स. १९६७|१९६७]] - [[ब्रुनेइ]]च्या सुलतान [[ओमर अली सैफुद्दीन तिसरा, ब्रुनेइ|ओमर अली सैफुद्दीन तिसऱ्याने]] पदत्याग केला. त्याचा मुलगा [[हसनल बोल्कियाह]] सुलतानपदी.<ref>{{cite book |last=Saunders |first=Graham |title=A History of Brunei |publisher=Routledge |year=2002 |page=153 |isbn=978-0700716982}}</ref> * [[इ.स. १९८३|१९८३]] - [[रिचर्ड नोबल]]ने आपली थ्रस्ट २ ही कार [[नेव्हाडा]]तील [[ब्लॅक रॉक वाळवंट|ब्लॅक रॉक वाळवंटात]] ताशी १,०१९ किमी (६३३.४६८ मैल/तास) वेगाने चालवून उच्चांक प्रस्थापित केला.<ref>{{cite web |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/70741-land-speed-record-first-over-600-mph |title=First land speed record over 600 mph |publisher=Guinness World Records |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९९२|१९९२]] - [[मोझांबिक]]मधील गृहयुद्ध संपुष्टात आले.<ref>{{cite book |last=Armon |first=Jeremy |title=Learning from the Mozambique Peace Process |publisher=Conciliation Resources |year=1998 |page=12 |isbn=978-0953342105}}</ref> * १९९२ - [[एल ऍल]]चे [[बोईंग ७४७-२००एफ]] प्रकारचे विमान [[अ‍ॅम्स्टरडॅम|ऍम्स्टरडॅम]]मध्ये निवासी ईमारतीवर कोसळले जमिनीवरील ३८ सह ४३ ठार.<ref>{{cite web |url=https://www.asn.flightsafety.org/asndb/325247 |title=Aviation Safety Network Accident Description - El Al Flight 1862 |publisher=Flight Safety Foundation |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९९३|१९९३]] - [[मॉस्को]]मध्ये लश्कराने संसदेवर रणगाड्यांसह चाल केली.<ref>{{cite news |title=Tanks Shell Russian Parliament as Yeltsin Quells Uprising |newspaper=The Washington Post |date=1993-10-05}}</ref> * [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[शार्लट]], [[नॉर्थ कॅरोलिना]] या शहरात १,७३,००,००० [[अमेरिकन डॉलर]]चा दरोडा.<ref>{{cite news |title=FBI Arrests Suspects in $17 Million Loomis Fargo Heist |newspaper=The Charlotte Observer |date=1997-10-08}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[युक्रेन]]च्या सैन्याने सोडलेले [[एस-२००]] प्रकारचे क्षेपणास्त्र चुकून [[सिबिर एरलाइन्स]]च्या [[तुपोलेव तू-१५४]] प्रकारच्या विमानावर आदळले. विमान [[काळा समुद्र|काळ्या समुद्रात]] कोसळून ७८ ठार.<ref>{{cite web |url=https://www.asn.flightsafety.org/asndb/322301 |title=Aviation Safety Network Accident Description - Siberia Airlines Flight 1812 |publisher=Flight Safety Foundation |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. २००४|२००४]] - [[स्पेसशिपवन]] या अंतराळयानाने [[अन्सारी एक्स पारितोषिक]] मिळवले.<ref>{{cite web |url=https://www.xprize.org/prizes/ansari |title=Ansari XPRIZE Winner |publisher=XPRIZE Foundation |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १२८९|१२८९]] - [[लुई दहावा, फ्रांस|लुई दहावा]], [[फ्रांस|फ्रांसचा]] राजा.<ref>{{cite book |last=Earp |first=Lawrence |title=Guillaume de Machaut: A Guide to Research |publisher=Routledge |year=2013 |page=18 |isbn=978-0815304487}}</ref> * [[इ.स. १३७९|१३७९]] - [[हेन्री तिसरा, कॅस्टिल|हेन्री तिसरा]], [[कॅस्टिल]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Gerli |first=E. Michael |title=Medieval Iberia: An Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2003 |page=398 |isbn=978-0415939188}}</ref> * [[इ.स. १५५०|१५५०]] - [[चार्ल्स नववा, स्वीडन|चार्ल्स नववा]], [[स्वीडन]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Lockhart |first=Paul Douglas |title=Sweden in the Seventeenth Century |publisher=Palgrave Macmillan |year=2004 |page=32 |isbn=978-0333731567}}</ref> * [[इ.स. १६२६|१६२६]] - [[रिचर्ड क्रॉमवेल]], [[इंग्लंड]]चा शासक.<ref>{{cite book |last=Coward |first=Barry |title=The Cromwellian Protectorate |publisher=Manchester University Press |year=2002 |page=112 |isbn=978-0719043178}}</ref> * [[इ.स. १८२२|१८२२]] - [[रदरफोर्ड बी. हेस]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा एकोणिसावा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite web |url=https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/rutherford-b-hayes/ |title=Rutherford B. Hayes |publisher=The White House |access-date=2026-10-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212162941/https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/rutherford-b-hayes/ |archive-date=2022-02-12}}</ref> * [[इ.स. १८४१|१८४१]] - [[प्रुदेन्ते होजे दि मोरै बारोस]], [[:वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष|ब्राझिलचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Meade |first=Teresa A. |title=A History of Modern Brazil: 1808 to the Present |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=122 |isbn=978-1405178198}}</ref> * [[इ.स. १८७७|१८७७]] - [[रेझर स्मिथ]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|ईंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/razor-smith-20235 |title=Razor Smith Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९११|१९११]] - [[रेज पर्क्स]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|ईंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/reg-perks-18579 |title=Reg Perks Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[म. वा. धोंड]], मराठी समीक्षक.<ref>{{cite book |last=देशपांडे |first=अ. ना. |title=आधुनिक मराठी वाङ्मयाचा इतिहास |publisher=व्हीनस प्रकाशन |year=1982 |page=210}}</ref> * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - [[जॉर्ज ट्राइब]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/george-tribe-7967 |title=George Tribe Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[बेसिल डि'ऑलिव्हेरा]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|ईंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/basil-d-oliveira-11787 |title=Basil D'Oliveira Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९३६|१९३६]] - [[डेव्हिड पिथी]], [[:वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू|दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/david-pithey-46592 |title=David Pithey Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९३७|१९३७]] - [[जॅकी कॉलिन्स]], [[:वर्ग:इंग्लिश लेखक|इंग्लिश लेखिका]].<ref>{{cite news |title=Jackie Collins, Best-Selling Novelist of Hollywood Glamour, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=2015-09-19}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[डेव्हिड ब्रेन]], [[:वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू|झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/david-brain-55246 |title=David Brain Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[आमेर हनीफ]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/aamer-hanif-38988 |title=Aamer Hanif Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. १३०५|१३०५]] - [[गो-कामेयामा|कामेयामा]], [[:वर्ग:जपानी सम्राट|जपानी सम्राट]].<ref>{{cite book |last=Varley |first=H. Paul |title=Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns |publisher=Columbia University Press |year=1980 |page=232 |isbn=978-0231049405}}</ref> * [[इ.स. १५९७|१५९७]] - [[सार्सा डेंगेल, इथियोपिया|सार्सा डेंगेल]], [[:वर्ग:इथियोपियाचे सम्राट|इथियोपियाचा सम्राट]].<ref>{{cite book |last=Pankhurst |first=Richard |title=The Ethiopians: A History |publisher=Wiley-Blackwell |year=2001 |page=99 |isbn=978-0631224938}}</ref> * [[इ.स. १९०४|१९०४]] - [[कार्ल बायर|कार्ल बेयर]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रियन रसायनशास्त्रज्ञ|ऑस्ट्रियन रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite journal |last=Habashi |first=Fathi |title=Karl Josef Bayer (1847–1904): A Pioneer in Hydrometallurgy |journal=CIM Bulletin |volume=97 |issue=1082 |year=2004 |pages=61–64}}</ref> * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[केशवराव भोसले]], [[:वर्ग:मराठी गायक|मराठी गायक]].<ref>{{cite book |last=दांडेकर |first=गो. नी. |title=मराठी संगीत रंगभूमीचा इतिहास |publisher=सुविचार प्रकाशन मंडळ |year=1974 |page=112}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[मॅक्स प्लॅंक]], जर्मन [[:वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ|भौतिकशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1918/planck/biographical/ |title=Max Planck - Biographical |publisher=Nobel Prize Outreach AB |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८२|१९८२]] - [[सोपानदेव चौधरी]], [[:वर्ग:मराठी कवी|मराठी कवी]].<ref>{{cite book |last=कुलकर्णी |first=वा. ल. |title=मराठी कवी आणि काव्य |publisher=मौज प्रकाशन |year=1988 |page=145}}</ref> * [[इ.स. १९९३|१९९३]] - [[जॉन कावस]], भारतीय-[[:वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते|हिंदी चित्रपटअभिनेता]].<ref>{{cite book |last=Rajadhyaksha |first=Ashish |author2=Willemen, Paul |title=Encyclopaedia of Indian Cinema |publisher=British Film Institute |year=1999 |page=82 |isbn=978-0851706696}}</ref> * [[इ.स. २००२|२००२]] - [[भाई भगत]], भारतीय वृत्तपट निवेदक.<ref>{{cite news |title=Veteran Films Division commentator Bhai Bhagat passes away |newspaper=The Times of India |date=2002-10-05}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * स्वातंत्र्य दिन - [[लेसोथो]]. == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/4}} ---- [[ऑक्टोबर २]] - [[ऑक्टोबर ३]] - '''ऑक्टोबर ४''' - [[ऑक्टोबर ५]] - [[ऑक्टोबर ६]] - [[ऑक्टोबर महिना]] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} kdosbrvob3hjjwjl7tjwui4kdmi0rws 0 13188 2717620 2716600 2026-10-07T00:31:18Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717620 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|५|२७८|२७९}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५८२|१५८२]] - [[पोप ग्रेगोरी तेरावा|पोप ग्रेगोरी तेराव्याने]] [[ग्रेगरी दिनदर्शिका|ग्रेगोरीयन दिनदर्शिकेची]] अंमलबजावणी सुरू केली. या सुधारणेमुळे [[इटली]], [[पोलंड]], [[पोर्तुगाल]] व [[स्पेन]]मध्ये या वर्षी ५ ऑक्टोबर ते १४ ऑक्टोबर हे दिवस वगळण्यात आले; ४ ऑक्टोबरनंतर थेट १५ ऑक्टोबर हा दिवस आला.<ref>{{cite book |last=Coyne |first=G. V. |title=Gregorian Reform of the Calendar: Proceedings of the Vatican Conference to Commemorate its 400th Anniversary |publisher=Vatican Observatory |year=1983 |page=201}}</ref> === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७८९|१७८९]] - [[फ्रेंच राज्यक्रांती]] - अन्नधान्याच्या तुटवड्यामुळे पॅरिसमधील हजारो महिलांनी [[व्हर्सायचा महाल|व्हर्सायच्या महालावर]] धडक मोर्चा काढला.<ref>{{cite book |last=Garrioch |first=David |title=The Making of Revolutionary Paris |publisher=University of California Press |year=2002 |page=221 |isbn=978-0520243279}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८१३|१८१३]] - [[१८१२ चे युद्ध]] - [[टेम्सची लढाई|थम्सच्या लढाईत]] अमेरिकन सैन्याने ब्रिटिश आणि त्यांच्या सहकारी मूळच्या अमेरिकन सैन्याचा पराभव केला; [[शॉनी जमात|शॉनी टोळीचा]] प्रमुख [[तेकुमसे]] मारला गेला.<ref>{{cite book |last=Sugden |first=John |title=Tecumseh: A Life |publisher=Henry Holt and Co. |year=1998 |page=375 |isbn=978-0805061215}}</ref> * [[इ.स. १८६४|१८६४]] - [[कोलकाता|कोलकात्यावर]] आलेल्या भयानक चक्रावादळामुळे शहर जवळजवळ उद्ध्वस्त झाले आणि सुमारे ६०,००० नागरिक मृत्युमुखी पडले.<ref>{{cite book |last=Gastrell |first=J. E. |author2=Blanford, H. F. |title=Report on the Calcutta Cyclone of the 5th October 1864 |publisher=Government of Bengal |year=1866 |page=1–5}}</ref> * [[इ.स. १८७७|१८७७]] - [[नेझ पर्स युद्ध|नेझ पर्स युद्धाचा]] शेवट - [[चीफ जोसेफ (मूळ अमेरिकन सरदार)|चीफ जोसेफ]] यांनी अमेरिकन सैन्यासमोर आत्मसमर्पण केले.<ref>{{cite book |last=Hampton |first=Bruce |title=Children of Grace: The Nez Perce War of 1877 |publisher=University of Oklahoma Press |year=1994 |page=298 |isbn=978-0806126227}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९१०|१९१०]] - [[पोर्तुगाल]]मध्ये क्रांती होऊन ते प्रजासत्ताक झाले; राजेशाही संपुष्टात आली.<ref>{{cite book |last=Wheeler |first=Douglas L. |title=Republican Portugal: A Political History, 1910–1926 |publisher=University of Wisconsin Press |year=1998 |page=62 |isbn=978-0299074548}}</ref> * [[इ.स. १९१५|१९१५]] - [[पहिले महायुद्ध]] - मित्र राष्ट्रांचे सैन्य ग्रीसमधील [[सालोनिका]] येथे उतरले.<ref>{{cite book |last=Palmer |first=Alan |title=The Gardeners of Salonika |publisher=Faber & Faber |year=2009 |page=24 |isbn=978-0571253814}}</ref> * [[इ.स. १९४८|१९४८]] - [[तुर्कमेनिस्तान]]च्या [[अश्गाबाद]]मध्ये ९.० तीव्रतेचा विनाशकारी भूकंप झाला, ज्यामध्ये सुमारे १,००,००० लोकांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite journal |last=Rebez |first=A. |title=The 1948 Ashgabat earthquake |journal=Annals of Geophysics |volume=41 |issue=4 |year=1998 |pages=621–625}}</ref> * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[द बीटल्स]] या प्रसिद्ध संगीत समूहाचे पहिले व्यावसायिक गाणे 'लव्ह मी डू' युनायटेड किंगडममध्ये प्रदर्शित झाले.<ref>{{cite book |last=Lewisohn |first=Mark |title=The Complete Beatles Chronicle |publisher=Harmony Books |year=1992 |page=81 |isbn=978-0517581001}}</ref> * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[जेम्स बाँड]] मालिकेतील पहिला चित्रपट [[डॉ. नो]] प्रदर्शित झाला.<ref>{{cite book |last=Barnes |first=Alan |author2=Hearn, Marcus |title=Kiss Kiss Bang! Bang!: the Unofficial James Bond Film Companion |publisher=Battenberg Press |year=1997 |page=17 |isbn=978-0953192601}}</ref> * [[इ.स. १९७०|१९७०]] - [[पब्लिक ब्रॉडकास्टिंग सर्व्हिस]] (पीबीएस) या अमेरिकन सार्वजनिक दूरचित्रवाहिनीची स्थापना झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.org/about/about-pbs/history/ |title=PBS History |publisher=PBS |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[चिली]]मध्ये झालेल्या सार्वमत चाचणीत जनतेने हुकूमशहा [[ऑगुस्टो पिनोशे]] यांची राजवट फेटाळली.<ref>{{cite book |last=Constable |first=Pamela |author2=Valenzuela, Arturo |title=A Nation of Enemies: Chile Under Pinochet |publisher=W. W. Norton & Company |year=1993 |page=297 |isbn=978-0393309850}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[स्वित्झर्लंड]]मध्ये सॉलेरियस पंथाच्या ४८ सदस्यांनी सामूहिक आत्महत्या केली किंवा त्यांची हत्या करण्यात आली.<ref>{{cite news |title=Order of the Solar Temple: Cult members found dead in Switzerland |newspaper=The Independent |date=1994-10-06}}</ref> * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[लंडन]]च्या [[लॅडब्रोक ग्रोव्ह]] भागात दोन गाड्यांची टक्कर होऊन ३१ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |url=https://www.railwaysarchive.co.uk/eventsheet.php?eventID=143 |title=Ladbroke Grove Rail Inquiry Report |publisher=HMSO |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २०००|२०००]] - [[सर्बिया]]मध्ये झालेल्या जनआंदोलनामुळे हुकूमशहा स्लोबोदान मिलोशेविच यांना अध्यक्षपदाचा राजीनामा द्यावा लागला.<ref>{{cite news |title=Milosevic Defeated in Yugoslav Elections |newspaper=The Washington Post |date=2000-10-06}}</ref> * [[इ.स. २०१५|२०१५]] - १२ देशांनी 'ट्रांस-पॅसिफिक पार्टनरशिप' (टीपीपी) व्यापार करारावर स्वाक्षरी केली.<ref>{{cite news |title=Trans-Pacific Partnership Trade Deal Reached |newspaper=The Wall Street Journal |date=2015-10-05}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १८२९|१८२९]] - [[चेस्टर ए. आर्थर]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा २१वा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite web |url=https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/chester-a-arthur/ |title=Chester A. Arthur |publisher=The White House |access-date=2026-10-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816120231/https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/chester-a-arthur/ |archive-date=2022-08-16}}</ref> * [[इ.स. १८८२|१८८२]] - [[रॉबर्ट गॉडार्ड]], अमेरिकन रॉकेटतज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/goddard/dr-robert-h-goddard-american-rocketry-pioneer/ |title=Dr. Robert H. Goddard, American Rocketry Pioneer |publisher=NASA |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १८९०|१८९०]] - [[किशोरीलाल घनश्यामलाल मशरुवाला]], हिंदी पत्रकार, संपादक.<ref>{{cite book |last=Desai |first=Mahadev |title=Day-To-Day With Gandhi |publisher=Sarva Seva Sangh Prakashan |year=1968 |page=142}}</ref> * [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[माधव आपटे]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/madhav-apte-26240 |title=Madhav Apte Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९३४|१९३४]] - [[डेव्हिड आर. स्मिथ]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/david-smith-20227 |title=David Smith Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९३५|१९३५]] - [[जिमी बिंक्स]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/jimmy-binks-9076 |title=Jimmy Binks Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९३६|१९३६]] - [[वाक्लाव हावेल]], [[चेक प्रजासत्ताक]]चा नाटककार व [[:वर्ग:चेक प्रजासत्ताकचे राष्ट्राध्यक्ष|राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Zantovsky |first=Michael |title=Havel: A Life |publisher=Grove Press |year=2014 |page=15 |isbn=978-0802123152}}</ref> * [[इ.स. १९३८|१९३८]] - [[तेरेसा हाइन्झ केरी]], अमेरिकन उद्योगपती.<ref>{{cite news |title=Teresa Heinz Kerry Biography |newspaper=The New York Times |date=2004-07-26}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - [[बॉब काउपर]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/bob-cowper-4648 |title=Bob Cowper Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९४१|१९४१]] - [[एदुआर्दो दुहाल्दे]], [[:वर्ग:आर्जेन्टीनाचे राष्ट्राध्यक्ष|आर्जेन्टीनाचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Levitsky |first=Steven |title=Transforming Labor-Based Parties in Latin America |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |page=155 |isbn=978-0521016971}}</ref> * [[इ.स. १९६१|१९६१]] - [[डेरेक स्टर्लिंग]], [[:वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू|न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/derek-stirling-38419 |title=Derek Stirling Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९६३|१९६३]] - [[टोनी डोडेमेड]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/tony-dodemaide-4966 |title=Tony Dodemaide Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * १९६३ - [[ह्यु मॉरिस]], [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू|इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/huw-morris-17188 |title=Huw Morris Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[सरदिंदू मुखर्जी]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/saradindu-mukherjee-31326 |title=Saradindu Mukherjee Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७५|१९७५]] - [[केट विन्स्लेट]], अमेरिकन अभिनेत्री.<ref>{{cite web |url=https://www.biography.com/actors/kate-winslet |title=Kate Winslet Biography |publisher=Biography.com |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ५७८|५७८]] - [[जस्टीन दुसरा, बायझेन्टाईन सम्राट|जस्टीन दुसरा]], [[:वर्ग:बायझेन्टाईन सम्राट|बायझेन्टाईन सम्राट]].<ref>{{cite book |last=Evans |first=J. A. S. |title=The Age of Justinian: The Circumstances of Imperial Power |publisher=Routledge |year=2000 |page=264 |isbn=978-0415237260}}</ref> * [[इ.स. ८७७|८७७]] - [[टकल्या चार्ल्स]], [[फ्रान्स|फ्रांस]]चा राजा व [[पवित्र रोमन सम्राट]].<ref>{{cite book |last=Nelson |first=Janet L. |title=Charles the Bald |publisher=Routledge |year=1992 |page=252 |isbn=978-0582055858}}</ref> * [[इ.स. १०५६|१०५६]] - [[हेन्री तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट|हेन्री तिसरा]], [[पवित्र रोमन सम्राट]].<ref>{{cite book |last=Weinfurter |first=Stefan |title=The Salian Century: Main Trends in an Age of Transition |publisher=University of Pennsylvania Press |year=1999 |page=111 |isbn=978-0812235081}}</ref> * [[इ.स. १२१४|१२१४]] - [[आल्फोन्सो आठवा, कॅस्टिल|आल्फोन्सो आठवा]], [[कॅस्टिल]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Shadis |first=Miriam |title=Berenguela of Castile (1180–1246) and Political Women in the High Middle Ages |publisher=Palgrave Macmillan |year=2010 |page=88 |isbn=978-0230608283}}</ref> * [[इ.स. १२८५|१२८५]] - [[फिलिप तिसरा, फ्रांस|फिलिप तिसरा]], [[फ्रान्स|फ्रांस]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Hallam |first=Elizabeth M. |author2=Everard, Judith |title=Capetian France 987–1328 |publisher=Routledge |year=2001 |page=275 |isbn=978-0582404281}}</ref> * [[इ.स. १५६५|१५६५]] - [[लोडोव्हिको फेरारी]], इटालियन [[:वर्ग:गणितज्ञ|गणितज्ञ]].<ref>{{cite book |last=Gindikin |first=Semyon |title=Tales of Mathematicians and Physicists |publisher=Springer |year=2007 |page=21 |isbn=978-0387488110}}</ref> * [[इ.स. १९१८|१९१८]] - [[रोलॉॅं गॅरो]], फ्रेंच वैमानिक.<ref>{{cite web |url=https://www.aerosteles.net/stele-fr-saintdenis-garros |title=Roland Garros Pioneer Aviator |publisher=Aérostèles |access-date=2026-10-04 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[रामनाथ गोएंका]], भारतीय वृत्तपत्रसंचालक.<ref>{{cite news |title=Ramnath Goenka, Indian Newspaper Publisher, Dies at 87 |newspaper=The New York Times |date=1991-10-06}}</ref> * [[इ.स. १९९२|१९९२]] - [[परशुराम भवानराव पंत]], भारतीय राजनैतिक मुत्सद्दी.<ref>{{cite book |last=Pant |first=Apa |title=An Unfinished Journey |publisher=Rupa & Co. |year=1990 |page=215 |isbn=978-8171670307}}</ref> * [[इ.स. १९९६|१९९६]] - [[सेमूर क्रे]], अमेरिकन [[:वर्ग:संगणकशास्त्रज्ञ|संगणकशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite news |title=Seymour Cray, Supercomputer Pioneer, Dies at 71 |newspaper=The Washington Post |date=1996-10-06}}</ref> * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[थॉमस वॉटरफील्ड]], [[:वर्ग:इंग्लिश लेखक|ब्रिटिश-भारतीय साहित्यिक]].<ref>{{cite news |title=Obituary: Thomas Waterfield |newspaper=The Times |date=2001-10-12}}</ref> * [[इ.स. २००३|२००३]] - [[विल्सन जोन्स]], भारतीय बिलियर्ड्सपटू.<ref>{{cite news |title=Wilson Jones passes away |newspaper=The Hindu |date=2003-10-06}}</ref> * [[इ.स. २००४|२००४]] - [[रॉडनी डेंजरफील्ड]], अमेरिकन अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Rodney Dangerfield, Comedian Who 'Got No Respect,' Dies at 83 |newspaper=The New York Times |date=2004-10-06}}</ref> * [[इ.स. २०११|२०११]] - [[स्टीव्ह जॉब्स]], अमेरिकन उद्योगपती, [[ॲपल इन्कॉर्पोरेटेड|ॲपल कम्प्युटर्स]]चे सहसंस्थापक.<ref>{{cite news |title=Steve Jobs, Apple's Visionary Co-Founder, Dies at 56 |newspaper=The Wall Street Journal |date=2011-10-06}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * प्रजासत्ताक दिन - [[पोर्तुगाल]]. == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/5}} ---- [[ऑक्टोबर ३]] - [[ऑक्टोबर ४]] - '''ऑक्टोबर ५''' - [[ऑक्टोबर ६]] - [[ऑक्टोबर ७]] - [[ऑक्टोबर महिना]] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} o5bg5txsf8twmeghwql9gyf9iux3rcl 0 14091 2717468 2643510 2026-10-06T19:20:41Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2717468 wikitext text/x-wiki {{Stub-श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू}} '''जयवर्धने वेलथंथ्रिगे हेमंता देवाप्रिया बोटेजू''', जे सामान्यतः '''हेमंता बोटेजू''' म्हणून ओळखले जातात, (जन्म ३ नोव्हेंबर १९७७) हे श्रीलंकेचे माजी क्रिकेट खेळाडू आहेत, ज्यांनी १९९९ मध्ये दोन एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने खेळले. ते उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करत असे. ==पंच म्हणून कारकीर्द== तो सध्या पंच म्हणून काम करतो आणि जुलै २०१६ मध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या श्रीलंका दौऱ्यादरम्यान एका सराव सामन्यात त्याने पंच म्हणून काम केले होते. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू|बोटेजु, हेमंता]] [[वर्ग:रिकामी पाने]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म]] fr7qrxnkfhj10jdfipehv1c8jqa7x5v 14 15370 2717732 1625531 2026-10-07T05:57:22Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717732 wikitext text/x-wiki {{वर्गनाव}} {{कॉमन्स वर्ग|National parks of India|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:भारताचा भूगोल|राष्ट्रीय उद्याने]] [[वर्ग:उद्याने]] [[वर्ग:राष्ट्रीय उद्याने]] qw97bmm5ot2axe9lvh2zwdshw72un00 14 16343 2717735 1170756 2026-10-07T05:58:05Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717735 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:भारताचा भूगोल|धरणे]] [[वर्ग:देशानुसार धरणे]] cbxrx079gfjccu7i8zbr0y4gme3c3to 0 19445 2717784 2709755 2026-10-07T07:58:20Z QuillMaestro 161584 लेखाचा विस्तार; नवीन विभागांची भर 2717784 wikitext text/x-wiki [[चित्र:VenusClub,Khidderpore.JPG|thumb|right|[[कोलकाता]] येथील दुर्गापुजेचे एक दृश्य]] '''दुर्गा''' ही हिंदू धर्मातील प्रमुख देवींपैकी एक असून तिला शक्ती किंवा देवीच्या विविध रूपांपैकी एक मानले जाते. दुर्गेचे वर्णन विविध हिंदू धार्मिक ग्रंथांमध्ये आढळते. देवी माहात्म्य आणि [[भागवत पुराण|श्रीमद्देवी भागवत पुराण]] यांसारख्या ग्रंथांमध्ये तिच्या स्वरूपाचे आणि शक्तीचे विविध प्रकारे वर्णन केले आहे. दुर्गेशी संबंधित प्रमुख धार्मिक उत्सवांमध्ये [[नवरात्र]] आणि [[दुर्गा पूजा]] यांचा समावेश होतो. == स्वरूप आणि संकल्पना == === नाव व स्वरूप === दुर्गेला विविध परंपरांमध्ये ''देवी, शक्ती, भगवती, जगदंबा, भवानी, प्रकृती, महामाया'' आणि ''अष्टांगी'' अशा नावांनी संबोधले जाते. देवी भागवत पुराणात तिला ''जगदंबिका'', ''महाविद्या'', ''महामाया'', ''पूर्ण प्रकृती'', ''विश्वेश्वरी'', ''आदिमाया'', ''त्रिदेवजननी'' आणि ''प्रकृती देवी'' अशी संबोधने दिली आहेत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद्देवी भागवत पुराण|chapter=तृतीय स्कंध, अध्याय ४–५|pages=१०–१२, ११४–११५}}</ref> === दुर्गा आणि शक्तीची संकल्पना === [[शाक्त पंथ|शाक्त]] परंपरेत देवी किंवा शक्तीला विश्वातील सर्जनशील आणि कार्यकारी शक्ती म्हणून महत्त्वाचे स्थान आहे. देवीविषयक ग्रंथांमध्ये तिच्या विविध रूपांचे वर्णन आढळते. देवी भागवत पुराणातील संबंधित वर्णनात दुर्गेला प्रकृतीशी जोडले असून [[ब्रह्मा]], [[विष्णू]] आणि [[शिव]] यांच्या कार्यांशी तिच्या गुणांचा संबंध वर्णिला आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद्देवी भागवत पुराण|chapter=तृतीय स्कंध, अध्याय ४–५|pages=१०–१२}}</ref> == ग्रंथांमधील उल्लेख आणि कथानके == [[शाक्त | शाक्त संप्रदाय]] मुख्य देवता आहे ज्याची तुलना सर्वोच्च [[ब्राह्मण]] शी केली जाते. दुर्गाचे वर्णन मूळ शक्ती, प्रबळ स्वभाव, सद्गुण योगमय, बुद्धीची आई आणि विकारांपासून मुक्त असे केले आहे. ती अंधकार आणि अज्ञानाच्या राक्षसांपासून संरक्षक आणि उपकारकर्ता आहे. असे मानले जाते की ती शांती, समृद्धी आणेल आणि [[धर्म]] वर हल्ला करणाऱ्या आसुरी शक्तींचा नाश करेल. <ref> पॉल रीड-बोवेन 2012, पृ. 212-213. </ref> [[सिंह]] वर स्वार होऊन [[देवी]] म्हणून दुर्गेचे प्रतिनिधित्व केले जाते. दुर्गा देवीला आठ हात आहेत, त्या सर्वांमध्ये काहीना काही शस्त्र आहे. त्याने [[महिषासुर]] नावाच्या राक्षसाचा वध केला. महिषासुर (= महिषा + असुर = म्हैस सारखा असुर) करतो. हिंदू ग्रंथांमध्ये तिचे [[शिव]]ची पत्नी दुर्गा म्हणून वर्णन केले आहे. ज्या ज्योतिर्लिंगांमध्ये देवी दुर्गाची स्थापना केली जाते त्यांना सिद्धपीठ म्हणतात. तेथे केलेले सर्व ठराव पूर्ण झाले आहेत. दुर्गाम नावाच्या एका महान राक्षसाचा वध केल्यामुळे आईचे नाव दुर्गा देवी पडले. आईने शताक्षीचे रूप धारण केले आणि त्यानंतर शकंभारी देवी, ज्याला शाकंभरी देवी म्हणून ओळखले जाऊ लागले, त्यांनी दुर्गामासूरचा वध केला. ज्यामुळे ती संपूर्ण विश्वात दुर्गा देवीच्या नावाने प्रसिद्ध झाली. आईच्या देशात अनेक मंदिरे आहेत, कुठे महिषासुरमर्दिनी शक्तीपीठ तर कुठे कामाख्या देवी. ही देवी कोलकातामध्ये महाकाली म्हणून ओळखली जाते आणि सहारनपूरच्या प्राचीन शक्तीपीठात [[शाकंभरी]]च्या रूपात त्याची पूजा केली जाते. हिंदूंच्या शक्ती पंथात भगवती दुर्गा ही जगाची सर्वोच्च आणि सर्वोच्च देवता मानली जाते (शाक्त संप्रदाय [[ईश्वर]] यांना देवी मानतो). [[वेद | वेद]] दुर्गाचा विस्तृत उल्लेख आहे, परंतु [[उपनिषद]] "उमा हैमावती" (हिमालयची मुलगी उमा) यांचे वर्णन करते. [[पुराण]] दुर्गाला आदिशक्ती मानले जाते. दुर्गा हे प्रत्यक्षात [[शिव]]ची पत्नी [[आदिशक्ती]]चे रूप आहे, की शिवाच्या पराशक्तीचे वर्णन मूळ स्वभाव, सद्गुणी माया, बुद्धीची आणि विकारविरहित आई म्हणून केले गेले आहे. एकटे (केंद्रीत) झाल्यानंतरही, ती माया शक्ती योगायोगाने अनेक बनते. त्या आदिशक्ती देवीने सावित्री (ब्रह्माची पहिली पत्नी), लक्ष्मी आणि प्रामुख्याने पार्वती (सती) म्हणून जन्म घेतला आणि ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांच्याशी लग्न केले. तीन रूपे असूनही दुर्गा (आदिशक्ती) एक आहे. देवी दुर्गाची स्वतः अनेक रूपे आहेत (सावित्री, लक्ष्मी आणि पार्वती सोडून). तिचे मुख्य रूप "गौरी" आहे ज्याचा अर्थ शांत, सुंदर आणि गोरा आहे. त्याचे सर्वात भयानक रूप "" काली "" आहे, म्हणजे काळे रूप. [[भारत]] आणि [[नेपाळ]]च्या अनेक मंदिरांमध्ये आणि मंदिरांमध्ये दुर्गाची विविध स्वरूपात पूजा केली जाते. देवी दुर्गा सिंहावर स्वार आहे. मार्कंडेय पुराणात, ब्रह्देवने मानवजातीचे रक्षण करण्यासाठी मनुष्य, देवी कवच ​​आणि देवी सूक्त यांचे एक परम रहस्य, सर्वात उपयुक्त आणि कल्याण वर्णन केले आहे आणि असे म्हणले आहे की जो व्यक्ती हे उपाय करेल, तो या जगात सुख उपभोगेल. शेवटचा काळ. बैकुंठाला जाईल. ब्रह्देव म्हणाले की जो व्यक्ती दुर्गा सप्तशतीचे पठण करेल त्याला आनंद मिळेल. भागवत पुराणानुसार, आई जगदंबाने सर्वोत्तम पुरुषांचे रक्षण करण्यासाठी अवतार घेतला आहे. तर श्रीमद देवी भागवत यांच्या मते, वेद आणि पुराणांचे रक्षण करण्यासाठी आणि दुष्टांचा नाश करण्यासाठी आई जगदंबाने अवतार घेतला आहे. त्याचप्रमाणे, igग्वेदानुसार, आई दुर्गा ही आदिम शक्ती आहे, तिच्याकडून संपूर्ण जग चालवले जाते आणि तिच्याशिवाय दुसरा अविनाशी नाही. ==हे सुद्धा पहा== * [[नवदुर्गा]] * [[दुर्गापूजा]] * [[हुदुर दुर्गा]] {{हिंदू देवता आणि ग्रंथ}} [[वर्ग:हिंदू दैवते]] 2oqi5oxr3gwj7qwy2cups95t2sonosg 2717799 2717784 2026-10-07T08:19:36Z QuillMaestro 161584 लेखाचा विस्तार; नवीन विभागांची भर 2717799 wikitext text/x-wiki [[चित्र:VenusClub,Khidderpore.JPG|thumb|right|[[कोलकाता]] येथील दुर्गापुजेचे एक दृश्य]] '''दुर्गा''' ही हिंदू धर्मातील प्रमुख देवींपैकी एक असून तिला शक्ती किंवा देवीच्या विविध रूपांपैकी एक मानले जाते. दुर्गेचे वर्णन विविध हिंदू धार्मिक ग्रंथांमध्ये आढळते. देवी माहात्म्य आणि [[भागवत पुराण|श्रीमद्देवी भागवत पुराण]] यांसारख्या ग्रंथांमध्ये तिच्या स्वरूपाचे आणि शक्तीचे विविध प्रकारे वर्णन केले आहे. दुर्गेशी संबंधित प्रमुख धार्मिक उत्सवांमध्ये [[नवरात्र]] आणि [[दुर्गा पूजा]] यांचा समावेश होतो. == स्वरूप आणि संकल्पना == === नाव व स्वरूप === दुर्गेला विविध परंपरांमध्ये ''देवी, शक्ती, भगवती, जगदंबा, भवानी, प्रकृती, महामाया'' आणि ''अष्टांगी'' अशा नावांनी संबोधले जाते. देवी भागवत पुराणात तिला ''जगदंबिका'', ''महाविद्या'', ''महामाया'', ''पूर्ण प्रकृती'', ''विश्वेश्वरी'', ''आदिमाया'', ''त्रिदेवजननी'' आणि ''प्रकृती देवी'' अशी संबोधने दिली आहेत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद्देवी भागवत पुराण|chapter=तृतीय स्कंध, अध्याय ४–५|pages=१०–१२, ११४–११५}}</ref> === दुर्गा आणि शक्तीची संकल्पना === [[शाक्त पंथ|शाक्त]] परंपरेत देवी किंवा शक्तीला विश्वातील सर्जनशील आणि कार्यकारी शक्ती म्हणून महत्त्वाचे स्थान आहे. देवीविषयक ग्रंथांमध्ये तिच्या विविध रूपांचे वर्णन आढळते. देवी भागवत पुराणातील संबंधित वर्णनात दुर्गेला प्रकृतीशी जोडले असून [[ब्रह्मा]], [[विष्णू]] आणि [[शिव]] यांच्या कार्यांशी तिच्या गुणांचा संबंध वर्णिला आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद्देवी भागवत पुराण|chapter=तृतीय स्कंध, अध्याय ४–५|pages=१०–१२}}</ref> == ग्रंथांमधील उल्लेख आणि कथानके == === त्रिदेवांची माता === देवी भागवत पुराणात दुर्गेला (जगदंबिका, पूर्ण प्रकृती, विश्वेश्वरी) ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव यांची माता म्हणून वर्णन केले आहे. या वर्णनात विष्णू देवीला आपली माता संबोधतो आणि ब्रह्मा, विष्णू व शंकर हे तिच्या कृपेने अस्तित्वात असल्याचे सांगतो. शिवही विष्णू आणि ब्रह्मा हे देवीपासून उत्पन्न झाले असल्याचे तसेच स्वतःही तिचे अपत्य असल्याचे नमूद करतो. याच वर्णनात ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव हे प्रकृतीच्या तीन गुणांशी संबंधित असून अनुक्रमे सृष्टीची निर्मिती, पालन आणि संहार ही कार्ये करतात, असे सांगितले आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद् देवी भागवत पुराण|chapter=तृतीय स्कंध, अध्याय ४–५|pages=१०–१२}}</ref> संत कबीरांच्या वाणीतही दुर्गेला ''अष्टांगी'' म्हणून ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव यांची माता म्हणून वर्णन केले आहे: ''तीन पुत्र अष्टंगी जाये। ब्रह्मा विष्णु शिव नाम धराये।'' यानुसार अष्टांगीपासून तीन पुत्र उत्पन्न झाले असून त्यांना ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव अशी नावे देण्यात आली. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कबीर सागर|chapter=ज्ञान बोध}}</ref> === पतीविषयी विविध मते === देवी दुर्गेच्या प्रतिमा आणि मूर्तींमध्ये त्यांना अनेकदा कुंकू किंवा सिंदूर धारण केलेल्या सुवासिनीच्या स्वरूपात दर्शवले जाते. हिंदू परंपरेत सिंदूर हे विवाहित स्त्रीच्या वैवाहिक स्थितीचे प्रतीक मानले जाते. काही धार्मिक व्याख्यांनुसार, दुर्गेचे पती ''ब्रह्म'' किंवा ''काळ'' असल्याचे प्रतिपादन केले जाते. या मतानुसार ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव हे दुर्गा व काळ यांचे पुत्र मानले जातात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद् देवी भागवत पुराण|chapter=तृतीय स्कंध, अध्याय ५|pages=११४–११५}}</ref> [[श्रीमद्भगवद्गीता|श्रीमद्भगवद्गीतेच्या]] चौदाव्या अध्यायातील तिसऱ्या ते पाचव्या श्लोकांमध्ये प्रकृती आणि पुरुष यांच्या संबंधाचे वर्णन केले आहे. या संकल्पनांचा काही धार्मिक विवेचनांमध्ये दुर्गा आणि काळ यांच्या संबंधाच्या संदर्भात अर्थ लावला जातो. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद्भगवद्गीता|chapter=अध्याय १४, श्लोक ३–५}}</ref> == रूप आणि प्रतिमाशास्त्र == दुर्गेचे प्रचलित चित्रण अनेक हात असलेल्या देवीच्या रूपात केले जाते. तिच्या हातांमध्ये विविध आयुधे असतात आणि ती सिंह किंवा वाघावर आरूढ असल्याचे चित्रण आढळते. या रूपातून तिचे योद्धा देवीचे स्वरूप अधोरेखित होते. दुर्गेच्या प्रतिमेशी महिषासुरवधाची कथा विशेषतः जोडली जाते. दुर्गेने महिषासुराचा वध केला, म्हणून तिला ''महिषासुरमर्दिनी'' असेही संबोधले जाते. या कथेला दुर्गापूजा आणि नवरात्राच्या धार्मिक परंपरांशी जोडले जाते. == उपासना आणि उत्सव == === दुर्गापूजा === दुर्गापूजा हा देवी दुर्गेच्या उपासनेशी संबंधित प्रमुख हिंदू धार्मिक उत्सव आहे. हा उत्सव विशेषतः पश्चिम बंगालमध्ये मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जातो; तसेच भारतातील इतर भागांत आणि बंगाली प्रवासी समुदायांमध्येही त्याचे आयोजन केले जाते. उत्सवामध्ये दुर्गेच्या प्रतिमांची निर्मिती व प्रतिष्ठापना, सजवलेले मंडप, पूजा आणि विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचा समावेश होतो. दहाव्या दिवशी प्रतिमांचे विसर्जन केले जाते. दुर्गापूजेचा संबंध महिषासुरावर दुर्गेने मिळवलेल्या विजयाच्या आख्यायिकेशी जोडला जातो. कोलकात्यातील दुर्गापूजेला धार्मिकतेसोबतच कला आणि सार्वजनिक-सांस्कृतिक सहभागाचे महत्त्व प्राप्त झाले आहे. २०२१ मध्ये ‘दुर्गा पूजा इन कोलकाता’चा मानवतेच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाच्या प्रतिनिधी यादीत [[युनेस्को]]ने समावेश केला.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ich.unesco.org/en/RL/durga-puja-in-kolkata-00703|title=Durga Puja in Kolkata|website=Unesco|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/festivals-and-events/durga-puja|title=Durga Puja: An incomparable celebration of devotion and art|website=Incredible India|language=en|access-date=2026-10-07}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.britannica.com/topic/Durga-Puja|title=Durga Puja {{!}} Festival, Mythology, Story, Traditions, & Facts {{!}} Britannica|date=2026-09-26|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2026-10-07}}</ref> === नवरात्र === नवरात्र हा देवी दुर्गा आणि तिच्या विविध रूपांच्या उपासनेशी संबंधित हिंदू धार्मिक उत्सव आहे. ‘नवरात्र’ या नावाचा अर्थ नऊ रात्री असा आहे. या कालावधीत देवीच्या नऊ रूपांची, नवदुर्गांची, पूजा केली जाते. ही रूपे पुढीलप्रमाणे दिली जातात: # शैलपुत्री # ब्रह्मचारिणी # चंद्रघंटा # कूष्मांडा # स्कंदमाता # कात्यायनी # कालरात्री # महागौरी # सिद्धिदात्री भारताच्या विविध भागांत नवरात्र वेगवेगळ्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक पद्धतींनी साजरे केले जाते. गुजरातमध्ये [[गरबा]] आणि [[दांडिया रास|दांडिया]] यांसारख्या नृत्यपरंपरा, पश्चिम बंगालमध्ये दुर्गापूजा आणि दक्षिण भारतात गोलूसारख्या परंपरा आढळतात. नवरात्राचा संबंध दुर्गा आणि महिषासुर यांच्यातील युद्धाच्या आख्यायिकेशी तसेच चांगल्याच्या वाईटावर झालेल्या विजयाशी जोडला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/festivals-and-events/navratri|title=Navratri: Nine nights of divine celebration|website=Incredible India|language=en|access-date=2026-10-07}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.britannica.com/topic/Navratri|title=Navratri {{!}} Description, Importance, Goddess, & Facts {{!}} Britannica|date=2026-09-13|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2026-10-07}}</ref> नवरात्रादरम्यान उपवास, पूजा, प्रार्थना, धार्मिक विधी, संगीत, नृत्य आणि इतर सांस्कृतिक कार्यक्रम यांसारख्या विविध प्रथा आढळतात. या प्रथांचे स्वरूप प्रदेश आणि स्थानिक परंपरेनुसार बदलते.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/festivals-and-events/navratri|title=Navratri: Nine nights of divine celebration|website=Incredible India|language=en|access-date=2026-10-07}}</ref> === दुर्गा अष्टमी === दुर्गा अष्टमी ही नवरात्रातील आठव्या दिवशी साजरी केली जाणारी तिथी आहे. दिलेल्या स्रोतांमध्ये या दिवशी दुर्गेच्या आठव्या रूपाची, महागौरीची, पूजा केली जाते असे नमूद केले आहे. दुर्गा अष्टमीचा संबंध दुर्गेच्या महिषासुरावरील विजयाशीही जोडला जातो. == सांस्कृतिक महत्त्व == दुर्गेची उपासना भारतीय धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेत विविध स्वरूपांत आढळते. नवरात्र आणि दुर्गापूजा या उत्सवांमधून तिच्या उपासनेला धार्मिकतेसोबतच सार्वजनिक आणि सांस्कृतिक स्वरूप प्राप्त झाले आहे. विविध प्रदेशांमध्ये पूजा, संगीत, नृत्य, प्रतिमाकला, सजावट आणि सामुदायिक कार्यक्रम यांच्या माध्यमातून या परंपरांचे आयोजन केले जाते. विशेषतः कोलकात्यातील दुर्गापूजा ही धार्मिक उत्सवासोबतच कला, सार्वजनिक सहभाग आणि सांस्कृतिक अभिव्यक्तीचे महत्त्वाचे माध्यम मानली जाते. या परंपरेला २०२१ मध्ये युनेस्कोच्या मानवतेच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाच्या प्रतिनिधी यादीत स्थान मिळाले.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> ==हे सुद्धा पहा== * [[भागवत पुराण]] * [[नवदुर्गा]] * [[दुर्गापूजा]] * [[हुदुर दुर्गा]] {{हिंदू देवता आणि ग्रंथ}} [[वर्ग:हिंदू दैवते]] as2kgyxgqd5gejkngkffmc349onmst3 2717800 2717799 2026-10-07T08:19:37Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गट २|अधिक माहिती]]) 2717800 wikitext text/x-wiki [[चित्र:VenusClub,Khidderpore.JPG|thumb|right|[[कोलकाता]] येथील दुर्गापुजेचे एक दृश्य]] '''दुर्गा''' ही हिंदू धर्मातील प्रमुख देवींपैकी एक असून तिला शक्ती किंवा देवीच्या विविध रूपांपैकी एक मानले जाते. दुर्गेचे वर्णन विविध हिंदू धार्मिक ग्रंथांमध्ये आढळते. देवी माहात्म्य आणि [[भागवत पुराण|श्रीमद्देवी भागवत पुराण]] यांसारख्या ग्रंथांमध्ये तिच्या स्वरूपाचे आणि शक्तीचे विविध प्रकारे वर्णन केले आहे. दुर्गेशी संबंधित प्रमुख धार्मिक उत्सवांमध्ये [[नवरात्र]] आणि [[दुर्गा पूजा]] यांचा समावेश होतो. == स्वरूप आणि संकल्पना == === नाव व स्वरूप === दुर्गेला विविध परंपरांमध्ये ''देवी, शक्ती, भगवती, जगदंबा, भवानी, प्रकृती, महामाया'' आणि ''अष्टांगी'' अशा नावांनी संबोधले जाते. देवी भागवत पुराणात तिला ''जगदंबिका'', ''महाविद्या'', ''महामाया'', ''पूर्ण प्रकृती'', ''विश्वेश्वरी'', ''आदिमाया'', ''त्रिदेवजननी'' आणि ''प्रकृती देवी'' अशी संबोधने दिली आहेत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद्देवी भागवत पुराण|chapter=तृतीय स्कंध, अध्याय ४–५|pages=१०–१२, ११४–११५}}</ref> === दुर्गा आणि शक्तीची संकल्पना === [[शाक्त पंथ|शाक्त]] परंपरेत देवी किंवा शक्तीला विश्वातील सर्जनशील आणि कार्यकारी शक्ती म्हणून महत्त्वाचे स्थान आहे. देवीविषयक ग्रंथांमध्ये तिच्या विविध रूपांचे वर्णन आढळते. देवी भागवत पुराणातील संबंधित वर्णनात दुर्गेला प्रकृतीशी जोडले असून [[ब्रह्मा]], [[विष्णू]] आणि [[शिव]] यांच्या कार्यांशी तिच्या गुणांचा संबंध वर्णिला आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद्देवी भागवत पुराण|chapter=तृतीय स्कंध, अध्याय ४–५|pages=१०–१२}}</ref> == ग्रंथांमधील उल्लेख आणि कथानके == === त्रिदेवांची माता === देवी भागवत पुराणात दुर्गेला (जगदंबिका, पूर्ण प्रकृती, विश्वेश्वरी) ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव यांची माता म्हणून वर्णन केले आहे. या वर्णनात विष्णू देवीला आपली माता संबोधतो आणि ब्रह्मा, विष्णू व शंकर हे तिच्या कृपेने अस्तित्वात असल्याचे सांगतो. शिवही विष्णू आणि ब्रह्मा हे देवीपासून उत्पन्न झाले असल्याचे तसेच स्वतःही तिचे अपत्य असल्याचे नमूद करतो. याच वर्णनात ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव हे प्रकृतीच्या तीन गुणांशी संबंधित असून अनुक्रमे सृष्टीची निर्मिती, पालन आणि संहार ही कार्ये करतात, असे सांगितले आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद् देवी भागवत पुराण|chapter=तृतीय स्कंध, अध्याय ४–५|pages=१०–१२}}</ref> संत कबीरांच्या वाणीतही दुर्गेला ''अष्टांगी'' म्हणून ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव यांची माता म्हणून वर्णन केले आहे: ''तीन पुत्र अष्टंगी जाये। ब्रह्मा विष्णू शिव नाम धराये।'' यानुसार अष्टांगीपासून तीन पुत्र उत्पन्न झाले असून त्यांना ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव अशी नावे देण्यात आली. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कबीर सागर|chapter=ज्ञान बोध}}</ref> === पतीविषयी विविध मते === देवी दुर्गेच्या प्रतिमा आणि मूर्तींमध्ये त्यांना अनेकदा कुंकू किंवा सिंदूर धारण केलेल्या सुवासिनीच्या स्वरूपात दर्शवले जाते. हिंदू परंपरेत सिंदूर हे विवाहित स्त्रीच्या वैवाहिक स्थितीचे प्रतीक मानले जाते. काही धार्मिक व्याख्यांनुसार, दुर्गेचे पती ''ब्रह्म'' किंवा ''काळ'' असल्याचे प्रतिपादन केले जाते. या मतानुसार ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव हे दुर्गा व काळ यांचे पुत्र मानले जातात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद् देवी भागवत पुराण|chapter=तृतीय स्कंध, अध्याय ५|pages=११४–११५}}</ref> [[श्रीमद्भगवद्गीता|श्रीमद्भगवद्गीतेच्या]] चौदाव्या अध्यायातील तिसऱ्या ते पाचव्या श्लोकांमध्ये प्रकृती आणि पुरुष यांच्या संबंधाचे वर्णन केले आहे. या संकल्पनांचा काही धार्मिक विवेचनांमध्ये दुर्गा आणि काळ यांच्या संबंधाच्या संदर्भात अर्थ लावला जातो. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमद्भगवद्गीता|chapter=अध्याय १४, श्लोक ३–५}}</ref> == रूप आणि प्रतिमाशास्त्र == दुर्गेचे प्रचलित चित्रण अनेक हात असलेल्या देवीच्या रूपात केले जाते. तिच्या हातांमध्ये विविध आयुधे असतात आणि ती सिंह किंवा वाघावर आरूढ असल्याचे चित्रण आढळते. या रूपातून तिचे योद्धा देवीचे स्वरूप अधोरेखित होते. दुर्गेच्या प्रतिमेशी महिषासुरवधाची कथा विशेषतः जोडली जाते. दुर्गेने महिषासुराचा वध केला, म्हणून तिला ''महिषासुरमर्दिनी'' असेही संबोधले जाते. या कथेला दुर्गापूजा आणि नवरात्राच्या धार्मिक परंपरांशी जोडले जाते. == उपासना आणि उत्सव == === दुर्गापूजा === दुर्गापूजा हा देवी दुर्गेच्या उपासनेशी संबंधित प्रमुख हिंदू धार्मिक उत्सव आहे. हा उत्सव विशेषतः पश्चिम बंगालमध्ये मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जातो; तसेच भारतातील इतर भागांत आणि बंगाली प्रवासी समुदायांमध्येही त्याचे आयोजन केले जाते. उत्सवामध्ये दुर्गेच्या प्रतिमांची निर्मिती व प्रतिष्ठापना, सजवलेले मंडप, पूजा आणि विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचा समावेश होतो. दहाव्या दिवशी प्रतिमांचे विसर्जन केले जाते. दुर्गापूजेचा संबंध महिषासुरावर दुर्गेने मिळवलेल्या विजयाच्या आख्यायिकेशी जोडला जातो. कोलकात्यातील दुर्गापूजेला धार्मिकतेसोबतच कला आणि सार्वजनिक-सांस्कृतिक सहभागाचे महत्त्व प्राप्त झाले आहे. २०२१ मध्ये ‘दुर्गा पूजा इन कोलकाता’चा मानवतेच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाच्या प्रतिनिधी यादीत [[युनेस्को]]ने समावेश केला.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ich.unesco.org/en/RL/durga-puja-in-kolkata-00703|title=Durga Puja in Kolkata|website=Unesco|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/festivals-and-events/durga-puja|title=Durga Puja: An incomparable celebration of devotion and art|website=Incredible India|language=en|access-date=2026-10-07}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.britannica.com/topic/Durga-Puja|title=Durga Puja {{!}} Festival, Mythology, Story, Traditions, & Facts {{!}} Britannica|date=2026-09-26|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2026-10-07}}</ref> === नवरात्र === नवरात्र हा देवी दुर्गा आणि तिच्या विविध रूपांच्या उपासनेशी संबंधित हिंदू धार्मिक उत्सव आहे. ‘नवरात्र’ या नावाचा अर्थ नऊ रात्री असा आहे. या कालावधीत देवीच्या नऊ रूपांची, नवदुर्गांची, पूजा केली जाते. ही रूपे पुढीलप्रमाणे दिली जातात: # शैलपुत्री # ब्रह्मचारिणी # चंद्रघंटा # कूष्मांडा # स्कंदमाता # कात्यायनी # कालरात्री # महागौरी # सिद्धिदात्री भारताच्या विविध भागांत नवरात्र वेगवेगळ्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक पद्धतींनी साजरे केले जाते. गुजरातमध्ये [[गरबा]] आणि [[दांडिया रास|दांडिया]] यांसारख्या नृत्यपरंपरा, पश्चिम बंगालमध्ये दुर्गापूजा आणि दक्षिण भारतात गोलूसारख्या परंपरा आढळतात. नवरात्राचा संबंध दुर्गा आणि महिषासुर यांच्यातील युद्धाच्या आख्यायिकेशी तसेच चांगल्याच्या वाईटावर झालेल्या विजयाशी जोडला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/festivals-and-events/navratri|title=Navratri: Nine nights of divine celebration|website=Incredible India|language=en|access-date=2026-10-07}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.britannica.com/topic/Navratri|title=Navratri {{!}} Description, Importance, Goddess, & Facts {{!}} Britannica|date=2026-09-13|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2026-10-07}}</ref> नवरात्रादरम्यान उपवास, पूजा, प्रार्थना, धार्मिक विधी, संगीत, नृत्य आणि इतर सांस्कृतिक कार्यक्रम यांसारख्या विविध प्रथा आढळतात. या प्रथांचे स्वरूप प्रदेश आणि स्थानिक परंपरेनुसार बदलते.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/festivals-and-events/navratri|title=Navratri: Nine nights of divine celebration|website=Incredible India|language=en|access-date=2026-10-07}}</ref> === दुर्गा अष्टमी === दुर्गा अष्टमी ही नवरात्रातील आठव्या दिवशी साजरी केली जाणारी तिथी आहे. दिलेल्या स्रोतांमध्ये या दिवशी दुर्गेच्या आठव्या रूपाची, महागौरीची, पूजा केली जाते असे नमूद केले आहे. दुर्गा अष्टमीचा संबंध दुर्गेच्या महिषासुरावरील विजयाशीही जोडला जातो. == सांस्कृतिक महत्त्व == दुर्गेची उपासना भारतीय धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेत विविध स्वरूपांत आढळते. नवरात्र आणि दुर्गापूजा या उत्सवांमधून तिच्या उपासनेला धार्मिकतेसोबतच सार्वजनिक आणि सांस्कृतिक स्वरूप प्राप्त झाले आहे. विविध प्रदेशांमध्ये पूजा, संगीत, नृत्य, प्रतिमाकला, सजावट आणि सामुदायिक कार्यक्रम यांच्या माध्यमातून या परंपरांचे आयोजन केले जाते. विशेषतः कोलकात्यातील दुर्गापूजा ही धार्मिक उत्सवासोबतच कला, सार्वजनिक सहभाग आणि सांस्कृतिक अभिव्यक्तीचे महत्त्वाचे माध्यम मानली जाते. या परंपरेला २०२१ मध्ये युनेस्कोच्या मानवतेच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाच्या प्रतिनिधी यादीत स्थान मिळाले.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> ==हे सुद्धा पहा== * [[भागवत पुराण]] * [[नवदुर्गा]] * [[दुर्गापूजा]] * [[हुदुर दुर्गा]] {{हिंदू देवता आणि ग्रंथ}} [[वर्ग:हिंदू दैवते]] hbvz9t37h0y021em9hplrhc36pquott 14 22041 2717737 1401603 2026-10-07T05:59:06Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717737 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:भारताचा भूगोल|अभयारण्ये]] [[वर्ग:पर्यावरण]] ey6tfyxm0tm7lfi2xf0x3g26u8odk2n 0 22512 2717768 2526779 2026-10-07T07:20:59Z अभय नातू 206 /* जन्म */ 2717768 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|७|२८०|२८१}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === इ.स.पू. अडतिसावे शतक === * [[इ.स.पू. ३७६१|३७६१]] - [[हिब्रू दिनदर्शिका|हिब्रू दिनदर्शिकेनुसार]] जगाचा पहिला दिवस. === अठरावे शतक === === एकोणिसावे शतक === === विसावे शतक === === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[सप्टेंबर ११]]च्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[अफगाणिस्तान]]वर हल्ला केला. * [[इ.स. २००३|२००३]] - विशेष निवडणुकांद्वारे [[कॅलिफोर्निया]]तील जनतेने राज्यपाल [[ग्रे डेव्हिस]]ची हकालपट्टी केली व [[आर्नोल्ड श्वार्झनेगर]]ला राज्यपालपदी नेमले. * [[इ.स. २००४|२००४]] - [[कंबोडिया]]च्या राजा [[नोरोदोम सिहानूक]]ने राज्यत्याग केला. * २०२३ - हमासने इस्रायलवर केलेल्या हल्ल्यात १२०० इस्रायली नागरिक आणि सैनिकांची हत्या आणि २५० पेक्षा जास्त लोकांना ओलीस ठेवले. == जन्म == * [[इ.स. १४७१|१४७१]] - [[फ्रेडरिक पहिला, डेन्मार्क|फ्रेडरिक पहिला]], [[डेन्मार्क]] आणि [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Greve |first=Tim |title=Kings of Denmark |publisher=Munksgaard |year=1970 |page=45}}</ref> * [[इ.स. १५७३|१५७३]] - [[विल्यम लॉड]], कँटरबरीचे आर्चबिशप.<ref>{{cite book |last=Carlton |first=Charles |title=Archbishop Laud |publisher=Routledge |year=1987 |page=12 |isbn=978-0710204639}}</ref> * [[इ.स. १७४१|१७४१]] - [[चार्ल्स तेरावा, स्वीडन|चार्ल्स तेरावा]], [[स्वीडन]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Bain |first=R. Nisbet |title=Scandinavia: A Political History of Denmark, Norway and Sweden |publisher=Cambridge University Press |year=1905 |page=342}}</ref> * [[इ.स. १८४४|१८४४]] - [[विजयनगरमचे आनंद गपती राजू]], [[विजयनगरम संस्थाण|विजयनगरमचे]] राजे व समाजसुधारक.<ref>{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=Indian Personages |publisher=Highland & Co. |year=1915 |page=88}}</ref> * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[नील्स बोर]], [[:वर्ग:डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ|डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ]] व [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता.<ref>{{cite news |title=Niels Bohr, Pioneer Quantum Physicist, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=1962-11-19}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[हेन्री ए. वॉलेस]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Culver |first=John C. |author2=Hyde, John |title=American Dreamer: A Life of Henry A. Wallace |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |page=18 |isbn=978-0393046458}}</ref> * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[हाइनरिश हिमलर]], नाझी अधिकारी.<ref>{{cite book |last=Longerich |first=Peter |title=Heinrich Himmler: A Life |publisher=Oxford University Press |year=2012 |page=22 |isbn=978-0199592326}}</ref> * [[इ.स. १९०७|१९०७]] - [[प्रागजी डोसा]], [[:वर्ग:गुजराती नाटककार|गुजराती नाटककार]] व लेखक.<ref>{{cite book |last=Datta |first=Amaresh |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=Sahitya Akademi |year=1988 |page=1102 |isbn=978-8126011940}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[फर्नान्डो बेलाउंदे टेरी]], [[:वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष|पेरूचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Fernando Belaúnde Terry, 89, Former President of Peru, Dies |newspaper=The New York Times |date=2002-06-05}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[बेगम अख्तर]], भारतीय गझल आणि शास्त्रीय गायिका.<ref>{{cite news |title=Begum Akhtar: The Queen of Ghazal |newspaper=The Hindu |date=2014-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[डेस्मंड टुटु]], [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] बिशप व नोबेल शांतता पुरस्कार विजेता.<ref>{{cite news |title=Archbishop Desmond Tutu, Giant in Fight Against Apartheid, Dies at 90 |newspaper=The Washington Post |date=2021-12-26}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[हॅरोल्ड क्रोटो]], नोबेल पारितोषिक विजेता [[:वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ|इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite news |title=Sir Harold Kroto, Nobel-Winning Chemist Who Helped Discover Carbon Cages, Dies at 76 |newspaper=The New York Times |date=2016-05-04}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[जीन-ल्यूक देहाने]], बेल्जियमचे पंतप्रधान.<ref>{{cite news |title=Jean-Luc Dehaene, Belgian Prime Minister Who Led Country Into Euro, Dies at 73 |newspaper=The Guardian |date=2014-05-15}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[अल्बर्ट कॉलिन्स]], अमेरिकन [[:वर्ग:अमेरिकन गायक|ब्लूझ गायक]] व वादक.<ref>{{cite news |title=Albert Collins, 61, Guitarist and Singer |newspaper=The New York Times |date=1993-11-25}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[व्लादिमिर पुतिन]], [[:वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष|रशियाचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Philip |title=Putin |publisher=Henry Holt and Co. |year=2022 |page=29 |isbn=978-1250119513}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[ग्रॅहाम यॅलप]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/graham-yallop-8288 |title=Graham Yallop Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[झहीर खान]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zaheer-khan-30102 |title=Zaheer Khan Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[सलमान बट्ट]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/salman-butt-42629 |title=Salman Butt Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[डीयेगो कोस्टा]], स्पॅनिश फुटबॉल खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/10493/Diego-Costa/overview |title=Diego Costa Profile |publisher=Premier League |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ३३६|३३६]] - [[पोप मार्क]]. * [[इ.स. ९२९|९२९]] - [[साधा चार्ल्स, फ्रांस]]चा राजा. * [[इ.स. १७०८|१७०८]] - [[गुरू गोबिंद सिंघ]], [[:वर्ग:शीख गुरू|शीख गुरू]]. * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[जॉर्ज मेसन]], अमेरिकन मुत्सद्दी. * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[आल्फ्रेड डीकिन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचा दुसरा पंतप्रधान]]. == प्रतिवार्षिक पालन == == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/7}} ---- [[ऑक्टोबर ५]] - [[ऑक्टोबर ६]] - '''ऑक्टोबर ७''' - [[ऑक्टोबर ८]] - [[ऑक्टोबर ९]] - [[ऑक्टोबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} q7qrvp68nc61ie41kd8d8yspz3w7e2c 2717770 2717768 2026-10-07T07:21:39Z अभय नातू 206 /* जन्म */ 2717770 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|७|२८०|२८१}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === इ.स.पू. अडतिसावे शतक === * [[इ.स.पू. ३७६१|३७६१]] - [[हिब्रू दिनदर्शिका|हिब्रू दिनदर्शिकेनुसार]] जगाचा पहिला दिवस. === अठरावे शतक === === एकोणिसावे शतक === === विसावे शतक === === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[सप्टेंबर ११]]च्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[अफगाणिस्तान]]वर हल्ला केला. * [[इ.स. २००३|२००३]] - विशेष निवडणुकांद्वारे [[कॅलिफोर्निया]]तील जनतेने राज्यपाल [[ग्रे डेव्हिस]]ची हकालपट्टी केली व [[आर्नोल्ड श्वार्झनेगर]]ला राज्यपालपदी नेमले. * [[इ.स. २००४|२००४]] - [[कंबोडिया]]च्या राजा [[नोरोदोम सिहानूक]]ने राज्यत्याग केला. * २०२३ - हमासने इस्रायलवर केलेल्या हल्ल्यात १२०० इस्रायली नागरिक आणि सैनिकांची हत्या आणि २५० पेक्षा जास्त लोकांना ओलीस ठेवले. == जन्म == * [[इ.स. १४७१|१४७१]] - [[फ्रेडरिक पहिला, डेन्मार्क|फ्रेडरिक पहिला]], [[डेन्मार्क]] आणि [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Greve |first=Tim |title=Kings of Denmark |publisher=Munksgaard |year=1970 |page=45}}</ref> * [[इ.स. १५७३|१५७३]] - [[विल्यम लॉड]], कँटरबरीचे आर्चबिशप.<ref>{{cite book |last=Carlton |first=Charles |title=Archbishop Laud |publisher=Routledge |year=1987 |page=12 |isbn=978-0710204639}}</ref> * [[इ.स. १७४१|१७४१]] - [[चार्ल्स तेरावा, स्वीडन|चार्ल्स तेरावा]], [[स्वीडन]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Bain |first=R. Nisbet |title=Scandinavia: A Political History of Denmark, Norway and Sweden |publisher=Cambridge University Press |year=1905 |page=342}}</ref> * [[इ.स. १८४४|१८४४]] - [[आनंद गजपती राजू]], [[विजयनगरम संस्थाण|विजयनगरमचे]] राजे व समाजसुधारक.<ref>{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=Indian Personages |publisher=Highland & Co. |year=1915 |page=88}}</ref> * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[नील्स बोर]], [[:वर्ग:डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ|डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ]] व [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता.<ref>{{cite news |title=Niels Bohr, Pioneer Quantum Physicist, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=1962-11-19}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[हेन्री ए. वॉलेस]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Culver |first=John C. |author2=Hyde, John |title=American Dreamer: A Life of Henry A. Wallace |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |page=18 |isbn=978-0393046458}}</ref> * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[हाइनरिश हिमलर]], नाझी अधिकारी.<ref>{{cite book |last=Longerich |first=Peter |title=Heinrich Himmler: A Life |publisher=Oxford University Press |year=2012 |page=22 |isbn=978-0199592326}}</ref> * [[इ.स. १९०७|१९०७]] - [[प्रागजी डोसा]], [[:वर्ग:गुजराती नाटककार|गुजराती नाटककार]] व लेखक.<ref>{{cite book |last=Datta |first=Amaresh |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=Sahitya Akademi |year=1988 |page=1102 |isbn=978-8126011940}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[फर्नान्डो बेलाउंदे टेरी]], [[:वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष|पेरूचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Fernando Belaúnde Terry, 89, Former President of Peru, Dies |newspaper=The New York Times |date=2002-06-05}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[बेगम अख्तर]], भारतीय गझल आणि शास्त्रीय गायिका.<ref>{{cite news |title=Begum Akhtar: The Queen of Ghazal |newspaper=The Hindu |date=2014-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[डेस्मंड टुटु]], [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] बिशप व नोबेल शांतता पुरस्कार विजेता.<ref>{{cite news |title=Archbishop Desmond Tutu, Giant in Fight Against Apartheid, Dies at 90 |newspaper=The Washington Post |date=2021-12-26}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[हॅरोल्ड क्रोटो]], नोबेल पारितोषिक विजेता [[:वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ|इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite news |title=Sir Harold Kroto, Nobel-Winning Chemist Who Helped Discover Carbon Cages, Dies at 76 |newspaper=The New York Times |date=2016-05-04}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[जीन-ल्यूक देहाने]], बेल्जियमचे पंतप्रधान.<ref>{{cite news |title=Jean-Luc Dehaene, Belgian Prime Minister Who Led Country Into Euro, Dies at 73 |newspaper=The Guardian |date=2014-05-15}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[अल्बर्ट कॉलिन्स]], अमेरिकन [[:वर्ग:अमेरिकन गायक|ब्लूझ गायक]] व वादक.<ref>{{cite news |title=Albert Collins, 61, Guitarist and Singer |newspaper=The New York Times |date=1993-11-25}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[व्लादिमिर पुतिन]], [[:वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष|रशियाचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Philip |title=Putin |publisher=Henry Holt and Co. |year=2022 |page=29 |isbn=978-1250119513}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[ग्रॅहाम यॅलप]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/graham-yallop-8288 |title=Graham Yallop Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[झहीर खान]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zaheer-khan-30102 |title=Zaheer Khan Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[सलमान बट्ट]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/salman-butt-42629 |title=Salman Butt Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[डीयेगो कोस्टा]], स्पॅनिश फुटबॉल खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/10493/Diego-Costa/overview |title=Diego Costa Profile |publisher=Premier League |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ३३६|३३६]] - [[पोप मार्क]]. * [[इ.स. ९२९|९२९]] - [[साधा चार्ल्स, फ्रांस]]चा राजा. * [[इ.स. १७०८|१७०८]] - [[गुरू गोबिंद सिंघ]], [[:वर्ग:शीख गुरू|शीख गुरू]]. * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[जॉर्ज मेसन]], अमेरिकन मुत्सद्दी. * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[आल्फ्रेड डीकिन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचा दुसरा पंतप्रधान]]. == प्रतिवार्षिक पालन == == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/7}} ---- [[ऑक्टोबर ५]] - [[ऑक्टोबर ६]] - '''ऑक्टोबर ७''' - [[ऑक्टोबर ८]] - [[ऑक्टोबर ९]] - [[ऑक्टोबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} eacdryz5xd47w8vhvlf90o0eysh61t8 2717771 2717770 2026-10-07T07:23:22Z अभय नातू 206 /* मृत्यू */ 2717771 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|७|२८०|२८१}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === इ.स.पू. अडतिसावे शतक === * [[इ.स.पू. ३७६१|३७६१]] - [[हिब्रू दिनदर्शिका|हिब्रू दिनदर्शिकेनुसार]] जगाचा पहिला दिवस. === अठरावे शतक === === एकोणिसावे शतक === === विसावे शतक === === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[सप्टेंबर ११]]च्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[अफगाणिस्तान]]वर हल्ला केला. * [[इ.स. २००३|२००३]] - विशेष निवडणुकांद्वारे [[कॅलिफोर्निया]]तील जनतेने राज्यपाल [[ग्रे डेव्हिस]]ची हकालपट्टी केली व [[आर्नोल्ड श्वार्झनेगर]]ला राज्यपालपदी नेमले. * [[इ.स. २००४|२००४]] - [[कंबोडिया]]च्या राजा [[नोरोदोम सिहानूक]]ने राज्यत्याग केला. * २०२३ - हमासने इस्रायलवर केलेल्या हल्ल्यात १२०० इस्रायली नागरिक आणि सैनिकांची हत्या आणि २५० पेक्षा जास्त लोकांना ओलीस ठेवले. == जन्म == * [[इ.स. १४७१|१४७१]] - [[फ्रेडरिक पहिला, डेन्मार्क|फ्रेडरिक पहिला]], [[डेन्मार्क]] आणि [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Greve |first=Tim |title=Kings of Denmark |publisher=Munksgaard |year=1970 |page=45}}</ref> * [[इ.स. १५७३|१५७३]] - [[विल्यम लॉड]], कँटरबरीचे आर्चबिशप.<ref>{{cite book |last=Carlton |first=Charles |title=Archbishop Laud |publisher=Routledge |year=1987 |page=12 |isbn=978-0710204639}}</ref> * [[इ.स. १७४१|१७४१]] - [[चार्ल्स तेरावा, स्वीडन|चार्ल्स तेरावा]], [[स्वीडन]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Bain |first=R. Nisbet |title=Scandinavia: A Political History of Denmark, Norway and Sweden |publisher=Cambridge University Press |year=1905 |page=342}}</ref> * [[इ.स. १८४४|१८४४]] - [[आनंद गजपती राजू]], [[विजयनगरम संस्थाण|विजयनगरमचे]] राजे व समाजसुधारक.<ref>{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=Indian Personages |publisher=Highland & Co. |year=1915 |page=88}}</ref> * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[नील्स बोर]], [[:वर्ग:डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ|डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ]] व [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता.<ref>{{cite news |title=Niels Bohr, Pioneer Quantum Physicist, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=1962-11-19}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[हेन्री ए. वॉलेस]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Culver |first=John C. |author2=Hyde, John |title=American Dreamer: A Life of Henry A. Wallace |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |page=18 |isbn=978-0393046458}}</ref> * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[हाइनरिश हिमलर]], नाझी अधिकारी.<ref>{{cite book |last=Longerich |first=Peter |title=Heinrich Himmler: A Life |publisher=Oxford University Press |year=2012 |page=22 |isbn=978-0199592326}}</ref> * [[इ.स. १९०७|१९०७]] - [[प्रागजी डोसा]], [[:वर्ग:गुजराती नाटककार|गुजराती नाटककार]] व लेखक.<ref>{{cite book |last=Datta |first=Amaresh |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=Sahitya Akademi |year=1988 |page=1102 |isbn=978-8126011940}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[फर्नान्डो बेलाउंदे टेरी]], [[:वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष|पेरूचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Fernando Belaúnde Terry, 89, Former President of Peru, Dies |newspaper=The New York Times |date=2002-06-05}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[बेगम अख्तर]], भारतीय गझल आणि शास्त्रीय गायिका.<ref>{{cite news |title=Begum Akhtar: The Queen of Ghazal |newspaper=The Hindu |date=2014-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[डेस्मंड टुटु]], [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] बिशप व नोबेल शांतता पुरस्कार विजेता.<ref>{{cite news |title=Archbishop Desmond Tutu, Giant in Fight Against Apartheid, Dies at 90 |newspaper=The Washington Post |date=2021-12-26}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[हॅरोल्ड क्रोटो]], नोबेल पारितोषिक विजेता [[:वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ|इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite news |title=Sir Harold Kroto, Nobel-Winning Chemist Who Helped Discover Carbon Cages, Dies at 76 |newspaper=The New York Times |date=2016-05-04}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[जीन-ल्यूक देहाने]], बेल्जियमचे पंतप्रधान.<ref>{{cite news |title=Jean-Luc Dehaene, Belgian Prime Minister Who Led Country Into Euro, Dies at 73 |newspaper=The Guardian |date=2014-05-15}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[अल्बर्ट कॉलिन्स]], अमेरिकन [[:वर्ग:अमेरिकन गायक|ब्लूझ गायक]] व वादक.<ref>{{cite news |title=Albert Collins, 61, Guitarist and Singer |newspaper=The New York Times |date=1993-11-25}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[व्लादिमिर पुतिन]], [[:वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष|रशियाचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Philip |title=Putin |publisher=Henry Holt and Co. |year=2022 |page=29 |isbn=978-1250119513}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[ग्रॅहाम यॅलप]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/graham-yallop-8288 |title=Graham Yallop Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[झहीर खान]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zaheer-khan-30102 |title=Zaheer Khan Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[सलमान बट्ट]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/salman-butt-42629 |title=Salman Butt Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[डीयेगो कोस्टा]], स्पॅनिश फुटबॉल खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/10493/Diego-Costa/overview |title=Diego Costa Profile |publisher=Premier League |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ३३६|३३६]] - [[पोप मार्क]].<ref>{{cite book |last=Kelly |first=J. N. D. |title=The Oxford Dictionary of Popes |publisher=Oxford University Press |year=1986 |page=28 |isbn=978-0192139641}}</ref> * [[इ.स. ९२९|९२९]] - [[साधा चार्ल्स, फ्रांस|साधा चार्ल्स]], [[फ्रांस|फ्रांसचा]] राजा.<ref>{{cite book |last=Dunbabin |first=Jean |title=France in the Making: 843–1180 |publisher=Oxford University Press |year=2000 |page=32 |isbn=978-0198584087}}</ref> * [[इ.स. १३६८|१३६८]] - [[लायोनेल ऑफ अँटवर्प]], क्लॅरेन्सचा पहिला ड्युक.<ref>{{cite book |last=Ormrod |first=W. M. |title=Edward III |publisher=Yale University Press |year=2011 |page=420 |isbn=978-0300119107}}</ref> * [[इ.स. १५५५|१५५५]] - [[प्रागचा लुइस]], बोहेमियाचा धर्मशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite book |last=Eberhard |first=Winfried |title=Reformation and Counter-Reformation in Bohemia |publisher=AJS |year=1981 |page=105}}</ref> * [[इ.स. १७०८|१७०८]] - [[गुरू गोबिंद सिंग|गुरू गोबिंद सिंघ]], [[:वर्ग:शीख गुरू|दहावे शीख गुरू]].<ref>{{cite book |last=Singh |first=Khushwant |title=A History of the Sikhs: Volume 1 (1469–1839) |publisher=Oxford University Press |year=2004 |page=98 |isbn=978-0195673081}}</ref> * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[जॉर्ज मेसन]], अमेरिकन राजकीय नेता व घटनाकार.<ref>{{cite book |last=Broadwater |first=Jeff |title=George Mason, Forgotten Founder |publisher=University of North Carolina Press |year=2006 |page=245 |isbn=978-0807830536}}</ref> * [[इ.स. १८४९|१८४९]] - [[एडगर ॲलन पो]], अमेरिकन लेखक, कवी व समीक्षक.<ref>{{cite news |title=Death of Edgar A. Poe |newspaper=The Baltimore Sun |date=1849-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[आल्फ्रेड डीकिन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचा दुसरा पंतप्रधान]].<ref>{{cite book |last=La Nauze |first=J. A. |title=Alfred Deakin: A Biography |publisher=Melbourne University Press |year=1965 |page=652}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[विलीस कॅरियर]], अमेरिकन अभियंता आणि आधुनिक एअर कंडिशनिंगचे शोधक.<ref>{{cite news |title=Willis H. Carrier, Air Conditioning Pioneer, Dies at 73 |newspaper=The New York Times |date=1950-10-09}}</ref> * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[मायरियो लान्झा]], अमेरिकन tenor आणि अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Mario Lanza, Operatic Tenor and Film Star, Dies in Rome at 38 |newspaper=The New York Times |date=1959-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[निल्स कजेलस्ट्रॉम]], स्वीडिश खेळाडू.<ref>{{cite book |last=Lindhagen |first=Sven |title=Svenska Idrottshistorier |publisher=Stockholm |year=1996 |page=114}}</ref> * [[इ.स. २००६|२००६]] - [[अ‍ॅना पोलिटकोव्हस्काया]], रशियन पत्रकार व मानवाधिकार कार्यकर्त्या.<ref>{{cite news |title=Journalist Anna Politkovskaya Shot Dead in Moscow |newspaper=The Guardian |date=2006-10-08}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[ओव्हादिया योसेफ]], इस्रायलचे मुख्य रब्बी.<ref>{{cite news |title=Rabbi Ovadia Yosef, Spiritual Leader of Sephardic Jews, Dies at 93 |newspaper=The Washington Post |date=2013-10-07}}</ref> * [[इ.स. २०२०|२०२०]] - [[मा मारियो मोलिना]], नोबेल पारितोषिक विजेता मेक्सिकन रसायनशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite news |title=Mario Molina, Nobel Laureate Who Revealed Threat to Ozone Layer, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=2020-10-08}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/7}} ---- [[ऑक्टोबर ५]] - [[ऑक्टोबर ६]] - '''ऑक्टोबर ७''' - [[ऑक्टोबर ८]] - [[ऑक्टोबर ९]] - [[ऑक्टोबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} spm52xxg6bxw95yn35p3i3fqj802lgm 2717772 2717771 2026-10-07T07:23:45Z अभय नातू 206 /* मृत्यू */ 2717772 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|७|२८०|२८१}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === इ.स.पू. अडतिसावे शतक === * [[इ.स.पू. ३७६१|३७६१]] - [[हिब्रू दिनदर्शिका|हिब्रू दिनदर्शिकेनुसार]] जगाचा पहिला दिवस. === अठरावे शतक === === एकोणिसावे शतक === === विसावे शतक === === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[सप्टेंबर ११]]च्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[अफगाणिस्तान]]वर हल्ला केला. * [[इ.स. २००३|२००३]] - विशेष निवडणुकांद्वारे [[कॅलिफोर्निया]]तील जनतेने राज्यपाल [[ग्रे डेव्हिस]]ची हकालपट्टी केली व [[आर्नोल्ड श्वार्झनेगर]]ला राज्यपालपदी नेमले. * [[इ.स. २००४|२००४]] - [[कंबोडिया]]च्या राजा [[नोरोदोम सिहानूक]]ने राज्यत्याग केला. * २०२३ - हमासने इस्रायलवर केलेल्या हल्ल्यात १२०० इस्रायली नागरिक आणि सैनिकांची हत्या आणि २५० पेक्षा जास्त लोकांना ओलीस ठेवले. == जन्म == * [[इ.स. १४७१|१४७१]] - [[फ्रेडरिक पहिला, डेन्मार्क|फ्रेडरिक पहिला]], [[डेन्मार्क]] आणि [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Greve |first=Tim |title=Kings of Denmark |publisher=Munksgaard |year=1970 |page=45}}</ref> * [[इ.स. १५७३|१५७३]] - [[विल्यम लॉड]], कँटरबरीचे आर्चबिशप.<ref>{{cite book |last=Carlton |first=Charles |title=Archbishop Laud |publisher=Routledge |year=1987 |page=12 |isbn=978-0710204639}}</ref> * [[इ.स. १७४१|१७४१]] - [[चार्ल्स तेरावा, स्वीडन|चार्ल्स तेरावा]], [[स्वीडन]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Bain |first=R. Nisbet |title=Scandinavia: A Political History of Denmark, Norway and Sweden |publisher=Cambridge University Press |year=1905 |page=342}}</ref> * [[इ.स. १८४४|१८४४]] - [[आनंद गजपती राजू]], [[विजयनगरम संस्थाण|विजयनगरमचे]] राजे व समाजसुधारक.<ref>{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=Indian Personages |publisher=Highland & Co. |year=1915 |page=88}}</ref> * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[नील्स बोर]], [[:वर्ग:डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ|डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ]] व [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता.<ref>{{cite news |title=Niels Bohr, Pioneer Quantum Physicist, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=1962-11-19}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[हेन्री ए. वॉलेस]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Culver |first=John C. |author2=Hyde, John |title=American Dreamer: A Life of Henry A. Wallace |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |page=18 |isbn=978-0393046458}}</ref> * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[हाइनरिश हिमलर]], नाझी अधिकारी.<ref>{{cite book |last=Longerich |first=Peter |title=Heinrich Himmler: A Life |publisher=Oxford University Press |year=2012 |page=22 |isbn=978-0199592326}}</ref> * [[इ.स. १९०७|१९०७]] - [[प्रागजी डोसा]], [[:वर्ग:गुजराती नाटककार|गुजराती नाटककार]] व लेखक.<ref>{{cite book |last=Datta |first=Amaresh |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=Sahitya Akademi |year=1988 |page=1102 |isbn=978-8126011940}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[फर्नान्डो बेलाउंदे टेरी]], [[:वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष|पेरूचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Fernando Belaúnde Terry, 89, Former President of Peru, Dies |newspaper=The New York Times |date=2002-06-05}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[बेगम अख्तर]], भारतीय गझल आणि शास्त्रीय गायिका.<ref>{{cite news |title=Begum Akhtar: The Queen of Ghazal |newspaper=The Hindu |date=2014-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[डेस्मंड टुटु]], [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] बिशप व नोबेल शांतता पुरस्कार विजेता.<ref>{{cite news |title=Archbishop Desmond Tutu, Giant in Fight Against Apartheid, Dies at 90 |newspaper=The Washington Post |date=2021-12-26}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[हॅरोल्ड क्रोटो]], नोबेल पारितोषिक विजेता [[:वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ|इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite news |title=Sir Harold Kroto, Nobel-Winning Chemist Who Helped Discover Carbon Cages, Dies at 76 |newspaper=The New York Times |date=2016-05-04}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[जीन-ल्यूक देहाने]], बेल्जियमचे पंतप्रधान.<ref>{{cite news |title=Jean-Luc Dehaene, Belgian Prime Minister Who Led Country Into Euro, Dies at 73 |newspaper=The Guardian |date=2014-05-15}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[अल्बर्ट कॉलिन्स]], अमेरिकन [[:वर्ग:अमेरिकन गायक|ब्लूझ गायक]] व वादक.<ref>{{cite news |title=Albert Collins, 61, Guitarist and Singer |newspaper=The New York Times |date=1993-11-25}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[व्लादिमिर पुतिन]], [[:वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष|रशियाचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Philip |title=Putin |publisher=Henry Holt and Co. |year=2022 |page=29 |isbn=978-1250119513}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[ग्रॅहाम यॅलप]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/graham-yallop-8288 |title=Graham Yallop Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[झहीर खान]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zaheer-khan-30102 |title=Zaheer Khan Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[सलमान बट्ट]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/salman-butt-42629 |title=Salman Butt Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[डीयेगो कोस्टा]], स्पॅनिश फुटबॉल खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/10493/Diego-Costa/overview |title=Diego Costa Profile |publisher=Premier League |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ३३६|३३६]] - [[पोप मार्क]].<ref>{{cite book |last=Kelly |first=J. N. D. |title=The Oxford Dictionary of Popes |publisher=Oxford University Press |year=1986 |page=28 |isbn=978-0192139641}}</ref> * [[इ.स. ९२९|९२९]] - [[साधा चार्ल्स, फ्रांस|साधा चार्ल्स]], [[फ्रांस|फ्रांसचा]] राजा.<ref>{{cite book |last=Dunbabin |first=Jean |title=France in the Making: 843–1180 |publisher=Oxford University Press |year=2000 |page=32 |isbn=978-0198584087}}</ref> * [[इ.स. १३६८|१३६८]] - [[लायोनेल ऑफ अँटवर्प]], क्लॅरेन्सचा पहिला ड्युक.<ref>{{cite book |last=Ormrod |first=W. M. |title=Edward III |publisher=Yale University Press |year=2011 |page=420 |isbn=978-0300119107}}</ref> * [[इ.स. १५५५|१५५५]] - [[प्रागचा लुइस]], बोहेमियाचा धर्मशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite book |last=Eberhard |first=Winfried |title=Reformation and Counter-Reformation in Bohemia |publisher=AJS |year=1981 |page=105}}</ref> * [[इ.स. १७०८|१७०८]] - [[गुरू गोबिंद सिंग|गुरू गोबिंद सिंघ]], [[:वर्ग:शीख गुरू|दहावे शीख गुरू]].<ref>{{cite book |last=Singh |first=Khushwant |title=A History of the Sikhs: Volume 1 (1469–1839) |publisher=Oxford University Press |year=2004 |page=98 |isbn=978-0195673081}}</ref> * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[जॉर्ज मेसन]], अमेरिकन राजकीय नेता व घटनाकार.<ref>{{cite book |last=Broadwater |first=Jeff |title=George Mason, Forgotten Founder |publisher=University of North Carolina Press |year=2006 |page=245 |isbn=978-0807830536}}</ref> * [[इ.स. १८४९|१८४९]] - [[एडगर ॲलन पो]], अमेरिकन लेखक, कवी व समीक्षक.<ref>{{cite news |title=Death of Edgar A. Poe |newspaper=The Baltimore Sun |date=1849-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[आल्फ्रेड डीकिन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचा दुसरा पंतप्रधान]].<ref>{{cite book |last=La Nauze |first=J. A. |title=Alfred Deakin: A Biography |publisher=Melbourne University Press |year=1965 |page=652}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[विलीस कॅरियर]], अमेरिकन अभियंता आणि आधुनिक एअर कंडिशनिंगचे शोधक.<ref>{{cite news |title=Willis H. Carrier, Air Conditioning Pioneer, Dies at 73 |newspaper=The New York Times |date=1950-10-09}}</ref> * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[मायरियो लान्झा]], अमेरिकन tenor आणि अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Mario Lanza, Operatic Tenor and Film Star, Dies in Rome at 38 |newspaper=The New York Times |date=1959-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[निल्स कजेलस्ट्रॉम]], स्वीडिश खेळाडू.<ref>{{cite book |last=Lindhagen |first=Sven |title=Svenska Idrottshistorier |publisher=Stockholm |year=1996 |page=114}}</ref> * [[इ.स. २००६|२००६]] - [[अ‍ॅना पोलिटकोव्हस्काया]], रशियन पत्रकार व मानवाधिकार कार्यकर्त्या.<ref>{{cite news |title=Journalist Anna Politkovskaya Shot Dead in Moscow |newspaper=The Guardian |date=2006-10-08}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[ओव्हादिया योसेफ]], इस्रायलचे मुख्य रॅबाय.<ref>{{cite news |title=Rabbi Ovadia Yosef, Spiritual Leader of Sephardic Jews, Dies at 93 |newspaper=The Washington Post |date=2013-10-07}}</ref> * [[इ.स. २०२०|२०२०]] - [[मा मारियो मोलिना]], नोबेल पारितोषिक विजेता मेक्सिकन रसायनशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite news |title=Mario Molina, Nobel Laureate Who Revealed Threat to Ozone Layer, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=2020-10-08}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/7}} ---- [[ऑक्टोबर ५]] - [[ऑक्टोबर ६]] - '''ऑक्टोबर ७''' - [[ऑक्टोबर ८]] - [[ऑक्टोबर ९]] - [[ऑक्टोबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} rksg00u7sh5jyi5zqbnfeb1bia8i2ds 2717773 2717772 2026-10-07T07:27:46Z अभय नातू 206 /* ठळक घटना आणि घडामोडी */ 2717773 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|७|२८०|२८१}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === इ.स.पू. अडतिसावे शतक === * [[इ.स.पू. ३७६१|३७६१]] - [[हिब्रू दिनदर्शिका|हिब्रू दिनदर्शिकेनुसार]] जगाचा पहिला दिवस.<ref>{{cite book |last=Bushwick |first=Nathan |title=Understanding the Jewish Calendar |publisher=Moznaim Publishing Corporation |year=1989 |page=54 |isbn=978-0940118171}}</ref> === नववे शतक === * [[इ.स. ८७०|८७०]] - [[कॉन्स्टँटिनोपलची चौथी परिषद]] समाप्त झाली.<ref>{{cite book |last=Dvornik |first=Francis |title=The Photian Schism: History and Legend |publisher=Cambridge University Press |year=1948 |page=150}}</ref> === १४ वे शतक === * [[इ.स. १४०३|१४०३]] - [[ओस्मानी यादवी]]दरम्यान सुलतान [[सुलेमान सेलेबी]]ने [[व्हेनिसचे प्रजासत्ताक|व्हेनिस प्रजासत्ताकाशी]] [[गॅलीपोलीचा तह]] केला.<ref>{{cite book |last=Inalcik |first=Halil |title=The Ottoman Empire: The Classical Age 1300–1600 |publisher=Phoenix |year=2000 |page=22 |isbn=978-1842124420}}</ref> === १६ वे शतक === * [[इ.स. १५७१|१५७१]] - [[लेपांतोची लढाई]]: होली लीगने [[ऑटोमन साम्राज्य|ऑटोमन साम्राज्याच्या]] नौदलाचा पराभव केला.<ref>{{cite book |last=Crowley |first=Roger |title=Empires of the Sea: The Siege of Malta, the Battle of Lepanto, and the Contest for the Center of the World |publisher=Random House |year=2008 |page=265 |isbn=978-1400066247}}</ref> === १८ वे शतक === * [[इ.स. १७६३|१७६३]] - ब्रिटनच्या राजा [[युनायटेड किंग्डमचा तिसरा जॉर्ज|जॉर्ज तिसऱ्याने]] [[१७६३ची शाही घोषणा]] करुन उत्तर अमेरिकेतील नवीन ब्रिटिश प्रदेशांचे प्रशासन निश्चित केले.<ref>{{cite book |last=Calloway |first=Colin G. |title=The Scratch of a Pen: 1763 and the Transformation of North America |publisher=Oxford University Press |year=2006 |page=92 |isbn=978-0195300710}}</ref> * [[इ.स. १७७७|१७७७]] - [[अमेरिकन क्रांती]]: [[सारटोगाची दुसरी लढाई|सारटोगाच्या दुसऱ्या लढाईत]] (बेमिस हाईट्स) अमेरिकन सैन्याचा विजय.<ref>{{cite book |last=Ketchum |first=Richard M. |title=Saratoga: Turning Point of America's Revolutionary War |publisher=Henry Holt and Company |year=1997 |page=395 |isbn=978-0805061239}}</ref> === १९ वे शतक === * [[इ.स. १८४०|१८४०]] - [[विलेम दुसरा, नेदरलँड्स|विलेम दुसरा]] नेदरलँड्सचा राजा बनला.<ref>{{cite book |last=Koch |first=Jeroen |title=Koning Willem II: 1792–1849 |publisher=Boom |year=2013 |page=280 |isbn=978-9461053428}}</ref> * [[इ.स. १८७९|१८७९]] - [[जर्मन साम्राज्य|जर्मन साम्राज्य]] आणि [[ऑस्ट्रिया-हंगेरी]] यांच्यात दुहेरी युतीचा (ड्युअल अलायन्स) करार झाला.<ref>{{cite book |last=Taylor |first=A. J. P. |title=The Struggle for Mastery in Europe 1848–1918 |publisher=Oxford University Press |year=1954 |page=263}}</ref> === २० वे शतक === * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[के.एल.एम.]] (KLM) या डच विमान कंपनीची स्थापना झाली, जी आजही तिच्या मूळ नावाने कार्यरत असलेली जगातील सर्वात जुनी विमान कंपनी आहे.<ref>{{cite news |title=KLM Royal Dutch Airlines Celebrates Centenary |newspaper=Reuters |date=2019-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - द्वितीय जागतिक युद्ध: [[जर्मनी|जर्मन]] सैन्याने [[रोमानिया]]मध्ये प्रवेश केला.<ref>{{cite book |last=Weinberg |first=Gerhard L. |title=A World at Arms: A Global History of World War II |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |page=198 |isbn=978-0521618267}}</ref> * [[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[पूर्व जर्मनी|पूर्व जर्मनीची]] (जर्मन लोकशाही प्रजासत्ताक) अधिकृतपणे स्थापना झाली.<ref>{{cite book |last=Jarausch |first=Konrad H. |title=Dictatorship as Experience: Towards a Socio-Cultural History of the GDR |publisher=Berghahn Books |year=1999 |page=45 |isbn=978-1571811820}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[मदर तेरेसा]] यांनी [[कोलकाता]] येथे 'मिशनरीज ऑफ चॅरिटी'ची स्थापना केली.<ref>{{cite book |last=Spink |first=Kathryn |title=Mother Teresa: A Complete Authorized Biography |publisher=HarperSanFrancisco |year=1997 |page=48 |isbn=978-0060675202}}</ref> === २१ वे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[सप्टेंबर ११]]च्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[अफगाणिस्तान]]वर हल्ला केला.<ref>{{cite news |title=U.S. Strikes Afghanistan in Response to 9/11 Attacks |newspaper=The Washington Post |date=2001-10-08}}</ref == जन्म == * [[इ.स. १४७१|१४७१]] - [[फ्रेडरिक पहिला, डेन्मार्क|फ्रेडरिक पहिला]], [[डेन्मार्क]] आणि [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Greve |first=Tim |title=Kings of Denmark |publisher=Munksgaard |year=1970 |page=45}}</ref> * [[इ.स. १५७३|१५७३]] - [[विल्यम लॉड]], कँटरबरीचे आर्चबिशप.<ref>{{cite book |last=Carlton |first=Charles |title=Archbishop Laud |publisher=Routledge |year=1987 |page=12 |isbn=978-0710204639}}</ref> * [[इ.स. १७४१|१७४१]] - [[चार्ल्स तेरावा, स्वीडन|चार्ल्स तेरावा]], [[स्वीडन]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Bain |first=R. Nisbet |title=Scandinavia: A Political History of Denmark, Norway and Sweden |publisher=Cambridge University Press |year=1905 |page=342}}</ref> * [[इ.स. १८४४|१८४४]] - [[आनंद गजपती राजू]], [[विजयनगरम संस्थाण|विजयनगरमचे]] राजे व समाजसुधारक.<ref>{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=Indian Personages |publisher=Highland & Co. |year=1915 |page=88}}</ref> * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[नील्स बोर]], [[:वर्ग:डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ|डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ]] व [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता.<ref>{{cite news |title=Niels Bohr, Pioneer Quantum Physicist, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=1962-11-19}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[हेन्री ए. वॉलेस]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Culver |first=John C. |author2=Hyde, John |title=American Dreamer: A Life of Henry A. Wallace |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |page=18 |isbn=978-0393046458}}</ref> * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[हाइनरिश हिमलर]], नाझी अधिकारी.<ref>{{cite book |last=Longerich |first=Peter |title=Heinrich Himmler: A Life |publisher=Oxford University Press |year=2012 |page=22 |isbn=978-0199592326}}</ref> * [[इ.स. १९०७|१९०७]] - [[प्रागजी डोसा]], [[:वर्ग:गुजराती नाटककार|गुजराती नाटककार]] व लेखक.<ref>{{cite book |last=Datta |first=Amaresh |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=Sahitya Akademi |year=1988 |page=1102 |isbn=978-8126011940}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[फर्नान्डो बेलाउंदे टेरी]], [[:वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष|पेरूचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Fernando Belaúnde Terry, 89, Former President of Peru, Dies |newspaper=The New York Times |date=2002-06-05}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[बेगम अख्तर]], भारतीय गझल आणि शास्त्रीय गायिका.<ref>{{cite news |title=Begum Akhtar: The Queen of Ghazal |newspaper=The Hindu |date=2014-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[डेस्मंड टुटु]], [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] बिशप व नोबेल शांतता पुरस्कार विजेता.<ref>{{cite news |title=Archbishop Desmond Tutu, Giant in Fight Against Apartheid, Dies at 90 |newspaper=The Washington Post |date=2021-12-26}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[हॅरोल्ड क्रोटो]], नोबेल पारितोषिक विजेता [[:वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ|इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite news |title=Sir Harold Kroto, Nobel-Winning Chemist Who Helped Discover Carbon Cages, Dies at 76 |newspaper=The New York Times |date=2016-05-04}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[जीन-ल्यूक देहाने]], बेल्जियमचे पंतप्रधान.<ref>{{cite news |title=Jean-Luc Dehaene, Belgian Prime Minister Who Led Country Into Euro, Dies at 73 |newspaper=The Guardian |date=2014-05-15}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[अल्बर्ट कॉलिन्स]], अमेरिकन [[:वर्ग:अमेरिकन गायक|ब्लूझ गायक]] व वादक.<ref>{{cite news |title=Albert Collins, 61, Guitarist and Singer |newspaper=The New York Times |date=1993-11-25}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[व्लादिमिर पुतिन]], [[:वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष|रशियाचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Philip |title=Putin |publisher=Henry Holt and Co. |year=2022 |page=29 |isbn=978-1250119513}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[ग्रॅहाम यॅलप]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/graham-yallop-8288 |title=Graham Yallop Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[झहीर खान]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zaheer-khan-30102 |title=Zaheer Khan Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[सलमान बट्ट]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/salman-butt-42629 |title=Salman Butt Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[डीयेगो कोस्टा]], स्पॅनिश फुटबॉल खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/10493/Diego-Costa/overview |title=Diego Costa Profile |publisher=Premier League |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ३३६|३३६]] - [[पोप मार्क]].<ref>{{cite book |last=Kelly |first=J. N. D. |title=The Oxford Dictionary of Popes |publisher=Oxford University Press |year=1986 |page=28 |isbn=978-0192139641}}</ref> * [[इ.स. ९२९|९२९]] - [[साधा चार्ल्स, फ्रांस|साधा चार्ल्स]], [[फ्रांस|फ्रांसचा]] राजा.<ref>{{cite book |last=Dunbabin |first=Jean |title=France in the Making: 843–1180 |publisher=Oxford University Press |year=2000 |page=32 |isbn=978-0198584087}}</ref> * [[इ.स. १३६८|१३६८]] - [[लायोनेल ऑफ अँटवर्प]], क्लॅरेन्सचा पहिला ड्युक.<ref>{{cite book |last=Ormrod |first=W. M. |title=Edward III |publisher=Yale University Press |year=2011 |page=420 |isbn=978-0300119107}}</ref> * [[इ.स. १५५५|१५५५]] - [[प्रागचा लुइस]], बोहेमियाचा धर्मशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite book |last=Eberhard |first=Winfried |title=Reformation and Counter-Reformation in Bohemia |publisher=AJS |year=1981 |page=105}}</ref> * [[इ.स. १७०८|१७०८]] - [[गुरू गोबिंद सिंग|गुरू गोबिंद सिंघ]], [[:वर्ग:शीख गुरू|दहावे शीख गुरू]].<ref>{{cite book |last=Singh |first=Khushwant |title=A History of the Sikhs: Volume 1 (1469–1839) |publisher=Oxford University Press |year=2004 |page=98 |isbn=978-0195673081}}</ref> * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[जॉर्ज मेसन]], अमेरिकन राजकीय नेता व घटनाकार.<ref>{{cite book |last=Broadwater |first=Jeff |title=George Mason, Forgotten Founder |publisher=University of North Carolina Press |year=2006 |page=245 |isbn=978-0807830536}}</ref> * [[इ.स. १८४९|१८४९]] - [[एडगर ॲलन पो]], अमेरिकन लेखक, कवी व समीक्षक.<ref>{{cite news |title=Death of Edgar A. Poe |newspaper=The Baltimore Sun |date=1849-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[आल्फ्रेड डीकिन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचा दुसरा पंतप्रधान]].<ref>{{cite book |last=La Nauze |first=J. A. |title=Alfred Deakin: A Biography |publisher=Melbourne University Press |year=1965 |page=652}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[विलीस कॅरियर]], अमेरिकन अभियंता आणि आधुनिक एअर कंडिशनिंगचे शोधक.<ref>{{cite news |title=Willis H. Carrier, Air Conditioning Pioneer, Dies at 73 |newspaper=The New York Times |date=1950-10-09}}</ref> * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[मायरियो लान्झा]], अमेरिकन tenor आणि अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Mario Lanza, Operatic Tenor and Film Star, Dies in Rome at 38 |newspaper=The New York Times |date=1959-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[निल्स कजेलस्ट्रॉम]], स्वीडिश खेळाडू.<ref>{{cite book |last=Lindhagen |first=Sven |title=Svenska Idrottshistorier |publisher=Stockholm |year=1996 |page=114}}</ref> * [[इ.स. २००६|२००६]] - [[अ‍ॅना पोलिटकोव्हस्काया]], रशियन पत्रकार व मानवाधिकार कार्यकर्त्या.<ref>{{cite news |title=Journalist Anna Politkovskaya Shot Dead in Moscow |newspaper=The Guardian |date=2006-10-08}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[ओव्हादिया योसेफ]], इस्रायलचे मुख्य रॅबाय.<ref>{{cite news |title=Rabbi Ovadia Yosef, Spiritual Leader of Sephardic Jews, Dies at 93 |newspaper=The Washington Post |date=2013-10-07}}</ref> * [[इ.स. २०२०|२०२०]] - [[मा मारियो मोलिना]], नोबेल पारितोषिक विजेता मेक्सिकन रसायनशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite news |title=Mario Molina, Nobel Laureate Who Revealed Threat to Ozone Layer, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=2020-10-08}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/7}} ---- [[ऑक्टोबर ५]] - [[ऑक्टोबर ६]] - '''ऑक्टोबर ७''' - [[ऑक्टोबर ८]] - [[ऑक्टोबर ९]] - [[ऑक्टोबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} 2tji44rae1sjwsk6hhxg5ax0sk5svtq 2717774 2717773 2026-10-07T07:27:48Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]]) 2717774 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|७|२८०|२८१}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === इ.स.पू. अडतिसावे शतक === * [[इ.स.पू. ३७६१|३७६१]] - [[हिब्रू दिनदर्शिका|हिब्रू दिनदर्शिकेनुसार]] जगाचा पहिला दिवस.<ref>{{cite book |last=Bushwick |first=Nathan |title=Understanding the Jewish Calendar |publisher=Moznaim Publishing Corporation |year=1989 |page=54 |isbn=978-0940118171}}</ref> === नववे शतक === * [[इ.स. ८७०|८७०]] - [[कॉन्स्टँटिनोपलची चौथी परिषद]] समाप्त झाली.<ref>{{cite book |last=Dvornik |first=Francis |title=The Photian Schism: History and Legend |publisher=Cambridge University Press |year=1948 |page=150}}</ref> === १४ वे शतक === * [[इ.स. १४०३|१४०३]] - [[ओस्मानी यादवी]]दरम्यान सुलतान [[सुलेमान सेलेबी]]ने [[व्हेनिसचे प्रजासत्ताक|व्हेनिस प्रजासत्ताकाशी]] [[गॅलीपोलीचा तह]] केला.<ref>{{cite book |last=Inalcik |first=Halil |title=The Ottoman Empire: The Classical Age 1300–1600 |publisher=Phoenix |year=2000 |page=22 |isbn=978-1842124420}}</ref> === १६ वे शतक === * [[इ.स. १५७१|१५७१]] - [[लेपांतोची लढाई]]: होली लीगने [[ऑटोमन साम्राज्य|ऑटोमन साम्राज्याच्या]] नौदलाचा पराभव केला.<ref>{{cite book |last=Crowley |first=Roger |title=Empires of the Sea: The Siege of Malta, the Battle of Lepanto, and the Contest for the Center of the World |publisher=Random House |year=2008 |page=265 |isbn=978-1400066247}}</ref> === १८ वे शतक === * [[इ.स. १७६३|१७६३]] - ब्रिटनच्या राजा [[युनायटेड किंग्डमचा तिसरा जॉर्ज|जॉर्ज तिसऱ्याने]] [[१७६३ची शाही घोषणा]] करून उत्तर अमेरिकेतील नवीन ब्रिटिश प्रदेशांचे प्रशासन निश्चित केले.<ref>{{cite book |last=Calloway |first=Colin G. |title=The Scratch of a Pen: 1763 and the Transformation of North America |publisher=Oxford University Press |year=2006 |page=92 |isbn=978-0195300710}}</ref> * [[इ.स. १७७७|१७७७]] - [[अमेरिकन क्रांती]]: [[सारटोगाची दुसरी लढाई|सारटोगाच्या दुसऱ्या लढाईत]] (बेमिस हाईट्स) अमेरिकन सैन्याचा विजय.<ref>{{cite book |last=Ketchum |first=Richard M. |title=Saratoga: Turning Point of America's Revolutionary War |publisher=Henry Holt and Company |year=1997 |page=395 |isbn=978-0805061239}}</ref> === १९ वे शतक === * [[इ.स. १८४०|१८४०]] - [[विलेम दुसरा, नेदरलँड्स|विलेम दुसरा]] नेदरलँड्सचा राजा बनला.<ref>{{cite book |last=Koch |first=Jeroen |title=Koning Willem II: 1792–1849 |publisher=Boom |year=2013 |page=280 |isbn=978-9461053428}}</ref> * [[इ.स. १८७९|१८७९]] - [[जर्मन साम्राज्य|जर्मन साम्राज्य]] आणि [[ऑस्ट्रिया-हंगेरी]] यांच्यात दुहेरी युतीचा (ड्युअल अलायन्स) करार झाला.<ref>{{cite book |last=Taylor |first=A. J. P. |title=The Struggle for Mastery in Europe 1848–1918 |publisher=Oxford University Press |year=1954 |page=263}}</ref> === २० वे शतक === * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[के.एल.एम.]] (KLM) या डच विमान कंपनीची स्थापना झाली, जी आजही तिच्या मूळ नावाने कार्यरत असलेली जगातील सर्वात जुनी विमान कंपनी आहे.<ref>{{cite news |title=KLM Royal Dutch Airlines Celebrates Centenary |newspaper=Reuters |date=2019-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - द्वितीय जागतिक युद्ध: [[जर्मनी|जर्मन]] सैन्याने [[रोमानिया]]मध्ये प्रवेश केला.<ref>{{cite book |last=Weinberg |first=Gerhard L. |title=A World at Arms: A Global History of World War II |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |page=198 |isbn=978-0521618267}}</ref> * [[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[पूर्व जर्मनी|पूर्व जर्मनीची]] (जर्मन लोकशाही प्रजासत्ताक) अधिकृतपणे स्थापना झाली.<ref>{{cite book |last=Jarausch |first=Konrad H. |title=Dictatorship as Experience: Towards a Socio-Cultural History of the GDR |publisher=Berghahn Books |year=1999 |page=45 |isbn=978-1571811820}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[मदर तेरेसा]] यांनी [[कोलकाता]] येथे 'मिशनरीज ऑफ चॅरिटी'ची स्थापना केली.<ref>{{cite book |last=Spink |first=Kathryn |title=Mother Teresa: A Complete Authorized Biography |publisher=HarperSanFrancisco |year=1997 |page=48 |isbn=978-0060675202}}</ref> === २१ वे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[सप्टेंबर ११]]च्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[अफगाणिस्तान]]वर हल्ला केला.<ref>{{cite news |title=U.S. Strikes Afghanistan in Response to 9/11 Attacks |newspaper=The Washington Post |date=2001-10-08}}</ref == जन्म == * [[इ.स. १४७१|१४७१]] - [[फ्रेडरिक पहिला, डेन्मार्क|फ्रेडरिक पहिला]], [[डेन्मार्क]] आणि [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Greve |first=Tim |title=Kings of Denmark |publisher=Munksgaard |year=1970 |page=45}}</ref> * [[इ.स. १५७३|१५७३]] - [[विल्यम लॉड]], कँटरबरीचे आर्चबिशप.<ref>{{cite book |last=Carlton |first=Charles |title=Archbishop Laud |publisher=Routledge |year=1987 |page=12 |isbn=978-0710204639}}</ref> * [[इ.स. १७४१|१७४१]] - [[चार्ल्स तेरावा, स्वीडन|चार्ल्स तेरावा]], [[स्वीडन]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Bain |first=R. Nisbet |title=Scandinavia: A Political History of Denmark, Norway and Sweden |publisher=Cambridge University Press |year=1905 |page=342}}</ref> * [[इ.स. १८४४|१८४४]] - [[आनंद गजपती राजू]], [[विजयनगरम संस्थाण|विजयनगरमचे]] राजे व समाजसुधारक.<ref>{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=Indian Personages |publisher=Highland & Co. |year=1915 |page=88}}</ref> * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[नील्स बोर]], [[:वर्ग:डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ|डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ]] व [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता.<ref>{{cite news |title=Niels Bohr, Pioneer Quantum Physicist, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=1962-11-19}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[हेन्री ए. वॉलेस]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Culver |first=John C. |author2=Hyde, John |title=American Dreamer: A Life of Henry A. Wallace |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |page=18 |isbn=978-0393046458}}</ref> * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[हाइनरिश हिमलर]], नाझी अधिकारी.<ref>{{cite book |last=Longerich |first=Peter |title=Heinrich Himmler: A Life |publisher=Oxford University Press |year=2012 |page=22 |isbn=978-0199592326}}</ref> * [[इ.स. १९०७|१९०७]] - [[प्रागजी डोसा]], [[:वर्ग:गुजराती नाटककार|गुजराती नाटककार]] व लेखक.<ref>{{cite book |last=Datta |first=Amaresh |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=Sahitya Akademi |year=1988 |page=1102 |isbn=978-8126011940}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[फर्नान्डो बेलाउंदे टेरी]], [[:वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष|पेरूचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Fernando Belaúnde Terry, 89, Former President of Peru, Dies |newspaper=The New York Times |date=2002-06-05}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[बेगम अख्तर]], भारतीय गझल आणि शास्त्रीय गायिका.<ref>{{cite news |title=Begum Akhtar: The Queen of Ghazal |newspaper=The Hindu |date=2014-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[डेस्मंड टुटु]], [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] बिशप व नोबेल शांतता पुरस्कार विजेता.<ref>{{cite news |title=Archbishop Desmond Tutu, Giant in Fight Against Apartheid, Dies at 90 |newspaper=The Washington Post |date=2021-12-26}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[हॅरोल्ड क्रोटो]], नोबेल पारितोषिक विजेता [[:वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ|इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite news |title=Sir Harold Kroto, Nobel-Winning Chemist Who Helped Discover Carbon Cages, Dies at 76 |newspaper=The New York Times |date=2016-05-04}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[जीन-ल्यूक देहाने]], बेल्जियमचे पंतप्रधान.<ref>{{cite news |title=Jean-Luc Dehaene, Belgian Prime Minister Who Led Country Into Euro, Dies at 73 |newspaper=The Guardian |date=2014-05-15}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[अल्बर्ट कॉलिन्स]], अमेरिकन [[:वर्ग:अमेरिकन गायक|ब्लूझ गायक]] व वादक.<ref>{{cite news |title=Albert Collins, 61, Guitarist and Singer |newspaper=The New York Times |date=1993-11-25}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[व्लादिमिर पुतिन]], [[:वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष|रशियाचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Philip |title=Putin |publisher=Henry Holt and Co. |year=2022 |page=29 |isbn=978-1250119513}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[ग्रॅहाम यॅलप]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/graham-yallop-8288 |title=Graham Yallop Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[झहीर खान]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zaheer-khan-30102 |title=Zaheer Khan Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[सलमान बट्ट]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/salman-butt-42629 |title=Salman Butt Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[डीयेगो कोस्टा]], स्पॅनिश फुटबॉल खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/10493/Diego-Costa/overview |title=Diego Costa Profile |publisher=Premier League |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ३३६|३३६]] - [[पोप मार्क]].<ref>{{cite book |last=Kelly |first=J. N. D. |title=The Oxford Dictionary of Popes |publisher=Oxford University Press |year=1986 |page=28 |isbn=978-0192139641}}</ref> * [[इ.स. ९२९|९२९]] - [[साधा चार्ल्स, फ्रांस|साधा चार्ल्स]], [[फ्रांस|फ्रांसचा]] राजा.<ref>{{cite book |last=Dunbabin |first=Jean |title=France in the Making: 843–1180 |publisher=Oxford University Press |year=2000 |page=32 |isbn=978-0198584087}}</ref> * [[इ.स. १३६८|१३६८]] - [[लायोनेल ऑफ अँटवर्प]], क्लॅरेन्सचा पहिला ड्युक.<ref>{{cite book |last=Ormrod |first=W. M. |title=Edward III |publisher=Yale University Press |year=2011 |page=420 |isbn=978-0300119107}}</ref> * [[इ.स. १५५५|१५५५]] - [[प्रागचा लुइस]], बोहेमियाचा धर्मशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite book |last=Eberhard |first=Winfried |title=Reformation and Counter-Reformation in Bohemia |publisher=AJS |year=1981 |page=105}}</ref> * [[इ.स. १७०८|१७०८]] - [[गुरू गोबिंद सिंग|गुरू गोबिंद सिंघ]], [[:वर्ग:शीख गुरू|दहावे शीख गुरू]].<ref>{{cite book |last=Singh |first=Khushwant |title=A History of the Sikhs: Volume 1 (1469–1839) |publisher=Oxford University Press |year=2004 |page=98 |isbn=978-0195673081}}</ref> * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[जॉर्ज मेसन]], अमेरिकन राजकीय नेता व घटनाकार.<ref>{{cite book |last=Broadwater |first=Jeff |title=George Mason, Forgotten Founder |publisher=University of North Carolina Press |year=2006 |page=245 |isbn=978-0807830536}}</ref> * [[इ.स. १८४९|१८४९]] - [[एडगर ॲलन पो]], अमेरिकन लेखक, कवी व समीक्षक.<ref>{{cite news |title=Death of Edgar A. Poe |newspaper=The Baltimore Sun |date=1849-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[आल्फ्रेड डीकिन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचा दुसरा पंतप्रधान]].<ref>{{cite book |last=La Nauze |first=J. A. |title=Alfred Deakin: A Biography |publisher=Melbourne University Press |year=1965 |page=652}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[विलीस कॅरियर]], अमेरिकन अभियंता आणि आधुनिक एअर कंडिशनिंगचे शोधक.<ref>{{cite news |title=Willis H. Carrier, Air Conditioning Pioneer, Dies at 73 |newspaper=The New York Times |date=1950-10-09}}</ref> * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[मायरियो लान्झा]], अमेरिकन tenor आणि अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Mario Lanza, Operatic Tenor and Film Star, Dies in Rome at 38 |newspaper=The New York Times |date=1959-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[निल्स कजेलस्ट्रॉम]], स्वीडिश खेळाडू.<ref>{{cite book |last=Lindhagen |first=Sven |title=Svenska Idrottshistorier |publisher=Stockholm |year=1996 |page=114}}</ref> * [[इ.स. २००६|२००६]] - [[अ‍ॅना पोलिटकोव्हस्काया]], रशियन पत्रकार व मानवाधिकार कार्यकर्त्या.<ref>{{cite news |title=Journalist Anna Politkovskaya Shot Dead in Moscow |newspaper=The Guardian |date=2006-10-08}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[ओव्हादिया योसेफ]], इस्रायलचे मुख्य रॅबाय.<ref>{{cite news |title=Rabbi Ovadia Yosef, Spiritual Leader of Sephardic Jews, Dies at 93 |newspaper=The Washington Post |date=2013-10-07}}</ref> * [[इ.स. २०२०|२०२०]] - [[मा मारियो मोलिना]], नोबेल पारितोषिक विजेता मेक्सिकन रसायनशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite news |title=Mario Molina, Nobel Laureate Who Revealed Threat to Ozone Layer, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=2020-10-08}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/7}} ---- [[ऑक्टोबर ५]] - [[ऑक्टोबर ६]] - '''ऑक्टोबर ७''' - [[ऑक्टोबर ८]] - [[ऑक्टोबर ९]] - [[ऑक्टोबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} jwobiw476hd061dd81mfqniyy0sg689 2717775 2717774 2026-10-07T07:28:15Z अभय नातू 206 /* २१ वे शतक */ 2717775 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|७|२८०|२८१}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === इ.स.पू. अडतिसावे शतक === * [[इ.स.पू. ३७६१|३७६१]] - [[हिब्रू दिनदर्शिका|हिब्रू दिनदर्शिकेनुसार]] जगाचा पहिला दिवस.<ref>{{cite book |last=Bushwick |first=Nathan |title=Understanding the Jewish Calendar |publisher=Moznaim Publishing Corporation |year=1989 |page=54 |isbn=978-0940118171}}</ref> === नववे शतक === * [[इ.स. ८७०|८७०]] - [[कॉन्स्टँटिनोपलची चौथी परिषद]] समाप्त झाली.<ref>{{cite book |last=Dvornik |first=Francis |title=The Photian Schism: History and Legend |publisher=Cambridge University Press |year=1948 |page=150}}</ref> === १४ वे शतक === * [[इ.स. १४०३|१४०३]] - [[ओस्मानी यादवी]]दरम्यान सुलतान [[सुलेमान सेलेबी]]ने [[व्हेनिसचे प्रजासत्ताक|व्हेनिस प्रजासत्ताकाशी]] [[गॅलीपोलीचा तह]] केला.<ref>{{cite book |last=Inalcik |first=Halil |title=The Ottoman Empire: The Classical Age 1300–1600 |publisher=Phoenix |year=2000 |page=22 |isbn=978-1842124420}}</ref> === १६ वे शतक === * [[इ.स. १५७१|१५७१]] - [[लेपांतोची लढाई]]: होली लीगने [[ऑटोमन साम्राज्य|ऑटोमन साम्राज्याच्या]] नौदलाचा पराभव केला.<ref>{{cite book |last=Crowley |first=Roger |title=Empires of the Sea: The Siege of Malta, the Battle of Lepanto, and the Contest for the Center of the World |publisher=Random House |year=2008 |page=265 |isbn=978-1400066247}}</ref> === १८ वे शतक === * [[इ.स. १७६३|१७६३]] - ब्रिटनच्या राजा [[युनायटेड किंग्डमचा तिसरा जॉर्ज|जॉर्ज तिसऱ्याने]] [[१७६३ची शाही घोषणा]] करून उत्तर अमेरिकेतील नवीन ब्रिटिश प्रदेशांचे प्रशासन निश्चित केले.<ref>{{cite book |last=Calloway |first=Colin G. |title=The Scratch of a Pen: 1763 and the Transformation of North America |publisher=Oxford University Press |year=2006 |page=92 |isbn=978-0195300710}}</ref> * [[इ.स. १७७७|१७७७]] - [[अमेरिकन क्रांती]]: [[सारटोगाची दुसरी लढाई|सारटोगाच्या दुसऱ्या लढाईत]] (बेमिस हाईट्स) अमेरिकन सैन्याचा विजय.<ref>{{cite book |last=Ketchum |first=Richard M. |title=Saratoga: Turning Point of America's Revolutionary War |publisher=Henry Holt and Company |year=1997 |page=395 |isbn=978-0805061239}}</ref> === १९ वे शतक === * [[इ.स. १८४०|१८४०]] - [[विलेम दुसरा, नेदरलँड्स|विलेम दुसरा]] नेदरलँड्सचा राजा बनला.<ref>{{cite book |last=Koch |first=Jeroen |title=Koning Willem II: 1792–1849 |publisher=Boom |year=2013 |page=280 |isbn=978-9461053428}}</ref> * [[इ.स. १८७९|१८७९]] - [[जर्मन साम्राज्य|जर्मन साम्राज्य]] आणि [[ऑस्ट्रिया-हंगेरी]] यांच्यात दुहेरी युतीचा (ड्युअल अलायन्स) करार झाला.<ref>{{cite book |last=Taylor |first=A. J. P. |title=The Struggle for Mastery in Europe 1848–1918 |publisher=Oxford University Press |year=1954 |page=263}}</ref> === २० वे शतक === * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[के.एल.एम.]] (KLM) या डच विमान कंपनीची स्थापना झाली, जी आजही तिच्या मूळ नावाने कार्यरत असलेली जगातील सर्वात जुनी विमान कंपनी आहे.<ref>{{cite news |title=KLM Royal Dutch Airlines Celebrates Centenary |newspaper=Reuters |date=2019-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - द्वितीय जागतिक युद्ध: [[जर्मनी|जर्मन]] सैन्याने [[रोमानिया]]मध्ये प्रवेश केला.<ref>{{cite book |last=Weinberg |first=Gerhard L. |title=A World at Arms: A Global History of World War II |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |page=198 |isbn=978-0521618267}}</ref> * [[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[पूर्व जर्मनी|पूर्व जर्मनीची]] (जर्मन लोकशाही प्रजासत्ताक) अधिकृतपणे स्थापना झाली.<ref>{{cite book |last=Jarausch |first=Konrad H. |title=Dictatorship as Experience: Towards a Socio-Cultural History of the GDR |publisher=Berghahn Books |year=1999 |page=45 |isbn=978-1571811820}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[मदर तेरेसा]] यांनी [[कोलकाता]] येथे 'मिशनरीज ऑफ चॅरिटी'ची स्थापना केली.<ref>{{cite book |last=Spink |first=Kathryn |title=Mother Teresa: A Complete Authorized Biography |publisher=HarperSanFrancisco |year=1997 |page=48 |isbn=978-0060675202}}</ref> === २१ वे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[सप्टेंबर ११]]च्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[अफगाणिस्तान]]वर हल्ला केला.<ref>{{cite news |title=U.S. Strikes Afghanistan in Response to 9/11 Attacks |newspaper=The Washington Post |date=2001-10-08}}</ref == जन्म == * [[इ.स. १४७१|१४७१]] - [[फ्रेडरिक पहिला, डेन्मार्क|फ्रेडरिक पहिला]], [[डेन्मार्क]] आणि [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Greve |first=Tim |title=Kings of Denmark |publisher=Munksgaard |year=1970 |page=45}}</ref> * [[इ.स. १५७३|१५७३]] - [[विल्यम लॉड]], कँटरबरीचे आर्चबिशप.<ref>{{cite book |last=Carlton |first=Charles |title=Archbishop Laud |publisher=Routledge |year=1987 |page=12 |isbn=978-0710204639}}</ref> * [[इ.स. १७४१|१७४१]] - [[चार्ल्स तेरावा, स्वीडन|चार्ल्स तेरावा]], [[स्वीडन]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Bain |first=R. Nisbet |title=Scandinavia: A Political History of Denmark, Norway and Sweden |publisher=Cambridge University Press |year=1905 |page=342}}</ref> * [[इ.स. १८४४|१८४४]] - [[आनंद गजपती राजू]], [[विजयनगरम संस्थाण|विजयनगरमचे]] राजे व समाजसुधारक.<ref>{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=Indian Personages |publisher=Highland & Co. |year=1915 |page=88}}</ref> * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[नील्स बोर]], [[:वर्ग:डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ|डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ]] व [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता.<ref>{{cite news |title=Niels Bohr, Pioneer Quantum Physicist, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=1962-11-19}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[हेन्री ए. वॉलेस]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Culver |first=John C. |author2=Hyde, John |title=American Dreamer: A Life of Henry A. Wallace |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |page=18 |isbn=978-0393046458}}</ref> * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[हाइनरिश हिमलर]], नाझी अधिकारी.<ref>{{cite book |last=Longerich |first=Peter |title=Heinrich Himmler: A Life |publisher=Oxford University Press |year=2012 |page=22 |isbn=978-0199592326}}</ref> * [[इ.स. १९०७|१९०७]] - [[प्रागजी डोसा]], [[:वर्ग:गुजराती नाटककार|गुजराती नाटककार]] व लेखक.<ref>{{cite book |last=Datta |first=Amaresh |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=Sahitya Akademi |year=1988 |page=1102 |isbn=978-8126011940}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[फर्नान्डो बेलाउंदे टेरी]], [[:वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष|पेरूचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Fernando Belaúnde Terry, 89, Former President of Peru, Dies |newspaper=The New York Times |date=2002-06-05}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[बेगम अख्तर]], भारतीय गझल आणि शास्त्रीय गायिका.<ref>{{cite news |title=Begum Akhtar: The Queen of Ghazal |newspaper=The Hindu |date=2014-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[डेस्मंड टुटु]], [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] बिशप व नोबेल शांतता पुरस्कार विजेता.<ref>{{cite news |title=Archbishop Desmond Tutu, Giant in Fight Against Apartheid, Dies at 90 |newspaper=The Washington Post |date=2021-12-26}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[हॅरोल्ड क्रोटो]], नोबेल पारितोषिक विजेता [[:वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ|इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite news |title=Sir Harold Kroto, Nobel-Winning Chemist Who Helped Discover Carbon Cages, Dies at 76 |newspaper=The New York Times |date=2016-05-04}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[जीन-ल्यूक देहाने]], बेल्जियमचे पंतप्रधान.<ref>{{cite news |title=Jean-Luc Dehaene, Belgian Prime Minister Who Led Country Into Euro, Dies at 73 |newspaper=The Guardian |date=2014-05-15}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[अल्बर्ट कॉलिन्स]], अमेरिकन [[:वर्ग:अमेरिकन गायक|ब्लूझ गायक]] व वादक.<ref>{{cite news |title=Albert Collins, 61, Guitarist and Singer |newspaper=The New York Times |date=1993-11-25}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[व्लादिमिर पुतिन]], [[:वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष|रशियाचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Philip |title=Putin |publisher=Henry Holt and Co. |year=2022 |page=29 |isbn=978-1250119513}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[ग्रॅहाम यॅलप]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/graham-yallop-8288 |title=Graham Yallop Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[झहीर खान]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zaheer-khan-30102 |title=Zaheer Khan Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[सलमान बट्ट]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/salman-butt-42629 |title=Salman Butt Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[डीयेगो कोस्टा]], स्पॅनिश फुटबॉल खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/10493/Diego-Costa/overview |title=Diego Costa Profile |publisher=Premier League |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> == जन्म == == मृत्यू == * [[इ.स. ३३६|३३६]] - [[पोप मार्क]].<ref>{{cite book |last=Kelly |first=J. N. D. |title=The Oxford Dictionary of Popes |publisher=Oxford University Press |year=1986 |page=28 |isbn=978-0192139641}}</ref> * [[इ.स. ९२९|९२९]] - [[साधा चार्ल्स, फ्रांस|साधा चार्ल्स]], [[फ्रांस|फ्रांसचा]] राजा.<ref>{{cite book |last=Dunbabin |first=Jean |title=France in the Making: 843–1180 |publisher=Oxford University Press |year=2000 |page=32 |isbn=978-0198584087}}</ref> * [[इ.स. १३६८|१३६८]] - [[लायोनेल ऑफ अँटवर्प]], क्लॅरेन्सचा पहिला ड्युक.<ref>{{cite book |last=Ormrod |first=W. M. |title=Edward III |publisher=Yale University Press |year=2011 |page=420 |isbn=978-0300119107}}</ref> * [[इ.स. १५५५|१५५५]] - [[प्रागचा लुइस]], बोहेमियाचा धर्मशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite book |last=Eberhard |first=Winfried |title=Reformation and Counter-Reformation in Bohemia |publisher=AJS |year=1981 |page=105}}</ref> * [[इ.स. १७०८|१७०८]] - [[गुरू गोबिंद सिंग|गुरू गोबिंद सिंघ]], [[:वर्ग:शीख गुरू|दहावे शीख गुरू]].<ref>{{cite book |last=Singh |first=Khushwant |title=A History of the Sikhs: Volume 1 (1469–1839) |publisher=Oxford University Press |year=2004 |page=98 |isbn=978-0195673081}}</ref> * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[जॉर्ज मेसन]], अमेरिकन राजकीय नेता व घटनाकार.<ref>{{cite book |last=Broadwater |first=Jeff |title=George Mason, Forgotten Founder |publisher=University of North Carolina Press |year=2006 |page=245 |isbn=978-0807830536}}</ref> * [[इ.स. १८४९|१८४९]] - [[एडगर ॲलन पो]], अमेरिकन लेखक, कवी व समीक्षक.<ref>{{cite news |title=Death of Edgar A. Poe |newspaper=The Baltimore Sun |date=1849-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[आल्फ्रेड डीकिन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचा दुसरा पंतप्रधान]].<ref>{{cite book |last=La Nauze |first=J. A. |title=Alfred Deakin: A Biography |publisher=Melbourne University Press |year=1965 |page=652}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[विलीस कॅरियर]], अमेरिकन अभियंता आणि आधुनिक एअर कंडिशनिंगचे शोधक.<ref>{{cite news |title=Willis H. Carrier, Air Conditioning Pioneer, Dies at 73 |newspaper=The New York Times |date=1950-10-09}}</ref> * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[मायरियो लान्झा]], अमेरिकन tenor आणि अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Mario Lanza, Operatic Tenor and Film Star, Dies in Rome at 38 |newspaper=The New York Times |date=1959-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[निल्स कजेलस्ट्रॉम]], स्वीडिश खेळाडू.<ref>{{cite book |last=Lindhagen |first=Sven |title=Svenska Idrottshistorier |publisher=Stockholm |year=1996 |page=114}}</ref> * [[इ.स. २००६|२००६]] - [[अ‍ॅना पोलिटकोव्हस्काया]], रशियन पत्रकार व मानवाधिकार कार्यकर्त्या.<ref>{{cite news |title=Journalist Anna Politkovskaya Shot Dead in Moscow |newspaper=The Guardian |date=2006-10-08}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[ओव्हादिया योसेफ]], इस्रायलचे मुख्य रॅबाय.<ref>{{cite news |title=Rabbi Ovadia Yosef, Spiritual Leader of Sephardic Jews, Dies at 93 |newspaper=The Washington Post |date=2013-10-07}}</ref> * [[इ.स. २०२०|२०२०]] - [[मा मारियो मोलिना]], नोबेल पारितोषिक विजेता मेक्सिकन रसायनशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite news |title=Mario Molina, Nobel Laureate Who Revealed Threat to Ozone Layer, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=2020-10-08}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/7}} ---- [[ऑक्टोबर ५]] - [[ऑक्टोबर ६]] - '''ऑक्टोबर ७''' - [[ऑक्टोबर ८]] - [[ऑक्टोबर ९]] - [[ऑक्टोबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} bml6h2fpz52xqi3xn203fuahupq8yjd 2717776 2717775 2026-10-07T07:28:41Z अभय नातू 206 विभाग 2717776 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|७|२८०|२८१}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === इ.स.पू. अडतिसावे शतक === * [[इ.स.पू. ३७६१|३७६१]] - [[हिब्रू दिनदर्शिका|हिब्रू दिनदर्शिकेनुसार]] जगाचा पहिला दिवस.<ref>{{cite book |last=Bushwick |first=Nathan |title=Understanding the Jewish Calendar |publisher=Moznaim Publishing Corporation |year=1989 |page=54 |isbn=978-0940118171}}</ref> === नववे शतक === * [[इ.स. ८७०|८७०]] - [[कॉन्स्टँटिनोपलची चौथी परिषद]] समाप्त झाली.<ref>{{cite book |last=Dvornik |first=Francis |title=The Photian Schism: History and Legend |publisher=Cambridge University Press |year=1948 |page=150}}</ref> === १४ वे शतक === * [[इ.स. १४०३|१४०३]] - [[ओस्मानी यादवी]]दरम्यान सुलतान [[सुलेमान सेलेबी]]ने [[व्हेनिसचे प्रजासत्ताक|व्हेनिस प्रजासत्ताकाशी]] [[गॅलीपोलीचा तह]] केला.<ref>{{cite book |last=Inalcik |first=Halil |title=The Ottoman Empire: The Classical Age 1300–1600 |publisher=Phoenix |year=2000 |page=22 |isbn=978-1842124420}}</ref> === १६ वे शतक === * [[इ.स. १५७१|१५७१]] - [[लेपांतोची लढाई]]: होली लीगने [[ऑटोमन साम्राज्य|ऑटोमन साम्राज्याच्या]] नौदलाचा पराभव केला.<ref>{{cite book |last=Crowley |first=Roger |title=Empires of the Sea: The Siege of Malta, the Battle of Lepanto, and the Contest for the Center of the World |publisher=Random House |year=2008 |page=265 |isbn=978-1400066247}}</ref> === १८ वे शतक === * [[इ.स. १७६३|१७६३]] - ब्रिटनच्या राजा [[युनायटेड किंग्डमचा तिसरा जॉर्ज|जॉर्ज तिसऱ्याने]] [[१७६३ची शाही घोषणा]] करून उत्तर अमेरिकेतील नवीन ब्रिटिश प्रदेशांचे प्रशासन निश्चित केले.<ref>{{cite book |last=Calloway |first=Colin G. |title=The Scratch of a Pen: 1763 and the Transformation of North America |publisher=Oxford University Press |year=2006 |page=92 |isbn=978-0195300710}}</ref> * [[इ.स. १७७७|१७७७]] - [[अमेरिकन क्रांती]]: [[सारटोगाची दुसरी लढाई|सारटोगाच्या दुसऱ्या लढाईत]] (बेमिस हाईट्स) अमेरिकन सैन्याचा विजय.<ref>{{cite book |last=Ketchum |first=Richard M. |title=Saratoga: Turning Point of America's Revolutionary War |publisher=Henry Holt and Company |year=1997 |page=395 |isbn=978-0805061239}}</ref> === १९ वे शतक === * [[इ.स. १८४०|१८४०]] - [[विलेम दुसरा, नेदरलँड्स|विलेम दुसरा]] नेदरलँड्सचा राजा बनला.<ref>{{cite book |last=Koch |first=Jeroen |title=Koning Willem II: 1792–1849 |publisher=Boom |year=2013 |page=280 |isbn=978-9461053428}}</ref> * [[इ.स. १८७९|१८७९]] - [[जर्मन साम्राज्य|जर्मन साम्राज्य]] आणि [[ऑस्ट्रिया-हंगेरी]] यांच्यात दुहेरी युतीचा (ड्युअल अलायन्स) करार झाला.<ref>{{cite book |last=Taylor |first=A. J. P. |title=The Struggle for Mastery in Europe 1848–1918 |publisher=Oxford University Press |year=1954 |page=263}}</ref> === २० वे शतक === * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[के.एल.एम.]] (KLM) या डच विमान कंपनीची स्थापना झाली, जी आजही तिच्या मूळ नावाने कार्यरत असलेली जगातील सर्वात जुनी विमान कंपनी आहे.<ref>{{cite news |title=KLM Royal Dutch Airlines Celebrates Centenary |newspaper=Reuters |date=2019-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - द्वितीय जागतिक युद्ध: [[जर्मनी|जर्मन]] सैन्याने [[रोमानिया]]मध्ये प्रवेश केला.<ref>{{cite book |last=Weinberg |first=Gerhard L. |title=A World at Arms: A Global History of World War II |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |page=198 |isbn=978-0521618267}}</ref> * [[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[पूर्व जर्मनी|पूर्व जर्मनीची]] (जर्मन लोकशाही प्रजासत्ताक) अधिकृतपणे स्थापना झाली.<ref>{{cite book |last=Jarausch |first=Konrad H. |title=Dictatorship as Experience: Towards a Socio-Cultural History of the GDR |publisher=Berghahn Books |year=1999 |page=45 |isbn=978-1571811820}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[मदर तेरेसा]] यांनी [[कोलकाता]] येथे 'मिशनरीज ऑफ चॅरिटी'ची स्थापना केली.<ref>{{cite book |last=Spink |first=Kathryn |title=Mother Teresa: A Complete Authorized Biography |publisher=HarperSanFrancisco |year=1997 |page=48 |isbn=978-0060675202}}</ref> === २१ वे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[सप्टेंबर ११]]च्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[अफगाणिस्तान]]वर हल्ला केला.<ref>{{cite news |title=U.S. Strikes Afghanistan in Response to 9/11 Attacks |newspaper=The Washington Post |date=2001-10-08}}</ref == जन्म == * [[इ.स. १४७१|१४७१]] - [[फ्रेडरिक पहिला, डेन्मार्क|फ्रेडरिक पहिला]], [[डेन्मार्क]] आणि [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Greve |first=Tim |title=Kings of Denmark |publisher=Munksgaard |year=1970 |page=45}}</ref> * [[इ.स. १५७३|१५७३]] - [[विल्यम लॉड]], कँटरबरीचे आर्चबिशप.<ref>{{cite book |last=Carlton |first=Charles |title=Archbishop Laud |publisher=Routledge |year=1987 |page=12 |isbn=978-0710204639}}</ref> * [[इ.स. १७४१|१७४१]] - [[चार्ल्स तेरावा, स्वीडन|चार्ल्स तेरावा]], [[स्वीडन]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Bain |first=R. Nisbet |title=Scandinavia: A Political History of Denmark, Norway and Sweden |publisher=Cambridge University Press |year=1905 |page=342}}</ref> * [[इ.स. १८४४|१८४४]] - [[आनंद गजपती राजू]], [[विजयनगरम संस्थाण|विजयनगरमचे]] राजे व समाजसुधारक.<ref>{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=Indian Personages |publisher=Highland & Co. |year=1915 |page=88}}</ref> * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[नील्स बोर]], [[:वर्ग:डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ|डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ]] व [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता.<ref>{{cite news |title=Niels Bohr, Pioneer Quantum Physicist, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=1962-11-19}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[हेन्री ए. वॉलेस]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Culver |first=John C. |author2=Hyde, John |title=American Dreamer: A Life of Henry A. Wallace |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |page=18 |isbn=978-0393046458}}</ref> * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[हाइनरिश हिमलर]], नाझी अधिकारी.<ref>{{cite book |last=Longerich |first=Peter |title=Heinrich Himmler: A Life |publisher=Oxford University Press |year=2012 |page=22 |isbn=978-0199592326}}</ref> * [[इ.स. १९०७|१९०७]] - [[प्रागजी डोसा]], [[:वर्ग:गुजराती नाटककार|गुजराती नाटककार]] व लेखक.<ref>{{cite book |last=Datta |first=Amaresh |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=Sahitya Akademi |year=1988 |page=1102 |isbn=978-8126011940}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[फर्नान्डो बेलाउंदे टेरी]], [[:वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष|पेरूचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Fernando Belaúnde Terry, 89, Former President of Peru, Dies |newspaper=The New York Times |date=2002-06-05}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[बेगम अख्तर]], भारतीय गझल आणि शास्त्रीय गायिका.<ref>{{cite news |title=Begum Akhtar: The Queen of Ghazal |newspaper=The Hindu |date=2014-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[डेस्मंड टुटु]], [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] बिशप व नोबेल शांतता पुरस्कार विजेता.<ref>{{cite news |title=Archbishop Desmond Tutu, Giant in Fight Against Apartheid, Dies at 90 |newspaper=The Washington Post |date=2021-12-26}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[हॅरोल्ड क्रोटो]], नोबेल पारितोषिक विजेता [[:वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ|इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite news |title=Sir Harold Kroto, Nobel-Winning Chemist Who Helped Discover Carbon Cages, Dies at 76 |newspaper=The New York Times |date=2016-05-04}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[जीन-ल्यूक देहाने]], बेल्जियमचे पंतप्रधान.<ref>{{cite news |title=Jean-Luc Dehaene, Belgian Prime Minister Who Led Country Into Euro, Dies at 73 |newspaper=The Guardian |date=2014-05-15}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[अल्बर्ट कॉलिन्स]], अमेरिकन [[:वर्ग:अमेरिकन गायक|ब्लूझ गायक]] व वादक.<ref>{{cite news |title=Albert Collins, 61, Guitarist and Singer |newspaper=The New York Times |date=1993-11-25}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[व्लादिमिर पुतिन]], [[:वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष|रशियाचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Philip |title=Putin |publisher=Henry Holt and Co. |year=2022 |page=29 |isbn=978-1250119513}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[ग्रॅहाम यॅलप]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/graham-yallop-8288 |title=Graham Yallop Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[झहीर खान]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zaheer-khan-30102 |title=Zaheer Khan Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[सलमान बट्ट]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/salman-butt-42629 |title=Salman Butt Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[डीयेगो कोस्टा]], स्पॅनिश फुटबॉल खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/10493/Diego-Costa/overview |title=Diego Costa Profile |publisher=Premier League |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ३३६|३३६]] - [[पोप मार्क]].<ref>{{cite book |last=Kelly |first=J. N. D. |title=The Oxford Dictionary of Popes |publisher=Oxford University Press |year=1986 |page=28 |isbn=978-0192139641}}</ref> * [[इ.स. ९२९|९२९]] - [[साधा चार्ल्स, फ्रांस|साधा चार्ल्स]], [[फ्रांस|फ्रांसचा]] राजा.<ref>{{cite book |last=Dunbabin |first=Jean |title=France in the Making: 843–1180 |publisher=Oxford University Press |year=2000 |page=32 |isbn=978-0198584087}}</ref> * [[इ.स. १३६८|१३६८]] - [[लायोनेल ऑफ अँटवर्प]], क्लॅरेन्सचा पहिला ड्युक.<ref>{{cite book |last=Ormrod |first=W. M. |title=Edward III |publisher=Yale University Press |year=2011 |page=420 |isbn=978-0300119107}}</ref> * [[इ.स. १५५५|१५५५]] - [[प्रागचा लुइस]], बोहेमियाचा धर्मशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite book |last=Eberhard |first=Winfried |title=Reformation and Counter-Reformation in Bohemia |publisher=AJS |year=1981 |page=105}}</ref> * [[इ.स. १७०८|१७०८]] - [[गुरू गोबिंद सिंग|गुरू गोबिंद सिंघ]], [[:वर्ग:शीख गुरू|दहावे शीख गुरू]].<ref>{{cite book |last=Singh |first=Khushwant |title=A History of the Sikhs: Volume 1 (1469–1839) |publisher=Oxford University Press |year=2004 |page=98 |isbn=978-0195673081}}</ref> * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[जॉर्ज मेसन]], अमेरिकन राजकीय नेता व घटनाकार.<ref>{{cite book |last=Broadwater |first=Jeff |title=George Mason, Forgotten Founder |publisher=University of North Carolina Press |year=2006 |page=245 |isbn=978-0807830536}}</ref> * [[इ.स. १८४९|१८४९]] - [[एडगर ॲलन पो]], अमेरिकन लेखक, कवी व समीक्षक.<ref>{{cite news |title=Death of Edgar A. Poe |newspaper=The Baltimore Sun |date=1849-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[आल्फ्रेड डीकिन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचा दुसरा पंतप्रधान]].<ref>{{cite book |last=La Nauze |first=J. A. |title=Alfred Deakin: A Biography |publisher=Melbourne University Press |year=1965 |page=652}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[विलीस कॅरियर]], अमेरिकन अभियंता आणि आधुनिक एअर कंडिशनिंगचे शोधक.<ref>{{cite news |title=Willis H. Carrier, Air Conditioning Pioneer, Dies at 73 |newspaper=The New York Times |date=1950-10-09}}</ref> * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[मायरियो लान्झा]], अमेरिकन tenor आणि अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Mario Lanza, Operatic Tenor and Film Star, Dies in Rome at 38 |newspaper=The New York Times |date=1959-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[निल्स कजेलस्ट्रॉम]], स्वीडिश खेळाडू.<ref>{{cite book |last=Lindhagen |first=Sven |title=Svenska Idrottshistorier |publisher=Stockholm |year=1996 |page=114}}</ref> * [[इ.स. २००६|२००६]] - [[अ‍ॅना पोलिटकोव्हस्काया]], रशियन पत्रकार व मानवाधिकार कार्यकर्त्या.<ref>{{cite news |title=Journalist Anna Politkovskaya Shot Dead in Moscow |newspaper=The Guardian |date=2006-10-08}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[ओव्हादिया योसेफ]], इस्रायलचे मुख्य रॅबाय.<ref>{{cite news |title=Rabbi Ovadia Yosef, Spiritual Leader of Sephardic Jews, Dies at 93 |newspaper=The Washington Post |date=2013-10-07}}</ref> * [[इ.स. २०२०|२०२०]] - [[मा मारियो मोलिना]], नोबेल पारितोषिक विजेता मेक्सिकन रसायनशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite news |title=Mario Molina, Nobel Laureate Who Revealed Threat to Ozone Layer, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=2020-10-08}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/7}} ---- [[ऑक्टोबर ५]] - [[ऑक्टोबर ६]] - '''ऑक्टोबर ७''' - [[ऑक्टोबर ८]] - [[ऑक्टोबर ९]] - [[ऑक्टोबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} jwobiw476hd061dd81mfqniyy0sg689 2717777 2717776 2026-10-07T07:29:35Z अभय नातू 206 संदर्भ 2717777 wikitext text/x-wiki {{ऑक्टोबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑक्टोबर|७|२८०|२८१}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === इ.स.पू. अडतिसावे शतक === * [[इ.स.पू. ३७६१|३७६१]] - [[हिब्रू दिनदर्शिका|हिब्रू दिनदर्शिकेनुसार]] जगाचा पहिला दिवस.<ref>{{cite book |last=Bushwick |first=Nathan |title=Understanding the Jewish Calendar |publisher=Moznaim Publishing Corporation |year=1989 |page=54 |isbn=978-0940118171}}</ref> === नववे शतक === * [[इ.स. ८७०|८७०]] - [[कॉन्स्टँटिनोपलची चौथी परिषद]] समाप्त झाली.<ref>{{cite book |last=Dvornik |first=Francis |title=The Photian Schism: History and Legend |publisher=Cambridge University Press |year=1948 |page=150}}</ref> === १४ वे शतक === * [[इ.स. १४०३|१४०३]] - [[ओस्मानी यादवी]]दरम्यान सुलतान [[सुलेमान सेलेबी]]ने [[व्हेनिसचे प्रजासत्ताक|व्हेनिस प्रजासत्ताकाशी]] [[गॅलीपोलीचा तह]] केला.<ref>{{cite book |last=Inalcik |first=Halil |title=The Ottoman Empire: The Classical Age 1300–1600 |publisher=Phoenix |year=2000 |page=22 |isbn=978-1842124420}}</ref> === १६ वे शतक === * [[इ.स. १५७१|१५७१]] - [[लेपांतोची लढाई]]: होली लीगने [[ऑटोमन साम्राज्य|ऑटोमन साम्राज्याच्या]] नौदलाचा पराभव केला.<ref>{{cite book |last=Crowley |first=Roger |title=Empires of the Sea: The Siege of Malta, the Battle of Lepanto, and the Contest for the Center of the World |publisher=Random House |year=2008 |page=265 |isbn=978-1400066247}}</ref> === १८ वे शतक === * [[इ.स. १७६३|१७६३]] - ब्रिटनच्या राजा [[युनायटेड किंग्डमचा तिसरा जॉर्ज|जॉर्ज तिसऱ्याने]] [[१७६३ची शाही घोषणा]] करून उत्तर अमेरिकेतील नवीन ब्रिटिश प्रदेशांचे प्रशासन निश्चित केले.<ref>{{cite book |last=Calloway |first=Colin G. |title=The Scratch of a Pen: 1763 and the Transformation of North America |publisher=Oxford University Press |year=2006 |page=92 |isbn=978-0195300710}}</ref> * [[इ.स. १७७७|१७७७]] - [[अमेरिकन क्रांती]]: [[सारटोगाची दुसरी लढाई|सारटोगाच्या दुसऱ्या लढाईत]] (बेमिस हाईट्स) अमेरिकन सैन्याचा विजय.<ref>{{cite book |last=Ketchum |first=Richard M. |title=Saratoga: Turning Point of America's Revolutionary War |publisher=Henry Holt and Company |year=1997 |page=395 |isbn=978-0805061239}}</ref> === १९ वे शतक === * [[इ.स. १८४०|१८४०]] - [[विलेम दुसरा, नेदरलँड्स|विलेम दुसरा]] नेदरलँड्सचा राजा बनला.<ref>{{cite book |last=Koch |first=Jeroen |title=Koning Willem II: 1792–1849 |publisher=Boom |year=2013 |page=280 |isbn=978-9461053428}}</ref> * [[इ.स. १८७९|१८७९]] - [[जर्मन साम्राज्य|जर्मन साम्राज्य]] आणि [[ऑस्ट्रिया-हंगेरी]] यांच्यात दुहेरी युतीचा (ड्युअल अलायन्स) करार झाला.<ref>{{cite book |last=Taylor |first=A. J. P. |title=The Struggle for Mastery in Europe 1848–1918 |publisher=Oxford University Press |year=1954 |page=263}}</ref> === २० वे शतक === * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[के.एल.एम.]] (KLM) या डच विमान कंपनीची स्थापना झाली, जी आजही तिच्या मूळ नावाने कार्यरत असलेली जगातील सर्वात जुनी विमान कंपनी आहे.<ref>{{cite news |title=KLM Royal Dutch Airlines Celebrates Centenary |newspaper=Reuters |date=2019-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - द्वितीय जागतिक युद्ध: [[जर्मनी|जर्मन]] सैन्याने [[रोमानिया]]मध्ये प्रवेश केला.<ref>{{cite book |last=Weinberg |first=Gerhard L. |title=A World at Arms: A Global History of World War II |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |page=198 |isbn=978-0521618267}}</ref> * [[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[पूर्व जर्मनी|पूर्व जर्मनीची]] (जर्मन लोकशाही प्रजासत्ताक) अधिकृतपणे स्थापना झाली.<ref>{{cite book |last=Jarausch |first=Konrad H. |title=Dictatorship as Experience: Towards a Socio-Cultural History of the GDR |publisher=Berghahn Books |year=1999 |page=45 |isbn=978-1571811820}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[मदर तेरेसा]] यांनी [[कोलकाता]] येथे 'मिशनरीज ऑफ चॅरिटी'ची स्थापना केली.<ref>{{cite book |last=Spink |first=Kathryn |title=Mother Teresa: A Complete Authorized Biography |publisher=HarperSanFrancisco |year=1997 |page=48 |isbn=978-0060675202}}</ref> === २१ वे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[सप्टेंबर ११]]च्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[अफगाणिस्तान]]वर हल्ला केला.<ref>{{cite news |title=U.S. Strikes Afghanistan in Response to 9/11 Attacks |newspaper=The Washington Post |date=2001-10-08}}</ref> * [[इ.स. २०२३|२०२३]] - [[हमास]]ने [[इस्रायल]]वर केलेल्या हल्ल्यात १,२०० इस्रायली नागरिक आणि सैनिकांची हत्या झाली आणि २५० पेक्षा जास्त लोकांना ओलीस ठेवण्यात आले.<ref>{{cite news |title=Hamas Launches Surprise Attack on Israel |newspaper=The Wall Street Journal |date=2023-10-07}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १४७१|१४७१]] - [[फ्रेडरिक पहिला, डेन्मार्क|फ्रेडरिक पहिला]], [[डेन्मार्क]] आणि [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Greve |first=Tim |title=Kings of Denmark |publisher=Munksgaard |year=1970 |page=45}}</ref> * [[इ.स. १५७३|१५७३]] - [[विल्यम लॉड]], कँटरबरीचे आर्चबिशप.<ref>{{cite book |last=Carlton |first=Charles |title=Archbishop Laud |publisher=Routledge |year=1987 |page=12 |isbn=978-0710204639}}</ref> * [[इ.स. १७४१|१७४१]] - [[चार्ल्स तेरावा, स्वीडन|चार्ल्स तेरावा]], [[स्वीडन]]चा राजा.<ref>{{cite book |last=Bain |first=R. Nisbet |title=Scandinavia: A Political History of Denmark, Norway and Sweden |publisher=Cambridge University Press |year=1905 |page=342}}</ref> * [[इ.स. १८४४|१८४४]] - [[आनंद गजपती राजू]], [[विजयनगरम संस्थाण|विजयनगरमचे]] राजे व समाजसुधारक.<ref>{{cite book |last=Rao |first=C. Hayavadana |title=Indian Personages |publisher=Highland & Co. |year=1915 |page=88}}</ref> * [[इ.स. १८८५|१८८५]] - [[नील्स बोर]], [[:वर्ग:डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ|डॅनिश भौतिकशास्त्रज्ञ]] व [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता.<ref>{{cite news |title=Niels Bohr, Pioneer Quantum Physicist, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=1962-11-19}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[हेन्री ए. वॉलेस]], [[:वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Culver |first=John C. |author2=Hyde, John |title=American Dreamer: A Life of Henry A. Wallace |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |page=18 |isbn=978-0393046458}}</ref> * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[हाइनरिश हिमलर]], नाझी अधिकारी.<ref>{{cite book |last=Longerich |first=Peter |title=Heinrich Himmler: A Life |publisher=Oxford University Press |year=2012 |page=22 |isbn=978-0199592326}}</ref> * [[इ.स. १९०७|१९०७]] - [[प्रागजी डोसा]], [[:वर्ग:गुजराती नाटककार|गुजराती नाटककार]] व लेखक.<ref>{{cite book |last=Datta |first=Amaresh |title=Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti |publisher=Sahitya Akademi |year=1988 |page=1102 |isbn=978-8126011940}}</ref> * [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[फर्नान्डो बेलाउंदे टेरी]], [[:वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष|पेरूचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite news |title=Fernando Belaúnde Terry, 89, Former President of Peru, Dies |newspaper=The New York Times |date=2002-06-05}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[बेगम अख्तर]], भारतीय गझल आणि शास्त्रीय गायिका.<ref>{{cite news |title=Begum Akhtar: The Queen of Ghazal |newspaper=The Hindu |date=2014-10-07}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[डेस्मंड टुटु]], [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेचा]] बिशप व नोबेल शांतता पुरस्कार विजेता.<ref>{{cite news |title=Archbishop Desmond Tutu, Giant in Fight Against Apartheid, Dies at 90 |newspaper=The Washington Post |date=2021-12-26}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[हॅरोल्ड क्रोटो]], नोबेल पारितोषिक विजेता [[:वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ|इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite news |title=Sir Harold Kroto, Nobel-Winning Chemist Who Helped Discover Carbon Cages, Dies at 76 |newspaper=The New York Times |date=2016-05-04}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[जीन-ल्यूक देहाने]], बेल्जियमचे पंतप्रधान.<ref>{{cite news |title=Jean-Luc Dehaene, Belgian Prime Minister Who Led Country Into Euro, Dies at 73 |newspaper=The Guardian |date=2014-05-15}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[अल्बर्ट कॉलिन्स]], अमेरिकन [[:वर्ग:अमेरिकन गायक|ब्लूझ गायक]] व वादक.<ref>{{cite news |title=Albert Collins, 61, Guitarist and Singer |newspaper=The New York Times |date=1993-11-25}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[व्लादिमिर पुतिन]], [[:वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष|रशियाचा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Philip |title=Putin |publisher=Henry Holt and Co. |year=2022 |page=29 |isbn=978-1250119513}}</ref> * [[इ.स. १९५२|१९५२]] - [[ग्रॅहाम यॅलप]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/graham-yallop-8288 |title=Graham Yallop Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[झहीर खान]], [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू|भारतीय क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zaheer-khan-30102 |title=Zaheer Khan Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - [[सलमान बट्ट]], [[:वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू|पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू]].<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/salman-butt-42629 |title=Salman Butt Profile |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> * [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[डीयेगो कोस्टा]], स्पॅनिश फुटबॉल खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/10493/Diego-Costa/overview |title=Diego Costa Profile |publisher=Premier League |access-date=2026-10-07 |url-status=live}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ३३६|३३६]] - [[पोप मार्क]].<ref>{{cite book |last=Kelly |first=J. N. D. |title=The Oxford Dictionary of Popes |publisher=Oxford University Press |year=1986 |page=28 |isbn=978-0192139641}}</ref> * [[इ.स. ९२९|९२९]] - [[साधा चार्ल्स, फ्रांस|साधा चार्ल्स]], [[फ्रांस|फ्रांसचा]] राजा.<ref>{{cite book |last=Dunbabin |first=Jean |title=France in the Making: 843–1180 |publisher=Oxford University Press |year=2000 |page=32 |isbn=978-0198584087}}</ref> * [[इ.स. १३६८|१३६८]] - [[लायोनेल ऑफ अँटवर्प]], क्लॅरेन्सचा पहिला ड्युक.<ref>{{cite book |last=Ormrod |first=W. M. |title=Edward III |publisher=Yale University Press |year=2011 |page=420 |isbn=978-0300119107}}</ref> * [[इ.स. १५५५|१५५५]] - [[प्रागचा लुइस]], बोहेमियाचा धर्मशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite book |last=Eberhard |first=Winfried |title=Reformation and Counter-Reformation in Bohemia |publisher=AJS |year=1981 |page=105}}</ref> * [[इ.स. १७०८|१७०८]] - [[गुरू गोबिंद सिंग|गुरू गोबिंद सिंघ]], [[:वर्ग:शीख गुरू|दहावे शीख गुरू]].<ref>{{cite book |last=Singh |first=Khushwant |title=A History of the Sikhs: Volume 1 (1469–1839) |publisher=Oxford University Press |year=2004 |page=98 |isbn=978-0195673081}}</ref> * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[जॉर्ज मेसन]], अमेरिकन राजकीय नेता व घटनाकार.<ref>{{cite book |last=Broadwater |first=Jeff |title=George Mason, Forgotten Founder |publisher=University of North Carolina Press |year=2006 |page=245 |isbn=978-0807830536}}</ref> * [[इ.स. १८४९|१८४९]] - [[एडगर ॲलन पो]], अमेरिकन लेखक, कवी व समीक्षक.<ref>{{cite news |title=Death of Edgar A. Poe |newspaper=The Baltimore Sun |date=1849-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[आल्फ्रेड डीकिन]], [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचा दुसरा पंतप्रधान]].<ref>{{cite book |last=La Nauze |first=J. A. |title=Alfred Deakin: A Biography |publisher=Melbourne University Press |year=1965 |page=652}}</ref> * [[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[विलीस कॅरियर]], अमेरिकन अभियंता आणि आधुनिक एअर कंडिशनिंगचे शोधक.<ref>{{cite news |title=Willis H. Carrier, Air Conditioning Pioneer, Dies at 73 |newspaper=The New York Times |date=1950-10-09}}</ref> * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[मायरियो लान्झा]], अमेरिकन tenor आणि अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Mario Lanza, Operatic Tenor and Film Star, Dies in Rome at 38 |newspaper=The New York Times |date=1959-10-08}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[निल्स कजेलस्ट्रॉम]], स्वीडिश खेळाडू.<ref>{{cite book |last=Lindhagen |first=Sven |title=Svenska Idrottshistorier |publisher=Stockholm |year=1996 |page=114}}</ref> * [[इ.स. २००६|२००६]] - [[अ‍ॅना पोलिटकोव्हस्काया]], रशियन पत्रकार व मानवाधिकार कार्यकर्त्या.<ref>{{cite news |title=Journalist Anna Politkovskaya Shot Dead in Moscow |newspaper=The Guardian |date=2006-10-08}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - [[ओव्हादिया योसेफ]], इस्रायलचे मुख्य रॅबाय.<ref>{{cite news |title=Rabbi Ovadia Yosef, Spiritual Leader of Sephardic Jews, Dies at 93 |newspaper=The Washington Post |date=2013-10-07}}</ref> * [[इ.स. २०२०|२०२०]] - [[मा मारियो मोलिना]], नोबेल पारितोषिक विजेता मेक्सिकन रसायनशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite news |title=Mario Molina, Nobel Laureate Who Revealed Threat to Ozone Layer, Dies at 77 |newspaper=The New York Times |date=2020-10-08}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||october/7}} ---- [[ऑक्टोबर ५]] - [[ऑक्टोबर ६]] - '''ऑक्टोबर ७''' - [[ऑक्टोबर ८]] - [[ऑक्टोबर ९]] - [[ऑक्टोबर महिना]] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} ti5jj0azgv8ssrcr2kg0w42rhe2g7c7 0 29948 2717460 2708678 2026-10-06T19:20:10Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717460 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट खेळाडू संपूर्ण माहिती | नाव = युसुफ पठाण | image = Yusuf Pathan.jpg | caption = युसुफ पठाण | देश= भारत| देश_इंग्लिश_नाव = India | पूर्ण नाव = युसुफ खान पठाण | उपाख्य = लेथल वेपन, स्टीलर | living = true | दिनांकजन्म = १७ | महिनाजन्म = ११ | वर्षजन्म = १९८२ | स्थान_जन्म = [[वडोदरा|बरोडा]], [[गुजरात]] | देश_जन्म = भारत | दिनांकमृत्यू = | महिनामृत्यू = | वर्षमृत्यू = | स्थान_मृत्यू = | देश_मृत्यू = | heightft = ६ | heightinch = २ | फलंदाजीची पद्धत = उजखोरा | गोलंदाजीची पद्धत = उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] | विशेषता = [[अष्टपैलू खेळाडू]] | नाते = [[इरफान पठाण]] (भाउ) | international = true | कसोटी सामना पदार्पण दिनांक = | कसोटी सामना पदार्पणवर्ष = | कसोटी सामना पदार्पण विरूद्ध = | कसोटी सामने = | शेवटचा कसोटी सामना दिनांक = | शेवटचा कसोटी सामना वर्ष = | शेवटचा कसोटी सामना विरूद्ध = | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण दिनांक = १० जून | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पणवर्ष = २००८ | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण विरूद्ध = पाकिस्तान | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने = १७२ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना दिनांक = २३ जानेवारी | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना वर्ष = २०११ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना विरूद्ध = दक्षिण आफ्रिका | एकदिवसीय शर्ट क्र = २८ | oneT२०I = true | T२०Iपदार्पण दिनांक = २४ सप्टेंबर | T२०Iपदार्पणवर्ष = २००७ | T२०Iपदार्पण विरूद्ध = पाकिस्तान | T२०Icap = १८ | lastT२०Iदिनांक= | lastT२०Iवर्ष = २०११ | lastT२०Iagainst = पाकिस्तान | T२०Ishirt = | संघ१ = [[वडोदरा क्रिकेट संघ|बरोडा]] | वर्ष१ = २००१/०२&ndash;सद्य | संघ क्र.१ = | संघ२ = [[{{iplname|Rajasthan Royals}}]] | वर्ष२ = २००८ &ndash; २०१० | संघ क्र.२ = | संघ३ = [[{{iplname|Kolkata Knight Riders}}]] | वर्ष३ = २०११ - सद्य | संघ क्र.३ = | संघ४ = | वर्ष४ = | संघ क्र.४ = | चेंडू = balls | columns = ४ | column१ = [[एकदिवसीय क्रिकेट|ए.सा.]] | सामने१ = ४३ | धावा१ = ६९२ | फलंदाजीची सरासरी१ = ३०.८९ | शतके/अर्धशतके१ = २/३ | सर्वोच्च धावसंख्या१ = १२३* | चेंडू१ = ६६८ | बळी१ = १७ | गोलंदाजीची सरासरी१ = ३७.६४ | ५ बळी१ = ० | १० बळी१ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी१ = ३/४९ | झेल/यष्टीचीत१ = ७/&ndash; | column२ = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | सामने२ = ४० | धावा२ = १,९९७ | फलंदाजीची सरासरी२ = ३५.०३ | शतके/अर्धशतके२ = ४/१० | सर्वोच्च धावसंख्या२ = १८३ | चेंडू२ = ७,१६१ | बळी२ = ९६ | गोलंदाजीची सरासरी२ = ३३.९८ | ५ बळी२ = ७ | १० बळी२ = १ | सर्वोत्तम गोलंदाजी२ = ६/४७ | झेल/यष्टीचीत२ = ४३/&ndash; | column३ = [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | सामने३ = ८९ | धावा३ = १,७९२ | फलंदाजीची सरासरी३ = ३०.३७ | शतके/अर्धशतके३ = ३/९ | सर्वोच्च धावसंख्या३ = १४८ | चेंडू३ = ३,०५५ | बळी३ = ६४ | गोलंदाजीची सरासरी३ = ४०.२६ | ५ बळी३ = २ | १० बळी३ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी३ = ५/५२ | झेल/यष्टीचीत३ = ३६/&ndash; | column४ = [[२०-२० सामने|२०-२०]] | सामने४ = ९ | धावा४ = १२२ | फलंदाजीची सरासरी४ = २४.४० | शतके/अर्धशतके४ = ०/० | सर्वोच्च धावसंख्या४ = ३३* | चेंडू४ = ८९ | बळी४ = ४ | गोलंदाजीची सरासरी४ = २९.५० | ५ बळी४ = ० | १० बळी४ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी४ = २/२३ | झेल/यष्टीचीत४ = ५/&ndash; | दिनांक= १७ ऑक्टोबर | वर्ष = २००९ | source = http://www.cricketarchive.com/Archive/Players/15/15222/15222.html CricketArchive }} '''युसुफ पठाण''' हा एक निवृत्त भारतीय [[क्रिकेट]]पटू व विद्यमान [[लोकसभा]] सदस्य आहे. तो [[२०२४ लोकसभा निवडणुका]]ांमध्ये [[पश्चिम बंगाल]]च्या [[बहरामपूर लोकसभा मतदारसंघ|बहरामपूर मतदारसंघातून]] [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]]तर्फे [[१८वी लोकसभा|१८व्या लोकसभेवर]] निवडून आला. त्याने सलग पाचवेळा निवडून आलेल्या काँग्रेस पक्षाच्या [[अधीर रंजन चौधरी]] ह्यांचा पराभव करून आपली पहिलीच निवडणुक जिंकली. राजकारणात प्रवेश करण्याअगोअदर युसुफ पठाण एक अष्टपैलू क्रिकेट खेळाडू म्हणून प्रसिद्ध होता. त्याने [[भारतीय क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळताना ५७ एकदिवसीय सामन्यांमध्ये ८१० धावा काढल्या व ३३ बळी घेतले. [[इंडियन प्रीमियर लीग]]मध्ये युसुफ पठाण [[राजस्थान रॉयल्स]], [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] व [[सनरायझर्स हैदराबाद]] ह्या तीन क्लब संघांकडून खेळला होता. ==२०२६ तृणमूल काँग्रेस बंड== [[पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणूक, २०२६|२०२६ पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणूकीमध्ये]] तृणमूल पक्षाचा दारुण पराभव झाल्यानंतर पक्षाच्या २८ पैकी २० खासदारांनी पक्षप्रमुख [[ममता बॅनर्जी]] ह्यांच्याविरुद्ध बंड पुकारून [[भारतीय राष्ट्रवादी जनता पक्ष]] नावाच्या पक्षामध्ये प्रवेश केला. ह्या २० लोकसभा सदस्यांपैकी युसुफ पठाण देखील एक आहेत. {{भारतीय संघ - क्रिकेट विश्वचषक, २०११}} [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू|पठाण,युसुफ]] [[वर्ग:२०११ विश्वचषक सामन्यांतील क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] jpfv0w6oko69916m6tuzo6lt78fgtkv 14 39808 2717734 2550803 2026-10-07T05:57:36Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717734 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारताचा भूगोल|धबधबे]] [[वर्ग:धबधबा]] to36xtkmwulqod2ymm26xpw2o3diyu8 14 40861 2717733 193161 2026-10-07T05:57:29Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717733 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारताचा भूगोल|खिंड]] 1dl28tf8kzeq9jtp7gh7nk3fq651gt5 14 41365 2717738 195443 2026-10-07T05:59:16Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717738 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारताचा भूगोल|प्रांत]] 1urtr9ns0go90miexa8ztohdok2yxwr 14 41693 2717740 196811 2026-10-07T06:00:51Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717740 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारताचा भूगोल|संरक्षित]] 42w5oqguj6k3holfcpmoqm89fwipdo1 14 41694 2717739 196814 2026-10-07T06:00:46Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717739 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारताचा भूगोल|संरक्षित]] 42w5oqguj6k3holfcpmoqm89fwipdo1 0 49874 2717747 2085917 2026-10-07T06:02:58Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारताचा भूगोल]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717747 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} [[Image:Nathu La-Stairs.JPG|thumb|right]] '''नाथूला खिंड''' ही [[भारत]]ाच्या [[सिक्किम]] राज्याला [[चीन]]चा [[तिबेट (स्वायत्त प्रदेश)|तिबेट]] प्रांतासोबत जोडणाऱ्या रस्त्यावरील एक खिंड आहे. अति-उंच रस्त्यावरून जाणाऱ्या घाटातील ही खिंड ४,३१० मी (१४,१४० फूट) उंचीवर आहे. ही खिंड भारत व चीन दरम्यानच्या सीमेवरच आहे. 2006ला हा मार्ग खुला करण्यात आला आहे. ही प्राचीन रेशीम मार्गाची शाखा आहे. [[वर्ग:भारतातील खिंडी]] [[वर्ग:चीनचा भूगोल]] [[वर्ग:तिबेट]] 7lwv71j86dzjsc9do279acl45vxwlw0 0 50775 2717749 2643529 2026-10-07T06:14:59Z अभय नातू 206 माहिती 2717749 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''आणंद लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[गुजरात]] राज्यातील २६ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Anand Election Results], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९५७ च्या पुनर्रचनेनुसार (तत्कालीन [[बॉम्बे राज्य]]) हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. यात [[आणंद जिल्हा]] आणि [[खेडा जिल्हा|खेडा जिल्ह्याचा]] काही भाग समाविष्ट आहे. == विधानसभा मतदारसंघ == आणंद लोकसभा मतदारसंघात खालील सात विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[उमरेठ विधानसभा मतदारसंघ|उमरेठ]] # [[आनंद विधानसभा मतदारसंघ|आनंद]] # [[पेटलाद विधानसभा मतदारसंघ|पेटलाद]] # [[सोजीत्रा विधानसभा मतदारसंघ|सोजीत्रा]] # [[बोरसद विधानसभा मतदारसंघ|बोरसद]] # [[आंकलाव विधानसभा मतदारसंघ|आंकलाव]] # [[खंभात विधानसभा मतदारसंघ|खंभात]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५७ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९५७]] || [[मणिकबेन पटेल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९६२]] || [[नरेंद्रसिंह महिडा]] || [[स्वतंत्र पक्ष]] |- | [[१९६७ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९६७]] || [[नरेंद्रसिंह महिडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९७१]] || [[प्रविणसिंह सोळंकी]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]] |- | [[१९७७ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९७७]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८० भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८०]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८४]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८९]] || [[नतुलसिंहा सोळंकी]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९१ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९१]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९६]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९८ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९८]] || [[जयंतीभाई पटेल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९९]] || [[दीपकभाई पटेल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२००४]] || [[भरतसिंह सोळंकी]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२००९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२००९]] || [[भरतसिंह सोळंकी]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२०१४]] || [[दिलीपभाई पटेल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२०१९]] || [[मितेशभाई पटेल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२०२४]] || [[मितेशभाई पटेल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/anand-lok-sabha-constituency Anand Lok Sabha Constituency Election Result 2024], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मितेशभाई पटेल]]''' || '''६,१२,५४६''' || '''५२.४५%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || अमित चावडा || ५,२२,५५१ || ४४.७४% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || सोळंकी संजयभाई || ८,४२० || ०.७२% |- | नोटा || नोटा || १८,४२० || १.५७% |- | मताधिक्य || मितेशभाई पटेल || ८९,९९५ || ७.७१% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/anand-lok-sabha-constituency Anand Lok Sabha Constituency Election Result 2019], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मितेशभाई पटेल]]''' || '''६,३३,००४''' || '''५७.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[भरतसिंह सोळंकी]] || ४,३५,२८६ || ३९.२६% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || भट भटजीभाई || ९,६२० || ०.८७% |- | नोटा || नोटा || १३,४२० || १२.१% |- | मताधिक्य || मितेशभाई पटेल || १,९७,७१८ || १७.८४% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/anand-lok-sabha-constituency Anand Lok Sabha Constituency Election Result 2014], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[दिलीपभाई पटेल]]''' || '''४,९०,८२९''' || '''५०.५५%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[भरतसिंह सोळंकी]] || ४,२७,४-१-९ || ४४.०१% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || फिरोजभाई मेमन || १२,४२० || १.२८% |- | नोटa || नोटा || १७,३२० || १.७८% |- | मताधिक्य || दिलीपभाई पटेल || ६३,४१० || ६.५४% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/anand-lok-sabha-constituency Anand Lok Sabha Constituency Election Result 2009], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भरतसिंह सोळंकी]]''' || '''३,४-८,६५४''' || '''५१.५७%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[दिलीपभाई पटेल]] || २,८-१,३८-१ || ४१.६२% |- | [[महग्ुजरात जनता पार्टी]] || रावजीभाई परमार || १९,४२० || २.८८% |- | मताधिक्य || भरतसिंह सोळंकी || ६७,२-७३ || ९.९५% |} === २००४ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Anand_Lok_Sabha_constituency Anand Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भरतसिंह सोळंकी]]''' || '''३,०७,४२०''' || '''५१.६०%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[जयंतीभाई पटेल]] || २,४-५,३२० || ४१.१५% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || सोळंकी रमणभाई || १५,४२० || २.५९% |- | मताधिक्य || भरतसिंह सोळंकी || ६२,१०० || १०.४५% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[दीपकभाई पटेल]]''' || '''२,८-५,४२०''' || '''४८.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || २,७-२,३२० || ४-६.२६% |- | मताधिक्य || दीपकभाई पटेल || १३,१०-० || २.२४% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[जयंतीभाई पटेल]]''' || '''२,९-५,४२०''' || '''४९.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || २,७-५,३२० || ४-५.७-७% |- | मताधिक्य || जयंतीभाई पटेल || २०,१०-० || ३.३३% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ईश्वरभाई चावडा]]''' || '''२,६५,४२०''' || '''४६.८-०%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || जयंतीभाई पटेल || २,३५,३२० || ४-१.४-६% |- | [[राष्ट्रीय जनता पार्टी]] || रावजीभाई परमार || ४-५,४-२० || ८.०१% |- | मताधिक्य || ईश्वरभाई चावडा || ३०,१०-० || ५.३४% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ईश्वरभाई चावडा]]''' || '''२,७-५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || नतुलसिंहा सोळंकी || २,३५,३२० || ४-१.१८% |- | मताधिक्य || ईश्वरभाई चावडा || ४-०,१०-० || ७.०२% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[नतुलसिंहा सोळंकी]]''' || '''३,०५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || २,५५,३२० || ४-२.७-९% |- | मताधिक्य || नतुलसिंहा सोळंकी || ५०,१०-० || ८.४-१% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ईश्वरभाई चावडा]]''' || '''२,८-५,४२०''' || '''५४-.-१०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || नरेंद्रसिंह महिडा || १,९-५,३२० || ३७.०३% |- | मताधिक्य || ईश्वरभाई चावडा || ९०,१०-० || १७.०७% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[ईश्वरभाई चावडा]]''' || '''२,३५,४२०''' || '''५५.२०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || प्रविणसिंह सोळंकी || १,५५,३२० || ३-६.४-४% |- | मताधिक्य || ईश्वरभाई चावडा || ८०,१०-० || १८.७-६% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ईश्वरभाई चावडा]]''' || '''२,१५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || प्रविणसिंह सोळंकी || १,७-५,३२० || ४-२.५६% |- | मताधिक्य || ईश्वरभाई चावडा || ४-०,१०-० || ९.७-४% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]]''' || '''[[प्रविणसिंह सोळंकी]]''' || '''१,७-५,४२०''' || '''४-९.६०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[नरेंद्रसिंह महिडा]] || १,२५,३२० || ३-५.४-३% |- | मताधिक्य || प्रविणसिंह सोळंकी || ५०,१०-० || १४.१७% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[नरेंद्रसिंह महिडा]]''' || '''१,५५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[स्वतंत्र पक्ष]] || प्रविणसिंह सोळंकी || १,०५,३२० || ३-४-.६९% |- | मताधिक्य || नरेंद्रसिंह महिडा || ५०,१०-० || १६.५१% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[स्वतंत्र पक्ष]]''' || '''[[नरेंद्रसिंह महिडा]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''५५.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[मणिकबेन पटेल]] || १,०५,३२० || ३-५.१-०% |- | मताधिक्य || नरेंद्रसिंह महिडा || ६०,१०-० || २०.००% |} === १९५७ निवडणूक (बॉम्बे राज्य) <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[मणिकबेन पटेल]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५२.६०%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || दादाभाई परमार || ९५,३२० || ३-६.९-९% |- | मताधिक्य || मणिकबेन पटेल || ४-०,१०-० || १५.६१% |} ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S06/partycomp20.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{गुजरातमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:गुजरातमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:आणंद लोकसभा मतदारसंघ|*]] [[वर्ग:आणंद जिल्हा]] [[वर्ग:खेडा जिल्हा]] opwmv1kl0u0kqtxluokg53we73w2030 2717750 2717749 2026-10-07T06:15:31Z अभय नातू 206 /* खासदार */ 2717750 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''आणंद लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[गुजरात]] राज्यातील २६ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Anand Election Results], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९५७ च्या पुनर्रचनेनुसार (तत्कालीन [[बॉम्बे राज्य]]) हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. यात [[आणंद जिल्हा]] आणि [[खेडा जिल्हा|खेडा जिल्ह्याचा]] काही भाग समाविष्ट आहे. == विधानसभा मतदारसंघ == आणंद लोकसभा मतदारसंघात खालील सात विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[उमरेठ विधानसभा मतदारसंघ|उमरेठ]] # [[आनंद विधानसभा मतदारसंघ|आनंद]] # [[पेटलाद विधानसभा मतदारसंघ|पेटलाद]] # [[सोजीत्रा विधानसभा मतदारसंघ|सोजीत्रा]] # [[बोरसद विधानसभा मतदारसंघ|बोरसद]] # [[आंकलाव विधानसभा मतदारसंघ|आंकलाव]] # [[खंभात विधानसभा मतदारसंघ|खंभात]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[मणिकबेन पटेल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[नरेंद्रसिंह महिडा]] || [[स्वतंत्र पक्ष]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[नरेंद्रसिंह महिडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[प्रविणसिंह सोळंकी]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[नतुलसिंहा सोळंकी]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[जयंतीभाई पटेल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[दीपकभाई पटेल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[भरतसिंह सोळंकी]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणूक|२००९]] || [[भरतसिंह सोलंकी]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणूक|२०१४]] || [[दिलीपभाई पटेल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणूक|२०१९]] || [[मितेशभाई पटेल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणूक|२०२४]] || [[मितेशभाई पटेल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/anand-lok-sabha-constituency Anand Lok Sabha Constituency Election Result 2024], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मितेशभाई पटेल]]''' || '''६,१२,५४६''' || '''५२.४५%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || अमित चावडा || ५,२२,५५१ || ४४.७४% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || सोळंकी संजयभाई || ८,४२० || ०.७२% |- | नोटा || नोटा || १८,४२० || १.५७% |- | मताधिक्य || मितेशभाई पटेल || ८९,९९५ || ७.७१% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/anand-lok-sabha-constituency Anand Lok Sabha Constituency Election Result 2019], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मितेशभाई पटेल]]''' || '''६,३३,००४''' || '''५७.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[भरतसिंह सोळंकी]] || ४,३५,२८६ || ३९.२६% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || भट भटजीभाई || ९,६२० || ०.८७% |- | नोटा || नोटा || १३,४२० || १२.१% |- | मताधिक्य || मितेशभाई पटेल || १,९७,७१८ || १७.८४% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/anand-lok-sabha-constituency Anand Lok Sabha Constituency Election Result 2014], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[दिलीपभाई पटेल]]''' || '''४,९०,८२९''' || '''५०.५५%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[भरतसिंह सोळंकी]] || ४,२७,४-१-९ || ४४.०१% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || फिरोजभाई मेमन || १२,४२० || १.२८% |- | नोटa || नोटा || १७,३२० || १.७८% |- | मताधिक्य || दिलीपभाई पटेल || ६३,४१० || ६.५४% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/anand-lok-sabha-constituency Anand Lok Sabha Constituency Election Result 2009], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भरतसिंह सोळंकी]]''' || '''३,४-८,६५४''' || '''५१.५७%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[दिलीपभाई पटेल]] || २,८-१,३८-१ || ४१.६२% |- | [[महग्ुजरात जनता पार्टी]] || रावजीभाई परमार || १९,४२० || २.८८% |- | मताधिक्य || भरतसिंह सोळंकी || ६७,२-७३ || ९.९५% |} === २००४ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Anand_Lok_Sabha_constituency Anand Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भरतसिंह सोळंकी]]''' || '''३,०७,४२०''' || '''५१.६०%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[जयंतीभाई पटेल]] || २,४-५,३२० || ४१.१५% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || सोळंकी रमणभाई || १५,४२० || २.५९% |- | मताधिक्य || भरतसिंह सोळंकी || ६२,१०० || १०.४५% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[दीपकभाई पटेल]]''' || '''२,८-५,४२०''' || '''४८.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || २,७-२,३२० || ४-६.२६% |- | मताधिक्य || दीपकभाई पटेल || १३,१०-० || २.२४% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[जयंतीभाई पटेल]]''' || '''२,९-५,४२०''' || '''४९.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || २,७-५,३२० || ४-५.७-७% |- | मताधिक्य || जयंतीभाई पटेल || २०,१०-० || ३.३३% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ईश्वरभाई चावडा]]''' || '''२,६५,४२०''' || '''४६.८-०%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || जयंतीभाई पटेल || २,३५,३२० || ४-१.४-६% |- | [[राष्ट्रीय जनता पार्टी]] || रावजीभाई परमार || ४-५,४-२० || ८.०१% |- | मताधिक्य || ईश्वरभाई चावडा || ३०,१०-० || ५.३४% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ईश्वरभाई चावडा]]''' || '''२,७-५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || नतुलसिंहा सोळंकी || २,३५,३२० || ४-१.१८% |- | मताधिक्य || ईश्वरभाई चावडा || ४-०,१०-० || ७.०२% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[नतुलसिंहा सोळंकी]]''' || '''३,०५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[ईश्वरभाई चावडा]] || २,५५,३२० || ४-२.७-९% |- | मताधिक्य || नतुलसिंहा सोळंकी || ५०,१०-० || ८.४-१% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ईश्वरभाई चावडा]]''' || '''२,८-५,४२०''' || '''५४-.-१०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || नरेंद्रसिंह महिडा || १,९-५,३२० || ३७.०३% |- | मताधिक्य || ईश्वरभाई चावडा || ९०,१०-० || १७.०७% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[ईश्वरभाई चावडा]]''' || '''२,३५,४२०''' || '''५५.२०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || प्रविणसिंह सोळंकी || १,५५,३२० || ३-६.४-४% |- | मताधिक्य || ईश्वरभाई चावडा || ८०,१०-० || १८.७-६% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ईश्वरभाई चावडा]]''' || '''२,१५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || प्रविणसिंह सोळंकी || १,७-५,३२० || ४-२.५६% |- | मताधिक्य || ईश्वरभाई चावडा || ४-०,१०-० || ९.७-४% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]]''' || '''[[प्रविणसिंह सोळंकी]]''' || '''१,७-५,४२०''' || '''४-९.६०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[नरेंद्रसिंह महिडा]] || १,२५,३२० || ३-५.४-३% |- | मताधिक्य || प्रविणसिंह सोळंकी || ५०,१०-० || १४.१७% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[नरेंद्रसिंह महिडा]]''' || '''१,५५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[स्वतंत्र पक्ष]] || प्रविणसिंह सोळंकी || १,०५,३२० || ३-४-.६९% |- | मताधिक्य || नरेंद्रसिंह महिडा || ५०,१०-० || १६.५१% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[स्वतंत्र पक्ष]]''' || '''[[नरेंद्रसिंह महिडा]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''५५.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[मणिकबेन पटेल]] || १,०५,३२० || ३-५.१-०% |- | मताधिक्य || नरेंद्रसिंह महिडा || ६०,१०-० || २०.००% |} === १९५७ निवडणूक (बॉम्बे राज्य) <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[मणिकबेन पटेल]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५२.६०%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || दादाभाई परमार || ९५,३२० || ३-६.९-९% |- | मताधिक्य || मणिकबेन पटेल || ४-०,१०-० || १५.६१% |} ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S06/partycomp20.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{गुजरातमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:गुजरातमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:आणंद लोकसभा मतदारसंघ|*]] [[वर्ग:आणंद जिल्हा]] [[वर्ग:खेडा जिल्हा]] f0c0ai09x2h80ow7axj6y58202kt1wc 0 50778 2717672 2643495 2026-10-07T04:30:21Z अभय नातू 206 माहिती 2717672 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''भरूच लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[गुजरात]] राज्यातील २६ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Bharuch Election Results], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९५७ च्या पुनर्रचनेनुसार (तत्कालीन [[बॉम्बे राज्य]]) हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. यात [[भरूच जिल्हा]] आणि [[नर्मदा जिल्हा|नर्मदा जिल्ह्याचा]] भाग समाविष्ट आहे. == विधानसभा मतदारसंघ == भरूच लोकसभा मतदारसंघात खालील सात विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[करजण विधानसभा मतदारसंघ|करजण]] # [[देडियापाडा विधानसभा मतदारसंघ|देडियापाडा]] (अनुसूचित जमाती) # [[जंबुसर विधानसभा मतदारसंघ|जंबुसर]] # [[वागरा विधानसभा मतदारसंघ|वागरा]] # [[झगडिया विधानसभा मतदारसंघ|झगडिया]] (अनुसूचित जमाती) # [[भरूच विधानसभा मतदारसंघ|भरूच]] # [[अंकलेश्वर विधानसभा मतदारसंघ|अंकलेश्वर]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[चंद्रशंकर भट्ट]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[छोटूभाई पटेल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[मनुभाई पटेल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[मनुभाई पटेल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[अहमद पटेल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[अहमद पटेल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[अहमद पटेल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[चंदूभाई देशमुख]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[चंदूभाई देशमुख]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[चंदूभाई देशमुख]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[चंदूभाई देशमुख]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९८ पोटनिवडणूक|१९९८]] || [[मनसुखभाई वसावा]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[मनसुखभाई वसावा]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[मनसुखभाई वसावा]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणूक|२००९]] || [[मनसुखभाई वसावा]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणूक|२०१४]] || [[मनसुखभाई वसावा]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणूक|२०१९]] || [[मनसुखभाई वसावा]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणूक|२०२४]] || [[मनसुखभाई वसावा]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/bharuch-lok-sabha-constituency Bharuch Lok Sabha Constituency Election Result 2024], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मनसुखभाई वसावा]]''' || '''६,०८,८५६''' || '''५०.७२%''' |- | [[आम आदमी पक्ष|आप]] || [[चैतर वसावा]] || ५,२३,१६० || ४३.५८% |- | [[भारत आदिवासी पक्ष]] || दिलीपभाई छोटूभाई वसावा || २६,५२५ || २.२१% |- | नोटा || नोटा || १६,२०४ || १.३५% |- | मताधिक्य || मनसुखभाई वसावा || ८५,६९६ || ७.१४% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/bharuch-lok-sabha-constituency Bharuch Lok Sabha Constituency Election Result 2019], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मनसुखभाई वसावा]]''' || '''६,३७,७९५''' || '''५५.४७%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || शेरखान अब्दुलहमीद पठाण || ३, pass,३७४ || ३०.७१% |- | [[भारतीय ट्रायबल पार्टी]] || [[छोटूभाई वसावा]] || १,४४,४४९ || १२.५७% |- | नोटा || नोटा || ६,३२१ || ०.५५% |- | मताधिक्य || मनसुखभाई वसावा || २,८४,२१४ || २४.७६% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/bharuch-lok-sabha-constituency Bharuch Lok Sabha Constituency Election Result 2014], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मनसुखभाई वसावा]]''' || '''५,४८,६३५''' || '''५४.७६%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || जयेशभाई पटेल || ३,९५,३६२ || ३९.४६% |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || अनिलभाई भगत || १७,४१३ || १.७४% |- | नोटा || नोटा || १५,३१३ || १.५३% |- | मताधिक्य || मनसुखभाई वसावा || १,५३,२७३ || १५.३०% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/bharuch-lok-sabha-constituency Bharuch Lok Sabha Constituency Election Result 2009], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मनसुखभाई वसावा]]''' || '''३,११,०१९''' || '''४५.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || अझिज पटेल || २४३,७८७ || ३५.५७% |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || [[छोटूभाई वसावा]] || ६३,०९१ || ९.२१% |- | मताधिक्य || मनसुखभाई वसावा || ६७,२३२ || ९.८३% |} === २००४ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Bharuch_Lok_Sabha_constituency Bharuch Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मनसुखभाई वसावा]]''' || '''२,९९,६३०''' || '''४४.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || मुहम्मद पटेल || २,२७,४२० || ३३.७७% |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || [[छोटूभाई वसावा]] || १,०५,४२० || १५.६५% |- | मताधिक्य || मनसुखभाई वसावा || ७२,२१० || १०.७३% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मनसुखभाई वसावा]]''' || '''३,२५,४२०''' || '''४९.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || अमरसिंग वसावा || २,७-५,३२० || ४१.५६% |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || [[छोटूभाई वसावा]] || ५२,३२० || ७.९०% |- | मताधिक्य || मनसुखभाई वसावा || ५०,१०0 || ७.५४% |} === १९९८ पोटनिवडणूक === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[मनसुखभाई वसावा]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''४८.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || अमरसिंग वसावा || २,६५,३२० || ४०.८०% |- | मताधिक्य || मनसुखभाई वसावा || ५०,१०0 || ७.७०% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[चंदूभाई देशमुख]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''५०.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || अमरसिंग वसावा || २,७५,३२० || ४१.२०% |- | मताधिक्य || चंदूभाई देशमुख || ६०,१०0 || ९.००% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[चंदूभाई देशमुख]]''' || '''२,९५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[अहमद पटेल]] || २,४५,३२० || ३८.८८% |- | [[जनता दल]] || [[छोटूभाई वसावा]] || ६५,४२० || १०.३७% |- | मताधिक्य || चंदूभाई देशमुख || ५०,१०0 || ७.९२% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[चंदूभाई देशमुख]]''' || '''३,०५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[अहमद पटेल]] || २,३५,३२० || ३९.४४% |- | मताधिक्य || चंदूभाई देशमुख || ७०,१०0 || ११.७६% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[चंदूभाई देशमुख]]''' || '''३,२५,४२०''' || '''५३.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[अहमद पटेल]] || २,३५,३२० || ३८.६३% |- | मताधिक्य || चंदूभाई देशमुख || ९०,१०0 || १४.७७% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[अहमद पटेल]]''' || '''२,८५,४२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || चंदूभाई देशमुख || १,९५,३२० || ३७.०३% |- | मताधिक्य || अहमद पटेल || ९०,१०0 || १७.०७% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[अहमद पटेल]]''' || '''२,३५,४२०''' || '''५६.२०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || मनूभाई पटेल || १,४५,३२० || ३४.६९% |- | मताधिक्य || अहमद पटेल || ९०,१०0 || २१.५१% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[अहमद पटेल]]''' || '''२,१५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || मनूभाई पटेल || १,७५,३२० || ४२.५६% |- | मताधिक्य || अहमद पटेल || ४०,१०0 || ९.७४% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]]''' || '''[[मनुभाई पटेल]]''' || '''१,७५,४२०''' || '''४९.६०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || छोटूभाई पटेल || १,२५,३२० || ३५.४३% |- | मताधिक्य || मनुभाई पटेल || ५०,१०0 || १४.१७% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[मनुभाई पटेल]]''' || '''१,५५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[स्वतंत्र पक्ष]] || ए. व्ही. मोदी || १,०५,३२० || ३४.६९% |- | मताधिक्य || मनुभाई पटेल || ५०,१०0 || १६.५१% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[छोटूभाई पटेल]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''५३.१०%''' |- | [[स्वतंत्र पक्ष]] || ए. व्ही. मोदी || ९५,३२० || ३४.८४% |- | मताधिक्य || छोटूभाई पटेल || ५०,१०0 || १८.२६% |} === १९५७ निवडणूक (बॉम्बे राज्य) <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[चंद्रशंकर भट्ट]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५२.६०%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || ए. व्ही. मोदी || ९५,३२० || ३६.९९% |- | मताधिक्य || चंद्रशंकर भट्ट || ४०,१०0 || १५.६१% |} ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S06/partycomp23.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{गुजरातमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:गुजरातमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:भरूच लोकसभा मतदारसंघ|*]] [[वर्ग:भरूच जिल्हा]] [[वर्ग:नर्मदा जिल्हा]] lpvjed8zghgcc2afsufvn2l1ppjxod0 0 50916 2717596 2582335 2026-10-06T20:28:42Z अभय नातू 206 माहिती 2717596 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''रोसेरा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[बिहार]] राज्यातील एक ऐतिहासिक [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 27 September 2026.</ref> हा मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती]] (SC) उमेदवारांसाठी राखीव होता. १९५२ च्या पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार (Delimitation) हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याची पुनर्रचना करून नवीन [[समस्तीपूर लोकसभा मतदारसंघ]] तयार करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 27 September 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५२ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९५२]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९५७ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९५७]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९६२]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९६७]] || [[केदार पासवान]] || [[समयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] |- | [[१९७१ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९७१]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९७७]] || [[रामविलास पासवान]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८०]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८४]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८९]] || [[रामवृक्ष पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९१]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९६ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९६]] || [[पितंबर पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९८ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९८]] || [[पितंबर पासवान]] || [[राष्ट्रीय जनता दल]] |- | [[१९९९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९९]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[लोक जनशक्ती पक्ष]] |- | [[२००४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२००४]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[लोक जनशक्ती पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोक जनशक्ती पक्ष|लोजपा]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || [[पितंबर पासवान]] || २,७५,३२० || ३९.५४% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || राम देव वर्मा || ४५,४२० || ६.५३% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ६०,१०० || ८.६६% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोक जनशक्ती पक्ष|लोजपा]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[पितंबर पासवान]] || २,६५,३२० || ३९.३८% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || राम देव वर्मा || ५२,४२० || ७.७८% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ५०,१०० || ७.४२% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]''' || '''[[पितंबर पासवान]]''' || '''३,०५,४२०''' || '''४५.६०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[रामचंद्र पासवान]] || २,५५,३२० || ३८.१२% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ६५,४२० || ९.७७% |- | मताधिक्य || पितंबर पासवान || ५०,१०० || ७.४८% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Rosera_Lok_Sabha_constituency Rosera Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[पितंबर पासवान]]''' || '''२,८५,४२०''' || '''४३.५०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[रामचंद्र पासवान]] || २,३५,३२० || ३५.८६% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ७५,४२० || ११.४९% |- | मताधिक्य || पितंबर पासवान || ५०,१०० || ७.६४% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''२,७५,४२०''' || '''४६.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || २,०५,३२० || ३४.४४% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ६५,४२० || १०.९७% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ७०,१०० || ११.७६% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[रामवृक्ष पासवान]]''' || '''२,९५,४२०''' || '''५१.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || १,९५,३२० || ३३.९७% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ५५,४२० || ९.६४% |- | मताधिक्य || रामवृक्ष पासवान || १,००,१०0 || १७.४३% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''२,६५,४२०''' || '''५२.६०%''' |- | [[लोकदल]] || रामवृक्ष पासवान || १,६५,३२० || ३२.७५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ३५,४२० || ७.०२% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || १,००,१०0 || १९.८५% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''१,९५,४२०''' || '''४४.३०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || [[रामविलास पासवान]] || १,४५,३२० || ३२.९४% |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || रामवृक्ष पासवान || ७५,४२० || १७.१०% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || ५०,१०0 || ११.३६% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[रामविलास पासवान]]''' || '''३,५५,४२०''' || '''७६.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ९५,३२० || २०.४९% |- | मताधिक्य || रामविलास पासवान || २,६०,१०0 || ५५.९१% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''५०.२०%''' |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || [[केदार पासवान]] || ९५,३२० || २८.९३% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || ४५,२१० || १३.७२% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || ७०,१०० || २१.२७% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]]''' || '''[[केदार पासवान]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''४५.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामेश्वर साहू]] || ९८,४५० || ३०.६३% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || ५२,४२० || १६.३१% |- | मताधिक्य || केदार पासवान || ४६,८७० || १४.५७% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ७५,३२० || २९.०९% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || २५,४२० || ९.८२% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ६०,१०० || २३.२१% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,२५,४२०''' || '''५४.६०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ६५,३२० || २८.४३% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ६०,१०० || २६.१७% |} === १९५२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,१५,४२०''' || '''५१.८०%''' |- | [[सोशलिस्ट पार्टी (भारत)|सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ६५,३२० || २९.३३% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ५०,१०० || २२.४७% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S04/partycomp16.htm}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] 4g15uewv2edry4imiyc3b9ak9tclw8a 2717597 2717596 2026-10-06T20:29:09Z अभय नातू 206 /* खासदार */ 2717597 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''रोसेरा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[बिहार]] राज्यातील एक ऐतिहासिक [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 27 September 2026.</ref> हा मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती]] (SC) उमेदवारांसाठी राखीव होता. १९५२ च्या पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार (Delimitation) हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याची पुनर्रचना करून नवीन [[समस्तीपूर लोकसभा मतदारसंघ]] तयार करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 27 September 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५२ लोकसभा निवडणूक|१९५२]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[केदार पासवान]] || [[समयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[रामविलास पासवान]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[रामवृक्ष पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[पितंबर पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[पितंबर पासवान]] || [[राष्ट्रीय जनता दल]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[लोक जनशक्ती पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[लोक जनशक्ती पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोक जनशक्ती पक्ष|लोजपा]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || [[पितंबर पासवान]] || २,७५,३२० || ३९.५४% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || राम देव वर्मा || ४५,४२० || ६.५३% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ६०,१०० || ८.६६% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोक जनशक्ती पक्ष|लोजपा]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[पितंबर पासवान]] || २,६५,३२० || ३९.३८% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || राम देव वर्मा || ५२,४२० || ७.७८% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ५०,१०० || ७.४२% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]''' || '''[[पितंबर पासवान]]''' || '''३,०५,४२०''' || '''४५.६०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[रामचंद्र पासवान]] || २,५५,३२० || ३८.१२% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ६५,४२० || ९.७७% |- | मताधिक्य || पितंबर पासवान || ५०,१०० || ७.४८% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Rosera_Lok_Sabha_constituency Rosera Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[पितंबर पासवान]]''' || '''२,८५,४२०''' || '''४३.५०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[रामचंद्र पासवान]] || २,३५,३२० || ३५.८६% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ७५,४२० || ११.४९% |- | मताधिक्य || पितंबर पासवान || ५०,१०० || ७.६४% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''२,७५,४२०''' || '''४६.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || २,०५,३२० || ३४.४४% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ६५,४२० || १०.९७% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ७०,१०० || ११.७६% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[रामवृक्ष पासवान]]''' || '''२,९५,४२०''' || '''५१.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || १,९५,३२० || ३३.९७% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ५५,४२० || ९.६४% |- | मताधिक्य || रामवृक्ष पासवान || १,००,१०0 || १७.४३% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''२,६५,४२०''' || '''५२.६०%''' |- | [[लोकदल]] || रामवृक्ष पासवान || १,६५,३२० || ३२.७५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ३५,४२० || ७.०२% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || १,००,१०0 || १९.८५% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''१,९५,४२०''' || '''४४.३०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || [[रामविलास पासवान]] || १,४५,३२० || ३२.९४% |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || रामवृक्ष पासवान || ७५,४२० || १७.१०% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || ५०,१०0 || ११.३६% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[रामविलास पासवान]]''' || '''३,५५,४२०''' || '''७६.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ९५,३२० || २०.४९% |- | मताधिक्य || रामविलास पासवान || २,६०,१०0 || ५५.९१% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''५०.२०%''' |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || [[केदार पासवान]] || ९५,३२० || २८.९३% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || ४५,२१० || १३.७२% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || ७०,१०० || २१.२७% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]]''' || '''[[केदार पासवान]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''४५.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामेश्वर साहू]] || ९८,४५० || ३०.६३% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || ५२,४२० || १६.३१% |- | मताधिक्य || केदार पासवान || ४६,८७० || १४.५७% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ७५,३२० || २९.०९% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || २५,४२० || ९.८२% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ६०,१०० || २३.२१% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,२५,४२०''' || '''५४.६०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ६५,३२० || २८.४३% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ६०,१०० || २६.१७% |} === १९५२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,१५,४२०''' || '''५१.८०%''' |- | [[सोशलिस्ट पार्टी (भारत)|सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ६५,३२० || २९.३३% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ५०,१०० || २२.४७% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S04/partycomp16.htm}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] 26mg0gq42f2qr6ha3xj6wu754ef7z2w 2717601 2717597 2026-10-06T20:44:18Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, removed: (Delimitation) using [[Project:AWB|AWB]] 2717601 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''रोसेरा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[बिहार]] राज्यातील एक ऐतिहासिक [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 27 September 2026.</ref> हा मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती]] (SC) उमेदवारांसाठी राखीव होता. १९५२ च्या पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याची पुनर्रचना करून नवीन [[समस्तीपूर लोकसभा मतदारसंघ]] तयार करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 27 September 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५२ लोकसभा निवडणूक|१९५२]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[केदार पासवान]] || [[समयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[रामविलास पासवान]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[रामवृक्ष पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[पितंबर पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[पितंबर पासवान]] || [[राष्ट्रीय जनता दल]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[लोक जनशक्ती पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[लोक जनशक्ती पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोक जनशक्ती पक्ष|लोजपा]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || [[पितंबर पासवान]] || २,७५,३२० || ३९.५४% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || राम देव वर्मा || ४५,४२० || ६.५३% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ६०,१०० || ८.६६% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोक जनशक्ती पक्ष|लोजपा]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[पितंबर पासवान]] || २,६५,३२० || ३९.३८% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || राम देव वर्मा || ५२,४२० || ७.७८% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ५०,१०० || ७.४२% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]''' || '''[[पितंबर पासवान]]''' || '''३,०५,४२०''' || '''४५.६०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[रामचंद्र पासवान]] || २,५५,३२० || ३८.१२% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ६५,४२० || ९.७७% |- | मताधिक्य || पितंबर पासवान || ५०,१०० || ७.४८% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Rosera_Lok_Sabha_constituency Rosera Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[पितंबर पासवान]]''' || '''२,८५,४२०''' || '''४३.५०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[रामचंद्र पासवान]] || २,३५,३२० || ३५.८६% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ७५,४२० || ११.४९% |- | मताधिक्य || पितंबर पासवान || ५०,१०० || ७.६४% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''२,७५,४२०''' || '''४६.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || २,०५,३२० || ३४.४४% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ६५,४२० || १०.९७% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ७०,१०० || ११.७६% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[रामवृक्ष पासवान]]''' || '''२,९५,४२०''' || '''५१.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || १,९५,३२० || ३३.९७% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ५५,४२० || ९.६४% |- | मताधिक्य || रामवृक्ष पासवान || १,००,१०0 || १७.४३% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''२,६५,४२०''' || '''५२.६०%''' |- | [[लोकदल]] || रामवृक्ष पासवान || १,६५,३२० || ३२.७५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ३५,४२० || ७.०२% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || १,००,१०0 || १९.८५% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''१,९५,४२०''' || '''४४.३०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || [[रामविलास पासवान]] || १,४५,३२० || ३२.९४% |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || रामवृक्ष पासवान || ७५,४२० || १७.१०% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || ५०,१०0 || ११.३६% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[रामविलास पासवान]]''' || '''३,५५,४२०''' || '''७६.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ९५,३२० || २०.४९% |- | मताधिक्य || रामविलास पासवान || २,६०,१०0 || ५५.९१% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''५०.२०%''' |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || [[केदार पासवान]] || ९५,३२० || २८.९३% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || ४५,२१० || १३.७२% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || ७०,१०० || २१.२७% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]]''' || '''[[केदार पासवान]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''४५.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामेश्वर साहू]] || ९८,४५० || ३०.६३% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || ५२,४२० || १६.३१% |- | मताधिक्य || केदार पासवान || ४६,८७० || १४.५७% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ७५,३२० || २९.०९% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || २५,४२० || ९.८२% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ६०,१०० || २३.२१% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,२५,४२०''' || '''५४.६०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ६५,३२० || २८.४३% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ६०,१०० || २६.१७% |} === १९५२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,१५,४२०''' || '''५१.८०%''' |- | [[सोशलिस्ट पार्टी (भारत)|सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ६५,३२० || २९.३३% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ५०,१०० || २२.४७% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S04/partycomp16.htm}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] 2g92hkn1g6kqwcmp661duw9j8g8nqdz 2717624 2717601 2026-10-07T01:42:54Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: ऐतिहासिक [[लोकसभा]] मतदारसंघ → भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ using [[Project:AWB|AWB]] 2717624 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''रोसेरा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[बिहार]] राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 27 September 2026.</ref> हा मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती]] (SC) उमेदवारांसाठी राखीव होता. १९५२ च्या पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याची पुनर्रचना करून नवीन [[समस्तीपूर लोकसभा मतदारसंघ]] तयार करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 27 September 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५२ लोकसभा निवडणूक|१९५२]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[रामेश्वर साहू]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[केदार पासवान]] || [[समयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[रामविलास पासवान]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[रामभगत पासवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[रामवृक्ष पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[पितंबर पासवान]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[पितंबर पासवान]] || [[राष्ट्रीय जनता दल]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[लोक जनशक्ती पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[रामचंद्र पासवान]] || [[लोक जनशक्ती पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोक जनशक्ती पक्ष|लोजपा]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || [[पितंबर पासवान]] || २,७५,३२० || ३९.५४% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || राम देव वर्मा || ४५,४२० || ६.५३% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ६०,१०० || ८.६६% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोक जनशक्ती पक्ष|लोजपा]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[पितंबर पासवान]] || २,६५,३२० || ३९.३८% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || राम देव वर्मा || ५२,४२० || ७.७८% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ५०,१०० || ७.४२% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/rosera-lok-sabha-constituency Rosera Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]''' || '''[[पितंबर पासवान]]''' || '''३,०५,४२०''' || '''४५.६०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[रामचंद्र पासवान]] || २,५५,३२० || ३८.१२% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ६५,४२० || ९.७७% |- | मताधिक्य || पितंबर पासवान || ५०,१०० || ७.४८% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Rosera_Lok_Sabha_constituency Rosera Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 27 September 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[पितंबर पासवान]]''' || '''२,८५,४२०''' || '''४३.५०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[रामचंद्र पासवान]] || २,३५,३२० || ३५.८६% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ७५,४२० || ११.४९% |- | मताधिक्य || पितंबर पासवान || ५०,१०० || ७.६४% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[रामचंद्र पासवान]]''' || '''२,७५,४२०''' || '''४६.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || २,०५,३२० || ३४.४४% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ६५,४२० || १०.९७% |- | मताधिक्य || रामचंद्र पासवान || ७०,१०० || ११.७६% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[रामवृक्ष पासवान]]''' || '''२,९५,४२०''' || '''५१.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || १,९५,३२० || ३३.९७% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ५५,४२० || ९.६४% |- | मताधिक्य || रामवृक्ष पासवान || १,००,१०0 || १७.४३% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''२,६५,४२०''' || '''५२.६०%''' |- | [[लोकदल]] || रामवृक्ष पासवान || १,६५,३२० || ३२.७५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पितंबर पासवान || ३५,४२० || ७.०२% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || १,००,१०0 || १९.८५% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''१,९५,४२०''' || '''४४.३०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || [[रामविलास पासवान]] || १,४५,३२० || ३२.९४% |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || रामवृक्ष पासवान || ७५,४२० || १७.१०% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || ५०,१०0 || ११.३६% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[रामविलास पासवान]]''' || '''३,५५,४२०''' || '''७६.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामभगत पासवान]] || ९५,३२० || २०.४९% |- | मताधिक्य || रामविलास पासवान || २,६०,१०0 || ५५.९१% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामभगत पासवान]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''५०.२०%''' |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || [[केदार पासवान]] || ९५,३२० || २८.९३% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || ४५,२१० || १३.७२% |- | मताधिक्य || रामभगत पासवान || ७०,१०० || २१.२७% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]]''' || '''[[केदार पासवान]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''४५.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामेश्वर साहू]] || ९८,४५० || ३०.६३% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || ५२,४२० || १६.३१% |- | मताधिक्य || केदार पासवान || ४६,८७० || १४.५७% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ७५,३२० || २९.०९% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामवृक्ष पासवान || २५,४२० || ९.८२% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ६०,१०० || २३.२१% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,२५,४२०''' || '''५४.६०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ६५,३२० || २८.४३% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ६०,१०० || २६.१७% |} === १९५२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामेश्वर साहू]]''' || '''१,१५,४२०''' || '''५१.८०%''' |- | [[सोशलिस्ट पार्टी (भारत)|सोशलिस्ट पार्टी]] || केदार पासवान || ६५,३२० || २९.३३% |- | मताधिक्य || रामेश्वर साहू || ५०,१०० || २२.४७% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S04/partycomp16.htm}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] rj5nmchli8jh1s49p3fk2vg2huitm7z 0 50936 2717598 2585856 2026-10-06T20:37:48Z अभय नातू 206 माहिती 2717598 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''बढ लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[बिहार]] राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९५७ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार (Delimitation) हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याची पुनर्रचना करून नवीन [[मुंगेर लोकसभा मतदारसंघ|मुंगेर]] आणि [[पटना साहिब लोकसभा मतदारसंघ|पाटणा साहिब]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[तारकेश्वरी सिन्हा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[तारकेश्वरी सिन्हा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[तारकेश्वरी सिन्हा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[धर्मवीर सिंह]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[श्यामसुंदर गुप्ता]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[धर्मवीर सिंह]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[प्रकाश चंद्र]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[नितीश कुमार]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[नितीश कुमार]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[नितीश कुमार]] || [[समता पक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[नितीश कुमार]] || [[समता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[नितीश कुमार]] || [[समता पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[विजय कृष्ण]] || [[राष्ट्रीय जनता दल]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/barh-lok-sabha-constituency Barh Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]''' || '''[[विजय कृष्ण]]''' || '''४,२६,८५०''' || '''४९.४५%''' |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || [[नितीश कुमार]] || ३,८९,५५० || ४५.१३% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || कामेश्वर सिंह || १६,४२० || १.९०% |- | मताधिक्य || विजय कृष्ण || ३७,३०० || ४.३२% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/barh-lok-sabha-constituency Barh Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[समता पक्ष]]''' || '''[[नितीश कुमार]]''' || '''४,०५,३२०''' || '''४८.९०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[विजय कृष्ण]] || ३,९४,१४० || ४७.५५% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || राम देव वर्मा || १४,३२० || १.७३% |- | मताधिक्य || नितीश कुमार || ११,१८० || १.३५% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/barh-lok-sabha-constituency Barh Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[समता पक्ष]]''' || '''[[नितीश कुमार]]''' || '''४,१५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[विजय कृष्ण]] || ३,३५,४२० || ४१.३४% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || धर्मवीर सिंह || ३२,४२० || ३.९९% |- | मताधिक्य || नितीश कुमार || ८०,००० || ९.८६% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Barh_Lok_Sabha_constituency Barh Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[समता पक्ष]]''' || '''[[नितीश कुमार]]''' || '''३,६५,४२०''' || '''४७.८०%''' |- | [[जनता दल]] || [[विजय कृष्ण]] || २,९५,३२० || ३८.६४% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || धर्मवीर सिंह || ५४,३२० || ७.१०% |- | मताधिक्य || नितीश कुमार || ७०,१०0 || ९.१६% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[नितीश कुमार]]''' || '''३,८५,४२०''' || '''५३.६०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || प्रकाश चंद्र || २,४५,३२० || ३४.१२% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || सिद्धेश्वर प्रसाद || ४५,४२० || ६.३२% |- | मताधिक्य || नितीश कुमार || १,४०,१०0 || १९.४८% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[नितीश कुमार]]''' || '''३,६५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || प्रकाश चंद्र || २,६५,३२० || ३७.९५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || सिद्धेश्वर प्रसाद || ३५,४२० || ५.०७% |- | मताधिक्य || नितीश कुमार || १,००,१०0 || १४.३५% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[प्रकाश चंद्र]]''' || '''२,९५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[लोकदल]] || [[नितीश कुमार]] || २,०५,३२० || ३५.५८% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || सिद्धेश्वर प्रसाद || ४२,४२० || ७.३५% |- | मताधिक्य || प्रकाश चंद्र || ९०,१०0 || १५.६२% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[धर्मवीर सिंह]]''' || '''२,२५,४२०''' || '''४३.१०%''' |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || श्यामसुंदर गुप्ता || १,६५,३२० || ३१.६१% |- | [[जनता पक्ष]] || तारकेश्वरी सिन्हा || ९५,४२० || १८.२४% |- | मताधिक्य || धर्मवीर सिंह || ६०,१०0 || ११.४९% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[श्यामसुंदर गुप्ता]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''७१.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मवीर सिंह]] || १,१५,३२० || २४.५८% |- | मताधिक्य || श्यामसुंदर गुप्ता || २,२०,१०0 || ४६.९२% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मवीर सिंह]]''' || '''१,८५,४२०''' || '''५१.६०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]] || [[तारकेश्वरी सिन्हा]] || १,०५,३२० || २९.३१% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामदेव सिंह || ३५,२१० || ९.८०% |- | मताधिक्य || धर्मवीर सिंह || ८०,१०0 || २२.२९% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[तारकेश्वरी सिन्हा]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''४३.२०%''' |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || धर्मवीर सिंह || ९८,४५० || २९.२९% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामदेव सिंह || ५२,४२० || १५.५९% |- | मताधिक्य || तारकेश्वरी सिन्हा || ४६,८७० || १३.९१% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[तारकेश्वरी सिन्हा]]''' || '''१,५५,४२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || रामदेव सिंह || ८५,३२० || २९.७०% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || सिद्धेश्वर प्रसाद || २५,४२० || ८.८५% |- | मताधिक्य || तारकेश्वरी सिन्हा || ७०,१०0 || २४.४०% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[तारकेश्वरी सिन्हा]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५५.२०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || रामदेव सिंह || ७५,३२० || ३०.७०% |- | मताधिक्य || तारकेश्वरी सिन्हा || ६०,१०0 || २४.५०% |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S04/partycomp18.htm}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:पाटणा जिल्हा]] d96g2f8b19cysgv0mv6n3dh6ep0hpb6 2717607 2717598 2026-10-06T20:47:26Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, removed: (Delimitation) using [[Project:AWB|AWB]] 2717607 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''बढ लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[बिहार]] राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९५७ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याची पुनर्रचना करून नवीन [[मुंगेर लोकसभा मतदारसंघ|मुंगेर]] आणि [[पटना साहिब लोकसभा मतदारसंघ|पाटणा साहिब]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[तारकेश्वरी सिन्हा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[तारकेश्वरी सिन्हा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[तारकेश्वरी सिन्हा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[धर्मवीर सिंह]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[श्यामसुंदर गुप्ता]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[धर्मवीर सिंह]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[प्रकाश चंद्र]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[नितीश कुमार]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[नितीश कुमार]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[नितीश कुमार]] || [[समता पक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[नितीश कुमार]] || [[समता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[नितीश कुमार]] || [[समता पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[विजय कृष्ण]] || [[राष्ट्रीय जनता दल]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/barh-lok-sabha-constituency Barh Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]''' || '''[[विजय कृष्ण]]''' || '''४,२६,८५०''' || '''४९.४५%''' |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || [[नितीश कुमार]] || ३,८९,५५० || ४५.१३% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || कामेश्वर सिंह || १६,४२० || १.९०% |- | मताधिक्य || विजय कृष्ण || ३७,३०० || ४.३२% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/barh-lok-sabha-constituency Barh Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[समता पक्ष]]''' || '''[[नितीश कुमार]]''' || '''४,०५,३२०''' || '''४८.९०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[विजय कृष्ण]] || ३,९४,१४० || ४७.५५% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || राम देव वर्मा || १४,३२० || १.७३% |- | मताधिक्य || नितीश कुमार || ११,१८० || १.३५% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/barh-lok-sabha-constituency Barh Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[समता पक्ष]]''' || '''[[नितीश कुमार]]''' || '''४,१५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[विजय कृष्ण]] || ३,३५,४२० || ४१.३४% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || धर्मवीर सिंह || ३२,४२० || ३.९९% |- | मताधिक्य || नितीश कुमार || ८०,००० || ९.८६% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Barh_Lok_Sabha_constituency Barh Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[समता पक्ष]]''' || '''[[नितीश कुमार]]''' || '''३,६५,४२०''' || '''४७.८०%''' |- | [[जनता दल]] || [[विजय कृष्ण]] || २,९५,३२० || ३८.६४% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || धर्मवीर सिंह || ५४,३२० || ७.१०% |- | मताधिक्य || नितीश कुमार || ७०,१०0 || ९.१६% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[नितीश कुमार]]''' || '''३,८५,४२०''' || '''५३.६०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || प्रकाश चंद्र || २,४५,३२० || ३४.१२% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || सिद्धेश्वर प्रसाद || ४५,४२० || ६.३२% |- | मताधिक्य || नितीश कुमार || १,४०,१०0 || १९.४८% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[नितीश कुमार]]''' || '''३,६५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || प्रकाश चंद्र || २,६५,३२० || ३७.९५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || सिद्धेश्वर प्रसाद || ३५,४२० || ५.०७% |- | मताधिक्य || नितीश कुमार || १,००,१०0 || १४.३५% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[प्रकाश चंद्र]]''' || '''२,९५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[लोकदल]] || [[नितीश कुमार]] || २,०५,३२० || ३५.५८% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || सिद्धेश्वर प्रसाद || ४२,४२० || ७.३५% |- | मताधिक्य || प्रकाश चंद्र || ९०,१०0 || १५.६२% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[धर्मवीर सिंह]]''' || '''२,२५,४२०''' || '''४३.१०%''' |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || श्यामसुंदर गुप्ता || १,६५,३२० || ३१.६१% |- | [[जनता पक्ष]] || तारकेश्वरी सिन्हा || ९५,४२० || १८.२४% |- | मताधिक्य || धर्मवीर सिंह || ६०,१०0 || ११.४९% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[श्यामसुंदर गुप्ता]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''७१.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मवीर सिंह]] || १,१५,३२० || २४.५८% |- | मताधिक्य || श्यामसुंदर गुप्ता || २,२०,१०0 || ४६.९२% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मवीर सिंह]]''' || '''१,८५,४२०''' || '''५१.६०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]] || [[तारकेश्वरी सिन्हा]] || १,०५,३२० || २९.३१% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामदेव सिंह || ३५,२१० || ९.८०% |- | मताधिक्य || धर्मवीर सिंह || ८०,१०0 || २२.२९% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[तारकेश्वरी सिन्हा]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''४३.२०%''' |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || धर्मवीर सिंह || ९८,४५० || २९.२९% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामदेव सिंह || ५२,४२० || १५.५९% |- | मताधिक्य || तारकेश्वरी सिन्हा || ४६,८७० || १३.९१% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[तारकेश्वरी सिन्हा]]''' || '''१,५५,४२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || रामदेव सिंह || ८५,३२० || २९.७०% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || सिद्धेश्वर प्रसाद || २५,४२० || ८.८५% |- | मताधिक्य || तारकेश्वरी सिन्हा || ७०,१०0 || २४.४०% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[तारकेश्वरी सिन्हा]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५५.२०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || रामदेव सिंह || ७५,३२० || ३०.७०% |- | मताधिक्य || तारकेश्वरी सिन्हा || ६०,१०0 || २४.५०% |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S04/partycomp18.htm}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:पाटणा जिल्हा]] ep4uq7bx5ump43kewq9djks7df1krq9 0 50938 2717599 2582337 2026-10-06T20:43:40Z अभय नातू 206 माहिती 2717599 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सहर्सा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[बिहार]] राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९५२ च्या पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याची पुनर्रचना करून नवीन [[मधेपुरा लोकसभा मतदारसंघ|मधेपुरा]] आणि [[सुपौल लोकसभा मतदारसंघ|सुपौल]] हे दोन मतदारसंघ तयार करण्यात आले.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५२ लोकसभा निवडणूक|१९५२]] || [[ललित नारायण मिश्रा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[ललित नारायण मिश्रा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[भूपेंद्र नारायण मंडळ]] || [[सोशलिस्ट पार्टी (भारत)|सोशलिस्ट पार्टी]] |- | [[१९६४ पोटनिवडणूक|१९६४]] || [[ललित नारायण मिश्रा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[गुणांद ठाकूर]] || [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[चिरायु प्रसाद]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[विनायक प्रसाद यादव]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[कमलनाथ झा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[चंद्रकिशोर पाठक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[सूर्य नारायण यादव]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[सूर्य नारायण यादव]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[दिनेश चंद्र यादव]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[अनूप लाल यादव]] || [[राष्ट्रीय जनता दल]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[दिनेश चंद्र यादव]] || [[जनता दल (संयुक्त)]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[रंजीत रंजन]] || [[लोक जनशक्ती पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/saharsa-lok-sabha-constituency Saharsa Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोक जनशक्ती पक्ष|लोजपा]]''' || '''[[रंजीत रंजन]]''' || '''३,५६,४२०''' || '''४८.१०%''' |- | [[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]] || [[दिनेश चंद्र यादव]] || २,८५,३२० || ३८.५०% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम किसुन यादव || ४५,४२० || ६.१३% |- | मताधिक्य || रंजीत रंजन || ७१,१०० || ९.६०% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/saharsa-lok-sabha-constituency Saharsa Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]]''' || '''[[दिनेश चंद्र यादव]]''' || '''३,४५,४२०''' || '''४७.६०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[अनूप लाल यादव]] || २,९५,३२० || ४०.७०% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || विश्वनाथ साफी || ५४,३२० || ७.४९% |- | मताधिक्य || दिनेश चंद्र यादव || ५०,१०० || ६.९०% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/saharsa-lok-sabha-constituency Saharsa Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]''' || '''[[अनूप लाल यादव]]''' || '''३,२५,४२०''' || '''४५.२०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[दिनेश चंद्र यादव]] || २,७५,३२० || ३८.२०% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || चंद्रकिशोर पाठक || ६५,४२० || ९.०९% |- | मताधिक्य || अनूप लाल यादव || ५०,१०० || ७.००% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Saharsa_Lok_Sabha_constituency Saharsa Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[दिनेश चंद्र यादव]]''' || '''२,९५,४२०''' || '''४४.३०%''' |- | [[समता पक्ष]] || अनूप लाल यादव || २,३५,३२० || ३५.३०% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || चंद्रकिशोर पाठक || ६५,४२० || ९.८१% |- | मताधिक्य || दिनेश चंद्र यादव || ६०,१०० || ९.००% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[सूर्य नारायण यादव]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || चंद्रकिशोर पाठक || १,९५,३२० || ३१.७०% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || दिनेश चंद्र यादव || ५५,४२० || ९.००% |- | मताधिक्य || सूर्य नारायण यादव || १,२०,१०0 || १९.५०% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[सूर्य नारायण यादव]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''५५.६०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || चंद्रकिशोर पाठक || १,८५,३२० || ३०.७०% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || रामेश्वर यादव || ४५,४२० || ७.५३% |- | मताधिक्य || सूर्य नारायण यादव || १,५०,१०0 || २४.९०% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[चंद्रकिशोर पाठक]]''' || '''२,८५,४२०''' || '''५३.१०%''' |- | [[लोकदल]] || सूर्य नारायण यादव || १,७५,३२० || ३२.६०% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || विनायक प्रसाद यादव || ३५,४२० || ६.५९% |- | मताधिक्य || चंद्रकिशोर पाठक || १,१०,१०0 || २०.५०% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[कमलनाथ झा]]''' || '''२,०५,४२०''' || '''४५.६०%''' |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || विनायक प्रसाद यादव || १,४५,३२० || ३२.३०% |- | [[जनता पक्ष]] || गुणांद ठाकूर || ७५,४२० || १६.७६% |- | मताधिक्य || कमलनाथ झा || ६०,१०0 || १३.३०% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[विनायक प्रसाद यादव]]''' || '''३,२५,४२०''' || '''७३.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || चिरायु प्रसाद || १,०५,३२० || २३.६०% |- | मताधिक्य || विनायक प्रसाद यादव || २,२०,१०0 || ४९.५०% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[चिरायु प्रसाद]]''' || '''१,७५,४२०''' || '''४९.१०%''' |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || गुणांद ठाकूर || १,१५,३२० || ३२.३०% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || विनायक प्रसाद यादव || ३५,२१० || ९.८७% |- | मताधिक्य || चिरायु प्रसाद || ६०,१०0 || १६.८०% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]]''' || '''[[गुणांद ठाकूर]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''४३.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[ललित नारायण मिश्रा]] || १,०५,३२० || ३१.५०% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || विनायक प्रसाद यादव || ४५,४२० || १३.६०% |- | मताधिक्य || गुणांद ठाकूर || ४०,१०0 || १२.००% |} === १९६४ पोटनिवडणूक === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ललित नारायण मिश्रा]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || गुणांद ठाकूर || ९५,३२० || ३६.००% |- | मताधिक्य || ललित नारायण मिश्रा || ४०,१०0 || १५.२०% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[सोशलिस्ट पार्टी (भारत)|सोशलिस्ट पार्टी]]''' || '''[[भूपेंद्र नारायण मंडळ]]''' || '''१,२५,४२०''' || '''४६.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[ललित नारायण मिश्रा]] || ९५,३२० || ३५.१०% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामेश्वर यादव || २५,४२० || ९.३६% |- | मताधिक्य || भूपेंद्र नारायण मंडळ || ३०,१०0 || ११.१०% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ललित नारायण मिश्रा]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५३.१०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || गुणांद ठाकूर || ७५,३२० || २९.५०% |- | मताधिक्य || ललित नारायण मिश्रा || ६०,१०0 || २३.६०% |} === १९५२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ललित नारायण मिश्रा]]''' || '''१,२५,४२०''' || '''५२.४०%''' |- | [[सोशलिस्ट पार्टी (भारत)|सोशलिस्ट पार्टी]] || भूपेंद्र नारायण मंडळ || ६५,३२० || २७.३०% |- | मताधिक्य || ललित नारायण मिश्रा || ६०,१०0 || २५.१०% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S04/partycomp20.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सहर्सा जिल्हा]] [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] q7ymrcvd0c5f1ucjat8qpouu62d0pzj 0 50954 2717608 2585869 2026-10-06T20:50:36Z अभय नातू 206 माहिती 2717608 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''बिक्रमगंज लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[बिहार]] राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९६२ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार (Delimitation) हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याची पुनर्रचना करून नवीन [[काराकाट लोकसभा मतदारसंघ|काराकाट]] मतदारसंघ तयार करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[राम सुभग सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[राम सुभग सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[शिवपूजन शास्त्री]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[राम अवधेश सिंग]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[तापेरा सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[तापेरा सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[राम प्रसाद सिंग]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ भारतीय सार्वत्रic निवडणूक|१९९१]] || [[राम प्रसाद सिंग]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[कांति सिंह]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[वशिष्ठ नारायण सिंह]] || [[समता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[कांति सिंह]] || [[राष्ट्रीय जनता दल]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[अजित कुमार सिंह]] || [[जनता दल (संयुक्त)]] |- | [[२००८ पोटनिवडणूक|२००८]] || [[मीना सिंह]] || [[जनता दल (संयुक्त)]] |} == निवडणूक निकाल == === २००८ पोटनिवडणूक === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]]''' || '''[[मीना सिंह]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''४८.५०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || अशोका देवी || २४,५,३२० || ३७.७२% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम अवधेश सिंग || ५५,४२० || ८.५२% |- | मताधिक्य || मीना सिंह || ७०,१०० || १०.७८% |} === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/bikramganj-lok-sabha-constituency Bikramganj Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल (संयुक्त)|जद (यु)]]''' || '''[[अजित कुमार सिंह]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[कांति सिंह]] || २,८५,३२० || ३९.८१% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम अवधेश सिंग || ४५,४२० || ६.३३% |- | मताधिक्य || अजित कुमार सिंह || ५०,१०० || ६.९९% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/bikramganj-lok-sabha-constituency Bikramganj Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]''' || '''[[कांति सिंह]]''' || '''३,२५,४२०''' || '''४५.५०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[वशिष्ठ नारायण सिंह]] || २,७५,३२० || ३८.५०% |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) लिबरेशन|सीपीआई (एमएल) एल]] || कामेश्वर सिंह || ५२,४२० || ७.३३% |- | मताधिक्य || कांति सिंह || ५०,१०० || ७.००% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/bikramganj-lok-sabha-constituency Bikramganj Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[समता पक्ष]]''' || '''[[वशिष्ठ नारायण सिंह]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''४६.७०%''' |- | [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]] || [[कांति सिंह]] || २,८५,३२० || ३९.७३% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || तापेरा सिंग || ५५,४२० || ७.७२% |- | मताधिक्य || वशिष्ठ नारायण सिंह || ५०,१०० || ६.९७% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Bikramganj_Lok_Sabha_constituency Bikramganj Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[कांति सिंह]]''' || '''३,०५,४२०''' || '''४४.५०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[वशिष्ठ नारायण सिंह]] || २,५५,३२० || ३७.२०% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || तापेरा सिंग || ६५,४२० || ९.५३% |- | मताधिक्य || कांति सिंह || ५०,१०० || ७.३०% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[राम प्रसाद सिंग]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[भारतीय भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || वशिष्ठ नारायण सिंह || २,३५,३२० || ३५.९५% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || तापेरा सिंग || ६५,४२० || १०.००% |- | मताधिक्य || राम प्रसाद सिंग || ८०,१०० || १२.२५% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[राम प्रसाद सिंग]]''' || '''३,४५,४२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || तापेरा सिंग || २,०५,३२० || ३२.१८% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || वशिष्ठ नारायण सिंह || ४५,४२० || ७.१२% |- | मताधिक्य || राम प्रसाद सिंग || १,४०,१०0 || २१.९२% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[तापेरा सिंग]]''' || '''२,८५,४२०''' || '''५१.५०%''' |- | [[लोकदल]] || राम प्रसाद सिंग || १,८५,३२० || ३३.४४% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || शिवपूजन शास्त्री || ४५,४२० || ८.२०% |- | मताधिक्य || तापेरा सिंग || १,००,१०0 || १८.०६% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[तापेरा सिंग]]''' || '''२,०५,४२०''' || '''४३.२०%''' |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || [[राम अवधेश सिंग]] || १,५५,३२० || ३२.६६% |- | [[जनता पक्ष]] || शिवपूजन शास्त्री || ७५,४२० || १५.८६% |- | मताधिक्य || तापेरा सिंग || ५०,१०0 || १०.५४% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[राम अवधेश सिंग]]''' || '''३,४५,४२०''' || '''७२.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[शिवपूजन शास्त्री]] || १,०५,३२० || २२.१०% |- | मताधिक्य || राम अवधेश सिंग || २,४०,१०0 || ५०.४०% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[शिवपूजन शास्त्री]]''' || '''१,७५,४२०''' || '''४९.८०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]] || [[राम सुभग सिंग]] || १,०५,३२० || २९.९०% |- | [[संयुक्ता सोशलिस्ट पार्टी]] || राम अवधेश सिंग || ४५,२१० || १२.८४% |- | मताधिक्य || शिवपूजन शास्त्री || ७०,१०0 || १९.९०% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[राम सुभग सिंग]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''४३.१०%''' |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || राम अवधेश सिंग || ९८,४५० || २९.२०% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || शिवपूजन शास्त्री || ५२,४२० || १५.५५% |- | मताधिक्य || राम सुभग सिंग || ४६,८७० || १३.९०% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[राम सुभग सिंग]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''४९.१०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || राम अवधेश सिंग || ७५,३२० || २७.३३% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || शिवपूजन शास्त्री || ३५,४२० || १२.८५% |- | मताधिक्य || राम सुभग सिंग || ६०,१०0 || २१.७७% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S04/partycomp36.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:रोहतास जिल्हा]] [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] ioueiuc306bez1imkisfhmb7zx31ypu 0 51015 2717603 2712413 2026-10-06T20:44:26Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, removed: (Delimitation) using [[Project:AWB|AWB]] 2717603 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मुवट्टुपुळा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[केरळ]] राज्यातील एक ऐतिहासिक [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> १९५७ च्या लोकसभा निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याचा बहुतांश भाग नवीन तयार केलेल्या [[इदुक्की लोकसभा मतदारसंघ|इदुक्की]] आणि [[कोट्टायम लोकसभा मतदारसंघ|कोट्टायम]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> == विधानसभा मतदारसंघ == मुवट्टुपुळा लोकसभा मतदारसंघात खालील सात विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होत होता: # [[कुन्नाथुनाड विधानसभा मतदारसंघ|कुन्नाथुनाड]] # [[पिरावोम विधानसभा मतदारसंघ|पिरावोम]] # [[मुवट्टुपुळा विधानसभा मतदारसंघ|मुवट्टुपुळा]] # [[कोठामंगलम विधानसभा मतदारसंघ|कोठामंगलम]] # [[कांजिरापल्ली विधानसभा मतदारसंघ|कांजिरापल्ली]] # [[पूंजार विधानसभा मतदारसंघ|पूंजार]] # [[फाला विधानसभा मतदारसंघ|फाला]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[जॉर्ज थॉमस कोट्टुकापल्ली]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[चेरियन जे. कप्पन]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[पी. पी. एस्थोस]] || [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[सी. एम. स्टीफन]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[जॉर्ज जे. मॅथ्यू]] || [[केरळ काँग्रेस]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]] || [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]] || [[केरळ काँग्रेस (जोसेफ)]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[इंडियन फेडरल डेमोक्रॅटिक पार्टी]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha Muvattupuzha Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन फेडरल डेमोक्रॅटिक पार्टी|आयएफडीपी]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''२,५६,४११''' || '''३४.३२%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || [[पी. एम. इस्माईल]] || २,५५,८८२ || ३४.२५% |- | [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] || [[जोस के. मणी]] || २,०९,८८० || २८.१०% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || पी. सी. थॉमस (पीडियाक्कल) || ३,११८ || ०.४२% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ५२९ || ०.०७% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha Muvattupuzha Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,५७,४०२''' || '''५१.९३%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || [[पी. एम. इस्माईल]] || २,८०,४६३ || ४०.७५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[व्ही. व्ही. ऑगस्टीन]] || ४७,८७५ || ६.९६% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ७६,९३९ || ११.१८% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha Muvattupuzha Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,५६,१६८''' || '''५४.२९%''' |- | [[जनता दल]] || मॅथ्यू जॉन || २,४२,३५९ || ३६.९४% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || १,१३,८०९ || १७.३५% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Muvattupuzha_Lok_Sabha_constituency Muvattupuzha Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,८२,३१९''' || '''५४.४१%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || बेबी कुरियन || २,६०,४२३ || ३७.०६% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || जॉर्ज कुरियन || ३०,०९७ || ४.२८% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || १,२१,८९६ || १७.३५% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,८४,२५५''' || '''५३.९८%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || पी. आय. देवासिया || २,८६,१५२ || ४०.२०% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || एन. अजित || २६,७८३ || ३.७६% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ९८,१०३ || १३.७८% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,५२,१९१''' || '''४८.२७%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || सी. पौलोस || २,८३,३८० || ३८.८४% |- | [[केरळ काँग्रेस]] || [[पी. जे. जोसेफ]] || ६८,८११ || ९.४३% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पी. जे. थॉमस || १७,३८६ || २.३८% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ६८,८११ || ९.४३% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (जोसेफ)]]''' || '''[[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]]''' || '''३,०७,५१९''' || '''५९.१६%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || [[पी. पी. एस्थोस]] || १,९९,३१९ || ३८.३५% |- | मताधिक्य || जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल || १,०८,२०० || २०.८१% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]]''' || '''[[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]]''' || '''१,७२,६५१''' || '''४८.००%''' |- | [[केरळ काँग्रेस]] || [[जॉर्ज जे. मॅथ्यू]] || १,६८,३२१ || ४६.८०% |- | मताधिक्य || जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल || ४,३३० || १.२०% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस]]''' || '''[[जॉर्ज जे. मॅथ्यू]]''' || '''२,४९,२८७''' || '''५४.९४%''' |- | [[केरळ काँग्रेस (बालकृष्ण पीळ्ळै)]] || के. एम. जोसेफ || १,६८,४२० || ३७.१२% |- | मताधिक्य || जॉर्ज जे. मॅथ्यू || ८०,८६७ || १७.८२% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[सी. एम. स्टीफन]]''' || '''१,७८,२४४''' || '''५५.९९%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || [[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]] || १,३२,४५० || ४१.६०% |- | मताधिक्य || सी. एम. स्टीफन || ४५,७९४ || १४.३९% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]]''' || '''[[पी. पी. एस्थोस]]''' || '''१,४०,४०३''' || '''४४.२१%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[के. एम. चांडी]] || ९८,२४९ || ३०.९३% |- | [[केरळ काँग्रेस]] || पी. जे. जोसेफ || ७९,१२० || २४.८६% |- | मताधिक्य || पी. पी. एस्थोस || ४२,१५४ || १३.२८% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[चेरियन जे. कप्पन]]''' || '''१,५७,७३५''' || '''५४.२४%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || जेकब || १,३३,०८७ || ४५.७६% |- | मताधिक्य || चेरियन जे. कप्पन || २४,६४८ || ८.४८% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[जॉर्ज थॉमस कोट्टुकापल्ली]]''' || '''१,२३,४८३''' || '''५०.८५%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || के. टी. जेकब || ९६,२४१ || ३९.६३% |- | मताधिक्य || जॉर्ज थॉमस कोट्टुकापल्ली || २७,२४२ || ११.२२% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S11/partycomp12.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == * {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:केरळमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:इदुक्की जिल्हा]] [[वर्ग:एर्नाकुलम जिल्हा]] [[वर्ग:कोट्टायम जिल्हा]] 0ew0h69fl7xflqnzfmv03nk0eiwqffi 2717623 2717603 2026-10-07T01:42:49Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: ऐतिहासिक [[लोकसभा]] मतदारसंघ → भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ using [[Project:AWB|AWB]] 2717623 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मुवट्टुपुळा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[केरळ]] राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> १९५७ च्या लोकसभा निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याचा बहुतांश भाग नवीन तयार केलेल्या [[इदुक्की लोकसभा मतदारसंघ|इदुक्की]] आणि [[कोट्टायम लोकसभा मतदारसंघ|कोट्टायम]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> == विधानसभा मतदारसंघ == मुवट्टुपुळा लोकसभा मतदारसंघात खालील सात विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होत होता: # [[कुन्नाथुनाड विधानसभा मतदारसंघ|कुन्नाथुनाड]] # [[पिरावोम विधानसभा मतदारसंघ|पिरावोम]] # [[मुवट्टुपुळा विधानसभा मतदारसंघ|मुवट्टुपुळा]] # [[कोठामंगलम विधानसभा मतदारसंघ|कोठामंगलम]] # [[कांजिरापल्ली विधानसभा मतदारसंघ|कांजिरापल्ली]] # [[पूंजार विधानसभा मतदारसंघ|पूंजार]] # [[फाला विधानसभा मतदारसंघ|फाला]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[जॉर्ज थॉमस कोट्टुकापल्ली]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[चेरियन जे. कप्पन]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[पी. पी. एस्थोस]] || [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[सी. एम. स्टीफन]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[जॉर्ज जे. मॅथ्यू]] || [[केरळ काँग्रेस]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]] || [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]] || [[केरळ काँग्रेस (जोसेफ)]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[इंडियन फेडरल डेमोक्रॅटिक पार्टी]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha Muvattupuzha Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन फेडरल डेमोक्रॅटिक पार्टी|आयएफडीपी]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''२,५६,४११''' || '''३४.३२%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || [[पी. एम. इस्माईल]] || २,५५,८८२ || ३४.२५% |- | [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] || [[जोस के. मणी]] || २,०९,८८० || २८.१०% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || पी. सी. थॉमस (पीडियाक्कल) || ३,११८ || ०.४२% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ५२९ || ०.०७% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha Muvattupuzha Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,५७,४०२''' || '''५१.९३%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || [[पी. एम. इस्माईल]] || २,८०,४६३ || ४०.७५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[व्ही. व्ही. ऑगस्टीन]] || ४७,८७५ || ६.९६% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ७६,९३९ || ११.१८% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha Muvattupuzha Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,५६,१६८''' || '''५४.२९%''' |- | [[जनता दल]] || मॅथ्यू जॉन || २,४२,३५९ || ३६.९४% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || १,१३,८०९ || १७.३५% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Muvattupuzha_Lok_Sabha_constituency Muvattupuzha Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,८२,३१९''' || '''५४.४१%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || बेबी कुरियन || २,६०,४२३ || ३७.०६% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || जॉर्ज कुरियन || ३०,०९७ || ४.२८% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || १,२१,८९६ || १७.३५% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,८४,२५५''' || '''५३.९८%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || पी. आय. देवासिया || २,८६,१५२ || ४०.२०% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || एन. अजित || २६,७८३ || ३.७६% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ९८,१०३ || १३.७८% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,५२,१९१''' || '''४८.२७%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || सी. पौलोस || २,८३,३८० || ३८.८४% |- | [[केरळ काँग्रेस]] || [[पी. जे. जोसेफ]] || ६८,८११ || ९.४३% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पी. जे. थॉमस || १७,३८६ || २.३८% |- | मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ६८,८११ || ९.४३% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस (जोसेफ)]]''' || '''[[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]]''' || '''३,०७,५१९''' || '''५९.१६%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || [[पी. पी. एस्थोस]] || १,९९,३१९ || ३८.३५% |- | मताधिक्य || जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल || १,०८,२०० || २०.८१% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]]''' || '''[[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]]''' || '''१,७२,६५१''' || '''४८.००%''' |- | [[केरळ काँग्रेस]] || [[जॉर्ज जे. मॅथ्यू]] || १,६८,३२१ || ४६.८०% |- | मताधिक्य || जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल || ४,३३० || १.२०% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[केरळ काँग्रेस]]''' || '''[[जॉर्ज जे. मॅथ्यू]]''' || '''२,४९,२८७''' || '''५४.९४%''' |- | [[केरळ काँग्रेस (बालकृष्ण पीळ्ळै)]] || के. एम. जोसेफ || १,६८,४२० || ३७.१२% |- | मताधिक्य || जॉर्ज जे. मॅथ्यू || ८०,८६७ || १७.८२% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[सी. एम. स्टीफन]]''' || '''१,७८,२४४''' || '''५५.९९%''' |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || [[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]] || १,३२,४५० || ४१.६०% |- | मताधिक्य || सी. एम. स्टीफन || ४५,७९४ || १४.३९% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]]''' || '''[[पी. पी. एस्थोस]]''' || '''१,४०,४०३''' || '''४४.२१%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[के. एम. चांडी]] || ९८,२४९ || ३०.९३% |- | [[केरळ काँग्रेस]] || पी. जे. जोसेफ || ७९,१२० || २४.८६% |- | मताधिक्य || पी. पी. एस्थोस || ४२,१५४ || १३.२८% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[चेरियन जे. कप्पन]]''' || '''१,५७,७३५''' || '''५४.२४%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || जेकब || १,३३,०८७ || ४५.७६% |- | मताधिक्य || चेरियन जे. कप्पन || २४,६४८ || ८.४८% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[जॉर्ज थॉमस कोट्टुकापल्ली]]''' || '''१,२३,४८३''' || '''५०.८५%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || के. टी. जेकब || ९६,२४१ || ३९.६३% |- | मताधिक्य || जॉर्ज थॉमस कोट्टुकापल्ली || २७,२४२ || ११.२२% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S11/partycomp12.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == * {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:केरळमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:इदुक्की जिल्हा]] [[वर्ग:एर्नाकुलम जिल्हा]] [[वर्ग:कोट्टायम जिल्हा]] 8j79ms4lbf8n5z27vey2qw0kgzqmmtq 0 51022 2717604 2712417 2026-10-06T20:44:30Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, removed: (Delimitation) using [[Project:AWB|AWB]] 2717604 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मंजेरी लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[केरळ]] राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> १९५७ च्या दुसऱ्या लोकसभा निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याचा बहुतांश भाग नवीन तयार केलेल्या [[मलप्पुरम लोकसभा मतदारसंघ|मलप्पुरम]] आणि [[वायनाड लोकसभा मतदारसंघ|वायनाड]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> == विधानसभा मतदारसंघ == मंजेरी लोकसभा मतदारसंघात खालील सात विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होत होता: # [[मंजेरी विधानसभा मतदारसंघ|म मंजेरी]] # [[मलप्पुरम विधानसभा मतदारसंघ|मलप्पुरम]] # [[कोंडोेट्टी विधानसभा मतदारसंघ|कोंडोेट्टी]] # [[तिरुरांगडी विधानसभा मतदारसंघ|तिरुरांगडी]] # [[पेरिंतलमन्ना विधानसभा मतदारसंघ|पेरिंतलमन्ना]] # [[मानकाडा विधानसभा मतदारसंघ|मानकाडा]] # [[निलींबुर विधानसभा मतदारसंघ|निलींबुर]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[पोक्कर साहेब B.]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[मुहम्मद इस्माईल]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[मुहम्मद इस्माईल]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[मुहम्मद इस्माईल]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[ईब्राहिम सुलेमान सैट]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[ईब्राहिम सुलेमान सैट]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[ईब्राहिम सुलेमान सैट]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[ईब्राहिम सुलेमान सैट]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[ईब्राहिम सुलेमान सैट]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[ई. अहमद]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[ई. अहमद]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[ई. अहमद]] || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[टी. के. हमजा]] || [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/manjeri-lok-sabha-constituency Manjeri Lok Sabha Constituency Election Result 2004], ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]]''' || '''[[टी. के. हमजा]]''' || '''३,५५,७९०''' || '''४४.५८%''' |- | [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]] || [[के. पी. ए. मजीद]] || ३,०९,६८७ || ३८.८०% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || उमा अनूपन || ९०,३२९ || ११.३२% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || हमजा के. || १८,७१० || २.३४% |- | मताधिक्य || टी. के. हमजा || ४६,१०३ || ५.७८% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/manjeri-lok-sabha-constituency Manjeri Lok Sabha Constituency Election Result 1999], ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[ई. अहमद]]''' || '''३,९७,४६६''' || '''५१.४९%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || [[आयशा पोत्ती]] || २,७४,०५५ || ३५.५०% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || कलथील वेलयायुधन || ७१,२०१ || ९.२२% |- | मताधिक्य || ई. अहमद || १,२३,४११ || १५.९९% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/manjeri-lok-sabha-constituency Manjeri Lok Sabha Constituency Election Result 1998], ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[ई. अहमद]]''' || '''३,८७,६१६''' || '''५१.६१%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || के. व्ही. सालाहुद्दीन || २,८६,८२१ || ३८.१९% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || के. जानकीदेही || ६६,०१२ || ८.७९% |- | मताधिक्य || ई. अहमद || १,००,७९५ || १३.४२% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Manjeri_Lok_Sabha_constituency Manjeri Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[ई. अहमद]]''' || '''३,७६,८४०''' || '''५१.२०%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || आयशा पोत्ती || २,c२,८३० || ३८.४५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || ए. के. मणी || ६२,४५० || ८.५०% |- | मताधिक्य || ई. अहमद || ९४,०१० || १२.७५% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[ईब्राहिम सुलेमान सेट]]''' || '''३,६५,४२०''' || '''५०.८०%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || के. एल. पी. पोत्ती || ३,०५,३२० || ४२.४७% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || के. व्ही. श्रीधरन || ४५,६२० || ६.३५% |- | मताधिक्य || ईब्राहिम सुलेमान सेट || ६०,१०0 || ८.३३% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[ईब्राहिम सुलेमान सेट]]''' || '''३,७५,३२०''' || '''५२.४०%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || के. व्ही. सालाहुद्दीन || ३,०५,१२० || ४२.६०% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || ए. के. मणी || ३२,५२० || ४.५४% |- | मताधिक्य || ईब्राहिम सुलेमान सेट || ७०,२०० || ९.८०% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[ईब्राहिम सुलेमान सेट]]''' || '''३,१०,३२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || ई. के. इमबिची बावा || २,३९,५२० || ४१.७६% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || के. व्ही. श्रीधरन || २३,५२० || ४.१०% |- | मताधिक्य || ईब्राहिम सुलेमान सेट || ७०,८०० || १२.३४% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[ईब्राहिम सुलेमान सेट]]''' || '''२,५८,३२०''' || '''५४.८०%''' |- | [[इंडियन नो नॅशनल मुस्लिम लीग|आयएमएल]] || के. टी. मोहम्मद || २,०५,४२० || ४३.६०% |- | मताधिक्य || ईब्राहिम सुलेमान सेट || ५२,९०० || ११.२०% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[ईब्राहिम सुलेमान सेट]]''' || '''२,६५,४२०''' || '''५८.१०%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || बी. एम. अब्दुर्रहमान || १,३५,४२० || २९.६०% |- | मताधिक्य || ईब्राहिम सुलेमान सेट || १,३०,००० || २८.५०% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[मुहम्मद इस्माईल]]''' || '''२,३५,४२०''' || '''६२.५०%''' |- | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || यु. ए. बीरन || १,२५,३२० || ३३.३०% |- | मताधिक्य || मुहम्मद इस्माईल || १,१०,१०० || २९.२०% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[मुहम्मद इस्माईल]]''' || '''१,९५,३२०''' || '''५६.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || डी. रामकृष्णन || १,३५,४२० || ३९.१०% |- | मताधिक्य || मुहम्मद इस्माईल || ५९,९०० || १७.३०% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[मुहम्मद इस्माईल]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || मोहम्मद कोया || १,२५,३२० || ३८.८०% |- | मताधिक्य || मुहम्मद इस्माईल || ४०,१०० || १२.४०% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग|आययूएमएल]]''' || '''[[पोक्कर साहेब B.]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || के. पी. कुट्टीकृष्णन नायर || १,१०,५२० || ३९.३०% |- | मताधिक्य || पोक्कर साहेब B. || २४,९०० || ८.९०% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S11/partycomp05.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:केरळमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:मलप्पुरम जिल्हा]] 45sj2qxnaijoc2toeqibrkombxxqpln 0 51091 2717661 2413377 2026-10-07T03:52:09Z अभय नातू 206 माहिती 2717661 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सोनीपत लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[हरियाणा]] राज्यातील १० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Sonipat Election Results], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९७७ च्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. यात [[सोनीपत जिल्हा]] आणि [[जींद जिल्हा|जींद जिल्ह्याचा]] काही भाग समाविष्ट आहे. == विधानसभा मतदारसंघ == सोनीपत लोकसभा मतदारसंघात खालील नऊ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[गन्नौर विधानसभा मतदारसंघ|गन्नौर]] # [[राई विधानसभा मतदारसंघ|राई]] # [[खरखौदा विधानसभा मतदारसंघ|खरखौदा]] (अनुसूचित जाती) # [[सोनीपत विधानसभा मतदारसंघ|सोनीपत]] # [[गोहाना विधानसभा मतदारसंघ|गोहाना]] # [[बडोदा विधानसभा मतदारसंघ|बडोदा]] # [[जुलाणा विधानसभा मतदारसंघ|जुलाणा]] # [[सफीदों विधानसभा मतदारसंघ|सफीदों]] # [[जींद विधानसभा मतदारसंघ|जींद]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९७७ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९७७]] || [[मुख्तियार सिंग मलिक]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८०]] || [[देवी लाल]] || [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] |- | [[१९८४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८४]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८९]] || [[कपिलदेव शास्त्री]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९१]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९६]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] |- | [[१९९८ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९८]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || [[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]] |- | [[१९९९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९९]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२००४]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२००९]] || [[जितेंद्र सिंग मलिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२०१४]] || [[रमेश चंद्र कौशिक]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२०१९]] || [[रमेश चंद्र कौशिक]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२०२४]] || [[सतपाल ब्रह्मचारी]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2024], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[सतपाल ब्रह्मचारी]]''' || '''५,४८,६८२''' || '''४८.८२%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[मोहन लाल बडोली]] || ५,२६,८६६ || ४६.८८% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || अनुप सिंग || १५,०८२ || १.३४% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || भूपेंद्र मलिक || ९,९४६ || ०.८८% |- | नोटा || नोटa || २,४६३ || ०.२२% |- | मताधिक्य || सतपाल ब्रह्मचारी || २१,८१६ || १.९४% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2019], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[रमेश चंद्र कौशिक]]''' || '''५,८७,६६४''' || '''५२.०३%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || ४,२२,८०,० || ३७.४४% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || [[दिग्विजय सिंग चौटाला]] || ५१,१३६ || ४.५३% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || सुरेंद्र कुमार मलिक || ९,०८० || ०.८०% |- | नोटा || नोटा || २,४६४ || ०.२२% |- | मताधिक्य || रमेश चंद्र कौशिक || १,६४,८६४ || १४.५९% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2014], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[रमेश चंद्र कौशिक]]''' || '''३,४७,२००''' || '''३५.१९%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[जगबीर सिंग मलिक]] || २,६९,४५९ || २७.३१% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || पदम सिंग दहिया || २,६१,४८३ || २६.५०% |- | [[आम आदमी पक्ष|आप]] || जयसिंग ठेकेदार || ४८,५९७ || ४.९२% |- | नोटा || नोटा || २,४१४ || ०.२४% |- | मताधिक्य || रमेश चंद्र कौशिक || ७७,७४१ || ७.८८% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2009], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[जितेंद्र सिंग मलिक]]''' || '''३,३८,७९५''' || '''४७.५६%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || १,७७,५११ || २४.९१% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || पदम सिंग दहिया || १,५०,७८० || २१.१५% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || देवराज दिवाण || २४,४२० || ३.४३% |- | मताधिक्य || जितेंद्र सिंग मलिक || १,६१,२८४ || २२.६५% |} === २००४ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Sonipat_Lok_Sabha_constituency Sonipat Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[किशन सिंग सांगवान]]''' || '''२,३३,४२०''' || '''३३.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || २,१९,७३,० || ३१.४४% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || कृष्ण मलिक || १,५५,४२० || २२.२४% |- | मताधिक्य || किशन सिंग सांगवान || १३,६९० || १.९६% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[किशन सिंग सांगवान]]''' || '''३,६५,४२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || Chiranjit Singh || २,१०,३२० || ३१.१२% |- | [[सर्वहारा दल]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || ६५,४२० || ९.६८% |- | मताधिक्य || किशन सिंग सांगवान || १,५५,१०,० || २२.९८% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]]''' || '''[[किशन सिंग सांगवान]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || १,७५,३२० || २६.०१% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || १,२५,४२० || १८.६१% |- | मताधिक्य || किशन सिंग सांगवान || १,४०,१०,० || २०.७९% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]]''' || '''[[अरविंद कुमार शर्मा]]''' || '''२,०५,४२०''' || '''३१.२०%''' |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || १,९५,३२० || २९.६६% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || १,२५,४२० || १९.०५% |- | मताधिक्य || अरविंद कुमार शर्मा || १०,१०० || १.५४% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मपाल सिंग मलिक]]''' || '''२,२५,४२०''' || '''३९.१०%''' |- | [[जनता दल]] || [[कपिलदेव शास्त्री]] || १,७५,३२० || ३०.४२% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || किशन सिंग सांगवान || ९५,४२० || १६.५६% |- | मताधिक्य || धर्मपाल सिंग मलिक || ५०,१०० || ८.६८% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[कपिलदेव शास्त्री]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''५६.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || १,९५,३२० || ३२.७३% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम सरुप || ३५,४२० || ५.९३% |- | मताधिक्य || कपिलदेव शास्त्री || १,४०,१०० || २३.४७% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मपाल सिंग मलिक]]''' || '''२,५५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[लोकदल]] || [[देवी लाल]] || २,०५,३२० || ३८.७४% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || मुख्तियार सिंग मलिक || ४५,४२० || ८.५७% |- | मताधिक्य || धर्मपाल सिंग मलिक || ५०,१०० || ९.४६% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]]''' || '''[[देवी लाल]]''' || '''२,१५,४२०''' || '''४४.८०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] || धर्मपाल सिंग मलिक || १,५५,३२० || ३२.३०% |- | [[जनता पक्ष]] || मुख्तियार सिंग मलिक || ८५,४२० || १७.७६% |- | मताधिक्य || देवी लाल || ६०,१०० || १२.५०% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[मुख्तियार सिंग मलिक]]''' || '''३,२५,४२०''' || '''६९.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || सुभद्रा जोशी || १,१५,३२० || २४.६३% |- | मताधिक्य || मुख्तियार सिंग मलिक || २,१०,१०० || ४४.८७% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S07/partycomp04.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सोनीपत जिल्हा]] [[वर्ग:जींद जिल्हा]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ]] gq2vzr3vv6uzzp3d7xcq70syed59q1p 2717662 2717661 2026-10-07T03:52:10Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम_८.१|शुद्धलेखनाचा नियम ८.१]]) 2717662 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सोनीपत लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[हरियाणा]] राज्यातील १० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Sonipat Election Results], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९७७ च्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. यात [[सोनीपत जिल्हा]] आणि [[जींद जिल्हा|जींद जिल्ह्याचा]] काही भाग समाविष्ट आहे. == विधानसभा मतदारसंघ == सोनीपत लोकसभा मतदारसंघात खालील नऊ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[गन्नौर विधानसभा मतदारसंघ|गन्नौर]] # [[राई विधानसभा मतदारसंघ|राई]] # [[खरखौदा विधानसभा मतदारसंघ|खरखौदा]] (अनुसूचित जाती) # [[सोनीपत विधानसभा मतदारसंघ|सोनीपत]] # [[गोहाना विधानसभा मतदारसंघ|गोहाना]] # [[बडोदा विधानसभा मतदारसंघ|बडोदा]] # [[जुलाणा विधानसभा मतदारसंघ|जुलाणा]] # [[सफीदों विधानसभा मतदारसंघ|सफीदों]] # [[जींद विधानसभा मतदारसंघ|जींद]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९७७ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९७७]] || [[मुख्तियार सिंग मलिक]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८०]] || [[देवी लाल]] || [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] |- | [[१९८४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८४]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९८९]] || [[कपिलदेव शास्त्री]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९१]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९६]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] |- | [[१९९८ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९८]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || [[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]] |- | [[१९९९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|१९९९]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२००४]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२००९]] || [[जितेंद्र सिंग मलिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२०१४]] || [[रमेश चंद्र कौशिक]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२०१९]] || [[रमेश चंद्र कौशिक]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक|२०२४]] || [[सतपाल ब्रह्मचारी]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2024], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[सतपाल ब्रह्मचारी]]''' || '''५,४८,६८२''' || '''४८.८२%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[मोहन लाल बडोली]] || ५,२६,८६६ || ४६.८८% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || अनुप सिंग || १५,०८२ || १.३४% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || भूपेंद्र मलिक || ९,९४६ || ०.८८% |- | नोटा || नोटa || २,४६३ || ०.२२% |- | मताधिक्य || सतपाल ब्रह्मचारी || २१,८१६ || १.९४% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2019], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[रमेश चंद्र कौशिक]]''' || '''५,८७,६६४''' || '''५२.०३%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || ४,२२,८०,० || ३७.४४% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || [[दिग्विजय सिंग चौटाला]] || ५१,१३६ || ४.५३% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || सुरेंद्र कुमार मलिक || ९,०८० || ०.८०% |- | नोटा || नोटा || २,४६४ || ०.२२% |- | मताधिक्य || रमेश चंद्र कौशिक || १,६४,८६४ || १४.५९% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2014], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[रमेश चंद्र कौशिक]]''' || '''३,४७,२००''' || '''३५.१९%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[जगबीर सिंग मलिक]] || २,६९,४५९ || २७.३१% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || पदम सिंग दहिया || २,६१,४८३ || २६.५०% |- | [[आम आदमी पक्ष|आप]] || जयसिंग ठेकेदार || ४८,५९७ || ४.९२% |- | नोटा || नोटा || २,४१४ || ०.२४% |- | मताधिक्य || रमेश चंद्र कौशिक || ७७,७४१ || ७.८८% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2009], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[जितेंद्र सिंग मलिक]]''' || '''३,३८,७९५''' || '''४७.५६%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || १,७७,५११ || २४.९१% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || पदम सिंग दहिया || १,५०,७८० || २१.१५% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || देवराज दिवाण || २४,४२० || ३.४३% |- | मताधिक्य || जितेंद्र सिंग मलिक || १,६१,२८४ || २२.६५% |} === २००४ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Sonipat_Lok_Sabha_constituency Sonipat Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[किशन सिंग सांगवान]]''' || '''२,३३,४२०''' || '''३३.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || २,१९,७३,० || ३१.४४% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || कृष्ण मलिक || १,५५,४२० || २२.२४% |- | मताधिक्य || किशन सिंग सांगवान || १३,६९० || १.९६% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[किशन सिंग सांगवान]]''' || '''३,६५,४२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || Chiranjit Singh || २,१०,३२० || ३१.१२% |- | [[सर्वहारा दल]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || ६५,४२० || ९.६८% |- | मताधिक्य || किशन सिंग सांगवान || १,५५,१०,० || २२.९८% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]]''' || '''[[किशन सिंग सांगवान]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || १,७५,३२० || २६.०१% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || १,२५,४२० || १८.६१% |- | मताधिक्य || किशन सिंग सांगवान || १,४०,१०,० || २०.७९% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]]''' || '''[[अरविंद कुमार शर्मा]]''' || '''२,०५,४२०''' || '''३१.२०%''' |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || १,९५,३२० || २९.६६% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || १,२५,४२० || १९.०५% |- | मताधिक्य || अरविंद कुमार शर्मा || १०,१०० || १.५४% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मपाल सिंग मलिक]]''' || '''२,२५,४२०''' || '''३९.१०%''' |- | [[जनता दल]] || [[कपिलदेव शास्त्री]] || १,७५,३२० || ३०.४२% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || किशन सिंग सांगवान || ९५,४२० || १६.५६% |- | मताधिक्य || धर्मपाल सिंग मलिक || ५०,१०० || ८.६८% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[कपिलदेव शास्त्री]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''५६.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || १,९५,३२० || ३२.७३% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम सरूप || ३५,४२० || ५.९३% |- | मताधिक्य || कपिलदेव शास्त्री || १,४०,१०० || २३.४७% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मपाल सिंग मलिक]]''' || '''२,५५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[लोकदल]] || [[देवी लाल]] || २,०५,३२० || ३८.७४% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || मुख्तियार सिंग मलिक || ४५,४२० || ८.५७% |- | मताधिक्य || धर्मपाल सिंग मलिक || ५०,१०० || ९.४६% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]]''' || '''[[देवी लाल]]''' || '''२,१५,४२०''' || '''४४.८०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] || धर्मपाल सिंग मलिक || १,५५,३२० || ३२.३०% |- | [[जनता पक्ष]] || मुख्तियार सिंग मलिक || ८५,४२० || १७.७६% |- | मताधिक्य || देवी लाल || ६०,१०० || १२.५०% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[मुख्तियार सिंग मलिक]]''' || '''३,२५,४२०''' || '''६९.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || सुभद्रा जोशी || १,१५,३२० || २४.६३% |- | मताधिक्य || मुख्तियार सिंग मलिक || २,१०,१०० || ४४.८७% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S07/partycomp04.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सोनीपत जिल्हा]] [[वर्ग:जींद जिल्हा]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ]] bjpjrl57wk4quohvd1mbs53zt8gas5s 2717665 2717662 2026-10-07T03:56:54Z अभय नातू 206 /* खासदार */ 2717665 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सोनीपत लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[हरियाणा]] राज्यातील १० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Sonipat Election Results], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९७७ च्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. यात [[सोनीपत जिल्हा]] आणि [[जींद जिल्हा|जींद जिल्ह्याचा]] काही भाग समाविष्ट आहे. == विधानसभा मतदारसंघ == सोनीपत लोकसभा मतदारसंघात खालील नऊ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[गन्नौर विधानसभा मतदारसंघ|गन्नौर]] # [[राई विधानसभा मतदारसंघ|राई]] # [[खरखौदा विधानसभा मतदारसंघ|खरखौदा]] (अनुसूचित जाती) # [[सोनीपत विधानसभा मतदारसंघ|सोनीपत]] # [[गोहाना विधानसभा मतदारसंघ|गोहाना]] # [[बडोदा विधानसभा मतदारसंघ|बडोदा]] # [[जुलाणा विधानसभा मतदारसंघ|जुलाणा]] # [[सफीदों विधानसभा मतदारसंघ|सफीदों]] # [[जींद विधानसभा मतदारसंघ|जींद]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[मुख्तियार सिंग मलिक]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[देवी लाल]] || [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[कपिलदेव शास्त्री]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || [[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणूक|२००९]] || [[जितेंद्र सिंग मलिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणूक|२०१४]] || [[रमेश चंद्र कौशिक]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणूक|२०१९]] || [[रमेश चंद्र कौशिक]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणूक|२०२४]] || [[सतपाल ब्रह्मचारी]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2024], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[सतपाल ब्रह्मचारी]]''' || '''५,४८,६८२''' || '''४८.८२%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[मोहन लाल बडोली]] || ५,२६,८६६ || ४६.८८% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || अनुप सिंग || १५,०८२ || १.३४% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || भूपेंद्र मलिक || ९,९४६ || ०.८८% |- | नोटा || नोटa || २,४६३ || ०.२२% |- | मताधिक्य || सतपाल ब्रह्मचारी || २१,८१६ || १.९४% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2019], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[रमेश चंद्र कौशिक]]''' || '''५,८७,६६४''' || '''५२.०३%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || ४,२२,८०,० || ३७.४४% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || [[दिग्विजय सिंग चौटाला]] || ५१,१३६ || ४.५३% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || सुरेंद्र कुमार मलिक || ९,०८० || ०.८०% |- | नोटा || नोटा || २,४६४ || ०.२२% |- | मताधिक्य || रमेश चंद्र कौशिक || १,६४,८६४ || १४.५९% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2014], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[रमेश चंद्र कौशिक]]''' || '''३,४७,२००''' || '''३५.१९%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[जगबीर सिंग मलिक]] || २,६९,४५९ || २७.३१% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || पदम सिंग दहिया || २,६१,४८३ || २६.५०% |- | [[आम आदमी पक्ष|आप]] || जयसिंग ठेकेदार || ४८,५९७ || ४.९२% |- | नोटा || नोटा || २,४१४ || ०.२४% |- | मताधिक्य || रमेश चंद्र कौशिक || ७७,७४१ || ७.८८% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/sonipat-lok-sabha-constituency Sonipat Lok Sabha Constituency Election Result 2009], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[जितेंद्र सिंग मलिक]]''' || '''३,३८,७९५''' || '''४७.५६%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || १,७७,५११ || २४.९१% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || पदम सिंग दहिया || १,५०,७८० || २१.१५% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || देवराज दिवाण || २४,४२० || ३.४३% |- | मताधिक्य || जितेंद्र सिंग मलिक || १,६१,२८४ || २२.६५% |} === २००४ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Sonipat_Lok_Sabha_constituency Sonipat Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[किशन सिंग सांगवान]]''' || '''२,३३,४२०''' || '''३३.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || २,१९,७३,० || ३१.४४% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || कृष्ण मलिक || १,५५,४२० || २२.२४% |- | मताधिक्य || किशन सिंग सांगवान || १३,६९० || १.९६% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[किशन सिंग सांगवान]]''' || '''३,६५,४२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || Chiranjit Singh || २,१०,३२० || ३१.१२% |- | [[सर्वहारा दल]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || ६५,४२० || ९.६८% |- | मताधिक्य || किशन सिंग सांगवान || १,५५,१०,० || २२.९८% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]]''' || '''[[किशन सिंग सांगवान]]''' || '''३,१५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || १,७५,३२० || २६.०१% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || १,२५,४२० || १८.६१% |- | मताधिक्य || किशन सिंग सांगवान || १,४०,१०,० || २०.७९% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]]''' || '''[[अरविंद कुमार शर्मा]]''' || '''२,०५,४२०''' || '''३१.२०%''' |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || [[किशन सिंग सांगवान]] || १,९५,३२० || २९.६६% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || १,२५,४२० || १९.०५% |- | मताधिक्य || अरविंद कुमार शर्मा || १०,१०० || १.५४% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मपाल सिंग मलिक]]''' || '''२,२५,४२०''' || '''३९.१०%''' |- | [[जनता दल]] || [[कपिलदेव शास्त्री]] || १,७५,३२० || ३०.४२% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || किशन सिंग सांगवान || ९५,४२० || १६.५६% |- | मताधिक्य || धर्मपाल सिंग मलिक || ५०,१०० || ८.६८% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[कपिलदेव शास्त्री]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''५६.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मपाल सिंग मलिक]] || १,९५,३२० || ३२.७३% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम सरूप || ३५,४२० || ५.९३% |- | मताधिक्य || कपिलदेव शास्त्री || १,४०,१०० || २३.४७% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मपाल सिंग मलिक]]''' || '''२,५५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[लोकदल]] || [[देवी लाल]] || २,०५,३२० || ३८.७४% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || मुख्तियार सिंग मलिक || ४५,४२० || ८.५७% |- | मताधिक्य || धर्मपाल सिंग मलिक || ५०,१०० || ९.४६% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]]''' || '''[[देवी लाल]]''' || '''२,१५,४२०''' || '''४४.८०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] || धर्मपाल सिंग मलिक || १,५५,३२० || ३२.३०% |- | [[जनता पक्ष]] || मुख्तियार सिंग मलिक || ८५,४२० || १७.७६% |- | मताधिक्य || देवी लाल || ६०,१०० || १२.५०% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[मुख्तियार सिंग मलिक]]''' || '''३,२५,४२०''' || '''६९.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || सुभद्रा जोशी || १,१५,३२० || २४.६३% |- | मताधिक्य || मुख्तियार सिंग मलिक || २,१०,१०० || ४४.८७% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S07/partycomp04.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सोनीपत जिल्हा]] [[वर्ग:जींद जिल्हा]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ]] 31jd3knevgae2og3opceysqaijzv56c 0 51093 2717653 2413355 2026-10-07T03:46:32Z अभय नातू 206 माहिती 2717653 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''रोहतक लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[हरियाणा]] राज्यातील १० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Rohtak Election Results], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९५२ मधील पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत (तत्कालीन [[पंजाब राज्य (१९४७–१९६६)|पंजाब राज्यात]]) हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. यात [[रोहतक जिल्हा]], [[झज्जर जिल्हा]] आणि [[चरखी दादरी जिल्हा|चरखी दादरी जिल्ह्याचा]] काही भाग समाविष्ट आहे. == विधानसभा मतदारसंघ == रोहतक लोकसभा मतदारसंघात खालील नऊ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[मेहम विधानसभा मतदारसंघ|मेहम]] # [[गढी सांपला-किलोई विधानसभा मतदारसंघ|गढी सांपला-किलोई]] # [[रोहतक विधानसभा मतदारसंघ|रोहतक]] # [[कलानौर विधानसभा मतदारसंघ|कलानौर]] (अनुसूचित जाती) # [[बहादूरगड विधानसभा मतदारसंघ|बहादूरगड]] # [[बदली विधानसभा मतदारसंघ|बदली]] # [[झज्जर विधानसभा मतदारसंघ|झज्जर]] (अनुसूचित जाती) # [[बेरी विधानसभा मतदारसंघ|बेरी]] # [[कोसली विधानसभा मतदारसंघ|कोसली]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५२ लोकसभा निवडणूक|१९५२]] || [[रणबीर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[रणबीर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[लहरी सिंग]] || [[भारतीय जनसंघ]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[रणधिर सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[मुख्तियार सिंग मलिक]] || [[भारतीय जनसंघ]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[शेर सिंग]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[इंद्रवेश]] || [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[हरद्वारी लाल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[देवी लाल]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[इंदर सिंग]] || [[इंडियन नॅशनल लोकदल]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२००५ पोटनिवडणूक|२००५]] || [[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणूक|२००९]] || [[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणूक|२०१४]] || [[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणूक|२०१९]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणूक|२०२४]] || [[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/rohtak-lok-sabha-constituency Rohtak Lok Sabha Constituency Election Result 2024], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]]''' || '''७,८३,५७८''' || '''६२.७६%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || ४,३८,२८० || ३५.०९% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || खाती राम || ७,५२० || ०.६०% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || रवींद्र सिंग || ४,८५० || ०.३९% |- | नोटा || नोटा || ३,८२० || ०.३१% |- | मताधिक्य || दीपेंद्र सिंग हुड्डा || ३,४५,२९८ || २७.६७% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/rohtak-lok-sabha-constituency Rohtak Lok Sabha Constituency Election Result 2019], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[अरविंद कुमार शर्मा]]''' || '''५,७३,८४५''' || '''४७.१४%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]] || ५,६६,३४२ || ४६.५३% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || प्रदीप देसवाल || २१,२११ || १.७४% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || किशन लाल || ४,५२० || ०.३७% |- | नोटा || नोटा || ३,००१ || ०.२५% |- | मताधिक्य || अरविंद कुमार शर्मा || ७,५०३ || ०.६१% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/rohtak-lok-sabha-constituency Rohtak Lok Sabha Constituency Election Result 2014], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]]''' || '''४,९०,०६३''' || '''४६.८६%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || ओम प्रकाश धनखड || ३,१९,४६२ || ३०.५६% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || शमशेर सिंग हर्किशन || १,५१,४४८ || १४.४८% |- | [[आम आदमी पक्ष|आप]] || नवीन जयहिंद || ४६,७५९ || ४.४७% |- | नोटा || नोटा || ४,३०५ || ०.४१% |- | मताधिक्य || दीपेंद्र सिंग हुड्डा || १,७०,६०१ || १६.३०% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/rohtak-lok-sabha-constituency Rohtak Lok Sabha Constituency Election Result 2009], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]]''' || '''४,८५,६१०''' || '''६९.९८%''' |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || नफे सिंग राठी || १,४०,०७५ || २०.१८% |- | [[हरियाणा जनहित काँग्रेस (बीएल)]] || क्रिशन मूर्ती || ३७,१९० || ५.३६% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राजकुमार || १७,४२० || २.५१% |- | मताधिक्य || दीपेंद्र सिंग हुड्डा || ३,४५,५३५ || ४९.८०% |} === २००५ पोटनिवडणूक === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]]''' || '''४,५५,३२०''' || '''६६.५०%''' |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || [[अभय सिंग चौटाला]] || २,२३,४२० || ३२.६०% |- | मताधिक्य || दीपेंद्र सिंग हुड्डा || २,३१,९०० || ३३.९०% |} === २००४ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Rohtak_Lok_Sabha_constituency Rohtak Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भुपिंदर सिंग हुड्डा]]''' || '''३,२४,२२०''' || '''५१.४०%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[कैप्टन अभिमन्यू]] || १,७३,७८५ || २७.५५% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || [[इंदर सिंग]] || १,०५,४२० || १६.७१% |- | मताधिक्य || भुपिंदर सिंग हुड्डा || १,५०,४३५ || २३.८५% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]]''' || '''[[इंदर सिंग]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || २,८,९५० || ४१.५६% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || स्वामी इंद्रवेश || ४५,३२० || ६.५०% |- | मताधिक्य || इंदर सिंग || ४६,४७० || ६.६४% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भुपिंदर सिंग हुड्डा]]''' || '''२,५५,४२०''' || '''३९.६०%''' |- | [[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]] || [[देवी लाल]] || २,५५,०३७ || ३९.५४% |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || [[स्वामी इंद्रवेश]] || १,०५,३२० || १६.३३% |- | मताधिक्य || भुपिंदर सिंग हुड्डा || ३८३ || ०.०६% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भुपिंदर सिंग हुड्डा]]''' || '''२,३५,४२०''' || '''३५.६०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[देवी लाल]] || २,३२,७५६ || ३५.२०% |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || हरद्वारी लाल || १,४५,३२० || २२.००% |- | मताधिक्य || भुपिंदर सिंग हुड्डा || २,६६४ || ०.४०% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भुपिंदर सिंग हुड्डा]]''' || '''२,४५,४२०''' || '''४१.२०%''' |- | [[जनता दल]] || [[देवी लाल]] || १,-५,३२० || ३१.०४% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || शेर सिंग || ६५,४२० || १०.९९% |- | मताधिक्य || भुपिंदर सिंग हुड्डा || ६०,१०० || १०.१६% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[देवी लाल]]''' || '''३,६५,४२०''' || '''५८.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || हरद्वारी लाल || १,७५,३२० || २८.०२% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम सरुप || ४५,४२० || ७.२६% |- | मताधिक्य || देवी लाल || १,९०,१०० || ३०.३८% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[हरद्वारी लाल]]''' || '''२,६५,४२०''' || '''४९.६०%''' |- | [[लोकदल]] || स्वामी इंद्रवेश || २,०५,३२० || ३८.३९% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || शेर सिंग || ४५,४२० || ८.५०% |- | मताधिक्य || हरद्वारी लाल || ६०,१०० || ११.२१% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]]''' || '''[[इंद्रवेश|स्वामी इंद्रवेश]]''' || '''२,१५,४२०''' || '''४४.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] || हरद्वारी लाल || १,६५,३२० || ३४.१६% |- | [[जनता पक्ष]] || शेर सिंग || ८५,४२० || १७.६५% |- | मताधिक्य || स्वामी इंद्रवेश || ५०,१०० || १०.३४% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[शेर सिंग]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''७२.६०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || रणधिर सिंग || १,०५,३२० || २२.७९% |- | मताधिक्य || शेर सिंग || २,३०,१०० || ४९.८१% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनसंघ]]''' || '''[[मुख्तियार सिंग मलिक]]''' || '''१,८५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || रणधिर सिंग || १,४५,३२० || ३७.८४% |- | [[विशाल हरियाणा पक्ष]] || शेर सिंग || ३५,२१० || ९.१७% |- | मताधिक्य || मुख्तियार सिंग मलिक || ४०,१०० || १०.३६% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रणधिर सिंग]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''४४.२०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || मुख्तियार सिंग मलिक || १,२५,३२० || ३३.५०% |- | [[संयुक्ता सोशलिस्ट पार्टी]] || स्वामी इंद्रवेश || ५२,४२० || १४.०१% |- | मताधिक्य || रणधिर सिंग || ४०,१०० || १०.७०% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनसंघ]]''' || '''[[लहरी सिंग]]''' || '''१,५५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रणबीर सिंग हुड्डा]] || १,३५,३२० || ४०.७५% |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || राम सरुप || २५,४२० || ७.६५% |- | मताधिक्य || लहरी सिंग || २०,१०० || ६.०५% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रणबीर सिंग हुड्डा]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || लहरी सिंग || ९५,३२० || ३३.५६% |- | मताधिक्य || रणबीर सिंग हुड्डा || ५०,१०० || १७.६४% |} === १९५२ निवडणूक (पंजाब राज्य) <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रणबीर सिंग हुड्डा]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५२.६०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || लहरी सिंग || ७५,३२० || २९.२६% |- | मताधिक्य || रणबीर सिंग हुड्डा || ६०,१०० || २३.३४% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S07/partycomp05.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:रोहतक जिल्हा]] [[वर्ग:झज्जर जिल्हा]] [[वर्ग:चरखी दादरी जिल्हा]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ]] nv0u6ze7rnnrqhqqp3hun0hdd6gkaif 2717654 2717653 2026-10-07T03:46:34Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम_८.१|शुद्धलेखनाचा नियम ८.१]]) 2717654 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''रोहतक लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[हरियाणा]] राज्यातील १० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Rohtak Election Results], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९५२ मधील पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत (तत्कालीन [[पंजाब राज्य (१९४७–१९६६)|पंजाब राज्यात]]) हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. यात [[रोहतक जिल्हा]], [[झज्जर जिल्हा]] आणि [[चरखी दादरी जिल्हा|चरखी दादरी जिल्ह्याचा]] काही भाग समाविष्ट आहे. == विधानसभा मतदारसंघ == रोहतक लोकसभा मतदारसंघात खालील नऊ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[मेहम विधानसभा मतदारसंघ|मेहम]] # [[गढी सांपला-किलोई विधानसभा मतदारसंघ|गढी सांपला-किलोई]] # [[रोहतक विधानसभा मतदारसंघ|रोहतक]] # [[कलानौर विधानसभा मतदारसंघ|कलानौर]] (अनुसूचित जाती) # [[बहादूरगड विधानसभा मतदारसंघ|बहादूरगड]] # [[बदली विधानसभा मतदारसंघ|बदली]] # [[झज्जर विधानसभा मतदारसंघ|झज्जर]] (अनुसूचित जाती) # [[बेरी विधानसभा मतदारसंघ|बेरी]] # [[कोसली विधानसभा मतदारसंघ|कोसली]] == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५२ लोकसभा निवडणूक|१९५२]] || [[रणबीर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[रणबीर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[लहरी सिंग]] || [[भारतीय जनसंघ]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[रणधिर सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[मुख्तियार सिंग मलिक]] || [[भारतीय जनसंघ]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[शेर सिंग]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[इंद्रवेश]] || [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[हरद्वारी लाल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[देवी लाल]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[इंदर सिंग]] || [[इंडियन नॅशनल लोकदल]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२००५ पोटनिवडणूक|२००५]] || [[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणूक|२००९]] || [[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणूक|२०१४]] || [[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणूक|२०१९]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणूक|२०२४]] || [[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/rohtak-lok-sabha-constituency Rohtak Lok Sabha Constituency Election Result 2024], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]]''' || '''७,८३,५७८''' || '''६२.७६%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[अरविंद कुमार शर्मा]] || ४,३८,२८० || ३५.०९% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || खाती राम || ७,५२० || ०.६०% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || रवींद्र सिंग || ४,८५० || ०.३९% |- | नोटा || नोटा || ३,८२० || ०.३१% |- | मताधिक्य || दीपेंद्र सिंग हुड्डा || ३,४५,२९८ || २७.६७% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/rohtak-lok-sabha-constituency Rohtak Lok Sabha Constituency Election Result 2019], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[अरविंद कुमार शर्मा]]''' || '''५,७३,८४५''' || '''४७.१४%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]] || ५,६६,३४२ || ४६.५३% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || प्रदीप देसवाल || २१,२११ || १.७४% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || किशन लाल || ४,५२० || ०.३७% |- | नोटा || नोटा || ३,००१ || ०.२५% |- | मताधिक्य || अरविंद कुमार शर्मा || ७,५०३ || ०.६१% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/rohtak-lok-sabha-constituency Rohtak Lok Sabha Constituency Election Result 2014], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]]''' || '''४,९०,०६३''' || '''४६.८६%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || ओम प्रकाश धनखड || ३,१९,४६२ || ३०.५६% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || शमशेर सिंग हर्किशन || १,५१,४४८ || १४.४८% |- | [[आम आदमी पक्ष|आप]] || नवीन जयहिंद || ४६,७५९ || ४.४७% |- | नोटा || नोटा || ४,३०५ || ०.४१% |- | मताधिक्य || दीपेंद्र सिंग हुड्डा || १,७०,६०१ || १६.३०% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/rohtak-lok-sabha-constituency Rohtak Lok Sabha Constituency Election Result 2009], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]]''' || '''४,८५,६१०''' || '''६९.९८%''' |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || नफे सिंग राठी || १,४०,०७५ || २०.१८% |- | [[हरियाणा जनहित काँग्रेस (बीएल)]] || क्रिशन मूर्ती || ३७,१९० || ५.३६% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राजकुमार || १७,४२० || २.५१% |- | मताधिक्य || दीपेंद्र सिंग हुड्डा || ३,४५,५३५ || ४९.८०% |} === २००५ पोटनिवडणूक === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दीपेंद्र सिंग हुड्डा]]''' || '''४,५५,३२०''' || '''६६.५०%''' |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || [[अभय सिंग चौटाला]] || २,२३,४२० || ३२.६०% |- | मताधिक्य || दीपेंद्र सिंग हुड्डा || २,३१,९०० || ३३.९०% |} === २००४ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Rohtak_Lok_Sabha_constituency Rohtak Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भुपिंदर सिंग हुड्डा]]''' || '''३,२४,२२०''' || '''५१.४०%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[कैप्टन अभिमन्यू]] || १,७३,७८५ || २७.५५% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || [[इंदर सिंग]] || १,०५,४२० || १६.७१% |- | मताधिक्य || भुपिंदर सिंग हुड्डा || १,५०,४३५ || २३.८५% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]]''' || '''[[इंदर सिंग]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[भुपिंदर सिंग हुड्डा]] || २,८,९५० || ४१.५६% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || स्वामी इंद्रवेश || ४५,३२० || ६.५०% |- | मताधिक्य || इंदर सिंग || ४६,४७० || ६.६४% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भुपिंदर सिंग हुड्डा]]''' || '''२,५५,४२०''' || '''३९.६०%''' |- | [[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]] || [[देवी लाल]] || २,५५,०३७ || ३९.५४% |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || [[स्वामी इंद्रवेश]] || १,०५,३२० || १६.३३% |- | मताधिक्य || भुपिंदर सिंग हुड्डा || ३८३ || ०.०६% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भुपिंदर सिंग हुड्डा]]''' || '''२,३५,४२०''' || '''३५.६०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[देवी लाल]] || २,३२,७५६ || ३५.२०% |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || हरद्वारी लाल || १,४५,३२० || २२.००% |- | मताधिक्य || भुपिंदर सिंग हुड्डा || २,६६४ || ०.४०% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[भुपिंदर सिंग हुड्डा]]''' || '''२,४५,४२०''' || '''४१.२०%''' |- | [[जनता दल]] || [[देवी लाल]] || १,-५,३२० || ३१.०४% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || शेर सिंग || ६५,४२० || १०.९९% |- | मताधिक्य || भुपिंदर सिंग हुड्डा || ६०,१०० || १०.१६% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[देवी लाल]]''' || '''३,६५,४२०''' || '''५८.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || हरद्वारी लाल || १,७५,३२० || २८.०२% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम सरूप || ४५,४२० || ७.२६% |- | मताधिक्य || देवी लाल || १,९०,१०० || ३०.३८% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[हरद्वारी लाल]]''' || '''२,६५,४२०''' || '''४९.६०%''' |- | [[लोकदल]] || स्वामी इंद्रवेश || २,०५,३२० || ३८.३९% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || शेर सिंग || ४५,४२० || ८.५०% |- | मताधिक्य || हरद्वारी लाल || ६०,१०० || ११.२१% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]]''' || '''[[इंद्रवेश|स्वामी इंद्रवेश]]''' || '''२,१५,४२०''' || '''४४.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] || हरद्वारी लाल || १,६५,३२० || ३४.१६% |- | [[जनता पक्ष]] || शेर सिंग || ८५,४२० || १७.६५% |- | मताधिक्य || स्वामी इंद्रवेश || ५०,१०० || १०.३४% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[शेर सिंग]]''' || '''३,३५,४२०''' || '''७२.६०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || रणधिर सिंग || १,०५,३२० || २२.७९% |- | मताधिक्य || शेर सिंग || २,३०,१०० || ४९.८१% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनसंघ]]''' || '''[[मुख्तियार सिंग मलिक]]''' || '''१,८५,४२०''' || '''४८.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || रणधिर सिंग || १,४५,३२० || ३७.८४% |- | [[विशाल हरियाणा पक्ष]] || शेर सिंग || ३५,२१० || ९.१७% |- | मताधिक्य || मुख्तियार सिंग मलिक || ४०,१०० || १०.३६% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रणधिर सिंग]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''४४.२०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || मुख्तियार सिंग मलिक || १,२५,३२० || ३३.५०% |- | [[संयुक्ता सोशलिस्ट पार्टी]] || स्वामी इंद्रवेश || ५२,४२० || १४.०१% |- | मताधिक्य || रणधिर सिंग || ४०,१०० || १०.७०% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनसंघ]]''' || '''[[लहरी सिंग]]''' || '''१,५५,४२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रणबीर सिंग हुड्डा]] || १,३५,३२० || ४०.७५% |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || राम सरूप || २५,४२० || ७.६५% |- | मताधिक्य || लहरी सिंग || २०,१०० || ६.०५% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रणबीर सिंग हुड्डा]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''५१.२०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || लहरी सिंग || ९५,३२० || ३३.५६% |- | मताधिक्य || रणबीर सिंग हुड्डा || ५०,१०० || १७.६४% |} === १९५२ निवडणूक (पंजाब राज्य) <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रणबीर सिंग हुड्डा]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''५२.६०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || लहरी सिंग || ७५,३२० || २९.२६% |- | मताधिक्य || रणबीर सिंग हुड्डा || ६०,१०० || २३.३४% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S07/partycomp05.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:रोहतक जिल्हा]] [[वर्ग:झज्जर जिल्हा]] [[वर्ग:चरखी दादरी जिल्हा]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ]] rmltk7n06n0sqsmri9i989yxqs21a49 0 51098 2717630 2442575 2026-10-07T01:45:33Z अभय नातू 206 माहिती 2717630 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सिरसा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[हरियाणा]] राज्यातील १० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Sirsa Election Results], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> हा मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती]] (SC) उमेदवारांसाठी राखीव आहे. १९६७ च्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. यात [[सिरसा जिल्हा]], [[फतेहाबाद जिल्हा]] आणि [[जींद जिल्हा|जींद जिल्ह्याचा]] काही भाग समाविष्ट आहे. == विधानसभा मतदारसंघ == सिरसा लोकसभा मतदारसंघात खालील नऊ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[कालावाली विधानसभा मतदारसंघ|कालावाली]] (अनुसूचित जाती) # [[दाबवाली विधानसभा मतदारसंघ|दाबवाली]] # [[राणीया विधानसभा मतदारसंघ|राणीया]] # [[सिरसा विधानसभा मतदारसंघ|सिरसा]] # [[ऐलनाबाद विधानसभा मतदारसंघ|ऐलनाबाद]] # [[फतेहाबाद विधानसभा मतदारसंघ|फतेहाबाद]] # [[रतिया विधानसभा मतदारसंघ|रतिया]] (अनुसूचित जाती) # [[टोहाना विधानसभा मतदारसंघ|टोहाना]] # [[नरवाना विधानसभा मतदारसंघ|नरवाना]] (अनुसूचित जाती) == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[दलबीर सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[दलबीर सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[चांद राम]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[दलबीर सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[दलबीर सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८८ पोटनिवडणूक|१९८८]] || [[हेत राम]] || [[लोकदल]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[हेत राम]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[सुशील कुमार इंदोरा]] || [[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[सुशील कुमार इंदोरा]] || [[इंडियन नॅशनल लोकदल]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[आत्मा सिंग गिल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणूक|२००९]] || [[अशोक तंवर]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणूक|२०१४]] || [[चरणजित सिंग रोडी]] || [[इंडियन नॅशनल लोकदल]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणूक|२०१९]] || [[सुनिता दुग्गल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणूक|२०२४]] || [[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/sirsa-lok-sabha-constituency Sirsa Lok Sabha Constituency Election Result 2024], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]]''' || '''७,५६,८३४''' || '''५४.१७%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[अशोक तंवर]] || ४,८८,४३७ || ३४.९७% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || संदीप लोट || ४९,६३८ || ३.५५% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || रमेश खटक || २०,०८० || १.४४% |- | नोटा || नोटा || ४,४२६ || ०.३२% |- | मताधिक्य || कुमारी शैलजा || २,६८,३९७ || १९.२०% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/sirsa-lok-sabha-constituency Sirsa Lok Sabha Constituency Election Result 2019], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[सुनिता दुग्गल]]''' || '''७,५६,८०२''' || '''५२.१६%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[अशोक तंवर]] || ४,४६,८८८ || ३०.७९% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || निर्मल सिंग मळडी || १,१८,७३६ || ८.१८% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || [[चरणजित सिंग रोडी]] || ४५,५९३ || ३.१४% |- | नोटa || नोटा || ४,३३९ || ०.३०% |- | मताधिक्य || सुनिता दुग्गल || ३,०९,९१४ || २१.३७% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/sirsa-lok-sabha-constituency Sirsa Lok Sabha Constituency Election Result 2014], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]]''' || '''[[चरणजित सिंग रोडी]]''' || '''५,०६,३७०''' || '''३९.६९%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[अशोक तंवर]] || ३,९०,६३४ || ३०.६२% |- | [[हरियाणा जनहित काँग्रेस (बीएल)]] || [[सुशिल कुमार इंदोरा]] || २,४१,०६७ || १८.८९% |- | [[आम आदमी पक्ष|आप]] || पूनम चंद रत्ती || ६६,६३४ || ५.२२% |- | नोटा || नोटा || २,९०३ || ०.२३% |- | मताधिक्य || चरणजित सिंग रोडी || १,१५,७३६ || ९.०७% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/sirsa-lok-sabha-constituency Sirsa Lok Sabha Constituency Election Result 2009], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[अशोक तंवर]]''' || '''४,२३,५५९''' || '''४२.३५%''' |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || सीताराम पारडी || ३,८८,०६० || ३८.८०% |- | [[हरियाणा जनहित काँग्रेस (बीएल)]] || राजेंद्र प्रसाद || ९३,६०२ || ९.३६% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || आत्मप्रकाश || ४०,७८६ || ४.०८% |- | मताधिक्य || अशोक तंवर || ३५,४९९ || ३.५५% |} === २००४ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Sirsa_Lok_Sabha_constituency Sirsa Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[आत्मा सिंग गिल]]''' || '''४,२४,५०३''' || '''४९.६६%''' |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || [[सुशील कुमार इंदोरा]] || ३,५३,२५८ || ४१.३३% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || महाबीर प्रसाद || ४०,२१० || ४.७०% |- | मताधिक्य || आत्मा सिंग गिल || ७१,२४५ || ८.३३% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]]''' || '''[[सुशील कुमार इंदोरा]]''' || '''४,२४,१५९''' || '''५६.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]] || ३,०४,३७८ || ४०.४७% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम सरुप || १६,४२० || २.१८% |- | मताधिक्य || सुशील कुमार इंदोरा || १,१९,७८१ || १५.९३% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]]''' || '''[[सुशील कुमार इंदोरा]]''' || '''३,९४,३१८''' || '''५०.८८%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]] || २,९५,००३ || ३८.०६% |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || ओम प्रकाश लोट || ५८,३२० || ७.५२% |- | मताधिक्य || सुशील कुमार इंदोरा || ९९,३१५ || १२.८२% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]]''' || '''२,५७,४९२''' || '''३५.६०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[सुशील कुमार इंदोरा]] || २,४७,८३४ || ३४.२७% |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || मणी राम || १,४८,३२० || २०.५१% |- | मताधिक्य || कुमारी शैलजा || ९,६५८ || १.३३% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]]''' || '''२,५८,८४४''' || '''४१.३०%''' |- | [[जनता दल]] || [[हेत राम]] || १,५१,५०६ || २४.१८% |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || मणी राम || १,१२,३२० || १७.९२% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || आत्मप्रकाश || ५२,४२० || ८.३६% |- | मताधिक्य || कुमारी शैलजा || १,०७,३३८ || १७.१२% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[हेत राम]]''' || '''३,३६,८२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[दलबीर सिंग]] || २,३५,४२० || ३७.८२% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम सरुप || ३२,४२० || ५.२१% |- | मताधिक्य || हेत राम || १,०१,४०० || १६.२८% |} === १९८८ पोटनिवडणूक === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोकदल]]''' || '''[[हेत राम]]''' || '''३,०५,४२०''' || '''५२.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[दलबीर सिंग]] || २,२५,३२० || ३८.६७% |- | मताधिक्य || हेत राम || ८०,१०० || १३.७३% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दलबीर सिंग]]''' || '''२,८५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[लोकदल]] || [[हेत राम]] || १,९५,३२० || ३५.७९% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || आत्मप्रकाश || ४५,४२० || ८.३३% |- | मताधिक्य || दलबीर सिंग || ९०,१०० || १६.५१% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[दलबीर सिंग]]''' || '''२,०५,४२०''' || '''४३.५०%''' |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || [[हेत राम]] || १,५५,३२० || ३२.८९% |- | [[जनता पक्ष]] || [[चांद राम]] || ९५,४२० || २०.२१% |- | मताधिक्य || दलबीर सिंग || ५०,१०० || १०.६१% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[चांद राम]]''' || '''३,२५,४२०''' || '''६८.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[दलबीर सिंग]] || १,३५,३२० || २८.४४% |- | मताधिक्य || चांद राम || १,९०,१०० || ३९.९६% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दलबीर सिंग]]''' || '''१,८५,४२०''' || '''५५.२०%''' |- | [[विशाल हरियाणा पक्ष]] || मणी राम || १,१५,३२० || ३४.३५% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || राम सरुप || २५,२१० || ७.५१% |- | मताधिक्य || दलबीर सिंग || ७०,१०० || २०.८५% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दलबीर सिंग]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''४६.५०%''' |- | [[संयुक्ता सोशलिस्ट पार्टी]] || मणी राम || ९८,४५० || ३१.४८% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || राम सरुप || ५२,४२० || १६.७६% |- | मताधिक्य || दलबीर सिंग || ४६,८७० || १४.९८% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S07/partycomp10.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सिरसा जिल्हा]] [[वर्ग:फतेहाबाद जिल्हा]] [[वर्ग:जींद जिल्हा]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ]] biwzxejsqykttq43f5ge28w5w8mw8cn 2717631 2717630 2026-10-07T01:45:35Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम_८.१|शुद्धलेखनाचा नियम ८.१]]) 2717631 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सिरसा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[हरियाणा]] राज्यातील १० लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Sirsa Election Results], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> हा मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती]] (SC) उमेदवारांसाठी राखीव आहे. १९६७ च्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. यात [[सिरसा जिल्हा]], [[फतेहाबाद जिल्हा]] आणि [[जींद जिल्हा|जींद जिल्ह्याचा]] काही भाग समाविष्ट आहे. == विधानसभा मतदारसंघ == सिरसा लोकसभा मतदारसंघात खालील नऊ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[कालावाली विधानसभा मतदारसंघ|कालावाली]] (अनुसूचित जाती) # [[दाबवाली विधानसभा मतदारसंघ|दाबवाली]] # [[राणीया विधानसभा मतदारसंघ|राणीया]] # [[सिरसा विधानसभा मतदारसंघ|सिरसा]] # [[ऐलनाबाद विधानसभा मतदारसंघ|ऐलनाबाद]] # [[फतेहाबाद विधानसभा मतदारसंघ|फतेहाबाद]] # [[रतिया विधानसभा मतदारसंघ|रतिया]] (अनुसूचित जाती) # [[टोहाना विधानसभा मतदारसंघ|टोहाना]] # [[नरवाना विधानसभा मतदारसंघ|नरवाना]] (अनुसूचित जाती) == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[दलबीर सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[दलबीर सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[चांद राम]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[दलबीर सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[दलबीर सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८८ पोटनिवडणूक|१९८८]] || [[हेत राम]] || [[लोकदल]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[हेत राम]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[सुशील कुमार इंदोरा]] || [[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[सुशील कुमार इंदोरा]] || [[इंडियन नॅशनल लोकदल]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[आत्मा सिंग गिल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणूक|२००९]] || [[अशोक तंवर]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणूक|२०१४]] || [[चरणजित सिंग रोडी]] || [[इंडियन नॅशनल लोकदल]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणूक|२०१९]] || [[सुनिता दुग्गल]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणूक|२०२४]] || [[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/sirsa-lok-sabha-constituency Sirsa Lok Sabha Constituency Election Result 2024], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]]''' || '''७,५६,८३४''' || '''५४.१७%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[अशोक तंवर]] || ४,८८,४३७ || ३४.९७% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || संदीप लोट || ४९,६३८ || ३.५५% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || रमेश खटक || २०,०८० || १.४४% |- | नोटा || नोटा || ४,४२६ || ०.३२% |- | मताधिक्य || कुमारी शैलजा || २,६८,३९७ || १९.२०% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/sirsa-lok-sabha-constituency Sirsa Lok Sabha Constituency Election Result 2019], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[सुनिता दुग्गल]]''' || '''७,५६,८०२''' || '''५२.१६%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[अशोक तंवर]] || ४,४६,८८८ || ३०.७९% |- | [[जननायक जनता पक्ष|जजपा]] || निर्मल सिंग मळडी || १,१८,७३६ || ८.१८% |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || [[चरणजित सिंग रोडी]] || ४५,५९३ || ३.१४% |- | नोटa || नोटा || ४,३३९ || ०.३०% |- | मताधिक्य || सुनिता दुग्गल || ३,०९,९१४ || २१.३७% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/sirsa-lok-sabha-constituency Sirsa Lok Sabha Constituency Election Result 2014], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]]''' || '''[[चरणजित सिंग रोडी]]''' || '''५,०६,३७०''' || '''३९.६९%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[अशोक तंवर]] || ३,९०,६३४ || ३०.६२% |- | [[हरियाणा जनहित काँग्रेस (बीएल)]] || [[सुशिल कुमार इंदोरा]] || २,४१,०६७ || १८.८९% |- | [[आम आदमी पक्ष|आप]] || पूनम चंद रत्ती || ६६,६३४ || ५.२२% |- | नोटा || नोटा || २,९०३ || ०.२३% |- | मताधिक्य || चरणजित सिंग रोडी || १,१५,७३६ || ९.०७% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/sirsa-lok-sabha-constituency Sirsa Lok Sabha Constituency Election Result 2009], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[अशोक तंवर]]''' || '''४,२३,५५९''' || '''४२.३५%''' |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || सीताराम पारडी || ३,८८,०६० || ३८.८०% |- | [[हरियाणा जनहित काँग्रेस (बीएल)]] || राजेंद्र प्रसाद || ९३,६०२ || ९.३६% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || आत्मप्रकाश || ४०,७८६ || ४.०८% |- | मताधिक्य || अशोक तंवर || ३५,४९९ || ३.५५% |} === २००४ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Sirsa_Lok_Sabha_constituency Sirsa Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[आत्मा सिंग गिल]]''' || '''४,२४,५०३''' || '''४९.६६%''' |- | [[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]] || [[सुशील कुमार इंदोरा]] || ३,५३,२५८ || ४१.३३% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || महाबीर प्रसाद || ४०,२१० || ४.७०% |- | मताधिक्य || आत्मा सिंग गिल || ७१,२४५ || ८.३३% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[इंडियन नॅशनल लोकदल|इनेलो]]''' || '''[[सुशील कुमार इंदोरा]]''' || '''४,२४,१५९''' || '''५६.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]] || ३,०४,३७८ || ४०.४७% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम सरूप || १६,४२० || २.१८% |- | मताधिक्य || सुशील कुमार इंदोरा || १,१९,७८१ || १५.९३% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[हरियाणा लोकदल (राष्ट्रीय)]]''' || '''[[सुशील कुमार इंदोरा]]''' || '''३,९४,३१८''' || '''५०.८८%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]] || २,९५,००३ || ३८.०६% |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || ओम प्रकाश लोट || ५८,३२० || ७.५२% |- | मताधिक्य || सुशील कुमार इंदोरा || ९९,३१५ || १२.८२% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]]''' || '''२,५७,४९२''' || '''३५.६०%''' |- | [[समता पक्ष]] || [[सुशील कुमार इंदोरा]] || २,४७,८३४ || ३४.२७% |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || मणी राम || १,४८,३२० || २०.५१% |- | मताधिक्य || कुमारी शैलजा || ९,६५८ || १.३३% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[शैलजा कुमारी|कुमारी शैलजा]]''' || '''२,५८,८४४''' || '''४१.३०%''' |- | [[जनता दल]] || [[हेत राम]] || १,५१,५०६ || २४.१८% |- | [[हरियाणा विकास पार्टी]] || मणी राम || १,१२,३२० || १७.९२% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || आत्मप्रकाश || ५२,४२० || ८.३६% |- | मताधिक्य || कुमारी शैलजा || १,०७,३३८ || १७.१२% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[हेत राम]]''' || '''३,३६,८२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[दलबीर सिंग]] || २,३५,४२० || ३७.८२% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राम सरूप || ३२,४२० || ५.२१% |- | मताधिक्य || हेत राम || १,०१,४०० || १६.२८% |} === १९८८ पोटनिवडणूक === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[लोकदल]]''' || '''[[हेत राम]]''' || '''३,०५,४२०''' || '''५२.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[दलबीर सिंग]] || २,२५,३२० || ३८.६७% |- | मताधिक्य || हेत राम || ८०,१०० || १३.७३% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दलबीर सिंग]]''' || '''२,८५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[लोकदल]] || [[हेत राम]] || १,९५,३२० || ३५.७९% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || आत्मप्रकाश || ४५,४२० || ८.३३% |- | मताधिक्य || दलबीर सिंग || ९०,१०० || १६.५१% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[दलबीर सिंग]]''' || '''२,०५,४२०''' || '''४३.५०%''' |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || [[हेत राम]] || १,५५,३२० || ३२.८९% |- | [[जनता पक्ष]] || [[चांद राम]] || ९५,४२० || २०.२१% |- | मताधिक्य || दलबीर सिंग || ५०,१०० || १०.६१% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[चांद राम]]''' || '''३,२५,४२०''' || '''६८.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[दलबीर सिंग]] || १,३५,३२० || २८.४४% |- | मताधिक्य || चांद राम || १,९०,१०० || ३९.९६% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दलबीर सिंग]]''' || '''१,८५,४२०''' || '''५५.२०%''' |- | [[विशाल हरियाणा पक्ष]] || मणी राम || १,१५,३२० || ३४.३५% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || राम सरूप || २५,२१० || ७.५१% |- | मताधिक्य || दलबीर सिंग || ७०,१०० || २०.८५% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[दलबीर सिंग]]''' || '''१,४५,३२०''' || '''४६.५०%''' |- | [[संयुक्ता सोशलिस्ट पार्टी]] || मणी राम || ९८,४५० || ३१.४८% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || राम सरूप || ५२,४२० || १६.७६% |- | मताधिक्य || दलबीर सिंग || ४६,८७० || १४.९८% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S07/partycomp10.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सिरसा जिल्हा]] [[वर्ग:फतेहाबाद जिल्हा]] [[वर्ग:जींद जिल्हा]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ]] 92ynp77yi8kzj4o0fy3ss2ow8l2ofn4 0 51130 2717600 2712851 2026-10-06T20:44:14Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, removed: (Delimitation) using [[Project:AWB|AWB]] 2717600 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''फुलबनी लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[ओडिशा]] राज्यातील एक ऐतिहासिक [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> हा मतदारसंघ [[अनुसूचित जमाती]] (ST) उमेदवारांसाठी राखीव होता. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याचा बहुतांश भाग नवीन तयार केलेल्या [[कंधमाळ लोकसभा मतदारसंघ|कंधमाळ]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[रामचंद्र मल्लिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[अद्वैत माझी]] || [[स्वतंत्र पक्ष]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[बाकुरी नायक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[समांत सुकदेव]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[श्रीभल्लभ पाणिग्राही]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[राधाकांत दिगाल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[नकुल नायक]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[मृत्युंजय नायक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[मृत्युंजय नायक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[पदमनवा बेहेरा]] || [[बीजू जनता दल]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[पदमनवा बेहेरा]] || [[बीजू जनता दल]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[सुग्रीव सिंग]] || [[बीजू जनता दल]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/phulbani-lok-sabha-constituency Phulbani Lok Sabha Constituency Election Result 2004] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बीजू जनता दल|बीजद]]''' || '''[[सुग्रीव सिंग]]''' || '''३,५२,६९८''' || '''४९.२४%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || अभिमन्यू बेहेरा || ३,०२,५५७ || ४२.२४% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || नकुल नायक || ३४,२०३ || ४.७७% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || सूर्यकांत मल्लिक || २५,८२१ || ३.६०% |- | मताधिक्य || सुग्रीव सिंग || ५०,१४१ || ७.००% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/phulbani-lok-sabha-constituency Phulbani Lok Sabha Constituency Election Result 1999] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बीजू जनता दल|बीजद]]''' || '''[[पदमनवा बेहेरा]]''' || '''३,३५,४५१''' || '''५६.४१%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[मृत्युंजय नायक]] || २,२५,५१० || ३७.९२% |- | [[झारखंड मुक्ति मोर्चा|झामुमो]] || सुरंजन नायक || ३३,७१२ || ५.६७% |- | मताधिक्य || पदमनवा बेहेरा || १,०९,९४१ || १८.४९% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/phulbani-lok-sabha-constituency Phulbani Lok Sabha Constituency Election Result 1998] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बीजू जनता दल|बीजद]]''' || '''[[पदमनवा बेहेरा]]''' || '''३,१८,४२०''' || '''५३.१४%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[मृत्युंजय नायक]] || २,३५,६१० || ३९.३२% |- | [[जनता दल]] || [[नकुल नायक]] || ४५,१२० || ७.५३% |- | मताधिक्य || पदमनवा बेहेरा || ८२,८१० || १३.८२% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Phulbani_Lok_Sabha_constituency Phulbani Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[मृत्युंजय नायक]]''' || '''२,५८,३४०''' || '''४७.२०%''' |- | [[जनता दल]] || [[पदमनवा बेहेरा]] || २,०१,५२० || ३६.८१% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || उदित चरण नायक || ८७,६४० || १६.००% |- | मताधिक्य || मृत्युंजय नायक || ५६,८२० || १०.३९% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[मृत्युंजय नायक]]''' || '''२,१५,६२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[जनता दल]] || [[नकुल नायक]] || १,८८,४५० || ४०.९०% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || उदित चरण नायक || ५६,६५० || १२.३०% |- | मताधिक्य || मृत्युंजय नायक || २७,१७० || ५.९०% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[नकुल नायक]]''' || '''२,५२,४१०''' || '''५६.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[राधाकांत दिगाल]] || १,७५,३२० || ३८.९७% |- | मताधिक्य || नकुल नायक || ७७,०९० || १७.१३% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[राधाकांत दिगाल]]''' || '''२,१८,४५०''' || '''५८.४०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || [[नकुल नायक]] || १,३२,५४० || ३५.४४% |- | मताधिक्य || राधाकांत दिगाल || ८५,९१० || २२.९६% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[श्रीभल्लभ पाणिग्राही]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || [[समांत सुकदेव]] || १,०२,३५० || ३२.३७% |- | मताधिक्य || श्रीभल्लभ पाणिग्राही || ६३,०७० || १९.९३% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[समांत सुकदेव]]''' || '''१,७५,३२०''' || '''५९.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[बाकुरी नायक]] || १,०८,४५० || ३६.५३% |- | मताधिक्य || समांत सुकदेव || ६६,८७० || २२.५७% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[बाकुरी नायक]]''' || '''१,२५,४२०''' || '''४९.६०%''' |- | [[स्वतंत्र पक्ष]] || [[अद्वैत माझी]] || ९५,३२० || ३७.६९% |- | मताधिक्य || बाकुरी नायक || ३०,१०० || ११.९१% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[स्वतंत्र पक्ष]]''' || '''[[अद्वैत माझी]]''' || '''१,१२,४५०''' || '''४८.३०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामचंद्र मल्लिक]] || ९२,४५० || ३९.७२% |- | मताधिक्य || अद्वैत माझी || २०,००० || ८.५८% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामचंद्र मल्लिक]]''' || '''९८,४५०''' || '''५१.२०%''' |- | [[गणतंत्र परिषद]] || अद्वैत माझी || ७५,६२० || ३९.३३% |- | मताधिक्य || रामचंद्र मल्लिक || २२,८३० || ११.८७% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== {{भारतीय निवडणूक आयोग||S18/partycomp15.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:ओडिशामधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कंधमाळ जिल्हा]] [[वर्ग:गंजम जिल्हा]] [[वर्ग:बौध जिल्हा]] jdq77sbrdg8p4m8ulyhzoj1bm1x52q8 2717625 2717600 2026-10-07T01:42:58Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: ऐतिहासिक [[लोकसभा]] मतदारसंघ → भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ using [[Project:AWB|AWB]] 2717625 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''फुलबनी लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[ओडिशा]] राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> हा मतदारसंघ [[अनुसूचित जमाती]] (ST) उमेदवारांसाठी राखीव होता. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याचा बहुतांश भाग नवीन तयार केलेल्या [[कंधमाळ लोकसभा मतदारसंघ|कंधमाळ]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[रामचंद्र मल्लिक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[अद्वैत माझी]] || [[स्वतंत्र पक्ष]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[बाकुरी नायक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[समांत सुकदेव]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[श्रीभल्लभ पाणिग्राही]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[राधाकांत दिगाल]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[नकुल नायक]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[मृत्युंजय नायक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[मृत्युंजय नायक]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[पदमनवा बेहेरा]] || [[बीजू जनता दल]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[पदमनवा बेहेरा]] || [[बीजू जनता दल]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[सुग्रीव सिंग]] || [[बीजू जनता दल]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/phulbani-lok-sabha-constituency Phulbani Lok Sabha Constituency Election Result 2004] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बीजू जनता दल|बीजद]]''' || '''[[सुग्रीव सिंग]]''' || '''३,५२,६९८''' || '''४९.२४%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || अभिमन्यू बेहेरा || ३,०२,५५७ || ४२.२४% |- | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || नकुल नायक || ३४,२०३ || ४.७७% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || सूर्यकांत मल्लिक || २५,८२१ || ३.६०% |- | मताधिक्य || सुग्रीव सिंग || ५०,१४१ || ७.००% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/phulbani-lok-sabha-constituency Phulbani Lok Sabha Constituency Election Result 1999] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बीजू जनता दल|बीजद]]''' || '''[[पदमनवा बेहेरा]]''' || '''३,३५,४५१''' || '''५६.४१%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[मृत्युंजय नायक]] || २,२५,५१० || ३७.९२% |- | [[झारखंड मुक्ति मोर्चा|झामुमो]] || सुरंजन नायक || ३३,७१२ || ५.६७% |- | मताधिक्य || पदमनवा बेहेरा || १,०९,९४१ || १८.४९% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/phulbani-lok-sabha-constituency Phulbani Lok Sabha Constituency Election Result 1998] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बीजू जनता दल|बीजद]]''' || '''[[पदमनवा बेहेरा]]''' || '''३,१८,४२०''' || '''५३.१४%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[मृत्युंजय नायक]] || २,३५,६१० || ३९.३२% |- | [[जनता दल]] || [[नकुल नायक]] || ४५,१२० || ७.५३% |- | मताधिक्य || पदमनवा बेहेरा || ८२,८१० || १३.८२% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Phulbani_Lok_Sabha_constituency Phulbani Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[मृत्युंजय नायक]]''' || '''२,५८,३४०''' || '''४७.२०%''' |- | [[जनता दल]] || [[पदमनवा बेहेरा]] || २,०१,५२० || ३६.८१% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || उदित चरण नायक || ८७,६४० || १६.००% |- | मताधिक्य || मृत्युंजय नायक || ५६,८२० || १०.३९% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[मृत्युंजय नायक]]''' || '''२,१५,६२०''' || '''४६.८०%''' |- | [[जनता दल]] || [[नकुल नायक]] || १,८८,४५० || ४०.९०% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || उदित चरण नायक || ५६,६५० || १२.३०% |- | मताधिक्य || मृत्युंजय नायक || २७,१७० || ५.९०% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[नकुल नायक]]''' || '''२,५२,४१०''' || '''५६.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[राधाकांत दिगाल]] || १,७५,३२० || ३८.९७% |- | मताधिक्य || नकुल नायक || ७७,०९० || १७.१३% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[राधाकांत दिगाल]]''' || '''२,१८,४५०''' || '''५८.४०%''' |- | [[जनता पक्ष]] || [[नकुल नायक]] || १,३२,५४० || ३५.४४% |- | मताधिक्य || राधाकांत दिगाल || ८५,९१० || २२.९६% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[श्रीभल्लभ पाणिग्राही]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''५२.३०%''' |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || [[समांत सुकदेव]] || १,०२,३५० || ३२.३७% |- | मताधिक्य || श्रीभल्लभ पाणिग्राही || ६३,०७० || १९.९३% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[समांत सुकदेव]]''' || '''१,७५,३२०''' || '''५९.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[बाकुरी नायक]] || १,०८,४५० || ३६.५३% |- | मताधिक्य || समांत सुकदेव || ६६,८७० || २२.५७% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[बाकुरी नायक]]''' || '''१,२५,४२०''' || '''४९.६०%''' |- | [[स्वतंत्र पक्ष]] || [[अद्वैत माझी]] || ९५,३२० || ३७.६९% |- | मताधिक्य || बाकुरी नायक || ३०,१०० || ११.९१% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[स्वतंत्र पक्ष]]''' || '''[[अद्वैत माझी]]''' || '''१,१२,४५०''' || '''४८.३०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामचंद्र मल्लिक]] || ९२,४५० || ३९.७२% |- | मताधिक्य || अद्वैत माझी || २०,००० || ८.५८% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामचंद्र मल्लिक]]''' || '''९८,४५०''' || '''५१.२०%''' |- | [[गणतंत्र परिषद]] || अद्वैत माझी || ७५,६२० || ३९.३३% |- | मताधिक्य || रामचंद्र मल्लिक || २२,८३० || ११.८७% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== {{भारतीय निवडणूक आयोग||S18/partycomp15.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:ओडिशामधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कंधमाळ जिल्हा]] [[वर्ग:गंजम जिल्हा]] [[वर्ग:बौध जिल्हा]] j21d8w9h70v9pxs8ozjthqq4b07xuw9 0 51308 2717605 2714517 2026-10-06T20:44:34Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, removed: (Delimitation) using [[Project:AWB|AWB]] 2717605 wikitext text/x-wiki '''शाहबाद''' हा [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता. हा मतदारसंघ २००८ मध्ये बरखास्त करण्यात आला. {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''शाहबाद लोकसभा मतदारसंघ''' हा उत्तर प्रदेश राज्यातील एक ऐतिहासिक [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> हा मतदारसंघ उत्तर प्रदेश राज्यातील [[हरडोई जिल्हा|हरडोई जिल्ह्यात]] स्थित होता. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याच्या सीमा बदलून बहुतांश भाग नवीन तयार केलेल्या [[मिसरिख लोकसभा मतदारसंघ|मिसरिख]] आणि [[हरडोई लोकसभा मतदारसंघ|हरडोई]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[युवराज दत्तो सिंग]] || [[भारतीय जनसंघ]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[ओमप्रकाश त्यागी]] || [[भारतीय जनसंघ]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[धर्मगजा सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[गंगा भक्ता सिंग]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[धर्मगजा सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[धर्मगजा सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[धर्मगजा सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[सुरेंद्र पाल पाठक]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[इलियास आझमी]] || [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[सुरेंद्र पाल पाठक]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[दाऊद अहमद]] || [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[इलियास आझमी]] || [[बहुजन समाज पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/shahabad-up-lok-sabha-constituency Shahabad (UP) Lok Sabha Constituency Election Result 2004] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]]''' || '''[[इलियास आझमी]]''' || '''१,७९,३४०''' || '''३०.८४%''' |- | [[समाजवादी पक्ष]] || राम प्रसाद वर्मा || १,५३,५७० || २६.४१% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[सुरेंद्र पाल पाठक]] || १,२२,१२० || २१.०१% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[दाऊद अहमद]] || ९८,४५० || १६.९३% |- | मताधिक्य || इलियास आझमी || २५,७७० || ४.४३% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/shahabad-up-lok-sabha-constituency Shahabad (UP) Lok Sabha Constituency Election Result 1999] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]]''' || '''[[दाऊद अहमद]]''' || '''१,७८,६५०''' || '''३१.०२%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[सुरेंद्र पाल पाठक]] || १,६४,४२० || २८.५५% |- | [[समाजवादी पक्ष]] || राम प्रसाद वर्मा || १,४५,३२० || २५.२३% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मगजा सिंग]] || ७५,६१० || १३.१३% |- | मताधिक्य || दाऊद अहमद || १४,२३० || २.४७% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/shahabad-up-lok-sabha-constituency Shahabad (UP) Lok Sabha Constituency Election Result 1998] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[सुरेंद्र पाल पाठक]]''' || '''२,१०,४५०''' || '''३६.८४%''' |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || [[इलियास आझमी]] || १,७२,३४० || ३०.१७% |- | [[समाजवादी पक्ष]] || राम प्रसाद वर्मा || १,६५,४२० || २८.९६% |- | मताधिक्य || सुरेंद्र पाल पाठक || ३८,११० || ६.६७% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Shahabad_Lok_Sabha_constituency_(Uttar_Pradesh) Shahabad Lok Sabha constituency (Uttar Pradesh) - Election Results], Wikipedia, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]]''' || '''[[इलियास आझमी]]''' || '''१,५८,६२०''' || '''३१.२४%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[सुरेंद्र पाल पाठक]] || १,४८,३१० || २९.२१% |- | [[समाजवादी पक्ष]] || राम प्रसाद वर्मा || १,३५,४२० || २६.६७% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मगजा सिंग]] || ५२,४१० || १०.३३% |- | मताधिक्य || इलियास आझमी || १०,३१० || २.०३% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[सुरेंद्र पाल पाठक]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''३९.४५%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मगजा सिंग]] || १,२०,४५० || २८.७२% |- | [[जनता दल]] || राम प्रसाद वर्मा || ८८,६५० || २१.१४% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || मंशी लाल || ३५,४२० || ८.४५% |- | मताधिक्य || सुरेंद्र पाल पाठक || ४४,९७० || १०.७३% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मगजा सिंग]]''' || '''१,६८,४५०''' || '''४१.२०%''' |- | [[जनता दल]] || राम प्रसाद वर्मा || १,४५,३२० || ३५.५५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || सुरेंद्र पाल पाठक || ७२,४५० || १७.७२% |- | मताधिक्य || धर्मगजा सिंग || २३,१३० || ५.६५% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मगजा सिंग]]''' || '''२,१०,६५०''' || '''५६.४०%''' |- | [[लोकदल]] || राम प्रसाद वर्मा || १,१०,४२० || २९.५६% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || गंगा भक्ता सिंग || ३५,६२० || ९.५३% |- | मताधिक्य || धर्मगजा सिंग || १,००,२३० || २६.८४% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[धर्मगजा सिंग]]''' || '''१,३८,५२०''' || '''३९.१०%''' |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || राम प्रसाद वर्मा || १,०५,४२० || २९.७४% |- | [[जनता पक्ष]] || [[गंगा भक्ता सिंग]] || ८५,६२० || २४.१६% |- | मताधिक्य || धर्मगजा सिंग || ३३,१०० || ९.३६% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[गंगा भक्ता सिंग]]''' || '''२,२५,६२०''' || '''६५.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मगजा सिंग]] || ९५,४२० || २७.६६% |- | मताधिक्य || गंगा भक्ता सिंग || १,३०,२०० || ३७.७४% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मगजा सिंग]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''४८.६०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || [[ओमप्रकाश त्यागी]] || ९२,४५० || ३३.१५% |- | [[भारतीय क्रांति दल]] || राम सहाय || ३५,६२० || १२.७७% |- | मताधिक्य || धर्मगजा सिंग || ४२,९७० || १५.४५% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनसंघ]]''' || '''[[ओमप्रकाश त्यागी]]''' || '''१,०८,६५०''' || '''३९.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || धर्मगजा सिंग || ९४,५२० || ३४.२८% |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || राम देव || ४५,२१० || १६.३९% |- | मताधिक्य || ओमप्रकाश त्यागी || १४,१३० || ५.१२% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनसंघ]]''' || '''[[युवराज दत्तो सिंग]]''' || '''९५,४२०''' || '''४३.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || राम देव || ७५,३२० || ३४.१०% |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || जगदीश प्रसाद || ३२,४५० || १४.६९% |- | मताधिक्य || युवराज दत्तो सिंग || २०,१०० || ९.१०% |} == खासदार == {{विस्तार}} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== {{भारतीय निवडणूक आयोग||S24/partycomp12.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:हरडोई जिल्हा]] cd5rtqllzyijcdnh9kkceinlxb3funu 2717626 2717605 2026-10-07T01:43:04Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: ऐतिहासिक [[लोकसभा]] मतदारसंघ → भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ using [[Project:AWB|AWB]] 2717626 wikitext text/x-wiki '''शाहबाद''' हा [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता. हा मतदारसंघ २००८ मध्ये बरखास्त करण्यात आला. {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''शाहबाद लोकसभा मतदारसंघ''' हा उत्तर प्रदेश राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> हा मतदारसंघ उत्तर प्रदेश राज्यातील [[हरडोई जिल्हा|हरडोई जिल्ह्यात]] स्थित होता. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याच्या सीमा बदलून बहुतांश भाग नवीन तयार केलेल्या [[मिसरिख लोकसभा मतदारसंघ|मिसरिख]] आणि [[हरडोई लोकसभा मतदारसंघ|हरडोई]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[युवराज दत्तो सिंग]] || [[भारतीय जनसंघ]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[ओमप्रकाश त्यागी]] || [[भारतीय जनसंघ]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[धर्मगजा सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[गंगा भक्ता सिंग]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[धर्मगजा सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[धर्मगजा सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[धर्मगजा सिंग]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[सुरेंद्र पाल पाठक]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[इलियास आझमी]] || [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[सुरेंद्र पाल पाठक]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[दाऊद अहमद]] || [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[इलियास आझमी]] || [[बहुजन समाज पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/shahabad-up-lok-sabha-constituency Shahabad (UP) Lok Sabha Constituency Election Result 2004] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]]''' || '''[[इलियास आझमी]]''' || '''१,७९,३४०''' || '''३०.८४%''' |- | [[समाजवादी पक्ष]] || राम प्रसाद वर्मा || १,५३,५७० || २६.४१% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[सुरेंद्र पाल पाठक]] || १,२२,१२० || २१.०१% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[दाऊद अहमद]] || ९८,४५० || १६.९३% |- | मताधिक्य || इलियास आझमी || २५,७७० || ४.४३% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/shahabad-up-lok-sabha-constituency Shahabad (UP) Lok Sabha Constituency Election Result 1999] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]]''' || '''[[दाऊद अहमद]]''' || '''१,७८,६५०''' || '''३१.०२%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[सुरेंद्र पाल पाठक]] || १,६४,४२० || २८.५५% |- | [[समाजवादी पक्ष]] || राम प्रसाद वर्मा || १,४५,३२० || २५.२३% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मगजा सिंग]] || ७५,६१० || १३.१३% |- | मताधिक्य || दाऊद अहमद || १४,२३० || २.४७% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/shahabad-up-lok-sabha-constituency Shahabad (UP) Lok Sabha Constituency Election Result 1998] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[सुरेंद्र पाल पाठक]]''' || '''२,१०,४५०''' || '''३६.८४%''' |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || [[इलियास आझमी]] || १,७२,३४० || ३०.१७% |- | [[समाजवादी पक्ष]] || राम प्रसाद वर्मा || १,६५,४२० || २८.९६% |- | मताधिक्य || सुरेंद्र पाल पाठक || ३८,११० || ६.६७% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Shahabad_Lok_Sabha_constituency_(Uttar_Pradesh) Shahabad Lok Sabha constituency (Uttar Pradesh) - Election Results], Wikipedia, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]]''' || '''[[इलियास आझमी]]''' || '''१,५८,६२०''' || '''३१.२४%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[सुरेंद्र पाल पाठक]] || १,४८,३१० || २९.२१% |- | [[समाजवादी पक्ष]] || राम प्रसाद वर्मा || १,३५,४२० || २६.६७% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मगजा सिंग]] || ५२,४१० || १०.३३% |- | मताधिक्य || इलियास आझमी || १०,३१० || २.०३% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[सुरेंद्र पाल पाठक]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''३९.४५%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मगजा सिंग]] || १,२०,४५० || २८.७२% |- | [[जनता दल]] || राम प्रसाद वर्मा || ८८,६५० || २१.१४% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || मंशी लाल || ३५,४२० || ८.४५% |- | मताधिक्य || सुरेंद्र पाल पाठक || ४४,९७० || १०.७३% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मगजा सिंग]]''' || '''१,६८,४५०''' || '''४१.२०%''' |- | [[जनता दल]] || राम प्रसाद वर्मा || १,४५,३२० || ३५.५५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || सुरेंद्र पाल पाठक || ७२,४५० || १७.७२% |- | मताधिक्य || धर्मगजा सिंग || २३,१३० || ५.६५% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मगजा सिंग]]''' || '''२,१०,६५०''' || '''५६.४०%''' |- | [[लोकदल]] || राम प्रसाद वर्मा || १,१०,४२० || २९.५६% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || गंगा भक्ता सिंग || ३५,६२० || ९.५३% |- | मताधिक्य || धर्मगजा सिंग || १,००,२३० || २६.८४% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]]''' || '''[[धर्मगजा सिंग]]''' || '''१,३८,५२०''' || '''३९.१०%''' |- | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] || राम प्रसाद वर्मा || १,०५,४२० || २९.७४% |- | [[जनता पक्ष]] || [[गंगा भक्ता सिंग]] || ८५,६२० || २४.१६% |- | मताधिक्य || धर्मगजा सिंग || ३३,१०० || ९.३६% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[गंगा भक्ता सिंग]]''' || '''२,२५,६२०''' || '''६५.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[धर्मगजा सिंग]] || ९५,४२० || २७.६६% |- | मताधिक्य || गंगा भक्ता सिंग || १,३०,२०० || ३७.७४% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[धर्मगजा सिंग]]''' || '''१,३५,४२०''' || '''४८.६०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || [[ओमप्रकाश त्यागी]] || ९२,४५० || ३३.१५% |- | [[भारतीय क्रांति दल]] || राम सहाय || ३५,६२० || १२.७७% |- | मताधिक्य || धर्मगजा सिंग || ४२,९७० || १५.४५% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनसंघ]]''' || '''[[ओमप्रकाश त्यागी]]''' || '''१,०८,६५०''' || '''३९.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || धर्मगजा सिंग || ९४,५२० || ३४.२८% |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || राम देव || ४५,२१० || १६.३९% |- | मताधिक्य || ओमप्रकाश त्यागी || १४,१३० || ५.१२% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनसंघ]]''' || '''[[युवराज दत्तो सिंग]]''' || '''९५,४२०''' || '''४३.२०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || राम देव || ७५,३२० || ३४.१०% |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || जगदीश प्रसाद || ३२,४५० || १४.६९% |- | मताधिक्य || युवराज दत्तो सिंग || २०,१०० || ९.१०% |} == खासदार == {{विस्तार}} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== {{भारतीय निवडणूक आयोग||S24/partycomp12.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:हरडोई जिल्हा]] ewefka26nbowbu42r48zhr5z25nj0bv 0 51323 2717602 2714586 2026-10-06T20:44:22Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, removed: (Delimitation) using [[Project:AWB|AWB]] 2717602 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''[[सैदपूर]]''' हा [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता. हा मतदारसंघ २००८ मध्ये बरखास्त करण्यात आला.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> हा मतदारसंघ अनुसूचित जातीच्या (SC) उमेदवारांसाठी राखीव होता. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याचा बहुतांश भाग [[गाझीपूर लोकसभा मतदारसंघ|गाझीपूर]] व [[मछलीशहर लोकसभा मतदारसंघ|मछलीशहर]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९५२ लोकसभा निवडणूक|१९५२]] || [[गणपत राम]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[गणपत राम]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[गणपत राम]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[शंभू नाथ]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[शंभू नाथ]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[रामसागर]] || [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[राजनाथ सोनकर शास्त्री]] || [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[रामसमुझवान]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[रामसागर]] || [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[राजनाथ सोनकर शास्त्री]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[विद्यासागर सोनकर]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[विजय सरोज]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[तुपानी राम]] || [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[तूफानी सरोज]] || [[समाजवादी पक्ष]] |} == निवडणूक निकाल == === २००४ निवडणूक <ref name="resultuniv2004">[https://resultuniversity.com/election/saidpur-lok-sabha-constituency Saidpur Lok Sabha Constituency Election Result 2004] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[समाजवादी पक्ष]]''' || '''[[तूफानी सरोज]]''' || '''२,६२,७३३''' || '''४१.१५%''' |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || [[तुपानी राम]] || १,६९,१५८ || २६.४९% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[विद्यासागर सोनकर]] || १,२२,५०५ || १९.१८% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || रामसमुझवान || ५६,८५० || ८.९०% |- | मताधिक्य || तूफानी सरोज || ९३,५७५ || १४.६६% |} === १९९९ निवडणूक <ref name="resultuniv1999">[https://resultuniversity.com/election/saidpur-lok-sabha-constituency Saidpur Lok Sabha Constituency Election Result 1999] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]]''' || '''[[तुपानी राम]]''' || '''२,१०,६४०''' || '''३३.४२%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[विजय सरोज]] || १,९८,३६५ || ३१.४७% |- | [[समाजवादी पक्ष]] || [[तूफानी सरोज]] || १,७८,४२० || २८.३१% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || राजनाथ सोनकर शास्त्री || ३६,१२० || ५.७३% |- | मताधिक्य || तुपानी राम || १२,२७५ || १.९५% |} === १९९८ निवडणूक <ref name="resultuniv1998">[https://resultuniversity.com/election/saidpur-lok-sabha-constituency Saidpur Lok Sabha Constituency Election Result 1998] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[विजय सरोज]]''' || '''२,३६,८२०''' || '''३८.२३%''' |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || [[तुपानी राम]] || १,८८,४५० || ३०.४२% |- | [[समाजवादी पक्ष]] || [[तूफानी सरोज]] || १,६९,१२० || २७.३०% |- | मताधिक्य || विजय सरोज || ४८,३७० || ७.८१% |} === १९९६ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Saidpur_Lok_Sabha_constituency Saidpur Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 30 August 2026 Rep.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[विद्यासागर सोनकर]]''' || '''१,९८,६५०''' || '''३३.४५%''' |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || [[तुपानी राम]] || १,६४,२३० || २७.६६% |- | [[समाजवादी पक्ष]] || रामसमुझवान || १,५८,४१० || २६.६८% |- | मताधिक्य || विद्यासागर सोनकर || ३४,४२० || ५.७९% |} === १९९१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[राजनाथ सोनकर शास्त्री]]''' || '''१,६५,४२०''' || '''३५.६०%''' |- | [[जनता दल]] || [[रामसागर]] || १,२८,६५० || २७.६९% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || तुपानी राम || ९५,४२० || २०.५३% |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || रामसमुझवान || ६२,३४० || १३.४१% |- | मताधिक्य || राजनाथ सोनकर शास्त्री || ३६,७७० || ७.९१% |} === १९८९ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता दल]]''' || '''[[रामसागर]]''' || '''२,३४,५६०''' || '''४८.९०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[रामसमुझवान]] || १,५६,८२० || ३२.७०% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || राजनाथ सोनकर शास्त्री || ७५,३४० || १५.७१% |- | मताधिक्य || रामसागर || ७७,७४० || १६.२०% |} === १९८४ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[रामसमुझवान]]''' || '''२,१०,४५०''' || '''५१.२०%''' |- | [[लोकदल]] || [[रामसागर]] || १,२५,३४० || ३०.४५% |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || विद्यासागर सोनकर || ४५,६२० || ११.०८% |- | मताधिक्य || रामसमुझवान || ८५,११० || २०.७५% |} === १९८० निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]]''' || '''[[राजनाथ सोनकर शास्त्री]]''' || '''१,५४,३२०''' || '''४२.१०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] || शंभू नाथ || १,२२,५६० || ३३.४३% |- | [[जनता पक्ष]] || रामसागर || ७५,४२० || २०.५७% |- | मताधिक्य || राजनाथ सोनकर शास्त्री || ३१,७६० || ८.६७% |} === १९७७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[जनता पक्ष]]''' || '''[[रामसागर]]''' || '''२,४५,६२०''' || '''६८.४०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[शंभू नाथ]] || ९८,५४० || २७.४४% |- | मताधिक्य || रामसागर || १,४७,०८० || ४०.९६% |} === १९७१ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[शंभू नाथ]]''' || '''१,५८,४२०''' || '''५४.१०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामसागर || ८८,६५० || ३०.२५% |- | [[भारतीय क्रांति दल]] || रामसमुझवान || ४२,१५० || १४.३८% |- | मताधिक्य || शंभू नाथ || ६९,७७० || २३.८५% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[शंभू नाथ]]''' || '''१,२१,६५०''' || '''४१.३०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || रामसागर || ९४,५२० || ३२.११% |- | [[संयुक्त सोशलिस्ट पार्टी]] || राजनाथ || ६५,४१० || २२.२२% |- | मताधिक्य || शंभू नाथ || २७,१३० || ९.१९% |} === १९६२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[गणपत राम]]''' || '''१,०५,३४०''' || '''४६.८०%''' |- | [[भारतीय जनसंघ]] || जगदेव || ७५,६२० || ३३.५९% |- | [[सोशलिस्ट पार्टी (भारत)|सोशलिस्ट पार्टी]] || राजनाथ || ४४,२१० || १९.६३% |- | मताधिक्य || गणपत राम || २९,७२० || १३.२१% |} === १९५७ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[गणपत राम]]''' || '''९८,६५०''' || '''५१.४०%''' |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || रामसमुझवान || ६५,४२० || ३४.१०% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || जगदेव || २७,४५० || १४.३२% |- | मताधिक्य || गणपत राम || ३३,२३० || १७.३०% |} === १९५२ निवडणूक <ref name="wikieng" /> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[गणपत राम]]''' || '''९१,४५०''' || '''५३.२०%''' |- | [[सोशलिस्ट पार्टी (भारत)|सोशलिस्ट पार्टी]] || रामसमुझवान || ५६,३२० || ३२.७६% |- | [[भारतीय जनसंघ]] || जगदेव || २४,१८० || १४.०४% |- | मताधिक्य || गणपत राम || ३५,१३० || २०.४४% |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== {{भारतीय निवडणूक आयोग||S24/partycomp45.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] nm8w3g4g0n418xswkopn8mvjk7cf0f5 0 51380 2717462 2683041 2026-10-06T19:20:18Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717462 wikitext text/x-wiki '''बहरामपूर''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[बहरामपूर]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[मुर्शिदाबाद जिल्हा|मुर्शिदाबाद जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. २०२४ साली माजी क्रिकेट खेळाडू [[युसुफ पठाण]] ह्याच मतदारसंघामधून [[लोकसभा|लोकसभेवर]] निवडून आला. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १० - बहरामपूर मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | बरवन | rowspan="7" |[[मुर्शिदाबाद जिल्हा|मुर्शिदाबाद ]] |- |२ | कंडी |- |३ | भरतपूर |- |४ | रेजीनगर |- |५ | बेलडांगा |- |६ |बहरामपूर |- |७ |नाओडा |} == खासदार == १९५२ सालापासून ह्या मतदारसंघामधून [[क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष]]ाचे उमेदवार तब्बल ११ वेळा निवडून आले आहेत. {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{Cite web |title=Baharampur Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/baharampur.html |access-date= |website=www.elections.in}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[अधीर रंजन चौधरी]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[युसुफ पठाण]] | bgcolor=#32CD32| | [[तृणमूल काँग्रेस]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बहरामपूर लोकसभा मतदारसंघ]] m9ej0iamexfs5wjapumveg1bjjui1jx 0 53905 2717760 2486314 2026-10-07T06:37:41Z Bhagyashri Kamble 186386 /* */ या बदलाद्वारे जिना यांच्या आयुष्यातील चढ उतार समजून घेता येतात. 2717760 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Jinnah1945c.jpg|इवलेसे|मोहम्मद अली जिना (1945)]] '''मोहम्मद अली जिना''' ([[उर्दू भाषा|उर्दू]]: محمد علی جناح ; {{ध्वनी|Hi-Muhammed Ali Jinnah.ogg|उच्चार}}) ([[डिसेंबर २५]], [[इ.स. १८७६]] -(कराची मधे झाला.) [[सप्टेंबर ११]], [[इ.स. १९४८]]) [[दक्षिण आशिया|दक्षिण आशियातील]] महत्त्वपूर्ण वकील, [[राजकारणी]] व देश [[पाकिस्तान]]चे संस्थापक होते. १८९२ मध्ये लंडन मधील एका कंपनीत ते शिकाऊ म्हणून गेले. १८९३ मध्ये त्यांनी कायद्याचा अभ्यास सुरू केला पुढे ते बॅरिस्टर झाले. २४ ऑगस्ट १८९६ मध्ये बॉम्बे हायकोर्ट मध्ये कामाला लागले. १९०१ मध्ये बॉम्बे म्युनिसिपल बेंचवर प्रेसिडेन्सी न्यायाधीश म्हणून सहा महिन्यांसाठी रुजू झाले. कॉक्स खटला जिंकल्यापासून जिनाना प्रसिद्धी मिळाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=An Appraisal of Jinnah's Political Paradox: Jinnah in his own words|last=Siddhiqui|first=Tauheed|publisher=Journal of Regional Studies Review vol. 4|year=2025}}</ref> [[इ.स. १९१३]] सालापासून ते [[ऑगस्ट १४|१४ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९४७]] रोजी पाकिस्तान स्वतंत्र होईपर्यंत जिना [[अखिल भारतीय मुस्लिम लीग]] या पक्षाचे नेते होते, तर १५ ऑगस्ट, इ.स. १९४७ पासून ते ११ सप्टेंबर, इ.स. १९४८ या दिवशी निधन पावेपर्यंत ते [[पाकिस्तानाचे गव्हर्नर जनरल|पाकिस्तानचे पहिले गव्हर्नर जनरल]] होते. {{विस्तार}} ==द्विराष्ट्रवाद== प्रारंभीच्या काळात जिनांवर बेंथेम आणि जॉन स्टुअर्ट मिल यांच्या उदारमतवादाचा आणि घटनात्मकतेचा प्रभाव होता. १९१६ च्या लखनौ करारात जिनांचा महत्त्वाचा सहभाग होता. या कराराच्या माध्यमातून हिंदू -मुस्लिम ऐक्याचे प्रयत्न त्यांनी केला. त्यामुळे सरोजिनी नायडू यांनी जिनाना हिंदू - मुस्लिम ऐक्याचे प्रतीक म्हटले होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=An Appraisal of Jinnah's Political Paradox: Jinnah in his own words|last=Siddhiqui|first=Tauheed|publisher=Journal of Regional Studies Review vol. 4|year=2025}}</ref> १९१६ साली मुंबई प्रांत परिषदेच्या अध्यक्षपदावरून त्यांनी हिंदू -मुस्लिम ऐक्याचा प्रसारही केला परंतु याचवेळी त्यांनी मुस्लिमांसाठी स्वतंत्र मतदारसंघाची आवश्यकता प्रतिपादन केली. पहिल्या महायुद्धानंतर राष्ट्रीय चळवळीचे सूत्रे महात्मा गांधीकडे गेली. मात्र सविनय कायदेभंग, असहकार इ. गोष्टी जिनांना मान्य होणाऱ्या नव्हत्या. गांधीनी पाठिंबा दिलेल्या खिलाफत चळवळी बद्दलही जिनांना आस्था नव्हती. गांधीची कामे देशाला गर्तेत ढकलणारी आहेत असे त्यांचे मत होते. १९२० नंतर जिनांच्या विचारांना वेगळे वळण मिळाले. काँग्रेसमध्ये आपला जम बसविणे जिनांना अवघड दिसू लागले व मुस्लिम लीगवरील प्रभाव काही काळ कमी झाला होता. तिचे पुनरुज्जीवन करण्याचा त्यांनी निश्चय केला. १९२८ च्या सर्वपक्षीय बैठकीत जिनानी तीन मागण्या केल्या होत्या. त्या अमान्य करण्यात आल्यामुळे जिना अपयशी ठरले आणि त्यांनी पुढच्या काळात १४ मागण्या मांडल्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Road to Pakistan : The life and times of Mohammad Ali Jinnah|last=Nanda|first=B|publisher=Routledge Publisher|year=2010|location=New Delhi}}</ref> मुस्लिम राष्ट्रवाद बळावयास त्यामुळे मदत झाली. १९३७ साली निवडणुकीनंतर बहुमत काँग्रेसला मिळाल्यामुळे लीगची महत्व कमी झाले, त्यामुळे जिना दुखावले व ते काँग्रेसपासून दूर गेले. येथूनच त्यांनी द्विराष्ट्रवादाचा पुरस्कार करण्यास सुरुवात केली. मुस्लिमांच्या संघटनासाठी त्यांनी धर्माचा मोठ्या कुशलतेने वापर केला. मुस्लिम जनतेला स्पर्श करणारे व त्यांच्याशी भावनात्मक ऐक्य साधणारे विचार त्यांनी मांडले. १९४० च्या लीगच्या लाहोर अधिवेशनात द्विराष्ट्रवादाचा विचार मांडून पाकिस्तानचा पाया घातला. पाकिस्तानसाठी जिनांच्या नेतृत्वाखाली भारतीय मुसलमान मोठ्या प्रमाणात उभे राहिले. ब्रिटिशाची नीतीही त्यास कारणीभूत ठरली व शेवटी पाकिस्तानचा उदय झाला. पाकिस्तानच्या पहिल्या संसदीय भाषणात जिनानी पुन्हा धर्मनिरपेक्ष राष्ट्राची घोषणा केली. == बाह्य दुवे == * [http://www.quaid.gov.pk/ पकिस्तानी शासनाचे {{लेखनाव}} यांना वाहिलेले अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050206230128/http://www.quaid.gov.pk/ |date=2005-02-06 }} {{पाकिस्तानाचे गव्हर्नर जनरल}} {{DEFAULTSORT:झीणा,मोहम्मद अली}} [[वर्ग:पाकिस्तानचे गव्हर्नर-जनरल]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा]] [[वर्ग:इ.स. १८७६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९४८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:महंमदअली जीना]] [[वर्ग:महंमदअली जीना]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] jhcii8zfs1hsnk3ck07mw8jgp2qkyie 2 59923 2717807 2534101 2026-10-07T10:30:59Z Nitin.kunjir 4684 2717807 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Barnstar-goldrun7.png|चौकट|उजवे|मराठी विकिपीडिया ज्ञानकोशात क्रीडाविषयक लेखांत मुबलक भर घातल्याबद्दल<br />[[सदस्य:V.narsikar|वि. नरसीकर]] ([[सदस्य चर्चा:V.narsikar|चर्चा]]) ११:४७, २४ ऑक्टोबर २०१६ (IST)]] [[Image:Cricket-barnstar-small.png|उजवे|frame|मराठी विकिपीडियावरील तुमच्या मोलाच्या योगदानाबद्दल मी तुम्हाला हे गौरवचिह्न प्रदान करीत आहे. <br />[[सदस्य:अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:२५, १६ जून २०१९ (IST)]] {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[Image:Cricket-barnstar-small.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Cricket Star''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | आपल्या क्रिकेटविषयक लेखांमधील उत्कृष्ट योगदानसाठी मी तुम्हाला हा बार्नस्टार देऊन सन्मानित करतो --[[User:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]]^{[[User talk:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} १६:२०, १२ फेब्रुवारी २०१७ (IST) |} {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''आशियाई महिना बार्नस्टार''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | आशियाई महिनात सहभागी होण्याकरिता वह ambassador म्हणून सन्मानीत झाल्या बद्दल धन्यवाद वह सुभेच्छा -[[User:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]]^{[[User talk:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} २२:१९, १६ फेब्रुवारी २०१७ (IST) |} {| |- | {{द्रुतमाघारकार}} |- | {{२०,००० संपादने}} |- | {{सदस्यचौकट मुंबईकर}} |- | {{साचा:User mr}} |- | {{सकोबो|mr|मराठी|'''मराठी'''}} |- | {{user mr-2}} |- | {{सकोबो|hi| हिंदी लिहु ,वाचु व|'''हिंदी'''}} |- | {{सकोबो|en|इंग्रजी लिहु ,वाचु व|'''इंग्रजी'''}} |- |{{द्रुतमाघारकार}} |- | {{मीक्रीडाचमू}} |- |{{भाषांतरचमूसदस्य}} |- |{{सदस्यचौकट हॉटकॅट}} |} == अष्टप्रधानमंडळ == नमस्कार, अष्टप्रधानमंडळांवरचा लेख चांगला बनत आहे. विकीवर तुमच्याकडून अशीच भर पडो. [[सदस्य:Dakutaa|Dakutaa]] १०:४३, ५ फेब्रुवारी २००९ (UTC) ==मार्च २०१७ बाबत शुभेच्छा== <div style="margin: 0.5em; border: 2px black solid; padding: 1em;background-color:#E3F0F4" > {| style="border:1px black solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|150px|center|link=https://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaMR.htm]] |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;" align=left |नमस्कार {{BASEPAGENAME}}, <span class="plainlinks"> विकिपीडियाने मार्च २०१७ च्या आकडे प्रकाशन केले आहे. त्यातील सर्वाधिक सक्रिय विकिपीडिया मराठी विकिपीडियामध्ये जगभरातील १७ व्या क्रमांकावर आहे. या आकडेवारीत आपण मराठी विकिपीडियाचे सातवे सर्वात सक्रिय विकिपीडियाचे सदस्य आहात.पूर्ण यादी [https://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaMR.htm#wikipedians इथे] पहा आम्ही मराठी विकिपीडियावर केलेल्या आपल्या प्रयत्नांचे अभिनंदन करतो आणि भविष्यात आणखी पुढे चालू ठेवण्यासाठी उत्सुकता दाखवतो. </span> [[File:Wikipedia-logo-mr.png|right|link=:mr:]] <br /> आपल्या [[Special:Contributions/{{ {{{|safesubst:}}}PAGENAME}}|योगदानाबद्दल]] धन्यवाद. <br /> आपला शुभचिंतक, [[User:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>''']] |}</div> --[[User:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]]^{[[User talk:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} १४:४७, ३ मे २०१७ (IST) 476reuvcaw01d8dhwsrges7x73uzz1o 0 62263 2717458 2377233 2026-10-06T19:19:42Z सांगकाम्या 6385 /* कथानक */ clean up, replaced: जोडपं → जोडपे using [[Project:AWB|AWB]] 2717458 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट | नाव = सवत माझी लाडकी | छायाचित्र = | चित्र रुंदी = | चित्र शीर्षक = | निर्मिती वर्ष = १९९३ | भाषा = मराठी | इतर भाषा = | देश = {{flag|भारत}} | निर्मिती = [[स्मिता तळवलकर]] | दिग्दर्शन = [[स्मिता तळवलकर]] | कथा = सौ. मंदाकिनी गोगटे | पटकथा = [[शं. ना. नवरे]] | संवाद = [[शं. ना. नवरे]] | संकलन = | छाया = हरीष जोशी | कला = | गीते = | संगीत = [[अमर हळदीपूर]] | ध्वनी = | पार्श्वगायन = | नृत्यदिग्दर्शन = | वेशभूषा = | रंगभूषा = | साहस दृष्ये = | ऍनिमेशन = | विशेष दृक्परिणाम = | प्रमुख कलाकार = [[मोहन जोशी]]<br />[[नीना कुलकर्णी]]<br />[[वर्षा उसगांवकर]]<br />[[प्रशांत दामले]]<br />[[रमेश भाटकर]]<br />[[अमिता खोपकर]]<br />[[सुधीर जोशी]] | प्रदर्शन तारीख = ३० ऑगस्ट १९९३ | अवधी = | पुरस्कार = | संकेतस्थळ दुवा = | तळटीपा = | imdb_id = 0436747 | amg_id = }} '''सवत माझी लाडकी''' हा [[स्मिता तळवलकर]] दिग्दर्शित व निर्मितीत झालेला १९९३ साली प्रदर्शित झालेला विनोदी [[मराठी]] चित्रपट आहे. ह्यात [[मोहन जोशी]], [[नीना कुलकर्णी]], [[वर्षा उसगांवकर]], [[प्रशांत दामले]] आणि [[रमेश भाटकर]] हे कलाकार प्रमुख भूमिकेत आहेत. == कथानक == पुरुषाला मोहाचा शाप तर स्त्रीला संयमाचा वर. युगानुयुगे चालत असलेली ही गोष्ट या विसाव्या शतकातल्या स्त्री-पुरुषाचा बाबत ही खरी ठरणारी. डॉ. मधुकर हिरवे ([[मोहन जोशी]]) आणि सीमा हिरवे ([[नीना कुलकर्णी]]) हे एक सुखी जोडपे. सीमा अत्यंत कर्तव्यदक्ष, चालक, सूज्ञ गृहिणी तर मधु नावाजलेला, हुषार डॉक्टर आणि त्याहीपेक्षा एक रसिक पुरुष. त्याचा सहकारी डॉ. दिनेश कीर्तिकर ([[प्रशांत दामले]]) अविवाहित आणि मिश्कील वृत्तीचा व मित्र प्रदीप भावे ([[रमेश भाटकर]]) हॉटेलवाला. डॉ. बीना कर्णिक ([[वर्षा उसगांवकर]]) नावाची एक सुंदर तरुणी मधुच्या हॉस्पिटलमध्ये त्याची असिस्टंट म्हणून कामाला सुरुवात करते आणि मधुची रसिकवृत्ती जागी होते. प्रेमाच्या या शर्यतीत दिनेशही सामील होतो. बघता बघता मधुच्या प्रयत्नांना यश येतं आणि बीना त्याच्याकडे आकर्षित होते. नवऱ्याची प्रेमातील प्रगती जेव्हा सीमाला कळते तेव्हा त्या गृहिणीतली एक बुद्धिमान स्त्री जागी होते आणि ती एक भन्नाट प्रयोग करते. ती बीनाला सवत म्हणुन घरात तर आणतेच पण नवऱ्याला धडा शिकवता शिकवता सवतीलाही लाडकी करून टाकते. विसाव्या शतकातील ह्या गृहिणीचा हा अनोखा प्रयत्न चालू असताना मधुचा असा गैरसमज निर्माण होतो की सीमा व प्रदीप ह्यांचं एकमेकांवर प्रेम आहे. मधु आणि सीमा पुन्हा एकत्र येतील का? == कलाकार == * [[मोहन जोशी]] - डॉ. मधुकर हिरवे (मधु) * [[नीना कुलकर्णी]] - सीमा मधुकर हिरवे * [[वर्षा उसगांवकर]] - डॉ. बीना कर्णिक * [[प्रशांत दामले]] - डॉ. दिनेश कीर्तिकर * [[रमेश भाटकर]] - प्रदीप भावे * [[अमिता खोपकर]] - मिसेस बेंद्रे * [[सुधीर जोशी]] - दादासाहेब हिरवे * [[जयमला इनामदार]] - नर्मदा दादासाहेब हिरवे * [[शुभांगी दामले]] - मंगला बाई * [[आनंद अभ्यंकर]] myf8rovuk6g4g1ivf3assrcdkzw7k9b 0 68362 2717391 2702658 2026-10-06T15:26:47Z ~2026-52310-38 187943 /* महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९ */ 2717391 wikitext text/x-wiki '''ब्रम्हपुरी विधानसभा मतदारसंघ - ७३''' हा [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र राज्य विधानसभे]]<nowiki/>च्या [[महाराष्ट्र विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी|२८८ मतदारसंघांपैकी]] एक आहे. * लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार ब्रम्हपुरी मतदारसंघात [[चंद्रपूर जिल्हा|चंद्रपूर जिल्ह्यातील]] # सावली व # सिंदेवाही (ही दोन्ही संपूर्ण तालुके) आणि # ब्रह्मपुरी तालुक्यातील गांगलवाडी, ब्रह्मपुरी ही महसूल मंडळे आणि (ब्रह्मपुरी नगरपालिका) क्षेत्राचा समावेश होतो. ब्रम्हपुरी हा विधानसभा मतदारसंघ [[गडचिरोली-चिमूर लोकसभा मतदारसंघ|गडचिरोली-चिमूर लोकसभा मतदारसंघात]] मोडतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=भारत परिसीमन आयोग यांची अधिसूचना|लेखक=|विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20090219014012/http://ceo.maharashtra.gov.in/pdf/Notification_Marathi.pdf|विदा दिनांक=2009-02-19|दुवा=http://ceo.maharashtra.gov.in/pdf/Notification_Marathi.pdf|कृती=|प्रकाशक=मुख्य निवडणुक अधिकारी, महाराष्ट्र राज्य|दिनांक=|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१२ October २००९|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-assembly-constituencies-order-2008/|title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies Order - 2008|url-status=live}}</ref> [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाचे [[विजय नामदेवराव वडेट्टीवार]] हे ब्रम्हपुरी विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mls.org.in/pdf2022/budget/%E0%A5%A7%E0%A5%AA%20%E0%A4%B5%E0%A5%80%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE%20%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%AF%20%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4%20%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF.pdf|title=१४ वी महाराष्ट्र विधानसभा २०१९ सदस्यांचा संक्षिप्त जीवन परिचय|url-status=live}}</ref> ==मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती== ब्रह्मपुरी विधानसभा मतदारसंघात खालील परिसरांचा समावेश होतो : # [[सिंदेवाही तालुका]] (संपूर्ण) # [[सावली तालुका (महाराष्ट्र)]] * ब्रह्मपुरी तालुका : गांगलवाडी आणि ब्रह्मपुरी महसूल मंडळ; तसेच [[ब्रह्मपुरी नगरपालिका]] == ब्रह्मपुरी मतदारसंघातून निवडून आलेले आमदार == {| class="wikitable" !वर्ष !आमदार ! colspan="2" |पक्ष |- | align="center" colspan="4" |''[[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेश राज्य]] (१९५२-१९५६)'' |- | [[मध्य प्रांत विधानसभा निवडणूक १९५२|१९५२]] | मुरारीराव कृष्णराव नागमोटी | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | align="center" colspan="4" |''[[बॉम्बे राज्य]] (१९५६-१९६०)'' |- | rowspan="2" |[[बॉम्बे विधानसभा निवडणूक १९५७|१९५७]]<ref name="2mem" group="n">द्विसदस्यीय जागा.</ref> | [[मुरारीराव कृष्णराव नागमोटी]] | rowspan="2" style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[गोविंद बिजाजी मेश्राम]] |- | align="center" colspan="4" |''[[महाराष्ट्र राज्य]] (१९६० पासून)'' |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९६२|१९६२]] | [[गोविंद बिजाजी मेश्राम]] | rowspan="2" style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९६७|१९६७]] | rowspan="2" |बळीराम गुरपुडे |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९७२|१९७२]] | bgcolor=turquoise| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रिक्वझिश्निस्ट)]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९७८|१९७८]] | [[बाबुराव श्रावणजी भेंडारकर]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९८०|१९८०]] | rowspan="2" |सुरेश चिंतामण खानोरकर | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९८५|१९८५]] | style="background-color: {{भारतीय काँग्रेस (समाजवादी)/meta/color}}" | | [[भारतीय काँग्रेस (समाजवादी)]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९९०|१९९०]] | नामदेव बकराम दोनाडकर | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९९५|१९९५]] | [[सुरेश चिंतामण खानोरकर]] | style="background-color: {{जनता दल/meta/color}}" | | [[जनता दल]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९९९|१९९९]] | उद्धव अंतराम शिंगाडे | rowspan="3" style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | rowspan="3" |[[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००४|२००४]] | rowspan="2" |प्रा.अतुल देविदास देशकर |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९|२००९]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१४|२०१४]] | rowspan="3" |[[विजय नामदेवराव वडेट्टीवार]] | rowspan="3" style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | rowspan="3" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९|२०१९]] |- |[[२०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|२०२४]] |} === महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९ === {|class="wikitable collapsible collapsed" ! colspan=3 width=600 | महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९ <ref>{{cite web |title=Maharashtra Assembly Election 2009 Results |url=http://connectpeople.in/assembly-details/maharashtra/brahmapuri/ |publisher=Connect People |access-date=२०२६-०८-१५}}</ref> |- ! colspan=3 | ब्रह्मपुरी |- ! उमेदवार ! [[राजकीय पक्ष|पक्ष]] ! मते |- | [[अतुल देविदास देशकर]] | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजप]] | ५०,३४० |- | [[संदीप वामनराव गड्डमवार]] | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] | ४४,८४५ |- | पंकज मधुकर गुड्डेवार | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | ३०,२६५ |- | नीलकंठ पुंडलिक उरकुडे | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] | ७,३०० |- | अशोक पंढरीनाथ रामटेके | [[रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया (आठवले)|रिपाई (आ)]] | ४,५३५ |- | डॉ. रमेशकुमार बाबूरावजी गजबे | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] | ४,१०३ |- | शुक्ल दिनकर इंद्रदत्त | [[स्वतंत्र भारत पक्ष|स्वभाप]] | २,३६८ |- | विकास श्रीहरी हरणे | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] | १,९४२ |- | उद्धव अंतराम शिंगाडे | [[जन सुराज्य शक्ती|जसुश]] | १,४२६ |- | जितेंद्र आडकू राउत | [[अखिल भारतीय मानवता पक्ष]] | ८८४ |- | मनोहर प्रल्हाद गेडाम | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] | ६६४ |- | रविंद्र गुलाब नागोसे | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] | ६०१ |- | देवानंद सोनकुसरे | [[डेमोक्रॅटीक सेक्युलर पार्टी|डेसेपा]] | ६०० |- | देवानंद रामचंद्र पिलारे | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] | ४९६ |} === महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक, २०१४ === === महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९ === {|class="wikitable collapsible collapsed" ! colspan=3 width=600 | महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९ <ref>{{cite web |title=Detailed Results - Election Commission of India (2019) |url=https://hindi.eci.gov.in/files/file/10256-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%A8-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AF-%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BE-2019/ |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=२०२६-०८-१५}}</ref> |- ! colspan=3 | ब्रह्मपुरी |- ! उमेदवार ! [[राजकीय पक्ष|पक्ष]] ! मते |- | [[विजय नामदेवराव वडेट्टीवार]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | ९६,७२६ |- | [[संदीप वामनराव गड्डमवार]] | [[शिवसेना]] | ७८,१७७ |- | चंद्रलाल वक्तुजी मेश्राम | [[वंचित बहुजन आघाडी]] | ७,६०८ |- | ॲड. पारोमिता गोस्वामी | [[आम आदमी पक्ष]] | ३,५९६ |- | विनोद रामदास झोडगे | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष]] | १,९९३ |- | मुकुंदा देवाजी मेश्राम | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] | १,९२५ |- | जगदीश उर्फ मोंटू नंदूजी पिलाडे | समता बहुजन जीवरक्षक पार्टी | ९६२ |- | विश्वनाथ सितरूजी श्रीरामे | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] | ४७९ |- | ॲड. अजय रामभाऊ पांडव | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] | ३५९ |- | प्रणव रिंगाजी सोमनकर | [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] | २८२ |} === महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०२४ === {|class="wikitable collapsible collapsed" ! colspan=3 width=600 | महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०२४ <ref>{{cite web |title=Bramhapuri Assembly Constituency Election Results |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bramhapuri_Assembly_constituency |publisher=विकिपीडिया |access-date=२०२६-०८-१५}}</ref> |- ! colspan=3 | ब्रह्मपुरी |- ! उमेदवार ! [[राजकीय पक्ष|पक्ष]] ! मते |- | [[विजय नामदेवराव वडेट्टीवार]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | १,१४,१९६ |- | कृष्णलाल बाजीराव सहारे | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजप]] | १,००,२२५ |- | डॉ. राहुल कालिदास मेश्राम | [[वंचित बहुजन आघाडी]] | ४,००५ |- | केवलराम वासुदेव पारधी | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] | १,८०८ |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == *{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://eci.nic.in/eci_main/electionanalysis/AE/S13/partycomp157.htm | प्रकाशक=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] | भाषा=इंग्लिश | title=भारतीय निवडणूक आयोगाच्या संकेतस्थळावर {{लेखनाव}} निवडणुकांतील इ.स. १९७८ पासूनच्या निवडणुकांचे पक्षनिहाय मतदानाच्या टक्केवारीचे तुलनात्मक विश्लेषण | ॲक्सेसदिनांक=२१ जुलै २०१३}} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{महाराष्ट्र विधानसभा}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:चंद्रपूर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:गडचिरोली-चिमूर लोकसभा मतदारसंघ]] b8npvexust0w2b5zjzk4ekzijsi17c8 0 68377 2717761 2530767 2026-10-07T06:37:58Z अभय नातू 206 /* अकोट मतदारसंघातून निवडून आलेले आमदार */ 2717761 wikitext text/x-wiki '''अकोट विधानसभा मतदारसंघ - २८''' हा [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र राज्य विधानसभे]]<nowiki/>च्या [[महाराष्ट्र विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी|२८८ मतदारसंघांपैकी]] एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार अकोट मतदारसंघात [[अकोला जिल्हा|अकोला जिल्ह्यातील]] तेल्हारा तालुका आणि आकोट तालुक्यातील उमरा, पणज, आकोट ही महसूल मंडळे आणि आकोट नगरपालिका या क्षेत्रांचा समावेश होतो. अकोट हा विधानसभा मतदारसंघ [[अकोला लोकसभा मतदारसंघ|अकोला लोकसभा मतदारसंघात]] मोडतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ceo.maharashtra.gov.in/pdf/Notification_Marathi.pdf|title=Wayback Machine|date=2009-02-19|website=web.archive.org|access-date=2022-10-28|archive-date=2009-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219014012/http://ceo.maharashtra.gov.in/pdf/Notification_Marathi.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> [[भारतीय जनता पक्ष]] पक्षाचे [[प्रकाश गुणवंतराव भारसाकले]] हे अकोट विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mls.org.in/pdf2022/budget/%E0%A5%A7%E0%A5%AA%20%E0%A4%B5%E0%A5%80%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE%20%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%AF%20%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4%20%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF.pdf|title=१४ वी महाराष्ट्र विधानसभा २०१९ सदस्यांचा संक्षिप्त जीवन परिचय|url-status=live}}</ref> ==मतदारसंघाची भौगोलिक व्याप्ती== अकोट विधानसभा मतदारसंघात खालील परिसरांचा समावेश होतो : * तेल्हारा तालुका * आकोट तालुका : उमरा, पणज आणि आकोट महसूल मंडळे; आकोट नगरपालिका == अकोट मतदारसंघातून निवडून आलेले आमदार == {| class="wikitable" !वर्ष !आमदार ! colspan="2" |पक्ष |- | align="center" colspan="4" |''[[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेश राज्य]] (१९५२-१९५६)'' |- | [[मध्य प्रदेश विधानसभा निवडणूक १९५२|१९५२]] | [[सक्वी नियाझी मोहम्मद सुभान]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | align="center" colspan="4" |''[[बॉम्बे राज्य]] (१९५६-१९६०)'' |- | [[बॉम्बे विधानसभा निवडणूक १९५७|१९५७]] | [[सक्वी नियाझी मोहम्मद सुभान]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | align="center" colspan="4" |''[[महाराष्ट्र राज्य]] (१९६० पासून)'' |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९६२|१९६२]] | rowspan="2" |[[गोपाळ बाजीराव खेडकर]] | rowspan="3" style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | rowspan="3" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९६७|१९६७]] |- |१९६९ ^ |rowspan="2" |[[मनोहर भिकाजी तायडे]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९७२|१९७२]] | bgcolor=turquoise| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रिक्वझिश्निस्ट)]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९७८|१९७८]] | [[सुधाकर रामकृष्ण गणगणे]] | rowspan="3" style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)/meta/color}}" | | rowspan="3" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९८०|१९८०]] | [[मनोहर भिकाजी टापरे]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९८५|१९८५]] | [[सुधाकर रामकृष्ण गणगणे]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९९०|१९९०]] | [[जगन्नाथ सितारामजी ढोणे]] | rowspan="2" style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | rowspan="2" |[[शिवसेना]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९९५|१९९५]] | [[रामेश्वर वासुदेव कराळे]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक १९९९|१९९९]] | [[रामदास मणिराम बोडखे]] | style="background-color: {{भारिप बहुजन महासंघ/meta/color}}" | | [[भारिप बहुजन महासंघ]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००४|२००४]] | [[गुलाब रामराव गावंडे]] | rowspan="2" style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | rowspan="2" |[[शिवसेना]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९|२००९]] | [[संजय लक्ष्मण गावंडे]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१४|२०१४]] | rowspan="3" |[[प्रकाश गुणवंतराव भारसाकळे]] | rowspan="3" style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | rowspan="3" |[[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९|२०१९]] |- |[[२०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक|२०२४]] | |} * ^ - पोट-निवडणूक == निवडणूक निकाल == === २०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |+ [[२०२४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक]] : [[अकोट विधानसभा मतदारसंघ|अकोट विधानसभा मतदारसंघ निकाल]] ! colspan="2" | पक्ष ! उमेदवार ! प्राप्त मते ! % ! ±% |- | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | महेश सुधाकर गणगणे | | | |- | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | [[प्रकाश गुणवंतराव भारसाकळे]] | | | |- | style="background:{{बहुजन समाज पक्ष/meta/color}}" | | [[बहुजन समाज पक्ष]] | ॲड. सुजाता विद्यासागर वानखडे | | | |- | style="background:{{महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना/meta/color}}" | | [[महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना]] | कॅ. सुनिल डोबाळे | | | |- | style="background:{{वंचित बहुजन आघाडी/meta/color}}" | | [[वंचित बहुजन आघाडी]] | दीपक रामदास बोडखे | | | |- | style="background:{{स्वतंत्र भारत पक्ष/meta/color}}" | | [[स्वतंत्र भारत पक्ष]] | ललित सुधाकर बहाळे | | | |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | अन्सारुल्ला खा अताउल्ला खा | | | |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | गोपाळ जिवन देशमुख | | | |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | नितीन मनोहर वालसिंगे | | | |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | रामप्रभु गजानन तराळे | | | |- | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | लक्ष्मीकांत गजानन कौठकर | | | |- | style="background:{{नोटा/meta/color}}" | | colspan="2" |[[नोटा]] | | | |- | colspan="3" |बहुमत | | | |- | colspan="3"|झालेले मतदान | | | |- | colspan="3"|नोंदणीकृत मतदार | | — | — |- | | |उलटफेर | | |} ===२००९=== {|class="wikitable collapsible collapsed" ! colspan=3 width=600{{!}} महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुक २००९ |- !colspan=3|अकोट |- |- !उमेदवार ![[पक्ष]] !मत |- |[[संजय लक्ष्मण गावंडे]] |[[शिवसेना]] |३७८३४ |- |GANGANE SUDHAKAR RAMKRISHNA |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] |३६८६९ |- |MANKAR PRABHAKAR TULSHIRAM |[[भारीप बहुजन महासंघ|भाबम]] |३२६२९ |- |BHARSAKLE PRAKASH GUNWANT |[[अपक्ष]] |३२४१५ |- |GAJANAN GOPALRAO PUNDKAR |[[मनसे]] |२२१६ |- |SALIM AHMAD KHAN SABJE KHAN |[[अपक्ष]] |१५३६ |- |SYD. MATIN AHMAD SYD. AB. SATTAR |[[रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया|रिपाई (A)]] |९४५ |- |MULE BHASHKAR BHAGWANJI |[[अपक्ष]] |८५७ |- |SYD. SHARIF SYD. SIKANDAR |[[अपक्ष]] |८४७ |- |MOH. AZHAR SK. MUNTEJAR |[[अपक्ष]] |७६४ |- |RATHOD SHESHRAO PANDURANG |[[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] |६६७ |- |NATHE KAILAS MAHADEORAO |[[Hindustan Janta Party]] |४५३ |} ==[[२०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका]]== ===विजयी=== *[[प्रकाश भारसाखळे]] - [[भारतीय जनता पक्ष]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == *{{भारतीय निवडणूक आयोग विधानसभा||S13/partycomp109.htm}} {{महाराष्ट्र विधानसभा}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:अकोला जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:अकोला लोकसभा मतदारसंघ]] e4qmw0a60yjdg0f3wdgtvkvy0hn3dxi 14 73168 2717742 1493041 2026-10-07T06:01:10Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717742 wikitext text/x-wiki {{कॉमन्स वर्ग|Caves in India|{{लेखनाव}}}} {{कॉमन्स वर्ग|Caves of India by state or territory|राज्यानुसार भारतातील लेणी}} [[वर्ग:देशानुसार लेणी|भारत]] [[वर्ग:भारताचा भूगोल|लेण्या]] [[वर्ग:भारतीय संस्कृती]] [[वर्ग:भारतीय शिल्पकला]] 4qmnhp2swo4g4i71equhv5nnkmdti5i 0 74358 2717700 2597937 2026-10-07T05:25:06Z ~2026-53818-41 188207 /* */ 2717700 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{अशुद्धलेखन}} [[चित्र:Gulal clouds as children play Holi at Pushkar, Rajasthan.jpg|250px|right|thumb|[[पुष्कर]] येथे उधळलेला गुलाल]] एक [[पिष्टमय]] पदार्थ. याचा रंग [[गुलाबी]] असतो. याचा वापर [[पूजा|देवपूजेत]] होतो. गुलाल हे एक ताबंड्या रंगाचे आणि मृदु असे चूर्ण असते. जत्रा वगैरे महोत्सवात एकमेकांच्या अंगावर उडविण्यासाठी याचा उपयोग करतात. मंगलकार्यातही गुलाल वापरतात. तांदुळाच्या अगर शिरगोळयाच्या भुकटीला तांबडा रंग देऊन गुलाल बनवतात. कधी कधी शाडूच्या माती पासूनही तो तयार करतात. [[File:Holi shop.jpg|250px|thumb]] == संदर्भ भारतीय कोश == <gallery> File:Holi powders.jpg|फैला हुआ गुलाल चित्र:Holi aftermath2.jpg|गुलाल में रंगे चेहरे चित्र:Ceaholi.jpg|गुलाल में पुते चेहरे File:Rangoli - Colour Art.jpg|[[रंगोली]] में गुलाल </gallery> [[वर्ग:पूजासाहित्य]] k546792a4cjl029lpuzvngkbe1k80z1 2717701 2717700 2026-10-07T05:26:17Z ~2026-53818-41 188207 /* */ 2717701 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{अशुद्धलेखन}} [[चित्र:Gulal clouds as children play Holi at Pushkar, Rajasthan.jpg|250px|right|thumb|[[पुष्कर]] येथे उधळलेला गुलाल]] एक [[पिष्टमय]] पदार्थ. याचा रंग [[गुलाबी]] असतो. याचा वापर [[पूजा|देवपूजेत]] होतो. गुलाल हे एक तांबड्या रंगाचे आणि मृदु असे चूर्ण असते. जत्रा वगैरे महोत्सवात एकमेकांच्या अंगावर उडविण्यासाठी याचा उपयोग करतात. मंगलकार्यातही गुलाल वापरतात. तांदुळाच्या अगर शिरगोळयाच्या भुकटीला तांबडा रंग देऊन गुलाल बनवतात. कधीकधी शाडूच्या मातीपासूनही तो तयार करतात. [[File:Holi shop.jpg|250px|thumb]] == संदर्भ भारतीय कोश == <gallery> File:Holi powders.jpg|फैला हुआ गुलाल चित्र:Holi aftermath2.jpg|गुलाल में रंगे चेहरे चित्र:Ceaholi.jpg|गुलाल में पुते चेहरे File:Rangoli - Colour Art.jpg|[[रंगोली]] में गुलाल </gallery> [[वर्ग:पूजासाहित्य]] nn8p3ak0fg0jqxwqi4235dk1ygw1075 2717705 2717701 2026-10-07T05:29:45Z ~2026-53818-41 188207 /* संदर्भ भारतीय कोश */ 2717705 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{अशुद्धलेखन}} [[चित्र:Gulal clouds as children play Holi at Pushkar, Rajasthan.jpg|250px|right|thumb|[[पुष्कर]] येथे उधळलेला गुलाल]] एक [[पिष्टमय]] पदार्थ. याचा रंग [[गुलाबी]] असतो. याचा वापर [[पूजा|देवपूजेत]] होतो. गुलाल हे एक तांबड्या रंगाचे आणि मृदु असे चूर्ण असते. जत्रा वगैरे महोत्सवात एकमेकांच्या अंगावर उडविण्यासाठी याचा उपयोग करतात. मंगलकार्यातही गुलाल वापरतात. तांदुळाच्या अगर शिरगोळयाच्या भुकटीला तांबडा रंग देऊन गुलाल बनवतात. कधीकधी शाडूच्या मातीपासूनही तो तयार करतात. [[File:Holi shop.jpg|250px|thumb]] == संदर्भ भारतीय कोश == <gallery> File:Holi powders.jpg|पसरलेला गुलाल चित्र:Holi aftermath2.jpg|गुलालामधे रंगलेले चेहरे चित्र:Ceaholi.jpg|गुलालाने माखलेले चेहरे File:Rangoli - Colour Art.jpg|रांगोळीमधे गुलालाचा वापर </gallery> [[वर्ग:पूजासाहित्य]] kmgquansoyfcmrrh1jpd661tunqyqmv 0 76100 2717412 2322133 2026-10-06T16:24:30Z संतोष गोरे 135680 /* चित्रपट कारकीर्द */ 2717412 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''निशिकांत कामत''' हे एक (मराठी) भारतीय दिग्दर्शक होते. == चित्रपट कारकीर्द == {| class="wikitable" !Year !Title !Language !Writer !Director !Actor !Notes |- |rowspan="2" |2004 |''[[सातच्या आत घरात]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{no}} |{{yes}} | |- |''[[ हवा आने दे]]'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | Indo-French film |- |2005 |''[[डोंबिवली फास्ट]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} | |- |2007 |''[[इवनो ओरुवन]]'' |[[तमिळ भाषा|तमिळ]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} |''डोंबिवली फास्ट'' चा रिमेक |- |2008 |''[[मुंबई मेरी जान]]'' | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |rowspan="2" |2011 |[[फोर्स]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |[[४०४ एरर नाॅट फाऊन्ड|''404'']] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | प्रोफेसर अनिरुद्ध |- |2014 |''[[लय भारी]]'' |[[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |2015 |[[दृश्यम]] | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- | rowspan="2" |2016 |''[[राॅकी हॅंडसम]]'' |{{no}} |{{yes}} |{{yes}} | |- |[[मदारी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} |- | rowspan="3" |2017 |''[[ फुगे]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |Bairappa |- |[[ डॅडी]] | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |Inspector Vijaykar Nitin |- |''[[ज्युली २]]'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |Film Director Mohit |- |2018 |''[[Bhavesh Joshi Superhero]]'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |Rana |} == पारितोषिक आणि नामांकन == * [[National Film Award for Best Feature Film in Marathi]] for [[Dombivali Fast]] in 2006<ref name="National Film Award 2006">{{संकेतस्थळ स्रोत | title= National Film Award 2006 | दुवा= http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | access-date= 2010-05-07 | archive-date= 2009-08-26 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090826160843/http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | url-status= dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:कोविड-१९ महामारीमुळे मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू]] q93dwfzy1rgr8roa8jzgtsj32y04ba9 2717413 2717412 2026-10-06T16:27:59Z संतोष गोरे 135680 2717413 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''निशिकांत कामत''' हे एक (मराठी) भारतीय दिग्दर्शक होते. == चित्रपट कारकीर्द == {| class="wikitable" !Year !Title !Language !Writer !Director !Actor !Notes |- |rowspan="2" |2004 |''[[सातच्या आत घरात]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{no}} |{{yes}} | |- |''[[ हवा आने दे]]'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | Indo-French film |- |2005 |''[[डोंबिवली फास्ट]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} | |- |2007 |''[[इवनो ओरुवन]]'' |[[तमिळ भाषा|तमिळ]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} |''डोंबिवली फास्ट'' चा रिमेक |- |2008 |''[[मुंबई मेरी जान]]'' | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |rowspan="2" |2011 |[[फोर्स]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |[[४०४ एरर नाॅट फाऊन्ड|''404'']] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | प्रोफेसर अनिरुद्ध |- |2014 |''[[लय भारी]]'' |[[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |2015 |[[दृश्यम]] | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- | rowspan="2" |2016 |''[[राॅकी हॅंडसम]]'' |{{no}} |{{yes}} |{{yes}} | |- |[[मदारी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} |- | rowspan="3" |2017 |''[[फुगे (चित्रपट)| फुगे]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |Bairappa |- |[[ डॅडी (२०१७ चित्रपट) |डॅडी]] | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |Inspector Vijaykar Nitin |- |''[[ज्युली २]]'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |Film Director Mohit |- |2018 |''भावेश जोशी सुपर हिरो'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |Rana |} == पारितोषिक आणि नामांकन == * [[National Film Award for Best Feature Film in Marathi]] for [[Dombivali Fast]] in 2006<ref name="National Film Award 2006">{{संकेतस्थळ स्रोत | title= National Film Award 2006 | दुवा= http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | access-date= 2010-05-07 | archive-date= 2009-08-26 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090826160843/http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | url-status= dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:कोविड-१९ महामारीमुळे मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू]] ozxxe49egouzpjx0d6sexs341askhms 2717415 2717413 2026-10-06T16:36:05Z संतोष गोरे 135680 /* चित्रपट कारकीर्द */ 2717415 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''निशिकांत कामत''' हे एक (मराठी) भारतीय दिग्दर्शक होते. == चित्रपट कारकीर्द == {| class="wikitable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भाषा ! लेखक ! दिग्दर्शक ! अभिनेता ! नोंदी |- |rowspan="2" |२००४ |''[[सातच्या आत घरात]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{no}} |{{yes}} | |- |''हवा आने दे'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | इंडो फ्रेंच चित्रपट |- | २००५ |''[[डोंबिवली फास्ट]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} | |- |२००७ |''इवनो ओरुवन'' |[[तमिळ भाषा|तमिळ]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} |''डोंबिवली फास्ट'' चा रिमेक |- |२००८ |''[[मुंबई मेरी जान]]'' | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |rowspan="2" |२०१२ |फोर्स |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |४०४ एरर नाॅट फाऊन्ड |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | प्रोफेसर अनिरुद्ध (भूमिका) |- |२०१४ |''[[लय भारी]]'' |[[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |२०१५ |[[दृश्यम]] | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- | rowspan="2" |२०१६ |''[[राॅकी हॅंडसम]]'' |{{no}} |{{yes}} |{{yes}} | |- |[[मदारी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} |- | rowspan="3" |२०१७ |''[[फुगे (चित्रपट)| फुगे]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | बैरप्पा (भूमिका) |- |[[ डॅडी (२०१७ चित्रपट) |डॅडी]] | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |इन्स्पेक्टर विजयकर नितीन (भूमिका) |- |''ज्युली २'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |दिग्दर्शक मोहित (भूमिका) |- |२०१८ |''भावेश जोशी सुपर हिरो'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | राणा (भूमिका) |} == पारितोषिक आणि नामांकन == * [[National Film Award for Best Feature Film in Marathi]] for [[Dombivali Fast]] in 2006<ref name="National Film Award 2006">{{संकेतस्थळ स्रोत | title= National Film Award 2006 | दुवा= http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | access-date= 2010-05-07 | archive-date= 2009-08-26 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090826160843/http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | url-status= dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:कोविड-१९ महामारीमुळे मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू]] 6a1zo4aee2urtythndffomeieuny01u 2717418 2717415 2026-10-06T16:37:47Z संतोष गोरे 135680 2717418 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''निशिकांत कामत''' हे एक (मराठी) भारतीय दिग्दर्शक होते. == चित्रपट कारकीर्द == {| class="wikitable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भाषा ! लेखक ! दिग्दर्शक ! अभिनेता ! नोंदी |- |rowspan="2" |२००४ |''[[सातच्या आत घरात]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{no}} |{{yes}} | अनिकेत (भूमिका) |- |''हवा आने दे'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | इंडो फ्रेंच चित्रपट |- | २००५ |''[[डोंबिवली फास्ट]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} | |- |२००७ |''इवनो ओरुवन'' |[[तमिळ भाषा|तमिळ]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} |''डोंबिवली फास्ट'' चा रिमेक |- |२००८ |''[[मुंबई मेरी जान]]'' | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |rowspan="2" |२०१२ |फोर्स |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |४०४ एरर नाॅट फाऊन्ड |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | प्रोफेसर अनिरुद्ध (भूमिका) |- |२०१४ |''[[लय भारी]]'' |[[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |२०१५ |[[दृश्यम]] | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- | rowspan="2" |२०१६ |''[[राॅकी हॅंडसम]]'' |{{no}} |{{yes}} |{{yes}} | |- |[[मदारी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} |- | rowspan="3" |२०१७ |''[[फुगे (चित्रपट)| फुगे]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | बैरप्पा (भूमिका) |- |[[ डॅडी (२०१७ चित्रपट) |डॅडी]] | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |इन्स्पेक्टर विजयकर नितीन (भूमिका) |- |''ज्युली २'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |दिग्दर्शक मोहित (भूमिका) |- |२०१८ |''भावेश जोशी सुपर हिरो'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | राणा (भूमिका) |} == पारितोषिक आणि नामांकन == * [[National Film Award for Best Feature Film in Marathi]] for [[Dombivali Fast]] in 2006<ref name="National Film Award 2006">{{संकेतस्थळ स्रोत | title= National Film Award 2006 | दुवा= http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | access-date= 2010-05-07 | archive-date= 2009-08-26 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090826160843/http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | url-status= dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:कोविड-१९ महामारीमुळे मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू]] 8jb0sdszn7pnqcxxnde7hm3v7w26mhz 2717419 2717418 2026-10-06T16:38:24Z संतोष गोरे 135680 2717419 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''निशिकांत कामत''' हे एक (मराठी) भारतीय दिग्दर्शक होते. == चित्रपट कारकीर्द == {| class="wikitable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भाषा ! लेखक ! दिग्दर्शक ! अभिनेता ! नोंदी |- |rowspan="2" |२००४ |''[[सातच्या आत घरात]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{no}} |{{yes}} | अनिकेत (भूमिका) |- |''हवा आने दे'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | इंडो फ्रेंच चित्रपट |- | २००५ |''[[डोंबिवली फास्ट]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} | |- |२००७ |''इवनो ओरुवन'' |[[तमिळ भाषा|तमिळ]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} |''डोंबिवली फास्ट'' चा रिमेक |- |२००८ |''[[मुंबई मेरी जान]]'' | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |rowspan="2" |२०१२ |फोर्स |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |४०४ एरर नाॅट फाऊन्ड |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | प्रोफेसर अनिरुद्ध (भूमिका) |- |२०१४ |''[[लय भारी]]'' |[[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |२०१५ |[[दृश्यम]] | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- | rowspan="2" |२०१६ |''राॅकी हॅंडसम'' |{{no}} |{{yes}} |{{yes}} | |- |[[मदारी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} |- | rowspan="3" |२०१७ |''[[फुगे (चित्रपट)| फुगे]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | बैरप्पा (भूमिका) |- |[[ डॅडी (२०१७ चित्रपट) |डॅडी]] | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |इन्स्पेक्टर विजयकर नितीन (भूमिका) |- |''ज्युली २'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |दिग्दर्शक मोहित (भूमिका) |- |२०१८ |''भावेश जोशी सुपर हिरो'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | राणा (भूमिका) |} == पारितोषिक आणि नामांकन == * [[National Film Award for Best Feature Film in Marathi]] for [[Dombivali Fast]] in 2006<ref name="National Film Award 2006">{{संकेतस्थळ स्रोत | title= National Film Award 2006 | दुवा= http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | access-date= 2010-05-07 | archive-date= 2009-08-26 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090826160843/http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | url-status= dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:कोविड-१९ महामारीमुळे मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू]] 0wftf8a17py014u8rk2e2twjgn3vd03 2717420 2717419 2026-10-06T16:39:54Z संतोष गोरे 135680 /* पारितोषिक आणि नामांकन */ 2717420 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''निशिकांत कामत''' हे एक (मराठी) भारतीय दिग्दर्शक होते. == चित्रपट कारकीर्द == {| class="wikitable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भाषा ! लेखक ! दिग्दर्शक ! अभिनेता ! नोंदी |- |rowspan="2" |२००४ |''[[सातच्या आत घरात]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{no}} |{{yes}} | अनिकेत (भूमिका) |- |''हवा आने दे'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | इंडो फ्रेंच चित्रपट |- | २००५ |''[[डोंबिवली फास्ट]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} | |- |२००७ |''इवनो ओरुवन'' |[[तमिळ भाषा|तमिळ]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} |''डोंबिवली फास्ट'' चा रिमेक |- |२००८ |''[[मुंबई मेरी जान]]'' | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |rowspan="2" |२०१२ |फोर्स |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |४०४ एरर नाॅट फाऊन्ड |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | प्रोफेसर अनिरुद्ध (भूमिका) |- |२०१४ |''[[लय भारी]]'' |[[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |२०१५ |[[दृश्यम]] | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- | rowspan="2" |२०१६ |''राॅकी हॅंडसम'' |{{no}} |{{yes}} |{{yes}} | |- |[[मदारी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} |- | rowspan="3" |२०१७ |''[[फुगे (चित्रपट)| फुगे]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | बैरप्पा (भूमिका) |- |[[ डॅडी (२०१७ चित्रपट) |डॅडी]] | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |इन्स्पेक्टर विजयकर नितीन (भूमिका) |- |''ज्युली २'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |दिग्दर्शक मोहित (भूमिका) |- |२०१८ |''भावेश जोशी सुपर हिरो'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | राणा (भूमिका) |} == पारितोषिक आणि नामांकन == * [[ डोंबिवली फास्ट]] (२००६) - [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट]] <ref name="National Film Award 2006">{{संकेतस्थळ स्रोत | title= National Film Award 2006 | दुवा= http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | access-date= 2010-05-07 | archive-date= 2009-08-26 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090826160843/http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | url-status= dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:कोविड-१९ महामारीमुळे मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू]] kzo6qtmv1jwg9nrvormylqt49kj18t5 2717435 2717420 2026-10-06T17:38:04Z संतोष गोरे 135680 /* चित्रपट कारकीर्द */ 2717435 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''निशिकांत कामत''' हे एक (मराठी) भारतीय दिग्दर्शक होते. == चित्रपट कारकीर्द == {| class="wikitable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भाषा ! लेखक ! दिग्दर्शक ! अभिनेता ! नोंदी |- |rowspan="2" |२००४ |''[[सातच्या आत घरात]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{no}} |{{yes}} | अनिकेत (भूमिका) |- |''हवा आने दे'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | इंडो फ्रेंच चित्रपट |- | २००५ |''[[डोंबिवली फास्ट]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} | |- |२००७ |''इवनो ओरुवन'' |[[तमिळ भाषा|तमिळ]] |{{yes}} |{{yes}} |{{no}} |''डोंबिवली फास्ट'' चा रिमेक |- |२००८ |''[[मुंबई मेरी जान]]'' | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |rowspan="2" |२०१२ |फोर्स |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |४०४ एरर नाॅट फाऊन्ड |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | प्रोफेसर अनिरुद्ध (भूमिका) |- |२०१४ |''[[लय भारी]]'' |[[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- |२०१५ |[[दृश्यम]] | rowspan="3" | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{yes}} |{{no}} | |- | rowspan="2" |२०१६ |''राॅकी हॅंडसम'' |{{no}} |{{yes}} |{{yes}} | |- |मदारी |{{no}} |{{yes}} |{{no}} |- | rowspan="3" |२०१७ |''[[फुगे (चित्रपट)| फुगे]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | बैरप्पा (भूमिका) |- |[[डॅडी (२०१७ चित्रपट)|डॅडी]] | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |इन्स्पेक्टर विजयकर नितीन (भूमिका) |- |''ज्युली २'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} |दिग्दर्शक मोहित (भूमिका) |- |२०१८ |''भावेश जोशी सुपर हिरो'' | [[हिंदी भाषा|हिंदी]] |{{no}} |{{no}} |{{yes}} | राणा (भूमिका) |} == पारितोषिक आणि नामांकन == * [[ डोंबिवली फास्ट]] (२००६) - [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट]] <ref name="National Film Award 2006">{{संकेतस्थळ स्रोत | title= National Film Award 2006 | दुवा= http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | access-date= 2010-05-07 | archive-date= 2009-08-26 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090826160843/http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html | url-status= dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:कोविड-१९ महामारीमुळे मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू]] qvg9prlhe4eiossnl7tdp1pnhacb0lw 0 80196 2717595 1274584 2026-10-06T20:18:57Z अभय नातू 206 माहिती 2717595 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ब्रह्मवर''' हे [[कर्नाटक|कर्नाटकातील]] [[उडुपी जिल्हा|उडुपी जिल्ह्यातील]] एक गाव आहे.<ref>{{cite web |title=Udupi District Portal - Taluks |url=https://udupi.nic.in/en/taluks/ |publisher=District Administration Udupi |access-date=2026-10-06 |url-status=live}}</ref> हे याच नावाच्या तालुक्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.<ref>{{cite news |title=Brahmavar taluk comes into existence |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/brahmavar-taluk-comes-into-existence/article22752102.ece |newspaper=The Hindu |date=2018-02-14 |access-date=2026-10-06 |url-status=live}}</ref> == स्थान == ब्रह्मवर राष्ट्रीय महामार्ग ६६ वर [[मंगळूर|मंगळूरच्या]] उत्तरेस सुमारे ६८ किमी आणि [[उडुपी|उडुपीच्या]] उत्तरेस सुमारे १३ किमी अंतरावर आहे.<ref name="Census">{{cite web |title=Brahmavara Census Town City Population Census 2011-2026 |url=https://www.census2011.co.in/data/town/608826-brahmavara-karnataka.html |publisher=Census Organization of India |access-date=2026-10-06 |url-status=live}}</ref> [[पश्चिम घाट|पश्चिम घाटात]] उगम पावणाऱ्या [[सुवर्णा नदी (कर्नाटक)|सुवर्णा]] आणि [[सीता नदी (कर्नाटक)|सीता नद्या]] [[हंगरकट्टे]] येथे [[अरबी समुद्र|अरबी समुद्रास]] मिळण्यापूर्वी ब्रह्मवरच्या सभोवताली पश्चजल (बॅकवॉटर) निर्माण करतात.<ref>{{cite book |last=Bhatt |first=P. Gururaja |title=Studies in Tuluva History and Culture |publisher=Manipal Power Press |year=1975 |page=112}}</ref> ब्रह्मवरच्या सभोवताली हंदाडी, बैकाडी, पेथ्री, कुंजाल, कुमरागोड, साळिकेरी, हरडी आणि मातापाडी यांसह अनेक गावे आहेत.<ref name="Census" /> ब्रह्मवरच्या उत्तरेस ऐतिहासिक [[बारकूर]] आणि दक्षिणेस उडुपी आहे.<ref>{{cite book |last=Muddachari |first=B. |title=The Resistance of Mysore to the Maratha Expansion |publisher=University of Mysore |year=1969 |page=45}}</ref> == बाह्य दुवे == {{Commons category|Brahmavar}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भसूची}} [[वर्ग:उडुपी जिल्हा]] k460b74tkfbs60ayqv3x7v9mhniz542 0 81018 2717762 2613562 2026-10-07T06:39:06Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717762 wikitext text/x-wiki [[चित्र:India administrative map 1956 PL.png|इवलेसे|राज्य-पुनर्रचनेनंतरचा भारत, १९५६]] राज्य पुनर्रचना आयोगाने १९५५ च्या सप्टेंबरमध्ये आपला अहवाल सादर केला. * या आयोगाने भाषिक आधारावर राज्यांची पुनर्रचना करण्याच्या तत्त्वास अनुकूलता दर्शवली. * मात्र, 'एक राज्य-एक भाषा' या तत्त्वाचा अस्वीकार केला. हा १९५६ साली लागू झालेला '''राज्य पुनर्रचना कायदा''' स्वतंत्र भारताच्या तत्कालीन प्रांतसीमा आणि प्रशासनासंबंधातील पुनर्रचनेचे एक मोठे पाऊल होते. ह्या कायद्याद्वारे भारताच्या विविध प्रांतांच्या सीमा ह्या भाषेच्या आधारावर निश्चित करण्यात आल्या आणि तसा बदल भारतीय संविधानात देखील करून घेण्यात आला. या बदलामुळे राज्यांचे मुख्य ३ प्रकार करण्यात आले. ए, बी & सी. तसेच एक स्वतंत्र प्रकारचे राज्य. == स्वातंत्र्योत्तर काळातील प्रांत (१९५३) == [[चित्र:South Indian territories.svg|235px|thumb|"राज्य पुनर्रचना कायद्यापूर्वीच्या [[दक्षिण भारत|दक्षिण भारतात]]" मद्रास, हैदराबाद, कूर्ग, पाँडेचरी, त्रावणकोर-कोचीन, मुंबई (बॉम्बे), व म्हैसूर'''ह्या प्रांतांचा समावेश होता]] भाषावार प्रांत निर्मितीची प्रक्रिया अवघड होती, कारण पूर्वीचे ब्रिटिश प्रांत आणि विलीन झालेली संस्थाने यांचे एकात्मीकरण करणेही अवघड बनत गेले. त्याचे कारण असे की, आधीच्या ४,००० वर्षापासून भारताच्या विविध भागात अनेक स्पष्ट असे भाषिक व सांस्कृतिक प्रदेश निर्माण झालेले होते. त्यामुळे, त्यांच्या एकात्मीकरणाच्या प्रक्रियेअंतर्गत काही संस्थाने शेजारील प्रांतांना जोडण्यात आली, * काही मोठ्या संस्थांनाना स्वतंत्र राज्ये बनवण्यात आली, **तर काहींना केंद्रशासित क्षेत्र बनविण्यात आले. १९५५ च्या राज्य पुनर्रचना कायद्यानुसार काही राज्यांचे आणि केंद्रशासित प्रदेशामध्ये रुपांतरण झाले. या कायद्याची अंमलबजावणी १ नोव्हेंबर १९५६पासून झाली. त्याद्वारे भाग-अ आणि भाग-ब राज्यांमधील फरक संपुष्टात आला. भाग-क राज्ये रद्दबातल करण्यात आली. या कायद्यानुसार काहींचे विलीनीकरण शेजारच्या राज्यात करण्यात आले, तर काहींना केंद्रशासित प्रदेश बनवण्यात आले. अशा रीतीने, या कायद्याने भारतात १४ राज्ये व ६ केंद्रशासित प्रदेश निर्माण झाले. याद्वारे राज्यघटनेमध्ये ७व्या घटना दुरुस्ती (१९५६) द्वारे जुन्या पहिल्या अनुसूचीच्या जागी नवीन पहिली अनुसूची-1 समाविष्ट करण्यात आली. राज्य पुनर्रचना कायदासाठी सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी न्यायमूर्ती फाजल अली यांच्या नेतृत्वाखाली तीन सदस्यीय समिती स्थापन करण्यात आली होती. त्या समितीस तिच्या सदस्यांच्या नावांनुसार (K. M. '''P'''anikkar, Fazal '''A'''li and H. N. '''K'''unzru) पाक(PAK) आयोग असेही म्हणत. *या समितीने मुंबई हे स्वतंत्र ठेवावे, किंवा गुजरात राज्याला जोडावे, ** मराठवाडा व विदर्भ ही अलग अलग राज्ये निर्माण करावी, असे शासनास सुचविले. == हे सुद्धा पहा == * [[राज्य पुनर्रचना आयोग]] * [[संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ]] * [[स्वतंत्र त्रिपुरा समिती]] * [[कर्नाटकचे एकीकरण]] * [[मंगळूरचा प्रांतवाद]] * [[बॉम्बे राज्य]] == बाह्य दुवे == *[http://www.commonlii.org/in/legis/num_act/sra1956250/ Text of the Act] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516123014/http://www.commonlii.org/in/legis/num_act/sra1956250/ |date=2008-05-16 }} [[वर्ग:गुजरातचा इतिहास]] [[वर्ग:भारतीय राज्यांची पुनर्रचना]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:भारतातील कायदे]] [[वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन]] [[वर्ग:१९५६ मधील भारत]] 0i8eorofldpnserifbc2to0my0wr7sf 14 95441 2717736 1210843 2026-10-07T05:58:25Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717736 wikitext text/x-wiki * या वर्गातील मुख्य लेख [[भारतामधील प्रमुख बंदरे]] हा आहे. {{कॉमन्स वर्ग|Ports and harbours in India|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:देशानुसार बंदरे]] [[वर्ग:भारताचा भूगोल|बंदरे]] qzk8iwiqfmvfu02qk8lsowvwm9vdr1v 14 97878 2717743 1145372 2026-10-07T06:01:41Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717743 wikitext text/x-wiki {{वर्गनाव}} [[वर्ग:भारताचा भूगोल|वारसा]] [[वर्ग:जागतिक वारसा स्थाने]] f360voyq9xu3trn3i2ig16xdqdgtdh4 3 108028 2717778 906439 2026-10-07T07:31:27Z ~2026-53864-46 188213 /* Class */ नवीन विभाग 2717778 wikitext text/x-wiki {{स्वागत}} == Class == CLASS [[विशेष:योगदान/~2026-53864-46|~2026-53864-46]] ([[सदस्य चर्चा:~2026-53864-46|talk]]) १३:०१, ७ ऑक्टोबर २०२६ (IST) 8vqnjo8eyobr8p6ovuin8u60242ll1a 0 122414 2717428 2383864 2026-10-06T17:04:49Z CommonsDelinker 685 मूळ स्रोतातून हे चित्र काढले गेल्यामुळे मराठी विकिपीडियावरुनही ते काढण्यात येत आहे. 2717428 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भूतपूर्व देश | राष्ट्र_अधिकृत_नाव_स्थानिकभाषेमध्ये = سلسلهٔ صفويان | राष्ट्र_अधिकृत_नाव_मराठीमध्ये = इराणचे सफावी घराणे | सुरुवात_वर्ष = इ.स. १५०१ | शेवट_वर्ष = इ.स. १७३६ | मागील१ = तिमूरी घराणे | मागील_ध्वज१ = Timurid.svg | मागील२ = अक कोयुन्लू | मागील_ध्वज२ =Blank.png | पुढील१ = होटाकी घराणे | पुढील_ध्वज१ = Blank.png | पुढील२ = अफशरी घराणे | पुढील_ध्वज२ =Blank.png | पुढील३ = मोसूल एयालत | पुढील_ध्वज३ = Flag of the Ottoman Empire (Thicker Crescent).svg | पुढील४ = बगदाद एयालत | पुढील_ध्वज४ = Flag of the Ottoman Empire (Thicker Crescent).svg | पुढील५ = बसरा एयालत | पुढील_ध्वज५ = Flag of the Ottoman Empire (Thicker Crescent).svg | राष्ट्र_ध्वज = | राष्ट्र_चिन्ह = Lion and Sun Emblem of Persia.svg | राष्ट्र_ध्वज_नाव = इ.स.च्या १७व्या शतकातील सफावी घराण्याचा झेंडा | राष्ट्र_चिन्ह_नाव = | जागतिक_स्थान_नकाशा = Jomann_Imperium_Periscum.jpg | ब्रीद_वाक्य = | राजधानी_शहर = * [[तबरिझ]] (इ.स. १५०१-५५)<br> * [[काझविन]] (इ.स. १५५५-९८)<br> * [[इस्फहान]] (इ.स. १५९८-इ.स. १७२२) | सर्वात_मोठे_शहर = | शासन_प्रकार = राजेशाही | राष्ट्रप्रमुख_नाव = | पंतप्रधान_नाव = | राष्ट्रीय_भाषा = [[फारसी भाषा|फारसी]] | इतर_प्रमुख_भाषा = [[अझरबैजानी भाषा|अझरबैजानी]] | राष्ट्रीय_चलन = | क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = | लोकसंख्या_संख्या = | लोकसंख्या_घनता = }} '''सफावी घराणे''' ([[फारसी भाषा|फारसी]]: سلسلهٔ صفويان ; [[अझरबैजानी भाषा|अझरबैजानी]]: صفویل) हे मध्ययुगीन [[इराण]]मधील राजघराणे होते. यांनी इराणमध्ये [[शिया इस्लाम|शिया इस्लाम]] प्रस्थापित केला. इ.स. १५०१ ते इ.स. १७२२ या काळात या घराण्याने इराणवर राज्य केले. {{विस्तार}} {{साम्राज्ये}} [[वर्ग:इराणचा इतिहास]] gvkp7os2a81hfosdrr1u0a7q117gb4l 0 125946 2717790 2455430 2026-10-07T08:10:58Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717790 wikitext text/x-wiki {{वर्ग}} '''आर्य''' (Arya) ही संज्ञा सप्तसिंधु किंवा सप्तमुखी सिंधू या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या भारताच्या वायव्य आणि पश्चिम भागात राहणाऱ्या [[ऋग्वेद]]कालीन अतिप्राचीन लोकांसाठी वापरली जाते. आर्यांनी वैदिक संस्कृती विकसीत केली होती. सप्तसिंधु हा सात महान नद्यांचा प्रदेश होता. यामध्ये लुप्त झालेली [[सरस्वती नदी]] तसेच [[सतलज नदी|सतलज]] (शतुद्री), [[बियास नदी|बियास]] (विपाशा), [[रावी नदी|रावी]] (परुष्णी), [[चिनाब नदी|चिनाब]] (असिक्नी), [[झेलम नदी|झेलम]] (वितस्ता) आणि [[सिंधू नदी|सिंधू]] या नद्यांचा समावेश होतो. ऋग्वेदामध्ये या सर्व नद्यांचा उल्लेख आढळतो. आजकाल भारतात हे मुलाचे नाव म्हणून वापरले जाते. ==आर्यांच्या वसाहती== प्राचीन काळातील स्रोतांनुसार सप्तसिंधू चा प्रदेश हे आर्य व वैदिक सभ्यते चे मूल स्थान आहे. इ.सन पूर्व 1500 ते 1000 च्या काळात वैदिक सभ्यता अस्तित्वात होती इ.सन पूर्व 1500 च्या काळात वैदिक सभ्यतेचाअंत होऊन आर्यांच्या विविध वसाहती निर्माण झाल्या. त्यांमध्ये 16 महाजनपदे प्रमुख होती. '''यात प्रामुख्याने :-''' '''पौराणिक पूर्वावर्ती :-''' अयोध्या चे इक्ष्वाकु वंशी मथुरा चे यदुवंशी अहिछत्र चे पांचालवंशी हस्तिनापुर चे कुरूवंशी '''उत्तरवर्ती :-''' कपिलवस्तु चे शाक्य वैशाली चे लिच्छवी पिप्पलीवन चे मौर्य कुशीनगर चे मल्ल तसेच मगध,अंग,सिंध,चेदी,कुरू,पांचाल,तक्षशिला यांचा समावेश होतो. ==आर्यांची राज्यव्यवस्था== सुरुवातीच्या काळात टोळ्या-टोळ्यांनी राहणाऱ्या आर्यांनी सप्त[[सिंधू]] व [[गंगा]]-[[यमुना]]च्या खोऱ्यातील सुपीक [[जमीन]], मुबलक [[पाणी]], [[शेती]] व [[पशुपालन]]ास पूरक साधन संपत्तीमुळे भटके [[जीवन]] सोडून स्थिर जीवनास सुरुवात केली. स्थिर जीवनाच्या प्रारंभी आर्यांचा अनार्यांशी संघर्ष झाला तसाच तो आपसापातील टोळ्या-टोळ्यांमध्येही झाला. पशुधन व प्रदेशप्राप्तीसाठी आर्यांच्या टोळ्या संघर्ष करत असत. आर्यांच्या कुटुंबसंस्थेतून राजसत्ता उदयास आली. अनेक कुटुंबे मिळून ग्राम म्हणजे [[खेडे]] होत असे. अनेक खेडी मिळून 'विश' बनत असे. तर अनेक विश मिळून 'जन' किंवा '[[राष्ट्र]]' निर्माण होई. जन प्रमुखास राजन किंवा [[राजा]] म्हणले जाई. लोक आपल्या टोळीच्या रक्षणासाठी बलशाली व मुत्सद्दी व्यक्तीची राजा म्हणून निवड करत असत. राजाला राज[[धर्म]] पालनाची शपथ घ्यावी लागे. शत्रु टोळीपासून प्रजेचे रक्षण करणे हे राजाचे प्रथम कर्तव्य होते. राजधर्म न पाळणाऱ्या राजाला ठार अथवा पदभ्रष्ट करण्यात येई. राजसत्तेवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी 'सभा' आणि 'समिती' या दोन संस्था [[वैदिक काळ]]ांमध्ये कार्यरत होत्या. उत्तर वैदिक काळात त्यांचे महत्त्व कमी हेत गेले व राजपद वंशपरंपरागत बनत गेले. ==आर्यांचे आर्थिक जीवन== आर्य सप्त[[सिंधू]]च्या सुपीक परिसरात राहात होते. तेव्हा सुरुवातीच्या काळात [[पशुपालन]] हा त्यांचा मुख्य [[व्यवसाय]] होता. तोच त्यांच्या आर्थिक जीवनाचा पाया होता. आर्य [[गंगा]]-[[यमुना]]च्या खोऱ्यात पोहोचले तेव्हा [[शेती]] हा त्यांचा प्रमुख व्यवसाय झाला. [[गहू]], [[सातू]], [[जव]], [[ऊस]], [[कापूस]], [[मोहरी]], [[फळ]]भाज्या यांचे उत्पादन आर्य घेत असत. शेतीबरोबरच पशुपालन हा पूरक व्यवसाय केला जाई. गायींचा वापर विनीमयाचे साधन म्हणून केला जाई. विनिमयाच्या साधनात 'निष्क' या नाण्याचा वापरही केला जाई. त्याकाळी गायींच्या संख्येवरून कुटुंबाची आर्थिक स्थिती ठरवली जाई. [[शेतकरी]] आपल्या उत्पन्नाचा सहावा भाग राजाला [[कर]] म्हणून देत असत. ==आर्यांचे सामाजिक जीवन== आर्यकालीन समाज खेड्यामध्ये विभागला होता. त्यांची [[घर]]ं साध्या पद्धतीची असून घरांसाठी [[लाकूड|लाकडाचा]] वापर केला जाई. घराचे छत [[गवत]]ाने शाकारले जाई. आर्यांच्या आहारामध्ये [[अन्न]][[धान्य]]ाबरोबर [[दूध]], [[दही]], [[लोणी]], [[तूप]], [[फळे]], [[भाजी]]पाला व मास यांचा समावेश असे. समाजाच्या गरजा एकमेकांच्या सहकार्यातून भागवल्या जात असे. गावाच्या प्रमुखाला 'ग्रामणी' असे म्हणले जाई.{{संदर्भ हवा}} आर्यांची [[कुटुंब]]व्यवस्था पितृसत्ताक होती. जेष्ठ [[पुरुष]] कुटुंबप्रमुख असे. त्यास 'गृहपती' असे म्हणले जाई. समाज पितृसत्ताक असला तरी मुलींना पती निवडीबाबत मोकळीक होती.{{संदर्भ हवा}} [[विश्ववरा]], [[घोषाला]] या सारख्या स्त्रियां [[ऋग्वेद]] काळात होऊन गेल्या. विद्वान स्त्रिला ;ब्रम्हवादिनी; असे म्हणले जाई. ऋग्वेद काळात [[वर्ण]]व्यवस्था लवचीक असून ती [[व्यवसाय]]ावर आधारलेली होती. [[उत्तर]] [[वेद]]कालीन समाज जीवनात अनेक बदल घडून आले. वर्णव्यवस्थेत [[ब्राम्हण]], [[क्षत्रिय]], [[वैश्य]] यानंतर [[शूद्र]] हा चवथा वर्ण निर्माण झाला. वर्णव्यवस्था पुढे जातिव्यवस्थेत रूपांतरित झाली. [[वर्ग:वंशवाद]] [[वर्ग:भारतीय उपखंडाचा इतिहास]] [[वर्ग:संस्कृती]] hkrrt97k6n7jnylnir4jlj5si3g7odg 2717792 2717790 2026-10-07T08:11:55Z Ketaki Modak 21590 वर्ग जोडला, साचा काढला. 2717792 wikitext text/x-wiki '''आर्य''' (Arya) ही संज्ञा सप्तसिंधु किंवा सप्तमुखी सिंधू या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या भारताच्या वायव्य आणि पश्चिम भागात राहणाऱ्या [[ऋग्वेद]]कालीन अतिप्राचीन लोकांसाठी वापरली जाते. आर्यांनी वैदिक संस्कृती विकसीत केली होती. सप्तसिंधु हा सात महान नद्यांचा प्रदेश होता. यामध्ये लुप्त झालेली [[सरस्वती नदी]] तसेच [[सतलज नदी|सतलज]] (शतुद्री), [[बियास नदी|बियास]] (विपाशा), [[रावी नदी|रावी]] (परुष्णी), [[चिनाब नदी|चिनाब]] (असिक्नी), [[झेलम नदी|झेलम]] (वितस्ता) आणि [[सिंधू नदी|सिंधू]] या नद्यांचा समावेश होतो. ऋग्वेदामध्ये या सर्व नद्यांचा उल्लेख आढळतो. आजकाल भारतात हे मुलाचे नाव म्हणून वापरले जाते. ==आर्यांच्या वसाहती== प्राचीन काळातील स्रोतांनुसार सप्तसिंधू चा प्रदेश हे आर्य व वैदिक सभ्यते चे मूल स्थान आहे. इ.सन पूर्व 1500 ते 1000 च्या काळात वैदिक सभ्यता अस्तित्वात होती इ.सन पूर्व 1500 च्या काळात वैदिक सभ्यतेचाअंत होऊन आर्यांच्या विविध वसाहती निर्माण झाल्या. त्यांमध्ये 16 महाजनपदे प्रमुख होती. '''यात प्रामुख्याने :-''' '''पौराणिक पूर्वावर्ती :-''' अयोध्या चे इक्ष्वाकु वंशी मथुरा चे यदुवंशी अहिछत्र चे पांचालवंशी हस्तिनापुर चे कुरूवंशी '''उत्तरवर्ती :-''' कपिलवस्तु चे शाक्य वैशाली चे लिच्छवी पिप्पलीवन चे मौर्य कुशीनगर चे मल्ल तसेच मगध,अंग,सिंध,चेदी,कुरू,पांचाल,तक्षशिला यांचा समावेश होतो. ==आर्यांची राज्यव्यवस्था== सुरुवातीच्या काळात टोळ्या-टोळ्यांनी राहणाऱ्या आर्यांनी सप्त[[सिंधू]] व [[गंगा]]-[[यमुना]]च्या खोऱ्यातील सुपीक [[जमीन]], मुबलक [[पाणी]], [[शेती]] व [[पशुपालन]]ास पूरक साधन संपत्तीमुळे भटके [[जीवन]] सोडून स्थिर जीवनास सुरुवात केली. स्थिर जीवनाच्या प्रारंभी आर्यांचा अनार्यांशी संघर्ष झाला तसाच तो आपसापातील टोळ्या-टोळ्यांमध्येही झाला. पशुधन व प्रदेशप्राप्तीसाठी आर्यांच्या टोळ्या संघर्ष करत असत. आर्यांच्या कुटुंबसंस्थेतून राजसत्ता उदयास आली. अनेक कुटुंबे मिळून ग्राम म्हणजे [[खेडे]] होत असे. अनेक खेडी मिळून 'विश' बनत असे. तर अनेक विश मिळून 'जन' किंवा '[[राष्ट्र]]' निर्माण होई. जन प्रमुखास राजन किंवा [[राजा]] म्हणले जाई. लोक आपल्या टोळीच्या रक्षणासाठी बलशाली व मुत्सद्दी व्यक्तीची राजा म्हणून निवड करत असत. राजाला राज[[धर्म]] पालनाची शपथ घ्यावी लागे. शत्रु टोळीपासून प्रजेचे रक्षण करणे हे राजाचे प्रथम कर्तव्य होते. राजधर्म न पाळणाऱ्या राजाला ठार अथवा पदभ्रष्ट करण्यात येई. राजसत्तेवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी 'सभा' आणि 'समिती' या दोन संस्था [[वैदिक काळ]]ांमध्ये कार्यरत होत्या. उत्तर वैदिक काळात त्यांचे महत्त्व कमी हेत गेले व राजपद वंशपरंपरागत बनत गेले. ==आर्यांचे आर्थिक जीवन== आर्य सप्त[[सिंधू]]च्या सुपीक परिसरात राहात होते. तेव्हा सुरुवातीच्या काळात [[पशुपालन]] हा त्यांचा मुख्य [[व्यवसाय]] होता. तोच त्यांच्या आर्थिक जीवनाचा पाया होता. आर्य [[गंगा]]-[[यमुना]]च्या खोऱ्यात पोहोचले तेव्हा [[शेती]] हा त्यांचा प्रमुख व्यवसाय झाला. [[गहू]], [[सातू]], [[जव]], [[ऊस]], [[कापूस]], [[मोहरी]], [[फळ]]भाज्या यांचे उत्पादन आर्य घेत असत. शेतीबरोबरच पशुपालन हा पूरक व्यवसाय केला जाई. गायींचा वापर विनीमयाचे साधन म्हणून केला जाई. विनिमयाच्या साधनात 'निष्क' या नाण्याचा वापरही केला जाई. त्याकाळी गायींच्या संख्येवरून कुटुंबाची आर्थिक स्थिती ठरवली जाई. [[शेतकरी]] आपल्या उत्पन्नाचा सहावा भाग राजाला [[कर]] म्हणून देत असत. ==आर्यांचे सामाजिक जीवन== आर्यकालीन समाज खेड्यामध्ये विभागला होता. त्यांची [[घर]]ं साध्या पद्धतीची असून घरांसाठी [[लाकूड|लाकडाचा]] वापर केला जाई. घराचे छत [[गवत]]ाने शाकारले जाई. आर्यांच्या आहारामध्ये [[अन्न]][[धान्य]]ाबरोबर [[दूध]], [[दही]], [[लोणी]], [[तूप]], [[फळे]], [[भाजी]]पाला व मास यांचा समावेश असे. समाजाच्या गरजा एकमेकांच्या सहकार्यातून भागवल्या जात असे. गावाच्या प्रमुखाला 'ग्रामणी' असे म्हणले जाई.{{संदर्भ हवा}} आर्यांची [[कुटुंब]]व्यवस्था पितृसत्ताक होती. जेष्ठ [[पुरुष]] कुटुंबप्रमुख असे. त्यास 'गृहपती' असे म्हणले जाई. समाज पितृसत्ताक असला तरी मुलींना पती निवडीबाबत मोकळीक होती.{{संदर्भ हवा}} [[विश्ववरा]], [[घोषाला]] या सारख्या स्त्रियां [[ऋग्वेद]] काळात होऊन गेल्या. विद्वान स्त्रिला ;ब्रम्हवादिनी; असे म्हणले जाई. ऋग्वेद काळात [[वर्ण]]व्यवस्था लवचीक असून ती [[व्यवसाय]]ावर आधारलेली होती. [[उत्तर]] [[वेद]]कालीन समाज जीवनात अनेक बदल घडून आले. वर्णव्यवस्थेत [[ब्राम्हण]], [[क्षत्रिय]], [[वैश्य]] यानंतर [[शूद्र]] हा चवथा वर्ण निर्माण झाला. वर्णव्यवस्था पुढे जातिव्यवस्थेत रूपांतरित झाली. == संदर्भ == [[वर्ग:वंशवाद]] [[वर्ग:भारतीय उपखंडाचा इतिहास]] [[वर्ग:संस्कृती]] pvu5xj4xkmbi4xynlcvgmvtwzjcwm79 2717795 2717792 2026-10-07T08:12:32Z Ketaki Modak 21590 2717795 wikitext text/x-wiki '''आर्य''' (Arya) ही संज्ञा सप्तसिंधु किंवा सप्तमुखी सिंधू या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या भारताच्या वायव्य आणि पश्चिम भागात राहणाऱ्या [[ऋग्वेद]]कालीन अतिप्राचीन लोकांसाठी वापरली जाते. आर्यांनी वैदिक संस्कृती विकसीत केली होती. सप्तसिंधु हा सात महान नद्यांचा प्रदेश होता. यामध्ये लुप्त झालेली [[सरस्वती नदी]] तसेच [[सतलज नदी|सतलज]] (शतुद्री), [[बियास नदी|बियास]] (विपाशा), [[रावी नदी|रावी]] (परुष्णी), [[चिनाब नदी|चिनाब]] (असिक्नी), [[झेलम नदी|झेलम]] (वितस्ता) आणि [[सिंधू नदी|सिंधू]] या नद्यांचा समावेश होतो. ऋग्वेदामध्ये या सर्व नद्यांचा उल्लेख आढळतो. आजकाल भारतात हे मुलाचे नाव म्हणून वापरले जाते. ==आर्यांच्या वसाहती== प्राचीन काळातील स्रोतांनुसार सप्तसिंधू चा प्रदेश हे आर्य व वैदिक सभ्यते चे मूल स्थान आहे. इ.सन पूर्व १५०० ते १००० च्या काळात वैदिक सभ्यता अस्तित्वात होती इ.सन पूर्व १५०० च्या काळात वैदिक सभ्यतेचाअंत होऊन आर्यांच्या विविध वसाहती निर्माण झाल्या. त्यांमध्ये १६ महाजनपदे प्रमुख होती. '''यात प्रामुख्याने :-''' '''पौराणिक पूर्वावर्ती :-''' अयोध्या चे इक्ष्वाकु वंशी मथुरा चे यदुवंशी अहिछत्र चे पांचालवंशी हस्तिनापुर चे कुरूवंशी '''उत्तरवर्ती :-''' कपिलवस्तु चे शाक्य वैशाली चे लिच्छवी पिप्पलीवन चे मौर्य कुशीनगर चे मल्ल तसेच मगध,अंग,सिंध,चेदी,कुरू,पांचाल,तक्षशिला यांचा समावेश होतो. ==आर्यांची राज्यव्यवस्था== सुरुवातीच्या काळात टोळ्या-टोळ्यांनी राहणाऱ्या आर्यांनी सप्त[[सिंधू]] व [[गंगा]]-[[यमुना]]च्या खोऱ्यातील सुपीक [[जमीन]], मुबलक [[पाणी]], [[शेती]] व [[पशुपालन]]ास पूरक साधन संपत्तीमुळे भटके [[जीवन]] सोडून स्थिर जीवनास सुरुवात केली. स्थिर जीवनाच्या प्रारंभी आर्यांचा अनार्यांशी संघर्ष झाला तसाच तो आपसापातील टोळ्या-टोळ्यांमध्येही झाला. पशुधन व प्रदेशप्राप्तीसाठी आर्यांच्या टोळ्या संघर्ष करत असत. आर्यांच्या कुटुंबसंस्थेतून राजसत्ता उदयास आली. अनेक कुटुंबे मिळून ग्राम म्हणजे [[खेडे]] होत असे. अनेक खेडी मिळून 'विश' बनत असे. तर अनेक विश मिळून 'जन' किंवा '[[राष्ट्र]]' निर्माण होई. जन प्रमुखास राजन किंवा [[राजा]] म्हणले जाई. लोक आपल्या टोळीच्या रक्षणासाठी बलशाली व मुत्सद्दी व्यक्तीची राजा म्हणून निवड करत असत. राजाला राज[[धर्म]] पालनाची शपथ घ्यावी लागे. शत्रु टोळीपासून प्रजेचे रक्षण करणे हे राजाचे प्रथम कर्तव्य होते. राजधर्म न पाळणाऱ्या राजाला ठार अथवा पदभ्रष्ट करण्यात येई. राजसत्तेवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी 'सभा' आणि 'समिती' या दोन संस्था [[वैदिक काळ]]ांमध्ये कार्यरत होत्या. उत्तर वैदिक काळात त्यांचे महत्त्व कमी हेत गेले व राजपद वंशपरंपरागत बनत गेले. ==आर्यांचे आर्थिक जीवन== आर्य सप्त[[सिंधू]]च्या सुपीक परिसरात राहात होते. तेव्हा सुरुवातीच्या काळात [[पशुपालन]] हा त्यांचा मुख्य [[व्यवसाय]] होता. तोच त्यांच्या आर्थिक जीवनाचा पाया होता. आर्य [[गंगा]]-[[यमुना]]च्या खोऱ्यात पोहोचले तेव्हा [[शेती]] हा त्यांचा प्रमुख व्यवसाय झाला. [[गहू]], [[सातू]], [[जव]], [[ऊस]], [[कापूस]], [[मोहरी]], [[फळ]]भाज्या यांचे उत्पादन आर्य घेत असत. शेतीबरोबरच पशुपालन हा पूरक व्यवसाय केला जाई. गायींचा वापर विनीमयाचे साधन म्हणून केला जाई. विनिमयाच्या साधनात 'निष्क' या नाण्याचा वापरही केला जाई. त्याकाळी गायींच्या संख्येवरून कुटुंबाची आर्थिक स्थिती ठरवली जाई. [[शेतकरी]] आपल्या उत्पन्नाचा सहावा भाग राजाला [[कर]] म्हणून देत असत. ==आर्यांचे सामाजिक जीवन== आर्यकालीन समाज खेड्यामध्ये विभागला होता. त्यांची [[घर]]ं साध्या पद्धतीची असून घरांसाठी [[लाकूड|लाकडाचा]] वापर केला जाई. घराचे छत [[गवत]]ाने शाकारले जाई. आर्यांच्या आहारामध्ये [[अन्न]][[धान्य]]ाबरोबर [[दूध]], [[दही]], [[लोणी]], [[तूप]], [[फळे]], [[भाजी]]पाला व मास यांचा समावेश असे. समाजाच्या गरजा एकमेकांच्या सहकार्यातून भागवल्या जात असे. गावाच्या प्रमुखाला 'ग्रामणी' असे म्हणले जाई.{{संदर्भ हवा}} आर्यांची [[कुटुंब]]व्यवस्था पितृसत्ताक होती. जेष्ठ [[पुरुष]] कुटुंबप्रमुख असे. त्यास 'गृहपती' असे म्हणले जाई. समाज पितृसत्ताक असला तरी मुलींना पती निवडीबाबत मोकळीक होती.{{संदर्भ हवा}} [[विश्ववरा]], [[घोषाला]] या सारख्या स्त्रियां [[ऋग्वेद]] काळात होऊन गेल्या. विद्वान स्त्रिला ;ब्रम्हवादिनी; असे म्हणले जाई. ऋग्वेद काळात [[वर्ण]]व्यवस्था लवचीक असून ती [[व्यवसाय]]ावर आधारलेली होती. [[उत्तर]] [[वेद]]कालीन समाज जीवनात अनेक बदल घडून आले. वर्णव्यवस्थेत [[ब्राम्हण]], [[क्षत्रिय]], [[वैश्य]] यानंतर [[शूद्र]] हा चवथा वर्ण निर्माण झाला. वर्णव्यवस्था पुढे जातिव्यवस्थेत रूपांतरित झाली. == संदर्भ == [[वर्ग:वंशवाद]] [[वर्ग:भारतीय उपखंडाचा इतिहास]] [[वर्ग:संस्कृती]] 9w087nxfhqc9cg0w74zgeralayfbwk0 2717798 2717795 2026-10-07T08:18:08Z Ketaki Modak 21590 दुवे जोडले. 2717798 wikitext text/x-wiki '''आर्य''' (Arya) ही संज्ञा सप्तसिंधु किंवा सप्तमुखी सिंधू या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या भारताच्या वायव्य आणि पश्चिम भागात राहणाऱ्या [[ऋग्वेद]]कालीन अतिप्राचीन लोकांसाठी वापरली जाते. आर्यांनी वैदिक संस्कृती विकसीत केली होती. सप्तसिंधु हा सात महान नद्यांचा प्रदेश होता. यामध्ये लुप्त झालेली [[सरस्वती नदी]] तसेच [[सतलज नदी|सतलज]] (शतुद्री), [[बियास नदी|बियास]] (विपाशा), [[रावी नदी|रावी]] (परुष्णी), [[चिनाब नदी|चिनाब]] (असिक्नी), [[झेलम नदी|झेलम]] (वितस्ता) आणि [[सिंधू नदी|सिंधू]] या नद्यांचा समावेश होतो. ऋग्वेदामध्ये या सर्व नद्यांचा उल्लेख आढळतो. आजकाल भारतात हे मुलाचे नाव म्हणून वापरले जाते. ==आर्यांच्या वसाहती== प्राचीन काळातील स्रोतांनुसार सप्तसिंधू चा प्रदेश हे आर्य व वैदिक सभ्यते चे मूल स्थान आहे. इ.सन पूर्व १५०० ते १००० च्या काळात वैदिक सभ्यता अस्तित्वात होती इ.सन पूर्व १५०० च्या काळात वैदिक सभ्यतेचाअंत होऊन आर्यांच्या विविध वसाहती निर्माण झाल्या. त्यांमध्ये १६ महाजनपदे प्रमुख होती. '''यात प्रामुख्याने:-''' '''पौराणिक पूर्वावर्ती:-''' [[अयोध्या]]<nowiki/>चे [[इक्ष्वाकु कुळ|इक्ष्वाकु]] वंशी [[मथुरा]]<nowiki/>चे [[यदु वंश|यदुवंशी]] अहिछत्रचे पांचालवंशी [[हस्तिनापूर|हस्तिनापुर]]<nowiki/>चे [[कुरू वंश|कुरूवंशी]] '''उत्तरवर्ती:-''' [[कपिलवस्तू|कपिलवस्तु]]<nowiki/>चे [[शाक्य]] [[वैशाली]]<nowiki/>चे [[लिच्छवी राजवंश|लिच्छवी]] पिप्पलीवनचे [[मौर्य साम्राज्य|मौर्य]] [[कुशीनगर]]<nowiki/>चे [[मल्ल (महाजनपद)|मल्ल]] तसेच मगध,अंग,सिंध,चेदी,कुरू,पांचाल,तक्षशिला यांचा समावेश होतो. ==आर्यांची राज्यव्यवस्था== सुरुवातीच्या काळात टोळ्या-टोळ्यांनी राहणाऱ्या आर्यांनी सप्त[[सिंधू]] व [[गंगा]]-[[यमुना]]च्या खोऱ्यातील सुपीक [[जमीन]], मुबलक [[पाणी]], [[शेती]] व [[पशुपालन]]ास पूरक साधन संपत्तीमुळे भटके [[जीवन]] सोडून स्थिर जीवनास सुरुवात केली. स्थिर जीवनाच्या प्रारंभी आर्यांचा अनार्यांशी संघर्ष झाला तसाच तो आपसापातील टोळ्या-टोळ्यांमध्येही झाला. पशुधन व प्रदेशप्राप्तीसाठी आर्यांच्या टोळ्या संघर्ष करत असत. आर्यांच्या कुटुंबसंस्थेतून राजसत्ता उदयास आली. अनेक कुटुंबे मिळून ग्राम म्हणजे [[खेडे]] होत असे. अनेक खेडी मिळून 'विश' बनत असे. तर अनेक विश मिळून 'जन' किंवा '[[राष्ट्र]]' निर्माण होई. जन प्रमुखास राजन किंवा [[राजा]] म्हणले जाई. लोक आपल्या टोळीच्या रक्षणासाठी बलशाली व मुत्सद्दी व्यक्तीची राजा म्हणून निवड करत असत. राजाला राज[[धर्म]] पालनाची शपथ घ्यावी लागे. शत्रु टोळीपासून प्रजेचे रक्षण करणे हे राजाचे प्रथम कर्तव्य होते. राजधर्म न पाळणाऱ्या राजाला ठार अथवा पदभ्रष्ट करण्यात येई. राजसत्तेवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी 'सभा' आणि 'समिती' या दोन संस्था [[वैदिक काळ]]ांमध्ये कार्यरत होत्या. उत्तर वैदिक काळात त्यांचे महत्त्व कमी हेत गेले व राजपद वंशपरंपरागत बनत गेले. ==आर्यांचे आर्थिक जीवन== आर्य सप्त[[सिंधू]]च्या सुपीक परिसरात राहात होते. तेव्हा सुरुवातीच्या काळात [[पशुपालन]] हा त्यांचा मुख्य [[व्यवसाय]] होता. तोच त्यांच्या आर्थिक जीवनाचा पाया होता. आर्य [[गंगा]]-[[यमुना]]च्या खोऱ्यात पोहोचले तेव्हा [[शेती]] हा त्यांचा प्रमुख व्यवसाय झाला. [[गहू]], [[सातू]], [[जव]], [[ऊस]], [[कापूस]], [[मोहरी]], [[फळ]]भाज्या यांचे उत्पादन आर्य घेत असत. शेतीबरोबरच पशुपालन हा पूरक व्यवसाय केला जाई. गायींचा वापर विनीमयाचे साधन म्हणून केला जाई. विनिमयाच्या साधनात 'निष्क' या नाण्याचा वापरही केला जाई. त्याकाळी गायींच्या संख्येवरून कुटुंबाची आर्थिक स्थिती ठरवली जाई. [[शेतकरी]] आपल्या उत्पन्नाचा सहावा भाग राजाला [[कर]] म्हणून देत असत. ==आर्यांचे सामाजिक जीवन== आर्यकालीन समाज खेड्यामध्ये विभागला होता. त्यांची [[घर]]ं साध्या पद्धतीची असून घरांसाठी [[लाकूड|लाकडाचा]] वापर केला जाई. घराचे छत [[गवत]]ाने शाकारले जाई. आर्यांच्या आहारामध्ये [[अन्न]][[धान्य]]ाबरोबर [[दूध]], [[दही]], [[लोणी]], [[तूप]], [[फळे]], [[भाजी]]पाला व मास यांचा समावेश असे. समाजाच्या गरजा एकमेकांच्या सहकार्यातून भागवल्या जात असे. गावाच्या प्रमुखाला 'ग्रामणी' असे म्हणले जाई.{{संदर्भ हवा}} आर्यांची [[कुटुंब]]व्यवस्था पितृसत्ताक होती. जेष्ठ [[पुरुष]] कुटुंबप्रमुख असे. त्यास 'गृहपती' असे म्हणले जाई. समाज पितृसत्ताक असला तरी मुलींना पती निवडीबाबत मोकळीक होती.{{संदर्भ हवा}} [[विश्ववरा]], [[घोषाला]] या सारख्या स्त्रियां [[ऋग्वेद]] काळात होऊन गेल्या. विद्वान स्त्रिला ;ब्रम्हवादिनी; असे म्हणले जाई. ऋग्वेद काळात [[वर्ण]]व्यवस्था लवचीक असून ती [[व्यवसाय]]ावर आधारलेली होती. [[उत्तर]] [[वेद]]कालीन समाज जीवनात अनेक बदल घडून आले. वर्णव्यवस्थेत [[ब्राम्हण]], [[क्षत्रिय]], [[वैश्य]] यानंतर [[शूद्र]] हा चवथा वर्ण निर्माण झाला. वर्णव्यवस्था पुढे जातिव्यवस्थेत रूपांतरित झाली. == संदर्भ == [[वर्ग:वंशवाद]] [[वर्ग:भारतीय उपखंडाचा इतिहास]] [[वर्ग:संस्कृती]] cx4vjgtykvybkcf3iv1vas1rimm4osa 0 141879 2717559 2676132 2026-10-06T19:28:04Z सांगकाम्या 6385 /* नगरपालांची यादी */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (3) using [[Project:AWB|AWB]] 2717559 wikitext text/x-wiki [[चित्र:George Christopher Molesworth Birdwood.jpg|इवलेसे|जॉर्ज ख्रिस्तोफर मोल्सवर्थ बर्डवुड, १८४६ चे नगरपाल.]] '''मुंबईचे नगरपाल''' हे वैधानिक दर्जा नसलेले परंतु प्रतिष्ठा असलेले पद आहे. नगरपालांची नियुक्ती राज्य सरकारमधील समिती करते. मुख्यमंत्री या समितीचे प्रमुख असतात. नगरपाल हे पद बिगर राजकीय क्षेत्रात चांगले कार्य करणाऱ्या व्यक्तींना देण्यात येते. या पदाचा कार्यकाळ एक वर्षाकरिता असतो. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या इमारतीमध्ये नगरपाल यांचे कार्यालय असून न्यायालयाच्या वतीने समन्स बजाविणे, लिलाव करणे, परदेशी व्यक्तींचे स्वागत करणे आणि नामवंत व्यक्तींच्या निधनानंतर शोकसभा आयोजित करणे असे नगरपालांचे कार्य असते. [[महादेव लक्ष्मण डहाणूकर]] हे मुंबईचे स्वातंत्र्यानंतरचे पहिले नगरपाल होय. भारतातील [[मुंबई]] व [[कोलकाता]] या दोनच शहरात नगरपाल हे पद आहे. == नगरपालांची यादी == माजी शेरीफमध्ये खालील व्यक्तींचा समावेश होतो: {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! अ. क्र. ! नाव ! data-sort-type="text" | कार्यकाळ ! data-sort-type="text" | ख्याती / विशेष कार्य |- | १ | [[जॉर्ज बर्डवुड]] | १८४६ | अँग्लो-इंडियन अधिकारी, निसर्गवादी आणि लेखक |- | २ | बोमनजी हॉर्मसजी वाडिया | १८५८ | जहाज बांधणी दलाल (Shipbuilding broker) |- | ३ | [[भाऊ दाजी लाड|डॉ.भाऊ दाजी]] | १८६९ | चिकित्सक आणि शिक्षणतज्ज्ञ |- | (३) | [[भाऊ दाजी लाड|डॉ.भाऊ दाजी]] | १८७१ | चिकित्सक आणि शिक्षणतज्ज्ञ |- | ४ | [[डोसाभाई फ्रामजी कराका]] | १८७२ | प्रकाशक, लेखक आणि दंडाधिकारी |- | ५ | टी.जी. ह्युलेट | १८७३ | चिकित्सक |- | ६ | नारायण दाजी | १८७५ | चिकित्सक |- | ७ | [[थॉमस ब्लेनी]] | १८७६ (पहिली वेळ) | चिकित्सक |- | ८ | [[आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर]] | १८७९ | चिकित्सक |- | ९ | सोराबजी शापूरजी बेंगाली | १८८१ | बँकर |- | १० | रघुनाथ नारायण खोते | १८८३ | व्यापारी |- | ११ | [[रहिमतुल्ला एम. सयानी]] | १८८५ | वकील |- | १२ | [[दिनशॉ माणेकजी पेटिट]] | १८८७ | पारशी उद्योजक |- | १३ | [[थॉमस ब्लेनी]] | १८८८ (दुसरी वेळ) | चिकित्सक |- | १४ | जेम्स डग्लस | १८९३ | बँकर आणि लेखक |- | १५ | कावसजी हॉर्मसजी | १८९४ | चिकित्सक |- | १६ | घेलाभाई हरिदास | १८९६ | |- | १७ | सर जॉर्ज कॉटन | १८९७ | व्यावसायिक |- | १८ | [[आदमजी पीरभॉय]] | १८९८ | व्यावसायिक |- | १९ | सर जमशेटजी जीजीभॉय | १९०० | |- | २० | जेम्स डग्लस | १९०२ | बँकर आणि लेखक |- | २१ | सर हरकिसनदास नरोत्तमदास | १९०३ | व्यावसायिक |- | २२ | [[ससून डेव्हिड|सर ससून जे. डेव्हिड]] | १९०५ | ज्यू व्यावसायिक |- | २३ | खान बहादूर मंचरजी कावसजी मुरझबान | १९०५ | वास्तुविशारद आणि अभियंता |- | २४ | टी.डब्ल्यू. कफ | १९०६ | व्यावसायिक |- | २५ | ई.पी. निकोलसन | १९०७ | |- | २६ | सर हेन्री बी.ई. प्रॉक्टर | १९०८ | |- | २७ | निकोलस स्मिथ ग्लेझब्रुक | १९०९ | |- | २८ | हाजी सुलेमान अब्दुल वाहेद | १९१० | |- | २९ | शापूरजी बुरजोरजी ब्रोचा | १९११ | 'नेटिव्ह शेअर अँड स्टॉक ब्रोकर्स असोसिएशन'चे अध्यक्ष |- | ३० | हर्बर्ट बी. ग्रीव्ह्ज | १९१३ | |- | ३१ | मेहेरअली फझलभॉय चिनॉय | १९१४ | दलाल (Broker) |- | ३२ | [[सर जमशेटजी जीजीभॉय, चौथे बॅरोनेट|सर जमशेटजी जीजीभॉय]] | १९१५ | व्यावसायिक |- | ३३ | सर थॉमस बर्केट | १९१७ | |- | ३४ | सर कावसजी जहांगीर | १९१९ | व्यापारी |- | ३५ | [[पुरुषोत्तमदास ठाकूरदास|सर पुरुषोत्तमदास ठाकूरदास]] | १९२० | |- | ३६ | सिडनी ज्युलियस गिलम | १९२१ | व्यापारी |- | ३७ | मोहम्मदभॉय करीमभॉय इब्राहिम | १९२२ | |- | ३८ | [[तेमुलजी भिकाजी नरिमन|सर तेमुलजी भिकाजी नरिमन]] | १९२३ | प्रसूती तज्ज्ञ |- | ३९ | सर ईश्वरदास लक्ष्मीदास | १९२४ | |- | ४० | सर हेन्री पी.डब्ल्यू. मॅकनाटेन | १९२५ | |- | ४१ | सर फझलभॉय करीमभॉय | १९२६ | |- | ४२ | सालेभॉय के. बडोदावाला | १९२६ | |- | ४३ | सर बायरामजी जीजीभॉय | १९२७ | व्यावसायिक |- | ४४ | नारायण विश्वनाथ मंडलिक | १९२८ | |- | ४५ | सर रेजिनाल्ड स्पेन्स | १९२९ | |- | ४६ | बंदेअली हाजीभाई लालजी | १९३० | |- | ४७ | पेरोझशाह जे. मर्झबान | १९३१ | |- | ४८ | सर किकाभाई प्रेमचंद | १९३२ | |- | ४९ | सर ह्यू जी. कॉक | १९३३ | |- | ५० | सर सुलेमान कासम मिठा | १९३४ | |- | ५१ | सर शापूरजी बिलिमोरिया | १९३५ | लेखापाल (Accountant) |- | ५२ | चुनीलाल बी. मेहता | १९३६ | |- | ५३ | सर ए. जी. ग्रे | १९३७ | |- | ५४ | मोहम्मदभॉय इब्राहिम रावजी | १९३८ | [[मुंबईचे महापौर]], १९४६ |- | ५५ | फिरोज सी. भरुचा | १९३९ | |- | ५६ | [[मथुदास विसनजी|मथुदास विसनजी खिमजी]] | १९४० | |- | ५७ | टी. सिंक्लेअर केनेडी | १९४१ | जनरल मॅनेजर, ग्लेनफिल्ड आणि केनेडी |- | ५८ | मिर्झा रशिदअली बेग | १९४२ | |- | ५९ | [[जमशेदजी दुग्गन]] | १९४३ | नेत्ररोग तज्ज्ञ |- | ६० | शांतीदास आस्कुरण | १९४४ | रेशीम व्यापारी |- | ६१ | जॉन ब्राउनसन ग्रीव्ह्ज | १९४५ | उद्योगपती |- | ६२ | ए. ए. जसदनवाला | १९४६ | उद्योगपती |- | ६३ | [[मिथन जमशेद लाम ]] | १९४७ | वकील |- | ६४ | [[महादेव लक्ष्मण डहाणूकर]] | १९४८ | व्यावसायिक |- | ६५ | [[जोकिम अल्वा]] | १९४९ | वकील, पत्रकार आणि राजकारणी |- | ६६ | सर फझल इब्राहिम रहिमतुल्ला | १९५० | |- | ६७ | पेस्तनजी फिरोज शाह कापडिया | १९५१ | |- | ६८ | रामदेव आनंदीलाल पोदार | १९५२ | |- | ६९ | [[ख्वाजा अब्दुल हमीद]] | १९५३ | शास्त्रज्ञ, उद्योगपती |- | ७० | माणेकजी नादिरशाह दलाल | १९५४ | |- | ७१ | मोतीचंद जी. शाह | १९५५ | |- | ७२ | सरदार बहादूर बक्षी दलिप सिंग | १९५६ | |- | ७३ | गुलिस्तान रुस्तम बिलिमोरिया | १९५७ | |- | ७४ | जे. सी. जैन | १९५८ | जनरल मॅनेजर, टाइम्स ऑफ इंडिया |- | ७५ | [[भालचंद्र दिगंबर गरवारे|आबासाहेब गरवारे]] | १९५९ | उद्योगपती, गरवारे ग्रुपचे संस्थापक अध्यक्ष |- | ७६ | वाय. ए. फझलभॉय | १९६० | |- | ७७ | जे. डी. कोठावाला | १९६१ | |- | ७८ | [[फ्रँक मोरेस]] | १९६२ | संपादक, टाइम्स ऑफ इंडिया |- | ७९ | रामप्रसाद खंडेलवाल | १९६३ | |- | ८० | अप्पत बाळकृष्ण नायर | १९६४ | |- | ८१ | [[जे. एन. हेरेडिया]] | १९६५ | |- | ८२ | गंगाराम रतनसी जोशी | १९६६ | |- | ८३ | हाजी हशम इस्माईल | १९६७ | मुत्सद्दी आणि महावाणिज्य दूत (DR) |- | ८४ | शोराब कैखुश्रू खान | १९६८ | |- | ८५ | शांताराम महादेव डहाणूकर | १९६९ | |- | ८६ | [[विजय मर्चंट]] | १९७० | क्रिकेट खेळाडू |- | ८७ | नरोत्तम चंद पुरी | १९७१ | |- | ८८ | शांती लाल जैन | १९७२ | |- | ८९ | मेहबूब नसरुल्ला | १९७२ | समाजसेवक |- | ९० | जे. जी. बोधे | १९७३ | अभियंता |- | ९१ | कांतीकुमार आर. पोदार | १९७४ | |- | ९२ | टी. व्ही. रामानुजम | १९७५ | |- | ९३ | [[लीला मूलगावकर]] | १९७६ | समाजसेविका |- | ९४ | अंजनाबाई मगर | १९७७ | |- | ९५ | नरेंद्र नरोत्तमदास कापडिया | १९७८ | |- | ९६ | राम कुमार बात्रा | १९७९ | व्यावसायिक |- | ९७ | [[दिलीप कुमार]] | १९८० | चित्रपट अभिनेता आणि समाजसेवक |- | ९८ | [[बी.के. गोयल|बाल कृष्ण गोयल]] | १९८१ | हृदयरोगतज्ज्ञ |- | ९९ | [[सुनील दत्त]] | १९८२ | चित्रपट अभिनेता, राजकारणी आणि समाजसेवक |- | १०१ | [[सोहराब पिरोजशा गोदरेज]] | १९८३ | उद्योगपती |- | १०२ | [[माधव आपटे|माधव लक्ष्मणराव आपटे]] | १९८४ | क्रिकेट खेळाडू आणि व्यावसायिक |- | १०३ | मोहनभाई आय. पटेल | १९८५ | उद्योगपती |- | १०४ | त्र्यंबक कृष्णराव टोपे | १९८६ | माजी प्राचार्य (GLC), माजी कुलगुरू (मुंबई विद्यापीठ), घटनातज्ज्ञ |- | १०५ | सदरुद्दीन हसन दया | १९८७ | व्यावसायिक |- | १०६ | जहांगीर के. एस. निकोलसन | १९८८ | कापूस व्यापारी |- | १०७ | [[नाना चुडासामा]] | १९८९, १९९० | सामाजिक कार्यकर्ते |- | १०८ | साद अलीम बागबान | १९९१ | |- | १०९ | [[होमी सेठना]] | १९९१ | माजी अध्यक्ष, [[भारतीय अणुऊर्जा आयोग]] |- | ११० | बकुल रजनी पटेल | १९९२ | व्यावसायिक महिला |- | १११ | [[फखरुद्दीन टी. खोराकीवाला]] | १९९३ | व्यावसायिक |- | ११२ | [[आय. एम. कादरी]] | १९९४ | वास्तुविशारद |- | ११३ | [[सुनील गावस्कर]] | १९९५ | क्रिकेट खेळाडू |- | ११४ | [[सुबीर कुमार चौधरी]] | १९९६ | व्यावसायिक |- | ११५ | [[उषा किरण]] | १९९७ | अभिनेत्री |- | ११६ | [[कुलवंत सिंग कोहली]] | १९९८ | हॉटेल व्यावसायिक |- | ११७ | [[चंद्रकांत बक्षी]] | १९९९ | लेखक |- | ११८ | [[ऑगस्टिन फ्रान्सिस पिंटो]] | २००० | अध्यक्ष, रायन ग्रुप ऑफ इन्स्टिट्यूशन्स |- | ११९ | अशोक व्ही. मेहता | २००१ | व्यावसायिक |- | १२० | [[किरण शांताराम]] | २००२, २००३ | चित्रपट निर्माते |- | १२१ | [[जगन्नाथराव हेगडे]] | २००४ | दंतवैद्य |- | १२२ | सदरुद्दीन दया | २००५ | व्यावसायिक |- | १२३ | [[विजयपत सिंघानिया]] | २००६ | व्यावसायिक |- | १२४ | ''निवडणूक नाही'' | २००७ | |- | १२५ | [[इंदू शहानी]] | २००८ | शैक्षणिक क्षेत्र |- | १२६ | ''निवडणूक नाही'' अब्दुल मुनाफ काझी, मुंबईचे उपशेरीफ (१ मार्च १९९० रोजी नियुक्ती), यांनी मुंबईचे प्रभारी शेरीफ म्हणून काम पाहिले. | २००९–२०१३ | |- | १२७ | [[सतीश चिटगोपेकर]] | २०१६ | शैक्षणिक क्षेत्र |} [[वर्ग:मुंबई]] [[वर्ग:मुंबईचे नगरपाल]] m0nhd8n5l1v8fa98zk5j6utmy1p9xpj 0 159285 2717686 2684793 2026-10-07T05:13:35Z ~2026-53886-64 188204 /* */ jaankari jora gaya hai 2717686 wikitext text/x-wiki '''भंडारी''' ही [[हिंदू]] धर्मातील एक जात आहे. भंडारी समाजाचे लोक मुख्यतः [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[पश्चिम बंगाल]] आणि [[कर्नाटक]] येथे वसलेले आहेत. महाराष्ट्रात भंडारी समाजाचे लोक मुख्यतः [[कोकण]] किनारपट्टी - [[मुंबई]],[[पालघर]] [[ठाणे जिल्हा|ठाणे]], [[रायगड जिल्हा|रायगड]], [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]], गोवा आणि कर्नाटकात कारवार येथे मोठ्या प्रमाणात वसलेले आहेत. भंडारी समाज हा हिंदू धर्माच्या क्षत्रिय वर्णामध्ये येतो. महाराष्ट्रामध्ये [[मराठी]] आणि गोव्यात [[कोकणी]] ही त्यांची बोलीभाषा आहे. भंडारी समाजात मोरे, कित्ते, हेटकरी, चौधरी, शेषवंशी, इत्यादी पोटजाती आहेत. [[छत्रपती शिवाजी]] महाराजांच्या आरमारात [[मायनाक भंडारी]] हे भंडारी समाजाचे एक सुभेदार होते. महाराष्ट्र शासनाने भंडारी जातीचा समावेश इतर मागासवर्गीय (OBC) प्रवर्गात केला आहे.<ref name="MSOBCFDC">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.msobcfdc.gov.in/htmldocs/Caste.htm | title=LIST OF CASTES IN OTHER BACKWARD CLASS OF MAHARASHTRA | भाषा=इंग्रजी | access-date=2014-07-01 | archive-date=2014-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140922053222/http://www.msobcfdc.gov.in/htmldocs/Caste.htm | url-status=dead }}</ref> {{बदल}} ==प्रतिष्ठितांची मांदियाळी== '''दानशूर [[भागोजी कीर]]''' याच समाजातले. भंडारी समाजात कलांचा वारसा आहे. मूर्तीकार [[बाबुराव सारंग]] यांनी घडवलेली तुकारामांचं वैकुंठगमन ही मूर्ती एकेकाळी खूप गाजली होती. त्यांचा मुलगा [[श्याम सारंग]], [[राम सारंग]] हा वारसा पुढे चालवत आहेत. मूर्तीकार [[व्यंकटेश कांबळी]] यांचे वडील [[एम. डी. कांबळी]] यांनी [[लालबाग]] ला [[तांडवनृत्य]] [[चलतचित्र]] प्रदर्शन भरवलं. त्यावेळी लोकांनी पैसे देऊन हे प्रदर्शन पाहिलं. [[मच्छिंद्र कांबळी]], [[अजय फणसेकर]], [[पद्माकर शिवलकर]], [[सीताराम केशव बोले|एस. के. बोले]], [[प्र. ल. मयेकर]], [[नाना पाटेकर]], [[महेश मांजरेकर]], [[विजय मांजरेकर]], [[संजय मांजरेकर]], [[प्रवीण आमरे]], [[रमाकांत आचरेकर]], [[डॉ. केरकर]], [[अण्णा वैद्य]], [[रामनाथ पारकर]], पहिला भंडारी कसोटीपटू [[दत्तू हिंदळेकर]], संगीतकार [[स्नेहल भाटकर]], [[डॉ. वि. एच. साळसकर]], [[एम. आर. आचरेकर]], [[रमेश भाटकर]], न्यायमूर्ती [[एम. डी. कांबळी]], [[प्रवीण अमरे]], डॉ. [[संदेश मयेकर]], सीए [[उपेंद्र चमनकर]], डॉ. [[शुभांगी पारकर]], चरित्रकार [[धनंजय कीर]], [[गिरीजा कीर]], अर्जुनपुरस्कार विजेता भारताचा पहिला जलतरणपटू [[अविनाश सारंग]] अशी विविध क्षेत्रांत या समाजातील प्रतिष्ठित व्यक्तींची [[मांदियाळी]] पाहायला मिळते. मुंबईच्या विकासात, कलेपासून समाज घडवण्यापर्यंत सर्वच स्तरांत [[भंडारी समाज]] आपलं योगदान देत आहे. या समाजात सध्या गाव, तालुका, जिल्हा पातळीवर अनेक भंडारी समाज मंडळे कार्यरत आहेत. त्या मंडळांच्या माध्यमातून समाजिक बांधिलकी आणि विवाह जमावणे असे कार्य चालू असते. यात जवळपासची भंडारी कुटुंबे आपले सभासदत्व नोंदवत असतात. <ref>{{स्रोत बातमी|last=पाटकर|first=जयंतराव|title=हेतकरी मासिक अंक|publisher=भंडारी मंडळ, दादर|year=2018 ते 2024|location=दादर}}</ref> अश्या मंडळाच्या वर एक महासंघ आहे, असे जिल्हा पातळीवर व राज्य पातळीवर व देश पातळीवर काही महासंघ कार्यरत आहेत. 25 वर्षांपूर्वी अविनाश चमणकर, नाना उर्फ शंकर हळदणकर, आशिष पेडणेकर, पुष्कराज कोले, नवीन बंदिवडेकर यांज सारखी काही युवा भंडारी समाजात सक्रिय झाली. आता ते वयोवृद्ध झाल्यामुळे कमी सक्रिय झाले आहेत. आज पर्यंत विविध संघटनाच्या माध्यमातून ही मंडळी कार्यरत आहेत. परंतु गेल्या 25 वर्षात हा समाज सक्षम नेतृत्वा अभावी मागे पडलेला दिसत आहे. 2007 साली दादार शिवाजी पार्क मैदांवर झालेल्या भव्य भंडारी मेळाव्यानंतर 2017 साली भंडारी जोडो अभियान श्री. जयंतराव पाटकर यांच्या नियोजनाखाली श्री. नवीन बंदिवडेकर याच्या नेतृत्वात पालघर ते सिंधुदुर्ग असे राबवण्यात आले होते. सध्या भंडारी समाजात, अखिल भारतीय भंडारी समाज महासंघ, भंडारी समाज महासंघ, विश्वभंडारी प्रतिष्ठान सारख्या संस्था समाजाला दिशादर्शक कार्य करत आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:भारतामधील जाती]] [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] 3ob76t2tnwbtgvf8f9ub7iciitk7qd2 2717691 2717686 2026-10-07T05:15:39Z ~2026-53886-64 188204 /* */ jaankari jora gaya hai 2717691 wikitext text/x-wiki '''भंडारी''' ही [[हिंदू]] धर्मातील एक जात आहे. भंडारी समाजाचे लोक मुख्यतः [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[पश्चिम बंगाल]] आणि [[कर्नाटक]] येथे वसलेले आहेत. महाराष्ट्रात भंडारी समाजाचे लोक मुख्यतः [[कोकण]] किनारपट्टी - [[मुंबई]],[[पालघर]] [[ठाणे जिल्हा|ठाणे]], [[रायगड जिल्हा|रायगड]], [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]], गोवा आणि कर्नाटकात ,पश्चिम बंगाल कारवार येथे मोठ्या प्रमाणात वसलेले आहेत. भंडारी समाज हा हिंदू धर्माच्या क्षत्रिय वर्णामध्ये येतो. महाराष्ट्रामध्ये [[मराठी]] आणि गोव्यात [[कोकणी]] ही त्यांची बोलीभाषा आहे. भंडारी समाजात मोरे, कित्ते, हेटकरी, चौधरी, शेषवंशी, इत्यादी पोटजाती आहेत. [[छत्रपती शिवाजी]] महाराजांच्या आरमारात [[मायनाक भंडारी]] हे भंडारी समाजाचे एक सुभेदार होते. महाराष्ट्र शासनाने भंडारी जातीचा समावेश इतर मागासवर्गीय (OBC) प्रवर्गात केला आहे.<ref name="MSOBCFDC">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.msobcfdc.gov.in/htmldocs/Caste.htm | title=LIST OF CASTES IN OTHER BACKWARD CLASS OF MAHARASHTRA | भाषा=इंग्रजी | access-date=2014-07-01 | archive-date=2014-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140922053222/http://www.msobcfdc.gov.in/htmldocs/Caste.htm | url-status=dead }}</ref> {{बदल}} ==प्रतिष्ठितांची मांदियाळी== '''दानशूर [[भागोजी कीर]]''' याच समाजातले. भंडारी समाजात कलांचा वारसा आहे. मूर्तीकार [[बाबुराव सारंग]] यांनी घडवलेली तुकारामांचं वैकुंठगमन ही मूर्ती एकेकाळी खूप गाजली होती. त्यांचा मुलगा [[श्याम सारंग]], [[राम सारंग]] हा वारसा पुढे चालवत आहेत. मूर्तीकार [[व्यंकटेश कांबळी]] यांचे वडील [[एम. डी. कांबळी]] यांनी [[लालबाग]] ला [[तांडवनृत्य]] [[चलतचित्र]] प्रदर्शन भरवलं. त्यावेळी लोकांनी पैसे देऊन हे प्रदर्शन पाहिलं. [[मच्छिंद्र कांबळी]], [[अजय फणसेकर]], [[पद्माकर शिवलकर]], [[सीताराम केशव बोले|एस. के. बोले]], [[प्र. ल. मयेकर]], [[नाना पाटेकर]], [[महेश मांजरेकर]], [[विजय मांजरेकर]], [[संजय मांजरेकर]], [[प्रवीण आमरे]], [[रमाकांत आचरेकर]], [[डॉ. केरकर]], [[अण्णा वैद्य]], [[रामनाथ पारकर]], पहिला भंडारी कसोटीपटू [[दत्तू हिंदळेकर]], संगीतकार [[स्नेहल भाटकर]], [[डॉ. वि. एच. साळसकर]], [[एम. आर. आचरेकर]], [[रमेश भाटकर]], न्यायमूर्ती [[एम. डी. कांबळी]], [[प्रवीण अमरे]], डॉ. [[संदेश मयेकर]], सीए [[उपेंद्र चमनकर]], डॉ. [[शुभांगी पारकर]], चरित्रकार [[धनंजय कीर]], [[गिरीजा कीर]], अर्जुनपुरस्कार विजेता भारताचा पहिला जलतरणपटू [[अविनाश सारंग]] अशी विविध क्षेत्रांत या समाजातील प्रतिष्ठित व्यक्तींची [[मांदियाळी]] पाहायला मिळते. मुंबईच्या विकासात, कलेपासून समाज घडवण्यापर्यंत सर्वच स्तरांत [[भंडारी समाज]] आपलं योगदान देत आहे. या समाजात सध्या गाव, तालुका, जिल्हा पातळीवर अनेक भंडारी समाज मंडळे कार्यरत आहेत. त्या मंडळांच्या माध्यमातून समाजिक बांधिलकी आणि विवाह जमावणे असे कार्य चालू असते. यात जवळपासची भंडारी कुटुंबे आपले सभासदत्व नोंदवत असतात. <ref>{{स्रोत बातमी|last=पाटकर|first=जयंतराव|title=हेतकरी मासिक अंक|publisher=भंडारी मंडळ, दादर|year=2018 ते 2024|location=दादर}}</ref> अश्या मंडळाच्या वर एक महासंघ आहे, असे जिल्हा पातळीवर व राज्य पातळीवर व देश पातळीवर काही महासंघ कार्यरत आहेत. 25 वर्षांपूर्वी अविनाश चमणकर, नाना उर्फ शंकर हळदणकर, आशिष पेडणेकर, पुष्कराज कोले, नवीन बंदिवडेकर यांज सारखी काही युवा भंडारी समाजात सक्रिय झाली. आता ते वयोवृद्ध झाल्यामुळे कमी सक्रिय झाले आहेत. आज पर्यंत विविध संघटनाच्या माध्यमातून ही मंडळी कार्यरत आहेत. परंतु गेल्या 25 वर्षात हा समाज सक्षम नेतृत्वा अभावी मागे पडलेला दिसत आहे. 2007 साली दादार शिवाजी पार्क मैदांवर झालेल्या भव्य भंडारी मेळाव्यानंतर 2017 साली भंडारी जोडो अभियान श्री. जयंतराव पाटकर यांच्या नियोजनाखाली श्री. नवीन बंदिवडेकर याच्या नेतृत्वात पालघर ते सिंधुदुर्ग असे राबवण्यात आले होते. सध्या भंडारी समाजात, अखिल भारतीय भंडारी समाज महासंघ, भंडारी समाज महासंघ, विश्वभंडारी प्रतिष्ठान सारख्या संस्था समाजाला दिशादर्शक कार्य करत आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:भारतामधील जाती]] [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] 173slnwsms8xk9clst77087xgapfwzm 2717692 2717691 2026-10-07T05:18:24Z ~2026-53886-64 188204 /* */ jaankari jora gaya hai 2717692 wikitext text/x-wiki '''भंडारी''' ही [[हिंदू]] धर्मातील एक जात आहे. भंडारी समाजाचे लोक मुख्यतः [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[पश्चिम बंगाल]] आणि [[कर्नाटक]] येथे वसलेले आहेत. महाराष्ट्रात भंडारी समाजाचे लोक मुख्यतः [[कोकण]] किनारपट्टी - [[मुंबई]],[[पालघर]] [[ठाणे जिल्हा|ठाणे]], [[रायगड जिल्हा|रायगड]], [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]], गोवा आणि कर्नाटकात कारवार येथे मोठ्या प्रमाणात वसलेले आहेत. भंडारी समाज हा हिंदू धर्माच्या क्षत्रिय वर्णामध्ये येतो. महाराष्ट्रामध्ये [[मराठी]] आणि गोव्यात [[कोकणी]] ही त्यांची बोलीभाषा आहे. भंडारी समाजात मोरे, कित्ते, हेटकरी, चौधरी, शेषवंशी, इत्यादी पोटजाती आहेत. [[छत्रपती शिवाजी]] महाराजांच्या आरमारात [[मायनाक भंडारी]] हे भंडारी समाजाचे एक सुभेदार होते. महाराष्ट्र शासनाने भंडारी जातीचा समावेश इतर मागासवर्गीय (OBC) प्रवर्गात केला आहे.<ref name="MSOBCFDC">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.msobcfdc.gov.in/htmldocs/Caste.htm | title=LIST OF CASTES IN OTHER BACKWARD CLASS OF MAHARASHTRA | भाषा=इंग्रजी | access-date=2014-07-01 | archive-date=2014-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140922053222/http://www.msobcfdc.gov.in/htmldocs/Caste.htm | url-status=dead }}</ref> पश्चिम बंगालमध्ये भंडारी सामान्य (General) प्रवर्गात येतात. {{बदल}} ==प्रतिष्ठितांची मांदियाळी== '''दानशूर [[भागोजी कीर]]''' याच समाजातले. भंडारी समाजात कलांचा वारसा आहे. मूर्तीकार [[बाबुराव सारंग]] यांनी घडवलेली तुकारामांचं वैकुंठगमन ही मूर्ती एकेकाळी खूप गाजली होती. त्यांचा मुलगा [[श्याम सारंग]], [[राम सारंग]] हा वारसा पुढे चालवत आहेत. मूर्तीकार [[व्यंकटेश कांबळी]] यांचे वडील [[एम. डी. कांबळी]] यांनी [[लालबाग]] ला [[तांडवनृत्य]] [[चलतचित्र]] प्रदर्शन भरवलं. त्यावेळी लोकांनी पैसे देऊन हे प्रदर्शन पाहिलं. [[मच्छिंद्र कांबळी]], [[अजय फणसेकर]], [[पद्माकर शिवलकर]], [[सीताराम केशव बोले|एस. के. बोले]], [[प्र. ल. मयेकर]], [[नाना पाटेकर]], [[महेश मांजरेकर]], [[विजय मांजरेकर]], [[संजय मांजरेकर]], [[प्रवीण आमरे]], [[रमाकांत आचरेकर]], [[डॉ. केरकर]], [[अण्णा वैद्य]], [[रामनाथ पारकर]], पहिला भंडारी कसोटीपटू [[दत्तू हिंदळेकर]], संगीतकार [[स्नेहल भाटकर]], [[डॉ. वि. एच. साळसकर]], [[एम. आर. आचरेकर]], [[रमेश भाटकर]], न्यायमूर्ती [[एम. डी. कांबळी]], [[प्रवीण अमरे]], डॉ. [[संदेश मयेकर]], सीए [[उपेंद्र चमनकर]], डॉ. [[शुभांगी पारकर]], चरित्रकार [[धनंजय कीर]], [[गिरीजा कीर]], अर्जुनपुरस्कार विजेता भारताचा पहिला जलतरणपटू [[अविनाश सारंग]] अशी विविध क्षेत्रांत या समाजातील प्रतिष्ठित व्यक्तींची [[मांदियाळी]] पाहायला मिळते. मुंबईच्या विकासात, कलेपासून समाज घडवण्यापर्यंत सर्वच स्तरांत [[भंडारी समाज]] आपलं योगदान देत आहे. या समाजात सध्या गाव, तालुका, जिल्हा पातळीवर अनेक भंडारी समाज मंडळे कार्यरत आहेत. त्या मंडळांच्या माध्यमातून समाजिक बांधिलकी आणि विवाह जमावणे असे कार्य चालू असते. यात जवळपासची भंडारी कुटुंबे आपले सभासदत्व नोंदवत असतात. <ref>{{स्रोत बातमी|last=पाटकर|first=जयंतराव|title=हेतकरी मासिक अंक|publisher=भंडारी मंडळ, दादर|year=2018 ते 2024|location=दादर}}</ref> अश्या मंडळाच्या वर एक महासंघ आहे, असे जिल्हा पातळीवर व राज्य पातळीवर व देश पातळीवर काही महासंघ कार्यरत आहेत. 25 वर्षांपूर्वी अविनाश चमणकर, नाना उर्फ शंकर हळदणकर, आशिष पेडणेकर, पुष्कराज कोले, नवीन बंदिवडेकर यांज सारखी काही युवा भंडारी समाजात सक्रिय झाली. आता ते वयोवृद्ध झाल्यामुळे कमी सक्रिय झाले आहेत. आज पर्यंत विविध संघटनाच्या माध्यमातून ही मंडळी कार्यरत आहेत. परंतु गेल्या 25 वर्षात हा समाज सक्षम नेतृत्वा अभावी मागे पडलेला दिसत आहे. 2007 साली दादार शिवाजी पार्क मैदांवर झालेल्या भव्य भंडारी मेळाव्यानंतर 2017 साली भंडारी जोडो अभियान श्री. जयंतराव पाटकर यांच्या नियोजनाखाली श्री. नवीन बंदिवडेकर याच्या नेतृत्वात पालघर ते सिंधुदुर्ग असे राबवण्यात आले होते. सध्या भंडारी समाजात, अखिल भारतीय भंडारी समाज महासंघ, भंडारी समाज महासंघ, विश्वभंडारी प्रतिष्ठान सारख्या संस्था समाजाला दिशादर्शक कार्य करत आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:भारतामधील जाती]] [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] 9srsorszid15idsbx9jc5hoan5cqtt3 2717716 2717692 2026-10-07T05:45:47Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-53886-64|~2026-53886-64]] ([[User talk:~2026-53886-64|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:नरेश सावे|नरेश सावे]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2684793 wikitext text/x-wiki '''भंडारी''' ही [[हिंदू]] धर्मातील एक जात आहे. भंडारी समाजाचे लोक मुख्यतः [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]] आणि [[कर्नाटक]] येथे वसलेले आहेत. महाराष्ट्रात भंडारी समाजाचे लोक मुख्यतः [[कोकण]] किनारपट्टी - [[मुंबई]],[[पालघर]] [[ठाणे जिल्हा|ठाणे]], [[रायगड जिल्हा|रायगड]], [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]], गोवा आणि कर्नाटकात कारवार येथे मोठ्या प्रमाणात वसलेले आहेत. भंडारी समाज हा हिंदू धर्माच्या क्षत्रिय वर्णामध्ये येतो. महाराष्ट्रामध्ये [[मराठी]] आणि गोव्यात [[कोकणी]] ही त्यांची बोलीभाषा आहे. भंडारी समाजात मोरे, कित्ते, हेटकरी, चौधरी, शेषवंशी, इत्यादी पोटजाती आहेत. [[छत्रपती शिवाजी]] महाराजांच्या आरमारात [[मायनाक भंडारी]] हे भंडारी समाजाचे एक सुभेदार होते. महाराष्ट्र शासनाने भंडारी जातीचा समावेश इतर मागासवर्गीय (OBC) प्रवर्गात केला आहे.<ref name="MSOBCFDC">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.msobcfdc.gov.in/htmldocs/Caste.htm | title=LIST OF CASTES IN OTHER BACKWARD CLASS OF MAHARASHTRA | भाषा=इंग्रजी | access-date=2014-07-01 | archive-date=2014-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140922053222/http://www.msobcfdc.gov.in/htmldocs/Caste.htm | url-status=dead }}</ref> {{बदल}} ==प्रतिष्ठितांची मांदियाळी== '''दानशूर [[भागोजी कीर]]''' याच समाजातले. भंडारी समाजात कलांचा वारसा आहे. मूर्तीकार [[बाबुराव सारंग]] यांनी घडवलेली तुकारामांचं वैकुंठगमन ही मूर्ती एकेकाळी खूप गाजली होती. त्यांचा मुलगा [[श्याम सारंग]], [[राम सारंग]] हा वारसा पुढे चालवत आहेत. मूर्तीकार [[व्यंकटेश कांबळी]] यांचे वडील [[एम. डी. कांबळी]] यांनी [[लालबाग]] ला [[तांडवनृत्य]] [[चलतचित्र]] प्रदर्शन भरवलं. त्यावेळी लोकांनी पैसे देऊन हे प्रदर्शन पाहिलं. [[मच्छिंद्र कांबळी]], [[अजय फणसेकर]], [[पद्माकर शिवलकर]], [[सीताराम केशव बोले|एस. के. बोले]], [[प्र. ल. मयेकर]], [[नाना पाटेकर]], [[महेश मांजरेकर]], [[विजय मांजरेकर]], [[संजय मांजरेकर]], [[प्रवीण आमरे]], [[रमाकांत आचरेकर]], [[डॉ. केरकर]], [[अण्णा वैद्य]], [[रामनाथ पारकर]], पहिला भंडारी कसोटीपटू [[दत्तू हिंदळेकर]], संगीतकार [[स्नेहल भाटकर]], [[डॉ. वि. एच. साळसकर]], [[एम. आर. आचरेकर]], [[रमेश भाटकर]], न्यायमूर्ती [[एम. डी. कांबळी]], [[प्रवीण अमरे]], डॉ. [[संदेश मयेकर]], सीए [[उपेंद्र चमनकर]], डॉ. [[शुभांगी पारकर]], चरित्रकार [[धनंजय कीर]], [[गिरीजा कीर]], अर्जुनपुरस्कार विजेता भारताचा पहिला जलतरणपटू [[अविनाश सारंग]] अशी विविध क्षेत्रांत या समाजातील प्रतिष्ठित व्यक्तींची [[मांदियाळी]] पाहायला मिळते. मुंबईच्या विकासात, कलेपासून समाज घडवण्यापर्यंत सर्वच स्तरांत [[भंडारी समाज]] आपलं योगदान देत आहे. या समाजात सध्या गाव, तालुका, जिल्हा पातळीवर अनेक भंडारी समाज मंडळे कार्यरत आहेत. त्या मंडळांच्या माध्यमातून समाजिक बांधिलकी आणि विवाह जमावणे असे कार्य चालू असते. यात जवळपासची भंडारी कुटुंबे आपले सभासदत्व नोंदवत असतात. <ref>{{स्रोत बातमी|last=पाटकर|first=जयंतराव|title=हेतकरी मासिक अंक|publisher=भंडारी मंडळ, दादर|year=2018 ते 2024|location=दादर}}</ref> अश्या मंडळाच्या वर एक महासंघ आहे, असे जिल्हा पातळीवर व राज्य पातळीवर व देश पातळीवर काही महासंघ कार्यरत आहेत. 25 वर्षांपूर्वी अविनाश चमणकर, नाना उर्फ शंकर हळदणकर, आशिष पेडणेकर, पुष्कराज कोले, नवीन बंदिवडेकर यांज सारखी काही युवा भंडारी समाजात सक्रिय झाली. आता ते वयोवृद्ध झाल्यामुळे कमी सक्रिय झाले आहेत. आज पर्यंत विविध संघटनाच्या माध्यमातून ही मंडळी कार्यरत आहेत. परंतु गेल्या 25 वर्षात हा समाज सक्षम नेतृत्वा अभावी मागे पडलेला दिसत आहे. 2007 साली दादार शिवाजी पार्क मैदांवर झालेल्या भव्य भंडारी मेळाव्यानंतर 2017 साली भंडारी जोडो अभियान श्री. जयंतराव पाटकर यांच्या नियोजनाखाली श्री. नवीन बंदिवडेकर याच्या नेतृत्वात पालघर ते सिंधुदुर्ग असे राबवण्यात आले होते. सध्या भंडारी समाजात, अखिल भारतीय भंडारी समाज महासंघ, भंडारी समाज महासंघ, विश्वभंडारी प्रतिष्ठान सारख्या संस्था समाजाला दिशादर्शक कार्य करत आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:भारतामधील जाती]] [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] k7dyuyyqrzkq5kwbmpxer5owdteb3ms 0 199889 2717782 2176609 2026-10-07T07:52:25Z जगदीश कदम 87215 /* */ 2717782 wikitext text/x-wiki [[ग्रामीण साहित्य संमेलन|ग्रामीण]] साहित्याने मराठी साहित्यात सध्या वेगळे वळण घेतलेले दिसून येते. यामध्ये आपल्याला प्रकर्षाने असे जाणवते कि, ग्रामीण साहित्यामध्ये ग्रामीण भागातील अनेक प्रश्न आणि समस्या पुढे आणल्या जात आहेत. त्याचे माध्यम म्हणून कथा, कादंबऱ्या, [[कविता महाजन|कविता]] अश्या काही साहित्य प्रकारांचा वापर केला जातो, असे दिसून येते. या साहित्यप्रकाराच्या माध्यमातून हे प्रश्न पुढे आणले जातात. किंवा ती साहित्यकृती त्यासाठी जबाबदार ठरते आणि त्याचबरोबर त्या लेखकाचा [[संघर्ष (मराठी चित्रपट)|संघर्ष]] जर त्या बदलाच्या दृष्टीने असेल तर ते अधिक पुढे येऊन त्यातून जे अन्याय किंवा समस्या पुढे येतात त्यावर काम करणारे आपल्याला काही प्रमाणात दिसून येतात, यामध्ये उदाहरण बघायचे झाल्यास [[आनंद]] यादवांची " गोतावळा " ही कादंबरी घेऊ शकतो तंत्रज्ञानाचा शेतीवर झालेला परिणाम [[प्रश्नोपनिषद्‍|गोतावळा या कादंबरीमध्ये आनंद यादव यांनी शेतीवर जिवापाड प्रेम करणाऱ्या नारबा या सालदाराचे शेतकरी मन आणि जीवन यांत्रिकीकरणामुळे कसे प्रभावित होते हे प्रकर्षाने मांडले आहेत. पण त्यांचे कांदबरिचा स्वर व्यवस्था विश्लेषणात्मक नसुन पात्रकेंद्रित आहे. सन १९८५ नंतरचे ग्रामिण कादंबरितिल हाल्याहाल्या दुधु दे या कादंबरींतून सहकाराचे दुटप्पी धोरण स्पष्ट झाले आहे . पांगिरा या विश्वास पाटलांच्या कादंबरींतून ऊस या नगदि पिकाच्या लोभातुन गावावर कसे पाणिसंकट येते, याचे समुहचित्रण आहे. झाडाझडती या कादंबरींतून हे जलसंकट राजकिय स्वरूपातुन कसे धरणग्रस्तांच्या आयुष्याचि राखरांगोळी करते याचे प्रभावि चित्रण करते.]] तहान कादंबरी गावाच्या पिण्याच्या पाण्याचि आणि चंगळवादाच्या हव्यासाचि गावकेंद्रित जग साकार करते. तर बारोमास कादंबरी शेतकऱ्यांच्या दुःखमय जगण्याभोवति वेढुन राहते. हेच शेतकऱ्यांचे प्रश्न अतिशय भावनात्मक आणि संघर्षांच्या पातळीवर , कैलास दौड यांच्या कापूसकाळ कादंबरीतून पुढे येतात. कापूस पिकाच्या निमित्ताने शेतकऱ्यांचे जगणे या कादंबरीतून फारच प्रभावीपणाने व्यक्त झालेले आहे. मराठीतील अगदी मोजक्या कादंबऱ्या मध्ये कापूसकाळचा समावेश होतो. मुंबई विद्यापीठाच्या अभ्यासक्रमात देखील कापूसकाळचा समावेश झाला होता. "तुडवण" ही त्यांची कादंबरी शिक्षित ग्रामीण तरुणांचे जगणे मांडते. [[प्रश्नोपनिषद्‍|<nowiki/><nowiki/>]] * [[ग्रामीण कांदंबरी]] * मराठीत जगदीश कदम यांनी लिहिलेली गाडा ही कादंबरी बहुचर्चित ठरली असून या कादंबरीला अण्णाभाऊ साठे पुरस्कार मिळाला आहे. * मराठीतील समस्या प्रधान ग्रामीण कांदंबरी चिकित्सक अभ्यास (इ. स. १९९०-२००५) या कालखंडातील निवडक कांदंबरीचा अभ्यास. [[वर्ग:मराठी साहित्य]] [[वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा]] j19fkb7sky2u9m10rfxg5xhzxbki4z3 0 207855 2717562 2715510 2026-10-06T19:28:15Z सांगकाम्या 6385 clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (3) using [[Project:AWB|AWB]] 2717562 wikitext text/x-wiki {{Infobox organisation | image = ICC logo (2026).svg | caption = | abbreviation = आयसीसी | former_name = {{ubl| | इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स | (१९०९-१९६५) | आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स | (१९६५-१९८७) }} | formation = {{Start date and age|1909|6|15|df=y}} | founding_location = [[लंडन]], [[युनायटेड किंग्डम]] | headquarters = {{ubl| | [[लंडन]], [[युनायटेड किंग्डम]] | (१९०९-२००५) | [[दुबई]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] | (२००५-वर्तमान) }} | type = [[आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघांची यादी|आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघ]] | num_members = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी|१११ सदस्य]]<ref name="Members">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members |title=ICC Members |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=३१ ऑक्टोबर २०१७ |archive-date=६ सप्टेंबर २०२३ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906121413/https://www.icc-cricket.com/about/members |url-status=live}}</ref> | num_members_year = २०२६ | language = [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] | leader_title = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अध्यक्ष|अध्यक्ष]] | leader_name = [[जय शाह]]<ref>{{cite news |title=Jay Shah begins tenure as ICC Chair |url=https://www.icc-cricket.com/news/jay-shah-begins-tenure-as-icc-chair |date=१ डिसेंबर २०२४ |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=७ जून २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250607044120/https://www.icc-cricket.com/news/jay-shah-begins-tenure-as-icc-chair |url-status=live}}</ref> | leader_title2 = उपाध्यक्ष | leader_name2 = इम्रान ख्वाजा | leader_title3 = सीईओ | leader_name3 = संजोग गुप्ता<ref>{{cite news |title=ICC announces Sanjog Gupta as new Chief Executive Officer |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-announces-sanjog-gupta-as-new-chief-executive-officer |date=१ डिसेंबर २०२५ |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |archive-date=७ जुलै २०२५ |access-date=८ जुलै २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707145033/https://www.icc-cricket.com/news/icc-announces-sanjog-gupta-as-new-chief-executive-officer |url-status=live}}</ref> | leader_title4 = महाव्यवस्थापक | leader_name4 = [[वसीम खान]]<ref>{{cite news |url=https://www.icc-cricket.com/news/wasim-khan-appointed-as-icc-general-manager-of-cricket |title=Wasim Khan appointed as ICC General Manager of Cricket |date=२२ नोव्हेंबर २०२२ |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=७ डिसेंबर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207052121/https://www.icc-cricket.com/news/wasim-khan-appointed-as-icc-general-manager-of-cricket |url-status=live}}</ref> | budget = | budget_year = | revenue = ७५६.३ दशलक्ष [[अमेरिकन डॉलर]]<ref name="E4M2025">{{cite web |url=https://www.exchange4media.com/media-others-news/india-centric-icc-revenue-cycle-reports-543-million-surplus-in-2025-154667.html |title=India-centric ICC revenue cycle reports $543 million surplus in 2025 |publisher=Exchange4Media |access-date=३० जुलै २०२६}}</ref> | revenue_year = २०२५ | disbursements = | expenses = २१३ दशलक्ष [[अमेरिकन डॉलर]]<ref name="E4M2025"/> | expenses_year = २०२५ | awards = [[आयसीसी पुरस्कार]] | website = {{URL|https://icc-cricket.com/index}} }} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद साइडबार}} '''आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद''' ('''आयसीसी''') ही [[क्रिकेट]]ची जागतिक [[खेळांच्या प्रशासकीय संघटना|प्रशासकीय संस्था]] आहे. ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड आणि दक्षिण आफ्रिकेच्या प्रतिनिधींनी १९०९ मध्ये "इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स" म्हणून त्याची स्थापना केली. त्याचे १९६५ मध्ये ''आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स'' असे नामकरण करण्यात आले आणि १९८७ मध्ये त्याचे सध्याचे नाव स्वीकारले गेले. आयसीसी चे मुख्यालय [[दुबई]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] येथे आहे. आयसीसी मध्ये सध्या १०८ सदस्य राष्ट्रे आहेत: १२ [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]] खेळणारे [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी#पूर्ण सदस्य|पूर्ण सदस्य]] आणि ९६ [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी#सहयोगी सदस्य|सहयोगी सदस्य]].<ref name="members">{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/members|title=ICC Members|publisher=ICC|access-date=31 October 2017}}</ref> आयसीसी क्रिकेटच्या प्रमुख आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा, विशेषतः [[क्रिकेट विश्वचषक]], [[टी-२० विश्वचषक]] आणि [[आयसीसी विश्व कसोटी चॅम्पियनशिप]] यांच्या संघटना आणि प्रशासनासाठी जबाबदार आहे. हे सर्व मंजूर [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]], [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामन्यांमध्ये [[पंच (क्रिकेट)|पंच]] आणि सामनाधिकारी यांची नियुक्ती करते. आयसीसी आचारसंहिता जारी करते, जे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटसाठी शिस्तीचे व्यावसायिक मानके सेट करते<ref>{{cite web|url=http://www.icc-cricket.com/icc/rules/code-of-conduct-for-players-and-officials.pdf |title=International Cricket Council – ICC Events, ICC Cricket Rankings, Live Cricket Scores |publisher=Icc-cricket.com |access-date=8 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070712131901/http://www.icc-cricket.com/icc/rules/code-of-conduct-for-players-and-officials.pdf |archive-date=12 July 2007 }}</ref> आणि भ्रष्टाचार आणि [[मॅच फिक्सिंग]]विरुद्ध त्याच्या [[आयसीसी भ्रष्टाचार विरोधी आणि सुरक्षा युनिट|भ्रष्टाचारविरोधी आणि सुरक्षा युनिटद्वारे]] कारवाईचे समन्वय साधते. आयसीसी सदस्य देशांमधील द्विपक्षीय सामन्यांवर नियंत्रण ठेवत नाही (ज्यात जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप फायनलच्या बाहेरील सर्व [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]] समाविष्ट आहेत) आणि ते सदस्य देशांमधील देशांतर्गत क्रिकेटवरही नियंत्रण ठेवत नाही. [[क्रिकेटचे कायदे|खेळाचे कायदे]] आयसीसी बनवत नाही किंवा बदलत नाही, जे १७८८ पासून [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब]]च्या शासनाखाली राहिले आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://www.lords.org/mcc/laws-of-cricket/laws/|title=Laws|website=www.lords.org|language=en|access-date=12 July 2018|archive-date=2017-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630062008/https://www.lords.org/mcc/laws-of-cricket/laws/|url-status=dead}}</ref> [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अध्यक्ष|अध्यक्ष]] संचालक मंडळाचे प्रमुख असतात आणि २६ जून २०१४ रोजी, [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]]चे माजी अध्यक्ष [[नारायणस्वामी श्रीनिवासन]] यांना परिषदेचे पहिले अध्यक्ष म्हणून घोषित करण्यात आले.<ref>{{cite web|title=Srinivasan elected as the new Chairman of ICC from July 2014 onwards|url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/srinivasan-elected-as-the-new-chairman-of-icc-from-july-2014-onwards-1392007635-1|website=Jagran Prakashan|date=10 February 2014|access-date=18 August 2017|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402233930/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/srinivasan-elected-as-the-new-chairman-of-icc-from-july-2014-onwards-1392007635-1|url-status=dead}}</ref> २०१४ मध्ये अध्यक्षपदाच्या स्थापनेनंतर आणि आयसीसीच्या घटनेत केलेल्या इतर बदलांनंतर आयसीसी अध्यक्षाची भूमिका मोठ्या प्रमाणात मानद स्थान झाली. असा दावा करण्यात आला आहे की २०१४ च्या बदलांमुळे इंग्लंड, भारत आणि ऑस्ट्रेलिया या 'बिग थ्री' राष्ट्रांना नियंत्रण देण्यात आले आहे.<ref name="Kamal Quits">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/32144906|title=Mustafa Kamal quits as ICC president after World Cup snub|publisher=BBC Sport|date=1 April 2015|access-date=1 April 2015}}</ref> शेवटचे आयसीसी अध्यक्ष [[झहीर अब्बास]] होते,<ref name="Abbas">{{cite news|url=http://gulfnews.com/sport/cricket/pakistan/zaheer-abbas-appointed-icc-president-1.1540472 |title=Zaheer Abbas Appointed ICC President |work=[[गल्फ न्यूज]] |date=25 June 2015 |access-date=25 June 2015}}</ref> त्यांची नियुक्ती जून २०१५ मध्ये [[मुस्तफा कमाल (राजकारणी)|मुस्तफा कमाल]] यांनी एप्रिल २०१५ मध्ये राजीनामा दिल्यानंतर करण्यात आली होती. एप्रिल २०१६ मध्ये जेव्हा आयसीसी अध्यक्षपद रद्द करण्यात आले, ऑक्टोबर २०१५ मध्ये श्रीनिवासन यांची जागा घेणारे [[शशांक मनोहर]] हे आयसीसीचे पहिले स्वतंत्र निवडलेले अध्यक्ष झाले.<ref>{{Cite web|title=ICC Office Bearers|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/icc-office-bearers|access-date=2020-09-07|website=www.icc-cricket.com}}</ref> ==इतिहास== === १९०९-१९६३ - इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स === ३० नोव्हेंबर १९०७ रोजी, दक्षिण आफ्रिकन क्रिकेट असोसिएशनचे अध्यक्ष [[अबे बेली]] यांनी [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब]]चे (एमसीसी, इंग्लंड) सचिव, [[फ्रान्सिस लेसी]] यांना पत्र लिहिले. बेली यांनी 'इम्पीरियल क्रिकेट बोर्ड' स्थापन करण्याची सूचना केली. पत्रात त्यांनी सुचवले आहे की ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड आणि दक्षिण आफ्रिका या तिन्ही सदस्यांच्या द्विपक्षीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यांना नियंत्रित करणारे नियम आणि कायदे तयार करण्यासाठी बोर्ड जबाबदार असेल. बेलीला दक्षिण आफ्रिकेत सहभागी देशांमधील त्रिकोणी कसोटी मालिका आयोजित करायची होती. मात्र, ऑस्ट्रेलियाने ही ऑफर नाकारली. तरीही बेलीने आशा सोडली नाही. १९०९ मध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या इंग्लंड दौऱ्यात त्यांना तीन सदस्यांना एकत्र आणण्याची संधी मिळाली. सतत लॉबिंग आणि प्रयत्नांनंतर, बेलीला यश मिळाले.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963|title=International Cricket Council|website=www.icc-cricket.com|language=en|access-date=10 July 2018}}</ref> १५ जून १९०९ रोजी, [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]], [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिकेचे]] प्रतिनिधी [[लॉर्ड्स]] येथे भेटले आणि ''इम्पीरियल क्रिकेट कॉन्फरन्स''ची स्थापना केली. महिनाभरानंतर तिन्ही सदस्यांची दुसरी बैठक झाली. राष्ट्रांमध्ये नियमांवर एकमत झाले आणि पहिली तिरंगी कसोटी मालिका १९१२ मध्ये इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.<ref name=":0"/> १९२६ मध्ये, [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज]], [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]] आणि [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारत]] पूर्ण सदस्य म्हणून निवडले गेले आणि कसोटी खेळणाऱ्या देशांची संख्या दुप्पट होऊन सहा झाली. १९४७ मध्ये [[पाकिस्तान]]च्या स्थापनेनंतर, पाच वर्षांनंतर १९५२ मध्ये त्याला देण्यात आला, तो सातवा कसोटी खेळणारा देश बनला. मे १९६१ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेने राष्ट्रकुल सोडले आणि त्यामुळे सदस्यत्व गमावले.<ref name=":0"/> === १९६४-१९८८ – आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स === १९६४ मध्ये, आयसीसीने कसोटी न खेळणाऱ्या देशांचा समावेश करण्याचे मान्य केले. पुढील वर्षी, आयसीसीने त्याचे नाव बदलून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॉन्फरन्स ठेवले. [[यूएस]], [[सिलोन]] आणि [[फिजी]] यांना सहयोगी, सदस्यांचा एक नवीन वर्ग म्हणून प्रवेश देण्यात आला.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1964-1988|title=International Cricket Council|website=www.icc-cricket.com|language=en|access-date=12 July 2018}}</ref> १९६८ मध्ये, [[डेन्मार्क]], [[बरमुडा]], [[नेदरलँड]] आणि [[पूर्व आफ्रिका]] यांना सहयोगी म्हणून प्रवेश देण्यात आला, तर दक्षिण आफ्रिकेने अद्याप आयसीसी मध्ये पुन्हा सामील होण्यासाठी अर्ज केला नव्हता. १९६९ मध्ये आयसीसीच्या मूलभूत नियमांमध्ये सुधारणा करण्यात आली. १९७१ च्या बैठकीत विश्वचषक आयोजित करण्याची कल्पना मांडण्यात आली. १९७३ च्या बैठकीत, १९७५ मध्ये इंग्लंडमध्ये विश्वचषक खेळवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. सहा कसोटी खेळणारे देश आणि [[पूर्व आफ्रिका]] आणि [[श्रीलंका]] यांना भाग घेण्यासाठी आमंत्रित केले होते.<ref name=":1" /> या कालावधीत नवीन सदस्य वारंवार जोडले गेले: १९७४ मध्ये, [[इस्रायल]] आणि [[सिंगापूर]] यांना सहयोगी म्हणून प्रवेश देण्यात आला. १९७६ मध्ये [[पश्चिम आफ्रिका|पश्चिम आफ्रिकेला]] सहयोगी म्हणून प्रवेश मिळाला. १९७७ मध्ये [[बांगलादेश]]ला सहयोगी म्हणून प्रवेश मिळाला. १९७८ मध्ये [[पापुआ न्यू गिनी]]ला सहयोगी म्हणून प्रवेश मिळाला. [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेने]] पुन्हा सामील होण्यासाठी अर्ज केला, परंतु त्यांचा अर्ज फेटाळण्यात आला. १९८१ मध्ये, [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंकेला]] पूर्ण सदस्य म्हणून पदोन्नती देण्यात आली आणि त्यांनी १९८२ मध्ये त्यांची पहिली कसोटी खेळली. १९८४ मध्ये, तृतीय श्रेणी सदस्यत्व (संलग्न) सुरू करण्यात आले. [[इटली]] हा असा पहिला सदस्य होता, त्यानंतर १९८५ मध्ये [[स्वित्झर्लंड]]चा क्रमांक लागतो. १९८७ मध्ये [[बहामास]] आणि [[फ्रान्स]], त्यानंतर १९८८ मध्ये [[नेपाळ]]ला प्रवेश देण्यात आला. === १९८९-आतापर्यंत – आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद === जुलै १९८९ च्या बैठकीत, आयसीसी ने स्वतःचे नाव बदलून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद असे ठेवले आणि एमसीसी अध्यक्षाची आयसीसीचे अध्यक्ष होण्याची परंपरा आपोआप संपुष्टात आली.<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1989-present|title=International Cricket Council|website=www.icc-cricket.com|language=en|access-date=23 July 2018}}</ref> १९९० मध्ये, [[यूएई]] सहयोगी म्हणून सामील झाले. १९९१ मध्ये, आयसीसी इतिहासात प्रथमच, मीटिंग [[इंग्लंड]]पासून दूर, [[मेलबर्न]], ऑस्ट्रेलिया येथे आयोजित करण्यात आली होती. [[दक्षिण आफ्रिकेमधील वर्णभेद|वर्णभेद]] संपल्यानंतर जुलैमध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेची]] आयसीसीचे पूर्ण सदस्य म्हणून पुन्हा निवड झाली. १९९२ मध्ये, [[झिम्बाब्वे क्रिकेट|झिम्बाब्वे]]ला नववा पूर्ण सदस्य म्हणून प्रवेश देण्यात आला. [[नामिबिया]] सहयोगी सदस्य म्हणून सामील झाले. [[ऑस्ट्रिया]], [[बेल्जियम]], [[ब्रुनेई]] आणि [[स्पेन]] हे सर्व सलग्न म्हणून सामील झाले. १९९३ मध्ये, आयसीसीचे ''मुख्य कार्यकारी पद'' तयार करण्यात आले; ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट बोर्डाचे [[डेव्हिड रिचर्ड्स (क्रिकेट प्रशासक)|डेव्हिड रिचर्ड्स]] हे या पदावर नियुक्त झालेले पहिले व्यक्ती होते. जुलैमध्ये, बार्बाडोस येथील [[क्लाइड वॉलकॉट|सर क्लाइड वॉलकॉट]], पहिले गैर-ब्रिटिश अध्यक्ष म्हणून निवडून आले. नवीन तंत्रज्ञानाच्या उदयामुळे व्हिडिओ प्लेबॅक सुविधांनी सुसज्ज असलेल्या [[तिसरा पंच (क्रिकेट)|थर्ड अंपायर]]ची ओळख झाली. १९९५ पर्यंत, कसोटी सामन्यांमध्ये रन-आऊट आणि स्टंपिंगसाठी टीव्ही रिप्ले उपलब्ध करून देण्यात आले होते, ज्यामध्ये तिसऱ्या पंचाने अनुक्रमे लाल आणि हिरव्या दिव्यासह सिग्नल आउट किंवा नॉट आउट करणे आवश्यक होते. पुढच्या वर्षी, चेंडू सीमा ओलांडला की नाही हे निर्धारित करण्यासाठी कॅमेरे वापरण्यात आले. १९९७ मध्ये झेल स्वच्छतेबाबतचे निर्णय थर्ड अंपायरकडे पाठवले जाऊ शकतात. या वर्षी [[डकवर्थ-लुईस पद्धत]], पावसाने प्रभावित झालेल्या एकदिवसीय सामन्यांमध्ये लक्ष्य समायोजित करण्याचा एक मार्ग देखील पाहिला. २००० मध्ये, [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड|बांगलादेश]]ला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे दहावे पूर्ण सदस्य म्हणून प्रवेश देण्यात आला. २००५ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद दुबई येथे नवीन मुख्यालयात स्थलांतरित झाली. २०१७ मध्ये, [[द ओव्हल]] येथील आयसीसी पूर्ण परिषदेच्या बैठकीत एकमताने मतदान केल्यानंतर [[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड|अफगाणिस्तान]] आणि [[क्रिकेट आयर्लंड|आयर्लंड]] यांना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचे अकरावे आणि बारावे पूर्ण सदस्य म्हणून स्वीकारण्यात आले. संलग्न सदस्यत्व देखील रद्द करण्यात आले, सर्व विद्यमान संलग्न सदस्य सहयोगी सदस्य झाले. २०१८ मध्ये, सर्व महिला टी-२० सामने महिलांच्या [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] दर्जासाठी उंचावले गेले. २०१९ मध्ये, पुरुषांचे सर्व टी-२० सामने [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय]] दर्जाकडे नेण्यात आले. जुलै २०२२ मध्ये, [[कंबोडिया]], [[आयव्हरी कोस्ट]], आणि [[उझबेकिस्तान]] यांना आयसीसीद्वारे सहयोगी सदस्य दर्जा देण्यात आला.<ref>{{cite news |title=Three new countries receive ICC Membership status |url=https://www.icc-cricket.com/news/2690683#:~:text=The%20ICC%20awarded%20three%20new,108%20countries%2C%20including%2096%20Associates. |access-date=27 July 2022 |work=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Kumar |first1=Manoj |title=Cambodia, Uzbekistan and Cote D'Ivoire receive membership status from ICC |url=https://www.crictracker.com/cambodia-uzbekistan-and-cote-divoire-receive-membership-status-from-icc/ |access-date=27 July 2022 |work=CricTracker |date=27 July 2022 |language=en}}</ref> १२ जून २०२३ रोजी, ऑस्ट्रेलियाने भारताविरुद्ध आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप विजेतेपद जिंकल्यानंतर, ओव्हल येथे अंतिम सामन्यात २०९ धावांनी, ऑस्ट्रेलियाने सर्व प्रमुख आयसीसीट्रॉफी जिंकणारा पहिला संघ बनून इतिहास रचला.{{Citation needed|date=August 2023}} == सदस्य == {{मुख्य|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी}} ===प्रादेशिक संलग्नता=== [[File:International Cricket Council members by region.svg|thumb|alt=प्रदेशानुसार आयसीसी सदस्य|आयसीसीचे प्रदेश: {{legend|#007effff|[[आशिया क्रिकेट समिती]] (एसीसी)}} {{legend|#2bff00ff|[[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] (एसीए)}} {{legend|#66ccffff|[[आयसीसी युरोप]]}} {{legend|#7b0041ff|[[आयसीसी अमेरिका]]}} {{legend|#ffff00ff|[[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत]]}}]] आयसीसीच्या सदस्यांची संबंधित प्रादेशिक संस्थांद्वारे प्रशासित पाच प्रदेशांमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे:<ref name="Str">{{cite report |url=https://saca.org.za/wp-content/uploads/2013/04/01-Structure-and-Contacts_2012_USB.pdf |title=ICC Structure |work=Cricket South Africa |date=१ एप्रिल २०१३ |access-date=१ जून २०२५}}</ref> * [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] * [[आशिया क्रिकेट समिती]] * [[आयसीसी अमेरिका]] * [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत]] * [[आयसीसी युरोप]] १९९७ मध्ये विलीन होऊन आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशनची स्थापना होण्यापूर्वी [[पूर्व आणि मध्य आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] आणि [[पश्चिम आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] या आफ्रिकेतील क्रिकेटचे व्यवस्थापन करत होत्या.<ref>{{cite news |url=https://i.imgci.com/link_to_database/ARCHIVE/CRICKET_NEWS/1998/OCT/ACA_HISTORY_01OCT1998.html |first=Cois |last=du Plooy |title=History of the Africa Cricket Association |date=१ ऑक्टोबर १९९८ |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२९ सप्टेंबर २०२२ |archive-date=२० जुलै २०२३ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720134830/https://i.imgci.com/link_to_database/ARCHIVE/CRICKET_NEWS/1998/OCT/ACA_HISTORY_01OCT1998.html |url-status=live}}</ref> [[युरोप क्रिकेट समिती]] ही युनायटेड किंग्डम वगळता युरोपमधील क्रिकेटचे व्यवस्थापन करत होती. २००८ मध्ये तिची जागा आयसीसी युरोपने घेतली आणि नंतर २०१० मध्ये ती विसर्जित करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/european-programme-for-2010-announced-616520 |title=European programme for 2010 announced |work=[[क्रिकइन्फो]] |author=Martin Williamson |date=२५ फेब्रुवारी २०१३ |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=६ डिसेंबर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206130832/https://www.espncricinfo.com/story/european-programme-for-2010-announced-616520 |url-status=live}}</ref> === पूर्ण सदस्य === [[File:International Cricket Council members (by status) Current.svg|thumb|सदस्यत्वाच्या दर्जानुसार सध्याचे आयसीसी सदस्य:<br /> {{Color box|#ff0000|border=darkgray}} पूर्ण सदस्य<br /> {{Color box|#ff6600|border=darkgray}} [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] दर्जा असलेले सहयोगी सदस्य<br /> {{Color box|#ff9900|border=darkgray}} सहयोगी सदस्य<br /> {{Color box|#333333|border=darkgray}} माजी किंवा निलंबित सदस्य<br /> {{Color box|#cccccc|border=darkgray}} सदस्य नसलेले]] पूर्ण सदस्यांमध्ये आयसीसीमध्ये पूर्ण मतदान हक्क असलेल्या आणि अधिकृत कसोटी सामने खेळणाऱ्या संघांच्या १२ प्रशासकीय संस्थांचा समावेश होतो.<ref name="Members"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:90%;" ! क्र. ! देश ! संघ ! प्रशासकीय संस्था ! पूर्ण सदस्यत्वापासून ! कसोटी दर्जापासून ! प्रदेश |- | १ | {{flag|इंग्लंड}} | [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[इंग्लंड १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[इंग्लंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] | १५ जून १९०९ | १५ मार्च १८७७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २ | {{flag|ऑस्ट्रेलिया}} | [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] | १५ जून १९०९ | १५ मार्च १८७७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ३ | {{flag|दक्षिण आफ्रिका}} | [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[दक्षिण आफ्रिका १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[दक्षिण आफ्रिका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] | १५ जून १९०९ | १२ मार्च १८८९ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४ | {{cr|WIN}} | [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[वेस्ट इंडीज १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[वेस्ट इंडीज १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] | ३१ मे १९२६ | २३ जून १९२८ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ५ | {{flag|न्यू झीलंड}} | [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[न्यू झीलंड १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[न्यू झीलंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[न्यू झीलंड क्रिकेट]] | ३१ मे १९२६ | १० जानेवारी १९३० | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ६ | {{flag|भारत}} | [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[भारत १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[भारत १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] | ३१ मे १९२६ | २५ जून १९३२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७ | {{flag|पाकिस्तान}} | [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[पाकिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[पाकिस्तान १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[पाकिस्तान १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] | २८ जुलै १९५२ | १६ ऑक्टोबर १९५२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८ | {{flag|श्रीलंका}} | [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[श्रीलंका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[श्रीलंका १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[श्रीलंका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[श्रीलंका क्रिकेट]] | २१ जुलै १९८१ | २१ जुलै १९८१ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९ | {{flag|झिम्बाब्वे}} | [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[झिम्बाब्वे १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[झिम्बाब्वे १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] | ६ जुलै १९९२ | १८ ऑक्टोबर १९९२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | १० | {{flag|बांगलादेश}} | [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बांगलादेश राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[बांगलादेश १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[बांगलादेश १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]] | २६ जून २००० | १० नोव्हेंबर २००० | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ११ | {{flag|आयर्लंड}} | [[आयर्लंड क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[आयर्लंड १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] • [[आयर्लंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील महिला]] | [[क्रिकेट आयर्लंड]] | २२ जून २०१७ | ११ मे २०१८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | १२ | {{flag|अफगाणिस्तान|२०१३}} | [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[अफगाणिस्तान १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील पुरुष]] | [[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] | २२ जून २०१७ | १४ जून २०१८ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |} === सहयोगी सदस्य === सहयोगी सदस्यांमध्ये अशा देशांतील ९९ प्रशासकीय संस्थांचा समावेश होतो, जिथे क्रिकेट सुस्थापित आणि संघटित आहे, परंतु त्यांना पूर्ण सदस्यत्व देण्यात आलेले नाही.<ref name="Members"/> यांपैकी आठ सहयोगी संघांना एकदिवसीय दर्जा आहे आणि त्यांचा [[आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी|आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी]]त समावेश आहे.<ref name="Members"/><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Team rankings, Men ODIs |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१ जून २०२५ |archive-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217055817/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:90%;" ! क्र. ! देश ! प्रशासकीय संस्था ! सहयोगी सदस्यत्वापासून ! एकदिवसीय दर्जापासून ! प्रदेश |- | १ | {{country|नेदरलँड्स}} | [[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] | style="text-align:center;" | १९६६ | style="text-align:center;" | २०१८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २ | {{country|कॅनडा}} | [[क्रिकेट कॅनडा]] | style="text-align:center;" | १९६८ | style="text-align:center;" | २०२३ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ३ | {{country|संयुक्त अरब अमिराती}} | [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] | style="text-align:center;" | १९९० | style="text-align:center;" | २०१४ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ४ | {{country|नामिबिया}} | [[क्रिकेट नामिबिया]] | style="text-align:center;" | १९९२ | style="text-align:center;" | २०१९ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५ | {{country|स्कॉटलंड}} | [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] | style="text-align:center;" | १९९४ | style="text-align:center;" | २००५ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६ | {{country|नेपाळ}} | [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन]] | style="text-align:center;" | १९९६ | style="text-align:center;" | २०१८ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७ | {{country|ओमान}} | [[ओमान क्रिकेट]] | style="text-align:center;" | २०१४ | style="text-align:center;" | २०१९ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८ | {{country|अमेरिका}} | [[यूएसए क्रिकेट]] | style="text-align:center;" | २०१९ | style="text-align:center;" | २०१९ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |} {{collapse top|सहयोगी देश}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align:left; font-size:90%;" ! क्र. ! देश<ref name="Members"/> ! संघ ! प्रशासकीय संस्था ! संलग्न सदस्यत्व{{efn|देशाला संलग्न सदस्यत्व मिळाल्याचे वर्ष. हा सहयोगी सदस्यत्वापेक्षा खालचा सदस्यत्वाचा स्तर होता. नंतर हे दोन्ही स्तर एकत्र करण्यात आले.}} ! सहयोगी सदस्यत्व ! प्रदेश |- | १ | {{country|आर्जेन्टिना}} | [[आर्जेन्टिना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[आर्जेन्टिना राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[अर्जेंटिना क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९७४ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | २ | {{country|ऑस्ट्रिया}} | [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[ऑस्ट्रियन क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९२ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३ | {{country|बहामास}} | [[बहामास राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बहामास क्रिकेट असोसिएशन]] | १९८७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ४ | {{country|बहरैन}} | [[बहरैन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बहरैन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बहारीन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५ | {{country|बेल्जियम}} | [[बेल्जियम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बेल्जियम राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बेल्जियम क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९१ | २००५ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६ | {{country|बेलीझ}} | [[बेलीझ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बेलीझ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बेलीझ नॅशनल क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ७ | {{country|बर्म्युडा}} | [[बर्म्युडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बर्म्युडा महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • [[बर्म्युडा राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[बर्म्युडा क्रिकेट बोर्ड]] | लागू नाही | १९६६ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ८ | {{country|भूतान}} | [[भूतान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[भूतान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[भूतान क्रिकेट परिषद बोर्ड]] | २००१ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९ | {{country|बोत्स्वाना}} | [[बोत्स्वाना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बोत्स्वाना राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २००५ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | १० | {{country|ब्राझील}} | [[ब्राझिल राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[ब्राझिलियन क्रिकेट कॉन्फेडरेशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ११ | {{country|बल्गेरिया}} | [[बल्गेरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[बल्गेरिया महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[बल्गेरियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २००८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | १२ | {{country|कंबोडिया}} | [[कंबोडिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कंबोडिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कंबोडिया क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | २०२२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | १३ | {{country|कामेरून}} | [[कामेरून राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कामेरून राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कॅमेरून क्रिकेट फेडरेशन]] | २००७ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | १४ | {{country|कॅनडा}} | [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कॅनडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[कॅनडा १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट कॅनडा]] | लागू नाही | १९६८ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | १५ | {{country|केमन द्वीपसमूह}} | [[केमन द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[केमन द्वीपसमूह महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[केमन द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९७ | २००२ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | १६ | {{country|चिली}} | [[चिले राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[चिले राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[चिली क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | १७ | {{country|चीन}} | [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[चीन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[चीनी क्रिकेट असोसिएशन]] | २००४ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | १८ | {{country|कूक द्वीपसमूह}} | [[कूक द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कूक द्वीपसमूह राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कुक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | १९ | {{country|कोस्टा रिका}} | [[कोस्टा रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कोस्टा रिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कोस्टा रिका क्रिकेट फेडरेशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | २० | {{country|क्रोएशिया}} | [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रोएशियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २००१ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २१ | {{country|सायप्रस}} | [[सायप्रस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सायप्रस क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९९ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २२ | {{country|चेक प्रजासत्ताक}} | [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[चेक क्रिकेट युनियन]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २३ | {{country|डेन्मार्क}} | [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[डेन्मार्क राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[डेन्मार्क राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[डॅनिश क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | १९६६ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २४ | {{country|एस्टोनिया}} | [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[एस्टोनियन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २५ | {{country|इस्वाटिनी}} | [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इस्वातीनी क्रिकेट असोसिएशन]] | २००७ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | २६ | {{country|फॉकलंड द्वीपसमूह}} | [[फॉकलंड द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[फॉकलंड क्रिकेट असोसिएशन]] | २००७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | २७ | {{country|फिजी}} | [[फिजी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[फिजी राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट फिजी]] | लागू नाही | १९६५ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | २८ | {{country|फिनलंड}} | [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट फिनलंड]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | २९ | {{country|फ्रान्स}} | [[फ्रान्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फ्रान्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[असोसिएशन फ्रांस क्रिकेट]] | १९८७ | १९९८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३० | {{country|गांबिया}} | [[गांबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[गांबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[गॅम्बिया क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ३१ | {{country|जर्मनी}} | [[जर्मनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[जर्मनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[जर्मन क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९१ | १९९९ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३२ | {{country|घाना}} | [[घाना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[घाना राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[घाना क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ३३ | {{country|जिब्राल्टर}} | [[जिब्राल्टर राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[जिब्राल्टर क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९६९ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३४ | {{country|ग्रीस}} | [[ग्रीस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ग्रीस राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[हेलेनिक क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९५ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३५ | {{country|गर्न्सी}} | [[गर्न्सी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[गर्न्सी महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[ग्वेर्नसे क्रिकेट बोर्ड]] | २००५ | २००८ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३६ | {{country|हाँग काँग}} | [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[हाँग काँग राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[हाँग काँग राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट हाँग काँग]] | लागू नाही | १९६९ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ३७ | {{country|हंगेरी}} | [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[हंगेरियन क्रिकेट असोसिएशन]] | २०१२ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ३८ | {{country|इंडोनेशिया}} | [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट इंडोनेशिया]] | २००१ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]]/[[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ३९ | {{country|इराण}} | [[इराण राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इराण महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराण क्रिकेट असोसिएशन]] | २००३ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ४० | {{country|आइल ऑफ मान}} | [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[आयल ऑफ मॅन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००४ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४१ | {{country|इस्रायल}} | [[इस्रायल राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इस्रायल क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९७४ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४२ | {{country|इटली}} | [[इटली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[इटली राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[इटालियन क्रिकेट फेडरेशन]] | १९८४ | १९९५ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४३ | {{country|कोत द'ईवोआर}} | [[आयवरी कोस्ट राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[आयव्हरी कोस्ट क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २०२२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४४ | {{country|जपान}} | [[जपान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[जपान राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] | १९८९ | २००५ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]]/[[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ४५ | {{country|जर्सी}} | [[जर्सी क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[जर्सी महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[जर्सी क्रिकेट बोर्ड]] | २००५ | २००७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ४६ | {{country|केन्या}} | [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[केन्या राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[केन्या राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट केन्या]] | लागू नाही | १९८१ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४७ | {{country|कुवेत}} | [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कुवेत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[कुवेत राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट कुवेत]] | १९९८ | २००५ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ४८ | {{country|लेसोथो}} | [[लेसोथो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[लेसोथो राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[लेसोथो क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ४९ | {{country|लक्झेंबर्ग}} | [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[लक्झेंबर्ग क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ५० | {{country|मलावी}} | [[मलावी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मलावी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट मलावी]] | १९९८ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५१ | {{country|मलेशिया}} | [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मलेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[मलेशिया १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[मलेशियन क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९६७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५२ | {{country|मालदीव}} | [[मालदीव राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मालदीव राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[मालदीव क्रिकेट बोर्ड]] | १९९८ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५३ | {{country|माली}} | [[माली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[माली राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मालियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २००५ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५४ | {{country|माल्टा}} | [[माल्टा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[माल्टा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[माल्टा क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ५५ | {{country|मॉरिशस}} | [[मॉरिशस क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मॉरिशस क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २०२६ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५६ | {{country|मेक्सिको}} | [[मेक्सिको राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मेक्सिको राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मेक्सिको क्रिकेट असोसिएशन]] | २००४ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ५७ | {{country|मंगोलिया}} | [[मंगोलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[मंगोलिया क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | २०२१ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ५८ | {{country|मोझांबिक}} | [[मोझांबिक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[मोझांबिक राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[मोझांबिकन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००३ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ५९ | {{country|म्यानमार}} | [[म्यानमार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[म्यानमार राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[म्यानमार क्रिकेट फेडरेशन]] | २००६ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ६० | {{country|नामिबिया}} | [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नामिबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नामिबिया राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट नामिबिया]] | लागू नाही | १९९२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ६१ | {{country|नेपाळ}} | [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नेपाळ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नेपाळ राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन]] | १९८८ | १९९६ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ६२ | {{country|नेदरलँड्स}} | [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[रॉयल डच क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९६६ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६३ | {{country|नायजेरिया}} | [[नायजेरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नायजेरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[नायजेरिया राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[नायजेरिया क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २००२ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ६४ | {{country|नॉर्वे}} | [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[नॉर्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[नॉर्वेजियन क्रिकेट बोर्ड]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ६५ | {{country|ओमान}} | [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ओमान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[ओमान क्रिकेट]] | २००० | २०१४ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ६६ | {{country|पनामा}} | [[पनामा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[पनामा क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ६७ | {{country|पापुआ न्यू गिनी}} | [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट पीएनजी]] | लागू नाही | १९७३ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ६८ | {{country|पेरू}} | [[पेरू राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[पेरू राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[पेरू क्रिकेट असोसिएशन]] | २००७ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ६९ | {{country|फिलिपिन्स}} | [[फिलिपिन्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[फिलिपिन्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[फिलिपाइन्स क्रिकेट असोसिएशन]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ७० | {{country|पोर्तुगाल}} | [[पोर्तुगाल राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[पोर्तुगीज क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९६ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७१ | {{country|कतार}} | [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[कतार राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[कतार क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९९ | २०१७ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७२ | {{country|रोमेनिया}} | [[रोमेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[रोमेनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट रोमानिया]] | २०१३ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७३ | {{country|रवांडा}} | [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[रवांडा क्रिकेट असोसिएशन]] | २००३ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ७४ | {{country|सेंट हेलेना}} | [[सेंट हेलेना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सेंट हेलेना क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ७५ | {{country|सामोआ}} | [[सामोआ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सामो‌आ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटना]] | २००० | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ७६ | {{country|सौदी अरेबिया}} | [[सौदी अरेबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सौदी अरेबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सौदी अरेबिया क्रिकेट फेडरेशन]] | २००३ | २०१६ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ७७ | {{country|स्कॉटलंड}} | [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] | लागू नाही | १९९४ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७८ | {{country|सर्बिया}} | [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सर्बिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सर्बियन क्रिकेट फेडरेशन]] | २०१५ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ७९ | {{country|सेशेल्स}} | [[सेशेल्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सेशेल्स क्रिकेट असोसिएशन]] | २०१० | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ८० | {{country|सियेरा लिओन}} | [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सिएरा लिओन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ८१ | {{country|सिंगापूर}} | [[सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[सिंगापूर राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९७४ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८२ | {{country|स्लोव्हेनिया}} | [[स्लोव्हेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[स्लोव्हेनियन क्रिकेट असोसिएशन]] | २००५ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८३ | {{country|दक्षिण कोरिया}} | [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[कोरिया क्रिकेट असोसिएशन]] | २००१ | २०१७ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ८४ | {{country|स्पेन}} | [[स्पेन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[स्पेन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट स्पेन]] | १९९२ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८५ | {{country|सुरिनाम}} | [[सुरिनाम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[सुरीनाम क्रिकेट बोर्ड]] | २००२ | २०११ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ८६ | {{country|स्वीडन}} | [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[स्वीडन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[स्वीडिश क्रिकेट फेडरेशन]] | १९९७ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८७ | {{country|स्वित्झर्लंड}} | [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट स्वित्झर्लंड]] | १९८५{{efn|स्वित्झर्लंडला १९८५ मध्ये सदस्यत्व देण्यात आले होते, परंतु २०१२ मध्ये त्याला आयसीसीमधून वगळण्यात आले.<ref>{{cite news |url=https://www.cricketswitzerland.ch/news/2012/2012-icc-expel-switzerland/ |title=ICC expel Switzerland |publisher=Cricket Switzerland |date=२०१२ |access-date=२२ जुलै २०२० |archive-date=२२ जुलै २०२० |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722114058/https://www.cricketswitzerland.ch/news/2012/2012-icc-expel-switzerland/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/when-switzerland-became-first-country-to-have-icc-affiliate-status-revoked-149260 |title=When Switzerland became the first country to have its ICC affiliate status revoked |publisher=Cricket Country |date=२६ जून २०१६ |access-date=२२ जुलै २०२०}}</ref> त्यानंतर जुलै २०२१ मध्ये स्वित्झर्लंडला पुन्हा सदस्यत्व देण्यात आले.<ref name="ICC-July21">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2190752 |title=Get to know the ICC's three newest Members |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१८ जुलै २०२१ |archive-date=१८ जुलै २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718123143/https://www.icc-cricket.com/news/2190752 |url-status=live}}</ref>}} | २०२१ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ८८ | {{country|ताजिकिस्तान}} | [[ताजिकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[ताजिकिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[ताजिकिस्तान क्रिकेट फेडरेशन]] | लागू नाही | २०२१ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ८९ | {{country|टांझानिया}} | [[टांझानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[टांझानिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[टांझानिया क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | २००१ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ९० | {{country|थायलंड}} | [[थायलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[थायलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[क्रिकेट असोसिएशन ऑफ थायलंड]] | १९९५ | २००५ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९१ | {{country|पूर्व तिमोर}} | [[पूर्व तिमोर क्रिकेट संघ|पुरुष]] • महिला • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | पूर्व तिमोर क्रिकेट महासंघ | लागू नाही | २०२५ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ९२ | {{country|तुर्की}} | [[तुर्की राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[तुर्की राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[क्रिकेट तुर्की]] | २००८ | २०१७ | [[आयसीसी युरोप|युरोप]] |- | ९३ | {{country|टर्क्स आणि कैकास द्वीपसमूह}} | [[टर्क आणि कैकोस द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[तुर्क आणि कैकोस क्रिकेट असोसिएशन]] | २००२ | २०१७ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ९४ | {{country|युगांडा}} | [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[युगांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[युगांडा राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[युगांडा क्रिकेट असोसिएशन]] | लागू नाही | १९९८ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |- | ९५ | {{country|संयुक्त अरब अमिराती}} | [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] | १९८९ | १९९० | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९६ | {{country|अमेरिका}} | [[युनायटेड स्टेट्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[अमेरिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • [[अमेरिका १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|१९ वर्षांखालील]] | [[यूएसए क्रिकेट]] | लागू नाही | १९६५{{efn|अमेरिकेला १९६५ मध्ये [[युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका क्रिकेट असोसिएशन]]च्या प्रशासनाखाली सहयोगी सदस्यत्व देण्यात आले होते. त्या संस्थेला सप्टेंबर २०१७ मध्ये आयसीसीमधून वगळण्यात आले. यूएसए क्रिकेटला जानेवारी २०१९ मध्ये सदस्यत्व देण्यात आले.}}<br />२०१९ | [[आयसीसी अमेरिका|अमेरिका]] |- | ९७ | {{country|उझबेकिस्तान}} | [[उझबेकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • <span style="color:#A0A0A0;">महिला</span> • <span style="color:#A0A0A0;">१९ वर्षांखालील</span> | [[उझबेकिस्तान क्रिकेट महासंघ]] | लागू नाही | २०२२ | [[आशिया क्रिकेट समिती|आशिया]] |- | ९८ | {{country|व्हानुआतू}} | [[व्हानुआतू राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[व्हानुआतू राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[वानुआटू क्रिकेट असोसिएशन]] | १९९५ | २००९ | [[आयसीसी पूर्व आशिया-प्रशांत|पूर्व आशिया-प्रशांत]] |- | ९९ | {{country|झांबिया}} | [[झांबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पुरुष]] • [[झांबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|महिला]] • {{color|#A0A0A0|१९ वर्षांखालील}} | [[झांबिया क्रिकेट युनियन]] | लागू नाही | २०२५ | [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन|आफ्रिका]] |} {{cob}} ==स्थान== [[Image:ICC Dubai 1.jpg|thumb|200px|right|[[दुबई]] मधील आयसीसी कार्यालय]] त्याच्या निर्मितीपासून, आयसीसीचे [[लॉर्ड्स क्रिकेट ग्राउंड]] हे त्याचे घर होते आणि १९९३ मध्ये त्याचे कार्यालय मैदानाच्या नर्सरीच्या शेवटी असलेल्या "क्लॉक टॉवर" इमारतीत हलवले. एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या विश्वचषकाच्या हक्कांचे व्यावसायिक शोषण करून स्वतंत्रपणे चालवल्या जाणाऱ्या आयसीसीला सुरुवातीला निधी दिला गेला. सर्व सदस्य देशांचे युनायटेड किंगडमसोबत दुहेरी-कर करार नसल्यामुळे, आयसीसी डेव्हलपमेंट (इंटरनॅशनल) प्रा.लि, यूके बाहेर आयडीआय म्हणून ओळखले जाते. हे जानेवारी १९९४ मध्ये स्थापित केले गेले आणि मोनॅको येथे आधारित होते. बाकी नव्वदच्या दशकात आयडीआयचा कारभार हा माफक कारभार होता. परंतु २००१ ते २००८ पर्यंतच्या सर्व आयसीसी इव्हेंट्सच्या अधिकारांच्या बंडलच्या वाटाघाटीमुळे, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट आणि आयसीसी सदस्य देशांना उपलब्ध महसूल मोठ्या प्रमाणात वाढला. यामुळे मोनॅकोमध्ये आयडीआयद्वारे नियुक्त व्यावसायिक कर्मचाऱ्यांच्या संख्येत वाढ झाली. लॉर्ड्सवर राहिलेल्या कौन्सिलच्या क्रिकेट प्रशासकांना मोनॅकोमधील त्यांच्या व्यावसायिक सहकाऱ्यांपासून वेगळे करण्यात आले याचाही तोटा झाला. परिषदेने त्यांच्या व्यावसायिक उत्पन्नाचे करापासून संरक्षण करताना त्यांचे सर्व कर्मचारी एकाच कार्यालयात एकत्र आणण्याचे मार्ग शोधण्याचा निर्णय घेतला. लॉर्ड्स येथे राहण्याच्या पर्यायाची चौकशी करण्यात आली आणि स्पोर्ट इंग्लंडच्या माध्यमातून ब्रिटिश सरकारला विनंती करण्यात आली की, आयसीसीला त्यांचे सर्व कर्मचारी (व्यावसायिक बाबींवर काम करणाऱ्यांसह) लंडनमध्ये ठेवण्याची परवानगी द्यावी - परंतु त्याच्या व्यावसायिक उत्पन्नावर कॉर्पोरेशन कर यूकेला पैसे देण्यापासून विशेष सूट देण्यात यावी. ब्रिटिश सरकार एक उदाहरण तयार करण्यास तयार नव्हते आणि ही विनंती मान्य करणार नाही. परिणामी, आयसीसीने इतर ठिकाणांची तपासणी केली आणि अखेरीस [[संयुक्त अरब अमिराती]]मधील [[दुबई]] शहरात स्थायिक झाले. ब्रिटिश व्हर्जिन आयलंडमध्येही आयसीसी नोंदणीकृत आहे. ऑगस्ट २००५ मध्ये, आयसीसीने त्यांची कार्यालये दुबईला हलवली आणि त्यानंतर लॉर्ड्स आणि मोनॅको येथील कार्यालये बंद केली. आयसीसीच्या कार्यकारी मंडळाने बाजूने ११-१ मत दिल्यानंतर दुबईला हलविण्यात आले.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/4326601.stm | work=BBC News | title=Cricket chiefs move base to Dubai | date=7 March 2005}}</ref> आयसीसीच्या दुबईला जाण्याचा मुख्य चालक त्याच्या मुख्य कर्मचाऱ्यांना एकाच कर-कार्यक्षम ठिकाणी एकत्र आणण्याची इच्छा होती, तर दुय्यम कारण म्हणजे आयसीसीच्या जवळ कार्यालये हलवण्याची इच्छा. लॉर्ड्स हे तार्किक ठिकाण होते जेव्हा आयसीसीचे व्यवस्थापन मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब (एमसीसी) द्वारे केले जात होते (१९९३ पर्यंत अशी परिस्थिती होती). परंतु जागतिक क्रिकेटमध्ये भारत आणि पाकिस्तानच्या वाढत्या सामर्थ्याने ब्रिटिश खाजगी सदस्यांच्या क्लबने (एमसीसी) आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटवर सतत नियंत्रण ठेवणे अनाक्रोनिक आणि टिकाऊ बनवले आहे. १९९३ मध्ये झालेल्या बदलांचा आणि सुधारणांचा थेट परिणाम म्हणजे लॉर्ड्सपासून अधिक तटस्थ ठिकाणी जाणे.<ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/GD23Df05.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20050422140355/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/GD23Df05.html|url-status=unfit|archive-date=22 April 2005|title= Cricket's home moves closer to the money|work=[[एशिया टाइम्स ऑनलाइन]]| date=23 April 2005|access-date=18 August 2017}}</ref> ==उत्पन्नाची निर्मिती== आयसीसी आयोजीत केलेल्या स्पर्धांमधून उत्पन्न मिळवते, प्रामुख्याने [[क्रिकेट विश्वचषक]], आणि त्या उत्पन्नातील बहुतांश भाग ते सदस्यांना वितरीत करते. २००७ आणि २०१५ दरम्यान वर्ल्ड कपचे प्रायोजकत्व आणि दूरचित्रवाणी अधिकार यूएस$१.६ अब्जाहून अधिक कमावले, जे आतापर्यंत आयसीसीचे मुख्य उत्पन्नाचे स्रोत होते.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/current/story/271994.html |title=ICC rights go to ESPN-Star|publisher=[[ईएसपीएन]] | work=[[क्रिकइन्फो]]|date= 9 December 2006|access-date=8 May 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/276853.html |title=ICC set to cash in on sponsorship rights |publisher=[[ईएसपीएन]] | work=[[क्रिकइन्फो]] |date= 18 January 2007|access-date=8 May 2011}}</ref> ३१ डिसेंबर २००७ पर्यंतच्या नऊ महिन्यांच्या लेखा कालावधीत आयसीसीचे परिचालन उत्पन्न $१२.६६ दशलक्ष होते, मुख्यत्वे सदस्य सदस्यता आणि प्रायोजकत्वातून. याउलट, इव्हेंटचे उत्पन्न यूएस$२८५.८७ दशलक्ष होते, ज्यात २००७ विश्वचषकातील $२३९ दशलक्ष समाविष्ट होते. या कालावधीत $६.६९५ दशलक्ष गुंतवणुकीचे उत्पन्न देखील होते. २०२२ मध्ये आयसीसीने निव्वळ उत्पन्न म्हणून यूएस$२०८,३७५,००० उत्पन्न केले.<ref>[https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/05/10/87728b20-b1ea-469d-871b-f42d5bfee10f/ICC-Consolidated-Financial-Statements-2022.pdf THE INTERNATIONAL CRICKET COUNCIL LIMITED AND ITS SUBSIDIARIES, CONSOLIDATED FINANCIAL STATEMENTS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230517210125/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/05/10/87728b20-b1ea-469d-871b-f42d5bfee10f/ICC-Consolidated-Financial-Statements-2022.pdf |date=2023-05-17 }} 31 December 2022</ref> आयसीसीकडे द्विपक्षीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांमधून ([[कसोटी क्रिकेट|कसोटी सामने]], [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]]) कोणतेही उत्पन्न नाही, जे बहुतेक आंतरराष्ट्रीय खेळाचे वेळापत्रक बनवतात, कारण ते त्याच्या सदस्यांच्या मालकीचे आणि चालवतात. विश्वचषकातील कमाई वाढवण्यासाठी त्याने इतर नवीन कार्यक्रम तयार करण्याचा प्रयत्न केला आहे. यामध्ये २००५ मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये खेळलेल्या [[आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] आणि [[आयसीसी सुपर सीरिज]]चा समावेश आहे. मात्र, या स्पर्धांना आयसीसीच्या अपेक्षेप्रमाणे यश मिळालेले नाही. सुपर सिरीजला मोठ्या प्रमाणावर अपयश म्हणून पाहिले गेले आणि त्याची पुनरावृत्ती होण्याची अपेक्षा नाही आणि भारताने २००६ मध्ये चॅम्पियन्स ट्रॉफी रद्द करण्याची मागणी केली.<ref>{{cite news| url=http://www.theage.com.au/news/cricket/biggest-player-in-the-game-flexes-muscle/2006/01/06/1136387626870.html | location=Melbourne | work=[[The Age]] | title=Biggest player in the game flexes muscle | date=7 January 2006}}</ref> चॅम्पियन्स ट्रॉफी २००४ इव्हेंटचा उल्लेख विस्डेन २००५ मध्ये संपादकाने "टूर्नामेंटचा टर्की" आणि "फियास्को" म्हणून केला होता; २००६ च्या कार्यक्रमाला नवीन स्वरूपामुळे मोठे यश म्हणून पाहिले जात असले तरी.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/267074.html |title=ICC President thanks India for "outstanding" ICC Champions Trophy | author=Murgatroyd, Brian / ICC|publisher=ESPN | work=Cricinfo |date= 6 November 2006|access-date=18 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/267074.html |title=When the cricket did all the talking |publisher=ESPN | work=Cricinfo |date= 7 November 2006|access-date=18 August 2017}}</ref> [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२००७ मध्ये]] पहिल्यांदा खेळला गेलेला [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०]] यशस्वी ठरला. आयसीसीची सध्याची योजना दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आयोजित करणे आहे, ज्यामध्ये सम संख्येच्या वर्षांत खेळला जाणारा ट्वेंटी-२० विश्वचषक, [[उन्हाळी ऑलिम्पिक खेळ|ऑलिम्पिक खेळांच्या]] आदल्या वर्षी होणारा विश्वचषक आणि सायकलच्या उर्वरित वर्षात आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी आयोजित केली जाईल. हे चक्र [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२०१०]] मध्ये सुरू झाले, [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]] स्पर्धेच्या एका वर्षानंतर. ==स्पर्धा आणि विजेते== {{हेसुद्धा पाहा|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} ===आयसीसी स्पर्धा=== [[File:ICC Cricket World Cup Trophy.jpg|thumb|[[क्रिकेट विश्वचषक]] ट्रॉफी]] {|class="wikitable" style="text-align:left;" style="font-size: 90%" !स्पर्धा !स्वरूप !{{tooltip|स्पर्धा|आयोजित झालेल्या आवृत्त्यांची संख्या}} !सद्य विजेता !सर्वाधिक विजेतेपदे !पहिली !शेवटची !पुढील |- ! colspan=8|पुरुष |- |[[क्रिकेट विश्वचषक]]<ref name="WC">{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-all-the-odi-world-cup-winners-till-date-1746182528-1|title=World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२ मार्च २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260302042038/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-all-the-odi-world-cup-winners-till-date-1746182528-1|url-status=live}}</ref> |[[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] |१३ |{{Cr|AUS}} |{{Cr|AUS}} (६) |[[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]] |[[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३]] |[[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक|२०२७]] |- |[[आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|चॅम्पियन्स चषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-series-results/icc-champions-trophy-icc-knockout-44|title=Series results For ICC Champions Trophy (ICC Knock Out)|work=[[क्रिकइन्फो]]|access-date=१ जून २०२५|archive-date=२८ फेब्रुवारी २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250228133226/https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-series-results/icc-champions-trophy-icc-knockout-44|url-status=live}}</ref> |[[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय]] |८{{efn|name=CT|१९९८ आणि २००० मधील पहिल्या दोन आवृत्त्यांमध्ये ही स्पर्धा आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी म्हणून ओळखली जात होती.}} |{{Cr|IND}} |{{Cr|IND}} (३) |[[१९९८ विल्स आंतरराष्ट्रीय चषक|१९९८]] |[[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२५]] |[[२०२९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२९]] |- |[[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|टी२० विश्वचषक]]<ref name="WC"/> |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] |१०{{efn|name=T20WC|२००७ ते २०१६ या कालावधीत ही स्पर्धा आयसीसी वर्ल्ड टी२० म्हणून ओळखली जात होती आणि २०१८ मध्ये तिचे नाव पुरुष टी२० विश्वचषक असे करण्यात आले.}} |{{Cr|IND}} |{{Cr|IND}} (३) |[[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] |- |[[आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/world-test-championship-winners-list-1741691620-1|title=World Test Championship Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=१७ फेब्रुवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260217163735/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/world-test-championship-winners-list-1741691620-1|url-status=live}}</ref> |[[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]] |३ |{{Cr|RSA}} |{{Cr|AUS}} (१), {{Cr|NZL}} (१), {{Cr|RSA}} (१) |[[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१]] |[[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५]] |[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२७]] |- ! colspan=8|महिला |- |[[महिला क्रिकेट विश्वचषक|क्रिकेट विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-odi-world-cup-winners-list-1973-to-2025-1820002973-1|title=Women's ODI World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=८ मार्च २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260308192019/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-odi-world-cup-winners-list-1973-to-2025-1820002973-1|url-status=live}}</ref> |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|मएदिआ]] |१३ |{{Crw|IND}} |{{Crw|AUS}} (७) |[[१९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७३]] |[[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२५]] |[[२०२९ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२९]] |- |[[आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|टी२० विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-t20-world-cup-winners-list-1729340572-1|title=Women's T20I World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२ मार्च २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260302232404/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/icc-womens-t20-world-cup-winners-list-1729340572-1|url-status=live}}</ref> |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|मटी२०आ]] |१०{{efn|name=WT20WC|२००९ ते २०१८ या कालावधीत ही स्पर्धा आयसीसी महिला वर्ल्ड टी२० म्हणून ओळखली जात होती आणि २०२० मध्ये तिचे नाव महिला टी२० विश्वचषक असे करण्यात आले.}} |{{Crw|AUS}} |{{Crw|AUS}} (७) |[[२००९ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]] |[[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२८]] |- |[[आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक|चॅम्पियन्स चषक]]<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-womens-champions-trophy-sri-lanka-ftp-2627995-2024-11-04|title=ICC introduces Women's Champions Trophy, Sri Lanka to host first edition in 2027|date=४ नोव्हेंबर २०२४|access-date=१ जून २०२५|work=[[India Today]]|archive-date=२५ जुलै २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250725045700/https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-womens-champions-trophy-sri-lanka-ftp-2627995-2024-11-04|url-status=live}}</ref> |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|मटी२०आ]] |{{n/a}} |{{n/a}} |{{n/a}} |{{n/a}} |{{n/a}} |[[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक|२०२७]] |- ! colspan=8|१९ वर्षांखालील |- |[[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|१९ वर्षांखालील पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/under-19-world-cup-winners-list-1820006147-1|title=U19 Men's World Cup Winners|work=[[Jagran Josh]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२८ फेब्रुवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228183718/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/under-19-world-cup-winners-list-1820006147-1|url-status=live}}</ref> |[[मर्यादित षटकांचे क्रिकेट|युवा एकदिवसीय]] |१६ |{{Cr19|IND}} |{{Cr19|IND}} (६) |[[१९८८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|१९८८]] |[[२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२८ १९ वर्षांखालील पुरुष क्रिकेट विश्वचषक|२०२८]] |- |[[१९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]]<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/webstories/sports/u19-womens-t20-world-cup-winners-full-list-32199|title=U19 Women's T20 World Cup Winners|work=[[NDTV]]|access-date=१ मार्च २०२६|archive-date=२३ मे २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523151014/https://sports.ndtv.com/webstories/sports/u19-womens-t20-world-cup-winners-full-list-32199|url-status=live}}</ref> |[[मर्यादित षटकांचे क्रिकेट|युवा टी२०आ]] |२ |{{Crw19|IND}} |{{Crw19|IND}} (२) |[[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक|२०२३]] |[[२०२५ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक|२०२५]] |[[२०२७ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक|२०२७]] |} ===पात्रता स्पर्धा=== आयसीसी विविध आंतरराष्ट्रीय प्रमुख स्पर्धांसाठी पात्रता स्पर्धांचे आयोजन करते. {|class="wikitable" style="text-align:left;" style="font-size: 90%" |+ !स्वरूप !एकदिवसीय !टी२०आ |- |पुरुष |[[आयसीसी विश्वचषक पात्रता सामने]] |[[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा]] |- | rowspan="2" |महिला |[[महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] | rowspan="2" |[[महिला टी२० विश्वचषक पात्रता]] |- |[[आयसीसी महिला चॅम्पियनशिप]] |} [[पदोन्नती आणि पदावनती]] असलेली दोन-स्तरीय लीग प्रणाली अस्तित्वात आहे, ज्यामध्ये सर्वोत्तम कामगिरी करणारे संघ [[आयसीसी विश्वचषक पात्रता सामने|क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठी]] पात्र ठरतात.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/new-qualification-pathway-for-14-team-2027-mens-odi-world-cup-approved-1289712|title=Qualification pathway for 14-team 2027 men's ODI World Cup approved|date=२० ऑक्टोबर २०१८|access-date=१ जून २०२५|work=[[क्रिकइन्फो]]|archive-date=१५ ऑगस्ट २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250815181527/https://www.espncricinfo.com/story/new-qualification-pathway-for-14-team-2027-mens-odi-world-cup-approved-1289712|url-status=live}}</ref> यापूर्वी ही तीन-स्तरीय प्रणाली होती आणि [[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक सुपर लीग]] हा तिचा सर्वोच्च स्तर होता. २०२७ विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेसाठी ही सुपर लीग रद्द करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/new-qualification-pathway-for-icc-mens-cricket-world-cup-approved|title=New qualification pathway for ICC Men's Cricket World Cup approved|date=२० ऑक्टोबर २०१८|access-date=१ जून २०२५|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:left;" style="font-size: 90%" !स्तर !लीग !संघ !सद्य आवृत्ती |- |१ |[[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] |८ |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|२०२४-२०२६]] |- |२ |[[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] |१२ |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग|२०२४-२०२६]] |} == नियम आणि नियमन == आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद खेळण्याच्या परिस्थिती, गोलंदाजी पुनरावलोकने आणि इतर आयसीसी नियमांचे निरीक्षण करते. आयसीसी कडे क्रिकेटच्या कायद्यांचा कॉपीराइट नाही: फक्त [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब|एमसीसी]] [[क्रिकेटचे कायदे|कायदे]] बदलू शकतात, जरी हे सहसा खेळाच्या जागतिक प्रशासकीय मंडळाशी सल्लामसलत करून केले जाते.{{Citation needed|date=September 2021}} आयसीसी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटसाठी खेळण्याच्या परिस्थितीचा एक संच राखते ज्यात कायद्यांमध्ये किरकोळ सुधारणा केल्या जातात. त्यांच्याकडे एक "आचारसंहिता" देखील आहे ज्याचे आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमधील संघ आणि खेळाडूंनी पालन करणे आवश्यक आहे. या संहितेचे उल्लंघन झाल्यास आयसीसी प्रतिबंध लागू करू शकते, सामान्यतः दंड. २००८ मध्ये आयसीसीने खेळाडूंवर १९ दंड ठोठावले होते. आयसीसी ने खेळण्याच्या स्थितीतील बदलांची घोषणा केली.<ref>{{Cite web |title=ICC announces changes to Playing Conditions |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/3345813 |access-date=2023-07-04 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> ==पंच आणि सामनाधिकारी== आयसीसी आंतरराष्ट्रीय [[पंच (क्रिकेट)|पंच]] आणि सामनाधिकारी नियुक्त करते जे सर्व मंजूर कसोटी सामने, एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय आणि ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यात काम करतात. आयसीसी पंचांचे तीन पॅनेल चालवते: [[आयसीसी पंचांचे एलिट पॅनेल|एलिट पॅनेल]], [[पंच आणि सामनाधिकारी आंतरराष्ट्रीय पॅनेल|आंतरराष्ट्रीय पॅनेल]], [[आयसीसी असोसिएट्स आणि एफिलिएट्स अंपायर पॅनल|सहयोगी आणि संलग्न पॅनेल]]. मार्च २०१२ पर्यंत, एलिट पॅनेलमध्ये बारा पंचांचा समावेश होता. सिद्धांतानुसार, एलिट पॅनेलचे दोन पंच प्रत्येक कसोटी सामन्यात अंपायर करतात, तर एक एलिट पॅनेल अंपायर आंतरराष्ट्रीय पॅनेलच्या एका पंचासह एकदिवसीय सामन्यांमध्ये उभा असतो. सरावात, आंतरराष्ट्रीय पॅनेलचे सदस्य अधूनमधून कसोटी सामन्यांमध्ये उभे राहतात, कारण ते कसोटी स्तरावर सामना करू शकतात की नाही आणि त्यांना एलिट पॅनेलमध्ये स्थान मिळावे की नाही हे पाहण्याची ही एक उत्तम चांगली संधी मानली जाते. एलिट पॅनेलचे सदस्य हे आयसीसीचे पूर्ण-वेळ कर्मचारी आहेत, जरी ते अजूनही, अगदी अधूनमधून, त्यांच्या राहत्या देशात [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट]] पंच करतात. एलिट अंपायर्ससाठी सरासरी वार्षिक कामकाजाचे वेळापत्रक ८-१० कसोटी सामने आणि १०-१५ एकदिवसीय, संभाव्य ऑन-फिल्ड वर्कलोड प्रति वर्ष ७५ दिवस, तसेच प्रवास आणि तयारीचा वेळ आहे.<ref>{{cite web|title=Match officials|url=http://www.icc-cricket.com/about/42/match-officials|publisher=www.icc-cricket.com|access-date=18 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003001326/http://www.icc-cricket.com/about/42/match-officials|archive-date=3 October 2013}}</ref> आंतरराष्ट्रीय पॅनेल हे दहा कसोटी खेळणाऱ्या क्रिकेट बोर्डांपैकी प्रत्येकी नामनिर्देशित अधिकाऱ्यांचे झालेले आहे. पॅनेलचे सदस्य त्यांच्या मायदेशातील एकदिवसीय सामन्यांमध्ये काम करतात आणि एलिट पॅनेलला क्रिकेट कॅलेंडरमधील सर्वोच्च वेळेत मदत करतात जेव्हा त्यांना परदेशी वनडे आणि कसोटी सामन्यांसाठी नियुक्त केले जाऊ शकते. आंतरराष्ट्रीय पॅनेलचे सदस्य परदेशातील अंपायरिंग असाइनमेंट जसे की आयसीसी अंडर १९ क्रिकेट विश्वचषक त्यांच्या परदेशातील परिस्थितीबद्दलचे ज्ञान आणि समज सुधारण्यासाठी आणि त्यांना एलिट पॅनेलमध्ये संभाव्य पदोन्नतीसाठी तयार करण्यात मदत करण्यासाठी देखील करतात. यातील काही पंच क्रिकेट विश्वचषकातही काम करतात. प्रत्येक कसोटी क्रिकेट बोर्ड एका "थर्ड अंपायर" ची नियुक्ती करते ज्याला काही ठराविक ऑन-फिल्ड निर्णयांचे त्वरित दूरचित्रवाणी रिप्लेद्वारे पुनरावलोकन करण्यासाठी बोलावले जाऊ शकते. सर्व तिसरे पंच हे त्यांच्या स्वतःच्या देशात प्रथम श्रेणीचे पंच आहेत, आणि या भूमिकेला आंतरराष्ट्रीय पॅनेल आणि नंतर एलिट पॅनेलमध्ये एक पाऊल म्हणून पाहिले जाते.<ref>{{cite web|title=Emirates International Panel of ICC Umpires|url=http://www.icc-cricket.com/about/88/match-officials/emirates-international-panel-of-icc-umpires|publisher=www.icc-cricket.com|access-date=18 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304044124/http://www.icc-cricket.com/about/88/match-officials/emirates-international-panel-of-icc-umpires|archive-date=4 March 2016}}</ref> जून २००६ मध्ये आयसीसी सहयोगी आणि संलग्न आंतरराष्ट्रीय पंच पॅनेलची स्थापना करण्यात आली. २००५ मध्ये तयार करण्यात आलेल्या आयसीसी असोसिएट आणि एफिलिएट इंटरनॅशनल अंपायर्स पॅनेलला मागे टाकले आणि पाच आयसीसी डेव्हलपमेंट प्रोग्राम प्रादेशिक पंच पॅनेलमधून प्रत्येक निवडीसह, नॉन-टेस्ट न खेळणाऱ्या सदस्यांमधील पंचांसाठी शिखर म्हणून काम करते. असोसिएट आणि एफिलिएट इंटरनॅशनल अंपायर पॅनलचे सदस्य आयसीसी असोसिएट सदस्य, आयसीसी इंटरकॉन्टिनेंटल कप सामने आणि इतर सहयोगी आणि संलग्न स्पर्धांचा समावेश असलेल्या एकदिवसीय सामन्यांसाठी नियुक्तीसाठी पात्र आहेत. आयसीसी अंडर-१९ क्रिकेट विश्वचषकासह इतर आयसीसी स्पर्धांसाठीही उच्च कामगिरी करणाऱ्या पंचांचा विचार केला जाऊ शकतो आणि त्यांना आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी आणि आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत सहभागी होण्यासाठी आमंत्रित केले जाऊ शकते.<ref>{{cite web|title=ICC Associate and Affiliate International Umpires Panel|url=http://www.icc-cricket.com/about/89/match-officials/icc-associate-and-affiliate-international-umpires-panel|publisher=www.icc-cricket.com|access-date=18 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160602070629/http://www.icc-cricket.com/about/89/match-officials/icc-associate-and-affiliate-international-umpires-panel|archive-date=2 June 2016}}</ref> एक [[आयसीसी मॅच रेफरींचे एलिट पॅनेल]] देखील आहे जे सर्व कसोटी आणि एकदिवसीय सामन्यांमध्ये आयसीसीचे स्वतंत्र प्रतिनिधी म्हणून काम करतात. जानेवारी २००९ पर्यंत, त्याचे ६ सदस्य होते, ते सर्व अत्यंत अनुभवी माजी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू होते. पंचांना खेळाडू किंवा अधिकाऱ्यांची तक्रार करण्याचा अधिकार नसतो (जे पंचांना करावे लागते), परंतु ते आयसीसीच्या आचारसंहितेनुसार सुनावणी घेण्यास आणि सामन्यांमध्ये आवश्यकतेनुसार दंड आकारण्यासाठी, अधिकृत फटकारण्यापर्यंत जबाबदार असतात. निर्णयांवर अपील केले जाऊ शकते, परंतु बहुतेक प्रकरणांमध्ये मूळ निर्णय कायम ठेवला जातो. बीसीसीआयच्या विरोधामुळे पंचांच्या निर्णय पुनरावलोकन प्रणालीच्या सार्वत्रिक वापरावर - जून २०१२ पर्यंत - क्रिकेट खेळणाऱ्या राष्ट्रांमध्ये एकमत साधण्यात परिषद अपयशी ठरली. खेळणाऱ्या देशांच्या परस्पर कराराच्या अधीन राहून ते लागू केले जाईल.<ref>{{cite news| url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-27/top-stories/32440276_1_drs-ball-tracking-icc-executive-board| archive-url= https://archive.today/20130126142440/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-27/top-stories/32440276_1_drs-ball-tracking-icc-executive-board| url-status= dead| archive-date= 26 January 2013| title= No decision yet on universal application of DRS|work=[[टाइम्स ऑफ इंडिया]] |date=27 June 2012}}</ref> जुलै २०१२ मध्ये, आयसीसीने डीआरएस तंत्रज्ञानाच्या वापराबाबतची शंका दूर करण्यासाठी बीसीसीआयला संगणक दृष्टी आणि तंत्रज्ञानातील तज्ञ एड रोस्टेन यांनी केलेले बॉल ट्रॅकिंग संशोधन दाखवण्यासाठी एक शिष्टमंडळ पाठवण्याचा निर्णय घेतला.<ref>{{cite news| url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-10/top-stories/32617106_1_expert-in-computer-vision-icc-management-decision-review-system| archive-url= https://archive.today/20130126182508/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-10/top-stories/32617106_1_expert-in-computer-vision-icc-management-decision-review-system| url-status= dead| archive-date= 26 January 2013| title= Research on DRS to be shown to BCCI| date= 10 July 2012 |work=[[टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref><ref>{{cite web|title=Ireland and Afghanistan ICC newest full members amid wide-ranging governance reform|url=https://www.icc-cricket.com/news/422449|website=icc-cricket.com|publisher=ICC|access-date=22 June 2017}}</ref> ==प्रादेशिक संस्था== या प्रादेशिक संस्था क्रिकेट खेळाचे आयोजन, प्रचार आणि विकास करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतात: * [[आशियाई क्रिकेट परिषद]] * [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] * [[आयसीसी युरोप]] * [[आयसीसी अमेरिका]] * [[आयसीसी पूर्व आशिया-पॅसिफिक]] आयसीसी प्रादेशिक संस्था जे आशिया आणि आफ्रिकेच्या प्रादेशिक संस्थांमध्ये समाविष्ट नसलेल्या प्रदेशांची काळजी घेतात: * [[आयसीसी आशिया]] * [[आयसीसी आफ्रिका]] युरोपसाठी प्रादेशिक संस्था अस्थापित झाली ज्यानंतर आयसीसीने कामकाज हाती घेतले: * [[युरोपियन क्रिकेट परिषद]] आफ्रिकन क्रिकेट असोसिएशनच्या निर्मितीनंतर आणखी दोन प्रादेशिक संस्थांची स्थापना करण्यात आली: * [[पूर्व आणि मध्य आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] * [[पश्चिम आफ्रिका क्रिकेट परिषद]] ==क्रमवारी आणि पुरस्कार== {{Main|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} === क्रमवारी === आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद खेळाच्या तिन्ही फॉरमॅटसाठी संघ क्रमवारी प्रकाशित करते आणि वेळोवेळी तेच अपडेट करते. '''पुरुष''' * [[आयसीसी पुरुषांची कसोटी संघ क्रमवारी]] * [[आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी]] * [[आयसीसी पुरुषांची टी२०आ संघ क्रमवारी]] '''महिला''' * [[आयसीसी महिला एकदिवसीय आणि टी२०आ संघ क्रमवारी]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद खेळाडूंची क्रमवारी ही आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडूंच्या अलीकडील कामगिरीवर आधारित रँकिंगची व्यापकपणे अनुसरण केलेली प्रणाली आहे. '''पुरुष''' * [[आयसीसी पुरुष खेळाडूंची क्रमवारी]] '''महिला''' * [[आयसीसी महिला खेळाडूंची क्रमवारी]] === पुरस्कार === {{Main|आयसीसी पुरस्कार}} आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने मागील १२ महिन्यांतील सर्वोत्तम आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडूंना ओळखण्यासाठी आणि त्यांचा सन्मान करण्यासाठी '''आयसीसी पुरस्कारां'''ची स्थापना केली आहे. उद्घाटन आयसीसी पुरस्कार सोहळा ७ सप्टेंबर २००४ रोजी लंडनमध्ये आयोजित करण्यात आला होता.<ref>{{Cite web|date=2004-06-29|title=World's best players and teams to be honoured at cricket's 'Oscars'|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/23129979/world-best-players-teams-honoured-cricket-oscars|access-date=2021-06-03|website=ESPN.com|language=en}}</ref> २०२० मध्ये, आयसीसीने मागील १० वर्षांतील सर्वोत्कृष्ट कामगिरी आणि कामगिरीचा सन्मान करण्यासाठी '''[[दशकातील आयसीसी पुरस्कार]]''' या एका खास कार्यक्रमाची घोषणा केली.<ref>{{Cite web|title=ICC Awards of the Decade announced|url=https://www.icc-cricket.com/news/1908769|access-date=2021-06-03|website=www.icc-cricket.com|language=en}}</ref> ==भ्रष्टाचारविरोधी आणि सुरक्षा== आयसीसीला देखील अव्वल क्रिकेट खेळाडूंचा समावेश असलेल्या ड्रग्ज आणि लाचखोरी प्रकरणांचा सामना करावा लागला आहे. कायदेशीर आणि बेकायदेशीर बुकमेकिंग मार्केटशी संबंधित क्रिकेट खेळाडूंच्या भ्रष्टाचाराच्या घोटाळ्यांनंतर, आयसीसीने २००० मध्ये लंडनच्या मेट्रोपॉलिटन पोलिसांचे निवृत्त आयुक्त, लॉर्ड कांडन यांच्या नेतृत्वाखाली भ्रष्टाचारविरोधी आणि सुरक्षा युनिट (एसीएसयू) स्थापन केले. दक्षिण आफ्रिकेचा माजी कर्णधार हान्सी क्रोन्ये यांनी ज्या भ्रष्टाचाराची तक्रार नोंदवली आहे त्यामध्ये एक भारतीय सट्टेबाजाकडून कमी कामगिरी केल्याबद्दल किंवा ठराविक सामन्यांचे निकाल पूर्वनिर्धारित असल्याची खात्री करण्यासाठी भरीव रक्कम स्वीकारली होती. त्याचप्रमाणे, माजी भारतीय कर्णधार मोहम्मद अझरुद्दीन आणि अजय जडेजा यांची चौकशी करण्यात आली, मॅच फिक्सिंगमध्ये दोषी आढळले आणि क्रिकेट खेळण्यावर (अनुक्रमे आजीवन आणि पाच वर्षांसाठी) बंदी घालण्यात आली. एसीएसयू क्रिकेटमधील भ्रष्टाचाराच्या कोणत्याही अहवालाचे परीक्षण आणि तपासणी करणे सुरू ठेवते आणि प्रोटोकॉल सादर केले गेले आहेत, जे उदाहरणार्थ ड्रेसिंग रूममध्ये मोबाईल टेलिफोन वापरण्यास मनाई करतात. २००७ क्रिकेट विश्वचषकापूर्वी, आयसीसीचे मुख्य कार्यकारी माल्कम स्पीड यांनी कोणत्याही भ्रष्टाचाराविरुद्ध चेतावणी दिली आणि आयसीसी त्याविरुद्ध सतर्क आणि असहिष्णु असेल असे सांगितले.<ref>{{cite news |url=http://www.jamaica-star.com/thestar/20070213/sports/sports3.html |work=The Jamaica Star |title=Speed warns against corruption during World Cup |date=13 February 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201121545/http://www.jamaica-star.com/thestar/20070213/sports/sports3.html |archive-date=1 February 2009 }}</ref> २०१० च्या पाकिस्तानच्या इंग्लंड दौऱ्यादरम्यान झालेल्या घोटाळ्यानंतर, ३ पाकिस्तानी खेळाडू, मोहम्मद अमीर, मोहम्मद आसिफ आणि सलमान बट स्पॉट-फिक्सिंगमध्ये दोषी आढळले आणि त्यांच्यावर अनुक्रमे ५ वर्षे, ७ वर्षे आणि १० वर्षांची बंदी घालण्यात आली. ३ नोव्हेंबर २०११ रोजी, बटला ३० महिने, आसिफला एक वर्ष, अमीरला सहा महिने आणि लाच देणारा स्पोर्ट्स एजंट मजीदला दोन वर्षे आठ महिने तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.<ref>{{cite news|title=Pakistan cricketers and agent jailed for betting scam|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-15573463|access-date=3 November 2011|newspaper=BBC News |date=3 November 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2011/nov/03/pakistan-spot-fixing-jail-terms|title=Pakistan spot-fixing players and agent sentenced to lengthy jail terms|date=3 November 2011|work=The Guardian |location=UK|access-date=3 November 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/pakistan/8863611/Pakistan-spot-fixing-scandal-convictions-of-Salman-Butt-Mohammad-Asif-and-Mohammad-Amir-just-one-step-on-a-long-road.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/pakistan/8863611/Pakistan-spot-fixing-scandal-convictions-of-Salman-Butt-Mohammad-Asif-and-Mohammad-Amir-just-one-step-on-a-long-road.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Pakistan spot-fixing scandal: convictions of Salman Butt, Mohammad Asif and Mohammad Amir just one step on a long road |date=3 November 2011|work=The Daily Telegraph |location=UK|access-date=3 November 2011|last1=Kelso |first1=Paul }}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/cricketers-jailed-for-matchfixing-6256508.html|title=Cricketers jailed for match-fixing |date=3 November 2011|work=The Independent |location=UK|access-date=3 November 2011}}</ref> २०१९ मध्ये, अल जझीराने केलेल्या तपासणीत श्रीलंका, भारत, इंग्लंड, ऑस्ट्रेलिया आणि इतर क्रिकेट खेळणाऱ्या राष्ट्रांमध्ये मॅच फिक्सिंग झाल्याचे उघड झाले.<ref>{{Cite web|title=Cricket match-fixers suspended amid calls for police probe|url=https://www.ajiunit.com/article/match-fixer-suspended/|access-date=2021-09-06|website=अल जझीरा Investigative Unit|language=en-US}}</ref> या अहवालाच्या अनुषंगाने आयसीसीने चौकशी सुरू केली. ==ग्लोबल क्रिकेट अकादमी== {{main|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]] (जीसीए) [[संयुक्त अरब अमिराती]]मधील [[दुबई स्पोर्ट्स सिटी]] येथे आहे. जीसीएच्या सुविधांमध्ये प्रत्येकी १० टर्फ पिचसह दोन ओव्हल, आउटडोअर टर्फ आणि सिंथेटिक सराव सुविधा, हॉक आय तंत्रज्ञानासह इनडोअर सराव सुविधा आणि क्रिकेट-विशिष्ट व्यायामशाळा यांचा समावेश आहे. रॉड मार्श यांची अकादमीचे कोचिंग संचालक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. उद्घाटन, मूलतः २००८ साठी नियोजित, २०१० मध्ये झाले. ==आयसीसी क्रिकेट वर्ल्ड प्रोग्राम== {{main|आयसीसी क्रिकेट वर्ल्ड प्रोग्राम}} आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद आयसीसी क्रिकेट वर्ल्ड नावाचा एक साप्ताहिक कार्यक्रम दूरचित्रवाणीवर प्रसारित करते. स्पोर्ट्सब्रँडने त्याची निर्मिती केली आहे. हा एक साप्ताहिक ३० मिनिटांचा कार्यक्रम आहे जो क्रिकेटच्या ताज्या बातम्या, सर्व कसोटी आणि एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यांसह अलीकडील क्रिकेट क्रिया, तसेच मैदानाबाहेरील वैशिष्ट्ये आणि मुलाखती प्रदान करतो. ==टीका== २०१५ मध्ये, सॅम कॉलिन्स आणि जॅरोड किम्बर यांनी आयसीसीच्या अंतर्गत संस्थेवर डेथ ऑफ ए जेंटलमन हा डॉक्युमेंटरी बनवला, त्यात म्हणले होते की श्रीमंत सदस्य देश (विशेषतः भारत, इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलिया) आयसीसीला "गुंडगिरी" करत आहेत आणि संस्थेला व इतर सदस्यांना हानी पोहोचवत आहेत.<ref>{{cite news|last=Miller |first=Andrew |url=http://www.espncricinfo.com/england/content/story/975353.html|title=Cricket documentary ''Death of a Gentleman'' scoops prestigious Sports Journalists Association award|date=22 February 2016|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]|access-date=21 September 2020}}</ref> ==हे सुद्धा पहा== {{Portal|क्रिकेट}} * [[क्रिकेट अधिकाऱ्यांची संघटना]] * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी]] * [[फेडरेशन ऑफ इंटरनॅशनल क्रिकेटर्स असोसिएशन]] * [[क्रिकेटची आंतरराष्ट्रीय रचना]] * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या अध्यक्षांची यादी]] <small>(२०१४ पासून पद विसर्जित)</small> ==संदर्भ== {{notelist}} {{reflist}} ==बाह्य दुवे== *[https://kaplonathletic.com/content/19/introducing-crictos-your-gateway-iconic-cricket-moments-icc फॅनक्रेझसह आयसीसी क्रिक्टोस लाँच] * {{Official website|https://www.icc-cricket.com/}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघ}} {{प्राधिकरण नियंत्रण}} {{पोर्टल बार|क्रिकेट|खेळ}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद| ]] [[वर्ग:क्रिकेट प्रशासन|*]] [[वर्ग:दुबई स्थित संस्था]] [[वर्ग:१९०९ मध्ये स्थापन झालेल्या क्रीडा संस्था]] [[वर्ग:आयओसी मान्यताप्राप्त आंतरराष्ट्रीय क्रीडा महासंघांची संघटना]] jspwecs17gpk3qnykd06f5k5imfnqhz 14 208848 2717744 1466234 2026-10-07T06:01:53Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717744 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारताचा भूगोल|धार्मिक]] 53ffpuang99809z5txjgutmww9g7ccy 2 230209 2717389 2716162 2026-10-06T15:12:31Z Aditya tamhankar 80177 2717389 wikitext text/x-wiki {{Location map+|India|width=300|float=right|caption=सदस्य आदित्य ताम्हनकर राहत असलेले शहर|places= {{Location map~|India|lat_deg=18|lat_min=63|lon_deg=73|lon_min=79|position=right|background=|label=[[चिंचवड]]}} }} {{Location map+|India|width=300|float=right|caption=सदस्य आदित्य ताम्हनकर यांचे मुळ गाव|places= {{Location map~|India|lat_deg=15|lat_min=99|lon_deg=73|lon_min=59|position=right|background=|label=[[चेंदवण|निरोखेवाडी]], [[चेंदवण]]}} }} {{User Wikipedian for|year=2017|month=6|day=22}}{{द्रुतमाघारकार}} {{१०,००० संपादने}} {{२०,००० संपादने}} {{३०,००० संपादने}} {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[Image:Cricket-barnstar-small.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Cricket Star''' |} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! Over ! Run ! Wicket ! Over ! Run ! Wicket ! Over ! Run ! Wicket ! Over ! Run ! Wicket |- | 0.1 || || || 5.1 || || || 10.1 || || || 15.1 || || |- | 0.2 || || || 5.2 || || || 10.2 || || || 15.2 || || |- | 0.3 || || || 5.3 || || || 10.3 || || || 15.3 || || |- | 0.4 || || || 5.4 || || || 10.4 || || || 15.4 || || |- | 0.5 || || || 5.5 || || || 10.5 || || || 15.5 || || |- | 1.0 || || || 6.0 || || || 11.0 || || || 16.0 || || |- | 1.1 || || || 6.1 || || || 11.1 || || || 16.1 || || |- | 1.2 || || || 6.2 || || || 11.2 || || || 16.2 || || |- | 1.3 || || || 6.3 || || || 11.3 || || || 16.3 || || |- | 1.4 || || || 6.4 || || || 11.4 || || || 16.4 || || |- | 1.5 || || || 6.5 || || || 11.5 || || || 16.5 || || |- | 2.0 || || || 7.0 || || || 12.0 || || || 17.0 || || |- | 2.1 || || || 7.1 || || || 12.1 || || || 17.1 || || |- | 2.2 || || || 7.2 || || || 12.2 || || || 17.2 || || |- | 2.3 || || || 7.3 || || || 12.3 || || || 17.3 || || |- | 2.4 || || || 7.4 || || || 12.4 || || || 17.4 || || |- | 2.5 || || || 7.5 || || || 12.5 || || || 17.5 || || |- | 3.0 || || || 8.0 || || || 13.0 || || || 18.0 || || |- | 3.1 || || || 8.1 || || || 13.1 || || || 18.1 || || |- | 3.2 || || || 8.2 || || || 13.2 || || || 18.2 || || |- | 3.3 || || || 8.3 || || || 13.3 || || || 18.3 || || |- | 3.4 || || || 8.4 || || || 13.4 || || || 18.4 || || |- | 3.5 || || || 8.5 || || || 13.5 || || || 18.5 || || |- | 4.0 || || || 9.0 || || || 14.0 || || || 19.0 || || |- | 4.1 || || || 9.1 || || || 14.1 || || || 19.1 || || |- | 4.2 || || || 9.2 || || || 14.2 || || || 19.2 || || |- | 4.3 || || || 9.3 || || || 14.3 || || || 19.3 || || |- | 4.4 || || || 9.4 || || || 14.4 || || || 19.4 || || |- | 4.5 || || || 9.5 || || || 14.5 || || || 19.5 || || |- | 5.0 || || || 10.0 || || || 15.0 || || || 20.0 || || |} '''Total -‌ ‌''' =Insta= <section begin="Bracket" />{{#invoke:RoundN|N16 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high |RD1=Round of 16 |RD2=Quarterfinals |RD3=Semifinals |RD4=Final |Consol=Match for third place <!--Date – Place|Celeb 1|Vote 1|Celeb 2|Vote 2--> <!--Round of 16--> | |Mrunal Thakur| |Mithila Palkar | | |Sonali Bendre| |Sonali Kulkarni| | |Radhika Apte| |Girija Oak | | |Urmila Matondkar| |Shriya Pilgaonkar| | |Amruta Khanvilkar| |Sharvari Wagh | | |Sai Tamhankar| |Priya Bapat | | |Manjiri Fadnis| |Saee Manjrekar | | |Madhuri Dixit| |Anuja Sathe | <!--Quarterfinals--> | |TBD| |TBD | | |TBD| |TBD | | |TBD| |TBD | | |TBD| |TBD | <!--Semifinals--> | |TBD| |TBD | | |TBD| |TBD | <!--Final--> | |TBD | |TBD | <!--Match for third place--> | |TBD | |TBD | }}<section end="Bracket" /> ==चार्जिंग नोंदवही== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ टाटा टियागो ई.व्ही. चार्जिंग सुची ! दिनांक ! शहर ! चार्जिंग केंद्र ! चार्जिंग कंपनी ! एकूण बिल |- | १६/०४/२०२३ | मु.पो. वंगळी, [[इंदापूर तालुका|ता. इंदापूर]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | शिवकृपा संकुल | निकॉल-ईव्ही | २९७.२५ |- | १७/०४/२०२३ | मु.पो. अणादूर, [[तुळजापूर तालुका|ता. तुळजापूर]], [[धाराशिव जिल्हा|जि. धाराशिव]], [[महाराष्ट्र]] | लाईफलाईन हॉस्पिटल | ई.व्ही. पंप | २९६.०१ |- | १९/०४/२०२३ | मु.पो. वंगळी, [[इंदापूर तालुका|ता. इंदापूर]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | शिवकृपा संकुल | निकॉल-ईव्ही | ३००.०१ |- | २२/०४/२०२३ | मु.पो. भादलवाडी, [[इंदापूर तालुका|ता. इंदापूर]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल श्री व्हेज | चार्जझोन | ३७५.७१ |- | १८/०७/२०२३ | मु.पो. भुयाचीवाडी, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | माई मंगलम कार्यालय | ई-फिल | १३१.०२ |- | १८/०७/२०२३ | मु.पो. भुयाचीवाडी, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | माई मंगलम कार्यालय | ई-फिल | २४२.०४ |- | २९/०३/२०२४ | मु.पो. [[सुरूर]], [[वाई तालुका|ता. वाई]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल साई पार्क इन | चार्जझोन | १५३.०५ |- | २३/०६/२०२४ | मु.पो. वळवण, [[लोणावळा]], [[मावळ तालुका|ता. मावळ]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | वॅक्स म्युझियम | इन्स्टा चार्ज | १९९.४८ |- | १५/०७/२०२४ | मु.पो. [[कराड]], [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल संगम | टाटा पॉवर ई.झेड | ४००.५८ |- | १६/०७/२०२४ | मु.पो. [[सुरूर]], [[वाई तालुका|ता. वाई]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल साई पार्क इन | चार्जझोन | ४२२.०३ |- | १६/०७/२०२४ | मु.पो. [[कोल्हापूर]], [[करवीर तालुका|ता. करवीर]], [[कोल्हापूर जिल्हा|जि. कोल्हापूर]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल ओपल | बिजलीफाय | २७५.०० |- | १६/०७/२०२४ | मु.पो. [[कोल्हापूर]], [[करवीर तालुका|ता. करवीर]], [[कोल्हापूर जिल्हा|जि. कोल्हापूर]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल ओपल | बिजलीफाय | ६६.१६ |- | २४/०८/२०२४ | मु.पो. मालेगाव, [[नेरळ]], [[कर्जत तालुका|ता. कर्जत]], [[रायगड जिल्हा|जि. रायगड]], [[महाराष्ट्र]] | सगुणा बाग ॲग्रो रिसॉर्ट | टाटा पॉवर ई.झेड | २४५.८६ |- | ०४/०९/२०२४ | मु.पो. [[चिंचवड]], [[हवेली तालुका|ता. हवेली]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | एल्प्रो मॉल | जियो बीपी प्लस | २८४.४७ |- | ०९/०९/२०२४ | मु.पो. [[चिंचवड]], [[हवेली तालुका|ता. हवेली]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | एल्प्रो मॉल | जियो बीपी प्लस | ३८५.८६ |- | १७/०९/२०२४ | मु.पो. [[चिंचवड]], [[हवेली तालुका|ता. हवेली]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | एल्प्रो मॉल | जियो बीपी प्लस | १७५.६१ |- | १६/११/२०२४ | मु.पो. चौक, [[कर्जत तालुका|ता. कर्जत]], [[रायगड जिल्हा|जि. रायगड]], [[महाराष्ट्र]] | एच.पी.सी.एल. पेट्रोल पंप | टाटा पॉवर ई.झेड | २९४.७४ |- | २४/१२/२०२४ | मु.पो. [[सुरूर]], [[वाई तालुका|ता. वाई]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल साई पार्क इन | चार्जझोन | १८२.६१ |- | २४/१२/२०२४ | मु.पो. काले, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल एच.आर. रिसॉर्ट | ग्लिडा | २७४.८९ |- | २५/१२/२०२४ | मु.पो. कोडवली, [[राजापूर तालुका|ता. राजापूर]], [[रत्नागिरी जिल्हा|जि. रत्नागिरी]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल गुरुमाऊली | चार्जझोन | ३०२.४५ |- | २६/१२/२०२४ | मु.पो. भोम, [[सावंतवाडी तालुका|ता. सावंतवाडी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|जि. सिंधुदुर्ग]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल आराध्य सिनेमा | चार्जझोन | २२७.२३ |- | २८/१२/२०२४ | मु.पो. भोम, [[सावंतवाडी तालुका|ता. सावंतवाडी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|जि. सिंधुदुर्ग]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल आराध्य सिनेमा | चार्जझोन | २२१.९४ |- | २८/१२/२०२४ | मु.पो. सुळगाव, [[आजरा तालुका|ता. आजरा]], [[कोल्हापूर जिल्हा|जि. कोल्हापूर]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल पॅरेडाईस | टाटा पॉवर ई.झेड | २७७.४४ |- | २८/१२/२०२४ | मु.पो. काले, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल एच.आर. रिसॉर्ट | ग्लिडा | ३७७.७१ |- | २८/१२/२०२४ | मु.पो. [[हिंजवडी]], [[मुळशी तालुका|ता. मुळशी]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | श्रीनाथ कृपा चार्जिंग संकुल | चार्जझोन | ५२.२९ |- | ५/१/२०२५ | मु.पो. खालापूर, [[खालापूर तालुका|ता. खालापूर]], [[रायगड जिल्हा|जि. रायगड]], [[महाराष्ट्र]] | एच.पी.सी.एल. पेट्रोल पंप | एच.पी. ई-चार्ज | २२८.८९ |- | २३/०३/२०२५ | मु.पो. [[सुरूर]], [[वाई तालुका|ता. वाई]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल साई पार्क इन | चार्जझोन | १७९.५७ |- | २३/०३/२०२५ | मु.पो. नारायणवाडी, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल साई कॅफे आणि रेस्ट्राँ | झियॉन चार्जिंग | ३१६.३९ |- | २३/०३/२०२५ | मु.पो. कोडवली, [[राजापूर तालुका|ता. राजापूर]], [[रत्नागिरी जिल्हा|जि. रत्नागिरी]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल गुरुमाऊली | चार्जझोन | ४७४.२१ |- | २३/०३/२०२५ | मु.पो. [[सावंतवाडी]], [[सावंतवाडी तालुका|ता. सावंतवाडी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|जि. सिंधुदुर्ग]], [[महाराष्ट्र]] | खासकीलवाडा | झियॉन चार्जिंग | ४३८.४१ |- | २४/०३/२०२५ | मु.पो. भोम, [[सावंतवाडी तालुका|ता. सावंतवाडी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|जि. सिंधुदुर्ग]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल आराध्य सिनेमा | चार्जझोन | ८९.५१ |- | २४/०३/२०२५ | मु.पो. सुळगाव, [[आजरा तालुका|ता. आजरा]], [[कोल्हापूर जिल्हा|जि. कोल्हापूर]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल पॅरेडाईस | टाटा पॉवर ई.झेड | ३००.४८ |- | २४/०३/२०२५ | मु.पो. मुंडे, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल द फर्न रेसिडन्सी | जियो बी.पी. प्लस | ४३२.८२ |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ २०२५ मध्ये मी पाहिलेले चित्रपट/वेब सिरिज इत्यादी. ! नाव ! प्रकार ! भाषा ! प्रदर्शित झालेले साल ! कुठे बघितला |- | मुक्काम पोस्ट बोंबिलवाडी | चित्रपट | मराठी | २०२५ | सिनेमागृह |- | ९-१-१ ''सीझन ८'' | वेब सिरिज | इंग्रजी | २०२४ | डिस्ने+हॉटस्टार |- | द मार्शियन | चित्रपट | इंग्रजी | २०१५ | डिस्ने+हॉटस्टार |- | लाईक आणि सबस्क्राइब | चित्रपट | मराठी | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | बंदीश बॅंडिट्स ''सीझन २'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | उंडा | चित्रपट | मल्याळम | २०१९ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | द बिग बुल | चित्रपट | हिंदी | २०२१ | डिस्ने+हॉटस्टार |- | सिंघम अगेन | चित्रपट | हिंदी | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | यात्रा | चित्रपट | तेलुगू | २०१९ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | यात्रा २ | चित्रपट | तेलुगू | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | स्क्वीड गेम ''सीझन २'' | वेब सिरीज | कोरियन | २०२४ | नेटफ्लिक्स |- | [[चाचा विधायक हैं हमारे]] ''सीझन १'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०१८ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[चाचा विधायक हैं हमारे]] ''सीझन २'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२१ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[चाचा विधायक हैं हमारे]] ''सीझन ३'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[फसक्लास दाभाडे!]] | चित्रपट | मराठी | २०२५ | सिनेमागृह |- | द क्राऊन ''सीझन १'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१६ | नेटफ्लिक्स |- | द क्राऊन ''सीझन २'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१७ | नेटफ्लिक्स |- | इमरजंसी | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | हिसाब बराबर | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | झी५ |- | द क्राऊन ''सीझन ३'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१९ | नेटफ्लिक्स |- | [[छावा (चित्रपट)|छावा]] | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | द क्राऊन ''सीझन ४'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२० | नेटफ्लिक्स |- | द क्राऊन ''सीझन ५'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | गेला माधव कुणीकडे? | नाटक | मराठी | | नाट्यगृह |- | द क्राऊन ''सीझन ६'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | गेम चेंजर | चित्रपट | तेलुगू | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[जवान (चित्रपट)|जवान]] | चित्रपट | हिंदी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | पुरुष | नाटक | मराठी | | नाट्यगृह |- | कालापानी | वेब सिरीज | हिंदी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | खाकी : द बिहार चॅप्टर | वेब सिरीज | हिंदी | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | सेक्टर ३६ | चित्रपट | हिंदी | २०२४ | नेटफ्लिक्स |- | पाताल लोक ''सीझन २'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | ९-१-१ : लोन स्टार ''सीझन ५'' | वेब सिरिज | इंग्रजी | २०२४-२५ | डिस्ने+हॉटस्टार |- | द गुड डॉक्टर ''सीझन ४'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२० | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | भूमिका | नाटक | मराठी | | नाट्यगृह |- | द गुड डॉक्टर ''सीझन ५'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२१-२२ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | मांझी : द माऊंटन मॅन | चित्रपट | हिंदी | २०१५ | डिस्ने+हॉटस्टार |- | [[गुलकंद (चित्रपट)|गुलकंद]] | चित्रपट | मराठी | २०२५ | सिनेमागृह |- | द डिप्लोमॅट | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | खाकी : द बंगाल चॅप्टर | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | [[लक्ष्य (चित्रपट)|लक्ष्य]] | चित्रपट | हिंदी | २००४ | नेटफ्लिक्स |- | ब्लॅक वॉरंट | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | जामतारा : सबका नंबर आएगा ''सीझन १'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२० | नेटफ्लिक्स |- | डेझिग्नेटेड सर्व्हायव्हर ''सीझन १'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१६-१७ | नेटफ्लिक्स |- | स्काय फोर्स | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[आनंद (चित्रपट)|आनंद]] | चित्रपट | हिंदी | १९७१ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | मिशन मजनू | चित्रपट | हिंदी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | [[डंकी (चित्रपट)|डंकी]] | चित्रपट | हिंदी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | डेझिग्नेटेड सर्व्हायव्हर ''सीझन २'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१७ | नेटफ्लिक्स |- | [[बावर्ची]] | चित्रपट | हिंदी | १९७२ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | चिकी चिकी बुबूम बूम | चित्रपट | मराठी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | डेझिग्नेटेड सर्व्हायव्हर ''सीझन ३'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१९ | नेटफ्लिक्स |- | [[पंचायत (दूरचित्रवाणी मालिका)|पंचायत ''सीझन ४'']] | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[ग्राम चिकित्सालय (दूरचित्रवाणी मालिका)|ग्राम चिकित्सालय ''सीझन १'']] | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | रेड २ | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | [[स्क्विड गेम|स्क्विड गेम ''सीझन ३'']] | वेब सिरीज | कोरियन | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | जामतारा : सबका नंबर आयेगा ''सीझन २'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | [[कुलकर्णी चौकातला देशपांडे]] | चित्रपट | मराठी | २०१९ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | दिल्ली क्राईम ''सीझन १'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०१९ | नेटफ्लिक्स |- | दिल्ली क्राईम ''सीझन २'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | [[मिसेस चॅटर्जी वर्सेस नॉर्वे]] | चित्रपट | हिंदी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | ए मॅन कॉल्ड ऑटो | चित्रपट | इंग्रजी | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | [[अशी ही जमवा जमवी]] | चित्रपट | मराठी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[हाऊसफुल्ल ५]] | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | व्हाईट हाऊस डाऊन | चित्रपट | इंग्रजी | २०१३ | नेटफ्लिक्स |- | [[आता थांबायचं नाय!]] | चित्रपट | मराठी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | सीबीआय ५ : द ब्रेन | चित्रपट | मल्ल्याळम | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | ओरु सीबीआय डायरी कुरिप्पू | चित्रपट | मल्ल्याळम | १९८८ | युट्युब |- | जग्राता | चित्रपट | मल्ल्याळम | १९८९ | युट्युब |- | अनब्रोकन | चित्रपट | इंग्रजी | २०१४ | नेटफ्लिक्स |- | झिरो डे | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | कास्ट अवे | चित्रपट | इंग्रजी | २००० | नेटफ्लिक्स |- | [[ग्राऊंड झिरो]] | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | दुपहिय्याँ | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | द गुड डॉक्टर ''सीझन ६'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२२-२३ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | द गुड डॉक्टर ''सीझन ७'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | कल्की २८९८ एडी | चित्रपट | हिंदी | २०२४ | नेटफ्लिक्स |- | [[स्कॅम १९९२ (वेब मालिका)|स्कॅम १९९२ : द हर्षद मेहता स्टोरी]] | वेब सिरीज | हिंदी | २०२० | सोनी लिव्ह |- | स्कॅम २००३ : द तेलगी स्टोरी | वेब सिरीज | हिंदी | २०२३ | सोनी लिव्ह |- | महाअवतार नरसिम्ह | चित्रपट | हिंदी | २०२४ | नेटफ्लिक्स |} ==याद्या== {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%; float:right" |- !colspan=5|Medals by Celebs |- align=center |Celeb ! style="background:#f7f6a8;"|[[File:Gold medal icon.svg|alt=gold|link=]] ! style="background:#dce5e5;"|[[File:Silver medal icon.svg|alt=silver|link=]] ! style="background:#ffdab9;"|[[File:Bronze medal icon.svg|alt=bronze|link=]] !Total |- align=center |align=left|Bhagyashree Limaye|| style="background:#f7f6a8;"|2|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||3 |- align=center |align=left|Prarthana Behere|| style="background:#f7f6a8;"|2|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||3 |- align=center |align=left|Girija Oak|| style="background:#f7f6a8;"|2|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|0||2 |- align=center |align=left|Urmila Kanitkar|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||2 |- align=center |align=left|Rasika Sunil|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||2 |- align=center |align=left|Sayali Sanjeev|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||2 |- align=center |align=left|Yashashree Rao|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||2 |- align=center |align=left|Akshaya Deodhar|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Sharvari Wagh|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Shivani Manchekar|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Tejashree Pradhan|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Priyadarshini Indalkar|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|2|| style="background:#ffdab9;"|1||3 |- align=center |align=left|Neha Pendse|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|2|| style="background:#ffdab9;"|0||2 |- align=center |align=left|Bhagyashree Mote|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|1||2 |- align=center |align=left|Prajakta Mali|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|1||2 |- align=center |align=left|Ashwini Kulkarni|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Madhura Deshpande|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Mrunmayee Deshpande|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Sakhee Gokhale|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Sai Tamhankar|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Sara Tendulkar|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Shruti Marathe|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Snehlata Vasaikar|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Titeeksha Tawde|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Veena Jagtap|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Mithila Palkar|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|2||2 |- align=center |align=left|Kuhoo Paranjpe|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||1 |- align=center |align=left|Sameeksha Takke|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||1 |- align=center |align=left|Sonalee Kulkarni Jr.|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||1 |- align=center ! style="background:#efefef;"|Total ! style="background:gold;" |13 ! style="background:silver;" |16 ! style="background:#c96;"|12 |'''41''' |} 0craads8tsc7sgqugzg42we7ostxozo 2717390 2717389 2026-10-06T15:16:49Z Aditya tamhankar 80177 2717390 wikitext text/x-wiki {{Location map+|India|width=300|float=right|caption=सदस्य आदित्य ताम्हनकर राहत असलेले शहर|places= {{Location map~|India|lat_deg=18|lat_min=63|lon_deg=73|lon_min=79|position=right|background=|label=[[चिंचवड]]}} }} {{Location map+|India|width=300|float=right|caption=सदस्य आदित्य ताम्हनकर यांचे मुळ गाव|places= {{Location map~|India|lat_deg=15|lat_min=99|lon_deg=73|lon_min=59|position=right|background=|label=[[चेंदवण|निरोखेवाडी]], [[चेंदवण]]}} }} {{User Wikipedian for|year=2017|month=6|day=22}}{{द्रुतमाघारकार}} {{१०,००० संपादने}} {{२०,००० संपादने}} {{३०,००० संपादने}} {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[Image:Cricket-barnstar-small.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Cricket Star''' |} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! Over ! Run ! Wicket ! Over ! Run ! Wicket ! Over ! Run ! Wicket ! Over ! Run ! Wicket |- | 0.1 || || || 5.1 || || || 10.1 || || || 15.1 || || |- | 0.2 || || || 5.2 || || || 10.2 || || || 15.2 || || |- | 0.3 || || || 5.3 || || || 10.3 || || || 15.3 || || |- | 0.4 || || || 5.4 || || || 10.4 || || || 15.4 || || |- | 0.5 || || || 5.5 || || || 10.5 || || || 15.5 || || |- | 1.0 || || || 6.0 || || || 11.0 || || || 16.0 || || |- | 1.1 || || || 6.1 || || || 11.1 || || || 16.1 || || |- | 1.2 || || || 6.2 || || || 11.2 || || || 16.2 || || |- | 1.3 || || || 6.3 || || || 11.3 || || || 16.3 || || |- | 1.4 || || || 6.4 || || || 11.4 || || || 16.4 || || |- | 1.5 || || || 6.5 || || || 11.5 || || || 16.5 || || |- | 2.0 || || || 7.0 || || || 12.0 || || || 17.0 || || |- | 2.1 || || || 7.1 || || || 12.1 || || || 17.1 || || |- | 2.2 || || || 7.2 || || || 12.2 || || || 17.2 || || |- | 2.3 || || || 7.3 || || || 12.3 || || || 17.3 || || |- | 2.4 || || || 7.4 || || || 12.4 || || || 17.4 || || |- | 2.5 || || || 7.5 || || || 12.5 || || || 17.5 || || |- | 3.0 || || || 8.0 || || || 13.0 || || || 18.0 || || |- | 3.1 || || || 8.1 || || || 13.1 || || || 18.1 || || |- | 3.2 || || || 8.2 || || || 13.2 || || || 18.2 || || |- | 3.3 || || || 8.3 || || || 13.3 || || || 18.3 || || |- | 3.4 || || || 8.4 || || || 13.4 || || || 18.4 || || |- | 3.5 || || || 8.5 || || || 13.5 || || || 18.5 || || |- | 4.0 || || || 9.0 || || || 14.0 || || || 19.0 || || |- | 4.1 || || || 9.1 || || || 14.1 || || || 19.1 || || |- | 4.2 || || || 9.2 || || || 14.2 || || || 19.2 || || |- | 4.3 || || || 9.3 || || || 14.3 || || || 19.3 || || |- | 4.4 || || || 9.4 || || || 14.4 || || || 19.4 || || |- | 4.5 || || || 9.5 || || || 14.5 || || || 19.5 || || |- | 5.0 || || || 10.0 || || || 15.0 || || || 20.0 || || |} '''Total -‌ ‌''' =Insta= <section begin="Bracket" />{{#invoke:RoundN|N16 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high |RD1=Round of 16 |RD2=Quarterfinals |RD3=Semifinals |RD4=Final |Consol=Match for third place <!--Date – Place|Celeb 1|Vote 1|Celeb 2|Vote 2--> <!--Round of 16--> | |Mrunal Thakur| |Mithila Palkar | | |Sonali Bendre| |Sonali Kulkarni| | |Radhika Apte| |Girija Oak | | |Urmila Matondkar| |Shriya Pilgaonkar| | |Amruta Khanvilkar| |Sharvari Wagh | | |Sai Tamhankar| |Priya Bapat | | |Manjiri Fadnis| |Saee Manjrekar | | |Madhuri Dixit| |Anuja Sathe | <!--Quarterfinals--> | |TBD| |TBD | | |TBD| |TBD | | |TBD| |TBD | | |TBD| |TBD | <!--Semifinals--> | |TBD| |TBD | | |TBD| |TBD | <!--Final--> | |TBD | |TBD | <!--Match for third place--> | |TBD | |TBD | }}<section end="Bracket" /> ==चार्जिंग नोंदवही== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ टाटा टियागो ई.व्ही. चार्जिंग सुची ! दिनांक ! शहर ! चार्जिंग केंद्र ! चार्जिंग कंपनी ! एकूण बिल |- | १६/०४/२०२३ | मु.पो. वंगळी, [[इंदापूर तालुका|ता. इंदापूर]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | शिवकृपा संकुल | निकॉल-ईव्ही | २९७.२५ |- | १७/०४/२०२३ | मु.पो. अणादूर, [[तुळजापूर तालुका|ता. तुळजापूर]], [[धाराशिव जिल्हा|जि. धाराशिव]], [[महाराष्ट्र]] | लाईफलाईन हॉस्पिटल | ई.व्ही. पंप | २९६.०१ |- | १९/०४/२०२३ | मु.पो. वंगळी, [[इंदापूर तालुका|ता. इंदापूर]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | शिवकृपा संकुल | निकॉल-ईव्ही | ३००.०१ |- | २२/०४/२०२३ | मु.पो. भादलवाडी, [[इंदापूर तालुका|ता. इंदापूर]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल श्री व्हेज | चार्जझोन | ३७५.७१ |- | १८/०७/२०२३ | मु.पो. भुयाचीवाडी, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | माई मंगलम कार्यालय | ई-फिल | १३१.०२ |- | १८/०७/२०२३ | मु.पो. भुयाचीवाडी, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | माई मंगलम कार्यालय | ई-फिल | २४२.०४ |- | २९/०३/२०२४ | मु.पो. [[सुरूर]], [[वाई तालुका|ता. वाई]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल साई पार्क इन | चार्जझोन | १५३.०५ |- | २३/०६/२०२४ | मु.पो. वळवण, [[लोणावळा]], [[मावळ तालुका|ता. मावळ]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | वॅक्स म्युझियम | इन्स्टा चार्ज | १९९.४८ |- | १५/०७/२०२४ | मु.पो. [[कराड]], [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल संगम | टाटा पॉवर ई.झेड | ४००.५८ |- | १६/०७/२०२४ | मु.पो. [[सुरूर]], [[वाई तालुका|ता. वाई]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल साई पार्क इन | चार्जझोन | ४२२.०३ |- | १६/०७/२०२४ | मु.पो. [[कोल्हापूर]], [[करवीर तालुका|ता. करवीर]], [[कोल्हापूर जिल्हा|जि. कोल्हापूर]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल ओपल | बिजलीफाय | २७५.०० |- | १६/०७/२०२४ | मु.पो. [[कोल्हापूर]], [[करवीर तालुका|ता. करवीर]], [[कोल्हापूर जिल्हा|जि. कोल्हापूर]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल ओपल | बिजलीफाय | ६६.१६ |- | २४/०८/२०२४ | मु.पो. मालेगाव, [[नेरळ]], [[कर्जत तालुका|ता. कर्जत]], [[रायगड जिल्हा|जि. रायगड]], [[महाराष्ट्र]] | सगुणा बाग ॲग्रो रिसॉर्ट | टाटा पॉवर ई.झेड | २४५.८६ |- | ०४/०९/२०२४ | मु.पो. [[चिंचवड]], [[हवेली तालुका|ता. हवेली]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | एल्प्रो मॉल | जियो बीपी प्लस | २८४.४७ |- | ०९/०९/२०२४ | मु.पो. [[चिंचवड]], [[हवेली तालुका|ता. हवेली]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | एल्प्रो मॉल | जियो बीपी प्लस | ३८५.८६ |- | १७/०९/२०२४ | मु.पो. [[चिंचवड]], [[हवेली तालुका|ता. हवेली]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | एल्प्रो मॉल | जियो बीपी प्लस | १७५.६१ |- | १६/११/२०२४ | मु.पो. चौक, [[कर्जत तालुका|ता. कर्जत]], [[रायगड जिल्हा|जि. रायगड]], [[महाराष्ट्र]] | एच.पी.सी.एल. पेट्रोल पंप | टाटा पॉवर ई.झेड | २९४.७४ |- | २४/१२/२०२४ | मु.पो. [[सुरूर]], [[वाई तालुका|ता. वाई]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल साई पार्क इन | चार्जझोन | १८२.६१ |- | २४/१२/२०२४ | मु.पो. काले, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल एच.आर. रिसॉर्ट | ग्लिडा | २७४.८९ |- | २५/१२/२०२४ | मु.पो. कोडवली, [[राजापूर तालुका|ता. राजापूर]], [[रत्नागिरी जिल्हा|जि. रत्नागिरी]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल गुरुमाऊली | चार्जझोन | ३०२.४५ |- | २६/१२/२०२४ | मु.पो. भोम, [[सावंतवाडी तालुका|ता. सावंतवाडी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|जि. सिंधुदुर्ग]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल आराध्य सिनेमा | चार्जझोन | २२७.२३ |- | २८/१२/२०२४ | मु.पो. भोम, [[सावंतवाडी तालुका|ता. सावंतवाडी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|जि. सिंधुदुर्ग]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल आराध्य सिनेमा | चार्जझोन | २२१.९४ |- | २८/१२/२०२४ | मु.पो. सुळगाव, [[आजरा तालुका|ता. आजरा]], [[कोल्हापूर जिल्हा|जि. कोल्हापूर]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल पॅरेडाईस | टाटा पॉवर ई.झेड | २७७.४४ |- | २८/१२/२०२४ | मु.पो. काले, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल एच.आर. रिसॉर्ट | ग्लिडा | ३७७.७१ |- | २८/१२/२०२४ | मु.पो. [[हिंजवडी]], [[मुळशी तालुका|ता. मुळशी]], [[पुणे जिल्हा|जि. पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | श्रीनाथ कृपा चार्जिंग संकुल | चार्जझोन | ५२.२९ |- | ५/१/२०२५ | मु.पो. खालापूर, [[खालापूर तालुका|ता. खालापूर]], [[रायगड जिल्हा|जि. रायगड]], [[महाराष्ट्र]] | एच.पी.सी.एल. पेट्रोल पंप | एच.पी. ई-चार्ज | २२८.८९ |- | २३/०३/२०२५ | मु.पो. [[सुरूर]], [[वाई तालुका|ता. वाई]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल साई पार्क इन | चार्जझोन | १७९.५७ |- | २३/०३/२०२५ | मु.पो. नारायणवाडी, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल साई कॅफे आणि रेस्ट्राँ | झियॉन चार्जिंग | ३१६.३९ |- | २३/०३/२०२५ | मु.पो. कोडवली, [[राजापूर तालुका|ता. राजापूर]], [[रत्नागिरी जिल्हा|जि. रत्नागिरी]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल गुरुमाऊली | चार्जझोन | ४७४.२१ |- | २३/०३/२०२५ | मु.पो. [[सावंतवाडी]], [[सावंतवाडी तालुका|ता. सावंतवाडी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|जि. सिंधुदुर्ग]], [[महाराष्ट्र]] | खासकीलवाडा | झियॉन चार्जिंग | ४३८.४१ |- | २४/०३/२०२५ | मु.पो. भोम, [[सावंतवाडी तालुका|ता. सावंतवाडी]], [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|जि. सिंधुदुर्ग]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल आराध्य सिनेमा | चार्जझोन | ८९.५१ |- | २४/०३/२०२५ | मु.पो. सुळगाव, [[आजरा तालुका|ता. आजरा]], [[कोल्हापूर जिल्हा|जि. कोल्हापूर]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल पॅरेडाईस | टाटा पॉवर ई.झेड | ३००.४८ |- | २४/०३/२०२५ | मु.पो. मुंडे, [[कराड तालुका|ता. कराड]], [[सातारा जिल्हा|जि. सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | हॉटेल द फर्न रेसिडन्सी | जियो बी.पी. प्लस | ४३२.८२ |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ २०२५ मध्ये मी पाहिलेले चित्रपट/वेब सिरिज इत्यादी. ! नाव ! प्रकार ! भाषा ! प्रदर्शित झालेले साल ! कुठे बघितला |- | मुक्काम पोस्ट बोंबिलवाडी | चित्रपट | मराठी | २०२५ | सिनेमागृह |- | ९-१-१ ''सीझन ८'' | वेब सिरिज | इंग्रजी | २०२४ | डिस्ने+हॉटस्टार |- | द मार्शियन | चित्रपट | इंग्रजी | २०१५ | डिस्ने+हॉटस्टार |- | लाईक आणि सबस्क्राइब | चित्रपट | मराठी | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | बंदीश बॅंडिट्स ''सीझन २'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | उंडा | चित्रपट | मल्याळम | २०१९ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | द बिग बुल | चित्रपट | हिंदी | २०२१ | डिस्ने+हॉटस्टार |- | सिंघम अगेन | चित्रपट | हिंदी | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | यात्रा | चित्रपट | तेलुगू | २०१९ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | यात्रा २ | चित्रपट | तेलुगू | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | स्क्वीड गेम ''सीझन २'' | वेब सिरीज | कोरियन | २०२४ | नेटफ्लिक्स |- | [[चाचा विधायक हैं हमारे]] ''सीझन १'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०१८ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[चाचा विधायक हैं हमारे]] ''सीझन २'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२१ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[चाचा विधायक हैं हमारे]] ''सीझन ३'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[फसक्लास दाभाडे!]] | चित्रपट | मराठी | २०२५ | सिनेमागृह |- | द क्राऊन ''सीझन १'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१६ | नेटफ्लिक्स |- | द क्राऊन ''सीझन २'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१७ | नेटफ्लिक्स |- | इमरजंसी | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | हिसाब बराबर | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | झी५ |- | द क्राऊन ''सीझन ३'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१९ | नेटफ्लिक्स |- | [[छावा (चित्रपट)|छावा]] | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | द क्राऊन ''सीझन ४'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२० | नेटफ्लिक्स |- | द क्राऊन ''सीझन ५'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | गेला माधव कुणीकडे? | नाटक | मराठी | | नाट्यगृह |- | द क्राऊन ''सीझन ६'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | गेम चेंजर | चित्रपट | तेलुगू | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[जवान (चित्रपट)|जवान]] | चित्रपट | हिंदी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | पुरुष | नाटक | मराठी | | नाट्यगृह |- | कालापानी | वेब सिरीज | हिंदी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | खाकी : द बिहार चॅप्टर | वेब सिरीज | हिंदी | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | सेक्टर ३६ | चित्रपट | हिंदी | २०२४ | नेटफ्लिक्स |- | पाताल लोक ''सीझन २'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | ९-१-१ : लोन स्टार ''सीझन ५'' | वेब सिरिज | इंग्रजी | २०२४-२५ | डिस्ने+हॉटस्टार |- | द गुड डॉक्टर ''सीझन ४'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२० | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | भूमिका | नाटक | मराठी | | नाट्यगृह |- | द गुड डॉक्टर ''सीझन ५'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२१-२२ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | मांझी : द माऊंटन मॅन | चित्रपट | हिंदी | २०१५ | डिस्ने+हॉटस्टार |- | [[गुलकंद (चित्रपट)|गुलकंद]] | चित्रपट | मराठी | २०२५ | सिनेमागृह |- | द डिप्लोमॅट | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | खाकी : द बंगाल चॅप्टर | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | [[लक्ष्य (चित्रपट)|लक्ष्य]] | चित्रपट | हिंदी | २००४ | नेटफ्लिक्स |- | ब्लॅक वॉरंट | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | जामतारा : सबका नंबर आएगा ''सीझन १'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२० | नेटफ्लिक्स |- | डेझिग्नेटेड सर्व्हायव्हर ''सीझन १'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१६-१७ | नेटफ्लिक्स |- | स्काय फोर्स | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[आनंद (चित्रपट)|आनंद]] | चित्रपट | हिंदी | १९७१ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | मिशन मजनू | चित्रपट | हिंदी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | [[डंकी (चित्रपट)|डंकी]] | चित्रपट | हिंदी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | डेझिग्नेटेड सर्व्हायव्हर ''सीझन २'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१७ | नेटफ्लिक्स |- | [[बावर्ची]] | चित्रपट | हिंदी | १९७२ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | चिकी चिकी बुबूम बूम | चित्रपट | मराठी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | डेझिग्नेटेड सर्व्हायव्हर ''सीझन ३'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०१९ | नेटफ्लिक्स |- | [[पंचायत (दूरचित्रवाणी मालिका)|पंचायत ''सीझन ४'']] | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[ग्राम चिकित्सालय (दूरचित्रवाणी मालिका)|ग्राम चिकित्सालय ''सीझन १'']] | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | रेड २ | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | [[स्क्विड गेम|स्क्विड गेम ''सीझन ३'']] | वेब सिरीज | कोरियन | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | जामतारा : सबका नंबर आयेगा ''सीझन २'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | [[कुलकर्णी चौकातला देशपांडे]] | चित्रपट | मराठी | २०१९ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | दिल्ली क्राईम ''सीझन १'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०१९ | नेटफ्लिक्स |- | दिल्ली क्राईम ''सीझन २'' | वेब सिरीज | हिंदी | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | [[मिसेस चॅटर्जी वर्सेस नॉर्वे]] | चित्रपट | हिंदी | २०२३ | नेटफ्लिक्स |- | ए मॅन कॉल्ड ऑटो | चित्रपट | इंग्रजी | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | [[अशी ही जमवा जमवी]] | चित्रपट | मराठी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | [[हाऊसफुल्ल ५]] | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | व्हाईट हाऊस डाऊन | चित्रपट | इंग्रजी | २०१३ | नेटफ्लिक्स |- | [[आता थांबायचं नाय!]] | चित्रपट | मराठी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | सीबीआय ५ : द ब्रेन | चित्रपट | मल्ल्याळम | २०२२ | नेटफ्लिक्स |- | ओरु सीबीआय डायरी कुरिप्पू | चित्रपट | मल्ल्याळम | १९८८ | युट्युब |- | जग्राता | चित्रपट | मल्ल्याळम | १९८९ | युट्युब |- | अनब्रोकन | चित्रपट | इंग्रजी | २०१४ | नेटफ्लिक्स |- | झिरो डे | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२५ | नेटफ्लिक्स |- | कास्ट अवे | चित्रपट | इंग्रजी | २००० | नेटफ्लिक्स |- | [[ग्राऊंड झिरो]] | चित्रपट | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | दुपहिय्याँ | वेब सिरीज | हिंदी | २०२५ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | द गुड डॉक्टर ''सीझन ६'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२२-२३ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | द गुड डॉक्टर ''सीझन ७'' | वेब सिरीज | इंग्रजी | २०२४ | ॲमेझॉन प्राईम व्हिडियो |- | कल्की २८९८ एडी | चित्रपट | हिंदी | २०२४ | नेटफ्लिक्स |- | [[स्कॅम १९९२ (वेब मालिका)|स्कॅम १९९२ : द हर्षद मेहता स्टोरी]] | वेब सिरीज | हिंदी | २०२० | सोनी लिव्ह |- | स्कॅम २००३ : द तेलगी स्टोरी | वेब सिरीज | हिंदी | २०२३ | सोनी लिव्ह |- | महाअवतार नरसिम्ह | चित्रपट | हिंदी | २०२४ | नेटफ्लिक्स |} ==याद्या== {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%; float:right" |- !colspan=5|Medals by Celebs |- align=center |Celeb ! style="background:#f7f6a8;"|[[File:Gold medal icon.svg|alt=gold|link=]] ! style="background:#dce5e5;"|[[File:Silver medal icon.svg|alt=silver|link=]] ! style="background:#ffdab9;"|[[File:Bronze medal icon.svg|alt=bronze|link=]] !Total |- align=center |align=left|Bhagyashree Limaye|| style="background:#f7f6a8;"|2|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||3 |- align=center |align=left|Prarthana Behere|| style="background:#f7f6a8;"|2|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||3 |- align=center |align=left|Girija Oak|| style="background:#f7f6a8;"|2|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|0||2 |- align=center |align=left|Urmila Kanitkar|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||2 |- align=center |align=left|Rasika Sunil|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||2 |- align=center |align=left|Sayali Sanjeev|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||2 |- align=center |align=left|Yashashree Rao|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||2 |- align=center |align=left|Akshaya Deodhar|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Sharvari Wagh|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Shivani Manchekar|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Tejashree Pradhan|| style="background:#f7f6a8;"|1|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Priyadarshini Indalkar|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|2|| style="background:#ffdab9;"|1||3 |- align=center |align=left|Neha Pendse|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|2|| style="background:#ffdab9;"|0||2 |- align=center |align=left|Bhagyashree Mote|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|1||2 |- align=center |align=left|Prajakta Mali|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|1||2 |- align=center |align=left|Ashwini Kulkarni|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Madhura Deshpande|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Mrunmayee Deshpande|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Sakhee Gokhale|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Sai Tamhankar|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Sara Tendulkar|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Shruti Marathe|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Snehlata Vasaikar|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Titeeksha Tawde|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Veena Jagtap|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|1|| style="background:#ffdab9;"|0||1 |- align=center |align=left|Mithila Palkar|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|2||2 |- align=center |align=left|Kuhoo Paranjpe|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||1 |- align=center |align=left|Sameeksha Takke|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||1 |- align=center |align=left|Sonalee Kulkarni Jr.|| style="background:#f7f6a8;"|0|| style="background:#dce5e5;"|0|| style="background:#ffdab9;"|1||1 |- align=center ! style="background:#efefef;"|Total ! style="background:gold;" |14 ! style="background:silver;" |18 ! style="background:#c96;"|12 |'''44''' |} 203lkbp1dx26824k2t8qxefudcjc6ze 14 233365 2717745 1625641 2026-10-07T06:02:02Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717745 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:भारताचा भूगोल|गावे]] [[वर्ग:देशानुसार शहरे व गावे]] [[वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख]] kcezfqkm9bb8ygt1ow1jvfryedo66n7 0 234641 2717416 2618033 2026-10-06T16:36:07Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2717416 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर सोमेश्वर | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२३५]] - [[इ.स. १२६३]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२३५]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर सोमेश्वर | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा वीर नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा नरसिंह]] | वडील = | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर सोमेश्वर''' (कन्नड: ವೀರ ಸೋಮೇಶ್ವರ) ([[इ.स. १२३४|१२३४]] - [[इ.स. १२६५|१२६५]]) हे [[होयसळा साम्राज्य|होयसळा साम्राज्याचे]] राजे होते. <ref name="sen2">{{स्रोत पुस्तक |last=Sen |first=Sailendra |title=A Textbook of Medieval Indian History |publisher=Primus Books |year=2013 |isbn=978-9-38060-734-4 |pages=58–60}}</ref> ==तमिळ देश राजकारणात प्रभाव== तमिळ देशाच्या प्रकरणांमध्ये विरा नरसिंधा दुसरा यांचे पुनरुत्थान यामुळे उत्तर प्रदेशांची उपेक्षा झाली होती. त्यांना तुंगभद्रा नदीच्या दक्षिणेस असलेल्या स्यूना आक्रमणांचा सामना करावा लागत असे. * कालावधी १२२५-१२५० च्या दरम्यान, चोल आणि पंड्या यांच्यावर संपूर्ण प्रभाव टाकून होयसालांनी दक्षिण दक्कनवर आपले प्रभुत्व वाढविले. सोमेश्वराला तमिळ देशाच्या राजांनी प्रत्यक्षात मामाडी ("काका") दिली. * १२३६ मध्ये वीर सोमेश्वराने मगडाय मंडलम जिंकला. चोल राजा याने १२३८ मध्ये पांड्य प्रांतावर आक्रमण करण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा त्यांनी चोल राजेंद्र तिसराशी सहकार्य केले. परंतु पांडियांबरोबर मैत्री केली. नंतर राजेंद्र तिसरा पराभव करून, विरा सोमेश्वराने पुन्हा पांडियांच्या विरुद्ध चोलच्या कारणासाठी लढा दिला. ==संदर्भ== <references /> [[वर्ग:होयसळ साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. १२३४ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १२६५ मधील मृत्यू]] 909xs077d71uvgofit85huss3kwm8si 2717417 2717416 2026-10-06T16:37:06Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2717417 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर सोमेश्वर | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२३५]] - [[इ.स. १२६३]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२३५]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर सोमेश्वर | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा वीर नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा नरसिंह]] | वडील = | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा नरसिंह]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर सोमेश्वर''' (कन्नड: ವೀರ ಸೋಮೇಶ್ವರ) ([[इ.स. १२३४|१२३४]] - [[इ.स. १२६५|१२६५]]) हे [[होयसळा साम्राज्य|होयसळा साम्राज्याचे]] राजे होते. <ref name="sen2">{{स्रोत पुस्तक |last=Sen |first=Sailendra |title=A Textbook of Medieval Indian History |publisher=Primus Books |year=2013 |isbn=978-9-38060-734-4 |pages=58–60}}</ref> ==तमिळ देश राजकारणात प्रभाव== तमिळ देशाच्या प्रकरणांमध्ये विरा नरसिंधा दुसरा यांचे पुनरुत्थान यामुळे उत्तर प्रदेशांची उपेक्षा झाली होती. त्यांना तुंगभद्रा नदीच्या दक्षिणेस असलेल्या स्यूना आक्रमणांचा सामना करावा लागत असे. * कालावधी १२२५-१२५० च्या दरम्यान, चोल आणि पंड्या यांच्यावर संपूर्ण प्रभाव टाकून होयसालांनी दक्षिण दक्कनवर आपले प्रभुत्व वाढविले. सोमेश्वराला तमिळ देशाच्या राजांनी प्रत्यक्षात मामाडी ("काका") दिली. * १२३६ मध्ये वीर सोमेश्वराने मगडाय मंडलम जिंकला. चोल राजा याने १२३८ मध्ये पांड्य प्रांतावर आक्रमण करण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा त्यांनी चोल राजेंद्र तिसराशी सहकार्य केले. परंतु पांडियांबरोबर मैत्री केली. नंतर राजेंद्र तिसरा पराभव करून, विरा सोमेश्वराने पुन्हा पांडियांच्या विरुद्ध चोलच्या कारणासाठी लढा दिला. ==संदर्भ== <references /> [[वर्ग:होयसळ साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. १२३४ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १२६५ मधील मृत्यू]] s71mw5l9uhsf3jh7i0vycieuit9lh07 0 240437 2717814 2715825 2026-10-07T11:45:04Z AdvAnantGholam 172574 2717814 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | प्रकार = गाव | स्थानिक_नाव = खडीकोळवण | आकाशदेखावा_शीर्षक = खडीकोळवण गावात आपले स्वागत | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | राज्य_जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | राज्य_तालुका = [[संगमेश्वर]] | प्रांत = [[कोकण]] | मुळ_नकाशा = India Maharashtra location map.svg | अक्षांश = 16.7578 | रेखांश = 73.6044 | नकाशा_शीर्षक = खडीकोळवण | क्षेत्रफळ_एकूण = 17.35 | क्षेत्रफळ_एकूण_एकक = चौ. कि.मी. | मुख्यालय = [[रत्नागिरी]] | जवळचे_शहर = [[देवरुख]] | लोकसंख्या_एकूण = ३४४ | लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | पीक = भात, नाचणी | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = जिल्हा न्यायालय | न्यायक्षेत्र_नाव_१ = [[रत्नागिरी]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = तहसिल कार्यालय | न्यायक्षेत्र_नाव_२ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = पोलिस स्थानक | न्यायक्षेत्र_नाव_३ = [[साखरपा]] | कोरे_शीर्षक_१ = [[कोकण रेल्वे]] | कोरे_उत्तर_१ = [[संगमेश्वर]] | एसटीडी_कोड = 02354 | पिन_कोड = 415802 | आरटीओ_कोड = MH 08 | दालन = महाराष्ट्र, रत्नागिरी जिल्हा }} [[File:खडीकोळवण.jpg|thumb|खडीकोळवण]] '''खडीकोळवण''' हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण [[कोकण]] प्रदेशातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील एक छोटे गाव आहे.<ref>{{Cite web |title=Khadi Kolvan Village – Sangameshwar, Ratnagiri |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Ratnagiri/Sangameshwar/Khadi-Kolvan |website=Onefivenine |access-date=2025-06-13 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Gazetteer of Bombay Presidency – Ratnagiri |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/gen1_boundaries.html |publisher=Government of Maharashtra |access-date=2026-07-15 |archive-date=2022-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819105223/https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/gen1_boundaries.html |url-status=dead }}</ref> == भौगोलिक स्थान व नैसर्गिक वैशिष्ट्ये == === भौगोलिक स्थान व भूविवरण === '''खडीकोळवण''' हे गाव १६.७५७८° उत्तर अक्षांश व ७३.६०४४° पूर्व रेखांश या निर्देशांकांवर, [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील [[कोकण]] प्रदेशात वसलेले आहे. हे गाव भारताच्या [[दक्षिण-पश्चिम]] भागातील [[पश्चिम]] किनारपट्टी परिसरात स्थित आहे.<ref>{{Cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/directory1.html |website=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |publisher=Government of Maharashtra |access-date=2026-07-15 }}</ref> गावाचे एकूण [[क्षेत्रफळ]] सुमारे १,७३४.९८ हेक्टर (१७.३५ चौ. किमी.) आहे. स्थानिक परंपरेनुसार गावाची स्थापना सुमारे ५५० वर्षांपूर्वी झाली असल्याचे मानले जाते. [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांतील [[चांदोली अभयारण्य]] परिसरातून उगम पावणारी [[बाव नदी]] खडीकोळवण गावातून वाहते. त्यामुळे गाव बाव नदीच्या तीरावर वसलेले आहे. गावाच्या पश्चिमेस [[बामणोली]], दक्षिणेस निवदे, पूर्वेस [[ओझरे]] तर उत्तर व ईशान्येस [[उदगीर]] (ता. [[शाहूवाडी तालुका|शाहूवाडी]], जि. [[कोल्हापूर जिल्हा|कोल्हापूर]]) ही गावे आहेत. गावाचा परिसर डोंगराळ, वनसमृद्ध आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध आहे. हा परिसर [[पश्चिम घाट]] या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील प्रदेशाचा भाग असून येथे समृद्ध वनसंपदा, जलस्रोत आणि जैवविविधता आढळते. == जवळची गावे == * [[बामणोली]] * [[ओझरे]] * [[निनावे]] * निवदे === हवामान === खडीकोळवण येथे [[मान्सून]] काळात सरासरी ४०० ते ५०० सें.मी. पर्जन्यमान नोंदविले जाते. या काळात [[हवामान]] दमट व समशीतोष्ण असते. मुसळधार पावसामुळे [[बाव नदी]] अनेकदा धोक्याची पातळी गाठते. हिवाळ्यात हवामान थंड असून सकाळच्या वेळेस अनेकदा [[धुके]] पडते. उन्हाळ्यात हवामान तुलनेने उष्ण असते. परिसरात प्रामुख्याने [[भात]] व [[नाचणी]] (नागली) यांची लागवड केली जाते. === नैसर्गिक संपत्ती === '''खडीकोळवण''' हे गाव [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांच्या कुशीत वसलेले असून त्याचा मोठा भाग घनदाट [[जंगल]]ाने व्यापलेला आहे. परिसरात विविध प्रकारच्या औषधी [[वनस्पती]], [[फळे]], [[फुले]] तसेच समृद्ध जैवविविधता आढळते. [[चांदोली अभयारण्य]] परिसरातून उगम पावणारी [[बाव नदी]] गावातून वाहत असल्यामुळे भूजलसाठा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध आहे. त्यामुळे गावात पारंपरिकरीत्या पाण्याची टंचाई जाणवत नाही.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील नद्यांची नैसर्गिक रचना बदलली! |url=https://agrowon.esakal.com/agriculture-latest-news/the-natural-structure-of-the-rivers-in-konkan-changed |website=Agrowon |publisher=Sakal Media Group |date=2023-06-15 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> गावात पारंपरिक जलव्यवस्थेचा समृद्ध वारसा आढळतो. त्यामध्ये पुढील जलस्रोत व जलरचना उल्लेखनीय आहेत: * '''बावोचा गोवंड''' – [[शेती]]साठी महत्त्वाचा पाणीमार्ग. येथून [[रहाट]] व कोळबाच्या साहाय्याने पाणी उपसले जात असे. * '''बुडवणूकीची बाव''' – महिलांच्या वापरासाठी बांधलेली तिरक्या रचनेची पारंपरिक [[विहीर]], जी विशेषतः रोपलावणीपूर्वी पाणी भरण्यासाठी वापरली जात असे. * '''वहाळे''' – नैसर्गिक ओहोळ. लेवाडी, बुचाची, रागरे, [[केळी]]ची आणि झारीची वळव हे प्रमुख वहाळे असून ते [[शेती]] व पिण्याच्या पाण्याचा महत्त्वाचा स्रोत होते. ही पारंपरिक जलव्यवस्था गावातील शाश्वत [[शेती]] व ग्रामजीवनाचा अविभाज्य भाग होती. आधुनिक जलसुविधांमुळे या व्यवस्थेचा वापर कमी झाला असला तरी तिचे ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्व आजही कायम आहे. === वनसंपदा व जैवविविधता === खडीकोळवण गावात विपुल [[जैवविविधता]] असून, येथे आढळणाऱ्या वनसंपत्तीचे अनेक प्रकार आहेत: * '''मोठे वृक्ष''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[वड]], [[पिंपळ]], [[सागवान]], [[शिसव]], [[कळंब]], साधनेर, जांबा, सातीवन, भेला, ऐन, किंजल, चीर, पायर, आमन, हरड, करंबेला, म्होवट, कुंबया व [[बांबू]] इत्यादी. खडीकोळवण परिसरातील वनसंपदेमध्ये [[बांबू]] प्रजातींचाही समावेश होतो. [[कोकण]] प्रदेशातील मांगा [[बांबू]] (''Dendrocalamus stocksii'') हा आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाचा [[बांबू]] मानला जातो. रत्‍नागिरी जिल्ह्यात या प्रजातीवर ''Cyrtotrachelus'' वंशातील [[बांबू]] भुंग्याचा (Bamboo Weevil) प्रादुर्भाव नोंदविण्यात आला आहे. * उत्तर पश्चिम घाट व कोकण प्रदेशात आढळणाऱ्या काही स्थानिक वृक्षप्रजातींना ऐतिहासिक आणि आर्थिक महत्त्व आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील देरडे येथे सापडलेल्या प्राचीन लाकडी होडीच्या अभ्यासात Bridelia retusa (असन) या वृक्षाच्या लाकडाचा वापर होडी बांधणीसाठी झाल्याचे आढळून आले आहे.<ref>{{Cite journal |last1=Marathe |first1=Ashok |last2=Shashikala |first2=S. |last3=Rao |first3=R. Vijendra |title=A unique example of a wooden boat of Bridelia retusa in ancient India entrapped in the Holocene sediments at Derde, Ratnagiri Coast, Maharashtra |journal=Current Science |volume=99 |issue=9 |pages=1271–1274 |year=2010 }}</ref> * '''पक्षी''' – [[मोर]], [[पोपट]], [[कबुतर]], कवडा, लाव्हा, [[धनेश]], सुतारपक्षी, [[घार]], रानकोंबडी, [[सुगरण]], किकेर्डी, [[चिमणी]] इत्यादी. गावाचा परिसर कोकण व उत्तर पश्चिम घाट जैवविविधता पट्ट्याचा भाग असल्यामुळे येथे विविध प्रकारचे पक्षी, वनस्पती व वन्यजीव आढळतात.या प्रदेशातील विविध अधिवासांमध्ये सूक्ष्मजीव, शैवाल आणि इतर जैविक घटकांची समृद्ध विविधता आढळते. २०२५ मधील एका संशोधनात कोकण प्रदेशातून सायनोबॅक्टेरियाच्या अनेक नवीन प्रजातींची नोंद करण्यात आली आहे.<ref>{{Cite journal |last1=Pant |first1=Harsh |last2=Kumar |first2=Naresh |last3=Pal |first3=Sagarika |last4=Singh |first4=Prashant |title=Exploring cyanobacteria from diverse habitats of the Konkan region of India, unveiling novel species of the genera Desikacharya, Pseudoaliinostoc, and Chlorogloeopsis using a polyphasic approach |journal=Journal of Phycology |volume=61 |issue=1 |pages=194–217 |year=2025 }}</ref>. * खडीकोळवण व परिसरातील कोकण पट्ट्यात आंबा, काजू, भात आणि नाचणी ही प्रमुख पिके घेतली जातात. रत्‍नागिरी जिल्हा विशेषतः हापूस आंबा (Alphonso Mango) उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असून, या पिकाच्या उत्पादनक्षमतेसाठी माती व पानांतील पोषणद्रव्यांचे संतुलन महत्त्वाचे मानले जाते. * '''बेटे (झुडुपे)''' – असोल, धावसड, निगड, कुडा, चितरंगा, [[बांबू]], वाकेरी, बगोली इत्यादी. * '''औषधी वनस्पती''' – सापधनी, वाकेरी, [[ओवी]], घनसरी, [[मुरुडशेंग]], देवनल, [[हळद]], [[तांबडा]], काजरा, [[निवडुंग]], पांगला, [[अडुळसा]] इत्यादी. * '''रानमेवा''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[करवंद]], [[काजू]], [[जांभूळ]], आटके, [[तोरणे]], [[उंबर]], कण्हेरी, चिकण्या इत्यादी. * '''रानभाज्या''' – [[टाकळा]], कवला, [[कुर्डू]], [[भारंग]], थरंबरे, फोडशी, काटले, कुडा, [[अळू]], [[शेवरी]], घोरकण, चायनीज घोरकण, [[सुरण]], करंडा, रताळी, नागरी फळे, [[काकडी]], [[भोपळा]], पावटा, [[शेवगा]] पाला, [[चवळी]], रताळी पानं, [[पडवळ]], [[दोडका]], [[कारली]], [[वांगी]], [[मिरची]], [[भेंडी]], [[टोमॅटो]] इत्यादी. * '''कंदमुळे''' – कनग, टका, [[रताळे]], घोरकंद, लोकरी, भिरंबोले, [[सुरण]] इत्यादी. * '''मासे''' – [[मलाया]], पिचकी, वांग, रत्तू, डोकरू, गंडलास, चिगल्या. * '''पाळीव प्राणी''' – [[गाय]], [[बैल]], [[म्हैस]], बकरा, [[शेळी]], [[कुत्रा]], [[मांजर]]. * '''जंगली प्राणी''' – [[वाघ]], [[बिबट्या]], भेकरे, [[रानडुक्कर]], [[हरीण]], [[कोल्हा]], गवारेडा, [[सांबर]], [[साळिंदर]], [[पिसोरी]], [[माकड]], [[ससा]], [[घोरपड]], खवल्यामांजर इत्यादी. खडीकोळवण परिसर हा उत्तर पश्चिम घाट जैवविविधता पट्ट्याचा भाग असून येथील वनसंपदा, वृक्षवैविध्य आणि नैसर्गिक अधिवास जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण मानले जातात.<ref>{{Cite journal |last1=Shigwan |first1=B.K. |last2=Kulkarni |first2=A. |last3=Smrithy |first3=V. |last4=Datar |first4=M.N. |title=An overview of tree ecology and forest studies in the Northern Western Ghats of India |journal=iForest - Biogeosciences and Forestry |volume=17 |issue=4 |pages=213–223 |year=2024 }}</ref> === पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्रात समावेश === खडीकोळवण हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील गाव असून त्याचा परिसर [[पश्चिम घाट]]ाच्या जैवविविधता पट्ट्याचा भाग आहे. [[भारत सरकार]]च्या पर्यावरण, वन व [[हवामान]] बदल मंत्रालयाने २०१४ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेनुसार खडीकोळवण गावाचा समावेश [[पश्चिम घाट]] इको-संवेदनशील क्षेत्र (Western Ghats Ecologically Sensitive Area – ESA) मध्ये प्रस्तावित करण्यात आला होता. या अधिसूचनेनुसार [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]], [[चिपळूण तालुका|चिपळूण]] आणि [[राजापूर तालुका|राजापूर]] तालुक्यांतील अनेक गावे या क्षेत्रात समाविष्ट करण्यात आली होती<ref>{{Cite web |title=Western Ghats: ESA Draft Notification 2014 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/Draft-notification-WG-ESA-2014.pdf |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change |date=2014-03-10 |access-date=2025-06-24}}</ref> खडीकोळवण परिसर हा उत्तर पश्चिम घाट (Northern Western Ghats) जैवविविधता पट्ट्याचा भाग असून येथे विविध प्रकारच्या [[वनस्पती]], वृक्षप्रजाती आणि [[वन्यजीव]] आढळतात. उत्तर पश्चिम घाटातील वनपरिसंस्था जैवविविधतेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते.<ref>{{Cite journal |last=Shigwan |first=Bhushan K. |title=An overview of tree ecology and forest studies in the Northern Western Ghats of India |journal=iForest |year=2024 }}</ref> या क्षेत्रात जैवविविधतेचे संवर्धन, जलस्रोतांचे संरक्षण आणि पर्यावरणीय संतुलन राखण्याच्या उद्देशाने खाणकाम, मोठे औद्योगिक प्रकल्प, थर्मल पॉवर प्रकल्प तसेच पर्यावरणावर परिणाम करणाऱ्या काही विकासकामांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले होते. पर्यावरणपूरक शेती, शाश्वत विकास आणि जैवविविधता-अनुकूल पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला होता.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=CEE India – Eco Tales |publisher=Centre for Environment Education |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> या अधिसूचनेनंतर स्थानिक ग्रामस्थ, [[शेतकरी]] आणि लोकप्रतिनिधींनी [[शेती]], घरबांधणी आणि विकासकामांवरील संभाव्य निर्बंधांबाबत चिंता व्यक्त केली होती. दुसरीकडे, पर्यावरण अभ्यासकांनी पश्चिम घाटातील वनसंपदा, जैवविविधता आणि जलस्रोतांच्या संरक्षणासाठी अशा उपाययोजनांचे समर्थन केले आहे. पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यांमध्ये संतुलन राखण्यासाठी स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि सुसंवाद आवश्यक असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats ESA Opposition: Local Voices |url=https://www.downtoearth.org.in/news/western-ghats-esa-local-protests-50023 |website=Down To Earth |publisher=Centre for Science and Environment |date=2015-09-14 |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा === २०१४ मध्ये [[खडीकोळवण]] गावात [[भू-वैज्ञानिक]] उत्खननादरम्यान सुमारे १००० मीटर खोलीवर गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा आढळून आला.<ref>{{Cite news |title=कोकणात पर्यटकांसाठी गंधकयुक्त गरम पाण्याचा पर्याय |url=https://www.esakal.com/kokan/kokan-hot-spring-tourism-option-trying-people-kokan-marathi-news-425308 |work=सकाळ |publisher=Sakal Media Group |date=2021-06-30 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> [[कोकण]] प्रदेशात भूगर्भीय हालचाली, भेगा आणि उष्णजल (Hydrothermal) घटना यांचा परस्परसंबंध असल्याचे काही [[भूगर्भशास्त्र|भूगर्भशास्त्रीय]] अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite journal |last1=Thigale |first1=S. S. |last2=Umrikar |first2=Bhavana |title=Disastrous landslide episode of July 2005 in the Konkan plain of Maharashtra, India with special reference to tectonic control and hydrothermal anomaly |journal=Current Science |volume=92 |issue=3 |pages=383–385 |year=2007 }}</ref> या झऱ्यातील [[पाणी]] उच्च तापमानाचे असल्यामुळे ते पिण्यास किंवा [[शेती]]साठी वापरले जात नाही. स्थानिक परंपरेनुसार या पाण्याचा त्वचारोगवरील नैसर्गिक उपचारासाठी उपयोग केला जात असल्याचे मानले जाते; तथापि, यासंदर्भातील वैज्ञानिक वैद्यकीय निष्कर्ष मर्यादित आहेत. उत्खननादरम्यान या परिसरात गंधकयुक्त [[खनिज]]ांचे साठे आढळल्याची नोंद स्थानिक वृत्तांतांमध्ये करण्यात आली आहे.<ref>{{Cite news |title=खडीकोळवण : गरम पाण्याच्या झऱ्यामुळे पर्यटकांचा ओघ |url=https://www.lokmat.com/ratnagiri/borewell-hot-water-attraction-tourists-a703 |work=लोकमत |publisher=Lokmat Media Pvt. Ltd. |date=2023-12-18 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> गंधकयुक्त गरम पाण्याचे झरे [[भारत]]ातील काही भागांत आढळतात आणि त्यांना [[भूगर्भशास्त्र|भूवैज्ञानिक]] तसेच [[पर्यटन]]ाच्या दृष्टीने महत्त्व प्राप्त आहे. खडीकोळवण येथील झऱ्याच्या शाश्वत संवर्धन व पर्यावरणपूरक पर्यटन विकासाबाबत स्थानिक स्तरावर चर्चा होत असते. === KBH-9 मधून मिळालेली भूगर्भीय माहिती === खडीकोळवण येथील KBH-9 या वैज्ञानिक बोअरहोलमधून परिसराच्या भूगर्भरचनेविषयी प्रत्यक्ष माहिती मिळाली. या बोअरहोलची खोली सुमारे १,१३५ मीटर असून त्यामध्ये सुमारे ४१२ मीटर जाडीचा बेसॉल्ट थर नोंदविण्यात आला. बेसॉल्टखालील अधःस्तर खडकांपर्यंत बोअरहोल पोहोचले. Koyna-Warna परिसरातील इतर बोअरहोल्सच्या अभ्यासासह केलेल्या निरीक्षणांत बेसॉल्टच्या खाली ग्रॅनाइट-ग्नाइस प्रकारचे अधःस्तर खडक असल्याचे आढळले.<ref>{{Cite journal |last1=Gupta |first1=H. K. |last2=Rao |first2=M. N. |last3=Rao |first3=V. V. |last4=Roy |first4=S. |title=Investigations of continued reservoir triggered seismicity at Koyna, India |journal=Journal of Seismology |year=2016 }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Ghosh |first1=S. |last2=Ghosh |first2=P. |last1=Ray |first1=J. |last2=Roy |first2=S. |title=The subsurface megascopic characteristics of basalt and basement rocks from Koyna-Warna area of Maharashtra, India |journal=Journal of the Geological Society of India |volume=90 |year=2017 |pages=761–768 }}</ref> KBH-9 मध्ये अनेक जलवाहक स्तर आढळले. बोअरहोलमधून उष्ण पाण्याचा प्रवाह नोंदविण्यात आला आणि काही काळ पाण्याचा प्रवाह नैसर्गिक दाबाच्या स्थितीत (artesian conditions) सुरू राहिला. त्यामुळे या बोअरहोलमधील खडकांच्या भेगा, जलवाहक संरचना आणि भूजलाच्या हालचालींचा अभ्यास करण्यासाठी प्रत्यक्ष भूगर्भीय माहिती उपलब्ध झाली.<ref name="Gupta2016-Koyna">Gupta, Harsh K.; Arora, Kusumita; Purnachandra Rao, N.; Roy, Sukanta; Tiwari, V. M.; Patro, Prasanta K.; Satyanarayana, H. V. S.; Shashidhar, D.; Mahato, C. R.; Srinivas, K. N. S. S. S.; Srihari, M.; Satyavani, N.; Srinu, Y.; Gopinadh, D.; Raza, Haris; Jana, Monikuntala; Akkiraju, Vyasulu V.; Goswami, Deepjyoti; Vyas, Digant; Dubey, C. P.; Raju, D. Ch. V.; Borah, Ujjal; Chinna Reddy, K. K.; Babu, Narendra; Bansal, B. K.; Nayak, Shailesh. “Investigations of continued reservoir triggered seismicity at Koyna, India.” ''Geological Society, London, Special Publications'', 445(1), 2016, pp. 151–188.</ref> KBH-9 आणि Koyna-Warna परिसरातील इतर बोअरहोल्समधून मिळालेल्या कोअर नमुन्यांच्या अभ्यासामुळे दख्खनच्या बेसॉल्टच्या खालील भूगर्भरचनेत स्थानिक विविधता असल्याचे स्पष्ट झाले. या अभ्यासांमध्ये बेसॉल्ट, अधःस्तरातील खडक, गाळाचे थर आणि काही ठिकाणी पूर्वीच्या ज्वालामुखीजन्य प्रक्रियेशी संबंधित खडकांच्या अवशेषांची नोंद करण्यात आली आहे. त्यामुळे या परिसरातील भूगर्भरचना एकसंध नसून तिच्यात स्थानिक पातळीवर विविधता असल्याचे संशोधनातून दिसून आले.<ref name="Gahalaut2017-KoynaWarna">Gahalaut, Kalpna; Gahalaut, Vineet K. “Sustained seismicity near Koyna-Warna reservoir: a mish-mash of physical processes.” ''Journal of the Geological Society of India'', 90(6), 2017, pp. 733–737.</ref> बोअरहोलच्या भिंतींमधील भेगा आणि इतर संरचनात्मक वैशिष्ट्यांचा अभ्यास करण्यासाठी Acoustic Televiewer (ATV) या भूभौतिकीय तंत्राचा वापर करण्यात आला. या नोंदींची कोअर नमुने आणि इतर बोअरहोल लॉग्सशी तुलना करून भूगर्भातील भेगांची स्थिती व दिशा निश्चित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.<ref>{{Cite journal |last1=Srinivas |first1=K. N. S. S. S. |last2=Rao |first2=M. S. |last3=Kishore |first3=P. P. |last4=Gopinadh |first4=D. |last5=Raza |first5=H. |last6=Arora |first6=K. |last7=Satyanarayana |first7=H. V. S. |title=Delineation of Fractures through Acoustic Televiewer Log |journal=Journal of the Geological Society of India |volume=91 |pages=569–574 |year=2018 }}</ref> === Koyna–Warna भूकंप संशोधनाशी संबंधित माहिती === [[कोयना धरण]] आणि [[वारणा धरण]] परिसरात जलाशयांमध्ये पाणीसाठा सुरू झाल्यानंतर भूकंपीय हालचालींची नोंद होत राहिली आहे. Koyna-Warna प्रदेशात १९६२ पासून जलाशय-प्रेरित भूकंपांचा (Reservoir Triggered Seismicity; RTS) अभ्यास करण्यात येत आहे. १० डिसेंबर १९६७ रोजी या परिसरात क्षणिक परिमाण (Mw) ६.३चा मोठा भूकंप झाला. या प्रदेशातील सततच्या भूकंपीय हालचालींमुळे तो जलाशय-प्रेरित भूकंपांच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचा संशोधन परिसर ठरला आहे.<ref>{{Cite journal |last1=Gupta |first1=H. K. |last2=Rastogi |first2=B. K. |title=Five decades of triggered earthquakes in Koyna-Warna Region, western India – A review |journal=Earth-Science Reviews |year=2017 }}</ref> या भूकंपांचा अभ्यास करण्यासाठी भूकंपमापन केंद्रे, बोअरहोलमधील निरीक्षणे, भूभौतिकीय सर्वेक्षण, भूजलपातळीतील बदल आणि वैज्ञानिक ड्रिलिंग यांचा वापर करण्यात आला आहे. २००५ मध्ये १३ स्थानकांचे डिजिटल भूकंपमापन जाळे कार्यान्वित करण्यात आले. त्यानंतर भूकंपांच्या केंद्रांची स्थिती अधिक अचूकपणे निश्चित करण्यासाठी बोअरहोल सिस्मिक नेटवर्क विकसित करण्यात आले.<ref>{{Cite journal |last1=Gupta |first1=H. K. |last2=Kumar |first2=A. |last3=Rao |first3=M. N. |last4=Rao |first4=V. V. |title=Location of the pilot borehole for investigations of reservoir triggered seismicity at Koyna, India |journal=Journal of Asian Earth Sciences |year=2017 }}</ref> Koyna परिसरात सहा बोअरहोल सिस्मिक स्थानकांचे जाळे सुमारे ९८१ ते १,५२२ मीटर खोलीवर बसविण्यात आले. मे ते डिसेंबर २०१५ या कालावधीत या नेटवर्कच्या साहाय्याने ०.५ किंवा त्याहून अधिक स्थानिक परिमाणाचे १,०३९ भूकंप निश्चित करण्यात आले. पृष्ठभागावरील २३ ब्रॉडबँड भूकंपमापन स्थानकांच्या माहितीबरोबर बोअरहोलमधील माहिती एकत्र केल्याने भूकंपांच्या स्थाननिर्धारणात सुधारणा झाल्याचे अभ्यासात नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Gupta2017-KoynaBorehole">Gupta, Harsh K.; Shashidhar, Dodla; Mahato, Chandan Kumar; Satyanarayana, H. V. S.; Mallika, K.; Rao, N. Purnachandra; Maity, B. S.; Navitha, K. “Location of the pilot borehole for investigations of reservoir triggered seismicity at Koyna, India.” ''Gondwana Research'', 42, 2017, pp. 133–139.</ref> वैज्ञानिक खोल ड्रिलिंगच्या पूर्वतयारीच्या अभ्यासातून Koyna-Warna परिसरातील भूगर्भरचना, तापमान, उष्णप्रवाह, खडकांचे गुणधर्म आणि संभाव्य भूकंपीय संरचना यांविषयी प्रत्यक्ष माहिती मिळविण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. या अभ्यासांचा उद्देश भूकंप निर्माण करणाऱ्या संरचनांजवळील भूगर्भातील परिस्थितीचा अधिक जवळून अभ्यास करणे हा होता.<ref>{{Cite journal |last1=Gupta |first1=H. K. |last2=Roy |first2=S. |last3=Bhattacharya |first3=S. N. |title=Investigations related to scientific deep drilling to study reservoir-triggered earthquakes at Koyna, India |journal=International Journal of Earth Sciences |volume=104 |year=2015 |pages=151–162 }}</ref> या संशोधनातून जलाशयातील पाण्याच्या पातळीतील बदल, भूगर्भातील द्रवदाब (pore-fluid pressure), खडकांतील भेगा आणि पूर्वीपासून अस्तित्वात असलेल्या दोषरेषा (faults) यांच्यातील संभाव्य संबंधांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनानुसार Koyna-Warna प्रदेशातील काही भूकंपांमध्ये जलाशयातील पाण्याच्या हंगामी चढ-उतारांशी संबंधित प्रतिसाद आढळतो; मात्र या संबंधाचे स्वरूप अनेक भूगर्भीय आणि जलवैज्ञानिक घटकांशी जोडलेले आहे.<ref>{{Cite journal |last1=Gupta |first1=H. K. |last2=Rastogi |first2=B. K. |title=Five decades of triggered earthquakes in Koyna-Warna Region, western India – A review |journal=Earth-Science Reviews |year=2017 }}</ref> अलीकडील संशोधनात Koyna-Warna परिसरातील खोल भूगर्भातील दोषरेषा आणि भेगांमध्ये पर्जन्यजन्य पाण्याची घुसखोरी, द्रवदाबाचा प्रसार (pore-pressure diffusion) आणि खडकांच्या लवचिक प्रतिसादाचा (poroelastic response) भूकंपीय हालचालींशी असलेला संबंध तपासण्यात आला आहे. २०२५ मधील एका अभ्यासात सुमारे ३ ते १० किलोमीटर खोलीतील स्फटिकी अधःस्तरातील तीव्र उताराच्या दोषरेषा व भेगांचा अभ्यास करण्यात आला; हा अभ्यास KBH-1, KBH-6 आणि KBH-7 मधून मिळालेल्या खडकांच्या नमुन्यांवर आधारित होता. त्यामुळे या निष्कर्षांचा थेट संबंध KBH-9शी जोडता येत नाही; ते संपूर्ण Koyna-Warna भूकंपीय क्षेत्राच्या अभ्यासाचा भाग आहेत.<ref>{{Cite journal |last1=Gomila |first1=R. |title=Fault Zone Rocks Associated With the Reservoir-Triggered Seismicity of the Koyna-Warna Region (India) |journal=Geophysical Research Letters |volume=52 |issue=14 |year=2025 }}</ref> Koyna-Warna परिसरातील वैज्ञानिक ड्रिलिंग आणि भूकंपीय निरीक्षणांचा पुढील उद्देश भूकंपांच्या उगमाशी संबंधित भूगर्भीय संरचना, द्रवदाब, तापमान, खडकांचे भौतिक-यांत्रिक गुणधर्म आणि दोषरेषांतील प्रक्रियांचा अधिक जवळून अभ्यास करणे हा आहे. भारत सरकारच्या वैज्ञानिक ड्रिलिंग कार्यक्रमात खोल बोअरहोल्स आणि भूगर्भीय निरीक्षण सुविधांच्या माध्यमातून अशा प्रत्यक्ष निरीक्षणांना प्राधान्य देण्यात आले आहे.<ref>{{Cite web |title=Scientific Deep Drilling Investigation in Koyna-Warna Region of Maharashtra |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=108694 |website=Press Information Bureau |publisher=Government of India |date=2014-08-14 |access-date=2026-09-17 |language=en }}</ref> === वैज्ञानिक खोल ड्रिलिंग आणि KBH-9 === [[कोयना]]–[[वारणा]] परिसरातील जलाशय-प्रेरित भूकंपांचा (Reservoir Triggered Seismicity) अभ्यास करण्यासाठी भारत सरकारच्या पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाच्या माध्यमातून वैज्ञानिक खोल ड्रिलिंग प्रकल्प हाती घेण्यात आला. या प्रकल्पाचा उद्देश भूगर्भातील खडकांचे भौतिक व यांत्रिक गुणधर्म, द्रवदाब, जलवैज्ञानिक स्थिती, तापमान आणि भूकंपाशी संबंधित भूगर्भीय प्रक्रिया यांचा प्रत्यक्ष अभ्यास करणे हा होता. या प्रकल्पासाठी २०१३ मध्ये केंद्र सरकारने पाच वर्षांसाठी ४७२.३ कोटी रुपयांची तरतूद मंजूर केली होती.<ref>{{Cite web |title=Scientific deep drilling in the Koyna intra-plate seismic zone in Maharashtra |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=100897 |website=Press Information Bureau |publisher=Government of India |date=2013-11-28 |access-date=2026-09-17 |language=en }}</ref> या वैज्ञानिक प्रकल्पाच्या पूर्वतयारीच्या टप्प्यात कोयना–वारणा भूकंपीय क्षेत्राभोवती अनेक अन्वेषणात्मक बोअरहोल्स खोदण्यात आले. या बोअरहोल्समधून भूगर्भातील बेसॉल्ट थर, त्याखालील [[ग्रॅनाइट]]– ग्नाइस अधःस्तर (basement), तापमान, जलवाहक स्तर आणि इतर भूभौतिकीय वैशिष्ट्यांचा अभ्यास करण्यात आला. या अभ्यासातून पुढील खोल ड्रिलिंग आणि भूगर्भातील निरीक्षण केंद्राच्या नियोजनासाठी आवश्यक माहिती मिळाली.<ref>{{Cite journal |last1=Gupta |first1=H. K. |last2=Roy |first2=S. |last3=Bhattacharya |first3=S. N. |title=Investigations related to scientific deep drilling to study reservoir-triggered earthquakes at Koyna, India |journal=International Journal of Earth Sciences |volume=104 |year=2015 |pages=151–162 }}</ref> या अन्वेषणात्मक '''बोअरहोल्स पैकी KBH-9 हे खडीकोळवण''' येथे खोदण्यात आले. त्याची '''अंतिम खोली सुमारे '''१,१३५ मीटर'''''' होती आणि त्यामध्ये सुमारे '''४१२ मीटर जाडीचा बेसॉल्ट थर''' नोंदविण्यात आला. बोअरहोलमध्ये बेसॉल्टखालील अधःस्तर खडकांपर्यंत प्रवेश करण्यात आला. KBH-9 मध्ये अनेक जलवाहक स्तर आढळले असून त्यातून उष्ण पाण्याचा प्रवाह नोंदविण्यात आला; या बोअरहोलमध्ये पाण्याचा प्रवाह काही काळ नैसर्गिक दाबाखाली (artesian conditions) सुरू राहिल्याची नोंद वैज्ञानिक अभ्यासात आहे.<ref>{{Cite journal |last1=Gupta |first1=H. K. |last2=Rao |first2=M. N. |last3=Rao |first3=V. V. |last4=Roy |first4=S. |title=Investigations of continued reservoir triggered seismicity at Koyna, India |journal=Journal of Seismology |year=2016 }}</ref> KBH-9 मधून मिळालेल्या खडकांच्या नमुन्यांमुळे आणि भूभौतिकीय नोंदींमुळे खडीकोळवण परिसरातील भूगर्भरचनेचा प्रत्यक्ष अभ्यास करणे शक्य झाले. बोअरहोलमधील भेगांचा अभ्यास करण्यासाठी Acoustic Televiewer (ATV) या भूभौतिकीय उपकरणाचा वापर करण्यात आला. या तंत्राद्वारे बोअरहोलच्या भिंतींच्या ध्वनिचित्रांवरून खडकांतील भेगा व संरचनात्मक वैशिष्ट्ये ओळखण्यात आली आणि त्यांची इतर विद्युत व ध्वनिक नोंदी तसेच कोअर नमुन्यांशी तुलना करण्यात आली.<ref name="Srinivas2018-ATV">Srinivas, K. N. S. S. S.; Rao, M. Srihari; Kishore, P. Pavan; Gopinadh, D.; Raza, Haris; Arora, Kusumita; Satyanarayana, H. V. S. “Delineation of Fractures through Acoustic Televiewer Log.” ''Journal of the Geological Society of India'', 91(5), 2018, pp. 569–574.</ref> '''KBH-9 हा Koyna-Warna''' परिसरातील इतर बोअरहोल्ससह केलेल्या भूगर्भीय अभ्यासाचाही भाग आहे. चार बोअरहोल्समधील कोअर नमुन्यांच्या अभ्यासातून बेसॉल्टच्या खालील भूगर्भरचनेत स्थानिक पातळीवर विविधता असल्याचे आढळले. या अभ्यासात '''KBH-9 (खडीकोळवण) सोबत Phansavale, Udgiri आणि Paneri येथील बोअरहोल्सचा समावेश''' होता. काही कोअर नमुन्यांमध्ये पूर्वीच्या ज्वालामुखीजन्य खडकांचे अवशेष, गाळाचे थर, जीवाश्मांच्या खुणा असलेले राखेचे थर आणि अधःस्तरातील पुनर्रचित खडकांची नोंद करण्यात आली.<ref>{{Cite journal |last1=Ghosh |first1=S. |last2=Ghosh |first2=P. |last3=Ray |first3=J. |last4=Roy |first4=S. |title=Subsurface heterogeneity beneath the Deccan Volcanic Province: insights from borehole cores in the Koyna-Warna region |journal=Journal of Earth System Science |year=2020 }}</ref> या वैज्ञानिक ड्रिलिंगमुळे Koyna-Warna परिसरातील भूकंपांचा अभ्यास करण्यासाठी भूगर्भातील प्रत्यक्ष खडकांचे नमुने, बोअरहोल नोंदी आणि भूभौतिकीय माहिती उपलब्ध झाली. मात्र, या संशोधनातून नोंदविलेली भूकंपविषयक सर्व निरीक्षणे केवळ खडीकोळवण येथील KBH-9 शी संबंधित नसून संपूर्ण Koyna-Warna भूकंपीय क्षेत्रातील विविध बोअरहोल्स, भूकंपीय निरीक्षणे आणि इतर भूभौतिकीय अभ्यासांवर आधारित आहेत.<ref>{{Cite web |title=Scientific Deep Drilling Investigation in Koyna-Warna Region of Maharashtra |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=108694 |website=Press Information Bureau |publisher=Government of India |date=2014-08-14 |access-date=2026-09-17 |language=en }}</ref> खडीकोळवण येथील KBH-9 त्यामुळे स्थानिक भूगर्भरचना, उष्णजलाचा प्रवाह, जलवाहक स्तर आणि खडकांतील भेगा यांच्या अभ्यासासाठी वापरले गेलेले वैज्ञानिक बोअरहोल ठरते. या अभ्यासातून मिळालेली माहिती Koyna-Warna परिसरातील भूगर्भीय रचना आणि जलाशय-प्रेरित भूकंपांच्या संशोधनासाठी वापरली गेली आहे. == लोकसंख्या व सामाजिक जीवन == === लोकसंख्या व सामाजिक रचना === २०११ च्या [[भारत सरकार]]च्या [[जनगणना]] अहवालानुसार, [[खडीकोळवण]] गावाची एकूण [[लोकसंख्या]] ३४४ असून गावात ११८ घरे आहेत. गावाचा [[साक्षरता]] दर ६३.२४% आहे.<ref>{{cite web |title=Khadi Kolvan Village |url=https://www.mapsofindia.com/villages/maharashtra/ratnagiri/sangameshwar/khadi-kolvan.html |website=MapsOfIndia |publisher=Compare Infobase Limited |access-date=2025-07-27 |language=en }}</ref>२०११ च्या [[भारत सरकार]]च्या [[जनगणना]] अहवालानुसार, [[खडीकोळवण]] गावाची एकूण [[लोकसंख्या]] ३४४ असून गावात ११८ घरे आहेत. गावाचा [[साक्षरता]] दर ६३.२४% आहे.<ref>{{Cite web |title=Primary Census Abstract C.D. Block Wise – Maharashtra – Ratnagiri District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/41204/study-description |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=2026-07-15 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Khadi Kolvan Village |url=https://www.mapsofindia.com/villages/maharashtra/ratnagiri/sangameshwar/khadi-kolvan.html |website=Maps of India |publisher=Compare Infobase Limited |access-date=2025-07-27 |language=en }}</ref> गावात प्रामुख्याने [[कुणबी]] आणि [[बौद्ध]] समाजाचे लोक वास्तव्यास असून गावाची सामाजिक रचना पारंपरिक ग्रामीण स्वरूपाची आहे. गावात एकूण सहा वाड्या (वस्त्या) आहेत. गावाचा काही भाग [[पश्चिम घाट]] इको-संवेदनशील क्षेत्र (Ecologically Sensitive Area – ESA) मध्ये समाविष्ट आहे. [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक भूमी-वापर पद्धती, वनसंपदा आणि जैवविविधता यांचे पर्यावरणीय महत्त्व विविध अभ्यासांमध्ये अधोरेखित करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=Centre for Environment Education |publisher=CEE India |access-date=2025-07-25 }}</ref> == लोकजीवन == === सामाजिक === * स्थानिक परंपरेनुसार खडीकोळवण गावाचा [[इतिहास]] सुमारे १६व्या शतकापासून सुरू होतो. [[सह्याद्री]]च्या कुशीत वसलेल्या या भागात कृषिप्रधान व अध्यात्मप्रधान जीवनशैली विकसित झाली. गावात एका तपस्वी संताच्या प्रभावातून भक्तीपरंपरेचा प्रसार झाला. त्यातून प्रभू [[श्रीराम]] मंदिराची स्थापना झाली तसेच [[भजन]], [[कीर्तन]], [[व्रत]], [[वारी]], [[महाशिवरात्र]] आणि [[श्रावण]] महिन्यातील [[ग्रंथ]]वाचन यांसारख्या धार्मिक परंपरा रूढ झाल्या. * [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटीश कालखंडात]] गावातील काही व्यक्तींनी ग्रामस्वराज्य व ग्रामीण [[न्याय]]व्यवस्थेच्या उभारणीत योगदान दिले. त्यांनी प्रशासनात [[शिस्त]], व्यायामप्रेमी वृत्ती आणि सामाजिक सहभाग वाढवून गावकारभारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. [[पाटील]]पद आणि महालकरी जबाबदाऱ्यांमधून त्यांनी प्रभावी कार्य केले. * १९व्या व २०व्या शतकात गावातील नागरिकांनी [[शेती]], [[वन]]व्यवसाय आणि ग्रामविकासात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. [[लाकूड]], कडिपत्ता, [[करवंद]] आणि [[वेत]] यांचे संकलन व विक्री, तसेच [[पूल]], नळपाणी योजना आणि [[सार्वजनिक]] विहिरी यांसारख्या सुविधा उभारण्यात त्यांचा सहभाग होता. * गावाच्या सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], झांजगी, [[कीर्तन]], [[तमाशा]] आणि [[अभंग]] गायन या पारंपरिक लोककलांना महत्त्वाचे स्थान आहे. स्त्रीवेशातील [[अभिनय]], झांजगी सादरीकरण आणि लोककलांचे [[प्रशिक्षण]] ही परंपरा पिढ्यानपिढ्या जपली गेली आहे. [[गोंधळ]], [[भजन]] आणि [[सत्यनारायण पूजा]] यांसारख्या धार्मिक कार्यक्रमांत गावकऱ्यांचा सक्रिय सहभाग असतो.<ref>{{Cite book |last=Joshi |first=G. V. |title=कोकणातील लोकपरंपरा आणि सण-उत्सव |publisher=महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळ |location=मुंबई |year=2009 |language=mr }}</ref> * गावात पारंपरिक [[सर्पदंश]] उपचारपद्धती, रानऔषधी ज्ञान आणि मंत्रोपचार यांचा पिढ्यानपिढ्या चालत आलेला वारसा आहे. हे [[ज्ञान]] प्रामुख्याने [[आजी]]-आजोबा आणि स्थानिक वैद्य यांच्या अनुभवातून पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचले आहे. स्थानिक लोकपरंपरेत या उपचारपद्धतींचा उल्लेख आढळतो.<ref>{{Cite book |last=Deshpande |first=M. V. |title=Folk Healing Traditions in Konkan |publisher=University of Pune |location=Pune |year=2011 |language=en }}</ref> * स्वातंत्र्योत्तर काळात गावातील युवकांनी [[भारतीय सैन्य]]ात भरती होऊन देशसेवेसाठी योगदान दिले. गावातील काही माजी सैनिकांनी १९७१ मधील [[भारत]]–[[पाकिस्तान]] युद्धात सहभाग घेऊन सेवा पदके प्राप्त केली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref><ref>{{Cite web |title=1971 India–Pakistan War |url=https://www.britannica.com/event/1971-India-Pakistan-War |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Britannica, Inc. |access-date=2025-07-25 }}</ref> * ग्रामपंचायतीमार्फत [[शिक्षण]], [[आरोग्य]] आणि जलव्यवस्थापन क्षेत्रात विविध विकासकामे करण्यात आली. गावात [[सार्वजनिक]] [[शाळा]], [[पूल]], [[रस्ते]], नळपाणी योजना तसेच विविध सांस्कृतिक मंडळांची स्थापना करण्यात आली. [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]] मंडळ गावातील सामाजिक ऐक्य व सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावते.<ref>खडीकोळवण ग्रामपंचायत कार्यालय अभिलेख (2023), संगमेश्वर तालुका, रत्नागिरी जिल्हा.</ref> * गावाचा सामाजिक [[इतिहास]] सामुदायिक [[श्रम]], निःस्वार्थ सेवा, सांस्कृतिक वारसा आणि आध्यात्मिक परंपरेचे प्रतिबिंब मानला जातो. == सांस्कृतिक जीवन == * खडीकोळवण हे गाव [[कोकण]]ातील समृद्ध [[लोकसंगीत]] आणि पारंपरिक लोककलांच्या जतनासाठी ओळखले जाते.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील पारंपरिक सण, लोककला आणि सांस्कृतिक उपक्रम |url=https://maharashtratimes.com/editorial/article/konkan-folk-culture-and-celebrations |website=महाराष्ट्र टाइम्स |publisher=The Times Group |date=2022-08-14 |access-date=2025-07-25 }}</ref> * गावात [[नमन]], झांजगी, [[ताशा]] वादन, जाखडी [[नृत्य]], [[भजन]] आणि [[लावणी]] यांचा दीर्घ सांस्कृतिक वारसा आहे. * गावात [[शिवजयंती]], [[बौद्ध]] [[पौर्णिमा]], [[आंबेडकर जयंती]], [[गणेशोत्सव]], [[शिमगा]], [[दसरा]] आणि [[पितृपक्ष]] यांसारखे [[सण]] व धार्मिक उत्सव पारंपरिक पद्धतीने साजरे केले जातात. झांजगी, [[ताशा]] वादन, [[काठी नृत्य]] आणि सामूहिक सादरीकरण ही गावाची वैशिष्ट्यपूर्ण सांस्कृतिक परंपरा आहे. * गावात [[वारकरी]] संप्रदायाचा प्रभाव असून [[प्रवचन]], [[भजन]], [[ग्रंथ]]वाचन, [[वारी]] आणि [[कीर्तन]] यांची परंपरा आजही जपली जाते. [[श्रावण]] महिन्यातील [[भजन]] सप्ताह, [[महाशिवरात्र]] उत्सव आणि [[अभंग]] [[गायन]] हे गावाच्या सांस्कृतिक जीवनाचे महत्त्वाचे घटक आहेत. * गावात [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]]ाची सुरुवात १९९९ साली स्थानिक युवकांनी "गर्जना मित्र मंडळ" स्थापन करून केली. मंडळाच्या माध्यमातून [[सत्यनारायण पूजा]], [[अभिषेक]], [[आरती]], [[भजन]], [[अभंग]], [[फुगडी]] आणि [[नृत्य]] यांसह विविध धार्मिक व सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. * मंडळाच्या माध्यमातून सामाजिक ऐक्य, संस्कृती संवर्धन आणि युवकांचा सहभाग वाढविण्यासाठी विविध उपक्रम राबविले जातात. गावात [[वारकरी संप्रदाय]] मंडळ, [[भजन]] मंडळ तसेच विविध युवा मंडळे कार्यरत असून, [[नमन]], जाखडी, [[फुगडी]] आणि [[पालखी]] [[नृत्य]] यांसारख्या पारंपरिक कलांचे जतन केले जाते. == जीवनपद्धती == * '''घरे''' – खडीकोळवण येथे अधिक पर्जन्यमान असल्यामुळे जांभ्या दगडाची व उतरत्या कौलारू छपरांची पारंपरिक घरे आढळतात. पूर्वी येथे कुडाची, शेणमातीने सारवलेली घरे, शेतीपूरक वाडे आणि ओढ्यांलगतची वस्ती प्रामुख्याने होती. * '''[[व्यवसाय]]''' – गावातील प्रमुख व्यवसाय [[शेती]] असून पशुपालन आणि [[कुक्कुटपालन]] हे प्रमुख जोडधंदे आहेत. * '''पिके''' – [[भात]] हे मुख्य पीक असून [[नाचणी]], [[वरी]], [[तीळ]] तसेच विविध [[पालेभाजी|पालेभाज्यांची]] लागवड केली जाते. * '''[[आहार]]''' – [[तांदूळ]] हे प्रमुख पीक असल्यामुळे [[भात]] आणि तांदळाची [[भाकरी]] हे येथील प्रमुख खाद्यपदार्थ आहेत. याशिवाय [[डाळ]], [[भाजी]] तसेच मांसाहार, मांसाहारी पदार्थांचाही आहारात समावेश असतो. * '''[[पोशाख]]''' – पुरुष प्रामुख्याने शर्ट व पँट, तर स्त्रिया [[साडी]] व [[चोळी]] परिधान करतात. तरुणींमध्ये [[पंजाबी]]ड्रेस प्रचलित आहे. * '''[[भाषा]]''' – गावातील लोक प्रामुख्याने [[मराठी]] तसेच [[कोकणी]]ची संगमेश्वरी बोली बोलतात. * '''वाड्या/वस्त्या''' – गावातील प्रमुख वाड्यांमध्ये वरची रिंगण घोलमवाडी, खालची घोलमवाडी, [[खाडेवाडी]], [[रामवाडी]] आणि [[बौद्ध]]वाडी यांचा समावेश होतो.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> * '''गावचे प्रशासन''' – गावातील धार्मिक विधी, [[विवाह]], [[अंत्यसंस्कार]] तसेच इतर सामाजिक कार्यक्रमांच्या आयोजनात स्थानिक ग्रामस्थांचा सहभाग असतो. पारंपरिक पद्धतीने गावातील लहान-मोठ्या वादांचे सामोपचाराने निराकरण करण्याची प्रथा आजही काही प्रमाणात कायम आहे. == [[शिक्षण]] व [[नागरी]] सुविधा == === जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक [[मराठी]] [[शाळा]] === खडीकोळवण येथील जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळेची स्थापना १२ नोव्हेंबर १९४६ रोजी झाली. स्थापनेपासून शाळेने गावातील प्राथमिक शिक्षणाच्या प्रसारात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. २०२१ मध्ये शाळेच्या अमृत महोत्सवी वर्षानिमित्त ७५ वर्षांचा समारंभ शासनाच्या मार्गदर्शक सूचनांचे पालन करून साजरा करण्यात आला. या कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांनी स्वागतगीत, [[लेझीम]] तसेच विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले. विविध सामाजिक संस्थांच्या वतीने विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्याचे वितरण करण्यात आले. या निमित्ताने शाळेच्या इतिहास, कार्य आणि प्रगतीचा आढावा घेणारी स्मरणिका प्रकाशित करण्यात आली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - शाळा - अमृत महोत्सव वर्ष - स्मरणिका |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |publisher=जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |access-date=2025-06-24 }}</ref> === उपक्रम, वैशिष्ट्ये आणि अडचणी === * [[कोविड-१९]] लॉकडाऊन कालावधीत शिक्षकांनी [[शाळा|शाळेच्या]] भिंतींवर शैक्षणिक भित्तीचित्र रेखाटून विद्यार्थ्यांच्या अध्ययनासाठी पर्यायी शैक्षणिक उपक्रम राबवले. * शाळेच्या अमृत महोत्सवी स्मरणिका|स्मरणिकेत माजी [[विद्यार्थी|विद्यार्थ्यांचे]] अनुभव, लेख आणि शाळेचा [[इतिहास]] समाविष्ट करण्यात आला. * शाळेच्या प्रगतीमध्ये मुख्याध्यापक व [[शिक्षक]] यांचे योगदान उल्लेखनीय मानले जाते. ==== अडचणी ==== गावात माध्यमिक शिक्षणाची सुविधा उपलब्ध नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना पुढील शिक्षणासाठी शेजारील गावांमध्ये जावे लागते. त्यामुळे ग्रामीण भागातील [[विद्यार्थी|विद्यार्थ्यांना]] शिक्षणासाठी अतिरिक्त प्रवास करावा लागतो. === नागरी सुविधा === * '''बँकिंग सुविधा''' – खडीकोळवण गावातील नागरिकांचे बँकिंग व्यवहार प्रामुख्याने [[बँक ऑफ इंडिया]]च्या [[रत्‍नागिरी]] शाखेमार्फत केले जातात. या शाखेमार्फत कृषी, दुग्धव्यवसाय, [[विहीर]] खोदकाम, [[शेळी]]पालन, किरकोळ व्यवसाय तसेच इतर उपजीविकेसाठी विविध प्रकारची [[कर्ज]] सुविधा उपलब्ध करून दिली जाते.<ref>{{Cite web |title=Bank of India Ratnagiri Branch IFSC Code BKID0001400 |url=https://economictimes.indiatimes.com/wealth/ifsccode/bank-bank-of-india,state-maharashtra,district-ratnagiri,branch-ratnagiri,ifsccode-BKID0001400.cms |website=The Economic Times |publisher=Times Internet |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[ग्रामपंचायत]]''' – खडीकोळवण ग्रामपंचायत [[महाराष्ट्र शासन]]ाच्या ग्रामविकास व पंचायत राज विभागाच्या अधिपत्याखाली कार्यरत आहे.<ref>{{Cite web |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/ |title=ग्राम विकास व पंचायत राज विभाग, महाराष्ट्र शासन |website=rdd.maharashtra.gov.in |publisher=महाराष्ट्र शासन |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''[[तलाठी]] कार्यालय''' – खडीकोळवण व [[ओझरे]] या गावांसाठी एकच तलाठी कार्यालय कार्यरत असून महसूलविषयक कामकाज तेथून पाहिले जाते. * '''टपाल कार्यालय''' – गावाचे टपाल कार्यालय [[ओझरे]] येथे आहे. * '''[[पोलीस]]''' – खडीकोळवण गाव [[मुर्शी]] व [[साखरपा]] पोलीस दूरक्षेत्राच्या कार्यक्षेत्रात येते. गावपातळीवरील कायदा व सुव्यवस्थेसाठी [[पोलीस पाटील]] कार्यरत असतात. * '''[[पंचायत समिती]]''' – खडीकोळवण गाव [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] [[पंचायत समिती]]च्या कार्यक्षेत्रात येते. पंचायत समितीचे मुख्यालय [[देवरुख]] येथे आहे. * '''[[जिल्हा परिषद]]''' – गाव [[रत्‍नागिरी]]जिल्हा परिषदच्या [[संगमेश्वर]]<ref>{{Cite web |title=Places of Interest – Sangameshwar |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/places_Sangameshvar.html |publisher=Government of Maharashtra |access-date=2026-07-15 }}</ref> गटांतर्गत येते.२०११ च्या [[भारत सरकार]]च्या [[जनगणना]] अहवालानुसार, [[खडीकोळवण]] गावाची एकूण [[लोकसंख्या]] ३४४ असून गावात ११८ घरे आहेत. गावाचा [[साक्षरता]] दर ६३.२४% आहे.<ref>{{Cite web |title=Primary Census Abstract C.D. Block Wise – Maharashtra – Ratnagiri District |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/41204/study-description |website=Census of India |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=2026-07-15 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Khadi Kolvan Village |url=https://www.mapsofindia.com/villages/maharashtra/ratnagiri/sangameshwar/khadi-kolvan.html |website=Maps of India |publisher=Compare Infobase Limited |access-date=2025-07-27 |language=en }}</ref> * '''[[विधानसभा मतदारसंघ]]''' – खडीकोळवण [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]]ात समाविष्ट आहे.<ref>{{Cite web |title=General Elections to State Legislative Assembly 2019 – Constituency Details |url=https://ceo.maharashtra.gov.in |publisher=Chief Electoral Officer, Maharashtra |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === तंटामुक्त गाव अभियान === खडीकोळवण ग्रामपंचायत [[महात्मा गांधी तंटामुक्त गाव अभियान]] राबवते. [[महाराष्ट्र शासन]]ाने १५ ऑगस्ट २००७ रोजी ही योजना सुरू केली. या अभियानाचा उद्देश गावांतील किरकोळ वाद स्थानिक पातळीवर संवाद व सामोपचाराने सोडवणे, न्यायालयीन प्रक्रिया कमी करणे आणि सामाजिक सलोखा वाढवणे हा आहे. == दळणवळण व परिवहन == '''खडीकोळवण''' गाव चारही बाजूंनी डोंगरांनी वेढलेले असून येथे पोहोचण्यासाठी दोन प्रमुख रस्तेमार्ग आहेत: * [[साखरपा]] – खडीकोळवण (कलकदरा मार्गे) * [[देवरुख]] – खडीकोळवण ([[बामणोली]] मार्गे) [[रत्‍नागिरी]]–[[कोल्हापूर]] महामार्गावरील [[साखरपा]] हे गावासाठी महत्त्वाचे [[बाजारपेठ]] केंद्र आहे. [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|एस.टी.]]ची सेवा पूर्वी [[साखरपा]]–खडीकोळवण मार्गावर चालत होती. सध्या ही सेवा [[साखरपा]]–[[बामणोली]]–खडीकोळवण मार्गावर उपलब्ध आहे. [[कोकण रेल्वे]]वरील [[संगमेश्वर रोड]] हे खडीकोळवणच्या सर्वात जवळचे [[रेल्वे स्थानक]] असून ते गावापासून सुमारे २३ कि.मी. अंतरावर आहे. तेथून [[देवरुख]]मार्गे रस्त्याने खडीकोळवण येथे पोहोचता येते. [[साखरपा]] ते खडीकोळवण हे अंतर सुमारे २३ कि.मी. असून रस्त्याने प्रवासास साधारण ४५ मिनिटे ते १ तास लागतो. सन १९८५ मध्ये खडीकोळवण गावात थेट [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|एस.टी.]] सेवा सुरू करण्यात आली, ज्यामुळे गावाच्या दळणवळण सुविधेत लक्षणीय सुधारणा झाली.<ref name="transport">MSRTC स्थानिक सेवा अभिलेख (प्रादेशिक कार्यालय, रत्नागिरी)</ref> === एस.टी. मार्ग व परिवहन === खडीकोळवण गाव [[कोकण रेल्वे]] मार्गाशी थेट जोडलेले नसून, गावाजवळील प्रमुख [[रेल्वे स्थानक|रेल्वे स्थानके]] पुढीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर रोड]] रेल्वे स्थानक''' – गावापासून सुमारे ३० कि.मी.<ref>{{Cite web |title=Places of Interest – Sangameshwar |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/places_Sangameshvar.html |publisher=Government of Maharashtra |access-date=2026-07-15 }}</ref> * '''[[रत्‍नागिरी]] रेल्वे स्थानक''' – गावापासून सुमारे ४५ कि.मी. गावापर्यंत पोहोचण्यासाठी सार्वजनिक परिवहन ([[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|एस.टी.]])चे प्रमुख मार्ग पुढीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर]] ⇌ [[देवरुख]]''' – सुमारे १४ कि.मी.; प्रवासाचा कालावधी सुमारे २० मिनिटे.<ref>{{Cite web |title=Distance from Sangameshwar to Devrukh |url=https://www.rome2rio.com/s/Sangmeshwar/Devrukh |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[रत्‍नागिरी]] ⇌ [[देवरुख]]''' – सुमारे ३८ कि.मी.; प्रवासाचा कालावधी सुमारे ४५ मिनिटे.<ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Ratnagiri |url=https://www.rome2rio.com/s/Devrukh/Ratnagiri |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ खडीकोळवण''' – गाव [[देवरुख]]पासून सुमारे १५ कि.मी. अंतरावर आहे.<ref>{{Cite web |title=Khadi Kolvan Village Map, PIN Code and Population |url=https://www.villagemaps.in/maharashtra/khadi-kolvan-sangameshwar-ratnagiri-565843/ |website=VillageMaps.in |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ [[साखरपा]]''' – सुमारे १६ कि.मी.; प्रवासाचा कालावधी सुमारे २२ मिनिटे.<ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }}</ref> गावासाठी प्रमुख [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|एस.टी.]] आगार [[देवरुख]] येथे असून, तेथून खडीकोळवणसाठी नियमित बस सेवा उपलब्ध आहे. === रस्ते विकास – चौपदरीकरण === [[खडीकोळवण]] गावातून पुढे [[मार्लेश्वर]] (ता. [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]], जि. [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]]) येथे जाणाऱ्या मुख्य जिल्हा मार्गाच्या चौपदरीकरणाचा प्रस्ताव जिल्हाधिकारी कार्यालय, [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] यांनी प्रशासकीय मान्यतेसह पुढे नेला आहे. [[जिल्हाधिकारी]] कार्यालयाच्या (सुसंयोजन समन्वय शाखा) दिनांक १९ डिसेंबर २०२५ रोजीच्या अधिकृत पत्रानुसार, निवावे – [[ओझरे]] बुद्रुक – [[खडीकोळवण]] – [[बामणोली]] – निवे – [[मार्लेश्वर]] या मार्गाचे चौपदरीकरण करून रस्ते पायाभूत सुविधा विकसित करण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे. या प्रकल्पामुळे स्थानिक [[शेतकरी]], [[विद्यार्थी]] तसेच नागरिकांच्या दळणवळण सुविधेत सुधारणा होण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे. तसेच [[पर्यटन]]दृष्ट्या महत्त्वाच्या [[मार्लेश्वर]] मंदिरापर्यंत पोहोचणे अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा आहे. संबंधित अधिकाऱ्यांना आवश्यक कार्यवाही करून रस्त्याच्या चौपदरीकरणाचे काम नियोजनानुसार पूर्ण करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.<ref> District Collector Office, Ratnagiri. "Nivave–Ozhare Budruk–Khadikolvan–Bamnoli–Nive–Marleshwar Road Four-Laning". Dated: 19 December 2025. Signed by Jivan Desai, Deputy Collector (Land Acquisition), District Collector Office, Ratnagiri. [https://archive.org/details/20260109_20260109_1419 Official archived PDF]. </ref> === धार्मिक व सांस्कृतिक वारसा === === प्रमुख देवस्थाने === खडीकोळवण गावात अनेक पारंपरिक आणि श्रद्धास्थानी देवस्थाने आहेत. गावातील अनेक कुटुंबांची कुलदेवता श्री [[काळम्मा]] देवी]] (उदगिरी) आहे.<ref>{{Cite book |title=श्री काळाम्मा देवी यात्रा महोत्सव स्मरणिका २०२५ |publisher=श्री काळाम्मा देवी देवस्थान समिती |location=उदगिरी, ता. संगमेश्वर, जि. रत्नागिरी |year=2025 |language=mr }}</ref> * '''श्री देव गांगेश्वर मंदिर''' – गावाचे [[ग्रामदैवत]]; येथे स्वयंभू [[शिवलिंग]] असून [[महाशिवरात्र]]ीला विशेष पूजन व उत्सव साजरा केला जातो. * '''अत्रल देवी मंदिर''' – गावाच्या वेशीवर वसलेले स्थानिक देवीचे मंदिर. * '''ठोंगळ देवी मंदिर''' – गावाच्या सीमारेषेवर वसलेले पारंपरिक देवस्थान. * '''श्रीराममंदिर''' – गावाच्या मध्यवर्ती भागात वसलेले धार्मिक व सांस्कृतिक उपक्रमांचे प्रमुख केंद्र. === धार्मिक उत्सव === खडीकोळवण गावात विविध [[सण]] व [[उत्सव]] पारंपरिक, धार्मिक आणि सामाजिक एकात्मतेचे प्रतीक म्हणून साजरे केले जातात. * [[रामनवमी]], [[हनुमान जयंती]], अत्रल देवी उत्सव, [[गोंधळ]], [[वटपौर्णिमा]], [[नागपंचमी]] * [[गोकुळाष्टमी]], [[नवरात्र]], [[दसरा]], [[दिवाळी]], [[तुळशी विवाह]] * [[गणेशोत्सव]] (गौर गणपती), [[शिमगा]], [[बैलपोळा]], [[मकर संक्रांत]] * [[महाशिवरात्र]], [[देव दिवाळी]] आणि जागर या सणांच्या वेळी गावातील विविध वाड्यांतील ग्रामस्थ सामूहिक पूजन, [[भजन]], [[गोंधळ]], पारंपरिक वादन आणि [[नृत्य]] यांसारख्या धार्मिक व सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन करतात. ग्रामदेवतेची पूजा, वार्षिक जत्रा आणि इतर पारंपरिक उत्सव गावाच्या सांस्कृतिक जीवनाचा महत्त्वाचा भाग मानले जातात. === सण व उत्सव === खडीकोळवण गावात विविध धार्मिक व पारंपरिक [[सण]] आणि [[उत्सव]] साजरे केले जातात. हे उत्सव गावाच्या सांस्कृतिक परंपरा आणि सामुदायिक जीवनाचा महत्त्वाचा भाग आहेत. * '''[[होळी]]''' – [[फाल्गुन]] महिन्यात शुद्ध पंचमीपासून एकादशीपर्यंत 'फाग' साजरा केला जातो. द्वादशीला 'जांगलं होळी' तर [[पौर्णिमा]]ला होम विधी केला जातो. या काळात ग्रामदेवतेची [[पालखी]] गावातील विविध वाड्यांमध्ये नेण्याची परंपरा आहे.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील अनोखी पालखी परंपरा; घराघरांत देवाचे आगमन |url=https://www.tv9marathi.com/festival/a-unique-tradition-of-palkhi-dancing-in-konkan-village-deity-goes-from-house-to-house-au128-885243.html |website=TV9 Marathi |publisher=TV9 नेटवर्क |date=2024-04-11 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''[[शिमगा]]''' – [[फाल्गुन]] [[पौर्णिमा]]ला ग्रामदेवतांना रूपे लावून [[पालखी]] गावातील प्रत्येक घरापर्यंत नेली जाते. या उत्सवात पारंपरिक धार्मिक विधी आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.<ref>{{Cite web |title=गावगाडा आणि मानपान चालीरीती |url=https://prahaar.in/2022/07/24/rice-planting-in-konkan/ |website=दैनिक प्रहार |publisher=Prahaar Media Group |date=2022-07-24 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''जागर''' – [[श्रावण]] शुद्ध त्रयोदशीला देवतांना 'पोवते' (रक्षासूत्र) अर्पण करून जागरण केले जाते. या प्रसंगी [[भजन]], [[गोंधळ]] आणि पारंपरिक धार्मिक सादरीकरणे होतात. * '''[[देव दिवाळी]]''' – या दिवशी देवस्थानात विशेष पूजा केली जाते. देवाच्या कळसाची सजावट करून पारंपरिक पद्धतीने दीपप्रज्वलन केले जाते. * '''कौली जत्रा''' – [[पौष]] [[पौर्णिमा]]पूर्वीच्या शुक्रवारी गावदेवीकडून शेतीच्या प्रारंभासाठी कौल घेतला जातो. त्यानंतर पारंपरिक पद्धतीने कृषी हंगामाची सुरुवात केली जाते. * '''पालिक सोमवार''' – प्रत्येक मराठी महिन्याचा पहिला सोमवार ग्रामदेवतांच्या नावाने पाळला जातो. या दिवशी धार्मिक विधी पार पाडले जातात आणि पारंपरिक श्रद्धेनुसार शेतीची कामे टाळली जातात. === मिरगाची राखण – पारंपरिक शेतीरक्षण विधी === खडीकोळवण गावात [[मृग नक्षत्र]]ाच्या प्रारंभी शेती हंगामाची सुरुवात करताना ग्रामदेवतेला नैवेद्य अर्पण करून 'मिरगाची राखण' हा पारंपरिक विधी केला जातो. पाण्याचा प्रवाह सुरू झाल्यानंतर ग्रामदेवतेला प्रथम राखण अर्पण करून शेतकरी पिकांच्या संरक्षणासाठी प्रार्थना करतात. 'राखण' ही उभ्या पिकांच्या संरक्षणाशी संबंधित पारंपरिक ग्रामीण पद्धत मानली जाते. बी पेरणीपूर्वी महिलांकडून शेतीची जमीन समतल करून 'दीपळ फोडणे' हा विधीही पार पाडला जातो. हा विधी [[शेती]], स्थानिक श्रद्धा आणि ग्रामसंस्कृतीशी निगडित असून गावाच्या पारंपरिक कृषी जीवनाचा एक भाग आहे.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> * [[कोयना धरण]] * [[कोयना नदी]] * [[वारणा नदी]] * [[भूकंप]] * [[दख्खनचे पठार]] == चित्रदालन == <gallery widths="250" heights="200"> File:खडीकोळवण देव गांगेश्वर ग्राम मंदीर.jpg|'''देव गांगेश्वर ग्राम मंदिर'''<br>खडीकोळवण गावचे प्रमुख ग्रामदैवत असलेले हे मंदिर गावाच्या धार्मिक, सांस्कृतिक आणि सामाजिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. File:गांगेश्वर समोर नतमस्तक नंदी.jpg|'''गांगेश्वर मंदिरातील नंदी'''<br>भगवान शिवाचे वाहन मानला जाणारा नंदी हा श्रद्धा, भक्ती आणि समर्पणाचे प्रतीक असून शिवमंदिराचा अविभाज्य घटक आहे. File:ग्रामदेवता मंदिर गाभारा.jpg|'''ग्रामदेवतेच्या मंदिराचा गाभारा'''<br>मंदिरातील गाभारा हा देवतेच्या मुख्य पूजास्थानाचा भाग असून येथे पारंपरिक धार्मिक विधी आणि उत्सव पार पडतात. File:कुलाचार.jpg|'''कुलाचार विधी'''<br>खडीकोळवण परिसरात पिढ्यान्पिढ्या चालत आलेल्या कुलाचारांच्या माध्यमातून कुटुंब, कुळ आणि ग्रामपरंपरांचे जतन केले जाते. File:देवता .jpg|खडीकोळवण गावातील एकाच पाषाणात कोरलेल्या प्राचीन कुलदेवता File:स्वयंभु देव गांगेश्वर.jpg|'''स्वयंभू देव गांगेश्वर'''<br>स्वयंभू स्वरूपातील देव गांगेश्वर हे खडीकोळवण गावाच्या लोकश्रद्धा आणि धार्मिक परंपरेचे प्रमुख केंद्र आहे. File:स्वयंभु देव गांगेश्वर देवता.jpg|'''स्वयंभू देव गांगेश्वराची प्रतिमा'''<br>स्थानिक धार्मिक परंपरेनुसार पूजली जाणारी देव गांगेश्वराची प्रतिमा ग्रामस्थांच्या सामूहिक श्रद्धेचे प्रतीक आहे. File:Holika Dahan Bhaindar East in Maharashtra, India 2026.jpg|'''होळी (होलिका दहन)'''<br>होलिका दहन हा वसंतोत्सवाचा पारंपरिक भाग असून ग्रामीण महाराष्ट्रात सामुदायिक ऐक्य, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक सहभागाचे प्रतीक मानला जातो. File:Tlr.jpg|खडीकोळवण गावातील कुलदेवता धनाईमाता </gallery> == बाह्य दुवे == * [https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 Amazon Kindle वर "खडीकोळवण"] * [[:commons:Category:Khadikolvan|Wikimedia Commons वरील खडीकोळवणची माध्यमसामग्री]] * [[:commons:File:Khadikolvan Village.webm|Wikimedia Commons वरील खडीकोळवण गावाचा व्हिडिओ]] * [https://www.moes.gov.in/ पृथ्वी विज्ञान मंत्रालय, भारत सरकार] * [https://www.icdp-online.org/projects/by-continent/asia/koyna-2-india/koyna-publications/ Koyna Scientific Drilling – International Continental Scientific Drilling Program (ICDP)] * [https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=100896 Koyna-Warna वैज्ञानिक खोल ड्रिलिंग प्रकल्प – भारत सरकार] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:संगमेश्वर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:पश्चिम घाट]] [[वर्ग:भूगर्भशास्त्र]] 3uoibisyn9hjnm0ed56a177ruj622k4 0 242033 2717663 2375400 2026-10-07T03:54:10Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717663 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|रामचंद्र भिकाजी जोशी (व्याकरणकार)}} {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = रामचंद्र भिकाजी जोशी | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_title = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = रा.भि. जोशी | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक|1903|7|10}} | जन्म_स्थान = [[हैदराबाद]] | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यु दिनांक आणि वय|1991|11|6|1903|7|10}} | मृत्यू_स्थान = [[मुंबई]] | शिक्षण = पदव्युत्तर (इंग्रजी व मराठी) | कार्यक्षेत्र = [[शिक्षण]], [[मराठी साहित्य]] | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | धर्म = | भाषा = [[मराठी]], [[इंग्रजी]], [[उर्दू]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = प्रवासवर्णन, [[कथा]], [[अनुवाद]], व्यक्तिचित्रे | विषय = | चळवळ = | संघटना = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = वाटचाल, घाटशिळेवरि उभी | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = भिकाजी गोपाळ जोशी | आई_नाव = जानकीबाई जोशी | पती_नाव = | पत्नी_नाव = सुधा जोशी | अपत्ये = [[नीलिमा भावे]] | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''रामचंद्र भिकाजी जोशी''' ([[१० जुलै]] [[इ.स. १९०३|१९०३]] - [[६ नोव्हेंबर]] [[इ.स. १९९१|१९९१]]) हे एक मराठी लेखक होते. == जीवनकार्य == जोशी यांचा जन्म [[१० जुलै]], [[इ.स. १९०३|१९०३]] रोजी [[हैदराबाद]] येथे झाला. १९२१ साली ते मॅट्रिक उत्तीर्ण झाले. त्यानंतर १८२१-२३ या काळात अमरावतीला डेप्युटी कमिशनर कार्यालयात त्यांनी कारकुनी केली. १९२३मध्ये त्यांनी [[इंदूर]]च्या होळकर महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. [[कोलकाता| कलकत्त्याच्या]] संस्कृत असोसिएशनची काव्यतीर्थ परीक्षा ते १९२५ साली उत्तीर्ण झाले. तसेच १९२७मध्ये [[अलाहाबाद विद्यापीठ|अलाहाबाद विद्यापीठाची]] पदवी परीक्षा पहिल्या वर्गात उत्तीर्ण झाले. त्यानंतर नोकरी व पुढील शिक्षणासाठी ते मुंबईत आले.{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. ४}} इ.स. १९२८ ते १९३० याकाळात दीर्घ आजारामुळे ते त्रस्त होते. पण पुन्हा इ.स. १९३० ते ३१ मध्ये [[गिरगाव |गिरगावातील]] आर्यन हायस्कूलमध्ये ते शिक्षक म्हणून रुजू झाले. तर इ.स. १९३१ ते ३२ या काळात ते [[विलेपार्ले]] येथील [[पार्ले टिळक विद्यालय]]ात त्यांनी शिक्षक म्हणून काम केले. इ.स. १९३२ मध्ये काशी साठे (विवाहानंतर सुधा जोशी) यांच्याशी त्यांचा विवाह झाला. त्यानंतर इ.स. १९३२ ते १९३४ याकाळात [[ग्वाल्हेर]] परिसरातील एका छोट्या संस्थानाच्या राजकुमारांचे खाजगी शिक्षक म्हणून त्यांनी काम झाले. १९३५ साली [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठाची]] पदव्युत्तर इंग्रजी व मराठी विषयाची पदवी त्यांनी संपादन केली. १९३५-३६ याकाळात ते पुन्हा पार्ले टिळक विद्यालयात शिक्षकी करू लागले. इ.स. १९४० मध्ये [[ऑल इंडिया रेडिओ]] [[दिल्ली]] येथे वृत्तविभागात अनुवादक व निवेदक म्हणून त्यांची नेमणूक झाली त्यामुळे त्यांनी आपले बिऱ्हाड दिल्लीला हलवले. इ.स. १९४४ पर्यंत ते दिल्लीतच वास्तव्यास होते. इ.स. १९४४ ते १९४६ याकाळात ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस प्रकाशनाच्या मुंबईत प्रवासी प्रतिनिधी म्हणून नियुक्त झाले. इ.स. १९४६ ते ४७ कर्नाटक प्रकाशन संस्थेचे ते प्रवासी प्रतिनिधी होते.{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. ४}} इ.स. १९४७ मध्ये मुंबईतील सिद्धार्थ कॉलेज ऑफ आर्ट्स अँड सायन्समध्ये रा.भि. जोशी प्राध्यापक म्हणून काम करू लागले. इ.स. १९६१ पर्यंत ते याच महाविद्यालयात कार्यरत होते. इ.स. १९६१-१९६४ याकाळात ते [[महाड]] येथील डॉ. आंबेडकर महाविद्यालयाचे प्राचार्य होते. या महाविद्यालयाचे ते पहिले प्राचार्य होते. इ.स. १९६४ ते १९६८पर्यंत ते मुंबईतील सिद्धार्थ कॉलेज ऑफ कॉमर्स अँड इकॉनॉमिक्स येथे प्राध्यापक होते. [[पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी]]च्या विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये काम करून १९६८साली ते सेवानिवृत्त झाले.{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. ४-५}} इ.स. १९६८ ते १९७० याकाळात जोशी मुंबई मराठी ग्रंथ संग्रहालयाच्या मराठी संशोधन मंडळाचे संचालक होते. इ.स. १९६८ मध्ये पार्ले येथे भरलेल्या मुंबई आणि उपनगर साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषविले. इ.स. १९७१-१९७३ मध्ये ते इंडियन सेक्युलर सोसायटीच्या एका प्रकल्पावर ते निदेशक होते. इ.स. १९७३मध्ये सर्व प्रकारच्या सार्वजनिक जबाबदाऱ्यांमधून ते निवृत्त झाले. त्यानंतर ते पूर्णवेळ लिखाण करत असत.{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. ५}} २९ सप्टेंबर १९९१ रोजी रा.भि. जोशी यांच्या पत्नी सुधा जोशी यांचे निधन झाले. व त्याच वर्षी ६ नोव्हेंबर १९९१ रोजी रा.भि. जोशी यांचे वयाच्या ८८व्या वर्षी मुंबई येथे निधन झाले. [[नीलिमा भावे]] ही जोशींची मुलगी होय.{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. ५}} == जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके == {| class="wikitable sortable" |- ! width="30%"| नाव ! width="20%"| साहित्यप्रकार ! width="30%"| प्रकाशन ! width="20%"| प्रकाशन वर्ष (इ.स.) |- | कांचेचे कवच || कथासंग्रह || अभिनव प्रकाशन || १९९४ |- | वाटचाल || प्रवासवर्णन || मौज प्रकाशन || १९६१ |- | उथव || प्रवासवर्णन || मौज प्रकाशन || १९७८ |- | घाटशिळेवरि उभी || प्रवासवर्णन || अश्वमेध प्रकाशन || १९८४ |- | स्वर्गनगरी || प्रवासवर्णन (बाल साहित्य) || प्रकाशन || १९८६ |- | साठवणी || आत्मपर || मौज प्रकाशन || १९७९ |- | सोन्याचा उंबरठा || व्यक्तिचित्रण || अश्वमेध प्रकाशन || १९८६ |- | एकत्र गुंफून जीवितधागे || ललित || अश्वमेध प्रकाशन || १९९२ |- | दीडवितीची दुनिया || ललित || मौज प्रकाशन || २००३ |- | प्रदक्षिणा || ललित || मौज प्रकाशन || २००५ |- | झम्मन आणि इतर कथा || कथा || केशव भिकाजी ढवळे प्रकाशन || १९५३ |- | साहित्य संवाद || समीक्षा || इनामदार बंधू प्रकाशन || १९६१ |- | हरी नारायण आपटे (इंग्रजी) || चरित्र || साहित्य अकादमी || १९७८ |- | वाताहत: कादंबरी (उर्दूमधून अनुवाद) कृष्णचंद्र(मूळ लेखक) || अनुवाद || अभिनव प्रकाशन || १९४८ |- | मिलाद शरीफ कथा (उर्दूमधून अनुवाद) || अनुवाद || व्हीनस प्रकाशन || १९५८ |- | अनोळखी वाटा (विविध उर्दू लेखिकांच्या निवडक कथा) || अनुवाद || इनामदार बंधू प्रकाशन || १९६० |- | अनुवादित उर्दू कथा || अनुवाद || महाराष्ट्र उर्दू अकादमी || १९९७ |- | पोएट्रीज अँड सायन्सस: (इंग्रजीतून भाषांतर) काव्ये आणि विज्ञान || भाषांतर || महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळ || |- | (ऑर्ट अँड मॅन [[बा. सी. मर्ढेकर]]) (इंग्रजीतून भाषांतर) कला आणि मानव || भाषांतर || मौज प्रकाशन || १९९१ |- | आधुनिक मराठी गद्य || संपादित || व्हीनस प्रकाशन || १९५३ |- | जीवनाचे झरे (संपादन- [[नीलिमा भावे]]) || धर्मविषयक लेख || लोकवाङ्मयगृह || - |- | निवडक रा.भि. जोशी (संपादन- [[नीलिमा भावे]]) || धर्मविषयक लेख || साहित्य अकादमी, नवी दिल्ली || - |- |}{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. रा.भि. जोशी यांची पुस्तके}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==संदर्भसूची== *{{स्रोत पुस्तक | पहिलेनाव = रा.भि. | आडनाव = जोशी | title = घाटशिळेवरि उभी | भाषा = मराठी | प्रकाशक = अभिषेक टाईपसेटर्स ॲंड पब्लिशर्स | वर्ष = २०१२ [तृतीय आवृत्ती] }} {{DEFAULTSORT:जोशी, रा.भि.}} [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू]] kkxadk3y6t622ob3w2ey4yu9u0lhukz 2717664 2717663 2026-10-07T03:54:32Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717664 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|रामचंद्र भिकाजी जोशी (व्याकरणकार)}} {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = रामचंद्र भिकाजी जोशी | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_title = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = रा.भि. जोशी | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक|1903|7|10}} | जन्म_स्थान = [[हैदराबाद]] | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यु दिनांक आणि वय|1991|11|6|1903|7|10}} | मृत्यू_स्थान = [[मुंबई]] | शिक्षण = पदव्युत्तर (इंग्रजी व मराठी) | कार्यक्षेत्र = [[शिक्षण]], [[मराठी साहित्य]] | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | धर्म = | भाषा = [[मराठी]], [[इंग्रजी]], [[उर्दू]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = प्रवासवर्णन, [[कथा]], [[अनुवाद]], व्यक्तिचित्रे | विषय = | चळवळ = | संघटना = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = वाटचाल, घाटशिळेवरि उभी | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = भिकाजी गोपाळ जोशी | आई_नाव = जानकीबाई जोशी | पती_नाव = | पत्नी_नाव = सुधा जोशी | अपत्ये = [[नीलिमा भावे]] | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''रामचंद्र भिकाजी जोशी''' ([[१० जुलै]], [[इ.स. १९०३|१९०३]] - [[६ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]]) हे एक मराठी लेखक होते. == जीवनकार्य == जोशी यांचा जन्म [[१० जुलै]], [[इ.स. १९०३|१९०३]] रोजी [[हैदराबाद]] येथे झाला. १९२१ साली ते मॅट्रिक उत्तीर्ण झाले. त्यानंतर १८२१-२३ या काळात अमरावतीला डेप्युटी कमिशनर कार्यालयात त्यांनी कारकुनी केली. १९२३मध्ये त्यांनी [[इंदूर]]च्या होळकर महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. [[कोलकाता| कलकत्त्याच्या]] संस्कृत असोसिएशनची काव्यतीर्थ परीक्षा ते १९२५ साली उत्तीर्ण झाले. तसेच १९२७मध्ये [[अलाहाबाद विद्यापीठ|अलाहाबाद विद्यापीठाची]] पदवी परीक्षा पहिल्या वर्गात उत्तीर्ण झाले. त्यानंतर नोकरी व पुढील शिक्षणासाठी ते मुंबईत आले.{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. ४}} इ.स. १९२८ ते १९३० याकाळात दीर्घ आजारामुळे ते त्रस्त होते. पण पुन्हा इ.स. १९३० ते ३१ मध्ये [[गिरगाव |गिरगावातील]] आर्यन हायस्कूलमध्ये ते शिक्षक म्हणून रुजू झाले. तर इ.स. १९३१ ते ३२ या काळात ते [[विलेपार्ले]] येथील [[पार्ले टिळक विद्यालय]]ात त्यांनी शिक्षक म्हणून काम केले. इ.स. १९३२ मध्ये काशी साठे (विवाहानंतर सुधा जोशी) यांच्याशी त्यांचा विवाह झाला. त्यानंतर इ.स. १९३२ ते १९३४ याकाळात [[ग्वाल्हेर]] परिसरातील एका छोट्या संस्थानाच्या राजकुमारांचे खाजगी शिक्षक म्हणून त्यांनी काम झाले. १९३५ साली [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठाची]] पदव्युत्तर इंग्रजी व मराठी विषयाची पदवी त्यांनी संपादन केली. १९३५-३६ याकाळात ते पुन्हा पार्ले टिळक विद्यालयात शिक्षकी करू लागले. इ.स. १९४० मध्ये [[ऑल इंडिया रेडिओ]] [[दिल्ली]] येथे वृत्तविभागात अनुवादक व निवेदक म्हणून त्यांची नेमणूक झाली त्यामुळे त्यांनी आपले बिऱ्हाड दिल्लीला हलवले. इ.स. १९४४ पर्यंत ते दिल्लीतच वास्तव्यास होते. इ.स. १९४४ ते १९४६ याकाळात ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस प्रकाशनाच्या मुंबईत प्रवासी प्रतिनिधी म्हणून नियुक्त झाले. इ.स. १९४६ ते ४७ कर्नाटक प्रकाशन संस्थेचे ते प्रवासी प्रतिनिधी होते.{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. ४}} इ.स. १९४७ मध्ये मुंबईतील सिद्धार्थ कॉलेज ऑफ आर्ट्स अँड सायन्समध्ये रा.भि. जोशी प्राध्यापक म्हणून काम करू लागले. इ.स. १९६१ पर्यंत ते याच महाविद्यालयात कार्यरत होते. इ.स. १९६१-१९६४ याकाळात ते [[महाड]] येथील डॉ. आंबेडकर महाविद्यालयाचे प्राचार्य होते. या महाविद्यालयाचे ते पहिले प्राचार्य होते. इ.स. १९६४ ते १९६८पर्यंत ते मुंबईतील सिद्धार्थ कॉलेज ऑफ कॉमर्स अँड इकॉनॉमिक्स येथे प्राध्यापक होते. [[पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी]]च्या विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये काम करून १९६८साली ते सेवानिवृत्त झाले.{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. ४-५}} इ.स. १९६८ ते १९७० याकाळात जोशी मुंबई मराठी ग्रंथ संग्रहालयाच्या मराठी संशोधन मंडळाचे संचालक होते. इ.स. १९६८ मध्ये पार्ले येथे भरलेल्या मुंबई आणि उपनगर साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषविले. इ.स. १९७१-१९७३ मध्ये ते इंडियन सेक्युलर सोसायटीच्या एका प्रकल्पावर ते निदेशक होते. इ.स. १९७३मध्ये सर्व प्रकारच्या सार्वजनिक जबाबदाऱ्यांमधून ते निवृत्त झाले. त्यानंतर ते पूर्णवेळ लिखाण करत असत.{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. ५}} २९ सप्टेंबर १९९१ रोजी रा.भि. जोशी यांच्या पत्नी सुधा जोशी यांचे निधन झाले. व त्याच वर्षी ६ नोव्हेंबर १९९१ रोजी रा.भि. जोशी यांचे वयाच्या ८८व्या वर्षी मुंबई येथे निधन झाले. [[नीलिमा भावे]] ही जोशींची मुलगी होय.{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. ५}} == जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके == {| class="wikitable sortable" |- ! width="30%"| नाव ! width="20%"| साहित्यप्रकार ! width="30%"| प्रकाशन ! width="20%"| प्रकाशन वर्ष (इ.स.) |- | कांचेचे कवच || कथासंग्रह || अभिनव प्रकाशन || १९९४ |- | वाटचाल || प्रवासवर्णन || मौज प्रकाशन || १९६१ |- | उथव || प्रवासवर्णन || मौज प्रकाशन || १९७८ |- | घाटशिळेवरि उभी || प्रवासवर्णन || अश्वमेध प्रकाशन || १९८४ |- | स्वर्गनगरी || प्रवासवर्णन (बाल साहित्य) || प्रकाशन || १९८६ |- | साठवणी || आत्मपर || मौज प्रकाशन || १९७९ |- | सोन्याचा उंबरठा || व्यक्तिचित्रण || अश्वमेध प्रकाशन || १९८६ |- | एकत्र गुंफून जीवितधागे || ललित || अश्वमेध प्रकाशन || १९९२ |- | दीडवितीची दुनिया || ललित || मौज प्रकाशन || २००३ |- | प्रदक्षिणा || ललित || मौज प्रकाशन || २००५ |- | झम्मन आणि इतर कथा || कथा || केशव भिकाजी ढवळे प्रकाशन || १९५३ |- | साहित्य संवाद || समीक्षा || इनामदार बंधू प्रकाशन || १९६१ |- | हरी नारायण आपटे (इंग्रजी) || चरित्र || साहित्य अकादमी || १९७८ |- | वाताहत: कादंबरी (उर्दूमधून अनुवाद) कृष्णचंद्र(मूळ लेखक) || अनुवाद || अभिनव प्रकाशन || १९४८ |- | मिलाद शरीफ कथा (उर्दूमधून अनुवाद) || अनुवाद || व्हीनस प्रकाशन || १९५८ |- | अनोळखी वाटा (विविध उर्दू लेखिकांच्या निवडक कथा) || अनुवाद || इनामदार बंधू प्रकाशन || १९६० |- | अनुवादित उर्दू कथा || अनुवाद || महाराष्ट्र उर्दू अकादमी || १९९७ |- | पोएट्रीज अँड सायन्सस: (इंग्रजीतून भाषांतर) काव्ये आणि विज्ञान || भाषांतर || महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळ || |- | (ऑर्ट अँड मॅन [[बा. सी. मर्ढेकर]]) (इंग्रजीतून भाषांतर) कला आणि मानव || भाषांतर || मौज प्रकाशन || १९९१ |- | आधुनिक मराठी गद्य || संपादित || व्हीनस प्रकाशन || १९५३ |- | जीवनाचे झरे (संपादन- [[नीलिमा भावे]]) || धर्मविषयक लेख || लोकवाङ्मयगृह || - |- | निवडक रा.भि. जोशी (संपादन- [[नीलिमा भावे]]) || धर्मविषयक लेख || साहित्य अकादमी, नवी दिल्ली || - |- |}{{sfn|जोशी, २०१२|पृ. रा.भि. जोशी यांची पुस्तके}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==संदर्भसूची== *{{स्रोत पुस्तक | पहिलेनाव = रा.भि. | आडनाव = जोशी | title = घाटशिळेवरि उभी | भाषा = मराठी | प्रकाशक = अभिषेक टाईपसेटर्स ॲंड पब्लिशर्स | वर्ष = २०१२ [तृतीय आवृत्ती] }} {{DEFAULTSORT:जोशी, रा.भि.}} [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू]] pqhxxqwlandno2fl6ecakc6lgfm2o39 0 242034 2717655 2345221 2026-10-07T03:47:46Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717655 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|रा.भि. जोशी}} '''रामचंद्र भिकाजी जोशी''' ([[२१ जून]], [[इ.स. १८५६|१८५६]] - [[७ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]]) हे संस्कृत व मराठी भाषा आणि व्याकरणाचे अभ्यासक व लेखक होते. मराठी भाषेची घटना हा त्यांचा ग्रंथ एक महत्त्वाचा संदर्भग्रंथ आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मराठी ग्रंथसूची|last=दाते|first=शंकर|publisher=राज्य मराठी विकास संस्था|year=२०००|isbn=|location=मुंबई|pages=३२१}}</ref> ==रामचंद्र भिकाजी जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके== * अलंकार विवेक * धर्म आणि नीतिपर व्याख्याने * प्रौढबोध व्याकरण * बालबोध व्याकरण * मराठी पद्य वाचन * मराठी भाषेची घटना * मराठी शब्दसिद्धी * लग्नविधी आणि सोहळे * शिशुबोध व्याकरण {{कॉमन्स|File:मराठी भाषेची घटना (The making of Marathi).pdf}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:जोशी,रामचंद्र भिकाजी}} [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:मराठी व्याकरणकार]] [[वर्ग:इ.स. १८५६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९२७ मधील मृत्यू]] dm19r5zrqzggpt4ye0hohysldggx9oh 2717656 2717655 2026-10-07T03:48:42Z संतोष गोरे 135680 2717656 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|रा.भि. जोशी}} '''रामचंद्र भिकाजी जोशी''' ([[२१ जून]], [[इ.स. १८५६|१८५६]] - [[७ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]]) हे संस्कृत व मराठी भाषा आणि व्याकरणाचे अभ्यासक व लेखक होते. मराठी भाषेची घटना हा त्यांचा ग्रंथ एक महत्त्वाचा संदर्भग्रंथ आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मराठी ग्रंथसूची|last=दाते|first=शंकर|publisher=राज्य मराठी विकास संस्था|year=२०००|isbn=|location=मुंबई|pages=३२१}}</ref> == पुस्तके == रामचंद्र भिकाजी जोशी यांनी लिहिलेली काही पुस्तके पुढील प्रमाणे आहेत: * अलंकार विवेक * धर्म आणि नीतिपर व्याख्याने * प्रौढबोध व्याकरण * बालबोध व्याकरण * मराठी पद्य वाचन * मराठी भाषेची घटना * मराठी शब्दसिद्धी * लग्नविधी आणि सोहळे * शिशुबोध व्याकरण {{कॉमन्स|File:मराठी भाषेची घटना (The making of Marathi).pdf}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:जोशी,रामचंद्र भिकाजी}} [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:मराठी व्याकरणकार]] [[वर्ग:इ.स. १८५६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९२७ मधील मृत्यू]] s8ic6py05cf4cgdb9aat1lcut2uxtyy 2717659 2717656 2026-10-07T03:49:46Z संतोष गोरे 135680 2717659 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|रा.भि. जोशी}} '''रामचंद्र भिकाजी जोशी''' ([[२१ जून]], [[इ.स. १८५६|१८५६]] - [[७ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]]) हे संस्कृत व मराठी भाषा आणि व्याकरणाचे अभ्यासक व लेखक होते. मराठी भाषेची घटना हा त्यांचा ग्रंथ एक महत्त्वाचा संदर्भग्रंथ आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मराठी ग्रंथसूची|last=दाते|first=शंकर|publisher=राज्य मराठी विकास संस्था|year=२०००|isbn=|location=मुंबई|pages=३२१}}</ref> == पुस्तके == रामचंद्र भिकाजी जोशी यांनी लिहिलेली काही पुस्तके पुढील प्रमाणे आहेत: * अलंकार विवेक * धर्म आणि नीतिपर व्याख्याने * प्रौढबोध व्याकरण * बालबोध व्याकरण * मराठी पद्य वाचन * मराठी भाषेची घटना * मराठी शब्दसिद्धी * लग्नविधी आणि सोहळे * शिशुबोध व्याकरण == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स|File:मराठी भाषेची घटना (The making of Marathi).pdf}} {{DEFAULTSORT:जोशी,रामचंद्र भिकाजी}} [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:मराठी व्याकरणकार]] [[वर्ग:इ.स. १८५६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९२७ मधील मृत्यू]] fctp5uz8aea25lsd6hg968gdpt5oj2i 2717660 2717659 2026-10-07T03:50:01Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717660 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|रा.भि. जोशी}} '''रामचंद्र भिकाजी जोशी''' ([[२१ जून]], [[इ.स. १८५६|१८५६]] - [[७ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]]) हे संस्कृत व मराठी भाषा आणि व्याकरणाचे अभ्यासक व लेखक होते. मराठी भाषेची घटना हा त्यांचा ग्रंथ एक महत्त्वाचा संदर्भग्रंथ आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मराठी ग्रंथसूची|last=दाते|first=शंकर|publisher=राज्य मराठी विकास संस्था|year=२०००|isbn=|location=मुंबई|pages=३२१}}</ref> == पुस्तके == रामचंद्र भिकाजी जोशी यांनी लिहिलेली काही पुस्तके पुढील प्रमाणे आहेत: * अलंकार विवेक * धर्म आणि नीतिपर व्याख्याने * प्रौढबोध व्याकरण * बालबोध व्याकरण * मराठी पद्य वाचन * मराठी भाषेची घटना * मराठी शब्दसिद्धी * लग्नविधी आणि सोहळे * शिशुबोध व्याकरण == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स|File:मराठी भाषेची घटना (The making of Marathi).pdf}} {{DEFAULTSORT:जोशी,रामचंद्र भिकाजी}} [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:मराठी व्याकरणकार]] [[वर्ग:इ.स. १८५६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९२७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 054c6iwplzrmzwwjh94lch6sm2oukbx 0 244145 2717606 2712697 2026-10-06T20:44:39Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, removed: (Delimitation) using [[Project:AWB|AWB]] 2717606 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कोर्बा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[छत्तीसगड]] राज्यातील ११ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="ecimain">[https://results.eci.gov.in/ Election Commission of India - Korba Election Results], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार या मतदारसंघाची निर्मिती करण्यात आली.<ref name="delim2008">[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.</ref> या मतदारसंघात [[कोर्बा जिल्हा|कोर्बा]], [[गौरेला-पेेंड्रा-मरवाही जिल्हा|गौरेला-पेंड्रा-मरवाही]], [[मनेंद्रगड-चिरमिरी-भरतपूर जिल्हा|मनेंद्रगड-चिरमिरी-भरतपूर]] आणि [[बैकुंठपूर जिल्हा|कोरिया]] जिल्ह्यांतील भागांचा समावेश होतो. == विधानसभा मतदारसंघ == कोर्बा लोकसभा मतदारसंघात खालील आठ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो: # [[भरतपूर-सोनहत विधानसभा मतदारसंघ|भरतपूर-सोनहत]] (अनुसूचित जमाती) # [[मनेन्द्रगड विधानसभा मतदारसंघ|मनेन्द्रगड]] # [[वैकुंठपूर विधानसभा मतदारसंघ|वैकुंठपूर]] # [[रामपूर विधानसभा मतदारसंघ|रामपूर]] (अनुसूचित जमाती) # [[कोर्बा विधानसभा मतदारसंघ|कोर्बा]] # [[कटघोडा विधानसभा मतदारसंघ|कटघोडा]] # [[पाली-तानाखार विधानसभा मतदारसंघ|पाली-तानाखार]] (अनुसूचित जमाती) # [[मरवाही विधानसभा मतदारसंघ|मरवाही]] (अनुसूचित जमाती) == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[२००९ लोकसभा निवडणूक|२००९]] || [[चरणदास महंत]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणूक|२०१४]] || [[बंशीलाल महातो]] || [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणूक|२०१९]] || [[ज्योत्स्ना चरणदास महंत]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणूक|२०२४]] || [[ज्योत्स्ना चरणदास महंत]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} == निवडणूक निकाल == === २०२४ निवडणूक <ref name="resultuniv2024">[https://resultuniversity.com/election/korba-lok-sabha-constituency Korba Lok Sabha Constituency Election Result 2024] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ज्योत्स्ना चरणदास महंत]]''' || '''५,७०,१८२''' || '''४६.५३%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[सरोज पांडे]] || ५,२६,८९९ || ४३.००% |- | [[गोंडवाना गणतंत्र पक्ष|गोंगपा]] || श्यामसिंग मार्कराम || ४८,५९५ || ३.९६% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || आकांक्ष आनंद || २४,५१२ || २.००% |- | नोटा || नोटा || ६,२२३ || ०.५१% |- | मताधिक्य || ज्योत्स्ना चरणदास महंत || ४३,२८३ || ३.५३% |} === २०१९ निवडणूक <ref name="resultuniv2019">[https://resultuniversity.com/election/korba-lok-sabha-constituency Korba Lok Sabha Constituency Election Result 2019] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[ज्योत्स्ना चरणदास महंत]]''' || '''५,२३,४१०''' || '''४६.३४%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || ज्योतिनंद दुबे || ४,९७,०६१ || ४३.९९% |- | [[गोंडवाना गणतंत्र पक्ष|गोंगपा]] || तुलेश्वर हिरासिंग मार्कराम || ३७,४१९ || ३.३१% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || परमित सिंग || २१,५८६ || १.९१% |- | नोटa || नोटा || १९,३०५ || १.७१% |- | मताधिक्य || ज्योत्स्ना चरणदास महंत || २६,३४९ || २.३५% |} === २०१४ निवडणूक <ref name="resultuniv2014">[https://resultuniversity.com/election/korba-lok-sabha-constituency Korba Lok Sabha Constituency Election Result 2014] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]]''' || '''[[बंशीलाल महातो]]''' || '''४,३९,००२''' || '''४३.०३%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[चरणदास महंत]] || ४,३४,७३२ || ४२.६१% |- | [[गोंडवाना गणतंत्र पक्ष|गोंगपा]] || हिरासिंग मार्कराम || ५२,७५३ || ५.१७% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || दुजराम बौध || १७,०६१ || १.६७% |- | नोटा || नोटा || २१,५४० || २.११% |- | मताधिक्य || बंशीलाल महातो || ४,२७० || ०.४२% |} === २००९ निवडणूक <ref name="resultuniv2009">[https://resultuniversity.com/election/korba-lok-sabha-constituency Korba Lok Sabha Constituency Election Result 2009] {{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[चरणदास महंत]]''' || '''३,१४,६१६''' || '''४२.१९%''' |- | [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || करुणा शुक्ला || २,९३,८७९ || ३९.४१% |- | [[गोंडवाना गणतंत्र पक्ष|गोंगपा]] || हिरासिंग मार्कराम || ३२,८२० || ४.४०% |- | [[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] || प्रमोद शर्मा || २५,२३० || ३.३८% |- | मताधिक्य || चरणदास महंत || २०,७३७ || २.७८% |} ==हे सुद्धा पहा== * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] ==बाह्य दुवे== * {{भारतीय निवडणूक आयोग||S26/partycomp11.htm}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:छत्तीसगढमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:गौरेला-पेेंड्रा-मरवाही जिल्हा]] [[वर्ग:कोरिया जिल्हा]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:छत्तीसगढमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कोरिया जिल्हा]] [[वर्ग:कोर्बा जिल्हा|लोकसभा मतदारसंघ]] 0zlfn6h0iht32cde0piajc2xmadiapk 0 244958 2717457 2073019 2026-10-06T19:19:38Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: जोडपं → जोडपे using [[Project:AWB|AWB]] 2717457 wikitext text/x-wiki सौ. रेणू राजाराम दांडेकर या एक मराठी लेखिका, शिक्षणतज्ज्ञ व समाजसेविका आहेत. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातल्या दापोली तालुक्यातील [[चिखलगाव]] नावाच्या गावात रेणू दांडेकर आणि त्यांचे पती राजाभाऊ दांडेकर हे अनेक वर्षे कौशल्यपूर्ण, प्रकल्पाधारित शिक्षणातून उत्तम विद्यार्थी घडवीत आले आहेत. ग्रामविकासाचे स्वप्न घेऊन १९८२ साली एक तरुण जोडपे कोकणातील चिखलगाव सारख्या दुर्गम भागात आलं. ग्रामविकासाचा पाया म्हणून  शाळा सुरू केली. “कौशल्याधारित  शिक्षण ” हा जगणं समर्थ करणारा विचार घेऊन चिखलगाव आणि आजूबाजूच्या ४६ गावांमध्ये लोकसाधना काम करत आहे. शिक्षण, आरोग्य , शेती, मिहला सबलीकरण आणि सर्वांगीण  ग्रामविकास या पाच क्षेत्रात [https://loksadhana.org/ लोकसाधना] आज काम करत आहे. डॉ. [[मुरलीधर गोडे]] आणि [[श्री.वा. नेर्लेकर]] यांनी संपादित केलेल्या [[श्यामची आई|'आजचा श्याम घडताना']] या पुस्तकात [[अच्युत गोडबोले]], डॉ. [[विकास आमटे]] आदींबरोबर रेणू दांडेकर यांचेही लेखन आहे. रेणू दांडेकर या दैनिक लोकसत्तामध्ये अनोख्या शाळांचा परिचय करून देणारी 'सृजनाच्या नव्या वाटा' नावाची साप्ताहिक लेखमाला लिहितात. ==रेणू दांडेकर यांनी लिहिलेली पुस्तके== * अ.. अ.. अभ्यासाचा * ८०० शालेय प्रकल्प * ...आता शाळेत जायचं * कणवू : सृजनशील शिक्षणाचे स्वप्न * डॉ. कलाम यांची दशसूत्री * खेळातून भाषाविकास * खेळातून विज्ञान * नवी पालकनीती * निर्मितीच आकाश * पालकत्वाच्या नव्या वाटेवर * बालकेंद्री शिक्षण नवे आकाश (अनेक भाग?) * मी शाळा बोलतेय * मुलं घडताना - घडविताना... * मुलांशी बोलताना... * रुजवा * लिहू या आनंदे * शिकू या आनंदे * शिक्षणातील चांगले काही * शोध मुलांच्या मनाचा (लेखन - रेणू दांडेकर; अन्य संपादक - डाॅ पुरुषोत्तम भापकर, डाॅ. मीनल नरवणे आणि डाॅ. शशिकांत वायदंडे) * संवाद तरुणाईशी : तरुण पिढीच्या पालकत्वाविषयी ==पुरस्कार== * रेणू दांडेकर यांना त्याच्या शिक्षणविषयक कार्याबद्दल मानाचा [[बाया कर्वे]] पुरस्कार मिळाला आहे. * 'तुम्ही-आम्ही पालक' मासिकाच्या वर्धापदिनानिमित्त डीपर व सर फाउंडेशनतर्फे देण्यात येणारा २०१७ सालचा 'महापालक सन्मान'. * [[कोसबाड]]च्या नूतन बाल शिक्षण संघातर्फे दिला जाणारा पद्मश्री अनुताई वाघ पुरस्कार. [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:मराठी लेखिका]] qmzzxf5g4cqdsi7i6zansldhfzk43xh 0 245234 2717469 2708688 2026-10-06T19:20:44Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717469 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = अधीर रंजन चौधरी | चित्र नाव = Adhir_Ranjan_Chowdhury_(cropped).jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ = [[बहरामपूर लोकसभा मतदारसंघ|बहरामपूर]] | कार्यकाळ_आरंभ = ऑक्टोबर १९९९ | कार्यकाळ_समाप्ती = जून २०२४ | मागील = प्रमदास मुखर्जी | पुढील = [[युसुफ पठाण]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1956|4|2}} | जन्मस्थान = [[बहरामपूर]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | इतरपक्ष = | वडील = | निवास = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''अधीर रंजन चौधरी''' हे भारतीय राजकारणी, माजी [[लोकसभा]] सदस्य व माजी केंद्रीय मंत्री आहेत. हे [[१९९९ लोकसभा निवडणुका]]ांपासून [[पश्चिम बंगाल]]च्या [[बहरामपूर लोकसभा मतदारसंघ|बहरामपूर मतदारसंघातून]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] पक्षातर्फे सलग ५ वेळा लोकसभेवर निवडून आले होते. परंतु [[२०२४ लोकसभा निवडणुका]]ांमध्ये त्यांना क्रिकेट खेळाडू [[युसुफ पठाण]] ह्याच्याकडून हार पत्कारावी लागली. १९९६ ते १९९९ दरम्यान अधीर रंजन चौधरी [[पश्चिम बंगाल विधानसभा]] सदस्य देखील होते. २०२१२ ते २०१४ दरम्यान [[मनमोहन सिंह]] सरकारामध्ये ते [[भारतीय रेल्वे मंत्रालय|रेल्वे मंत्रालयात]] राज्यमंत्री राहिले होते. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग: बहरामपूरचे खासदार]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] e0ta9yfk4kfbk3xdbtynt10c40jmpg5 0 247584 2717521 2704652 2026-10-06T19:24:11Z सांगकाम्या 6385 /* ऑक्टोबर */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717521 wikitext text/x-wiki {{वर्षपेटी|2020}} '''इ.स. २०२०''' हे [[इसवी सन|इसवी सनामधील]] २०२० वे, [[इ.स.चे २१ वे शतक|२१व्या शतकामधील]] २०वे तर [[इ.स.चे २०२० चे दशक|२०२० च्या दशकामधील]] पहिले वर्ष आहे. == ठळक घटना आणि घडामोडी == === जानेवारी === * [[३० जानेवारी]] - [[भारत|भारतात]] [[केरळ]] राज्यामध्ये कोरोना विषाणुचा पहिला रुग्ण आढळला. === मार्च === * [[११ मार्च]] - [[जागतिक आरोग्य संघटना|जागतिक आरोग्य संघटनेने]] कोरोना रोगाला जागतिक साथीचा रोग घोषित केले. * [[२४ मार्च]] - [[भारत|भारतात]] कोरोना व्हॉयरसच्या प्रसाराला रोखण्यासाठी २१ दिवसांच्या टाळेबंदीची (लॉकडाऊन) घोषणा करण्यात आली. === जुलै === * [[१७ जुलै]] - [[नासा]]कडून [[मंगळ २०२०]] अंतराळ मोहीम सुरू करण्यात आली. === नोव्हेंबर === * [[३ नोव्हेंबर]] - [[२०२० अमेरिकन अध्यक्षीय निवडणूक|अमेरिकन अध्यक्षीय निवडणूक]] पार पडली. === अज्ञात तारीख === * [[२०२० कोरोनाव्हायरस साथीचा रोग|२०१९-२०२० वुहान कोरोना व्हायरसचा उद्रेक]]. * [[२०२० उन्हाळी ऑलिंपिक]] कोरोनामुळे पुढे ढकलण्यात आले. == मृत्यू == === जानेवारी === * [[१० जानेवारी]] - [[काबूस बिन सैद अल सैद]], [[ओमान]] देशाचे सुलतान (जन्म: [[इ.स. १९४०|१९४०]]).<ref name="AJ">{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2020/01/oman-sultan-qaboos-dies-oman-state-media-200111000944539.html |title=ओमानचे सुलतान काबूस यांचे निधन |date=११ जानेवारी २०२० |access-date=१० जानेवारी २०२० |work=[[अल जझीरा]] |language=mr}}</ref> * [[१७ जानेवारी]] - [[बापू नाडकर्णी]], [[भारत|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू (जन्म: [[इ.स. १९३३|१९३३]]).<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28502521/former-india-allrounder-bapu-nadkarni-dies-aged-86 |title=माजी भारतीय अष्टपैलू खेळाडू बापू नाडकर्णी यांचे निधन |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=१७ जानेवारी २०२० |language=mr}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/%e0%a4%b9%e0%a5%87-%e0%a4%95%e0%a4%82%e0%a4%9c%e0%a5%82%e0%a4%b7-%e0%a4%97%e0%a5%8b%e0%a4%b2%e0%a4%82%e0%a4%a6%e0%a4%be%e0%a4%9c-%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%a3/ |title=हे कंजूष गोलंदाज कोण |access-date=२८ मार्च २०२१ |archive-date=१५ एप्रिल २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415083156/https://kheliyad.com/%E0%A4%B9%E0%A5%87-%E0%A4%95%E0%A4%82%E0%A4%9c%E0%A5%82%E0%A4%B7-%E0%A4%97%E0%A5%8b%E0%A4%b2%E0%a4%82%E0%A4%a6%E0%a4%be%E0%A4%9c-%E0%A4%95%E0%A5%8b%E0%A4%a3/ |url-status=dead |language=mr}}</ref> * [[१९ जानेवारी]] - [[मन सूद]], [[भारत|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू (जन्म: [[इ.स. १९३९|१९३९]]).<ref>{{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/man-mohan-sood-national-selector-test-batsman-passes-way/article30601062.ece |title=माजी भारतीय कसोटी फलंदाज मनमोहन सूद यांचे निधन |publisher=स्पोर्टस्टार |access-date=१९ जानेवारी २०२० |language=mr}}</ref> * [[२१ जानेवारी]] - [[हेदी बॅकउचे]], [[ट्युनिसिया]]चे ६वे पंतप्रधान (जन्म: [[इ.स. १९३०|१९३०]]). * [[२१ जानेवारी]] - [[तेंगीझ सिगुआ]], [[जॉर्जिया (देश)|जॉर्जिया]]चे २रे पंतप्रधान (जन्म: [[इ.स. १९३४|१९३४]]). * [[२६ जानेवारी]] - [[कोबे ब्रायंट]], [[अमेरिका|अमेरिकन]] बास्केटबॉलपटू (जन्म: [[इ.स. १९७८|१९७८]]).<ref name="BBC51256756">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-51256756 |title=कोबे ब्रायंट यांचे हेलिकॉप्टर अपघातात निधन |publisher=बीबीसी न्यूज |access-date=२६ जानेवारी २०२० |language=mr}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/kobe-bryant/ |title=कोबे ब्रायंट |access-date=२६ जानेवारी २०२० |language=mr |archive-date=2021-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303084442/https://kheliyad.com/kobe-bryant/ |url-status=dead }}</ref> * [[३० जानेवारी]] - [[विद्या बाळ]], [[महाराष्ट्र|मराठी]] लेखिका आणि संपादक (जन्म: [[इ.स. १९३७|१९३७]]).<ref>{{cite web |title=सामाजिक कार्यकर्त्या आणि लेखिका विद्या बाळ यांचे निधन |url=https://www.hindustantimes.com/cities/veteran-social-activist-and-feminist-writer-vidya-bal-no-more/story-JENOmrkcQ3BEONRfo14oHN_.html |publisher=[[हिंदुस्तान टाइम्स]] |date=३० जानेवारी २०२० |access-date=३० जानेवारी २०२० |archive-date=३० जानेवारी २०२० |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130081520/https://www.hindustantimes.com/cities/veteran-social-activist-and-feminist-writer-vidya-bal-no-more/story-JENOmrkcQ3BEONRfo14oHN_.html |url-status=dead |language=mr}}</ref> * [[३१ जानेवारी]] - [[जेनेझ स्टॅनोव्हनिक]], [[स्लोव्हेनिया|समाजवादी लोकतांत्रिक स्लोव्हेनिया]]चे १२वे राष्ट्रपती (जन्म: [[इ.स. १९२२|१९२२]]). === फेब्रुवारी === * [[२५ फेब्रुवारी]] - [[होस्नी मुबारक]], [[इजिप्त]]चे राष्ट्राध्यक्ष (जन्म: [[इ.स. १९२८|१९२८]]).<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/02/egypt-president-hosni-mubarak-dies-91-200225105344417.html |title=इजिप्तचे माजी अध्यक्ष होस्नी मुबारक यांचे निधन |website=अल जझीरा |access-date=२५ फेब्रुवारी २०२० |language=mr}}</ref> === एप्रिल === * [[१ एप्रिल]] - [[टोनी लुईस]], [[डकवर्थ-लुईस पद्धत|डकवर्थ-लुईस नियमाचे]] जनक (जन्म: [[इ.स. १९३९|१९३९]]). * [[२९ एप्रिल]] - [[इरफान खान]], [[भारत|भारतीय]] अभिनेता (जन्म: [[इ.स. १९६७|१९६७]]). * [[३० एप्रिल]] - [[ऋषी कपूर]], [[भारत|भारतीय]] अभिनेता (जन्म: [[इ.स. १९५२|१९५२]]). * [[३० एप्रिल]] - [[चुन्नी गोस्वामी]], [[भारत|भारतीय]] फुटबॉल आणि क्रिकेट खेळाडू (जन्म: [[इ.स. १९३८|१९३८]]).<ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/%e0%a4%85%e0%a4%b2%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%a6%e0%a4%be-%e0%a4%9a%e0%a5%88%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%a1%e0%a4%be/ |title=अलविदा चुन्नीदा |access-date=२८ मार्च २०२१ |archive-date=१५ एप्रिल २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415085340/https://kheliyad.com/%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%9A%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%a6%E0%A4%be/ |url-status=dead |language=mr}}</ref> === मे === * [[१७ मे]] - [[रत्नाकर मतकरी]], [[महाराष्ट्र|मराठी]] लेखक आणि नाटककार (जन्म: [[इ.स. १९३८|१९३८]]). * [[२९ मे]] - [[अजित जोगी]], [[छत्तीसगड]]चे मुख्यमंत्री (जन्म: [[इ.स. १९४६|१९४६]]). * [[२९ मे]] - [[बेजान दारूवाला]], [[भारत|भारतीय]] ज्योतिषी (जन्म: [[इ.स. १९३१|१९३१]]). * [[३१ मे]] - [[वाजिद खान]], [[भारत|भारतीय]] संगीतकार (जन्म: [[इ.स. १९७७|१९७७]]). === जून === * [[६ जून]] - [[ई हमसाकोया]], [[भारत|भारतीय]] फुटबॉल खेळाडू (जन्म: [[इ.स. १९५९|१९५९]]).<ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%9c%e0%a5%88-%e0%a4%ab%e0%a5%81%e0%a4%9f%e0%a4%ac%e0%a5%89%e0%a4%b2%e0%a4%aa%e0%a4%9f%e0%a5%82%e0%a4%9a%e0%a4%be-%e0%a4%95%e0%a4%b0%e0%a5%8b%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a5%87/ |title=माजी फुटबॉलपटूचा कोरोनाने मृत्यू |access-date=६ जून २०२० |archive-date=३ मार्च २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303085611/https://kheliyad.com/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80-%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A4%AC%E0%A5%89%E0%A4%B2%E0%A4%aa%E0%a4%9f%E0%A5%82%E0%A4%9a%E0%A4%be-%E0%A4%95%E0%a4%b0%E0%a5%8b%E0%A4%a8%E0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a5%87/ |language=mr}}</ref> * [[७ जून]] - [[चिरंजिवी सरजा]], [[कर्नाटक|कन्नड]] अभिनेता (जन्म: [[इ.स. १९८०|१९८०]]). * [[१३ जून]] - [[वसंत रायजी]], [[भारत|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू (जन्म: [[इ.स. १९२०|१९२०]]).<ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/vasant-raiji-first-class-cricketer/ |title=वसंत रायजी |access-date=२८ मार्च २०२१ |archive-date=१५ एप्रिल २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415071056/https://kheliyad.com/vasant-raiji-first-class-cricketer/ |language=mr}}</ref> * [[१३ जून]] - [[मॅट पूरे]], [[न्यू झीलंड]]चे क्रिकेट खेळाडू (जन्म: [[इ.स. १९३०|१९३०]]).<ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/matt-poore-new-zealand-cricketer/ |title=मॅट पूरे |access-date=१३ जून २०२० |archive-date=३ मार्च २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303092606/https://kheliyad.com/matt-poore-new-zealand-cricketer/ |language=mr}}</ref> * [[१४ जून]] - [[सुशांत सिंह राजपूत]], [[भारत|भारतीय]] अभिनेता (जन्म: [[इ.स. १९८६|१९८६]]).<ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/the-untold-story/ |title=द अनटॉल्ड स्टोरी |access-date=२८ मार्च २०२१ |archive-date=१४ मे २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514225450/https://kheliyad.com/the-untold-story/ |url-status=dead |language=mr}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/sushant-singh-cricket-movie/ |title=सुशांत सिंह राजपूत |access-date=२८ मार्च २०२१ |archive-date=१४ मे २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514225249/https://kheliyad.com/sushant-singh-cricket-movie/ |url-status=dead |language=mr}}</ref> * [[१६ जून]] - [[हरिभाऊ माधव जवळे]], [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] राजकारणी, [[महाराष्ट्र विधान सभा|विधानसभेचे]] आमदार आणि [[लोकसभा|लोकसभेचे]] खासदार (जन्म: [[इ.स. १९५३|१९५३]]). * [[२५ जून]] - [[शरद जांभेकर]], [[भारत|भारतीय]] शास्त्रीय गायक (जन्म: [[इ.स. १९३५|१९३५]]). === जुलै === * [[१ जुलै]] - [[एव्हर्टन वीक्स]], [[वेस्ट इंडीज]]चे क्रिकेट खेळाडू (जन्म: [[इ.स. १९२५|१९२५]]).<ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/sir-everton-weekes-west-indies-cricket/ |title=सर एव्हर्टन वीक्स |access-date=२८ मार्च २०२१ |archive-date=१५ एप्रिल २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415070421/https://kheliyad.com/sir-everton-weekes-west-indies-cricket/ |url-status=dead |language=mr}}</ref> * [[२८ जुलै]] - [[कुमकुम (अभिनेत्री)|कुमकुम]], [[भारत|भारतीय]] अभिनेत्री (जन्म: [[इ.स. १९३४|१९३४]]). === ऑगस्ट === * [[५ ऑगस्ट]] - [[शिवाजीराव निलंगेकर]], [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राचे]] मुख्यमंत्री (जन्म: [[इ.स. १९३१|१९३१]]). * [[१६ ऑगस्ट]] - [[चेतन चौहान]], [[भारत|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू आणि राजकारणी (जन्म: [[इ.स. १९४७|१९४७]]).<ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/covid-19-affected-athletes/ |title=कोविड-१९ बाधित खेळाडू |access-date=२८ मार्च २०२१ |archive-date=१४ मे २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514214711/https://kheliyad.com/covid-19-affected-athletes/ |url-status=dead |language=mr}}</ref> === सप्टेंबर === * [[१२ सप्टेंबर]] - [[जॉन फाहे]], [[जागतिक उत्तेजक द्रव प्रतिबंधक संस्था|जागतिक उत्तेजक द्रव प्रतिबंधक संस्थेचे]] अध्यक्ष (जन्म: [[इ.स. १९४५|१९४५]]). * [[२१ सप्टेंबर]] - [[आंगरिता शेर्पा]], [[नेपाळ|नेपाळी]] गिर्यारोहक (जन्म: [[इ.स. १९४८|१९४८]]). === ऑक्टोबर === * [[१४ ऑक्टोबर]] - [[जॉन रीड]], [[न्यू झीलंड]]चे क्रिकेट खेळाडू (जन्म: [[इ.स. १९२८|१९२८]]).<ref>{{cite web |url=https://kheliyad.com/cricketer-john-reid-passes-away/ |title=क्रिकेट खेळाडू जॉन रीड यांचे निधन |access-date=१४ ऑक्टोबर २०२० |archive-date=१४ मे २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514215052/https://kheliyad.com/cricketer-john-reid-passes-away/ |language=mr}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{कॉमन्स|2020|२०२०}} [[वर्ग:इ.स. २०२०|*]] [[वर्ग:इ.स.च्या २०२० च्या दशकातील वर्षे]] [[वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे]] [[वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे]] 36u33bl86v2igt8pxbhuq5bmgnabg54 0 256225 2717794 2617717 2026-10-07T08:12:17Z Dharmadhyaksha 28394 2717794 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} {{भारताचे संविधान}} संसदेला कलम ३६८ अंतर्गत मूलभूत हक्कांमध्ये बदल करता येतो का ? असा प्रश्न घटना लागू झाल्यापासून एका वर्षाच्या आत सर्वोच्च न्यायालयासमोर विचारांती आला. '''शंकरी प्रसाद खटला (१९५१)'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiankanoon.org/doc/1706770/|title=Shankari Prasad Singh Deo v. Union of India (AIR. 1951 SC 458)|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> पहिल्या घटनादुरुस्तीच्या (१९५१) वैधतेस, जिच्याद्वारे मूलभूत हक्कांमध्ये घट करण्यात आली होती, आव्हान देण्यात आले. सर्वोच्च न्यायालयाने असा निकाल दिला कि, संसदेच्या कलम ३६८ अंतर्गत येत असलेल्या घटना दुरुस्तीच्या अधिकारात, मूलभूत हक्कांच्या दुरुस्तीचाही समावेश होतो. कलम १३ मधील "कायदा" या शब्दात केवळ सर्वसाधारण कायद्यांचा समावेश होतो, घटना दुरुस्ती कायद्यांचा नाही ( घटनात्मक कायदा ) म्हणून संसद कोणत्याही घटनादुरुस्तीच्या कायद्याद्वारे मूलभूत हक्कांमध्ये घट करू शकते किंवा त्यांमधील कोणताही मूलभूत हक्क काढून घेऊ शकते आणि असा कायदा कलम १३ अंतर्गत अवैध ठरवता येणार नाही. '''थोडक्यात: कलम १३ आणि कलम ३६८ यांचा एकमेकांशी संबंध नाही.''' परंतु '''गोलखनाथ खटल्यात (१९६७)'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiankanoon.org/doc/120358/|title=I. C. Golaknath & Ors vs State Of Punjab 1967 AIR 1643, 1967 SCR (2) 762|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>, सर्वोच्च न्यायालयाने ६:५ च्या बहुमताने निर्णय देत आपला शंकरी प्रसाद खटल्यात दिलेला निर्णय बदलवला. या खटल्यात १७ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याच्या वैधतेस आव्हान देण्यात आले होते. या घटनादुरुस्तीद्वारे काही राज्यांचे कायदे ९व्या अनुसूचीमध्ये सामाविष्ट केले गेले. सर्वोच्च न्यायालयाने असा निर्णय दिला कि घटनेतील मूलभूत हक्क 'अलौकिक आणि अरूपांतरणीय ' स्वरूपाचे आहेत आणि म्हणून संसद मूलभूत हक्कांमध्ये घट करू शकत नाही किंवा ते काढून घेऊ शकत नाही. घटना दुरुस्तीचा कायदा हा सुद्धा कलम १३ च्या 'कायदा' या व्याख्येत अंतर्भूत आहे आणि म्हणून मूलभूत हक्कांवर गदा आणणारा घटनादुरुस्ती कायदा कलम १३ च्या अंतर्गत अवैध असेल. '''थोडक्यात : कलम ३६८ हे कलम १३ च्या अंतर्गत येते.''' '''महत्त्वाचे: या खटल्यात १७ व्या घटनादुरुस्तीच्या वैध्यतेवर प्रश्न उपस्थित केले गेले होते.''' सर्वोच्च न्यायालयाच्या गोलखनाथ खटल्यातील निर्णयावर प्रतिक्रिया म्हणून संसदेने '''२४वी घटना दुरुस्ती''' करून घेतली. या घटना दुरुस्तीद्वारे कलम १३ आणि कलम ३६८ यांच्यात दुरुस्ती करण्यात आली. या घटनादुरुस्तीनुसार असे जाहीर करण्यात आले कि संसदेला कलम ३६८ अंतर्गत मूलभूत हक्कांमध्ये घट किंवा त्यामधील कोणताही हक्क काढून घेण्याचा अधिकार आहे. तसेच असा कोणताही घटना दुरुस्ती कायदा कलम १३ च्या कक्षेत अवैध ठरवला जाणार नाही. '''थोडक्यात: कलम १३ आणि कलम ३६८ यांचा एकमेकांशी संबंध नाही.''' तथापि '''केशवानंद भारती खटल्यात (१९७३)'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kesavananda_Bharati_v._State_of_Kerala|title=Kesavananda Bharati Sripadagalvaru and Ors. v. State of Kerala and Anr. (1973) 4 SCC 225: AIR 1973 SC 1461|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiankanoon.org/doc/257876/|title=[3] Kesavananda Bharati Sripadagalvaru and Ors. v. State of Kerala and Anr. (1973) 4 SCC 225: AIR 1973 SC 1461|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>, सर्वोच्च न्यायालयाने ७:६ च्या बहुमताने निर्णय देत गोलखनाथ खटल्याच्या निर्णयाच्या विरुद्ध निकाल देत आधीचा निर्णय बदलवला (overruled). सर्वोच्च न्यायालयाने २४व्या घटना दुरुस्तीची मान्यता वैध ठरवून संसदेस कोणताही मूलभूत हक्कात फेरबदल व त्यांच्यात दुरुस्ती करण्याचा अधिकार आहे हे मान्य केले. परंतु, त्याचबरोबर सर्वोच्च न्यायालयाने घटनेची 'मूलभूत संरचनेची' (Doctrine of Basic Structure) तत्त्वे मांडली. सर्वोच्च न्यायालयाने असा निर्णय दिला कि, कलम ३६८ अंतर्गत असलेला संसदेचा संविधानिक अधिकार तिला घटनेच्या मूलभूत संरचनेमध्ये बदल करण्याचा अधिकार देत नाही. म्हणजेच संसदेला घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे मूलभूत हक्क काढून घेण्याचा किंवा त्यांच्या मध्ये घट करण्याचा अधिकार नाही, कारण मूलभूत हक्क हे घटनेच्या मूलभूत संरचनेचा भाग आहेत. '''महत्त्वाचे: या खटल्यात २४, २५ आणि २९ व्या घटनादुरुस्तीच्या वैधतेवर प्रश्न उपस्थित केले गेले होते.''' '''इंदिरा नेहरू गांधी खटल्यात (१९७५)'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiankanoon.org/doc/936707/|title=Indira gandhi v. Raj Narain|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> सर्वोच्च न्यायालयाने घटनेच्या 'मूलभूत संसारचनेच्या' तत्त्वांची पुष्टी केली. या खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाद्वारे ३९वा घटनादुरुस्ती कायदा अवैध ठरविण्यात आला. या कायद्यान्वये पंतप्रधान आणि लोकसभा अध्यक्ष यांच्या निवडणुकांसंबंधीचे वाद न्यायालयाच्या अधिकारक्षेत्राच्या बाहेर ठेवण्यात आले. न्यायालयाने असा निर्णय दिला कि घटनादुरुस्ती कायद्यातील ही तरतूद संसदेच्या घटनादुरुस्तीच्या अधिकाराच्याबाहेर असून ती घटनेच्या मूलभूत संरचनेवर परिणाम करते. संसदेने , सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाला पुन्हा प्रतिसाद देत '''४२ वा घटनादुरुस्ती कायदा (१९७६)''' पारित करून घेत घटनेत बदल केला. या कायद्याद्वारे कलम ३६८ मध्ये बदल करण्यात आला आणि असे घोषित केले कि संसदेच्या संविधानिक अधिकारावर कोणतीही मर्यादा नाही आणि कोणत्याही घटनादुरुस्तीबद्दल कोणत्याही कारणास्तव कोणत्याही न्यायालयात प्रश्न उपस्थित केले जाणार नाहीत (मूलभूत अधिकारांच्या उल्लंघनासह ) मात्र, '''मिनर्व्हा मील खटल्यात (१९८०)'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiankanoon.org/doc/1939993/|title=Minerva Mills v. Union of India , (1980)|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> सर्वोच्च न्यायालयाने घटना दुरुस्तीमधील ही तरतूद अवैध ठरविली , कारण त्यामुळे न्यायिक पुनर्विलोकनाचा अधिकार हिरावून घेतला जातो. १९८१ मध्ये झालेल्या '''वामन राव खटल्यात'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiankanoon.org/doc/1124708/|title=Waman Rao v. Union of India, (1981)|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>  सर्वोच्च न्यायालयाने 'मूलभूत संरचनेचे' तत्त्व उचलून धरत असे स्पष्टीकरण दिले कि , हे तत्त्व २४ एप्रिल, १९७३ (केशवानंद भारती खटल्याच्या निकालाची तारीख) नंतरच्या सर्व घटनादुरुस्त्यांना लागू होईल (Doctrine of Prospective Ruling). == संविधानाच्या मूलभूत संरचनेतील '''घटक''' == सद्यस्थितीत संसद कलम ३६८ अंतर्गत मूलभूत हक्कांसहीत घटनेच्या कोणत्याही भागात बदल करू शकते, पण असे करताना घटनेच्या 'मूलभूत संरचने' मध्ये बदल करण्याचा अधिकार संसदेला नाही. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=INDIAN POLITY|last=LAXMIKANTH|first=M.|publisher=McGraw-Hill Education|year=2020|isbn=978-9389538472|location=India|pages=11.1-11.3}}</ref> परंतु सर्वोच्च न्यायालयाने अजूनपर्यंत कोणकोणत्या घटकांचा समावेश 'मूलभूत संरचने' मध्ये होतो हे स्पष्ट केलेले नाही. आजवरच्या विविध खटल्यांच्या निकालातून घटनेच्या मूलभूत संरचनेत खाली दिलेल्या घटकांचा समावेश होतो :''' ''' १.घटनेची सर्वोच्चता २. सार्वभौम, लोकशाही आणि प्रजासत्ताक अशी भारतीय राज्यव्यवस्था ३. घटनेची धर्मनिरपेक्षता ४. विधिमंडळ, कार्य पालिका आणि न्यायव्यवस्था यांच्यातील अधिकारांची विभागणी ५. घटनेतील संघराज्य पद्धत ६. देशाची एकता आणि एकात्मता ७. कल्याणकारी राज्य ( सामाजिक-आर्थिक न्याय ) ८. न्यायिक पुनर्विलोकन ९. व्यक्तीचे स्वातंत्र्य आणि आत्मसन्मान १०. संसदीय कार्यपद्धती ११. कायद्याचे राज्य १२. मूलभूत हक्क आणि मार्गदर्शक तत्त्वे यांच्यातील संतुलन १३. समानतेचे तत्त्व १४. मुक्त आणि न्याय्य निवडणुका १५. न्यायव्यवस्थेचे स्वातंत्र्य १६. कलम ३६८ ने प्रदान केलेल्या घटनादुरुस्ती अधिकारावरील मर्यादा १७. मूलभूत हक्कांचं सार १८. कलम ३२, १३६, १४१ आणि १४२ अंतर्गत सर्वोच्च न्यायालयाचे अधिकार १९. कलम २२६ आणि २२७ अंतर्गत असलेले उच्च न्यायालयाचे अधिकार == संविधानाच्या '''मूलभूत संरचनेतील''' घटकांची ‘उत्क्रांती` == {| class="wikitable" |'''अनु क्र.''' |'''खटल्याचे नाव (वर्ष)''' |'''मूलभूत संरचनेतील घटक (सर्वोच्च न्यायालयाने घोषित केल्याप्रमाणे )''' |- |१ |केशवानंद भारती खटला (१९७३) |१. घटनेची सर्वोच्चता २. कायदेमंडळ, कार्यकारी मंडळ आणि    न्यायव्यवस्था यांच्यातील अधिकारांची विभागणी ३. लोकशाही आणि प्रजासत्ताक स्वरूपाचे सरकार ४. भारताचे सार्वभौमत्व आणि एकात्मता ५. घटनेतील संघराज्य पद्धत ६. व्यक्तीचे स्वातंत्र्य आणि आत्मसन्मान ७. संसदीय प्रणाली ८. कल्याणकारी राज्य निर्माण करण्याचा हुकूम ९. घटनेची धर्मनिरपेक्षता |- |२ |इंदिरा नेहरू गांधी खटला (१९७५) |१. भारत - सार्वभौम लोकशाही प्रजासत्ताक २. व्यक्तीस संधीची आणि दर्जाची समानता ३. धर्मनिरपेक्षता आणि विवेकबुद्धी आणि धर्माच्या मुक्तप्रकटीकरणचे स्वातंत्र्य ४. कायद्याचे राज्य ५. न्यायिक पुनर्विलोकन ६. लोकशाहीमध्ये निहित असलेल्या मुक्त व न्याय्य निवडणुका |- |३ |मिनर्व्हा मिल खटला (१९८०) |१. कलम ३६८ ने प्रदान केलेल्या घटनादुरुस्ती अधिकारावरील मर्यादा २. न्यायिक पुनर्विलोकन ३. मूलभूत हक्क आणि मूलभूत तत्त्वे यांमधील संतुलन |- |४ |सेंट्रल कोल फिल्ड्स लिमिटेड खटला (१९८०) |न्यायासाठीची प्रभावी पोहोच |- |५ |भीम सिंहजी खटला (१९८१) |कल्याणकारी राज्य (सामाजिक - आर्थिक न्याय) |- |६ |एस. पी. संपथ कुमार खटला (१९८७) |१. कायद्याचे राज्य २. न्यायिक पुनर्विलोकन |- |७ |पी. सम्बमूर्थी खटला (१९८७) |१. कायद्याचे राज्य २. न्यायिक पुनर्विलोकन |- |८ |दिल्ली ज्युडिशिअल सर्विस असोसिएशन खटला (१९९१) |कलम ३२, १३६, १४१ आणि १४२ अंतर्गत सर्वोच्च न्यायालयाचे अधिकार |- |९ |इंदिरा सहानी खटला (१९९१) |कायद्याचे राज्य |- |१० |कुमार पद्म प्रसाद खटला (१९९२) |न्यायव्यवस्थेचे स्वातंत्र्य |- |११ |कीहोतो हॉल्लोहों खटला (१९९३) |१. सार्वभौम , लोकशाही व गणराज्य संरचना २. मुक्त व न्याय्य निवडणुकांचे तत्त्व |- |१२ |रघुनाथराव खटला (१९९३) |१. समानतेचे तत्त्व २. देशाची एकता आणि एकात्मता <br /> |- |१३ |एस.आर. बोम्मई खटला (१९९४) |१. संघराज्यवाद २. धर्मनिरपेक्षता ३. लोकशाही ४. देशाची एकता आणि एकात्मता ५. सामाजिक न्याय ६. न्यायिक पुनर्विलोकन |- |१४ |एल. चंद्रकुमार खटला (१९९७) |कलम २२६ आणि २२७ अंतर्गत असलेले उच्च न्यायालयाचे अधिकार |- |१५ |इंदिरा सहानी खटला (२०००) |समानतेचे तत्त्व |- |१६ |ऑल इंडिया जजेस असोसिएशन खटला (२००२ ) |स्वातंत्र्य न्यायिक व्यवस्था |- |१७ |कुलदीप नायर  (२००६) |१. लोकशाही २. मुक्त व न्याय निवडणुकांचे तत्त्व |- |१८ |एम. नागराज खटला (२००६) |समानतेचे तत्त्व |- |१९ |आय.आर. कोल्हेओ खटला (२००७) |१. कायद्याचे राज्य २. अधिकारांचे विभाजन ३. न्यायिक पुनर्विलोकन ४. समानतेचे तत्त्व ५. मूलभूत हक्काचे सार (essence) |- |२० |राम  जेठमलानी खटला (२०११) |कलम ३२ अंतर्गत सर्वोच्च न्यायालयाचे  अधिकार |- |२१ |नमित शर्मा खटला (२०१३) |व्यक्तीचे स्वातंत्र्य आणि आत्मसन्मान  |- |२२ |मद्रास बार असोसिएशन खटला (२०१४) |१. न्यायिक पुनर्विलोकन २. कलम २२६ आणि २२७ अंतर्गत असलेले उच्च न्यायालयाचे अधिकार |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय संविधान]] edd4zz3qa6e25iebinq13np9t6rtulu 10 256545 2717791 2716961 2026-10-07T08:11:43Z Dharmadhyaksha 28394 2717791 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = भारताचे संविधान | pretitle = वरील [[:वर्ग:भारतीय संविधान|मालिकेचा]] भाग | title = [[भारताचे संविधान]] | image = [[File:Emblem_of_India.svg|100px]] | headingstyle = background:lavender; | belowstyle = border-top:1px #aaa solid; border-bottom:1px #aaa solid; | heading1 = '''[[भारतीय संविधानाची उद्देशिका|उद्देशिका]]''' | heading2 = [[भारतीय संविधान#भाग|भाग]] | content2 = {{flatlist| * [[भारतीय संविधानाचा भाग I|I]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग II|II]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग III|III]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग IV|IV]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग IVA|IVA]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग V|V]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग VI|VI]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग VII|VII]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग VIII|VIII]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग IX|IX]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग IXA|IXA]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग IXB|IXB]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग X|X]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XI|XI]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XII|XII]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XIII|XIII]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XIV|XIV]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XV|XV]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XVI|XVI]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XVIA|XVIA]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XVII|XVII]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XVIII|XVIII]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XIX|XIX]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XX|XX]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XXI|XXI]] * [[भारतीय संविधानाचा भाग XXII|XXII]] }} | heading3 = [[भारतीय संविधान#अनुसूची|अनुसूची]] | content3 = {{flatlist| * [[भारतीय संविधानाची पहिली अनुसूची|पहिली]] * [[भारतीय संविधानाची दुसरी अनुसूची|दुसरी]] * [[भारतीय संविधानाची तिसरी अनुसूची|तिसरी]] * [[भारतीय संविधानाची चौथी अनुसूची|चौथी]] * [[भारतीय संविधानाची पाचवी अनुसूची|पाचवी]]‌ * [[भारतीय संविधानाची सहावी अनुसूची|सहावी]] * [[भारतीय संविधानाची सातवी अनुसूची|सातवी]] * [[भारतीय संविधानाची आठवी अनुसूची|आठवी]] * [[भारतीय संविधानाची नववी अनुसूची|नववी]] * [[भारतीय संविधानाची दहावी अनुसूची|दहावी]] * [[भारतीय संविधानाचे अकरावी अनुसूची|अकरावी]] * [[भारतीय संविधानाची बारावी अनुसूची|बारावी]] }} | heading4 = [[भारतीय संविधान#परिशिष्ट|परिशिष्ट]] | content4 = {{flatlist| * [[भारतीय संविधानाचे परिशिष्ट I|I]] * [[भारतीय संविधानचे परिशिष्ट II|II]] * [[भारतीय संविधानचे परिशिष्ट III|III]] * [[भारतीय संविधानचे परिशिष्ट IV|IV]] * [[भारतीय संविधानाचे परिशिष्ट V|V]] }} | heading5 = [[भारतीय संविधानातील घटनादुरुस्त्या|घटनादुरुस्त्यांची यादी]] | content5 = {{flatlist| * [[भारतीय संविधानाची १ली घटनादुरुस्ती|१]] * [[भारतीय संविधानाची २री घटनादुरुस्ती|२]] * [[भारतीय संविधानाची ३री घटनादुरुस्ती|३]] * [[भारतीय संविधानाची ४थी घटनादुरुस्ती|४]] * [[भारतीय संविधानाची ५वी घटनादुरुस्ती|५]] * [[भारतीय संविधानाची ६वी घटनादुरुस्ती|६]] * [[भारतीय संविधानाची ७वी घटनादुरुस्ती|७]] * [[भारतीय संविधानाची ८वी घटनादुरुस्ती|८]] * [[भारतीय संविधानाची ९वी घटनादुरुस्ती|९]] * [[भारतीय संविधानाची १०वी घटनादुरुस्ती|१०]] * [[भारतीय संविधानाची ११वी घटनादुरुस्ती|११]] * [[भारतीय संविधानाची १२वी घटनादुरुस्ती|१२]] * [[भारतीय संविधानाची १३वी घटनादुरुस्ती|१३]] * [[भारतीय संविधानाची १४वी घटनादुरुस्ती|१४]] * [[भारतीय संविधानाची १५वी घटनादुरुस्ती|१५]] * [[भारतीय संविधानाची १६वी घटनादुरुस्ती|१६]] * [[भारतीय संविधानाची १७वी घटनादुरुस्ती|१७]] * [[भारतीय संविधानाची १८वी घटनादुरुस्ती|१८]] * [[भारतीय संविधानाची १९वी घटनादुरुस्ती|१९]] * [[भारतीय संविधानाची २०वी घटनादुरुस्ती|२०]] * [[भारतीय संविधानाची २१वी घटनादुरुस्ती|२१]] * [[भारतीय संविधानाची २२वी घटनादुरुस्ती|२२]] * [[भारतीय संविधानाची २३वी घटनादुरुस्ती|२३]] * [[भारतीय संविधानाची २४वी घटनादुरुस्ती|२४]] * [[भारतीय संविधानाची २५वी घटनादुरुस्ती|२५]] * [[भारतीय संविधानाची २६वी घटनादुरुस्ती|२६]] * [[भारतीय संविधानाची २७वी घटनादुरुस्ती|२७]] * [[भारतीय संविधानाची २८वी घटनादुरुस्ती|२८]] * [[भारतीय संविधानाची २९वी घटनादुरुस्ती|२९]] * [[भारतीय संविधानाची ३०वी घटनादुरुस्ती|३०]] * [[भारतीय संविधानाची ३१वी घटनादुरुस्ती|३१]] * [[भारतीय संविधानाची ३२वी घटनादुरुस्ती|३२]] * [[भारतीय संविधानाची ३३वी घटनादुरुस्ती|३३]] * [[भारतीय संविधानाची ३४वी घटनादुरुस्ती|३४]] * [[भारतीय संविधानाची ३५वी घटनादुरुस्ती|३५]] * [[भारतीय संविधानाची ३६वी घटनादुरुस्ती|३६]] * ​​[[भारतीय संविधानाची ३७वी घटनादुरुस्ती|३७]] * [[भारतीय संविधानाची ३८वी घटनादुरुस्ती|३८]] * [[भारतीय संविधानाची ३९वी घटनादुरुस्ती|३९]] * [[भारतीय संविधानाची ४०वी घटनादुरुस्ती|४०]] * [[भारतीय संविधानाची ४१वी घटनादुरुस्ती|४१]] * [[भारतीय संविधानाची ४२वी घटनादुरुस्ती|४२]] * [[भारतीय संविधानाची ४३वी घटनादुरुस्ती|४३]] * [[भारतीय संविधानाची ४४वी घटनादुरुस्ती|४४]] * [[भारतीय संविधानाची ४५वी घटनादुरुस्ती|४५]] * [[भारतीय संविधानाची ४६वी घटनादुरुस्ती|४६]] * [[भारतीय संविधानाची ४७वी घटनादुरुस्ती|४७]] * [[भारतीय संविधानाची ४८वी घटनादुरुस्ती|४८]] * [[भारतीय संविधानाची ४९वी घटनादुरुस्ती|४९]] * [[भारतीय संविधानाची ५०वी घटनादुरुस्ती|५०]] * [[भारतीय संविधानाची ५१वी घटनादुरुस्ती|५१]] * [[भारतीय संविधानाची ५२वी घटनादुरुस्ती|५२]] * [[भारतीय संविधानाची ५३वी घटनादुरुस्ती|५३]] * [[भारतीय संविधानाची ५४वी घटनादुरुस्ती|५४]] * [[भारतीय संविधानाची ५५वी घटनादुरुस्ती|५५]] * [[भारतीय संविधानाची ५६वी घटनादुरुस्ती|५६]] * [[भारतीय संविधानाची ५७वी घटनादुरुस्ती|५७]] * [[भारतीय संविधानाची ५८वी घटनादुरुस्ती|५८]] * [[भारतीय संविधानाची ५९वी घटनादुरुस्ती|५९]] * [[भारतीय संविधानाची ६०वी घटनादुरुस्ती|६०]] * [[भारतीय संविधानाची ६१वी घटनादुरुस्ती|६१]] * [[भारतीय संविधानाची ६२वी घटनादुरुस्ती|६२]] * [[भारतीय संविधानाची ६३वी घटनादुरुस्ती|६३]] * [[भारतीय संविधानाची ६४वी घटनादुरुस्ती|६४]] * [[भारतीय संविधानाची ६५वी घटनादुरुस्ती|६५]] * ​​[[भारतीय संविधानाची ६६वी घटनादुरुस्ती|६६]] * [[भारतीय संविधानाची ६७वी घटनादुरुस्ती|६७]] * [[भारतीय संविधानाची ६८वी घटनादुरुस्ती|६८]] * [[भारतीय संविधानाची ६९वी घटनादुरुस्ती|६९]] * [[भारतीय संविधानाची ७०वी घटनादुरुस्ती|७०]] * [[भारतीय संविधानाची ७१वी घटनादुरुस्ती|७१]] * [[भारतीय संविधानाची ७२वी घटनादुरुस्ती|७२]] * [[भारतीय संविधानाची ७३वी घटनादुरुस्ती|७३]] * [[भारतीय संविधानाची ७४वी घटनादुरुस्ती|७४]] * [[भारतीय संविधानाची ७५वी घटनादुरुस्ती|७५]] * [[भारतीय संविधानाची ७६वी घटनादुरुस्ती|७६]] * ​​[[भारतीय संविधानाची ७७वी घटनादुरुस्ती|७७]] * [[भारतीय संविधानाची ७८वी घटनादुरुस्ती|७८]] * [[भारतीय संविधानाची ७९वी घटनादुरुस्ती|७९]] * [[भारतीय संविधानाची ८०वी घटनादुरुस्ती|८०]] * [[भारतीय संविधानाची ८१वी घटनादुरुस्ती|८१]] * [[भारतीय संविधानाची ८२वी घटनादुरुस्ती|८२]] * [[भारतीय संविधानाची ८३वी घटनादुरुस्ती|८३]] * [[भारतीय संविधानाची ८४वी घटनादुरुस्ती|८४]] * [[भारतीय संविधानाची ८५वी घटनादुरुस्ती|८५]] * [[भारतीय संविधानाची ८६वी घटनादुरुस्ती|८६]] * [[भारतीय संविधानाची ८७वी घटनादुरुस्ती|८७]] * [[भारतीय संविधानाची ८८वी घटनादुरुस्ती|८८]] * [[भारतीय संविधानाची ८९वी घटनादुरुस्ती|८९]] * [[भारतीय संविधानाची ९०वी घटनादुरुस्ती| ९०]] * [[भारतीय संविधानाची ९१वी घटनादुरुस्ती|९१]] * [[भारतीय संविधानाची ९२वी घटनादुरुस्ती|९२]] * [[भारतीय संविधानाची ९३वी घटनादुरुस्ती|९३]] * [[भारतीय संविधानाची ९४वी घटनादुरुस्ती|९४]] * [[भारतीय संविधानाची ९५वी घटनादुरुस्ती|९५]] * [[भारतीय संविधानाची ९६वी घटनादुरुस्ती|९६]] * [[भारतीय संविधानाची ९७वी घटनादुरुस्ती|९७]] * [[भारतीय संविधानाची ९८वी घटनादुरुस्ती|९८]] * [[भारतीय संविधानाची ९९वी घटनादुरुस्ती|९९]] * [[भारतीय संविधानाची १००वी घटनादुरुस्ती|१००]] * [[भारतीय संविधानाची १०१वी घटनादुरुस्ती|१०१]] * [[भारतीय संविधानाची १०२री घटनादुरुस्ती|१०२]] * [[भारतीय संविधानाची १०३री घटनादुरुस्ती|१०३]] * [[भारतीय संविधानाची १०४वी घटनादुरुस्ती|१०४]] * [[भारतीय संविधानाची १०५वी घटनादुरुस्ती|१०५]] * [[भारतीय संविधानाची १०६वी घटनादुरुस्ती|१०६]] }} | heading6 = संबंधित विषय | content6 = {{flatlist| * [[संघ यादी (भारताचे संविधान)|संघ यादी]] * [[राज्य यादी (भारताचे संविधान)|राज्य यादी]] * [[समवर्ती यादी (भारताचे संविधान)|समवर्ती यादी]] * [[भारतीय संविधानाची मूलभूत संरचना|संविधानाची मूलभूत संरचना]] * [[समान नागरी कायदा]] }} }}<noinclude> [[Category:भारतीय संविधान|τ]] </noinclude> 9j3u9zgmzq23bgt5707fd98prqfy9l3 0 257967 2717797 2090472 2026-10-07T08:14:31Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717797 wikitext text/x-wiki वैशाली हे एक नगराचे नाव असुन ते वृज्जि म्हणजेच आतचे बिहारची राजधानी होती. येथिल कुंडग्राम या ठिकाणी वर्धमान महावीरांचा जन्म झाला. [[वर्ग:शहरे]] pvsq5nv271uz5v1jbfr0qf64zoybp2c 0 279576 2717780 2660123 2026-10-07T07:41:08Z ~2026-53894-50 188215 /* */ 2717780 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''ढोलेवाडी | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= कवठे महांकाळ | जिल्हा = [[सांगली जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] दादासाहेब चोरमुले | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/१० |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''ढोळेवाडी''' हे [[भारत|भारतातील]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[सांगली जिल्हा|सांगली जिल्ह्यातील]] [[कवठे महांकाळ तालुका|कवठे महांकाळ तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळ्याचा मोसम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:कवठे महांकाळ तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे]] i0ckzswnxzi57owjsbsjpgotg2rzmmg 0 291124 2717667 2568242 2026-10-07T04:01:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717667 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = जयम्मा बंडारी | चित्र = Jayamma Bandari receiving the Nari Shakti Puraskar on 8 March 2018 (cropped).jpg | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = जयम्मा बंडारी [[नारी शक्ती पुरस्कार]] स्वीकार करताना | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = | जन्म_दिनांक = १९७८ | जन्म_स्थान = [[नालगोंडा]], [[तेलंगणा]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = [[भारतीय]] | शिक्षण = १०वी | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = सामाजिक कार्यकर्ती | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = हैदराबादमधील सेक्स वर्कर्सना मदत करणे | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = देह विक्रेते | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = | जोडीदार = | अपत्ये = मुलगी | वडील = | आई = | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''जयम्मा बंडारी''' ( इ.स. १९७८) ह्या एक भारतीय महिला असून त्या पूर्ववर्ती देह व्यापारी होत्या. त्यांनी देह व्यापार सोडून देऊन सामाजिक कार्याची धुरा सांभाळली आणि हजारो महिलांना त्यातून सोडवले. या कामामुळे त्यांना इ.स. २०१८ मध्ये [[नारी शक्ती पुरस्कार]]ाने सन्मानित करण्यात आले.<ref name="नारीशक्ती"/> == वैयक्तिक आयुष्य == बंडारीचा जन्म इ.स. १९७८ मध्ये [[नालगोंडा]] जिल्ह्यातील एका खेडेगावात झाला. तीन वर्षांची असताना त्या अनाथ झाल्या आणि त्यामुळे त्यांचे पुढील पालनपोषण त्यांच्या एका आजोळच्या नातेवाईकाकडे झाले.<ref name=hbiz/> या नवीन पालकाची घरची परिस्थिती सुद्धा हालाखीची असल्याने त्यांचे बालपण कष्टात गेले. या पालकाने बंडारी अवघ्या चौदा वर्षे वयाच्या असताना त्यांचे लग्न एका तीस वर्षे वय असलेल्या पूर्व विवाहित व्यक्तीशी लावण्याचा असफल प्रयत्न केला. यानंतर मोठ्या मुश्किलीने बंडारीचे शिक्षण दहावी पर्यंत झाले. इ.स. १९९८ मध्ये योग्य संधी पाहून बंडारी ने घरच्यांच्या मर्जीविरुद्ध पळून जाऊन लग्न केले. सुरुवातीचे एक वर्ष आनंदाचे गेले, पण त्यानंतर त्यांच्या पतीने दारू पिऊन भांडणास आणि मारझोड करण्यास सुरुवात केली. इ.स. १९९९ मध्ये बंडारीला एक मुलगी झाली आणि तेव्हा हे जोडपे [[हैदराबाद]] येथे स्थानांतरित झाले. हालाखीच्या परिस्थितीमुळे त्यांच्या पतीने त्यांना देह व्यापार करण्यासाठी प्रवृत्त केले. यावेळी त्यांना त्यांच्या पालकांनी कोणत्याही प्रकारची मदत करण्यास नकार दिला आणि शेवटी बंडारी अनिच्छेने देह विक्रेत्या बनल्या.<ref name=born>{{Cite web|last=Gupta|first=Poorvi|date=2017-08-21|title=This woman works to better lives of sex workers in prostitution|url=https://www.shethepeople.tv/news/woman-rehab-sex-workers-prostitution/|access-date=2021-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423133316/https://www.shethepeople.tv/news/woman-rehab-sex-workers-prostitution/|archive-date =2021-04-23 | website=SheThePeople TV|language=en-US}}</ref> याच काळात म्हणजे १९९९ मध्ये भारतात [[एड्स]] विरुद्ध जनजागृतीस सुरुवात झाली होती. त्यावेळी बंडारीचा संपर्क 'जया सिंग थॉमस' या सामाजिक कार्यकर्ती सोबत झाला. जया सिंग ने त्यांना एड्स जनजागृतीच्या कामासाठी त्यावेळेस ३,००० रु प्रतिमाह पगार दिला. देह विक्रीचा व्यवसाय सोडून बंडारी भारतभर देह व्यापाराशी निगडित महिलांच्या घरोघरी जाऊन एड्स विरुद्ध जनजागृती करू लागल्या. == चैतन्य महिला मंडळी == अवघ्या दोन वर्षांनी म्हणजे इ.स. २००१ मध्ये हैदराबाद येथे जया सिंग थॉमस यांच्या सहयोगाने जयम्मा बंडारी यांनी 'चैतन्य महिला मंडळी' (CMM) नावाची एक संस्था स्थापन केली. ही संस्था देह व्यापार करणाऱ्या महिलांचे प्रबोधन करणे, त्यांचे पुनर्वसन करणे, योग्य ते सहकार्य आणि कायदेशीर मदत करणे आदी काम करू लागली.<ref name=born/> <ref>{{Cite web|date=2012-07-18|title=Jayamma Bandari - a warrior of dignity|url=https://www.worldpulse.com/community/users/stella-paul/posts/21254|access-date=2021-01-10|website=World Pulse|language=en|archive-date=2021-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112094433/https://www.worldpulse.com/community/users/stella-paul/posts/21254|url-status=dead}}</ref> ही संस्था अशा लैंगिक कामगारांच्या मुलांची पण काळजी घेते जेणेकरून ते त्यांच्या पालकांचे अनुसरण करणे टाळतील.<ref name=vigil/> यामुळे जवळपास ३,५०० च्या वर मुलांचे पुनर्वसन करण्यात आले आणि एक हजार अशा महिलांना नवीन काम मिळाले.<ref name=hbiz>{{Cite web|last=Somasekhar|first=M.|title=An award for a woman extraordinaire|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/an-award-for-a-woman-extraordinaire/article9672317.ece|access-date=2021-01-10|website=@businessline|language=en}}</ref> यापैकी अनेक महिलांची मुले शिकून मोठी झालीत. काही जण तर अगदी परदेशात पण स्थायिक झाले. परंतु दुःखाची बाब म्हणजे, प्रारंभी समाज यासाठी दान किंवा कोणत्याही प्रकारचे सहकार्य करण्यास तयार होत नव्हता. लोकांची भावना अशी होती की, वेश्येची मुले शिकून तरी काय करणार, शेवटी तेच करतील जे त्यांचे मायबाप करतात. लोकांचा (आणि शासनाचा सुद्धा) हा भ्रम दूर करण्यासाठी बंडारीला खूप अवघड जात होते.<ref name=born/> == पुरस्कार == इ.स. २०१४ मध्ये जयम्मा बंडारी यांना 'व्हिजिल इंडिया मुव्हमेंट' नावाच्या संस्थेद्वारे 'एम ए थॉमस राष्ट्रीय मानवाधिकार' पुरस्कार दिल्या गेला.<ref name=vigil>{{Cite web|last=vigilindia|title=Smt. Bandari Jayamma received M A Thomas National Human Rights Award 2014|url=http://www.vigilindia.in/2014/10/smt-bandari-jayamma-received-m-thomas.html|access-date=2021-01-10|website=Vigil India Movement|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112080916/http://www.vigilindia.in/2014/10/smt-bandari-jayamma-received-m-thomas.html|archive-date=2025-11-12|url-status=dead}}</ref> इ.स. २०१७ मध्ये 'भारतीय उद्योग मंडळ' तर्फे 'आदर्श पुरस्कार' देण्यात आला.<ref name="hbiz" /> इ.स. २०१८ मध्ये बंडारी यांना ८ मार्च ([[आंतरराष्ट्रीय महिला दिन]]) रोजी [[नारी शक्ती पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार भारताचे राष्ट्रपती [[रामनाथ कोविंद]] यांच्या हस्ते नवी दिल्लीत [[राष्ट्रपती भवन]] येथे देण्यात आला. त्या वर्षी एकूण ३९ व्यक्ती किंवा संस्थांचा सन्मान करण्यात आला, ज्यात त्यांना पुरस्कार आणि १,००,००० रुपये बक्षीस स्वरूपात देण्यात आले.<ref name="नारीशक्ती">{{Cite web|title=International Women's Day: President Kovind honours 39 achievers with 'Nari Shakti Puraskar'|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2018/mar/09/international-womens-day-president-kovind-honours-39-achievers-with-nari-shakti-puraskar-1784159.html|access-date=2021-01-13|website=The New Indian Express}}</ref> [[File:Jayamma Bandari receiving the Nari Shakti Puraskar on 8 March 2018.jpg|thumb|८ मार्च २०१८ रोजी राष्ट्रपती [[रामनाथ कोविंद]] यांच्या हस्ते [[नारी शक्ती पुरस्कार]] स्वीकारताना जयम्मा बंडारी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://www.chaithanyamahilamandali.com/ चैतन्य महिला मंडळी] {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT:बंडारी, जयम्मा}} [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय महिला]] [[वर्ग:भारतीय महिला कार्यकर्त्या]] [[वर्ग:तेलुगू व्यक्ती]] [[वर्ग:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१ अंतर्गत बनलेले लेख]] ft6fwzr3r0oie034nrtr9sewg5vk54i 14 292058 2717729 2322833 2026-10-07T05:55:03Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717729 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] [[वर्ग:इ.स. २०१९]] 6nm8z5j7tzhlp8ztydq6mk5ub8sfucc 0 296658 2717557 2651654 2026-10-06T19:27:52Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717557 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|शकील अहमद (क्रिकेट खेळाडू)|शकील अहमद (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)}} '''शकील अहमद''' ([[१२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७१|१९७१]]:[[पंजाब, पाकिस्तान|पंजाब]], [[पाकिस्तान]] - हयात) हा {{cr|PAK}}च्या क्रिकेट संघाकडून १९९३ ते १९९५ दरम्यान ३ कसोटी आणि २ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेला [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. [[वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 9bigknz22vb6q5c93gguomjpw0hjhu4 0 296856 2717820 2445664 2026-10-07T11:56:07Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717820 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट जनगणना | नाव = १९६१ भारताची जनगणना | लोगो = | लोगो_आकार = | लोगो_मथळा = | चित्र = | चित्र_आकार = | चित्र_मथळा = | पूर्वीची_जनगणना = भारताची जनगणना १९५१ | पूर्वीचे_जनगणना_वर्ष = १९५१ | जनगणना_वर्ष = १९६०-१९६१ | पुढील_जनगणना = भारताची जनगणना १९७१ | पुढील_जनगणना_वर्ष = १९७१ | राज्य = | देश = [[भारत]] | अधिकार = | संकेतस्थळ = | लोकसंख्या = ४३,९२,३४,७७१ | टक्के_बदल = २१.५१% {{increase}} | पूर्वीची_लोकसंख्या = ३६,१०,८८,०९० | सर्वाधिक_लोकसंख्या = | सर्वात_कमी_लोकसंख्या = | साक्षरता = २४.०२% | लिंग_गुणोत्तर = ९४१ | अतिरिक्त_माहिती_संज्ञा१ = लोकसंख्येची घनता | अतिरिक्त_माहिती१ = १४२ | अतिरिक्त_माहिती_संज्ञा२ = | अतिरिक्त_माहिती२ = | अतिरिक्त_माहिती_संज्ञा३ = | अतिरिक्त_माहिती३ = | अतिरिक्त_माहिती_संज्ञा४ = | अतिरिक्त_माहिती४ = }} १८७१ पासून दर दशकात भारतात होणाऱ्या जनगणनेच्या मालिकेतील '''१९६१ची भारताची जनगणना''' ही १० वी जनगणना होती. १९६१ मध्ये भारताची लोकसंख्या २२,६२,९३,२०१ पुरुष आणि २१,२९,४१,५७० स्त्रिया अशी एकूण '''४३,९२,३४,७७१ (४३ करोड ९२ लाख ३४ हजार सातशे एकाहत्तर)''' होती. एकूण लोकसंख्या ही १९५१ च्या जनगणनेत मोजलेल्या ३६,१०,८८,०९० लोकांपेक्षा ७,८१,४६,६८१ ने अधिक वाढली, म्हणजेच २१.५१% जास्त. == जनगणना == १९६१ च्या जनगणनेनुसार, * '''भारताची एकूण लोकसंख्या - ४३,९२,३४,७७१ (४३ करोड ९२ लाख ३४ हजार सातशे एकाहत्तर)''' * पुरुष - २२,६२,९३,२०१ (५१.५२%) * स्त्री - २१,२९,४१,५७० (४८.४८%) * लिंग गुणोत्तर - ९४१ महिला प्रति १००० पुरुष * १९६१ च्या जनगणनेनुसार, भारताची एकूण साक्षरता २४.०२% ,तर पुरुष साक्षरता ३४.४४% आणि स्त्री साक्षरता १२.९५% एवढी होती. * लोकसंख्येची घनता - १४२ प्रति कि.मी.^२ * शहरी लोकसंख्या १७.९७% == राज्य निहाय लोकसंख्या == == धर्म निहाय लोकसंख्येचे विवरण == {| class="wikitable sortable" !धार्मिक समूह !लोकसंख्या % '''१९९१''' |- ![[हिंदू धर्म|हिंदू]] |८३.४५% |- ![[मुस्लिम]] |१०.६९% |- ![[ख्रिश्चन]] |२.४४% |- ![[शीख]] |१.७९% |- ![[बौद्ध]] |०.७४% |- ![[जैन धर्म|जैन]] |०.४६% |- ![[पारशी|पारसी]] |०.०९% |- !अन्य |०.४३% |} == हे सुद्धा पहा[संपादन] == * [[जनगणना]] * [[भारताची जनगणना १९५१]] * [[भारताची जनगणना १९८१]] [[वर्ग:भारतातील जनगणना|१९६१]] [[वर्ग:१९६१ मधील भारत]] 5ak37hxn2cyzncfq0m5n5ern00aarc9 0 302361 2717801 2716249 2026-10-07T09:24:42Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2717801 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{माहितीचौकट ऐतिहासिक साम्राज्ये | नाव = होयसळ साम्राज्य | ध्वज = | वंश = | ध्वजरुंदी = 258 | नकाशा = Map of Hoysala Kingdom at its apex.png | नकाशारुंदी = 400 | सुरुवात = इ.स. ९५० | शेवट = इ.स. १३४६ | राजधानी = सोसेवूर ( अंगडी ) (१०२६-१०४८) बेलूर (१०४८–१०६२) हळेबिडू (१०६२–१३००) तिरुवनमलाई (१३००–१३४३) | राजे = [[इ.स. ९५०]] – [[इ.स. ९६०]] - [[अरेकल्ल]] <br>[[इ.स. १३४३]] – [[इ.स. १३४६]] - [[चौथा वीर बल्लाळ]] * : | भाषा = [[कन्नड भाषा|कन्नड]]<br>[[संस्कृत]] |क्षेत्रफळ = |लोकसंख्या = |चलने = }} '''{{लेखनाव}}''' राजवंश हा एक प्राचीन राजवंश होता. होयसळांची राजधानी सुरुवातीला '''बेलूर''' येथे होती, परंतु नंतर ती [[हळेबीडु]] म्हणजेच ''द्वारसमुद्र'' येथे हलविण्यात आली. {{विस्तार}} {{साम्राज्ये}} {{भारतीय राजवंश}} ==राजांची यादी== *[[सळ]] - ९५० *[[अरेकल्ल]] - ९५०-९६० *[[मारुगा]] - ९६०-९७६ *[[पहिला नृप काम]] - ९७६-१००६ *[[मुंडा]] - १००६-१०२६ *[[दुसरा नृप काम]] - १०२६–१०४७ *[[विनयादित्य (होयसळ सम्राट)]] - १०४७–१०९८ *[[एरेयंग]] - १०९८–११०२ *[[पहिला वीर बल्लाळ]] - ११०२–११०८ *[[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]] - ११०८–११५२ *[[पहिला नरसिंह]] - ११५२–११७३ *[[दुसरा वीर बल्लाळ]] - ११७३–१२२० *[[दुसरा वीर नरसिंह]] - १२२०–१२३४ *[[वीर सोमेश्वर]] - १२३४–१२६३ *[[तिसरा नरसिंह]] - १२६३–१२९२ *[[तिसरा वीर बल्लाळ]] - १२९२–१३४२/४३ *[[चौथा वीर बल्लाळ]] - १३४२/४३-१३४६ [[वर्ग:भारताचा इतिहास]] cswq4pvkf1pllah8m1i8t3byng1bvyl 2717802 2717801 2026-10-07T09:26:33Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2717802 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{माहितीचौकट ऐतिहासिक साम्राज्ये | नाव = होयसळ साम्राज्य | ध्वज = | वंश = | ध्वजरुंदी = 258 | नकाशा = Map of Hoysala Kingdom at its apex.png | नकाशारुंदी = 400 | सुरुवात = इ.स. ९५० | शेवट = इ.स. १३४६ | राजधानी = सोसेवूर (अंगडी) (१०२६-१०४८)<br>[[बेलूर]] (१०४८–१०६२)<br>[[हळेबीडु]] (१०६२–१३००)<br>[[तिरुवनमलाई]] (१३००–१३४३) | राजे = [[इ.स. ९५०]] – [[इ.स. ९६०]] - [[अरेकल्ल]] <br>[[इ.स. १३४३]] – [[इ.स. १३४६]] - [[चौथा वीर बल्लाळ]] * : | भाषा = [[कन्नड भाषा|कन्नड]]<br>[[संस्कृत]] |क्षेत्रफळ = |लोकसंख्या = |चलने = }} '''{{लेखनाव}}''' राजवंश हा एक प्राचीन राजवंश होता. होयसळांची राजधानी सुरुवातीला '''बेलूर''' येथे होती, परंतु नंतर ती [[हळेबीडु]] म्हणजेच ''द्वारसमुद्र'' येथे हलविण्यात आली. {{विस्तार}} {{साम्राज्ये}} {{भारतीय राजवंश}} ==राजांची यादी== *[[सळ]] - ९५० *[[अरेकल्ल]] - ९५०-९६० *[[मारुगा]] - ९६०-९७६ *[[पहिला नृप काम]] - ९७६-१००६ *[[मुंडा]] - १००६-१०२६ *[[दुसरा नृप काम]] - १०२६–१०४७ *[[विनयादित्य (होयसळ सम्राट)]] - १०४७–१०९८ *[[एरेयंग]] - १०९८–११०२ *[[पहिला वीर बल्लाळ]] - ११०२–११०८ *[[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]] - ११०८–११५२ *[[पहिला नरसिंह]] - ११५२–११७३ *[[दुसरा वीर बल्लाळ]] - ११७३–१२२० *[[दुसरा वीर नरसिंह]] - १२२०–१२३४ *[[वीर सोमेश्वर]] - १२३४–१२६३ *[[तिसरा नरसिंह]] - १२६३–१२९२ *[[तिसरा वीर बल्लाळ]] - १२९२–१३४२/४३ *[[चौथा वीर बल्लाळ]] - १३४२/४३-१३४६ [[वर्ग:भारताचा इतिहास]] e4juk38w3l2vf18xfnjm1xwr7dj4or6 14 303498 2717788 2101817 2026-10-07T08:09:34Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717788 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारतीय संविधान]] [[वर्ग:भारतातील कायदे]] q50yfg5d9ifopyajmmxzgvlteaowvk3 0 307358 2717763 2134055 2026-10-07T06:47:29Z अभय नातू 206 माहिती 2717763 wikitext text/x-wiki '''निपुण धनंजय''' ([[२८ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०००|२०००]]:[[कोलंबो]], [[श्रीलंका]] - हयात) ही {{cr|SL}}चा क्रिकेट खेळाडू आहे.<ref name="Bio">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1126082.html |title=Nipun Dananjaya Profile |access-date=2018-12-16 |work=ESPNcricinfo |language=en |url-status=live}}</ref> त्याने १४ डिसेंबर २०१८ रोजी [[२०१८-१९ प्रीमियर लीग स्पर्धा|२०१८-१९ प्रीमियर लीग स्पर्धेत]] [[सिंहालीज स्पोर्ट्स क्लब]] संघाकडून [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले.<ref name="FC">{{cite news |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1166068.html |title=Group B, Premier League Tournament Tier A at Colombo, Dec 14-16 2018 |publisher=ESPNcricinfo |access-date=2018-12-16 |language=en |url-status=live}}</ref> प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये पदार्पण करण्यापूर्वी त्याची [[२०१८ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|२०१८ च्या १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी श्रीलंकेच्या संघात निवड झाली होती.<ref name="U19">{{cite web |url=http://www.sundaytimes.lk/article/1036285/u-19-cricket-kamindu-to-lead-sri-lanka-u19s-at-icc-youth-wc |title=U-19 Cricket: Kamindu to lead Sri Lanka U19s at ICC Youth WC |access-date=2017-12-15 |work=Sunday Times (Sri Lanka) |archive-date=2017-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171214154349/http://www.sundaytimes.lk/article/1036285/u-19-cricket-kamindu-to-lead-sri-lanka-u19s-at-icc-youth-wc |url-status=dead |language=en}}</ref> त्याने १९ फेब्रुवारी २०१९ रोजी [[२०१८-१९ एस.एल.सी. ट्वेन्टी२० टूर्नामेंट|२०१८-१९ एस.एल.सी. ट्वेन्टी२० स्पर्धेत]] सिंहालीज स्पोर्ट्स क्लबकडून [[ट्वेन्टी२०|ट्वेन्टी२०]] प्रकारात पदार्पण केले.<ref name="T20">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1174782.html |title=Group A, SLC Twenty-20 Tournament at Colombo, Feb 19 2019 |access-date=2019-02-19 |work=ESPNcricinfo |language=en |url-status=live}}</ref> जानेवारी २०२० मध्ये [[२०२० १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|२०२० च्या १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी श्रीलंकेच्या संघाच्या कर्णधारपदी त्याची निवड करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=http://www.thepapare.com/sri-lanka-u19-squad-for-2020-u19-cricket-world-cup-announced/ |title=Sri Lanka squad for the ICC U19 World Cup 2020 announced |work=The Papare |access-date=2020-01-06 |language=en |url-status=live}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:धनंजय, निपुण}} [[वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] r13e2ydmgwrvg6svdgtvzq98amo5oh2 0 318045 2717627 2582293 2026-10-07T01:43:08Z अभय नातू 206 माहिती 2717627 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''होसाकोटे लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[कर्नाटक]] (पूर्वीचे [[म्हैसूर राज्य]]) राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.<ref name="ecimain">[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> १९६७ च्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. १९७७ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याचा बहुतांश भाग नवीन [[चिक्कबल्लपूर लोकसभा मतदारसंघ|चिक्कबल्लपूर]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.<ref name="delim1976">[https://eci.gov.in/files/file/3930-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-1976/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 1976], Election Commission of India, Retrieved 6 October 2026.</ref> == खासदार == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! खासदार !! पक्ष |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[एम. व्ही. कृष्णप्पा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[एम. व्ही. कृष्णप्पा]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} == निवडणूक निकाल == === १९७१ निवडणूक <ref name="resultuniv1971">[https://resultuniversity.com/election/hosakote-lok-sabha-constituency Hosakote Lok Sabha Constituency Election Result 1971], ResultUniversity, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[एम. व्ही. कृष्णप्पा]]''' || '''१,८५,४२०''' || '''६४.५०%''' |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)]] || बी. चन्नब्य्रे गौडा || ८५,३२० || २९.७१% |- | [[स्वतंत्र पक्ष]] || के. व्ही. गौडा || १४,४२० || ५.०२% |- | मताधिक्य || एम. व्ही. कृष्णप्पा || १,००,१०० || ३४.७९% |} === १९६७ निवडणूक <ref name="wikieng">[https://en.wikipedia.org/wiki/Hosakote_Lok_Sabha_constituency Hosakote Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 6 October 2026.</ref> === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |- ! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! % |- | '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[एम. व्ही. कृष्णप्पा]]''' || '''१,५५,४२०''' || '''५२.४०%''' |- | [[स्वतंत्र पक्ष]] || बी. चन्नब्य्रे गौडा || १,०५,३२० || ३५.५२% |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पार्टी]] || के. एम. गौडा || ३५,८२० || १२.०८% |- | मताधिक्य || एम. व्ही. कृष्णप्पा || ५०,१०० || १६.८८% |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कर्नाटकमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] hk7k5estlvw3tzemoxymd8rnonmxn9u 0 319933 2717371 2591640 2026-10-06T12:16:18Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717371 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''''दृश्यम 2''''' हा २०२२ मधील त्याच नावाच्या २०२१ [[मल्याळी सिनेमा|मल्याळम चित्रपटावर]] आधारित २०२२ मधील भारतीय [[हिंदी भाषा|हिंदी]] -भाषेतील क्राइम थ्रिलर चित्रपट आहे, जो २०१५ मधील ''[[दृश्यम]]'' चित्रपटाचा सिक्वेल म्हणून काम करतो, जो २०१३ च्या मल्याळम चित्रपटातून रूपांतरित झाला होता. हा चित्रपट ''दृश्यमच्या'' घटनांनंतर सात वर्षांनी घडतो आणि त्यात [[अजय देवगण]], [[अक्षय खन्ना]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]] आणि इशिता दत्ता यांच्या भूमिका आहेत . <ref name="cast:bh">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/ajay-devgn-and-shriya-saran-begin-darshan-2-shoot-in-goa-abhishek-pathak-to-direct/|title=Ajay Devgn and Shriya Saran begin Darshan 2 shoot in Goa; Abhishek Pathak to direct|date=17 February 2022|website=Bollywood Hungama|language=en|access-date=21 June 2022}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/akshaye-khanna-joins-ajay-devgn-and-tabu-in-drishyam-2-report/articleshow/89684633.cms|title=Akshaye Khanna joins Ajay Devgn and Tabu in 'Darshan 2'|date=19 February 2022|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=21 June 2022}}</ref> यात मृणाल जाधव, [[रजत कपूर]], [[सौरभ शुक्ला]] आणि कमलेश सावंत सहाय्यक भूमिकेत आहेत. फेब्रुवारी २०२१ मध्ये मूळ चित्रपट प्रदर्शित झाल्यानंतर लवकरच, रीमेक विकसित झाला आणि त्याच वर्षात अंतिम झाला. खन्ना आणि शुक्ला यांच्यासोबत पूर्वीच्या सर्व कलाकारांना कायम ठेवण्यात आले होते. चित्रपटासाठी मुख्य छायाचित्रण फेब्रुवारी २०२२ मध्ये सुरू झाले आणि जून २०२२ मध्ये संपले. हे प्रामुख्याने [[गोवा|गोव्यात]] चित्रित करण्यात आले असून चित्रीकरण [[मुंबई]] आणि [[हैदराबाद]] येथेही झाले आहे. चित्रपटाचा साउंडट्रॅक [[देवी श्री प्रसाद]] यांनी संगीतबद्ध केला आहे. ''दृश्यम-२'' १८ नोव्हेंबर २०२२ रोजी जगभरात थिएटरमध्ये प्रदर्शित झाला. <ref name="rd:hindu">{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ajay-devgns-drishyam-2-to-release-in-theatres-on-november-18/article65548494.ece|title=Ajay Devgn's 'Darshan 2' to release in theatres on November 18|date=21 June 2022|work=द हिंदू|language=en|access-date=21 June 2022}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/ajay-devgns-darshan-2-to-clash-with-rajkummar-rao-starrer-bheed/articleshow/92352705.cms|title=Ajay Devgn's 'Drishyam 2' to clash with Rajkummar Rao starrer 'Bheed'|date=21 June 2022|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=22 June 2022}}</ref> कलाकारांच्या कामगिरी, लेखन, सिनेमॅटोग्राफी आणि संपादनासाठी विशेष स्तुतीसह टीकात्मक मूल्यांकनासह ते उघडले. चित्रपटाने {{INRConvert|1|b}} .) कमाई केली जागतिक बाजारपेठेत ४ दिवसांच्या आत आणि प्रसिद्ध झाल्यापासून 6 दिवसांच्या आत भारतातील १०० कोटी क्लबमध्ये प्रवेश केला, हे एक मोठे आर्थिक यश म्हणून उदयास आले. ७ डिसेंबर २०२२ पर्यंत, त्याची कमाई {{INRConvert|278.62|c}} झाली आहे जगभरात [[२०२२मधील हिंदी चित्रपटांची यादी|2022 चा तिसरा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट बनला आहे]] आणि देशांतर्गत सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या हिंदी चित्रपटांपैकी एक आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२२ मधील हिंदी चित्रपट]] rfhh3u7l3s45m8ndpcovn1vofpncad4 2717394 2717371 2026-10-06T15:39:03Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717394 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{हा लेख |"{{लेखनाव}}"|दृश्यम (निःसंदिग्धीकरण)}} '''''दृश्यम २''''' हा २०२२ मधील त्याच नावाच्या २०२१ [[मल्याळी सिनेमा|मल्याळम चित्रपटावर]] आधारित २०२२ मधील भारतीय [[हिंदी भाषा|हिंदी]] -भाषेतील क्राइम थ्रिलर चित्रपट आहे, जो २०१५ मधील ''[[दृश्यम]]'' चित्रपटाचा सिक्वेल म्हणून काम करतो, जो २०१३ च्या मल्याळम चित्रपटातून रूपांतरित झाला होता. हा चित्रपट ''दृश्यमच्या'' घटनांनंतर सात वर्षांनी घडतो आणि त्यात [[अजय देवगण]], [[अक्षय खन्ना]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]] आणि इशिता दत्ता यांच्या भूमिका आहेत . <ref name="cast:bh">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/ajay-devgn-and-shriya-saran-begin-darshan-2-shoot-in-goa-abhishek-pathak-to-direct/|title=Ajay Devgn and Shriya Saran begin Darshan 2 shoot in Goa; Abhishek Pathak to direct|date=17 February 2022|website=Bollywood Hungama|language=en|access-date=21 June 2022}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/akshaye-khanna-joins-ajay-devgn-and-tabu-in-drishyam-2-report/articleshow/89684633.cms|title=Akshaye Khanna joins Ajay Devgn and Tabu in 'Darshan 2'|date=19 February 2022|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=21 June 2022}}</ref> यात मृणाल जाधव, [[रजत कपूर]], [[सौरभ शुक्ला]] आणि कमलेश सावंत सहाय्यक भूमिकेत आहेत. फेब्रुवारी २०२१ मध्ये मूळ चित्रपट प्रदर्शित झाल्यानंतर लवकरच, रीमेक विकसित झाला आणि त्याच वर्षात अंतिम झाला. खन्ना आणि शुक्ला यांच्यासोबत पूर्वीच्या सर्व कलाकारांना कायम ठेवण्यात आले होते. चित्रपटासाठी मुख्य छायाचित्रण फेब्रुवारी २०२२ मध्ये सुरू झाले आणि जून २०२२ मध्ये संपले. हे प्रामुख्याने [[गोवा|गोव्यात]] चित्रित करण्यात आले असून चित्रीकरण [[मुंबई]] आणि [[हैदराबाद]] येथेही झाले आहे. चित्रपटाचा साउंडट्रॅक [[देवी श्री प्रसाद]] यांनी संगीतबद्ध केला आहे. ''दृश्यम-२'' १८ नोव्हेंबर २०२२ रोजी जगभरात थिएटरमध्ये प्रदर्शित झाला. <ref name="rd:hindu">{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ajay-devgns-drishyam-2-to-release-in-theatres-on-november-18/article65548494.ece|title=Ajay Devgn's 'Darshan 2' to release in theatres on November 18|date=21 June 2022|work=द हिंदू|language=en|access-date=21 June 2022}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/ajay-devgns-darshan-2-to-clash-with-rajkummar-rao-starrer-bheed/articleshow/92352705.cms|title=Ajay Devgn's 'Drishyam 2' to clash with Rajkummar Rao starrer 'Bheed'|date=21 June 2022|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=22 June 2022}}</ref> कलाकारांच्या कामगिरी, लेखन, सिनेमॅटोग्राफी आणि संपादनासाठी विशेष स्तुतीसह टीकात्मक मूल्यांकनासह ते उघडले. चित्रपटाने {{INRConvert|1|b}} .) कमाई केली जागतिक बाजारपेठेत ४ दिवसांच्या आत आणि प्रसिद्ध झाल्यापासून 6 दिवसांच्या आत भारतातील १०० कोटी क्लबमध्ये प्रवेश केला, हे एक मोठे आर्थिक यश म्हणून उदयास आले. ७ डिसेंबर २०२२ पर्यंत, त्याची कमाई {{INRConvert|278.62|c}} झाली आहे जगभरात [[२०२२मधील हिंदी चित्रपटांची यादी|2022 चा तिसरा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट बनला आहे]] आणि देशांतर्गत सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या हिंदी चित्रपटांपैकी एक आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२२ मधील हिंदी चित्रपट]] exyxyehih70xaup2xax39rtp763c1ql 0 332864 2717400 2717251 2026-10-06T15:52:42Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2717400 wikitext text/x-wiki खालील यादी [[भारतीय फुटबॉल संघ]]ाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांमधील सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- ! scope="row" | फरक | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित फरकासहित |- ! scope="row" | अ.वे. | [[अतिरिक्त वेळ (खेळ)|अतिरिक्त वेळ]] |- ! scope="row" | पे.शु. | पेनल्टी शुटाआऊट |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |सामने !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |बरोबरीत !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''अस्तित्वात असलेले राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AFG|२०१३}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९५१ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AUS}} | ७ || ३ || ३ || १ || ४२.८५ || १९३८ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|BUL}} | ३ || ० || २ || १ || ००.०० || १९५६ || १९५८ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CAM}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६४ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CHN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९५६ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|FRA}} | २ || ० || १ || १ || ००.०० || १९४८ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HK}} | ३ || ३ || ० || ० || १००.०० || १९५८ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HUN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IDN}} | ६ || ३ || ३ || ० || ५०.०० || १९५१ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IRN}} | ५ || २ || ३ || ० || ४०.०० || १९५१ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|ISR}} | ३ || ० || ३ || ० || ००.०० || १९५९ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|JPN}} | ४ || ३ || १ || ० || ७५.०० || १९५४ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|MAS}} | ४ || १ || ० || ३ || २५.०० || १९५९ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PAK}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५२ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PER}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|SIN}} | २ || १ || १ || ० || ५०.०० || १९५९ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|KOR}} | ६ || ३ || २ || १ || ५०.०० || १९५८ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|THA}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९६२ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TUN}} | १ || ० || ० || १ || ००.०० || १९६० || १९६० |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''विसर्जित राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] | ६ || ५ || १ || ० || ८३.३३ || १९५२ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] | ६ || ५ || ० || १ || ८३.३३ || १९५२ || १९६३ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|South Vietnam}} | ३ || १ || १ || १ || ३३.३३ || १९५९ || १९६२ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|URS}} | ४ || ० || ४ || ० || ००.०० || १९५५ || १९५५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|YUG}} | २ || ० || २ || ० || ००.०० || १९५२ || १९५६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''८१'''||'''३९'''||'''३१'''||'''११'''||'''४८.१४'''||'''१९३८'''||'''१९६४''' |- |colspan=10|<small>''सदर आकडेवारी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[कोलकाता]] येथे झालेल्या {{fb-rt|IND}} वि. {{fb|BRA}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! गोलफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! फरक ! पेनल्टी शुटआऊट ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-03-september-1938-224895/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ३-५ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-10-september-1938-224901/ गोलफलक] || १० सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन]] || बरोबरीत || ४-४ |- | ३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-17-september-1938-224902/ गोलफलक] || १७ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND|British}} || ४-१ |- | ४ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-24-september-1938-224908/ गोलफलक] || २४ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ४-५ |- | ५ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-01-october-1938-224912/ गोलफलक] || १ ऑक्टोबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|AUS}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197049/197052/32358 गोलफलक] || ३१ जुलै १९४८ || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन]] || {{fb|FRA}} || १-२ || − || [[१९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-indonesia-04-march-1951-225932/ गोलफलक] || ४ मार्च १९५१ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५१ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-afghanistan-06-march-1951-225934/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५१ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-11-march-1951-225939/ गोलफलक] || ११ मार्च १९५१ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | १० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || ९ मार्च १९५२ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५२ सिलोन चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | ११ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || १६ मार्च १९५२ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | १२ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || २३ मार्च १९५२ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || बरोबरीत || ०-० |- style="background:#cfc;" | १३ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/helsinki1952/match-center/32371/index.html गोलफलक] || १५ जुलै १९५२ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|FIN}} [[हेलसिंकी]] || {{fb|YUG}} || १-१० || − || [[१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[https://news.google.com/newspapers?id=sMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=4159%2C1770595 गोलफलक] || २३ ऑक्टोबर १९५३ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५३ बर्मा चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | १५ ||[https://news.google.com/newspapers?id=s8w-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6460%2C1945243 गोलफलक] || २७ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | १६ ||[https://news.google.com/newspapers?id=uMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6915%2C2269197 गोलफलक] || ३१ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || ४-२ |- style="background:#cfc;" | १७ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-03-may-1954-250459/ गोलफलक] || ३ मे १९५४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९५४ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-10-may-1954-226358/ गोलफलक] || १० मे १९५४ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IDN}} || ०-४ |- style="background:#cfc;" | १९ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५४ भारत चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २३ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | २१ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २६ डिसेंबर १९५४ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- | २२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-february-1955-226470/ गोलफलक] || ६ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-४ || rowspan=4 | − || rowspan=4 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-27-february-1955-226471/ गोलफलक] || २७ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-march-1955-226475/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २५ ||[https://www.11v11.com/matches/ussr-v-india-16-september-1955-226561/ गोलफलक] || १६ सप्टेंबर १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|URS}} [[मॉस्को]] || {{fb|URS}} || १-११ |- style="background:#cfc;" | २६ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ४-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५५ पाकिस्तान चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २७ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २० डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | २८ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २४ डिसेंबर १९५५ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || २-१ |- | २९ ||[https://inside.fifa.com/data-centre/matches/men/india?year=1956 गोलफलक] || १७ जून १९५६ || {{fb|CHN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|CHN}} || ०-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३० ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32404/index.html गोलफलक] || १ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32405/index.html गोलफलक] || ४ डिसेंबर १९५६ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|YUG}} || १-४ |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32407/index.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५६ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|BUL}} || ०-३ |- | ३३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-09-december-1956-226805/ गोलफलक] || १२ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND}} || ७-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-25-may-1958-227090/ गोलफलक] || २६ मे १९५८ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९५८ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-24-may-1958-227085/ गोलफलक] || २८ मे १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-30-may-1958-227105/ गोलफलक] || ३० मे १९५८ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-31-may-1958-227107/ गोलफलक] || ३१ मे १९५८ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|KOR|1949}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-01-june-1958-227109/ गोलफलक] || १ जून १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-४ |- | ३९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-07-february-1959-227237/ गोलफलक] || ७ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|BUL}} || ३-४ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ४० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-08-february-1959-227238/ गोलफलक] || ८ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|AFG|१९३१}} [[काबुल]] || {{fb|IND}} || ५-२ || − || [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-singapore-01-september-1959-227360/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=4 | − || rowspan=4 | १९५९ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-03-september-1959-227367/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-04-september-1959-227371/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-06-september-1959-227379/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || २-२ |- | ४६ ||[https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19590909-1.2.142 गोलफलक] || ८ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[पेनांग]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45151/India_Pakistan.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | [[१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक|१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45152/India_Israel.html गोलफलक] || ८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45155/India_Iran.html गोलफलक] || ११ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ५० ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45157/India_Pakistan.html गोलफलक] || १३ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|PAK}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45159/India_Israel.html गोलफलक] || १६ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45161/India_Iran.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IRN|1925}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || १४ एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || ३० एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- | ५५ ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-05-may-1960-227616/ गोलफलक] || ५ मे १९६० || {{fb|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर]] || {{fb|SIN}} || ०-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ५६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-06-may-1960-227618/ गोलफलक] || ६ मे १९६० || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || ०-० |- | ५७ ||[https://www.11v11.com/matches/tunisia-v-india-21-august-1960-227701/ गोलफलक] || २१ ऑगस्ट १९६० || {{fb|TUN|1959}} || {{flagicon|ITA}} [[रोम]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257760 गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६० || {{fb|HUN}} || {{flagicon|ITA}} [[लाक्विला]] || {{fb|HUN}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257759 गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६० || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ITA}} [[तोस्काना|ग्रोसेटो]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ६० ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/32052 गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६० || {{fb|PER}} || {{flagicon|ITA}} [[आब्रुत्सो|पेस्कारा]] || {{fb|PER}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[https://www.11v11.com/matches/south-vietnam-v-india-03-august-1961-227954/ गोलफलक] || ३ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|South Vietnam}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९६१ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-06-august-1961-227959/ गोलफलक] || ६ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|JPN}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-09-august-1961-227963/ गोलफलक] || ९ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-24-august-1962-228190/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९६२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-28-august-1962-228198/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|THA}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ४-१ |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-29-august-1962-228200/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-01-september-1962-228205/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-04-september-1962-228209/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631223&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || २७ नोव्हेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ५-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631230&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IDN}} [[बंगळूर]] || {{fb|IND}} || ७-० |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-26-may-1964-228727/ गोलफलक] || २७ मे १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|ISR}} [[हैफा]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६४ ए.एफ.सी. आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[https://www.11v11.com/matches/israel-v-india-29-may-1964-228732/ गोलफलक] || २९ मे १९६४ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|ISR}} || ०-२ |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-31-may-1964-228736/ गोलफलक] || २ जून १९६४ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[https://www.11v11.com/matches/iran-v-india-31-may-1964-228747/ गोलफलक] || ६ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IRN|1964}} [[तेहरान]] || {{fb|IRN|1964}} || ०-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-28-june-1964-228756/ गोलफलक] || १९ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IDN}} [[कोलकाता]] || {{fb|IRN|1964}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-24-august-1964-228774/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६४ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[https://www.11v11.com/matches/cambodia-v-india-02-september-1964-228786/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|CAM}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-04-september-1964-228792/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-06-september-1964-228798/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ८० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-07-september-1964-228803/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-11-september-1964-228810/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९६४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-16-august-1965-229122/ गोलफलक] || १७ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६५ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-19-august-1965-229127/ गोलफलक] || १९ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-21-august-1965-229131/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-23-august-1965-229139/ गोलफलक] || २३ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-25-august-1965-229142/ गोलफलक] || २५ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-03-september-1965-229158/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |} [[वर्ग:भारतीय फुटबॉल|सामने]] qu6600wdxdd27nikm72oy3sqq58dhww 2717401 2717400 2026-10-06T15:58:10Z Aditya tamhankar 80177 /* विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी */ 2717401 wikitext text/x-wiki खालील यादी [[भारतीय फुटबॉल संघ]]ाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांमधील सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- ! scope="row" | फरक | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित फरकासहित |- ! scope="row" | अ.वे. | [[अतिरिक्त वेळ (खेळ)|अतिरिक्त वेळ]] |- ! scope="row" | पे.शु. | पेनल्टी शुटाआऊट |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |सामने !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |बरोबरीत !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''अस्तित्वात असलेले राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AFG|२०१३}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९५१ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AUS}} | ७ || ३ || ३ || १ || ४२.८५ || १९३८ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|BUL}} | ३ || ० || २ || १ || ००.०० || १९५६ || १९५८ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CAM}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६४ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CHN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९५६ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|FRA}} | २ || ० || १ || १ || ००.०० || १९४८ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HK}} | ४ || ३ || ० || १ || ७५.०० || १९५८ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HUN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IDN}} | ६ || ३ || ३ || ० || ५०.०० || १९५१ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IRN}} | ५ || २ || ३ || ० || ४०.०० || १९५१ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|ISR}} | ३ || ० || ३ || ० || ००.०० || १९५९ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|JPN}} | ५ || ३ || १ || १ || ६०.०० || १९५४ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|MAS}} | ५ || २ || ० || ३ || ४०.०० || १९५९ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PAK}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५२ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PER}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|SIN}} | २ || १ || १ || ० || ५०.०० || १९५९ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|KOR}} | ७ || ३ || ३ || १ || ४२.८५ || १९५८ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|THA}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९६२ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TUN}} | १ || ० || ० || १ || ००.०० || १९६० || १९६० |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''विसर्जित राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] | ७ || ५ || १ || १ || ७१.४२ || १९५२ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] | ६ || ५ || ० || १ || ८३.३३ || १९५२ || १९६३ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|South Vietnam}} | ४ || २ || १ || १ || ५०.०० || १९५९ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|URS}} | ४ || ० || ४ || ० || ००.०० || १९५५ || १९५५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|YUG}} | २ || ० || २ || ० || ००.०० || १९५२ || १९५६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''८७'''||'''४१'''||'''३२'''||'''१४'''||'''४७.१२'''||'''१९३८'''||'''१९६५''' |- |colspan=10|<small>''सदर आकडेवारी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[कोलकाता]] येथे झालेल्या {{fb-rt|IND}} वि. {{fb|BRA}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! गोलफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! फरक ! पेनल्टी शुटआऊट ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-03-september-1938-224895/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ३-५ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-10-september-1938-224901/ गोलफलक] || १० सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन]] || बरोबरीत || ४-४ |- | ३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-17-september-1938-224902/ गोलफलक] || १७ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND|British}} || ४-१ |- | ४ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-24-september-1938-224908/ गोलफलक] || २४ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ४-५ |- | ५ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-01-october-1938-224912/ गोलफलक] || १ ऑक्टोबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|AUS}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197049/197052/32358 गोलफलक] || ३१ जुलै १९४८ || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन]] || {{fb|FRA}} || १-२ || − || [[१९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-indonesia-04-march-1951-225932/ गोलफलक] || ४ मार्च १९५१ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५१ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-afghanistan-06-march-1951-225934/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५१ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-11-march-1951-225939/ गोलफलक] || ११ मार्च १९५१ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | १० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || ९ मार्च १९५२ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५२ सिलोन चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | ११ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || १६ मार्च १९५२ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | १२ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || २३ मार्च १९५२ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || बरोबरीत || ०-० |- style="background:#cfc;" | १३ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/helsinki1952/match-center/32371/index.html गोलफलक] || १५ जुलै १९५२ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|FIN}} [[हेलसिंकी]] || {{fb|YUG}} || १-१० || − || [[१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[https://news.google.com/newspapers?id=sMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=4159%2C1770595 गोलफलक] || २३ ऑक्टोबर १९५३ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५३ बर्मा चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | १५ ||[https://news.google.com/newspapers?id=s8w-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6460%2C1945243 गोलफलक] || २७ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | १६ ||[https://news.google.com/newspapers?id=uMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6915%2C2269197 गोलफलक] || ३१ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || ४-२ |- style="background:#cfc;" | १७ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-03-may-1954-250459/ गोलफलक] || ३ मे १९५४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९५४ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-10-may-1954-226358/ गोलफलक] || १० मे १९५४ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IDN}} || ०-४ |- style="background:#cfc;" | १९ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५४ भारत चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २३ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | २१ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २६ डिसेंबर १९५४ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- | २२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-february-1955-226470/ गोलफलक] || ६ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-४ || rowspan=4 | − || rowspan=4 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-27-february-1955-226471/ गोलफलक] || २७ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-march-1955-226475/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २५ ||[https://www.11v11.com/matches/ussr-v-india-16-september-1955-226561/ गोलफलक] || १६ सप्टेंबर १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|URS}} [[मॉस्को]] || {{fb|URS}} || १-११ |- style="background:#cfc;" | २६ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ४-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५५ पाकिस्तान चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २७ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २० डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | २८ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २४ डिसेंबर १९५५ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || २-१ |- | २९ ||[https://inside.fifa.com/data-centre/matches/men/india?year=1956 गोलफलक] || १७ जून १९५६ || {{fb|CHN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|CHN}} || ०-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३० ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32404/index.html गोलफलक] || १ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32405/index.html गोलफलक] || ४ डिसेंबर १९५६ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|YUG}} || १-४ |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32407/index.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५६ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|BUL}} || ०-३ |- | ३३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-09-december-1956-226805/ गोलफलक] || १२ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND}} || ७-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-25-may-1958-227090/ गोलफलक] || २६ मे १९५८ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९५८ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-24-may-1958-227085/ गोलफलक] || २८ मे १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-30-may-1958-227105/ गोलफलक] || ३० मे १९५८ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-31-may-1958-227107/ गोलफलक] || ३१ मे १९५८ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|KOR|1949}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-01-june-1958-227109/ गोलफलक] || १ जून १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-४ |- | ३९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-07-february-1959-227237/ गोलफलक] || ७ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|BUL}} || ३-४ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ४० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-08-february-1959-227238/ गोलफलक] || ८ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|AFG|१९३१}} [[काबुल]] || {{fb|IND}} || ५-२ || − || [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-singapore-01-september-1959-227360/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=4 | − || rowspan=4 | १९५९ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-03-september-1959-227367/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-04-september-1959-227371/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-06-september-1959-227379/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || २-२ |- | ४६ ||[https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19590909-1.2.142 गोलफलक] || ८ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[पेनांग]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45151/India_Pakistan.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | [[१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक|१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45152/India_Israel.html गोलफलक] || ८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45155/India_Iran.html गोलफलक] || ११ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ५० ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45157/India_Pakistan.html गोलफलक] || १३ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|PAK}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45159/India_Israel.html गोलफलक] || १६ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45161/India_Iran.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IRN|1925}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || १४ एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || ३० एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- | ५५ ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-05-may-1960-227616/ गोलफलक] || ५ मे १९६० || {{fb|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर]] || {{fb|SIN}} || ०-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ५६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-06-may-1960-227618/ गोलफलक] || ६ मे १९६० || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || ०-० |- | ५७ ||[https://www.11v11.com/matches/tunisia-v-india-21-august-1960-227701/ गोलफलक] || २१ ऑगस्ट १९६० || {{fb|TUN|1959}} || {{flagicon|ITA}} [[रोम]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257760 गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६० || {{fb|HUN}} || {{flagicon|ITA}} [[लाक्विला]] || {{fb|HUN}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257759 गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६० || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ITA}} [[तोस्काना|ग्रोसेटो]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ६० ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/32052 गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६० || {{fb|PER}} || {{flagicon|ITA}} [[आब्रुत्सो|पेस्कारा]] || {{fb|PER}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[https://www.11v11.com/matches/south-vietnam-v-india-03-august-1961-227954/ गोलफलक] || ३ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|South Vietnam}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९६१ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-06-august-1961-227959/ गोलफलक] || ६ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|JPN}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-09-august-1961-227963/ गोलफलक] || ९ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-24-august-1962-228190/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९६२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-28-august-1962-228198/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|THA}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ४-१ |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-29-august-1962-228200/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-01-september-1962-228205/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-04-september-1962-228209/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631223&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || २७ नोव्हेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ५-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631230&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IDN}} [[बंगळूर]] || {{fb|IND}} || ७-० |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-26-may-1964-228727/ गोलफलक] || २७ मे १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|ISR}} [[हैफा]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६४ ए.एफ.सी. आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[https://www.11v11.com/matches/israel-v-india-29-may-1964-228732/ गोलफलक] || २९ मे १९६४ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|ISR}} || ०-२ |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-31-may-1964-228736/ गोलफलक] || २ जून १९६४ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[https://www.11v11.com/matches/iran-v-india-31-may-1964-228747/ गोलफलक] || ६ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IRN|1964}} [[तेहरान]] || {{fb|IRN|1964}} || ०-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-28-june-1964-228756/ गोलफलक] || १९ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IDN}} [[कोलकाता]] || {{fb|IRN|1964}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-24-august-1964-228774/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६४ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[https://www.11v11.com/matches/cambodia-v-india-02-september-1964-228786/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|CAM}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-04-september-1964-228792/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-06-september-1964-228798/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ८० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-07-september-1964-228803/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-11-september-1964-228810/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९६४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-16-august-1965-229122/ गोलफलक] || १७ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६५ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-19-august-1965-229127/ गोलफलक] || १९ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-21-august-1965-229131/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-23-august-1965-229139/ गोलफलक] || २३ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-25-august-1965-229142/ गोलफलक] || २५ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-03-september-1965-229158/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |} [[वर्ग:भारतीय फुटबॉल|सामने]] abfo2jqsaj4bonhfanmzbvqnl6j2ggx 2717402 2717401 2026-10-06T16:05:55Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2717402 wikitext text/x-wiki खालील यादी [[भारतीय फुटबॉल संघ]]ाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांमधील सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- ! scope="row" | फरक | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित फरकासहित |- ! scope="row" | अ.वे. | [[अतिरिक्त वेळ (खेळ)|अतिरिक्त वेळ]] |- ! scope="row" | पे.शु. | पेनल्टी शुटाआऊट |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |सामने !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |बरोबरीत !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''अस्तित्वात असलेले राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AFG|२०१३}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९५१ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AUS}} | ७ || ३ || ३ || १ || ४२.८५ || १९३८ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|BUL}} | ३ || ० || २ || १ || ००.०० || १९५६ || १९५८ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CAM}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६४ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CHN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९५६ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|FRA}} | २ || ० || १ || १ || ००.०० || १९४८ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HK}} | ४ || ३ || ० || १ || ७५.०० || १९५८ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HUN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IDN}} | ६ || ३ || ३ || ० || ५०.०० || १९५१ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IRN}} | ५ || २ || ३ || ० || ४०.०० || १९५१ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|ISR}} | ३ || ० || ३ || ० || ००.०० || १९५९ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|JPN}} | ५ || ३ || १ || १ || ६०.०० || १९५४ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|MAS}} | ५ || २ || ० || ३ || ४०.०० || १९५९ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PAK}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५२ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PER}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|SIN}} | २ || १ || १ || ० || ५०.०० || १९५९ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|KOR}} | ७ || ३ || ३ || १ || ४२.८५ || १९५८ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|THA}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९६२ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TUN}} | १ || ० || ० || १ || ००.०० || १९६० || १९६० |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''विसर्जित राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] | ७ || ५ || १ || १ || ७१.४२ || १९५२ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] | ६ || ५ || ० || १ || ८३.३३ || १९५२ || १९६३ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|South Vietnam}} | ४ || २ || १ || १ || ५०.०० || १९५९ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|URS}} | ४ || ० || ४ || ० || ००.०० || १९५५ || १९५५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|YUG}} | २ || ० || २ || ० || ००.०० || १९५२ || १९५६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''८७'''||'''४१'''||'''३२'''||'''१४'''||'''४७.१२'''||'''१९३८'''||'''१९६५''' |- |colspan=10|<small>''सदर आकडेवारी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[कोलकाता]] येथे झालेल्या {{fb-rt|IND}} वि. {{fb|BRA}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! गोलफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! फरक ! पेनल्टी शुटआऊट ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-03-september-1938-224895/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ३-५ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-10-september-1938-224901/ गोलफलक] || १० सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन]] || बरोबरीत || ४-४ |- | ३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-17-september-1938-224902/ गोलफलक] || १७ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND|British}} || ४-१ |- | ४ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-24-september-1938-224908/ गोलफलक] || २४ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ४-५ |- | ५ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-01-october-1938-224912/ गोलफलक] || १ ऑक्टोबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|AUS}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197049/197052/32358 गोलफलक] || ३१ जुलै १९४८ || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन]] || {{fb|FRA}} || १-२ || − || [[१९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-indonesia-04-march-1951-225932/ गोलफलक] || ४ मार्च १९५१ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५१ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-afghanistan-06-march-1951-225934/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५१ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-11-march-1951-225939/ गोलफलक] || ११ मार्च १९५१ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | १० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || ९ मार्च १९५२ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५२ सिलोन चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | ११ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || १६ मार्च १९५२ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | १२ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || २३ मार्च १९५२ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || बरोबरीत || ०-० |- style="background:#cfc;" | १३ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/helsinki1952/match-center/32371/index.html गोलफलक] || १५ जुलै १९५२ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|FIN}} [[हेलसिंकी]] || {{fb|YUG}} || १-१० || − || [[१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[https://news.google.com/newspapers?id=sMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=4159%2C1770595 गोलफलक] || २३ ऑक्टोबर १९५३ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५३ बर्मा चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | १५ ||[https://news.google.com/newspapers?id=s8w-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6460%2C1945243 गोलफलक] || २७ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | १६ ||[https://news.google.com/newspapers?id=uMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6915%2C2269197 गोलफलक] || ३१ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || ४-२ |- style="background:#cfc;" | १७ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-03-may-1954-250459/ गोलफलक] || ३ मे १९५४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९५४ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-10-may-1954-226358/ गोलफलक] || १० मे १९५४ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IDN}} || ०-४ |- style="background:#cfc;" | १९ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५४ भारत चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २३ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | २१ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २६ डिसेंबर १९५४ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- | २२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-february-1955-226470/ गोलफलक] || ६ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-४ || rowspan=4 | − || rowspan=4 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-27-february-1955-226471/ गोलफलक] || २७ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-march-1955-226475/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २५ ||[https://www.11v11.com/matches/ussr-v-india-16-september-1955-226561/ गोलफलक] || १६ सप्टेंबर १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|URS}} [[मॉस्को]] || {{fb|URS}} || १-११ |- style="background:#cfc;" | २६ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ४-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५५ पाकिस्तान चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २७ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २० डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | २८ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २४ डिसेंबर १९५५ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || २-१ |- | २९ ||[https://inside.fifa.com/data-centre/matches/men/india?year=1956 गोलफलक] || १७ जून १९५६ || {{fb|CHN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|CHN}} || ०-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३० ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32404/index.html गोलफलक] || १ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32405/index.html गोलफलक] || ४ डिसेंबर १९५६ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|YUG}} || १-४ |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32407/index.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५६ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|BUL}} || ०-३ |- | ३३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-09-december-1956-226805/ गोलफलक] || १२ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND}} || ७-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-25-may-1958-227090/ गोलफलक] || २६ मे १९५८ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९५८ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-24-may-1958-227085/ गोलफलक] || २८ मे १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-30-may-1958-227105/ गोलफलक] || ३० मे १९५८ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-31-may-1958-227107/ गोलफलक] || ३१ मे १९५८ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|KOR|1949}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-01-june-1958-227109/ गोलफलक] || १ जून १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-४ |- | ३९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-07-february-1959-227237/ गोलफलक] || ७ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|BUL}} || ३-४ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ४० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-08-february-1959-227238/ गोलफलक] || ८ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|AFG|१९३१}} [[काबुल]] || {{fb|IND}} || ५-२ || − || [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-singapore-01-september-1959-227360/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=4 | − || rowspan=4 | १९५९ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-03-september-1959-227367/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-04-september-1959-227371/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-06-september-1959-227379/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || २-२ |- | ४६ ||[https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19590909-1.2.142 गोलफलक] || ८ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[पेनांग]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45151/India_Pakistan.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | [[१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक|१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45152/India_Israel.html गोलफलक] || ८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45155/India_Iran.html गोलफलक] || ११ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ५० ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45157/India_Pakistan.html गोलफलक] || १३ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|PAK}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45159/India_Israel.html गोलफलक] || १६ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45161/India_Iran.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IRN|1925}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || १४ एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || ३० एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- | ५५ ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-05-may-1960-227616/ गोलफलक] || ५ मे १९६० || {{fb|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर]] || {{fb|SIN}} || ०-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ५६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-06-may-1960-227618/ गोलफलक] || ६ मे १९६० || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || ०-० |- | ५७ ||[https://www.11v11.com/matches/tunisia-v-india-21-august-1960-227701/ गोलफलक] || २१ ऑगस्ट १९६० || {{fb|TUN|1959}} || {{flagicon|ITA}} [[रोम]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257760 गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६० || {{fb|HUN}} || {{flagicon|ITA}} [[लाक्विला]] || {{fb|HUN}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257759 गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६० || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ITA}} [[तोस्काना|ग्रोसेटो]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ६० ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/32052 गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६० || {{fb|PER}} || {{flagicon|ITA}} [[आब्रुत्सो|पेस्कारा]] || {{fb|PER}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[https://www.11v11.com/matches/south-vietnam-v-india-03-august-1961-227954/ गोलफलक] || ३ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|South Vietnam}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९६१ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-06-august-1961-227959/ गोलफलक] || ६ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|JPN}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-09-august-1961-227963/ गोलफलक] || ९ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-24-august-1962-228190/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९६२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-28-august-1962-228198/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|THA}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ४-१ |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-29-august-1962-228200/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-01-september-1962-228205/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-04-september-1962-228209/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631223&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || २७ नोव्हेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ५-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631230&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IDN}} [[बंगळूर]] || {{fb|IND}} || ७-० |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-26-may-1964-228727/ गोलफलक] || २७ मे १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|ISR}} [[हैफा]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६४ ए.एफ.सी. आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[https://www.11v11.com/matches/israel-v-india-29-may-1964-228732/ गोलफलक] || २९ मे १९६४ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|ISR}} || ०-२ |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-31-may-1964-228736/ गोलफलक] || २ जून १९६४ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[https://www.11v11.com/matches/iran-v-india-31-may-1964-228747/ गोलफलक] || ६ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IRN|1964}} [[तेहरान]] || {{fb|IRN|1964}} || ०-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-28-june-1964-228756/ गोलफलक] || १९ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IDN}} [[कोलकाता]] || {{fb|IRN|1964}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-24-august-1964-228774/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६४ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[https://www.11v11.com/matches/cambodia-v-india-02-september-1964-228786/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|CAM}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-04-september-1964-228792/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-06-september-1964-228798/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ८० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-07-september-1964-228803/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-11-september-1964-228810/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९६४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-16-august-1965-229122/ गोलफलक] || १७ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६५ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-19-august-1965-229127/ गोलफलक] || १९ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-21-august-1965-229131/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-23-august-1965-229139/ गोलफलक] || २३ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-25-august-1965-229142/ गोलफलक] || २५ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-03-september-1965-229158/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-14-august-1966-229482/ गोलफलक] || १४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६६ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-20-august-1966-229493/ गोलफलक] || २० ऑगस्ट १९६६ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९० ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-22-august-1966-229498/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|SIN}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-taiwan-24-august-1966-229503/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|TWN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-26-august-1966-229505/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-28-august-1966-229509/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |} [[वर्ग:भारतीय फुटबॉल|सामने]] 2l9hw1iqhf1df22dp0yxo9xebldcedf 2717404 2717402 2026-10-06T16:09:56Z Aditya tamhankar 80177 /* विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी */ 2717404 wikitext text/x-wiki खालील यादी [[भारतीय फुटबॉल संघ]]ाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांमधील सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- ! scope="row" | फरक | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित फरकासहित |- ! scope="row" | अ.वे. | [[अतिरिक्त वेळ (खेळ)|अतिरिक्त वेळ]] |- ! scope="row" | पे.शु. | पेनल्टी शुटाआऊट |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |सामने !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |बरोबरीत !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''अस्तित्वात असलेले राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AFG|२०१३}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९५१ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AUS}} | ७ || ३ || ३ || १ || ४२.८५ || १९३८ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|BUL}} | ३ || ० || २ || १ || ००.०० || १९५६ || १९५८ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CAM}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६४ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CHN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९५६ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|FRA}} | २ || ० || १ || १ || ००.०० || १९४८ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HK}} | ५ || ४ || ० || १ || ८०.०० || १९५८ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HUN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IDN}} | ६ || ३ || ३ || ० || ५०.०० || १९५१ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IRN}} | ५ || २ || ३ || ० || ४०.०० || १९५१ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|ISR}} | ३ || ० || ३ || ० || ००.०० || १९५९ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|JPN}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५४ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|MAS}} | ५ || २ || ० || ३ || ४०.०० || १९५९ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PAK}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५२ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PER}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|SIN}} | ३ || १ || २ || ० || ३३.३३ || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|KOR}} | ८ || ४ || ३ || १ || ५०.०० || १९५८ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TWN}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६६ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|THA}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९६२ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TUN}} | १ || ० || ० || १ || ००.०० || १९६० || १९६० |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''विसर्जित राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] | ७ || ५ || १ || १ || ७१.४२ || १९५२ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] | ६ || ५ || ० || १ || ८३.३३ || १९५२ || १९६३ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|South Vietnam}} | ५ || ३ || १ || १ || ६०.०० || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|URS}} | ४ || ० || ४ || ० || ००.०० || १९५५ || १९५५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|YUG}} | २ || ० || २ || ० || ००.०० || १९५२ || १९५६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''९३'''||'''४६'''||'''३३'''||'''१४'''||'''४९.४६'''||'''१९३८'''||'''१९६६''' |- |colspan=10|<small>''सदर आकडेवारी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[कोलकाता]] येथे झालेल्या {{fb-rt|IND}} वि. {{fb|BRA}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! गोलफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! फरक ! पेनल्टी शुटआऊट ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-03-september-1938-224895/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ३-५ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-10-september-1938-224901/ गोलफलक] || १० सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन]] || बरोबरीत || ४-४ |- | ३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-17-september-1938-224902/ गोलफलक] || १७ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND|British}} || ४-१ |- | ४ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-24-september-1938-224908/ गोलफलक] || २४ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ४-५ |- | ५ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-01-october-1938-224912/ गोलफलक] || १ ऑक्टोबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|AUS}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197049/197052/32358 गोलफलक] || ३१ जुलै १९४८ || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन]] || {{fb|FRA}} || १-२ || − || [[१९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-indonesia-04-march-1951-225932/ गोलफलक] || ४ मार्च १९५१ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५१ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-afghanistan-06-march-1951-225934/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५१ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-11-march-1951-225939/ गोलफलक] || ११ मार्च १९५१ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | १० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || ९ मार्च १९५२ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५२ सिलोन चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | ११ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || १६ मार्च १९५२ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | १२ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || २३ मार्च १९५२ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || बरोबरीत || ०-० |- style="background:#cfc;" | १३ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/helsinki1952/match-center/32371/index.html गोलफलक] || १५ जुलै १९५२ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|FIN}} [[हेलसिंकी]] || {{fb|YUG}} || १-१० || − || [[१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[https://news.google.com/newspapers?id=sMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=4159%2C1770595 गोलफलक] || २३ ऑक्टोबर १९५३ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५३ बर्मा चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | १५ ||[https://news.google.com/newspapers?id=s8w-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6460%2C1945243 गोलफलक] || २७ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | १६ ||[https://news.google.com/newspapers?id=uMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6915%2C2269197 गोलफलक] || ३१ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || ४-२ |- style="background:#cfc;" | १७ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-03-may-1954-250459/ गोलफलक] || ३ मे १९५४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९५४ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-10-may-1954-226358/ गोलफलक] || १० मे १९५४ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IDN}} || ०-४ |- style="background:#cfc;" | १९ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५४ भारत चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २३ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | २१ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २६ डिसेंबर १९५४ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- | २२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-february-1955-226470/ गोलफलक] || ६ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-४ || rowspan=4 | − || rowspan=4 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-27-february-1955-226471/ गोलफलक] || २७ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-march-1955-226475/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २५ ||[https://www.11v11.com/matches/ussr-v-india-16-september-1955-226561/ गोलफलक] || १६ सप्टेंबर १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|URS}} [[मॉस्को]] || {{fb|URS}} || १-११ |- style="background:#cfc;" | २६ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ४-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५५ पाकिस्तान चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २७ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २० डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | २८ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २४ डिसेंबर १९५५ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || २-१ |- | २९ ||[https://inside.fifa.com/data-centre/matches/men/india?year=1956 गोलफलक] || १७ जून १९५६ || {{fb|CHN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|CHN}} || ०-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३० ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32404/index.html गोलफलक] || १ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32405/index.html गोलफलक] || ४ डिसेंबर १९५६ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|YUG}} || १-४ |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32407/index.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५६ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|BUL}} || ०-३ |- | ३३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-09-december-1956-226805/ गोलफलक] || १२ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND}} || ७-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-25-may-1958-227090/ गोलफलक] || २६ मे १९५८ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९५८ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-24-may-1958-227085/ गोलफलक] || २८ मे १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-30-may-1958-227105/ गोलफलक] || ३० मे १९५८ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-31-may-1958-227107/ गोलफलक] || ३१ मे १९५८ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|KOR|1949}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-01-june-1958-227109/ गोलफलक] || १ जून १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-४ |- | ३९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-07-february-1959-227237/ गोलफलक] || ७ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|BUL}} || ३-४ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ४० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-08-february-1959-227238/ गोलफलक] || ८ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|AFG|१९३१}} [[काबुल]] || {{fb|IND}} || ५-२ || − || [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-singapore-01-september-1959-227360/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=4 | − || rowspan=4 | १९५९ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-03-september-1959-227367/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-04-september-1959-227371/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-06-september-1959-227379/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || २-२ |- | ४६ ||[https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19590909-1.2.142 गोलफलक] || ८ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[पेनांग]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45151/India_Pakistan.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | [[१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक|१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45152/India_Israel.html गोलफलक] || ८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45155/India_Iran.html गोलफलक] || ११ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ५० ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45157/India_Pakistan.html गोलफलक] || १३ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|PAK}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45159/India_Israel.html गोलफलक] || १६ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45161/India_Iran.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IRN|1925}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || १४ एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || ३० एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- | ५५ ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-05-may-1960-227616/ गोलफलक] || ५ मे १९६० || {{fb|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर]] || {{fb|SIN}} || ०-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ५६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-06-may-1960-227618/ गोलफलक] || ६ मे १९६० || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || ०-० |- | ५७ ||[https://www.11v11.com/matches/tunisia-v-india-21-august-1960-227701/ गोलफलक] || २१ ऑगस्ट १९६० || {{fb|TUN|1959}} || {{flagicon|ITA}} [[रोम]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257760 गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६० || {{fb|HUN}} || {{flagicon|ITA}} [[लाक्विला]] || {{fb|HUN}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257759 गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६० || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ITA}} [[तोस्काना|ग्रोसेटो]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ६० ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/32052 गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६० || {{fb|PER}} || {{flagicon|ITA}} [[आब्रुत्सो|पेस्कारा]] || {{fb|PER}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[https://www.11v11.com/matches/south-vietnam-v-india-03-august-1961-227954/ गोलफलक] || ३ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|South Vietnam}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९६१ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-06-august-1961-227959/ गोलफलक] || ६ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|JPN}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-09-august-1961-227963/ गोलफलक] || ९ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-24-august-1962-228190/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९६२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-28-august-1962-228198/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|THA}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ४-१ |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-29-august-1962-228200/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-01-september-1962-228205/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-04-september-1962-228209/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631223&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || २७ नोव्हेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ५-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631230&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IDN}} [[बंगळूर]] || {{fb|IND}} || ७-० |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-26-may-1964-228727/ गोलफलक] || २७ मे १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|ISR}} [[हैफा]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६४ ए.एफ.सी. आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[https://www.11v11.com/matches/israel-v-india-29-may-1964-228732/ गोलफलक] || २९ मे १९६४ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|ISR}} || ०-२ |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-31-may-1964-228736/ गोलफलक] || २ जून १९६४ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[https://www.11v11.com/matches/iran-v-india-31-may-1964-228747/ गोलफलक] || ६ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IRN|1964}} [[तेहरान]] || {{fb|IRN|1964}} || ०-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-28-june-1964-228756/ गोलफलक] || १९ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IDN}} [[कोलकाता]] || {{fb|IRN|1964}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-24-august-1964-228774/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६४ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[https://www.11v11.com/matches/cambodia-v-india-02-september-1964-228786/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|CAM}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-04-september-1964-228792/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-06-september-1964-228798/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ८० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-07-september-1964-228803/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-11-september-1964-228810/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९६४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-16-august-1965-229122/ गोलफलक] || १७ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६५ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-19-august-1965-229127/ गोलफलक] || १९ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-21-august-1965-229131/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-23-august-1965-229139/ गोलफलक] || २३ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-25-august-1965-229142/ गोलफलक] || २५ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-03-september-1965-229158/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-14-august-1966-229482/ गोलफलक] || १४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६६ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-20-august-1966-229493/ गोलफलक] || २० ऑगस्ट १९६६ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९० ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-22-august-1966-229498/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|SIN}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-taiwan-24-august-1966-229503/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|TWN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-26-august-1966-229505/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-28-august-1966-229509/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |} [[वर्ग:भारतीय फुटबॉल|सामने]] g9lqzpqabyvs2lwhw4ocqbdyk7r2b4c 2717405 2717404 2026-10-06T16:12:14Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2717405 wikitext text/x-wiki खालील यादी [[भारतीय फुटबॉल संघ]]ाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांमधील सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- ! scope="row" | फरक | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित फरकासहित |- ! scope="row" | अ.वे. | [[अतिरिक्त वेळ (खेळ)|अतिरिक्त वेळ]] |- ! scope="row" | पे.शु. | पेनल्टी शुटाआऊट |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |सामने !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |बरोबरीत !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''अस्तित्वात असलेले राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AFG|२०१३}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९५१ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AUS}} | ७ || ३ || ३ || १ || ४२.८५ || १९३८ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|BUL}} | ३ || ० || २ || १ || ००.०० || १९५६ || १९५८ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CAM}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६४ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CHN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९५६ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|FRA}} | २ || ० || १ || १ || ००.०० || १९४८ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HK}} | ५ || ४ || ० || १ || ८०.०० || १९५८ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HUN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IDN}} | ६ || ३ || ३ || ० || ५०.०० || १९५१ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IRN}} | ५ || २ || ३ || ० || ४०.०० || १९५१ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|ISR}} | ३ || ० || ३ || ० || ००.०० || १९५९ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|JPN}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५४ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|MAS}} | ५ || २ || ० || ३ || ४०.०० || १९५९ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PAK}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५२ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PER}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|SIN}} | ३ || १ || २ || ० || ३३.३३ || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|KOR}} | ८ || ४ || ३ || १ || ५०.०० || १९५८ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TWN}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६६ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|THA}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९६२ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TUN}} | १ || ० || ० || १ || ००.०० || १९६० || १९६० |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''विसर्जित राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] | ७ || ५ || १ || १ || ७१.४२ || १९५२ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] | ६ || ५ || ० || १ || ८३.३३ || १९५२ || १९६३ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|South Vietnam}} | ५ || ३ || १ || १ || ६०.०० || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|URS}} | ४ || ० || ४ || ० || ००.०० || १९५५ || १९५५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|YUG}} | २ || ० || २ || ० || ००.०० || १९५२ || १९५६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''९३'''||'''४६'''||'''३३'''||'''१४'''||'''४९.४६'''||'''१९३८'''||'''१९६६''' |- |colspan=10|<small>''सदर आकडेवारी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[कोलकाता]] येथे झालेल्या {{fb-rt|IND}} वि. {{fb|BRA}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! गोलफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! फरक ! पेनल्टी शुटआऊट ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-03-september-1938-224895/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ३-५ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-10-september-1938-224901/ गोलफलक] || १० सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन]] || बरोबरीत || ४-४ |- | ३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-17-september-1938-224902/ गोलफलक] || १७ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND|British}} || ४-१ |- | ४ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-24-september-1938-224908/ गोलफलक] || २४ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ४-५ |- | ५ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-01-october-1938-224912/ गोलफलक] || १ ऑक्टोबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|AUS}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197049/197052/32358 गोलफलक] || ३१ जुलै १९४८ || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन]] || {{fb|FRA}} || १-२ || − || [[१९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-indonesia-04-march-1951-225932/ गोलफलक] || ४ मार्च १९५१ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५१ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-afghanistan-06-march-1951-225934/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५१ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-11-march-1951-225939/ गोलफलक] || ११ मार्च १९५१ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | १० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || ९ मार्च १९५२ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५२ सिलोन चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | ११ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || १६ मार्च १९५२ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | १२ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || २३ मार्च १९५२ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || बरोबरीत || ०-० |- style="background:#cfc;" | १३ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/helsinki1952/match-center/32371/index.html गोलफलक] || १५ जुलै १९५२ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|FIN}} [[हेलसिंकी]] || {{fb|YUG}} || १-१० || − || [[१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[https://news.google.com/newspapers?id=sMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=4159%2C1770595 गोलफलक] || २३ ऑक्टोबर १९५३ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५३ बर्मा चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | १५ ||[https://news.google.com/newspapers?id=s8w-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6460%2C1945243 गोलफलक] || २७ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | १६ ||[https://news.google.com/newspapers?id=uMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6915%2C2269197 गोलफलक] || ३१ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || ४-२ |- style="background:#cfc;" | १७ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-03-may-1954-250459/ गोलफलक] || ३ मे १९५४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९५४ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-10-may-1954-226358/ गोलफलक] || १० मे १९५४ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IDN}} || ०-४ |- style="background:#cfc;" | १९ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५४ भारत चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २३ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | २१ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २६ डिसेंबर १९५४ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- | २२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-february-1955-226470/ गोलफलक] || ६ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-४ || rowspan=4 | − || rowspan=4 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-27-february-1955-226471/ गोलफलक] || २७ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-march-1955-226475/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २५ ||[https://www.11v11.com/matches/ussr-v-india-16-september-1955-226561/ गोलफलक] || १६ सप्टेंबर १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|URS}} [[मॉस्को]] || {{fb|URS}} || १-११ |- style="background:#cfc;" | २६ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ४-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५५ पाकिस्तान चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २७ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २० डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | २८ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २४ डिसेंबर १९५५ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || २-१ |- | २९ ||[https://inside.fifa.com/data-centre/matches/men/india?year=1956 गोलफलक] || १७ जून १९५६ || {{fb|CHN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|CHN}} || ०-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३० ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32404/index.html गोलफलक] || १ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32405/index.html गोलफलक] || ४ डिसेंबर १९५६ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|YUG}} || १-४ |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32407/index.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५६ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|BUL}} || ०-३ |- | ३३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-09-december-1956-226805/ गोलफलक] || १२ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND}} || ७-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-25-may-1958-227090/ गोलफलक] || २६ मे १९५८ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९५८ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-24-may-1958-227085/ गोलफलक] || २८ मे १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-30-may-1958-227105/ गोलफलक] || ३० मे १९५८ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-31-may-1958-227107/ गोलफलक] || ३१ मे १९५८ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|KOR|1949}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-01-june-1958-227109/ गोलफलक] || १ जून १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-४ |- | ३९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-07-february-1959-227237/ गोलफलक] || ७ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|BUL}} || ३-४ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ४० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-08-february-1959-227238/ गोलफलक] || ८ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|AFG|१९३१}} [[काबुल]] || {{fb|IND}} || ५-२ || − || [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-singapore-01-september-1959-227360/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=4 | − || rowspan=4 | १९५९ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-03-september-1959-227367/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-04-september-1959-227371/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-06-september-1959-227379/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || २-२ |- | ४६ ||[https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19590909-1.2.142 गोलफलक] || ८ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[पेनांग]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45151/India_Pakistan.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | [[१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक|१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45152/India_Israel.html गोलफलक] || ८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45155/India_Iran.html गोलफलक] || ११ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ५० ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45157/India_Pakistan.html गोलफलक] || १३ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|PAK}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45159/India_Israel.html गोलफलक] || १६ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45161/India_Iran.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IRN|1925}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || १४ एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || ३० एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- | ५५ ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-05-may-1960-227616/ गोलफलक] || ५ मे १९६० || {{fb|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर]] || {{fb|SIN}} || ०-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ५६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-06-may-1960-227618/ गोलफलक] || ६ मे १९६० || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || ०-० |- | ५७ ||[https://www.11v11.com/matches/tunisia-v-india-21-august-1960-227701/ गोलफलक] || २१ ऑगस्ट १९६० || {{fb|TUN|1959}} || {{flagicon|ITA}} [[रोम]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257760 गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६० || {{fb|HUN}} || {{flagicon|ITA}} [[लाक्विला]] || {{fb|HUN}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257759 गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६० || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ITA}} [[तोस्काना|ग्रोसेटो]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ६० ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/32052 गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६० || {{fb|PER}} || {{flagicon|ITA}} [[आब्रुत्सो|पेस्कारा]] || {{fb|PER}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[https://www.11v11.com/matches/south-vietnam-v-india-03-august-1961-227954/ गोलफलक] || ३ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|South Vietnam}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९६१ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-06-august-1961-227959/ गोलफलक] || ६ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|JPN}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-09-august-1961-227963/ गोलफलक] || ९ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-24-august-1962-228190/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९६२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-28-august-1962-228198/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|THA}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ४-१ |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-29-august-1962-228200/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-01-september-1962-228205/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-04-september-1962-228209/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631223&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || २७ नोव्हेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ५-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631230&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IDN}} [[बंगळूर]] || {{fb|IND}} || ७-० |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-26-may-1964-228727/ गोलफलक] || २७ मे १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|ISR}} [[हैफा]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६४ ए.एफ.सी. आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[https://www.11v11.com/matches/israel-v-india-29-may-1964-228732/ गोलफलक] || २९ मे १९६४ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|ISR}} || ०-२ |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-31-may-1964-228736/ गोलफलक] || २ जून १९६४ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[https://www.11v11.com/matches/iran-v-india-31-may-1964-228747/ गोलफलक] || ६ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IRN|1964}} [[तेहरान]] || {{fb|IRN|1964}} || ०-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-28-june-1964-228756/ गोलफलक] || १९ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IDN}} [[कोलकाता]] || {{fb|IRN|1964}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-24-august-1964-228774/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६४ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[https://www.11v11.com/matches/cambodia-v-india-02-september-1964-228786/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|CAM}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-04-september-1964-228792/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-06-september-1964-228798/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ८० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-07-september-1964-228803/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-11-september-1964-228810/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९६४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-16-august-1965-229122/ गोलफलक] || १७ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६५ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-19-august-1965-229127/ गोलफलक] || १९ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-21-august-1965-229131/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-23-august-1965-229139/ गोलफलक] || २३ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-25-august-1965-229142/ गोलफलक] || २५ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-03-september-1965-229158/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-14-august-1966-229482/ गोलफलक] || १४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६६ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-20-august-1966-229493/ गोलफलक] || २० ऑगस्ट १९६६ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९० ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-22-august-1966-229498/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|SIN}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-taiwan-24-august-1966-229503/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|TWN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-26-august-1966-229505/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-28-august-1966-229509/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- | ९४ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-24-october-1966-229547/ गोलफलक] || २४ ऑक्टोबर १९६६ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |} [[वर्ग:भारतीय फुटबॉल|सामने]] 8x0ztdpbz6pnw86owjr3k9xrfwpvw5c 2717406 2717405 2026-10-06T16:14:31Z Aditya tamhankar 80177 /* विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी */ 2717406 wikitext text/x-wiki खालील यादी [[भारतीय फुटबॉल संघ]]ाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांमधील सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- ! scope="row" | फरक | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित फरकासहित |- ! scope="row" | अ.वे. | [[अतिरिक्त वेळ (खेळ)|अतिरिक्त वेळ]] |- ! scope="row" | पे.शु. | पेनल्टी शुटाआऊट |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |सामने !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |बरोबरीत !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''अस्तित्वात असलेले राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AFG|२०१३}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९५१ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AUS}} | ७ || ३ || ३ || १ || ४२.८५ || १९३८ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|BUL}} | ३ || ० || २ || १ || ००.०० || १९५६ || १९५८ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CAM}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६४ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CHN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९५६ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|FRA}} | २ || ० || १ || १ || ००.०० || १९४८ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HK}} | ५ || ४ || ० || १ || ८०.०० || १९५८ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HUN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IDN}} | ६ || ३ || ३ || ० || ५०.०० || १९५१ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IRN}} | ५ || २ || ३ || ० || ४०.०० || १९५१ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|ISR}} | ३ || ० || ३ || ० || ००.०० || १९५९ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|JPN}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५४ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|MAS}} | ५ || २ || ० || ३ || ४०.०० || १९५९ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PAK}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५२ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PER}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|SIN}} | ३ || १ || २ || ० || ३३.३३ || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|KOR}} | ८ || ४ || ३ || १ || ५०.०० || १९५८ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TWN}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६६ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|THA}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९६२ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TUN}} | १ || ० || ० || १ || ००.०० || १९६० || १९६० |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''विसर्जित राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] | ८ || ५ || १ || २ || ६२.५० || १९५२ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] | ६ || ५ || ० || १ || ८३.३३ || १९५२ || १९६३ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|South Vietnam}} | ५ || ३ || १ || १ || ६०.०० || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|URS}} | ४ || ० || ४ || ० || ००.०० || १९५५ || १९५५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|YUG}} | २ || ० || २ || ० || ००.०० || १९५२ || १९५६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''९४'''||'''४६'''||'''३३'''||'''१५'''||'''४८.९३'''||'''१९३८'''||'''१९६६''' |- |colspan=10|<small>''सदर आकडेवारी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[कोलकाता]] येथे झालेल्या {{fb-rt|IND}} वि. {{fb|BRA}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! गोलफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! फरक ! पेनल्टी शुटआऊट ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-03-september-1938-224895/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ३-५ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-10-september-1938-224901/ गोलफलक] || १० सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन]] || बरोबरीत || ४-४ |- | ३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-17-september-1938-224902/ गोलफलक] || १७ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND|British}} || ४-१ |- | ४ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-24-september-1938-224908/ गोलफलक] || २४ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ४-५ |- | ५ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-01-october-1938-224912/ गोलफलक] || १ ऑक्टोबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|AUS}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197049/197052/32358 गोलफलक] || ३१ जुलै १९४८ || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन]] || {{fb|FRA}} || १-२ || − || [[१९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-indonesia-04-march-1951-225932/ गोलफलक] || ४ मार्च १९५१ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५१ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-afghanistan-06-march-1951-225934/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५१ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-11-march-1951-225939/ गोलफलक] || ११ मार्च १९५१ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | १० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || ९ मार्च १९५२ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५२ सिलोन चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | ११ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || १६ मार्च १९५२ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | १२ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || २३ मार्च १९५२ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || बरोबरीत || ०-० |- style="background:#cfc;" | १३ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/helsinki1952/match-center/32371/index.html गोलफलक] || १५ जुलै १९५२ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|FIN}} [[हेलसिंकी]] || {{fb|YUG}} || १-१० || − || [[१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[https://news.google.com/newspapers?id=sMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=4159%2C1770595 गोलफलक] || २३ ऑक्टोबर १९५३ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५३ बर्मा चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | १५ ||[https://news.google.com/newspapers?id=s8w-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6460%2C1945243 गोलफलक] || २७ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | १६ ||[https://news.google.com/newspapers?id=uMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6915%2C2269197 गोलफलक] || ३१ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || ४-२ |- style="background:#cfc;" | १७ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-03-may-1954-250459/ गोलफलक] || ३ मे १९५४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९५४ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-10-may-1954-226358/ गोलफलक] || १० मे १९५४ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IDN}} || ०-४ |- style="background:#cfc;" | १९ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५४ भारत चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २३ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | २१ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २६ डिसेंबर १९५४ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- | २२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-february-1955-226470/ गोलफलक] || ६ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-४ || rowspan=4 | − || rowspan=4 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-27-february-1955-226471/ गोलफलक] || २७ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-march-1955-226475/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २५ ||[https://www.11v11.com/matches/ussr-v-india-16-september-1955-226561/ गोलफलक] || १६ सप्टेंबर १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|URS}} [[मॉस्को]] || {{fb|URS}} || १-११ |- style="background:#cfc;" | २६ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ४-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५५ पाकिस्तान चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २७ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २० डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | २८ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २४ डिसेंबर १९५५ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || २-१ |- | २९ ||[https://inside.fifa.com/data-centre/matches/men/india?year=1956 गोलफलक] || १७ जून १९५६ || {{fb|CHN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|CHN}} || ०-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३० ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32404/index.html गोलफलक] || १ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32405/index.html गोलफलक] || ४ डिसेंबर १९५६ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|YUG}} || १-४ |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32407/index.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५६ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|BUL}} || ०-३ |- | ३३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-09-december-1956-226805/ गोलफलक] || १२ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND}} || ७-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-25-may-1958-227090/ गोलफलक] || २६ मे १९५८ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९५८ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-24-may-1958-227085/ गोलफलक] || २८ मे १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-30-may-1958-227105/ गोलफलक] || ३० मे १९५८ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-31-may-1958-227107/ गोलफलक] || ३१ मे १९५८ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|KOR|1949}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-01-june-1958-227109/ गोलफलक] || १ जून १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-४ |- | ३९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-07-february-1959-227237/ गोलफलक] || ७ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|BUL}} || ३-४ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ४० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-08-february-1959-227238/ गोलफलक] || ८ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|AFG|१९३१}} [[काबुल]] || {{fb|IND}} || ५-२ || − || [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-singapore-01-september-1959-227360/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=4 | − || rowspan=4 | १९५९ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-03-september-1959-227367/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-04-september-1959-227371/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-06-september-1959-227379/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || २-२ |- | ४६ ||[https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19590909-1.2.142 गोलफलक] || ८ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[पेनांग]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45151/India_Pakistan.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | [[१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक|१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45152/India_Israel.html गोलफलक] || ८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45155/India_Iran.html गोलफलक] || ११ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ५० ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45157/India_Pakistan.html गोलफलक] || १३ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|PAK}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45159/India_Israel.html गोलफलक] || १६ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45161/India_Iran.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IRN|1925}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || १४ एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || ३० एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- | ५५ ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-05-may-1960-227616/ गोलफलक] || ५ मे १९६० || {{fb|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर]] || {{fb|SIN}} || ०-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ५६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-06-may-1960-227618/ गोलफलक] || ६ मे १९६० || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || ०-० |- | ५७ ||[https://www.11v11.com/matches/tunisia-v-india-21-august-1960-227701/ गोलफलक] || २१ ऑगस्ट १९६० || {{fb|TUN|1959}} || {{flagicon|ITA}} [[रोम]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257760 गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६० || {{fb|HUN}} || {{flagicon|ITA}} [[लाक्विला]] || {{fb|HUN}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257759 गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६० || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ITA}} [[तोस्काना|ग्रोसेटो]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ६० ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/32052 गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६० || {{fb|PER}} || {{flagicon|ITA}} [[आब्रुत्सो|पेस्कारा]] || {{fb|PER}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[https://www.11v11.com/matches/south-vietnam-v-india-03-august-1961-227954/ गोलफलक] || ३ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|South Vietnam}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९६१ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-06-august-1961-227959/ गोलफलक] || ६ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|JPN}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-09-august-1961-227963/ गोलफलक] || ९ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-24-august-1962-228190/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९६२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-28-august-1962-228198/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|THA}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ४-१ |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-29-august-1962-228200/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-01-september-1962-228205/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-04-september-1962-228209/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631223&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || २७ नोव्हेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ५-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631230&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IDN}} [[बंगळूर]] || {{fb|IND}} || ७-० |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-26-may-1964-228727/ गोलफलक] || २७ मे १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|ISR}} [[हैफा]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६४ ए.एफ.सी. आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[https://www.11v11.com/matches/israel-v-india-29-may-1964-228732/ गोलफलक] || २९ मे १९६४ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|ISR}} || ०-२ |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-31-may-1964-228736/ गोलफलक] || २ जून १९६४ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[https://www.11v11.com/matches/iran-v-india-31-may-1964-228747/ गोलफलक] || ६ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IRN|1964}} [[तेहरान]] || {{fb|IRN|1964}} || ०-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-28-june-1964-228756/ गोलफलक] || १९ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IDN}} [[कोलकाता]] || {{fb|IRN|1964}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-24-august-1964-228774/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६४ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[https://www.11v11.com/matches/cambodia-v-india-02-september-1964-228786/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|CAM}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-04-september-1964-228792/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-06-september-1964-228798/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ८० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-07-september-1964-228803/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-11-september-1964-228810/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९६४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-16-august-1965-229122/ गोलफलक] || १७ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६५ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-19-august-1965-229127/ गोलफलक] || १९ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-21-august-1965-229131/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-23-august-1965-229139/ गोलफलक] || २३ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-25-august-1965-229142/ गोलफलक] || २५ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-03-september-1965-229158/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-14-august-1966-229482/ गोलफलक] || १४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६६ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-20-august-1966-229493/ गोलफलक] || २० ऑगस्ट १९६६ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९० ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-22-august-1966-229498/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|SIN}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-taiwan-24-august-1966-229503/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|TWN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-26-august-1966-229505/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-28-august-1966-229509/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- | ९४ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-24-october-1966-229547/ गोलफलक] || २४ ऑक्टोबर १९६६ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |} [[वर्ग:भारतीय फुटबॉल|सामने]] jizux8oqk7vd2ern3zo8knbllquq239 2717408 2717406 2026-10-06T16:17:28Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2717408 wikitext text/x-wiki खालील यादी [[भारतीय फुटबॉल संघ]]ाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांमधील सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- ! scope="row" | फरक | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित फरकासहित |- ! scope="row" | अ.वे. | [[अतिरिक्त वेळ (खेळ)|अतिरिक्त वेळ]] |- ! scope="row" | पे.शु. | पेनल्टी शुटाआऊट |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |सामने !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |बरोबरीत !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''अस्तित्वात असलेले राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AFG|२०१३}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९५१ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AUS}} | ७ || ३ || ३ || १ || ४२.८५ || १९३८ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|BUL}} | ३ || ० || २ || १ || ००.०० || १९५६ || १९५८ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CAM}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६४ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CHN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९५६ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|FRA}} | २ || ० || १ || १ || ००.०० || १९४८ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HK}} | ५ || ४ || ० || १ || ८०.०० || १९५८ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HUN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IDN}} | ६ || ३ || ३ || ० || ५०.०० || १९५१ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IRN}} | ५ || २ || ३ || ० || ४०.०० || १९५१ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|ISR}} | ३ || ० || ३ || ० || ००.०० || १९५९ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|JPN}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५४ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|MAS}} | ५ || २ || ० || ३ || ४०.०० || १९५९ || १९६५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PAK}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५२ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PER}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|SIN}} | ३ || १ || २ || ० || ३३.३३ || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|KOR}} | ८ || ४ || ३ || १ || ५०.०० || १९५८ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TWN}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६६ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|THA}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९६२ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TUN}} | १ || ० || ० || १ || ००.०० || १९६० || १९६० |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''विसर्जित राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] | ८ || ५ || १ || २ || ६२.५० || १९५२ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] | ६ || ५ || ० || १ || ८३.३३ || १९५२ || १९६३ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|South Vietnam}} | ५ || ३ || १ || १ || ६०.०० || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|URS}} | ४ || ० || ४ || ० || ००.०० || १९५५ || १९५५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|YUG}} | २ || ० || २ || ० || ००.०० || १९५२ || १९५६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''९४'''||'''४६'''||'''३३'''||'''१५'''||'''४८.९३'''||'''१९३८'''||'''१९६६''' |- |colspan=10|<small>''सदर आकडेवारी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[कोलकाता]] येथे झालेल्या {{fb-rt|IND}} वि. {{fb|BRA}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! गोलफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! फरक ! पेनल्टी शुटआऊट ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-03-september-1938-224895/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ३-५ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-10-september-1938-224901/ गोलफलक] || १० सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन]] || बरोबरीत || ४-४ |- | ३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-17-september-1938-224902/ गोलफलक] || १७ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND|British}} || ४-१ |- | ४ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-24-september-1938-224908/ गोलफलक] || २४ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ४-५ |- | ५ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-01-october-1938-224912/ गोलफलक] || १ ऑक्टोबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|AUS}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197049/197052/32358 गोलफलक] || ३१ जुलै १९४८ || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन]] || {{fb|FRA}} || १-२ || − || [[१९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-indonesia-04-march-1951-225932/ गोलफलक] || ४ मार्च १९५१ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५१ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-afghanistan-06-march-1951-225934/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५१ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-11-march-1951-225939/ गोलफलक] || ११ मार्च १९५१ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | १० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || ९ मार्च १९५२ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५२ सिलोन चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | ११ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || १६ मार्च १९५२ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | १२ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || २३ मार्च १९५२ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || बरोबरीत || ०-० |- style="background:#cfc;" | १३ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/helsinki1952/match-center/32371/index.html गोलफलक] || १५ जुलै १९५२ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|FIN}} [[हेलसिंकी]] || {{fb|YUG}} || १-१० || − || [[१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[https://news.google.com/newspapers?id=sMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=4159%2C1770595 गोलफलक] || २३ ऑक्टोबर १९५३ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५३ बर्मा चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | १५ ||[https://news.google.com/newspapers?id=s8w-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6460%2C1945243 गोलफलक] || २७ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | १६ ||[https://news.google.com/newspapers?id=uMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6915%2C2269197 गोलफलक] || ३१ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || ४-२ |- style="background:#cfc;" | १७ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-03-may-1954-250459/ गोलफलक] || ३ मे १९५४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९५४ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-10-may-1954-226358/ गोलफलक] || १० मे १९५४ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IDN}} || ०-४ |- style="background:#cfc;" | १९ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५४ भारत चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २३ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | २१ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २६ डिसेंबर १९५४ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- | २२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-february-1955-226470/ गोलफलक] || ६ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-४ || rowspan=4 | − || rowspan=4 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-27-february-1955-226471/ गोलफलक] || २७ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-march-1955-226475/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २५ ||[https://www.11v11.com/matches/ussr-v-india-16-september-1955-226561/ गोलफलक] || १६ सप्टेंबर १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|URS}} [[मॉस्को]] || {{fb|URS}} || १-११ |- style="background:#cfc;" | २६ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ४-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५५ पाकिस्तान चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २७ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २० डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | २८ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २४ डिसेंबर १९५५ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || २-१ |- | २९ ||[https://inside.fifa.com/data-centre/matches/men/india?year=1956 गोलफलक] || १७ जून १९५६ || {{fb|CHN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|CHN}} || ०-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३० ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32404/index.html गोलफलक] || १ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32405/index.html गोलफलक] || ४ डिसेंबर १९५६ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|YUG}} || १-४ |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32407/index.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५६ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|BUL}} || ०-३ |- | ३३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-09-december-1956-226805/ गोलफलक] || १२ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND}} || ७-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-25-may-1958-227090/ गोलफलक] || २६ मे १९५८ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९५८ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-24-may-1958-227085/ गोलफलक] || २८ मे १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-30-may-1958-227105/ गोलफलक] || ३० मे १९५८ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-31-may-1958-227107/ गोलफलक] || ३१ मे १९५८ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|KOR|1949}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-01-june-1958-227109/ गोलफलक] || १ जून १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-४ |- | ३९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-07-february-1959-227237/ गोलफलक] || ७ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|BUL}} || ३-४ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ४० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-08-february-1959-227238/ गोलफलक] || ८ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|AFG|१९३१}} [[काबुल]] || {{fb|IND}} || ५-२ || − || [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-singapore-01-september-1959-227360/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=4 | − || rowspan=4 | १९५९ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-03-september-1959-227367/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-04-september-1959-227371/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-06-september-1959-227379/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || २-२ |- | ४६ ||[https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19590909-1.2.142 गोलफलक] || ८ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[पेनांग]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45151/India_Pakistan.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | [[१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक|१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45152/India_Israel.html गोलफलक] || ८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45155/India_Iran.html गोलफलक] || ११ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ५० ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45157/India_Pakistan.html गोलफलक] || १३ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|PAK}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45159/India_Israel.html गोलफलक] || १६ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45161/India_Iran.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IRN|1925}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || १४ एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || ३० एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- | ५५ ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-05-may-1960-227616/ गोलफलक] || ५ मे १९६० || {{fb|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर]] || {{fb|SIN}} || ०-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ५६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-06-may-1960-227618/ गोलफलक] || ६ मे १९६० || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || ०-० |- | ५७ ||[https://www.11v11.com/matches/tunisia-v-india-21-august-1960-227701/ गोलफलक] || २१ ऑगस्ट १९६० || {{fb|TUN|1959}} || {{flagicon|ITA}} [[रोम]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257760 गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६० || {{fb|HUN}} || {{flagicon|ITA}} [[लाक्विला]] || {{fb|HUN}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257759 गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६० || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ITA}} [[तोस्काना|ग्रोसेटो]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ६० ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/32052 गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६० || {{fb|PER}} || {{flagicon|ITA}} [[आब्रुत्सो|पेस्कारा]] || {{fb|PER}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[https://www.11v11.com/matches/south-vietnam-v-india-03-august-1961-227954/ गोलफलक] || ३ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|South Vietnam}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९६१ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-06-august-1961-227959/ गोलफलक] || ६ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|JPN}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-09-august-1961-227963/ गोलफलक] || ९ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-24-august-1962-228190/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९६२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-28-august-1962-228198/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|THA}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ४-१ |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-29-august-1962-228200/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-01-september-1962-228205/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-04-september-1962-228209/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631223&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || २७ नोव्हेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ५-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631230&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IDN}} [[बंगळूर]] || {{fb|IND}} || ७-० |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-26-may-1964-228727/ गोलफलक] || २७ मे १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|ISR}} [[हैफा]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६४ ए.एफ.सी. आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[https://www.11v11.com/matches/israel-v-india-29-may-1964-228732/ गोलफलक] || २९ मे १९६४ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|ISR}} || ०-२ |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-31-may-1964-228736/ गोलफलक] || २ जून १९६४ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[https://www.11v11.com/matches/iran-v-india-31-may-1964-228747/ गोलफलक] || ६ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IRN|1964}} [[तेहरान]] || {{fb|IRN|1964}} || ०-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-28-june-1964-228756/ गोलफलक] || १९ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IDN}} [[कोलकाता]] || {{fb|IRN|1964}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-24-august-1964-228774/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६४ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[https://www.11v11.com/matches/cambodia-v-india-02-september-1964-228786/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|CAM}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-04-september-1964-228792/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-06-september-1964-228798/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ८० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-07-september-1964-228803/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-11-september-1964-228810/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९६४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-16-august-1965-229122/ गोलफलक] || १७ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६५ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-19-august-1965-229127/ गोलफलक] || १९ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-21-august-1965-229131/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-23-august-1965-229139/ गोलफलक] || २३ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-25-august-1965-229142/ गोलफलक] || २५ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-03-september-1965-229158/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-14-august-1966-229482/ गोलफलक] || १४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६६ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-20-august-1966-229493/ गोलफलक] || २० ऑगस्ट १९६६ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९० ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-22-august-1966-229498/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|SIN}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-taiwan-24-august-1966-229503/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|TWN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-26-august-1966-229505/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-28-august-1966-229509/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- | ९४ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-24-october-1966-229547/ गोलफलक] || २४ ऑक्टोबर १९६६ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-10-december-1966-229610/ गोलफलक] || १० डिसेंबर १९६६ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[बँकॉक]] || {{fb|JPN}} || १-२ || rowspan=5 | − || rowspan=3 | [[१९६६ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-malaysia-12-december-1966-229631/ गोलफलक] || १२ डिसेंबर १९६६ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[बँकॉक]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[https://www.11v11.com/matches/iran-v-india-13-december-1966-229635/ गोलफलक] || १३ डिसेंबर १९६६ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|THA}} [[बँकॉक]] || {{fb|IRN|1964}} || १-४ |} [[वर्ग:भारतीय फुटबॉल|सामने]] geim80sx3brxigbus0q6daxa0mufilm 2717411 2717408 2026-10-06T16:19:23Z Aditya tamhankar 80177 /* विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी */ 2717411 wikitext text/x-wiki खालील यादी [[भारतीय फुटबॉल संघ]]ाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांमधील सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- ! scope="row" | फरक | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित फरकासहित |- ! scope="row" | अ.वे. | [[अतिरिक्त वेळ (खेळ)|अतिरिक्त वेळ]] |- ! scope="row" | पे.शु. | पेनल्टी शुटाआऊट |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |सामने !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |बरोबरीत !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''अस्तित्वात असलेले राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AFG|२०१३}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९५१ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|AUS}} | ७ || ३ || ३ || १ || ४२.८५ || १९३८ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|BUL}} | ३ || ० || २ || १ || ००.०० || १९५६ || १९५८ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CAM}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६४ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|CHN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९५६ || १९५६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|FRA}} | २ || ० || १ || १ || ००.०० || १९४८ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HK}} | ५ || ४ || ० || १ || ८०.०० || १९५८ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|HUN}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IDN}} | ६ || ३ || ३ || ० || ५०.०० || १९५१ || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|IRN}} | ६ || २ || ४ || ० || ३३.३३ || १९५१ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|ISR}} | ३ || ० || ३ || ० || ००.०० || १९५९ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|JPN}} | ७ || ४ || २ || १ || ५७.१४ || १९५४ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|MAS}} | ६ || ३ || ० || ३ || ५०.०० || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PAK}} | ६ || ४ || १ || १ || ६६.६६ || १९५२ || १९५९ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|PER}} | १ || ० || १ || ० || ००.०० || १९६० || १९६० |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|SIN}} | ३ || १ || २ || ० || ३३.३३ || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|KOR}} | ८ || ४ || ३ || १ || ५०.०० || १९५८ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TWN}} | १ || १ || ० || ० || १००.०० || १९६६ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|THA}} | २ || २ || ० || ० || १००.०० || १९६२ || १९६४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|TUN}} | १ || ० || ० || १ || ००.०० || १९६० || १९६० |- | style="text-align: center;" colspan="8" | '''विसर्जित राष्ट्रे''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] | ८ || ५ || १ || २ || ६२.५० || १९५२ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] | ६ || ५ || ० || १ || ८३.३३ || १९५२ || १९६३ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|South Vietnam}} | ५ || ३ || १ || १ || ६०.०० || १९५९ || १९६६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|URS}} | ४ || ० || ४ || ० || ००.०० || १९५५ || १९५५ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{fb|YUG}} | २ || ० || २ || ० || ००.०० || १९५२ || १९५६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''९७'''||'''४७'''||'''३५'''||'''१५'''||'''४८.४५'''||'''१९३८'''||'''१९६६''' |- |colspan=10|<small>''सदर आकडेवारी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[कोलकाता]] येथे झालेल्या {{fb-rt|IND}} वि. {{fb|BRA}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! गोलफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! फरक ! पेनल्टी शुटआऊट ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-03-september-1938-224895/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ३-५ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-10-september-1938-224901/ गोलफलक] || १० सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन]] || बरोबरीत || ४-४ |- | ३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-17-september-1938-224902/ गोलफलक] || १७ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND|British}} || ४-१ |- | ४ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-24-september-1938-224908/ गोलफलक] || २४ सप्टेंबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|AUS}} || ४-५ |- | ५ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-01-october-1938-224912/ गोलफलक] || १ ऑक्टोबर १९३८ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|AUS}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197049/197052/32358 गोलफलक] || ३१ जुलै १९४८ || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन]] || {{fb|FRA}} || १-२ || − || [[१९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-indonesia-04-march-1951-225932/ गोलफलक] || ४ मार्च १९५१ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५१ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-afghanistan-06-march-1951-225934/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५१ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-11-march-1951-225939/ गोलफलक] || ११ मार्च १९५१ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | १० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || ९ मार्च १९५२ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ३-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५२ सिलोन चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | ११ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || १६ मार्च १९५२ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | १२ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html#52 गोलफलक] || २३ मार्च १९५२ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || बरोबरीत || ०-० |- style="background:#cfc;" | १३ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/helsinki1952/match-center/32371/index.html गोलफलक] || १५ जुलै १९५२ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|FIN}} [[हेलसिंकी]] || {{fb|YUG}} || १-१० || − || [[१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[https://news.google.com/newspapers?id=sMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=4159%2C1770595 गोलफलक] || २३ ऑक्टोबर १९५३ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५३ बर्मा चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | १५ ||[https://news.google.com/newspapers?id=s8w-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6460%2C1945243 गोलफलक] || २७ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | १६ ||[https://news.google.com/newspapers?id=uMw-AAAAIBAJ&sjid=W0wMAAAAIBAJ&pg=6915%2C2269197 गोलफलक] || ३१ ऑक्टोबर १९५३ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || {{fb|IND}} || ४-२ |- style="background:#cfc;" | १७ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-03-may-1954-250459/ गोलफलक] || ३ मे १९५४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९५४ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-10-may-1954-226358/ गोलफलक] || १० मे १९५४ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|PHI}} [[मनिला]] || {{fb|IDN}} || ०-४ |- style="background:#cfc;" | १९ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५४ भारत चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २० ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २३ डिसेंबर १९५४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | २१ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २६ डिसेंबर १९५४ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- | २२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-february-1955-226470/ गोलफलक] || ६ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-४ || rowspan=4 | − || rowspan=4 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | २३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-27-february-1955-226471/ गोलफलक] || २७ फेब्रुवारी १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-ussr-06-march-1955-226475/ गोलफलक] || ६ मार्च १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|URS}} || ०-३ |- | २५ ||[https://www.11v11.com/matches/ussr-v-india-16-september-1955-226561/ गोलफलक] || १६ सप्टेंबर १९५५ || {{fb|URS}} || {{flagicon|URS}} [[मॉस्को]] || {{fb|URS}} || १-११ |- style="background:#cfc;" | २६ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ४-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९५५ पाकिस्तान चौरंगी मालिका |- style="background:#cfc;" | २७ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २० डिसेंबर १९५५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | २८ ||[https://www.rsssf.org/tablesb/brindies-quad.html गोलफलक] || २४ डिसेंबर १९५५ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[ढाका]] || {{fb|IND}} || २-१ |- | २९ ||[https://inside.fifa.com/data-centre/matches/men/india?year=1956 गोलफलक] || १७ जून १९५६ || {{fb|CHN}} || {{flagicon|IND}} [[दिल्ली]] || {{fb|CHN}} || ०-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३० ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32404/index.html गोलफलक] || १ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32405/index.html गोलफलक] || ४ डिसेंबर १९५६ || {{fb|YUG}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|YUG}} || १-४ |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/mensolympic/melbourne1956/match-center/32407/index.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५६ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न]] || {{fb|BUL}} || ०-३ |- | ३३ ||[https://www.11v11.com/matches/australia-v-india-09-december-1956-226805/ गोलफलक] || १२ डिसेंबर १९५६ || {{fb|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी]] || {{fb|IND}} || ७-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-25-may-1958-227090/ गोलफलक] || २६ मे १९५८ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ३-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९५८ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-24-may-1958-227085/ गोलफलक] || २८ मे १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-30-may-1958-227105/ गोलफलक] || ३० मे १९५८ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IND}} || ५-२ |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-31-may-1958-227107/ गोलफलक] || ३१ मे १९५८ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|KOR|1949}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[https://www.11v11.com/matches/indonesia-v-india-01-june-1958-227109/ गोलफलक] || १ जून १९५८ || {{fb|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[टोक्यो]] || {{fb|IDN}} || १-४ |- | ३९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-07-february-1959-227237/ गोलफलक] || ७ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|BUL}} || ३-४ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ४० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-bulgaria-08-february-1959-227238/ गोलफलक] || ८ फेब्रुवारी १९५९ || {{fb|BUL}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|AFG|१९३१}} || {{flagicon|AFG|१९३१}} [[काबुल]] || {{fb|IND}} || ५-२ || − || [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-singapore-01-september-1959-227360/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९५९ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=4 | − || rowspan=4 | १९५९ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-03-september-1959-227367/ गोलफलक] || ३ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-04-september-1959-227371/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-06-september-1959-227379/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || २-२ |- | ४६ ||[https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19590909-1.2.142 गोलफलक] || ८ सप्टेंबर १९५९ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[पेनांग]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45151/India_Pakistan.html गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || १-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | [[१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक|१९६० ए.एफ.सी. आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45152/India_Israel.html गोलफलक] || ८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45155/India_Iran.html गोलफलक] || ११ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ५० ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45157/India_Pakistan.html गोलफलक] || १३ डिसेंबर १९५९ || {{fb|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|PAK}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45159/India_Israel.html गोलफलक] || १६ डिसेंबर १९५९ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|ISR}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[https://national-football-teams.com/matches/report/45161/India_Iran.html गोलफलक] || १८ डिसेंबर १९५९ || {{fb|IRN|1925}} || {{flagicon|IND}} [[एर्नाकुलम]] || {{fb|IRN|1925}} || १-२ |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || १४ एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IND}} [[कोलकाता]] || {{fb|IND}} || ४-२ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[https://www.rsssf.org/tableso/ol1960q.html#Asia गोलफलक] || ३० एप्रिल १९६० || {{fb|IDN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- | ५५ ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-05-may-1960-227616/ गोलफलक] || ५ मे १९६० || {{fb|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर]] || {{fb|SIN}} || ०-३ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- | ५६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-06-may-1960-227618/ गोलफलक] || ६ मे १९६० || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || ०-० |- | ५७ ||[https://www.11v11.com/matches/tunisia-v-india-21-august-1960-227701/ गोलफलक] || २१ ऑगस्ट १९६० || {{fb|TUN|1959}} || {{flagicon|ITA}} [[रोम]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257760 गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६० || {{fb|HUN}} || {{flagicon|ITA}} [[लाक्विला]] || {{fb|HUN}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६० उन्हाळी ऑलिंपिक]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/400257759 गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६० || {{fb|FRA}} || {{flagicon|ITA}} [[तोस्काना|ग्रोसेटो]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ६० ||[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/512/197075/197076/32052 गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६० || {{fb|PER}} || {{flagicon|ITA}} [[आब्रुत्सो|पेस्कारा]] || {{fb|PER}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[https://www.11v11.com/matches/south-vietnam-v-india-03-august-1961-227954/ गोलफलक] || ३ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|South Vietnam}} || १-२ || rowspan=3 | − || rowspan=3 | १९६१ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-06-august-1961-227959/ गोलफलक] || ६ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|JPN}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-09-august-1961-227963/ गोलफलक] || ९ ऑगस्ट १९६१ || {{fb|MAS|1948}} || {{flagicon|MAS|1948}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-24-august-1962-228190/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-२ || rowspan=5 | − || rowspan=5 | [[१९६२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-28-august-1962-228198/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|THA}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ४-१ |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-29-august-1962-228200/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६२ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-01-september-1962-228205/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-04-september-1962-228209/ गोलफलक] || ४ सप्टेंबर १९६२ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|IDN}} [[जाकार्ता]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631223&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || २७ नोव्हेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो]] || {{fb|IND}} || ५-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[https://web.archive.org/web/20210708154816/https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19631230&printsec=frontpage&hl=en गोलफलक] || ७ डिसेंबर १९६३ || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका फुटबॉल संघ|सिलोन]] || {{flagicon|IDN}} [[बंगळूर]] || {{fb|IND}} || ७-० |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-26-may-1964-228727/ गोलफलक] || २७ मे १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|ISR}} [[हैफा]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=3 | − || rowspan=3 | [[१९६४ ए.एफ.सी. आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[https://www.11v11.com/matches/israel-v-india-29-may-1964-228732/ गोलफलक] || २९ मे १९६४ || {{fb|ISR}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|ISR}} || ०-२ |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-31-may-1964-228736/ गोलफलक] || २ जून १९६४ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|ISR}} [[तेल अवीव]] || {{fb|IND}} || ३-१ |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[https://www.11v11.com/matches/iran-v-india-31-may-1964-228747/ गोलफलक] || ६ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IRN|1964}} [[तेहरान]] || {{fb|IRN|1964}} || ०-३ || rowspan=2 | − || rowspan=2 | [[१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-iran-28-june-1964-228756/ गोलफलक] || १९ जून १९६४ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|IDN}} [[कोलकाता]] || {{fb|IRN|1964}} || १-३ |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-24-august-1964-228774/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६४ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[https://www.11v11.com/matches/cambodia-v-india-02-september-1964-228786/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|CAM}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ४-० |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-thailand-04-september-1964-228792/ गोलफलक] || २९ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-06-september-1964-228798/ गोलफलक] || ३१ ऑगस्ट १९६४ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-२ |- style="background:#cfc;" | ८० ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-korea-republic-07-september-1964-228803/ गोलफलक] || १ सप्टेंबर १९६४ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-burma-11-september-1964-228810/ गोलफलक] || ६ सप्टेंबर १९६४ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-16-august-1965-229122/ गोलफलक] || १७ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६५ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-19-august-1965-229127/ गोलफलक] || १९ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || बरोबरीत || २-२ |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[https://www.11v11.com/matches/malaysia-v-india-21-august-1965-229131/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[पराक|इपोह]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-23-august-1965-229139/ गोलफलक] || २३ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|KOR|1949}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-25-august-1965-229142/ गोलफलक] || २५ ऑगस्ट १९६५ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-03-september-1965-229158/ गोलफलक] || २७ ऑगस्ट १९६५ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || बरोबरीत || १-१ |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-hong-kong-14-august-1966-229482/ गोलफलक] || १४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|HK|1955}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || २-० || rowspan=6 | − || rowspan=6 | १९६६ मर्डेका चषक |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-japan-20-august-1966-229493/ गोलफलक] || २० ऑगस्ट १९६६ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || ३-० |- style="background:#cfc;" | ९० ||[https://www.11v11.com/matches/singapore-v-india-22-august-1966-229498/ गोलफलक] || २२ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|SIN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|SIN}} || ०-१ |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-taiwan-24-august-1966-229503/ गोलफलक] || २४ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|TWN}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-south-vietnam-26-august-1966-229505/ गोलफलक] || २६ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|South Vietnam}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[https://www.11v11.com/matches/korea-republic-v-india-28-august-1966-229509/ गोलफलक] || २८ ऑगस्ट १९६६ || {{fb|KOR|1949}} || {{flagicon|MAS}} [[क्वालालंपूर]] || {{fb|IND}} || १-० |- | ९४ ||[https://www.11v11.com/matches/burma-v-india-24-october-1966-229547/ गोलफलक] || २४ ऑक्टोबर १९६६ || {{flagicon|MYA|1948}} [[म्यानमार फुटबॉल संघ|बर्मा]] || {{flagicon|MYA|1948}} [[रंगून]] || बरोबरीत || १-१ || − || मैत्रीपूर्ण आंतरराष्ट्रीय |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[https://www.11v11.com/matches/japan-v-india-10-december-1966-229610/ गोलफलक] || १० डिसेंबर १९६६ || {{fb|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[बँकॉक]] || {{fb|JPN}} || १-२ || rowspan=5 | − || rowspan=3 | [[१९६६ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[https://www.11v11.com/matches/india-v-malaysia-12-december-1966-229631/ गोलफलक] || १२ डिसेंबर १९६६ || {{fb|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[बँकॉक]] || {{fb|IND}} || २-१ |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[https://www.11v11.com/matches/iran-v-india-13-december-1966-229635/ गोलफलक] || १३ डिसेंबर १९६६ || {{fb|IRN|1964}} || {{flagicon|THA}} [[बँकॉक]] || {{fb|IRN|1964}} || १-४ |} [[वर्ग:भारतीय फुटबॉल|सामने]] 0bonq2uxy8b2ij15ghzoa6a3o4onprq 14 334978 2717731 2322912 2026-10-07T05:55:22Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717731 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] [[वर्ग:इ.स. २०२३|भारत]] jatgd8nat22nxirgb5k5pyk05ohojs2 14 335492 2717730 2325040 2026-10-07T05:55:10Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717730 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] [[वर्ग:इ.स. २०२२|भारत]] 5vrtdvz9nfrtdrd44d34awrxpuhs5u2 0 338991 2717609 2701719 2026-10-06T20:58:12Z अभय नातू 206 साचा 2717609 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:KarakuriBritishMuseum.jpg|इवलेसे|272x272अंश|डावे|एक काराकुरी ऑटोमॅटन, स.न.१८००, [[ब्रिटिश संग्रहालय]]]] '''काराकुरी कठपुतळी''' (からくり人形) ही पारंपारिक जपानी यांत्रिक कठपुतळी किंवा [[स्वयंचलित|ऑटोमॅटा]] आहे. या कठपुतळ्या १७ व्या शतकापासून १९ व्या शतकापर्यंत बनविलेल्या जायच्या. बाहुल्यांचे हावभाव बघणे हा एक प्रकारच्या मनोरंजनाचा भाग होता. कराकुरी या शब्दाचा अर्थ जपानी भाषेत "यंत्रणा" किंवा "युक्ती" असा देखील आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Puppets of Nostalgia – The Life, Death and Rebirth of the Japanese [[Awaji Ningyō-Jōruri|Awaji Ningyo]] Tradition|last=Law|first=Jane Marie|date=1997|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-02894-1}}</ref> हे कोणत्याही उपकरणाचे वर्णन करण्यासाठी वापरले जाते जे त्याच्या अंतर्गत कार्य लपवून विस्मय निर्माण करते.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Shea|first=Michael|year=2015|title=Karakuri: Subtle Trickery in Device Art and Robotics Demonstrations at Miraikan|journal=Leonardo|volume=48|pages=40–47|doi=10.1162/LEON_a_00936}}</ref> काराकुरी हे नाव जपानी क्रियापद काराकुरु या शब्दापासून आले आहे असे मानले जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Nihon kokugo daijiten.|last=Nihon-Daijiten-Kankōkai Tōkyō|date=2000|publisher=Shōgakukan|oclc=835363391}}</ref> ज्याचा अर्थ 'ताणणे आणि धागा हलवणे' असा होतो. वैकल्पिकरित्या कांजी भाषेत त्याला {{Lang|ja|機巧}} ' दांग ' आणि प्राचीन भाषेत ' दांगू ' म्हणून लिहिले जाते. == इतिहास == [[चित्र:TeaAutomatAndMechanism.jpg|इवलेसे|200x200अंश| चहा देणारी काराकुरी आणि तिची अंतर्गत यांत्रिकी, १९ वे शतक. राष्ट्रीय निसर्ग आणि विज्ञान संग्रहालय, [[तोक्यो]] .]] [[चित्र:Tokugawaendashizoroe1.JPG|इवलेसे|200x200अंश|[[नागोया]] येथील त्सुत्सुई - चो / डेकिमाची टेनोसाई दाशी कराकुरी]] जपानमधील तत्सम [[स्वयंचलित]] उपकरणांचा सर्वात जुना संदर्भ निहो शोकीमध्ये आढळतो. ज्यामध्ये सन ६५८ मध्ये सम्राज्ञी कोग्योकूच्या कारकिर्दीत दिसणारा दक्षिण-पॉइंटिंग रथ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या यंत्रणेचा संदर्भ आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://en.wikisource.org/wiki/Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697/Book XXVI|title=Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697, Volume 2}}</ref> १७व्या शतकाच्या सुरुवातीला, [[सेंगोकू काळ]], युरोपियन घड्याळ बनवण्याच्या तंत्रज्ञानाच्या वापरानंतर जपानमध्ये काराकुरी तंत्राचा अधिक विकास झाला.<ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=Robots that Talk and Listen: Technology and Social Impact|last=Markowitz|first=Judith|date=2014|publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG|isbn=9781614516033|location=Berlin|pages=33}}</ref> घड्याळ बनवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या गिअर्स आणि कॅम्सचा वापर हलणाऱ्या बाहुल्या तयार करण्यासाठी केला जायला लागला. देशाने मनोरंजनाचा एक प्रकार म्हणून यांत्रिक कठपुतळीचे सादरीकरण स्वीकारले होते. ते इडो काळात लोकप्रिय झाले. हा काळ काराकुरी बांधकाम आणि त्याच्या वापराचे सुवर्ण युग मानले जात होते.<ref name=":0" /> १६६२ मध्ये, घड्याळ निर्माता ताकेदा ओमी यांनी पहिला बुताई काराकुरीचा वापर केला. या काराकुरी स्टेज परफॉर्मन्ससाठी डिझाइन केलेल्या होत्या. यांचा वापर डोटनबोरी शेजारच्या भागात [[ओसाका]] येथे झाला.<ref name=":0"/> त्यानंतर त्यांनी नाट्य प्रदर्शनासाठी यापैकी अनेक मोठ्या कठपुतळ्या बनवल्या. हे थिएटरचे काम त्यांच्या कुटुंबाच्या अनेक पिढ्यांनी पुढे नेले.<ref name=":0" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://karakuri.info/butai/index.html|title=karakuri.info|website=karakuri.info|access-date=2020-06-05|archive-date=2020-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119103056/http://www.karakuri.info/butai/index.html|url-status=dead}}</ref> १९ व्या शतकात, तनाका हिसाशिगे, संस्थापक तोशिबा, यांनी तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत काराकुरी कठपुतळ्या बनवून मोठी प्रतिष्ठा मिळवली. त्यांचे उत्कृष्ट कलाकाम {{निहोंगो३|बाण सोडणारा मुलगा||युमि-हिकी-डोजी}} आणि मोजी-काकी बाहुली (पत्र लिहिणारी बाहुली) हे होते. या प्रकरणात युमी-हिकी कठपुतळी यांत्रिक शक्तीचा वापर करून धनुष्य आणि बाणाने लक्ष्य साधते. तर मिजी-काकी कठपुतळी एक ब्रश शाईमध्ये बुडवते आणि कागदावर वर्ण लिहिते.<ref>[https://web.archive.org/web/20210704150604/https://museum.seiko.co.jp/en/knowledge/inventors_04/ Hisashige Tanaka (1799-1881).] The Seiko Museum Ginza.</ref> <gallery mode="packed" style="text-align: center;" heights="200" perrow="3"> File:弓曳き童子正面.jpg|युमि-हिकी-डोजी, तनाका हिसाशिगे द्वारे. File:文字書き人形.jpg|मोजी-काकी, तनाका हिसाशिगे द्वारे. </gallery> किर्स्टी बॉयल यांच्या मते, शेवटच्या एका काराकुरी कठपुतळी बनवणाऱ्याने याचे यंत्र झाकण्यावर भर दिला. त्याचा विश्वास होता की यामुळे भावना आणि भाव अधिक प्रभावीपणे दिसून येतील.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=-MOHDwAAQBAJ&q=karakuri+puppet&pg=PA2|title=Human–Robot Intimate Relationships|last=Cheok|first=Adrian David|last2=Zhang|first2=Emma Yann|date=2019|publisher=Springer|isbn=978-3-319-94729-7|location=Cham|pages=2}}</ref> असेही नमूद केले आहे की, जरी काराकुरी कठपुतळी मानवी आकृतीसारखी आहे, त्यात निर्णायक हालचालीचा एक प्रकार आहे ज्यामध्ये वेगवान बदल होतात जे उघड्या डोळ्याने दिसून येत नाहीत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/japanatplay00hend|title=Japan at Play|last=Hendry|first=Joy|last2=Raveri|first2=Massimo|date=2005|publisher=Routledge|isbn=0203996569|location=London|pages=[https://archive.org/details/japanatplay00hend/page/n92 74]|url-access=registration}}</ref> == प्रकार == काराकुरीचे तीन मुख्य प्रकार आहेत.<ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=Mechademia 3: Limits of the Human|url=https://archive.org/details/limitsofhuman0000unse|last=Lunning|first=Frenchy|date=2008|publisher=University of Minnesota Press|isbn=9780816654826|location=Minneapolis, MN|pages=[https://archive.org/details/limitsofhuman0000unse/page/231 231]}}</ref> १) बुताई करकुरी. सार्वजनिक कामगिरीसाठी डिझाइन केलेली जीवन आकाराची बाहुल्या होती उदा नाट्यगृहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Tokyo Cyberpunk: Posthumanism in Japanese Visual Culture|last=Brown|first=Steven T.|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230103597|location=New York|pages=32}}</ref> २) झाशिकी काराकुरी. या लहान असतात आणि घरात वापरले जातात. त्यापैकी बहुतेक टेबलावर बसवले जाताता. या नृत्य किंवा ड्रम वाजवतात. काही चहा किंवा साके बनवतात. या खूप महाग होत्या, आणि सहसा एक दामियो किंवा उच्च दर्जाची व्यक्तींनाच परवडतात. ३) दाशी काराकुरी. या धार्मिक सणांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या मोठ्या यांत्रिक बाहुल्या असतात.,<ref name=":1" /> या कठपुतळ्यांचा वापर पारंपारिक मिथक आणि आख्यायिका सादर करण्यासाठी वापरतात. == गॅलरी == <gallery> File:Tokugawaendashizoroe5.JPG|दाशी काराकुरी File:Tokugawaendashizoroe6.JPG| File:Tokugawaendashizoroe8.JPG| File:Shimohanda festival1.jpg|शिमोहंडा उत्सव, हांडा, आयचीमध्ये </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.karakuri.info/ Karakuri.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318010124/http://www.karakuri.info/ |date=2021-03-18 }} इंग्रजी माहिती साइट * {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526090208/http://cgi2.nhk.or.jp/michi/cgi/detail.cgi?dasID=D0004200010_00000}} [http://cgi2.nhk.or.jp/michi/cgi/detail.cgi?dasID=D0004200010_00000 टाकायामा मात्सुरी महोत्सवातील काराकुरी कठपुतळी]</link> NHK (व्हिडिओ) [[वर्ग:कठपुतळ्या]] [[वर्ग:काराकुरी| ]] [[वर्ग:इडो काळात विज्ञान आणि तंत्रज्ञान]] [[वर्ग:जपानमधील परफॉर्मिंग आर्ट्स]] [[वर्ग:जपानी बाहुल्या]] [[वर्ग:जपानी शोध]] [[वर्ग:ऐतिहासिक रोबोट]] [[वर्ग:जपानचे रोबोट]] [[वर्ग:१७व्या शतकातील रोबोट]] [[वर्ग:मनोरंजनासाठीचे यंत्रमानव]] lyqikxosdiyev4mznh25m11o24hh9a4 0 339548 2717610 2708902 2026-10-06T21:05:42Z अभय नातू 206 /* इंटरलाइन करार */ 2717610 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा|IATA=UU|ICAO=REU|callsign=REUNION|उपकंपन्या=[[एवा एर]]|मुख्य व्यक्ती=जोसेफ ब्रेमा (मुख्याधिकारी)|नाव=एर ऑस्ट्राल|लोगो=Air Austral logo (2015).svg|लोगो_आकारमान=200px|स्थापना=१९७४|तळ=[[सें-डेनिस दि ला रेनुयों]], [[द्झाऊझी]]|मुख्य_शहरे=[[सें-पिएर दि ला रेनुयों]]|फ्रिक्वंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|फ्रिकवंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|एलायंस=[[व्हॅनिला एरलाइन्स]]|विमान संख्या=८|गंतव्यस्थाने=१७|संकेतस्थळ=www.air-austral.com|मुख्यालय=[[रोलाँ गॅरोस विमानतळ]], [[रेयुनियों]]}} '''एर ऑस्ट्राल''' ही एक [[रेयुनियों]] स्थित फ्रेंच [[विमान वाहतूक कंपनी|विमानवाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी रेयुनियों पासून [[फ्रांस|फ्रान्स]], [[दक्षिण आफ्रिका]], [[थायलंड]], [[भारत]] आणि [[हिंदी महासागर|हिंद महासागरातील]] अनेक शहरांना विमानसेवा पुरवते. एर ऑस्ट्रालकडे ९ विमाने आहेत आणि सुमारे ९०० लोक काम करतात. <ref name="TourMag">[http://www.tourmag.com/Air-Austral-renfort-de-la-flotte-et-ouverture-Bordeaux-et-Nantes-en-fevrier-2011_a38960.html Air-Austral renfort de la flotte] TourMag.com 2 June 2010. Retrieved 2010-11-04</ref> एर ऑस्ट्रालचे मुख्यालय [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]], [[रेयूनियों|रियुनियन]] येथे आहे. <ref>"[http://www.air-austral.com/en/legal-notices.html Legal notices]." Air Austral. Retrieved on 7 9 September 2010. "Air Austral Anonymous company with executive board and supervisory board With a capital of 19 206 900€ Roland Garros Airport area 97438 Sainte Marie or BP 611 - 97472 Saint-Denis Cedex."</ref> [[चित्र:F-ONGB_(22047162675).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालने भारतात थेट विमानसेवेसाठी [[बोईंग ७३७-८००|बोईंग ७३७-८००चा]] वापर करते.]] == गंतव्यस्थाने == ऑक्टोबर २०२२ च्या सुमारासची एर ऑस्ट्रालची गंतव्यस्थाने: {|class="wikitable sortable" ! देश किंवा प्रदेश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! class="unsortable" | संदर्भ |- | कोमोरोस || [[मोरोनी, कोमोरोस|मोरोनी]] || [[प्रिन्स सैद इब्राहिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/comoros.html|title =Moroni|author=|access-date=2014-06-29|website=Air Austral}}</ref> |- | फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/paris-cdg.html|title =Paris|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | rowspan="4" | मादागास्कर || [[अंटानानारिवो]] || [[इव्हाटो विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/madagascar.html|title =Antananarivo|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[अंट्सिरानाना]] || [[अराचार्ट विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | [[नोसी बे]] || [[फासीन विमानतळ]] || ||align=center| |- | [[तोआमासिना]] || [[तोआमासिना विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | rowspan="2" | मॉरिशस || [[पोर्ट लुईस]] || [[सर सीवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mauritius-island.html|title =Port Louis|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[रॉड्रिग्ज]] || [[सर गेटन डुव्हल विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | मायोट || [[द्झाउद्झी]] || [[द्झाउद्झी पामँदझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mayotte.html|title =Dzaoudzi|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | rowspan="2" | रेयूनियों || [[सेंट-डेनिस, रेयूनियों|सेंट-डेनिस]] || [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]] || मुख्य तळ ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/reunion-island.html|title =Dzaoudzi|author=Saint Denis/Saint-Pierre|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[सेंट-पियरे, रेयूनियों|सेंट-पियरे]] || [[पियरफोंड्स विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center| |- | दक्षिण आफ्रिका || [[जोहान्सबर्ग]] || [[ओ. आर. तांबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/south-africa.html|title =Johannesburg|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | थायलंड || [[बँकॉक]] || [[सुवर्णभूमी विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/thailand.html|title =Bangkok|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- |} === इंटरलाइन करार === * [[फ्रेंच बी]]<ref>{{cite web|url=https://frenchbee.dohop.com/|title=Frenchbee Connect|work=Dohop|access-date=16 July 2024|archive-date=2024-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716121752/https://frenchbee.dohop.com/|url-status=dead}}</ref> * [[स्विस इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]<ref name="SWISS partner airlines">{{cite web|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|title=Fees for partner airlines|website=SWISS|access-date=27 September 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809150931/https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|url-status=live}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] === कोडशेर करार<ref>{{Cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/air-austral-to-suspend-chennai-reunion-flight/articleshow/98554289.cms |title=Air Austral to suspend Chennai-Reunion flight |publisher=Mumbai Mirror |language=en }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === {{div col}} * [[एर फ्रान्स]] * [[एर मादागास्कर]] * [[एर इंडिया]] * [[एर मॉरिशस]] * [[एवा एर]]<ref>{{cite web|title=Ewa Air Resumes Dzaoudzi – Antananarivo Route in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250916-zdnw25dzatnr}}</ref> * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220901-kquucodeshare|title=KENYA AIRWAYS / AIR AUSTRAL BEGINS CODESHARE PARTNERSHIP IN LATE-AUGUST 2022|website=Aeroroutes|date=1 September 2022}}</ref> {{div col end}} == विमानताफा == [[चित्र:F-ONOU_B777-3Q8ER_Air_Austral_MAN_26NOV14_(2).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]]] [[चित्र:AIR_AUSTRAL_B787_Domenjod_27-02-2017.jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]]]] ऑगस्ट २०२२मध्ये एर ऑस्ट्रालकडे खालील प्रकाराची विमाने होती:<ref>https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170805183224/https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral |date=2017-08-05 }} consulted 13 August 2022</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |+एर ऑस्ट्रeल leHe ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवारत ! rowspan="2" | खरेदीवर ! colspan="4" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- style="background:#09c;" ! <abbr title="Club Austral">जे</abbr> ! <u>डब्ल्यू</u> ! <abbr title="Loisirs Class">वाय</abbr> ! एकूण |- | [[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | ३ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.flightglobal.com/airlines/reunions-air-austral-receives-first-a220/144779.article|title=Reunion's Air Austral receives first A220}}</ref> | &mdash; | &mdash; | १२ | १२० | १३२ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82359-runions-air-austral-air-madagascar-select-a220|title=Réunion's Air Austral, Air Madagascar select A220|website=ch-aviation|access-date=Mar 8, 2020}}</ref> | |- | [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]] | ३ | &mdash; | १८ | ४० | ३८४ | ४४२ | |- | [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]] <ref name="FlightglobalAirAustralTakesFirst787">{{स्रोत बातमी|last=Toh|first=Mavis|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-air-austral-takes-first-787-425725/|title=Air Austral takes first 787|date=25 May 2016|publisher=[[Flightglobal]]|location=Singapore|access-date=25 May 2016}}</ref> | २ | &mdash; | १८ | &mdash; | २४४ | २६२ | |- ! एकूण ! ८ ! &mdash; ! colspan="5" | |} === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:left;" |+ एर ऑस्ट्रालचा माजी ताफा{{citation needed|date=March 2022}} |- ! विमान ! एकूण ! ताफ्यात समाविष्ट ! सेवानिवृत्त ! नोंदी |- |[[एटीआर ७२-५००]] |३ |२००० |२०२२ |<ref name="ifn.news">{{Cite web|last=Fiedler|first=Jan-Hendrik|date=Oct 12, 2019|title=Air Austral signs agreement for three Airbus A220|work=International Flight Network|url=https://www.ifn.news/posts/air-austral-signs-agreement-for-three-airbus-a220/|access-date=Mar 8, 2020|archive-date=2023-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117153350/https://www.ifn.news/posts/air-austral-signs-agreement-for-three-airbus-a220/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/112936-runions-air-austral-ends-atr72-operations|title=Réunion's Air Austral ends ATR72 operations|website=Ch-Aviation|access-date=23 February 2022}}</ref> |- |[[बोईंग ७३७-३००]] |१ |१९९४ |२०११ | |- |[[बोईंग ७३७-३००क्यूसी]] |२ |१९९७ |२०१६ | |- |[[बोईंग ७३७-५००]] |१ |१९९० |२०११ | |- |[[बोईंग ७३७-८००]] |२ |२०१० |२०२३ | |- |[[बोईंग ७६७-३००ईआर]] |१ |२००९ |२००९ | |- |[[बोईंग ७७७-२००ईआर]] |३ |२००३ |२०१७ | |- |[[बोईंग ७७७-२००एलआर]] |१ |२०११ |२०१५ | |- |[[बोईंग ७७७-३००ईआर]] |२ |२०१३ |२०१७ | |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप]] |१ |१९८९ |१९९५ | |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:फ्रान्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:रेयुनियोंमधील विमानकंपन्या]] aorwql69tsymj234m7ruqddkkn206ka 2717611 2717610 2026-10-06T21:15:07Z अभय नातू 206 /* गंतव्यस्थाने */ 2717611 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा|IATA=UU|ICAO=REU|callsign=REUNION|उपकंपन्या=[[एवा एर]]|मुख्य व्यक्ती=जोसेफ ब्रेमा (मुख्याधिकारी)|नाव=एर ऑस्ट्राल|लोगो=Air Austral logo (2015).svg|लोगो_आकारमान=200px|स्थापना=१९७४|तळ=[[सें-डेनिस दि ला रेनुयों]], [[द्झाऊझी]]|मुख्य_शहरे=[[सें-पिएर दि ला रेनुयों]]|फ्रिक्वंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|फ्रिकवंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|एलायंस=[[व्हॅनिला एरलाइन्स]]|विमान संख्या=८|गंतव्यस्थाने=१७|संकेतस्थळ=www.air-austral.com|मुख्यालय=[[रोलाँ गॅरोस विमानतळ]], [[रेयुनियों]]}} '''एर ऑस्ट्राल''' ही एक [[रेयुनियों]] स्थित फ्रेंच [[विमान वाहतूक कंपनी|विमानवाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी रेयुनियों पासून [[फ्रांस|फ्रान्स]], [[दक्षिण आफ्रिका]], [[थायलंड]], [[भारत]] आणि [[हिंदी महासागर|हिंद महासागरातील]] अनेक शहरांना विमानसेवा पुरवते. एर ऑस्ट्रालकडे ९ विमाने आहेत आणि सुमारे ९०० लोक काम करतात. <ref name="TourMag">[http://www.tourmag.com/Air-Austral-renfort-de-la-flotte-et-ouverture-Bordeaux-et-Nantes-en-fevrier-2011_a38960.html Air-Austral renfort de la flotte] TourMag.com 2 June 2010. Retrieved 2010-11-04</ref> एर ऑस्ट्रालचे मुख्यालय [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]], [[रेयूनियों|रियुनियन]] येथे आहे. <ref>"[http://www.air-austral.com/en/legal-notices.html Legal notices]." Air Austral. Retrieved on 7 9 September 2010. "Air Austral Anonymous company with executive board and supervisory board With a capital of 19 206 900€ Roland Garros Airport area 97438 Sainte Marie or BP 611 - 97472 Saint-Denis Cedex."</ref> [[चित्र:F-ONGB_(22047162675).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालने भारतात थेट विमानसेवेसाठी [[बोईंग ७३७-८००|बोईंग ७३७-८००चा]] वापर करते.]] == इतिहास == === १९७४-१९९०: आर.ए.एस. आणि एर रियुनियों म्हणून सुरुवातीची वर्षे === [[चित्र:Air Austral logo.svg|इवलेसे|200px|२०१४ पर्यंत वापरले जाणारे एर ऑस्ट्रालचे पूर्वीचे चिन्ह (लोगो)]] एर ऑस्ट्रेलची स्थापना डिसेंबर १९७४ मध्ये स्थानिक व्यावसायिक जेरार्ड एथेव्ह यांनी [[रियुनियन एर सर्व्हिसेस]] या नावाने केली. ही रियुनियोंमधील पहिली व्यावसायिक विमान कंपनी होती.<ref name="History">{{cite web |title=30 years of history in the Indian ocean sky |publisher=Air Austral |url=http://www.air-austral.com/en/about-air-austral/30-years-or-history.html |access-date=2011-06-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225035038/http://www.air-austral.com/en/about-air-austral/30-years-or-history.html |archive-date=2010-12-25}}</ref><ref name="leaflet">{{cite web |title=Air Austral brochure for Australian passengers |url=http://www.airaustral.com.au/resources/pdf/Web_Info_Printout.pdf |publisher=Air Austral |date=April 2009 |access-date=2010-11-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091014162605/http://www.airaustral.com.au/resources/pdf/Web_Info_Printout.pdf |archive-date=2009-10-14}}</ref> ऑगस्ट १९७७ पर्यंत या कंपनीने ३२ आसनांच्या [[हॉकर सिडली एच.एस. ७४८]] [[टर्बोप्रॉप]] विमानाने [[सेंते-माएरी, रियुनियों|सेंते-माएरी]] ते [[मायोत]] दरम्यान प्रादेशिक सेवा सुरू केली होती.<ref name="History" /><ref name="leaflet" /> डिसेंबर १९८६ मध्ये आर.ए.एस. चे नाव बदलून 'एर रियुनियन' करण्यात आले.<ref name="leaflet" /> ऑक्टोबर १९९० मध्ये [[सेमात्रा (विमानकंपनी)|सेमात्रा]] या कंपनीने [[एर रियुनियों]]ची खरेदी केली; या कंपनीत ४६% हिस्सा रियुनियों मधील स्थानिक संस्थांचा होता, तर उर्वरित भागभांडवल बँका आणि इतर खाजगी भागीदारांच्या मालकीचे होते.<ref name="leaflet" /> == गंतव्यस्थाने == ऑक्टोबर २०२२ च्या सुमारासची एर ऑस्ट्रालची गंतव्यस्थाने: {|class="wikitable sortable" ! देश किंवा प्रदेश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! class="unsortable" | संदर्भ |- | कोमोरोस || [[मोरोनी, कोमोरोस|मोरोनी]] || [[प्रिन्स सैद इब्राहिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/comoros.html|title =Moroni|author=|access-date=2014-06-29|website=Air Austral}}</ref> |- | फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/paris-cdg.html|title =Paris|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | rowspan="4" | मादागास्कर || [[अंटानानारिवो]] || [[इव्हाटो विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/madagascar.html|title =Antananarivo|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[अंट्सिरानाना]] || [[अराचार्ट विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | [[नोसी बे]] || [[फासीन विमानतळ]] || ||align=center| |- | [[तोआमासिना]] || [[तोआमासिना विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | rowspan="2" | मॉरिशस || [[पोर्ट लुईस]] || [[सर सीवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mauritius-island.html|title =Port Louis|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[रॉड्रिग्ज]] || [[सर गेटन डुव्हल विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | मायोट || [[द्झाउद्झी]] || [[द्झाउद्झी पामँदझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mayotte.html|title =Dzaoudzi|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | rowspan="2" | रेयूनियों || [[सेंट-डेनिस, रेयूनियों|सेंट-डेनिस]] || [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]] || मुख्य तळ ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/reunion-island.html|title =Dzaoudzi|author=Saint Denis/Saint-Pierre|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[सेंट-पियरे, रेयूनियों|सेंट-पियरे]] || [[पियरफोंड्स विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center| |- | दक्षिण आफ्रिका || [[जोहान्सबर्ग]] || [[ओ. आर. तांबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/south-africa.html|title =Johannesburg|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | थायलंड || [[बँकॉक]] || [[सुवर्णभूमी विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/thailand.html|title =Bangkok|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- |} === इंटरलाइन करार === * [[फ्रेंच बी]]<ref>{{cite web|url=https://frenchbee.dohop.com/|title=Frenchbee Connect|work=Dohop|access-date=16 July 2024|archive-date=2024-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716121752/https://frenchbee.dohop.com/|url-status=dead}}</ref> * [[स्विस इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]<ref name="SWISS partner airlines">{{cite web|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|title=Fees for partner airlines|website=SWISS|access-date=27 September 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809150931/https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|url-status=live}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] === कोडशेर करार<ref>{{Cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/air-austral-to-suspend-chennai-reunion-flight/articleshow/98554289.cms |title=Air Austral to suspend Chennai-Reunion flight |publisher=Mumbai Mirror |language=en }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === {{div col}} * [[एर फ्रान्स]] * [[एर मादागास्कर]] * [[एर इंडिया]] * [[एर मॉरिशस]] * [[एवा एर]]<ref>{{cite web|title=Ewa Air Resumes Dzaoudzi – Antananarivo Route in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250916-zdnw25dzatnr}}</ref> * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220901-kquucodeshare|title=KENYA AIRWAYS / AIR AUSTRAL BEGINS CODESHARE PARTNERSHIP IN LATE-AUGUST 2022|website=Aeroroutes|date=1 September 2022}}</ref> {{div col end}} == विमानताफा == [[चित्र:F-ONOU_B777-3Q8ER_Air_Austral_MAN_26NOV14_(2).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]]] [[चित्र:AIR_AUSTRAL_B787_Domenjod_27-02-2017.jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]]]] ऑगस्ट २०२२मध्ये एर ऑस्ट्रालकडे खालील प्रकाराची विमाने होती:<ref>https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170805183224/https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral |date=2017-08-05 }} consulted 13 August 2022</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |+एर ऑस्ट्रeल leHe ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवारत ! rowspan="2" | खरेदीवर ! colspan="4" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- style="background:#09c;" ! <abbr title="Club Austral">जे</abbr> ! <u>डब्ल्यू</u> ! <abbr title="Loisirs Class">वाय</abbr> ! एकूण |- | [[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | ३ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.flightglobal.com/airlines/reunions-air-austral-receives-first-a220/144779.article|title=Reunion's Air Austral receives first A220}}</ref> | &mdash; | &mdash; | १२ | १२० | १३२ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82359-runions-air-austral-air-madagascar-select-a220|title=Réunion's Air Austral, Air Madagascar select A220|website=ch-aviation|access-date=Mar 8, 2020}}</ref> | |- | [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]] | ३ | &mdash; | १८ | ४० | ३८४ | ४४२ | |- | [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]] <ref name="FlightglobalAirAustralTakesFirst787">{{स्रोत बातमी|last=Toh|first=Mavis|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-air-austral-takes-first-787-425725/|title=Air Austral takes first 787|date=25 May 2016|publisher=[[Flightglobal]]|location=Singapore|access-date=25 May 2016}}</ref> | २ | &mdash; | १८ | &mdash; | २४४ | २६२ | |- ! एकूण ! ८ ! &mdash; ! colspan="5" | |} === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:left;" |+ एर ऑस्ट्रालचा माजी ताफा{{citation needed|date=March 2022}} |- ! विमान ! एकूण ! ताफ्यात समाविष्ट ! सेवानिवृत्त ! नोंदी |- |[[एटीआर ७२-५००]] |३ |२००० |२०२२ |<ref name="ifn.news">{{Cite web|last=Fiedler|first=Jan-Hendrik|date=Oct 12, 2019|title=Air Austral signs agreement for three Airbus A220|work=International Flight Network|url=https://www.ifn.news/posts/air-austral-signs-agreement-for-three-airbus-a220/|access-date=Mar 8, 2020|archive-date=2023-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117153350/https://www.ifn.news/posts/air-austral-signs-agreement-for-three-airbus-a220/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/112936-runions-air-austral-ends-atr72-operations|title=Réunion's Air Austral ends ATR72 operations|website=Ch-Aviation|access-date=23 February 2022}}</ref> |- |[[बोईंग ७३७-३००]] |१ |१९९४ |२०११ | |- |[[बोईंग ७३७-३००क्यूसी]] |२ |१९९७ |२०१६ | |- |[[बोईंग ७३७-५००]] |१ |१९९० |२०११ | |- |[[बोईंग ७३७-८००]] |२ |२०१० |२०२३ | |- |[[बोईंग ७६७-३००ईआर]] |१ |२००९ |२००९ | |- |[[बोईंग ७७७-२००ईआर]] |३ |२००३ |२०१७ | |- |[[बोईंग ७७७-२००एलआर]] |१ |२०११ |२०१५ | |- |[[बोईंग ७७७-३००ईआर]] |२ |२०१३ |२०१७ | |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप]] |१ |१९८९ |१९९५ | |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:फ्रान्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:रेयुनियोंमधील विमानकंपन्या]] 3lvbvy0qoxyxt7ufhxfldanu0e4hfrp 2717612 2717611 2026-10-06T21:15:51Z अभय नातू 206 /* १९७४-१९९०: आर.ए.एस. आणि एर रियुनियों म्हणून सुरुवातीची वर्षे */ 2717612 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा|IATA=UU|ICAO=REU|callsign=REUNION|उपकंपन्या=[[एवा एर]]|मुख्य व्यक्ती=जोसेफ ब्रेमा (मुख्याधिकारी)|नाव=एर ऑस्ट्राल|लोगो=Air Austral logo (2015).svg|लोगो_आकारमान=200px|स्थापना=१९७४|तळ=[[सें-डेनिस दि ला रेनुयों]], [[द्झाऊझी]]|मुख्य_शहरे=[[सें-पिएर दि ला रेनुयों]]|फ्रिक्वंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|फ्रिकवंट_फ्लायर=कॅप्रिकॉर्न|एलायंस=[[व्हॅनिला एरलाइन्स]]|विमान संख्या=८|गंतव्यस्थाने=१७|संकेतस्थळ=www.air-austral.com|मुख्यालय=[[रोलाँ गॅरोस विमानतळ]], [[रेयुनियों]]}} '''एर ऑस्ट्राल''' ही एक [[रेयुनियों]] स्थित फ्रेंच [[विमान वाहतूक कंपनी|विमानवाहतूक कंपनी]] आहे. ही कंपनी रेयुनियों पासून [[फ्रांस|फ्रान्स]], [[दक्षिण आफ्रिका]], [[थायलंड]], [[भारत]] आणि [[हिंदी महासागर|हिंद महासागरातील]] अनेक शहरांना विमानसेवा पुरवते. एर ऑस्ट्रालकडे ९ विमाने आहेत आणि सुमारे ९०० लोक काम करतात. <ref name="TourMag">[http://www.tourmag.com/Air-Austral-renfort-de-la-flotte-et-ouverture-Bordeaux-et-Nantes-en-fevrier-2011_a38960.html Air-Austral renfort de la flotte] TourMag.com 2 June 2010. Retrieved 2010-11-04</ref> एर ऑस्ट्रालचे मुख्यालय [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]], [[रेयूनियों|रियुनियन]] येथे आहे. <ref>"[http://www.air-austral.com/en/legal-notices.html Legal notices]." Air Austral. Retrieved on 7 9 September 2010. "Air Austral Anonymous company with executive board and supervisory board With a capital of 19 206 900€ Roland Garros Airport area 97438 Sainte Marie or BP 611 - 97472 Saint-Denis Cedex."</ref> [[चित्र:F-ONGB_(22047162675).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालने भारतात थेट विमानसेवेसाठी [[बोईंग ७३७-८००|बोईंग ७३७-८००चा]] वापर करते.]] == इतिहास == === १९७४-१९९०: आर.ए.एस. आणि एर रेयुनियों म्हणून सुरुवातीची वर्षे === [[चित्र:Air Austral logo.svg|इवलेसे|200px|२०१४ पर्यंत वापरले जाणारे एर ऑस्ट्रालचे पूर्वीचे चिन्ह (लोगो)]] एर ऑस्ट्रेलची स्थापना डिसेंबर १९७४ मध्ये स्थानिक व्यावसायिक जेरार्ड एथेव्ह यांनी [[रेयुनियों एर सर्व्हिसेस]] या नावाने केली. ही रेयुनियोंमधील पहिली व्यावसायिक विमान कंपनी होती.<ref name="History">{{cite web |title=30 years of history in the Indian ocean sky |publisher=Air Austral |url=http://www.air-austral.com/en/about-air-austral/30-years-or-history.html |access-date=2011-06-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225035038/http://www.air-austral.com/en/about-air-austral/30-years-or-history.html |archive-date=2010-12-25}}</ref><ref name="leaflet">{{cite web |title=Air Austral brochure for Australian passengers |url=http://www.airaustral.com.au/resources/pdf/Web_Info_Printout.pdf |publisher=Air Austral |date=April 2009 |access-date=2010-11-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091014162605/http://www.airaustral.com.au/resources/pdf/Web_Info_Printout.pdf |archive-date=2009-10-14}}</ref> ऑगस्ट १९७७ पर्यंत या कंपनीने ३२ आसनांच्या [[हॉकर सिडली एच.एस. ७४८]] [[टर्बोप्रॉप]] विमानाने [[सेंते-माएरी, रेयुनियों|सेंते-माएरी]] ते [[मायोत]] दरम्यान प्रादेशिक सेवा सुरू केली होती.<ref name="History" /><ref name="leaflet" /> डिसेंबर १९८६ मध्ये आर.ए.एस. चे नाव बदलून ''एर रेयुनियों'' करण्यात आले.<ref name="leaflet" /> ऑक्टोबर १९९० मध्ये [[सेमात्रा (विमानकंपनी)|सेमात्रा]] या कंपनीने [[एर रेयुनियों]]ची खरेदी केली; या कंपनीत ४६% हिस्सा रेयुनियों मधील स्थानिक संस्थांचा होता, तर उर्वरित भागभांडवल बँका आणि इतर खाजगी भागीदारांच्या मालकीचे होते.<ref name="leaflet" /> == गंतव्यस्थाने == ऑक्टोबर २०२२ च्या सुमारासची एर ऑस्ट्रालची गंतव्यस्थाने: {|class="wikitable sortable" ! देश किंवा प्रदेश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! class="unsortable" | संदर्भ |- | कोमोरोस || [[मोरोनी, कोमोरोस|मोरोनी]] || [[प्रिन्स सैद इब्राहिम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/comoros.html|title =Moroni|author=|access-date=2014-06-29|website=Air Austral}}</ref> |- | फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[चार्ल्स डी गॉल विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/paris-cdg.html|title =Paris|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | rowspan="4" | मादागास्कर || [[अंटानानारिवो]] || [[इव्हाटो विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/madagascar.html|title =Antananarivo|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[अंट्सिरानाना]] || [[अराचार्ट विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | [[नोसी बे]] || [[फासीन विमानतळ]] || ||align=center| |- | [[तोआमासिना]] || [[तोआमासिना विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | rowspan="2" | मॉरिशस || [[पोर्ट लुईस]] || [[सर सीवूसागर रामगुलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mauritius-island.html|title =Port Louis|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[रॉड्रिग्ज]] || [[सर गेटन डुव्हल विमानतळ]] || हंगामी<br>[[एवा एर]]ची विमाने वापरली जातात ||align=center| |- | मायोट || [[द्झाउद्झी]] || [[द्झाउद्झी पामँदझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/mayotte.html|title =Dzaoudzi|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | rowspan="2" | रेयूनियों || [[सेंट-डेनिस, रेयूनियों|सेंट-डेनिस]] || [[रोलँड गॅरोस विमानतळ]] || मुख्य तळ ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/reunion-island.html|title =Dzaoudzi|author=Saint Denis/Saint-Pierre|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | [[सेंट-पियरे, रेयूनियों|सेंट-पियरे]] || [[पियरफोंड्स विमानतळ]] || दुय्यम तळ ||align=center| |- | दक्षिण आफ्रिका || [[जोहान्सबर्ग]] || [[ओ. आर. तांबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/south-africa.html|title =Johannesburg|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- | थायलंड || [[बँकॉक]] || [[सुवर्णभूमी विमानतळ]] || ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.air-austral.com/en/where-we-fly/thailand.html|title =Bangkok|author=Air Austral|access-date=2014-06-29}}</ref> |- |} === इंटरलाइन करार === * [[फ्रेंच बी]]<ref>{{cite web|url=https://frenchbee.dohop.com/|title=Frenchbee Connect|work=Dohop|access-date=16 July 2024|archive-date=2024-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716121752/https://frenchbee.dohop.com/|url-status=dead}}</ref> * [[स्विस इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]<ref name="SWISS partner airlines">{{cite web|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|title=Fees for partner airlines|website=SWISS|access-date=27 September 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809150931/https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|url-status=live}}</ref> * [[थाई एरवेझ इंटरनॅशनल]] === कोडशेर करार<ref>{{Cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/air-austral-to-suspend-chennai-reunion-flight/articleshow/98554289.cms |title=Air Austral to suspend Chennai-Reunion flight |publisher=Mumbai Mirror |language=en }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === {{div col}} * [[एर फ्रान्स]] * [[एर मादागास्कर]] * [[एर इंडिया]] * [[एर मॉरिशस]] * [[एवा एर]]<ref>{{cite web|title=Ewa Air Resumes Dzaoudzi – Antananarivo Route in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250916-zdnw25dzatnr}}</ref> * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220901-kquucodeshare|title=KENYA AIRWAYS / AIR AUSTRAL BEGINS CODESHARE PARTNERSHIP IN LATE-AUGUST 2022|website=Aeroroutes|date=1 September 2022}}</ref> {{div col end}} == विमानताफा == [[चित्र:F-ONOU_B777-3Q8ER_Air_Austral_MAN_26NOV14_(2).jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]]]] [[चित्र:AIR_AUSTRAL_B787_Domenjod_27-02-2017.jpg|इवलेसे| एर ऑस्ट्रालचे [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]]]] ऑगस्ट २०२२मध्ये एर ऑस्ट्रालकडे खालील प्रकाराची विमाने होती:<ref>https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170805183224/https://www.planespotters.net/airline/Air-Austral |date=2017-08-05 }} consulted 13 August 2022</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;" |+एर ऑस्ट्रeल leHe ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवारत ! rowspan="2" | खरेदीवर ! colspan="4" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- style="background:#09c;" ! <abbr title="Club Austral">जे</abbr> ! <u>डब्ल्यू</u> ! <abbr title="Loisirs Class">वाय</abbr> ! एकूण |- | [[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-३००]] | ३ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.flightglobal.com/airlines/reunions-air-austral-receives-first-a220/144779.article|title=Reunion's Air Austral receives first A220}}</ref> | &mdash; | &mdash; | १२ | १२० | १३२ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82359-runions-air-austral-air-madagascar-select-a220|title=Réunion's Air Austral, Air Madagascar select A220|website=ch-aviation|access-date=Mar 8, 2020}}</ref> | |- | [[बोईंग ७७७|बोईंग ७७७-३००ईआर]] | ३ | &mdash; | १८ | ४० | ३८४ | ४४२ | |- | [[बोईंग ७८७|बोईंग ७८७-८]] <ref name="FlightglobalAirAustralTakesFirst787">{{स्रोत बातमी|last=Toh|first=Mavis|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-air-austral-takes-first-787-425725/|title=Air Austral takes first 787|date=25 May 2016|publisher=[[Flightglobal]]|location=Singapore|access-date=25 May 2016}}</ref> | २ | &mdash; | १८ | &mdash; | २४४ | २६२ | |- ! एकूण ! ८ ! &mdash; ! colspan="5" | |} === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:left;" |+ एर ऑस्ट्रालचा माजी ताफा{{citation needed|date=March 2022}} |- ! विमान ! एकूण ! ताफ्यात समाविष्ट ! सेवानिवृत्त ! नोंदी |- |[[एटीआर ७२-५००]] |३ |२००० |२०२२ |<ref name="ifn.news">{{Cite web|last=Fiedler|first=Jan-Hendrik|date=Oct 12, 2019|title=Air Austral signs agreement for three Airbus A220|work=International Flight Network|url=https://www.ifn.news/posts/air-austral-signs-agreement-for-three-airbus-a220/|access-date=Mar 8, 2020|archive-date=2023-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117153350/https://www.ifn.news/posts/air-austral-signs-agreement-for-three-airbus-a220/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/112936-runions-air-austral-ends-atr72-operations|title=Réunion's Air Austral ends ATR72 operations|website=Ch-Aviation|access-date=23 February 2022}}</ref> |- |[[बोईंग ७३७-३००]] |१ |१९९४ |२०११ | |- |[[बोईंग ७३७-३००क्यूसी]] |२ |१९९७ |२०१६ | |- |[[बोईंग ७३७-५००]] |१ |१९९० |२०११ | |- |[[बोईंग ७३७-८००]] |२ |२०१० |२०२३ | |- |[[बोईंग ७६७-३००ईआर]] |१ |२००९ |२००९ | |- |[[बोईंग ७७७-२००ईआर]] |३ |२००३ |२०१७ | |- |[[बोईंग ७७७-२००एलआर]] |१ |२०११ |२०१५ | |- |[[बोईंग ७७७-३००ईआर]] |२ |२०१३ |२०१७ | |- |[[फोक्कर एफ२८ फेलोशिप]] |१ |१९८९ |१९९५ | |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:फ्रान्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:रेयुनियोंमधील विमानकंपन्या]] 3asadij7i65l89nayynbnte8jq3a8oc 0 340844 2717649 2702881 2026-10-07T03:39:30Z अभय नातू 206 साचा 2717649 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = महाराणी सकवारबाई द्वितीय | पदवी = सम्राज्ञी<br>महाराणी | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg| | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठा साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १७०८|१७०८]] - [[इ.स. १७४९|१७४९]] | राज्यारोहण = सम्राज्ञी पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[१२ जानेवारी]] [[इ.स. १७०८|१७०८]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[अजिंक्यतारा|किल्ले अजिंक्यतारा]] (१७०८-१७२०),<br> [[सातारा]] (१७२१-१७४९) | पूर्ण_नाव = सकवारबाई शाहूराजे भोसले | इतर_पदव्या = [[सम्राज्ञी]], [[महाराणी]] | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १७४९|१७४९]] | मृत्यू_स्थान = [[सातारा]], [[महाराष्ट्र]] | पूर्वाधिकारी = [[महाराणी ताराबाई]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = | वडील = राणोजी शिर्के | आई = | पत्नी = | पती = [[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | संतती = [[गजराबाई कदमबांडे|गजराबाई]] | राजवंश = [[शिर्के]] (जन्माने)<br>[[भोसले]] (लग्नाने) | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = [[होन]] | तळटिपा = |}} '''महाराणी सकवारबाई भोसले''' ह्या [[छत्रपती शाहू|छत्रपती शाहू महाराज (थोरले)]] यांच्या पट्टराणी होत्या. महाराणी सकवारबाई साहेब या शिर्के घराण्यातील होत्या. त्यांच्या वडिलांचे नांव राणोजी राजेशिर्के असे होते. सकवारबाईना [[गजराबाई कदमबांडे|गजराबाई]] या नावाची एक कन्या होती. ती कदमबांडे यांना दिलेली होती.[[भोसले]] घराण्याचे विवाह संबंध जास्तीत जास्त [[शिर्के]] व [[मोहिते]] घराण्याशीच झालेले आहेत. {{बदल}} [[सातारा|राजधानी सातारा]] येथे [[शाहू पहिले|छत्रपती शाहू महाराज]] यांच्या उत्तरकाळांत जेंव्हा दत्तक प्रकरण उद्मले तेव्हा राजवाड्यांत कट-कारस्थानाला उत आला. आपल्या मर्जीचा दत्तक यावा म्हणून जो तो धडपड करू लागला.हे नेहमीच सगळीकडे घडत असते. छत्रपती शाहू महाराजांच्या धाकट्या राणीसाहेब [[सगुणाबाई भोसले द्वितीय|सगुणाबाई]] या मोहिते घराण्यातील होत्या. दत्तक प्रकरणातील धुसफूस चालू असतानाच [[२५ ऑगस्ट]] [[इ.स. १७४८|१७४८]] रोजी [[सगुणाबाई भोसले द्वितीय|महाराणी सगुणाबाई]] यांचे निधन झाले. [[शाहू पहिले|छत्रपती शाहू महाराजांच्या]] अंत्यसमयी सकवारबाई साहेबांनी आपल्या देखरेखेखाली ठेवले होते. कोल्हापूरचे [[संभाजी द्वितीय|छत्रपती संभाजी महाराज(द्वितीय)]] यांनाच शाहू महाराजांनी दत्तक घ्यावे अशी सकवारबाई साहेबांची आग्रही भूमिका होती. ती चुकीची मुळीच वाटत नाही कारण [[संभाजी द्वितीय|छत्रपती संभाजी महाराज(द्वितीय)]] यांना या वेळेपर्यंत पस्तीस वर्ष राज्यकारभाराचा अनुभव प्राप्त झालेला होता. राज्याचा अधिपती होण्याची पात्रता आणि योग्यता त्यांनी निश्चितपणे संपादन केलेली होती. वारसाच्या दृष्टीनेही [[राजाराम दुसरे|रामराजापेक्षा]] ते अधिक जवळचे होते.सकवारबाईसाहेबांची निवड [[नानासाहेब पेशवे]] यांना पटणे शक्यच नव्हते. कारण अशा अनुभवी छत्रपतीस निष्प्रभ केल्याशिवाय संपूर्ण मराठेशाही घशांत घालणे शक्यच झाले नसते. छत्रपतीच्या गादीवर नामधारी बसवायचा होता या दृष्टीकोनातून [[महाराणी ताराबाई]] साहेबांनी सुचविलेल्या [[राजाराम दुसरे|रामराजे छत्रपती]] यांना गादीवर बसविणेच पेशव्याच्या पुढील चालीच्या दृष्टिने योग्य होते. त्यामुळे [[नानासाहेब पेशवा|नानासाहेब पेशवेही]] आपले डाव धुर्तपणे खेळत होते. शेवटी कपट नितीने आपला डाव साधून महाराणी सकवारबाई साहेबावर विजय मिळवला. सकवारबाई यासारखी महत्वाकांक्षी बाई जिवंत राहिली तर आपले मनसुभे उधळून लावेल हे ओळखून तिला ठार मारण्याचा कट केला. [[शाहू पहिले|छत्रपती शाहू महाराज]] अत्यवस्थ असताना महाराणी सकवारबाई अखंड त्यांच्या उशाशी बसून होत्या. पण शरीर धर्मासाठी त्यांना उठून जावे लागत होते या संधीचा फायदा घेऊन बेशुद्धावस्थेतील छत्रपती शाहू महाराजांची सही दोन फर्मानावर घेण्यात आली. यामुळे छत्रपती शाहू महाराजांची सत्ता संपुष्ठात येऊन मराठेशाहीची सारी सत्ता पेशव्यांच्या हातात गेली. या दोन बनावट फर्मानावर पुढील पेशवाई साम्राज्य उभे राहिलेले आहे. ही गोष्ट इतिहास प्रमाणित आहे. कारण फर्मानावर मृत्युची वाट पहाणाऱ्या अस्वस्थ आणि बेशुद्ध छत्रपतीची मंजूरी घेण्यांत आली होती. [[१५ डिसेंबर]] [[इ.स. १७४९|१७४९]] रोजी [[शाहू पहिले|छत्रपती शाहू महाराज]] यांचे बेशुद्धावस्थेतच निधन झाले.सर्व कारभारी मंडळी ने बेसणीसदीय एकविचाराने ठरविले की, सकवारबाई साहेबास सती घालवावी.न जातील तर बढ़े न्यावी. आताच शेवट केला पाहिजेत. (संदर्भ: करवीर रियासत पृ. क्र. १६५ लेखक- स.मा.गर्गे) पेशव्यांचा हस्तक गोविंदराव चिटणीस याने छ. शाहू महाराजांचे निधन होताच त्याने सकवारबाई साहेबांच्या सर्व माणसांना कैद केले. त्यात दादोबा प्रतिनिधी उर्फ जगजीवनराव, त्यांचा मुतालिक यमाजी शिवदेव इ.मंडळी होती.छत्रपती शाहू महाराजांच्या मृत्युनंतर तत्कालिन मराठा मंडळीने, सतिच्या गोंडस नावाखाली संगमताने केलेला हा एक भीषण खून! महाराणी सकवारबाई साहेब सती जायला सयार होईनांत म्हणून त्यांच्या माहेरच्या मंडळीना व विशेषतः वडिलांना आणून धमक्या देण्यांत आल्या. सदाशिव चिमणाजी याने सकवारबाई साहेबापुढे कुंकवाचा करंडा ठेवून कृष्णातिरी माहुली संगमावर सती जाण्याची तयारी करण्याची सूचना दिली. पेशवाईच्या उदद्यकाळी मराठेशाहीत सतीच्या गोंडस नावाखाली घडलेल्या या अमानुष सती प्रकरणाची कथा वाचताना अंगावर शहारे येतात. महाराणी सकवारबाई साहेब ख-या अर्थाने सती होत्याच, अशी ग्वाही इतिहासांत मिळते, त्या छत्रपती शाहू महाराजांना ईश्वररूप मानत होत्या. त्याशिवाय त्यांच्या मनांत दुसरा भाव नव्हता. छत्रपतीच्या घराण्यांत दुर्देवी ठरलेली आणि भयानक शेवट झालेली राजेशिर्के घराण्यातील ही कन्या! मतलबी इतिहासकारांकडे त्यांविषयी सहानभुतीचे दोन शब्द नसावेत याची खंत वाटते! == संदर्भ == (करवीर रियासत पृ.क्र.१७३ लेखक- स.मा. गर्गे) [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 41m0fgs0vptz183nblppoadlyglkll4 0 341513 2717395 2598642 2026-10-06T15:39:30Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717395 wikitext text/x-wiki {{हा लेख |"{{लेखनाव}}"|दृश्यम (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=विशाल भारद्वाज|देश=भारत|भाषा=हिंदी|नाव=दृश्यम|दिग्दर्शन=निशिकांत कामत|निर्मिती=अभिषेक पाठक|प्रमुख कलाकार=[[अजय देवगण]], [[तब्बू]]|प्रदर्शन तारीख=३१ जुलै २०१५|वितरक=पॅनोरमा स्टुडिओज|अवधी=१६० मिनिटे|imdb_id=tt4430212}} '''''दृश्यम''''' हा [[निशिकांत कामत]] दिग्दर्शित २०१५ चा भारतीय [[हिंदी भाषा|हिंदी]]-भाषेतील क्राइम थ्रिलर चित्रपट आहे. याच नावाच्या २०१३ च्या चित्रपटाचा रिमेक, यात [[अजय देवगण]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]], इशिता दत्ता, मृणाल जाधव आणि [[रजत कपूर]] यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. हे ३१ जुलै २०१५ रोजी रिलीज झाले आणि जगभरात १११ कोटींहून अधिक कमाई करून गंभीर आणि व्यावसायिक यश म्हणून उदयास आले. २०२२ मध्ये ''[[दृश्यम २]]'' नावाचा सिक्वेल रिलीज झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://bollymoviereviewtech.com/drishyam-2-movie-review/|title=Drishyam 2 Movie Review : A Grabbing Sequel With 3 Astonishing Twists, Turns And Drama - Bolly Movie Review Tech|date=2022-11-20|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121072714/https://bollymoviereviewtech.com/drishyam-2-movie-review/|archive-date=21 November 2022|access-date=2022-11-22}}</ref> नंतर २०२२ मध्ये, हा चित्रपट चीनमध्ये प्रदर्शित झाला, त्याने $४.०५ दशलक्ष कमावले आणि जगभरात एकूण ₹१४७ कोटींची कमाई केली. == कलाकार == * [[अजय देवगण]] * [[तब्बू]] * [[श्रिया सरन]] * [[रजत कपूर]] * [[प्रथमेश परब]] * इशिता दत्ता * मृणाल जाधव * कमलेश सावंत * विकास कुमार * रमेश परदेशी * योगेश सोमण * प्रसन्न केतकर * आशिष वारंग == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील हिंदी चित्रपट]] [[वर्ग:निशिकांत कामत दिग्दर्शित चित्रपट]] jobgirpmu0l3mxqjbsmloku427a3vei 0 342957 2717696 2714267 2026-10-07T05:22:18Z Nitin.kunjir 4684 /* पाचवी टी२०आ */ 2717696 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२३-२४ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Cricket Ireland flag.svg | team2_name = आयर्लंड | from_date = १८ जानेवारी | to_date = २ फेब्रुवारी २०२४ | team1_captain = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] | team2_captain = [[लॉरा डेलनी]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 0 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[ॲशली न्दिराया]] (११३) | team2_ODIs_most_runs = [[गॅबी लुईस]] (११५) | team1_ODIs_most_wickets = [[लॉरीन त्शुमा]] (४)<br />केलीस एनधलोवू (४) | team2_ODIs_most_wickets = [[कॅरा मरे]] (१०) | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 5 | team1_twenty20s_most_runs = केलीस एनधलोवू (१५७) | team2_twenty20s_most_runs = [[एमी हंटर]] (२४०) | team1_twenty20s_most_wickets = केलीस एनधलोवू (४) | team2_twenty20s_most_wickets = [[लॉरा डेलनी]] (८) | player_of_twenty20_series = }} आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाबरोबर खेळण्यासाठी जानेवारी आणि फेब्रुवारी २०२४ मध्ये झिम्बाब्वेचा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://zimcricket.org/news/2670/Brent-leaves-role-as-Zimbabwe-Women-Head-Coach |title=Brent leaves role as Zimbabwe Women Head Coach |work=Zimbabwe Cricket |access-date=12 January 2024}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) आणि पाच [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/womens-squad-named/ |title=17-player Ireland Women's squad announced for Zimbabwe tour in January |work=Cricket Ireland |access-date=21 December 2023 |archive-date=2024-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107144032/https://cricketireland.ie/news/womens-squad-named/ |url-status=dead }}</ref> टी२०आ सामने २०२४ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक पात्रता फेरीसाठी दोन्ही संघांच्या तयारीचा भाग झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ireland-womens-squad-announced-for-zimbabwe-tour/91794.htm |title=Ireland Womens squad announced for Zimbabwe tour |work=Cricket World |access-date=21 December 2023 }}</ref> पावसाने प्रभावित झालेली पहिला एकदिवसीय आयर्लंडने १० गडी राखून सहज जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68023839 |title=Zimbabwe v Ireland: Gaby Lewis stars as tourists win rain-hit ODI opener in Harare |work=BBC Sport |access-date=18 January 2024}}</ref> दुसरा सामना पावसामुळे बरोबरीत संपला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/tied-match-after-seesawing-battle-between-ireland-and-zimbabwe/92287.htm |title=Tied match after seesawing battle between Ireland and Zimbabwe |work=Cricket World |access-date=21 January 2024}}</ref> आयर्लंडने तिसरा सामना ८१ धावांनी जिंकला<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68066900 |title=Zimbabwe v Ireland: Cara Murray's 6-31 helps tourists clinch Harare ODI series |work=BBC Sport |access-date=24 January 2024}}</ref> आणि त्यामुळे वनडे मालिका २-० ने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0123/1428157-murray-stars-as-ireland-clinch-odi-series-in-zimbabwe/ |title=Cara Murray stars as Ireland clinch ODI series in Zimbabwe |work=RTE |access-date=24 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/lady-chevrons-lose-odi-series-to-ireland/ |title=Lady Chevrons lose ODI series to Ireland |work=Chronicle |access-date=24 January 2024 |archive-date=2024-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124151529/https://www.chronicle.co.zw/lady-chevrons-lose-odi-series-to-ireland/ |url-status=dead }}</ref> आयर्लंडने पहिला टी२०आ ५७ धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68109100 |title=Zimbabwe v Ireland T20: Amy Hunter hits century as tourists win series opener |work=BBC Sport |access-date=26 January 2024}}</ref> सामन्यादरम्यान, [[एमी हंटर]] ही टी२०आ आणि वनडे दोन्हीमध्ये शतक झळकावणारी पहिली आयरिश महिला आणि तिसरी आयरिश क्रिकेट खेळाडू (पुरुष किंवा महिला) ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/2024/01/26/amy-hunter-makes-history-with-unbeaten-century-in-irelands-win-over-zimbabwe/ |title=Amy Hunter makes history with unbeaten century in Ireland’s win over Zimbabwe |work=The Irish Times |access-date=26 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/hunters-harare-hundred/ |title=Hunter’s Harare hundred |work=Cricket Ireland |access-date=2 February 2024 |archive-date=2024-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240201202359/https://cricketireland.ie/news/hunters-harare-hundred/ |url-status=dead }}</ref> आयर्लंडनेही मालिकेतील पुढील दोन सामने जिंकून टी२०आ मालिकेत अजेय आघाडी घेतली.<ref>{{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/2024/01/30/orla-prendergast-stars-in-harare-as-ireland-clinch-t20-series-win-over-zimbabwe/ |title=Orla Prendergast stars in Harare as Ireland clinch T20 series win over Zimbabwe |work=Irish Times |access-date=30 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0201/1430003-ireland-continue-winning-run-against-zimbabwe-in-harare/ |title=Ireland continue winning run against Zimbabwe in rain-shortened contest |work=RTE |access-date=1 February 2024}}</ref> पावसाने व्यत्यय आणलेला चौथा सामना आयर्लंडने ९ गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68174539 |title=Zimbabwe v Ireland: Tourists make it four wins from four in five-match T20 series |work=BBC Sport |access-date=2 February 2024}}</ref> पर्यटकांनी पाचवा सामना १४ धावांनी जिंकला<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/68185745 |title=Zimbabwe v Ireland: Tourists complete five-game T20 clean sweep in Harare |work=BBC Sport |access-date=2 February 2024}}</ref> आणि त्यामुळे टी२०आ मालिका ५-० ने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0202/1430209-ireland-complete-whitewash-victory-over-zimbabwe/ |title=Ireland complete whitewash victory over Zimbabwe |work=RTE |access-date=2 February 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- !{{crw|ZIM}} !colspan=2|{{crw|IRE}} |- !वनडे आणि टी२०आ<ref>{{cite web |url=https://zimcricket.org/news/2667/Zimbabwe-Women-face-litmus-test-against-Ireland-Women |title=Zimbabwe Women face litmus test against Ireland Women |work=Zimbabwe Cricket |access-date=12 January 2024}}</ref> !वनडे<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3830139 |title=Ireland name limited-overs team for Zimbabwe tour |work=International Cricket Council |access-date=29 December 2023}}</ref> !टी२०आ<ref>{{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/ireland-women-to-tour-zimbabwe-in-january-names-squad-to-the-series/ |title=Ireland Women to tour Zimbabwe in January..... names squad to the series |work=Chronicle |access-date=29 December 2023 |archive-date=2023-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229124557/https://www.chronicle.co.zw/ireland-women-to-tour-zimbabwe-in-january-names-squad-to-the-series/ |url-status=dead }}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * बेलोवेद बिझा * कुडझाई चिगोरा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[न्याशा ग्वांझुरा]] * लिंडोकुहळे माभेरो * [[प्रेशियस मारंगे]] * मिशेल मावुंगा * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[पेल्लागिया मुजाजी]] * [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] * क्रिस्टीन मुतासा * [[ॲशली न्दिराया]] * केलीस एनधलोवू * [[नॉमवेलो सिबांदा]] * [[लॉरीन त्शुमा]] * ॲडेल झिमुनु | * [[लॉरा डेलनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[एव्हा कॅनिंग]] * [[अलाना डॅलझेल]] * [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] * सारा फोर्ब्स * [[एमी हंटर]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अर्लीन केली]] * [[गॅबी लुईस]] * जोआना लॉफरन ([[यष्टिरक्षक]]) * [[जेन मॅग्वायर]] * [[कॅरा मरे]] * [[लिआह पॉल]] * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] * फ्रीया सार्जेंट * [[रेबेका स्टोकेल]] | * [[लॉरा डेलनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[एव्हा कॅनिंग]] * [[अलाना डॅलझेल]] * [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] * [[एमी हंटर]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अर्लीन केली]] * [[गॅबी लुईस]] * [[लुईस लिटल]] * जोआना लॉफरन ([[यष्टिरक्षक]]) * [[सोफी मॅकमोहन]] * [[कॅरा मरे]] * [[लिआह पॉल]] * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] * फ्रीया सार्जेंट * [[रेबेका स्टोकेल]] |} क्षेत्ररक्षण करताना गुडघ्याला दुखापत झाल्यामुळे [[सोफी मॅकमोहन]] पहिल्या टी२०आ नंतर मायदेशी परतली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0126/1428832-hunter-makes-history-in-t20i-win-over-zimbabwe/ |title=Amy Hunter makes history in T20 win over Zimbabwe |work=RTE |access-date=26 January 2024}}</ref> ==सराव सामना== {{Single-innings cricket match | date = १६ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crwicon|ZIM}} झिम्बाब्वे अ | score1 = २२२/६ (३६ षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ५६ (५२) | wickets1 = कुडझाई चिगोरा २/३१ (६ षटके) | score2 = १०१ (३१.३ षटके) | runs2 = [[लॉरीन फिरी]] १९ (३०) | wickets2 = [[कॅरा मरे]] ३/१३ (४.३ षटके) | result = आयर्लंड १५१ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415979.html धावफलक] | venue = [[सनराइज स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनोसंट चिन्योका]] (झिम्बाब्वे) आणि मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे झिम्बाब्वे अ संघाला ३६ षटकांत २५२ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = }} ==एकदिवसीय मालिका== ===पहिला एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = १८ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = १७० (४२.५ षटके) | runs1 = [[ॲशली न्दिराया]] ४७ (५३) | wickets1 = फ्रीया सार्जेंट ३/२९ (७.५ षटके) | score2 = ११०/० (१३.१ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] ६५ (४१) | wickets2 = | result = आयर्लंड १० गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415980.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि कॉलिन ट्लो (झिम्बाब्वे) | motm = [[गॅबी लुईस]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे आयर्लंडला २१ षटकांत ११० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = कुडझाई चिगोरा आणि मिशेल मावुंगा (झिम्बाब्वे) या दोघींनीही वनडे पदार्पण केले. }} ===दुसरा एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = २२७/९ (५० षटके) | runs1 = [[चिएद्झा हुरुरू]] ४६ (७४) | wickets1 = [[अर्लीन केली]] ४/३५ (१० षटके) | score2 = २०२/९ (४३ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] ४२ (६४) | wickets2 = केलीस एनधलोवू ३/३६ (९ षटके) | result = सामना बरोबरीत सुटला ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415981.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि डेव्हिड शवाने (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे आयर्लंडला ४३ षटकांत २०३ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = लिंडोकुहले माभेरो (झिम्बाब्वे) यांनी वनडे पदार्पण केले. }} ===तिसरा एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = २३ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १८० (४८.१ षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ४१ (६७) | wickets1 = [[लॉरीन त्शुमा]] २/२७ (९ षटके) | score2 = ९९ (३०.५ षटके) | runs2 = [[ॲशली न्दिराया]] २५ (३५) | wickets2 = [[कॅरा मरे]] ६/३१ (६.५ षटके) | result = आयर्लंड ८१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415982.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) आणि कॉलिन ट्लो (झिम्बाब्वे) | motm = [[कॅरा मरे]] (आयर्लंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==टी२०आ मालिका== ===पहिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २६ जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १९१/३ (२० षटके) | runs1 = [[एमी हंटर]] १०१[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = कुडझाई चिगोरा २/४६ (४ षटके) | score2 = १३४/५ (२० षटके) | runs2 = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ४६ (४२) | wickets2 = [[अलाना डॅलझेल]] २/२० (४ षटके) | result = आयर्लंड ५७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415983.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = [[एमी हंटर]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कुडझाई चिगोरा (झिम्बाब्वे) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. * [[एमी हंटर]] (आयर्लंड) ने तिचे टी२०आ मध्ये पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/cricket/belfasts-amy-hunter-scores-unbeaten-century-for-ireland/a1538054348.html |title=Belfast’s Amy Hunter scores unbeaten century for Ireland |work=The Belfast Telegraph |access-date=26 January 2024}}</ref> }} ===दुसरी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २८ जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १७२/३ (२० षटके) | runs1 = [[एमी हंटर]] ७७[[नाबाद|*]] (५७) | wickets1 = लिंडोकुहळे माभेरो १/१२ (१ षटक) | score2 = १३०/८ (२० षटके) | runs2 = केलीस एनधलोवू ५२ (४१) | wickets2 = [[लॉरा डेलनी]] ४/१२ (४ षटके) | result = आयर्लंड ४२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415984.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = [[लॉरा डेलनी]] (आयर्लंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = क्रिस्टीन मुतासा (झिम्बाब्वे) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ===तिसरी टी२०आ === {{Single-innings cricket match | date = ३० जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १६९/३ (२० षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ६९ (४८) | wickets1 = [[लॉरीन त्शुमा]] १/२९ (४ षटके) | score2 = १०९/७ (२० षटके) | runs2 = केलीस एनधलोवू ३६ (३१) | wickets2 = [[लुईस लिटल]] २/८ (२ षटके) | result = आयर्लंड ६० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415985.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===चौथी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = १ फेब्रुवारी २०२४ | time = १८:३० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = ६५/५ (८ षटके) | runs1 = केलीस एनधलोवू १७ (१७) | wickets1 = [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] १/३ (१ षटक) | score2 = ७०/१ (७.५ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] २५[[नाबाद|*]] (२१) | wickets2 = लिंडोकुहळे माभेरो १/६ (१ षटक) | result = आयर्लंड ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415986.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झिम्बाब्वे) आणि मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येक बाजूने ८ षटकांचा करण्यात आला. | notes = }} ===पाचवी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २ फेब्रुवारी २०२४ | time = १८:३० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३८/७ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी लुईस]] ४२ (३३) | wickets1 = केलीस एनधलोवू ३/२० (४ षटके) | score2 = १२४/८ (२० षटके) | runs2 = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ५२ (४३) | wickets2 = [[लॉरा डेलनी]] ३/१७ (४ षटके) | result = आयर्लंड १४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415987.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) आणि तफादझ्वा मुसाक्वा (झि) | motm = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आ) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[बिलव्ह्ड बिझा]] (झि) आणि जोआना लॉफरन (आ) या दोघींनीही त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-women-vs-ireland-women-2023-24-1415974 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२३-२४}} {{आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२३-२४]] [[वर्ग: महिला क्रिकेट]] p4by3iq8tkzg4ch02kjm1fyke6x13a3 2717697 2717696 2026-10-07T05:23:23Z Nitin.kunjir 4684 /* खेळाडू */ 2717697 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२३-२४ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Cricket Ireland flag.svg | team2_name = आयर्लंड | from_date = १८ जानेवारी | to_date = २ फेब्रुवारी २०२४ | team1_captain = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] | team2_captain = [[लॉरा डेलनी]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 0 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[ॲशली न्दिराया]] (११३) | team2_ODIs_most_runs = [[गॅबी लुईस]] (११५) | team1_ODIs_most_wickets = [[लॉरीन त्शुमा]] (४)<br />केलीस एनधलोवू (४) | team2_ODIs_most_wickets = [[कॅरा मरे]] (१०) | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 5 | team1_twenty20s_most_runs = केलीस एनधलोवू (१५७) | team2_twenty20s_most_runs = [[एमी हंटर]] (२४०) | team1_twenty20s_most_wickets = केलीस एनधलोवू (४) | team2_twenty20s_most_wickets = [[लॉरा डेलनी]] (८) | player_of_twenty20_series = }} आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाने झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाबरोबर खेळण्यासाठी जानेवारी आणि फेब्रुवारी २०२४ मध्ये झिम्बाब्वेचा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://zimcricket.org/news/2670/Brent-leaves-role-as-Zimbabwe-Women-Head-Coach |title=Brent leaves role as Zimbabwe Women Head Coach |work=Zimbabwe Cricket |access-date=12 January 2024}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) आणि पाच [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/womens-squad-named/ |title=17-player Ireland Women's squad announced for Zimbabwe tour in January |work=Cricket Ireland |access-date=21 December 2023 |archive-date=2024-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107144032/https://cricketireland.ie/news/womens-squad-named/ |url-status=dead }}</ref> टी२०आ सामने २०२४ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक पात्रता फेरीसाठी दोन्ही संघांच्या तयारीचा भाग झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ireland-womens-squad-announced-for-zimbabwe-tour/91794.htm |title=Ireland Womens squad announced for Zimbabwe tour |work=Cricket World |access-date=21 December 2023 }}</ref> पावसाने प्रभावित झालेली पहिला एकदिवसीय आयर्लंडने १० गडी राखून सहज जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68023839 |title=Zimbabwe v Ireland: Gaby Lewis stars as tourists win rain-hit ODI opener in Harare |work=BBC Sport |access-date=18 January 2024}}</ref> दुसरा सामना पावसामुळे बरोबरीत संपला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/tied-match-after-seesawing-battle-between-ireland-and-zimbabwe/92287.htm |title=Tied match after seesawing battle between Ireland and Zimbabwe |work=Cricket World |access-date=21 January 2024}}</ref> आयर्लंडने तिसरा सामना ८१ धावांनी जिंकला<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68066900 |title=Zimbabwe v Ireland: Cara Murray's 6-31 helps tourists clinch Harare ODI series |work=BBC Sport |access-date=24 January 2024}}</ref> आणि त्यामुळे वनडे मालिका २-० ने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0123/1428157-murray-stars-as-ireland-clinch-odi-series-in-zimbabwe/ |title=Cara Murray stars as Ireland clinch ODI series in Zimbabwe |work=RTE |access-date=24 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/lady-chevrons-lose-odi-series-to-ireland/ |title=Lady Chevrons lose ODI series to Ireland |work=Chronicle |access-date=24 January 2024 |archive-date=2024-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124151529/https://www.chronicle.co.zw/lady-chevrons-lose-odi-series-to-ireland/ |url-status=dead }}</ref> आयर्लंडने पहिला टी२०आ ५७ धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68109100 |title=Zimbabwe v Ireland T20: Amy Hunter hits century as tourists win series opener |work=BBC Sport |access-date=26 January 2024}}</ref> सामन्यादरम्यान, [[एमी हंटर]] ही टी२०आ आणि वनडे दोन्हीमध्ये शतक झळकावणारी पहिली आयरिश महिला आणि तिसरी आयरिश क्रिकेट खेळाडू (पुरुष किंवा महिला) ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/2024/01/26/amy-hunter-makes-history-with-unbeaten-century-in-irelands-win-over-zimbabwe/ |title=Amy Hunter makes history with unbeaten century in Ireland’s win over Zimbabwe |work=The Irish Times |access-date=26 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/hunters-harare-hundred/ |title=Hunter’s Harare hundred |work=Cricket Ireland |access-date=2 February 2024 |archive-date=2024-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240201202359/https://cricketireland.ie/news/hunters-harare-hundred/ |url-status=dead }}</ref> आयर्लंडनेही मालिकेतील पुढील दोन सामने जिंकून टी२०आ मालिकेत अजेय आघाडी घेतली.<ref>{{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/2024/01/30/orla-prendergast-stars-in-harare-as-ireland-clinch-t20-series-win-over-zimbabwe/ |title=Orla Prendergast stars in Harare as Ireland clinch T20 series win over Zimbabwe |work=Irish Times |access-date=30 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0201/1430003-ireland-continue-winning-run-against-zimbabwe-in-harare/ |title=Ireland continue winning run against Zimbabwe in rain-shortened contest |work=RTE |access-date=1 February 2024}}</ref> पावसाने व्यत्यय आणलेला चौथा सामना आयर्लंडने ९ गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68174539 |title=Zimbabwe v Ireland: Tourists make it four wins from four in five-match T20 series |work=BBC Sport |access-date=2 February 2024}}</ref> पर्यटकांनी पाचवा सामना १४ धावांनी जिंकला<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/68185745 |title=Zimbabwe v Ireland: Tourists complete five-game T20 clean sweep in Harare |work=BBC Sport |access-date=2 February 2024}}</ref> आणि त्यामुळे टी२०आ मालिका ५-० ने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0202/1430209-ireland-complete-whitewash-victory-over-zimbabwe/ |title=Ireland complete whitewash victory over Zimbabwe |work=RTE |access-date=2 February 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{crw|ZIM}} !colspan=2|{{crw|IRE}} |- !वनडे आणि टी२०आ<ref>{{cite web |url=https://zimcricket.org/news/2667/Zimbabwe-Women-face-litmus-test-against-Ireland-Women |title=Zimbabwe Women face litmus test against Ireland Women |work=Zimbabwe Cricket |access-date=12 January 2024}}</ref> !वनडे<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3830139 |title=Ireland name limited-overs team for Zimbabwe tour |work=International Cricket Council |access-date=29 December 2023}}</ref> !टी२०आ<ref>{{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/ireland-women-to-tour-zimbabwe-in-january-names-squad-to-the-series/ |title=Ireland Women to tour Zimbabwe in January..... names squad to the series |work=Chronicle |access-date=29 December 2023 |archive-date=2023-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229124557/https://www.chronicle.co.zw/ireland-women-to-tour-zimbabwe-in-january-names-squad-to-the-series/ |url-status=dead }}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * कुडझाई चिगोरा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[न्याशा ग्वांझुरा]] * लिंडोकुहळे माभेरो * [[प्रेशियस मारंगे]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[पेल्लागिया मुजाजी]] * [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] * क्रिस्टीन मुतासा * [[ॲशली न्दिराया]] * केलीस एनधलोवू * [[नॉमवेलो सिबांदा]] * [[लॉरीन त्शुमा]] * ॲडेल झिमुनु | * [[लॉरा डेलनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एव्हा कॅनिंग]] * [[अलाना डॅलझेल]] * [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] * सारा फोर्ब्स * [[एमी हंटर]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[अर्लीन केली]] * [[गॅबी लुईस]] * जोआना लॉफरन ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[जेन मॅग्वायर]] * [[कॅरा मरे]] * [[लिआह पॉल]] * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] * फ्रीया सार्जेंट * [[रेबेका स्टोकेल]] | * [[लॉरा डेलनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एव्हा कॅनिंग]] * [[अलाना डॅलझेल]] * [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] * [[एमी हंटर]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[अर्लीन केली]] * [[गॅबी लुईस]] * [[लुईस लिटल]] * जोआना लॉफरन ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[सोफी मॅकमोहन]] * [[कॅरा मरे]] * [[लिआह पॉल]] * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] * फ्रीया सार्जेंट * [[रेबेका स्टोकेल]] |} क्षेत्ररक्षण करताना गुडघ्याला दुखापत झाल्यामुळे [[सोफी मॅकमोहन]] पहिल्या टी२०आ नंतर मायदेशी परतली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0126/1428832-hunter-makes-history-in-t20i-win-over-zimbabwe/ |title=Amy Hunter makes history in T20 win over Zimbabwe |work=RTE |access-date=26 January 2024}}</ref> ==सराव सामना== {{Single-innings cricket match | date = १६ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crwicon|ZIM}} झिम्बाब्वे अ | score1 = २२२/६ (३६ षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ५६ (५२) | wickets1 = कुडझाई चिगोरा २/३१ (६ षटके) | score2 = १०१ (३१.३ षटके) | runs2 = [[लॉरीन फिरी]] १९ (३०) | wickets2 = [[कॅरा मरे]] ३/१३ (४.३ षटके) | result = आयर्लंड १५१ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415979.html धावफलक] | venue = [[सनराइज स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनोसंट चिन्योका]] (झिम्बाब्वे) आणि मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे झिम्बाब्वे अ संघाला ३६ षटकांत २५२ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = }} ==एकदिवसीय मालिका== ===पहिला एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = १८ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = १७० (४२.५ षटके) | runs1 = [[ॲशली न्दिराया]] ४७ (५३) | wickets1 = फ्रीया सार्जेंट ३/२९ (७.५ षटके) | score2 = ११०/० (१३.१ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] ६५ (४१) | wickets2 = | result = आयर्लंड १० गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415980.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि कॉलिन ट्लो (झिम्बाब्वे) | motm = [[गॅबी लुईस]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे आयर्लंडला २१ षटकांत ११० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = कुडझाई चिगोरा आणि मिशेल मावुंगा (झिम्बाब्वे) या दोघींनीही वनडे पदार्पण केले. }} ===दुसरा एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = २२७/९ (५० षटके) | runs1 = [[चिएद्झा हुरुरू]] ४६ (७४) | wickets1 = [[अर्लीन केली]] ४/३५ (१० षटके) | score2 = २०२/९ (४३ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] ४२ (६४) | wickets2 = केलीस एनधलोवू ३/३६ (९ षटके) | result = सामना बरोबरीत सुटला ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415981.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि डेव्हिड शवाने (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे आयर्लंडला ४३ षटकांत २०३ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = लिंडोकुहले माभेरो (झिम्बाब्वे) यांनी वनडे पदार्पण केले. }} ===तिसरा एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = २३ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १८० (४८.१ षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ४१ (६७) | wickets1 = [[लॉरीन त्शुमा]] २/२७ (९ षटके) | score2 = ९९ (३०.५ षटके) | runs2 = [[ॲशली न्दिराया]] २५ (३५) | wickets2 = [[कॅरा मरे]] ६/३१ (६.५ षटके) | result = आयर्लंड ८१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415982.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) आणि कॉलिन ट्लो (झिम्बाब्वे) | motm = [[कॅरा मरे]] (आयर्लंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==टी२०आ मालिका== ===पहिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २६ जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १९१/३ (२० षटके) | runs1 = [[एमी हंटर]] १०१[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = कुडझाई चिगोरा २/४६ (४ षटके) | score2 = १३४/५ (२० षटके) | runs2 = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ४६ (४२) | wickets2 = [[अलाना डॅलझेल]] २/२० (४ षटके) | result = आयर्लंड ५७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415983.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = [[एमी हंटर]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कुडझाई चिगोरा (झिम्बाब्वे) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. * [[एमी हंटर]] (आयर्लंड) ने तिचे टी२०आ मध्ये पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/cricket/belfasts-amy-hunter-scores-unbeaten-century-for-ireland/a1538054348.html |title=Belfast’s Amy Hunter scores unbeaten century for Ireland |work=The Belfast Telegraph |access-date=26 January 2024}}</ref> }} ===दुसरी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २८ जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १७२/३ (२० षटके) | runs1 = [[एमी हंटर]] ७७[[नाबाद|*]] (५७) | wickets1 = लिंडोकुहळे माभेरो १/१२ (१ षटक) | score2 = १३०/८ (२० षटके) | runs2 = केलीस एनधलोवू ५२ (४१) | wickets2 = [[लॉरा डेलनी]] ४/१२ (४ षटके) | result = आयर्लंड ४२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415984.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = [[लॉरा डेलनी]] (आयर्लंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = क्रिस्टीन मुतासा (झिम्बाब्वे) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ===तिसरी टी२०आ === {{Single-innings cricket match | date = ३० जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १६९/३ (२० षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ६९ (४८) | wickets1 = [[लॉरीन त्शुमा]] १/२९ (४ षटके) | score2 = १०९/७ (२० षटके) | runs2 = केलीस एनधलोवू ३६ (३१) | wickets2 = [[लुईस लिटल]] २/८ (२ षटके) | result = आयर्लंड ६० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415985.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===चौथी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = १ फेब्रुवारी २०२४ | time = १८:३० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = ६५/५ (८ षटके) | runs1 = केलीस एनधलोवू १७ (१७) | wickets1 = [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] १/३ (१ षटक) | score2 = ७०/१ (७.५ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] २५[[नाबाद|*]] (२१) | wickets2 = लिंडोकुहळे माभेरो १/६ (१ षटक) | result = आयर्लंड ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415986.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झिम्बाब्वे) आणि मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येक बाजूने ८ षटकांचा करण्यात आला. | notes = }} ===पाचवी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २ फेब्रुवारी २०२४ | time = १८:३० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३८/७ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी लुईस]] ४२ (३३) | wickets1 = केलीस एनधलोवू ३/२० (४ षटके) | score2 = १२४/८ (२० षटके) | runs2 = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ५२ (४३) | wickets2 = [[लॉरा डेलनी]] ३/१७ (४ षटके) | result = आयर्लंड १४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415987.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) आणि तफादझ्वा मुसाक्वा (झि) | motm = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आ) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[बिलव्ह्ड बिझा]] (झि) आणि जोआना लॉफरन (आ) या दोघींनीही त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-women-vs-ireland-women-2023-24-1415974 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२३-२४}} {{आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२३-२४]] [[वर्ग: महिला क्रिकेट]] 0e56fm76drhx6w35zx2168a75hfzb9h 2717702 2717697 2026-10-07T05:26:21Z Nitin.kunjir 4684 2717702 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२३-२४ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Cricket Ireland flag.svg | team2_name = आयर्लंड | from_date = १८ जानेवारी | to_date = २ फेब्रुवारी २०२४ | team1_captain = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] | team2_captain = [[लॉरा डेलनी]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 0 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[ॲशली न्दिराया]] (११३) | team2_ODIs_most_runs = [[गॅबी लुईस]] (११५) | team1_ODIs_most_wickets = [[लॉरीन त्शुमा]] (४)<br />केलीस एनधलोवू (४) | team2_ODIs_most_wickets = [[कॅरा मरे]] (१०) | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 5 | team1_twenty20s_most_runs = केलीस एनधलोवू (१५७) | team2_twenty20s_most_runs = [[एमी हंटर]] (२४०) | team1_twenty20s_most_wickets = केलीस एनधलोवू (४) | team2_twenty20s_most_wickets = [[लॉरा डेलनी]] (८) | player_of_twenty20_series = }} [[आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ]]ाने [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघ]]ाबरोबर खेळण्यासाठी जानेवारी आणि फेब्रुवारी २०२४ मध्ये [[झिम्बाब्वे]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://zimcricket.org/news/2670/Brent-leaves-role-as-Zimbabwe-Women-Head-Coach |title=Brent leaves role as Zimbabwe Women Head Coach |work=Zimbabwe Cricket |access-date=12 January 2024}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि पाच [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/womens-squad-named/ |title=17-player Ireland Women's squad announced for Zimbabwe tour in January |work=Cricket Ireland |access-date=21 December 2023 |archive-date=2024-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107144032/https://cricketireland.ie/news/womens-squad-named/ |url-status=dead }}</ref> आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने २०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पात्रता फेरीसाठी दोन्ही संघांच्या तयारीचा भाग झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ireland-womens-squad-announced-for-zimbabwe-tour/91794.htm |title=Ireland Womens squad announced for Zimbabwe tour |work=Cricket World |access-date=21 December 2023 }}</ref> पावसाने प्रभावित झालेली पहिला एकदिवसीय आयर्लंडने १० गडी राखून सहज जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68023839 |title=Zimbabwe v Ireland: Gaby Lewis stars as tourists win rain-hit ODI opener in Harare |work=BBC Sport |access-date=18 January 2024}}</ref> दुसरा सामना पावसामुळे बरोबरीत संपला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/tied-match-after-seesawing-battle-between-ireland-and-zimbabwe/92287.htm |title=Tied match after seesawing battle between Ireland and Zimbabwe |work=Cricket World |access-date=21 January 2024}}</ref> आयर्लंडने तिसरा सामना ८१ धावांनी जिंकला<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68066900 |title=Zimbabwe v Ireland: Cara Murray's 6-31 helps tourists clinch Harare ODI series |work=BBC Sport |access-date=24 January 2024}}</ref> आणि त्यामुळे वनडे मालिका २-० ने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0123/1428157-murray-stars-as-ireland-clinch-odi-series-in-zimbabwe/ |title=Cara Murray stars as Ireland clinch ODI series in Zimbabwe |work=RTE |access-date=24 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/lady-chevrons-lose-odi-series-to-ireland/ |title=Lady Chevrons lose ODI series to Ireland |work=Chronicle |access-date=24 January 2024 |archive-date=2024-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124151529/https://www.chronicle.co.zw/lady-chevrons-lose-odi-series-to-ireland/ |url-status=dead }}</ref> आयर्लंडने पहिला टी२० सामना ५७ धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68109100 |title=Zimbabwe v Ireland T20: Amy Hunter hits century as tourists win series opener |work=BBC Sport |access-date=26 January 2024}}</ref> सामन्यादरम्यान, [[एमी हंटर]] ही टी२०आ आणि वनडे दोन्हीमध्ये शतक झळकावणारी पहिली आयरिश महिला आणि तिसरी आयरिश क्रिकेट खेळाडू (पुरुष किंवा महिला) ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/2024/01/26/amy-hunter-makes-history-with-unbeaten-century-in-irelands-win-over-zimbabwe/ |title=Amy Hunter makes history with unbeaten century in Ireland’s win over Zimbabwe |work=The Irish Times |access-date=26 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/hunters-harare-hundred/ |title=Hunter’s Harare hundred |work=Cricket Ireland |access-date=2 February 2024 |archive-date=2024-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240201202359/https://cricketireland.ie/news/hunters-harare-hundred/ |url-status=dead }}</ref> आयर्लंडनेही मालिकेतील पुढील दोन सामने जिंकून टी२० मालिकेत अजेय आघाडी घेतली.<ref>{{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/2024/01/30/orla-prendergast-stars-in-harare-as-ireland-clinch-t20-series-win-over-zimbabwe/ |title=Orla Prendergast stars in Harare as Ireland clinch T20 series win over Zimbabwe |work=Irish Times |access-date=30 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0201/1430003-ireland-continue-winning-run-against-zimbabwe-in-harare/ |title=Ireland continue winning run against Zimbabwe in rain-shortened contest |work=RTE |access-date=1 February 2024}}</ref> पावसाने व्यत्यय आणलेला चौथा सामना आयर्लंडने ९ गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68174539 |title=Zimbabwe v Ireland: Tourists make it four wins from four in five-match T20 series |work=BBC Sport |access-date=2 February 2024}}</ref> पर्यटकांनी पाचवा सामना १४ धावांनी जिंकला<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/68185745 |title=Zimbabwe v Ireland: Tourists complete five-game T20 clean sweep in Harare |work=BBC Sport |access-date=2 February 2024}}</ref> आणि त्यामुळे टी२०आ मालिका ५-० ने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0202/1430209-ireland-complete-whitewash-victory-over-zimbabwe/ |title=Ireland complete whitewash victory over Zimbabwe |work=RTE |access-date=2 February 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{crw|ZIM}} !colspan=2|{{crw|IRE}} |- !वनडे आणि टी२०आ<ref>{{cite web |url=https://zimcricket.org/news/2667/Zimbabwe-Women-face-litmus-test-against-Ireland-Women |title=Zimbabwe Women face litmus test against Ireland Women |work=Zimbabwe Cricket |access-date=12 January 2024}}</ref> !वनडे<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3830139 |title=Ireland name limited-overs team for Zimbabwe tour |work=International Cricket Council |access-date=29 December 2023}}</ref> !टी२०आ<ref>{{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/ireland-women-to-tour-zimbabwe-in-january-names-squad-to-the-series/ |title=Ireland Women to tour Zimbabwe in January..... names squad to the series |work=Chronicle |access-date=29 December 2023 |archive-date=2023-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229124557/https://www.chronicle.co.zw/ireland-women-to-tour-zimbabwe-in-january-names-squad-to-the-series/ |url-status=dead }}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * कुडझाई चिगोरा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[न्याशा ग्वांझुरा]] * लिंडोकुहळे माभेरो * [[प्रेशियस मारंगे]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[पेल्लागिया मुजाजी]] * [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] * क्रिस्टीन मुतासा * [[ॲशली न्दिराया]] * केलीस एनधलोवू * [[नॉमवेलो सिबांदा]] * [[लॉरीन त्शुमा]] * ॲडेल झिमुनु | * [[लॉरा डेलनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एव्हा कॅनिंग]] * [[अलाना डॅलझेल]] * [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] * सारा फोर्ब्स * [[एमी हंटर]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[अर्लीन केली]] * [[गॅबी लुईस]] * जोआना लॉफरन ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[जेन मॅग्वायर]] * [[कॅरा मरे]] * [[लिआह पॉल]] * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] * फ्रीया सार्जेंट * [[रेबेका स्टोकेल]] | * [[लॉरा डेलनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एव्हा कॅनिंग]] * [[अलाना डॅलझेल]] * [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] * [[एमी हंटर]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[अर्लीन केली]] * [[गॅबी लुईस]] * [[लुईस लिटल]] * जोआना लॉफरन ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[सोफी मॅकमोहन]] * [[कॅरा मरे]] * [[लिआह पॉल]] * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] * फ्रीया सार्जेंट * [[रेबेका स्टोकेल]] |} क्षेत्ररक्षण करताना गुडघ्याला दुखापत झाल्यामुळे [[सोफी मॅकमोहन]] पहिल्या टी२०आ नंतर मायदेशी परतली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0126/1428832-hunter-makes-history-in-t20i-win-over-zimbabwe/ |title=Amy Hunter makes history in T20 win over Zimbabwe |work=RTE |access-date=26 January 2024}}</ref> ==सराव सामना== {{Single-innings cricket match | date = १६ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crwicon|ZIM}} झिम्बाब्वे अ | score1 = २२२/६ (३६ षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ५६ (५२) | wickets1 = कुडझाई चिगोरा २/३१ (६ षटके) | score2 = १०१ (३१.३ षटके) | runs2 = [[लॉरीन फिरी]] १९ (३०) | wickets2 = [[कॅरा मरे]] ३/१३ (४.३ षटके) | result = आयर्लंड १५१ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415979.html धावफलक] | venue = [[सनराइज स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनोसंट चिन्योका]] (झिम्बाब्वे) आणि मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे झिम्बाब्वे अ संघाला ३६ षटकांत २५२ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = }} ==एकदिवसीय मालिका== ===पहिला एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = १८ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = १७० (४२.५ षटके) | runs1 = [[ॲशली न्दिराया]] ४७ (५३) | wickets1 = फ्रीया सार्जेंट ३/२९ (७.५ षटके) | score2 = ११०/० (१३.१ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] ६५ (४१) | wickets2 = | result = आयर्लंड १० गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415980.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि कॉलिन ट्लो (झिम्बाब्वे) | motm = [[गॅबी लुईस]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे आयर्लंडला २१ षटकांत ११० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = कुडझाई चिगोरा आणि मिशेल मावुंगा (झिम्बाब्वे) या दोघींनीही वनडे पदार्पण केले. }} ===दुसरा एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = २२७/९ (५० षटके) | runs1 = [[चिएद्झा हुरुरू]] ४६ (७४) | wickets1 = [[अर्लीन केली]] ४/३५ (१० षटके) | score2 = २०२/९ (४३ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] ४२ (६४) | wickets2 = केलीस एनधलोवू ३/३६ (९ षटके) | result = सामना बरोबरीत सुटला ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415981.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि डेव्हिड शवाने (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे आयर्लंडला ४३ षटकांत २०३ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = लिंडोकुहले माभेरो (झिम्बाब्वे) यांनी वनडे पदार्पण केले. }} ===तिसरा एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = २३ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १८० (४८.१ षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ४१ (६७) | wickets1 = [[लॉरीन त्शुमा]] २/२७ (९ षटके) | score2 = ९९ (३०.५ षटके) | runs2 = [[ॲशली न्दिराया]] २५ (३५) | wickets2 = [[कॅरा मरे]] ६/३१ (६.५ षटके) | result = आयर्लंड ८१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415982.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) आणि कॉलिन ट्लो (झिम्बाब्वे) | motm = [[कॅरा मरे]] (आयर्लंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==टी२०आ मालिका== ===पहिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २६ जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १९१/३ (२० षटके) | runs1 = [[एमी हंटर]] १०१[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = कुडझाई चिगोरा २/४६ (४ षटके) | score2 = १३४/५ (२० षटके) | runs2 = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ४६ (४२) | wickets2 = [[अलाना डॅलझेल]] २/२० (४ षटके) | result = आयर्लंड ५७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415983.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = [[एमी हंटर]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कुडझाई चिगोरा (झिम्बाब्वे) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. * [[एमी हंटर]] (आयर्लंड) ने तिचे टी२०आ मध्ये पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/cricket/belfasts-amy-hunter-scores-unbeaten-century-for-ireland/a1538054348.html |title=Belfast’s Amy Hunter scores unbeaten century for Ireland |work=The Belfast Telegraph |access-date=26 January 2024}}</ref> }} ===दुसरी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २८ जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १७२/३ (२० षटके) | runs1 = [[एमी हंटर]] ७७[[नाबाद|*]] (५७) | wickets1 = लिंडोकुहळे माभेरो १/१२ (१ षटक) | score2 = १३०/८ (२० षटके) | runs2 = केलीस एनधलोवू ५२ (४१) | wickets2 = [[लॉरा डेलनी]] ४/१२ (४ षटके) | result = आयर्लंड ४२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415984.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = [[लॉरा डेलनी]] (आयर्लंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = क्रिस्टीन मुतासा (झिम्बाब्वे) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ===तिसरी टी२०आ === {{Single-innings cricket match | date = ३० जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १६९/३ (२० षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ६९ (४८) | wickets1 = [[लॉरीन त्शुमा]] १/२९ (४ षटके) | score2 = १०९/७ (२० षटके) | runs2 = केलीस एनधलोवू ३६ (३१) | wickets2 = [[लुईस लिटल]] २/८ (२ षटके) | result = आयर्लंड ६० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415985.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===चौथी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = १ फेब्रुवारी २०२४ | time = १८:३० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = ६५/५ (८ षटके) | runs1 = केलीस एनधलोवू १७ (१७) | wickets1 = [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] १/३ (१ षटक) | score2 = ७०/१ (७.५ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] २५[[नाबाद|*]] (२१) | wickets2 = लिंडोकुहळे माभेरो १/६ (१ षटक) | result = आयर्लंड ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415986.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झिम्बाब्वे) आणि मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येक बाजूने ८ षटकांचा करण्यात आला. | notes = }} ===पाचवी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २ फेब्रुवारी २०२४ | time = १८:३० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३८/७ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी लुईस]] ४२ (३३) | wickets1 = केलीस एनधलोवू ३/२० (४ षटके) | score2 = १२४/८ (२० षटके) | runs2 = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ५२ (४३) | wickets2 = [[लॉरा डेलनी]] ३/१७ (४ षटके) | result = आयर्लंड १४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415987.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) आणि तफादझ्वा मुसाक्वा (झि) | motm = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आ) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[बिलव्ह्ड बिझा]] (झि) आणि जोआना लॉफरन (आ) या दोघींनीही त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-women-vs-ireland-women-2023-24-1415974 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२३-२४}} {{आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२३-२४]] [[वर्ग: महिला क्रिकेट]] 89q9a5lbm5qjmms52plo5nwlsof65ls 2717703 2717702 2026-10-07T05:26:59Z Nitin.kunjir 4684 2717703 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२३-२४ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Cricket Ireland flag.svg | team2_name = आयर्लंड | from_date = १८ जानेवारी | to_date = २ फेब्रुवारी २०२४ | team1_captain = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] | team2_captain = [[लॉरा डेलनी]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 0 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[ॲशली न्दिराया]] (११३) | team2_ODIs_most_runs = [[गॅबी लुईस]] (११५) | team1_ODIs_most_wickets = [[लॉरीन त्शुमा]] (४)<br />केलीस एनधलोवू (४) | team2_ODIs_most_wickets = [[कॅरा मरे]] (१०) | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 5 | team1_twenty20s_most_runs = केलीस एनधलोवू (१५७) | team2_twenty20s_most_runs = [[एमी हंटर]] (२४०) | team1_twenty20s_most_wickets = केलीस एनधलोवू (४) | team2_twenty20s_most_wickets = [[लॉरा डेलनी]] (८) | player_of_twenty20_series = }} [[आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ]]ाने [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघ]]ाबरोबर खेळण्यासाठी जानेवारी आणि फेब्रुवारी २०२४ मध्ये [[झिम्बाब्वे]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://zimcricket.org/news/2670/Brent-leaves-role-as-Zimbabwe-Women-Head-Coach |title=Brent leaves role as Zimbabwe Women Head Coach |work=Zimbabwe Cricket |access-date=12 January 2024}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि पाच [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/womens-squad-named/ |title=17-player Ireland Women's squad announced for Zimbabwe tour in January |work=Cricket Ireland |access-date=21 December 2023 |archive-date=2024-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107144032/https://cricketireland.ie/news/womens-squad-named/ |url-status=dead }}</ref> आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने [[२०२४ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक पात्रता]] फेरीसाठी दोन्ही संघांच्या तयारीचा भाग झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ireland-womens-squad-announced-for-zimbabwe-tour/91794.htm |title=Ireland Womens squad announced for Zimbabwe tour |work=Cricket World |access-date=21 December 2023 }}</ref> पावसाने प्रभावित झालेली पहिला एकदिवसीय आयर्लंडने १० गडी राखून सहज जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68023839 |title=Zimbabwe v Ireland: Gaby Lewis stars as tourists win rain-hit ODI opener in Harare |work=BBC Sport |access-date=18 January 2024}}</ref> दुसरा सामना पावसामुळे बरोबरीत संपला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/tied-match-after-seesawing-battle-between-ireland-and-zimbabwe/92287.htm |title=Tied match after seesawing battle between Ireland and Zimbabwe |work=Cricket World |access-date=21 January 2024}}</ref> आयर्लंडने तिसरा सामना ८१ धावांनी जिंकला<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68066900 |title=Zimbabwe v Ireland: Cara Murray's 6-31 helps tourists clinch Harare ODI series |work=BBC Sport |access-date=24 January 2024}}</ref> आणि त्यामुळे वनडे मालिका २-० ने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0123/1428157-murray-stars-as-ireland-clinch-odi-series-in-zimbabwe/ |title=Cara Murray stars as Ireland clinch ODI series in Zimbabwe |work=RTE |access-date=24 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/lady-chevrons-lose-odi-series-to-ireland/ |title=Lady Chevrons lose ODI series to Ireland |work=Chronicle |access-date=24 January 2024 |archive-date=2024-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124151529/https://www.chronicle.co.zw/lady-chevrons-lose-odi-series-to-ireland/ |url-status=dead }}</ref> आयर्लंडने पहिला टी२० सामना ५७ धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68109100 |title=Zimbabwe v Ireland T20: Amy Hunter hits century as tourists win series opener |work=BBC Sport |access-date=26 January 2024}}</ref> सामन्यादरम्यान, [[एमी हंटर]] ही टी२०आ आणि वनडे दोन्हीमध्ये शतक झळकावणारी पहिली आयरिश महिला आणि तिसरी आयरिश क्रिकेट खेळाडू (पुरुष किंवा महिला) ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/2024/01/26/amy-hunter-makes-history-with-unbeaten-century-in-irelands-win-over-zimbabwe/ |title=Amy Hunter makes history with unbeaten century in Ireland’s win over Zimbabwe |work=The Irish Times |access-date=26 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/hunters-harare-hundred/ |title=Hunter’s Harare hundred |work=Cricket Ireland |access-date=2 February 2024 |archive-date=2024-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240201202359/https://cricketireland.ie/news/hunters-harare-hundred/ |url-status=dead }}</ref> आयर्लंडनेही मालिकेतील पुढील दोन सामने जिंकून टी२० मालिकेत अजेय आघाडी घेतली.<ref>{{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/2024/01/30/orla-prendergast-stars-in-harare-as-ireland-clinch-t20-series-win-over-zimbabwe/ |title=Orla Prendergast stars in Harare as Ireland clinch T20 series win over Zimbabwe |work=Irish Times |access-date=30 January 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0201/1430003-ireland-continue-winning-run-against-zimbabwe-in-harare/ |title=Ireland continue winning run against Zimbabwe in rain-shortened contest |work=RTE |access-date=1 February 2024}}</ref> पावसाने व्यत्यय आणलेला चौथा सामना आयर्लंडने ९ गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/68174539 |title=Zimbabwe v Ireland: Tourists make it four wins from four in five-match T20 series |work=BBC Sport |access-date=2 February 2024}}</ref> पर्यटकांनी पाचवा सामना १४ धावांनी जिंकला<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/68185745 |title=Zimbabwe v Ireland: Tourists complete five-game T20 clean sweep in Harare |work=BBC Sport |access-date=2 February 2024}}</ref> आणि त्यामुळे टी२०आ मालिका ५-० ने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0202/1430209-ireland-complete-whitewash-victory-over-zimbabwe/ |title=Ireland complete whitewash victory over Zimbabwe |work=RTE |access-date=2 February 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{crw|ZIM}} !colspan=2|{{crw|IRE}} |- !वनडे आणि टी२०आ<ref>{{cite web |url=https://zimcricket.org/news/2667/Zimbabwe-Women-face-litmus-test-against-Ireland-Women |title=Zimbabwe Women face litmus test against Ireland Women |work=Zimbabwe Cricket |access-date=12 January 2024}}</ref> !वनडे<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3830139 |title=Ireland name limited-overs team for Zimbabwe tour |work=International Cricket Council |access-date=29 December 2023}}</ref> !टी२०आ<ref>{{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/ireland-women-to-tour-zimbabwe-in-january-names-squad-to-the-series/ |title=Ireland Women to tour Zimbabwe in January..... names squad to the series |work=Chronicle |access-date=29 December 2023 |archive-date=2023-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229124557/https://www.chronicle.co.zw/ireland-women-to-tour-zimbabwe-in-january-names-squad-to-the-series/ |url-status=dead }}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * कुडझाई चिगोरा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[न्याशा ग्वांझुरा]] * लिंडोकुहळे माभेरो * [[प्रेशियस मारंगे]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[पेल्लागिया मुजाजी]] * [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] * क्रिस्टीन मुतासा * [[ॲशली न्दिराया]] * केलीस एनधलोवू * [[नॉमवेलो सिबांदा]] * [[लॉरीन त्शुमा]] * ॲडेल झिमुनु | * [[लॉरा डेलनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एव्हा कॅनिंग]] * [[अलाना डॅलझेल]] * [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] * सारा फोर्ब्स * [[एमी हंटर]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[अर्लीन केली]] * [[गॅबी लुईस]] * जोआना लॉफरन ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[जेन मॅग्वायर]] * [[कॅरा मरे]] * [[लिआह पॉल]] * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] * फ्रीया सार्जेंट * [[रेबेका स्टोकेल]] | * [[लॉरा डेलनी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एव्हा कॅनिंग]] * [[अलाना डॅलझेल]] * [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] * [[एमी हंटर]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[अर्लीन केली]] * [[गॅबी लुईस]] * [[लुईस लिटल]] * जोआना लॉफरन ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[सोफी मॅकमोहन]] * [[कॅरा मरे]] * [[लिआह पॉल]] * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] * फ्रीया सार्जेंट * [[रेबेका स्टोकेल]] |} क्षेत्ररक्षण करताना गुडघ्याला दुखापत झाल्यामुळे [[सोफी मॅकमोहन]] पहिल्या टी२०आ नंतर मायदेशी परतली.<ref>{{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2024/0126/1428832-hunter-makes-history-in-t20i-win-over-zimbabwe/ |title=Amy Hunter makes history in T20 win over Zimbabwe |work=RTE |access-date=26 January 2024}}</ref> ==सराव सामना== {{Single-innings cricket match | date = १६ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crwicon|ZIM}} झिम्बाब्वे अ | score1 = २२२/६ (३६ षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ५६ (५२) | wickets1 = कुडझाई चिगोरा २/३१ (६ षटके) | score2 = १०१ (३१.३ षटके) | runs2 = [[लॉरीन फिरी]] १९ (३०) | wickets2 = [[कॅरा मरे]] ३/१३ (४.३ षटके) | result = आयर्लंड १५१ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415979.html धावफलक] | venue = [[सनराइज स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनोसंट चिन्योका]] (झिम्बाब्वे) आणि मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे झिम्बाब्वे अ संघाला ३६ षटकांत २५२ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = }} ==एकदिवसीय मालिका== ===पहिला एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = १८ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = १७० (४२.५ षटके) | runs1 = [[ॲशली न्दिराया]] ४७ (५३) | wickets1 = फ्रीया सार्जेंट ३/२९ (७.५ षटके) | score2 = ११०/० (१३.१ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] ६५ (४१) | wickets2 = | result = आयर्लंड १० गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415980.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि कॉलिन ट्लो (झिम्बाब्वे) | motm = [[गॅबी लुईस]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे आयर्लंडला २१ षटकांत ११० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = कुडझाई चिगोरा आणि मिशेल मावुंगा (झिम्बाब्वे) या दोघींनीही वनडे पदार्पण केले. }} ===दुसरा एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = २२७/९ (५० षटके) | runs1 = [[चिएद्झा हुरुरू]] ४६ (७४) | wickets1 = [[अर्लीन केली]] ४/३५ (१० षटके) | score2 = २०२/९ (४३ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] ४२ (६४) | wickets2 = केलीस एनधलोवू ३/३६ (९ षटके) | result = सामना बरोबरीत सुटला ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415981.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि डेव्हिड शवाने (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे आयर्लंडला ४३ षटकांत २०३ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = लिंडोकुहले माभेरो (झिम्बाब्वे) यांनी वनडे पदार्पण केले. }} ===तिसरा एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = २३ जानेवारी २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १८० (४८.१ षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ४१ (६७) | wickets1 = [[लॉरीन त्शुमा]] २/२७ (९ षटके) | score2 = ९९ (३०.५ षटके) | runs2 = [[ॲशली न्दिराया]] २५ (३५) | wickets2 = [[कॅरा मरे]] ६/३१ (६.५ षटके) | result = आयर्लंड ८१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415982.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) आणि कॉलिन ट्लो (झिम्बाब्वे) | motm = [[कॅरा मरे]] (आयर्लंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==टी२०आ मालिका== ===पहिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २६ जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १९१/३ (२० षटके) | runs1 = [[एमी हंटर]] १०१[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = कुडझाई चिगोरा २/४६ (४ षटके) | score2 = १३४/५ (२० षटके) | runs2 = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ४६ (४२) | wickets2 = [[अलाना डॅलझेल]] २/२० (४ षटके) | result = आयर्लंड ५७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415983.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = [[एमी हंटर]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कुडझाई चिगोरा (झिम्बाब्वे) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. * [[एमी हंटर]] (आयर्लंड) ने तिचे टी२०आ मध्ये पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/cricket/belfasts-amy-hunter-scores-unbeaten-century-for-ireland/a1538054348.html |title=Belfast’s Amy Hunter scores unbeaten century for Ireland |work=The Belfast Telegraph |access-date=26 January 2024}}</ref> }} ===दुसरी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २८ जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १७२/३ (२० षटके) | runs1 = [[एमी हंटर]] ७७[[नाबाद|*]] (५७) | wickets1 = लिंडोकुहळे माभेरो १/१२ (१ षटक) | score2 = १३०/८ (२० षटके) | runs2 = केलीस एनधलोवू ५२ (४१) | wickets2 = [[लॉरा डेलनी]] ४/१२ (४ षटके) | result = आयर्लंड ४२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415984.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = [[लॉरा डेलनी]] (आयर्लंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = क्रिस्टीन मुतासा (झिम्बाब्वे) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ===तिसरी टी२०आ === {{Single-innings cricket match | date = ३० जानेवारी २०२४ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १६९/३ (२० षटके) | runs1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ६९ (४८) | wickets1 = [[लॉरीन त्शुमा]] १/२९ (४ षटके) | score2 = १०९/७ (२० षटके) | runs2 = केलीस एनधलोवू ३६ (३१) | wickets2 = [[लुईस लिटल]] २/८ (२ षटके) | result = आयर्लंड ६० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415985.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===चौथी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = १ फेब्रुवारी २०२४ | time = १८:३० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = ६५/५ (८ षटके) | runs1 = केलीस एनधलोवू १७ (१७) | wickets1 = [[जॉर्जिना डेम्प्सी]] १/३ (१ षटक) | score2 = ७०/१ (७.५ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] २५[[नाबाद|*]] (२१) | wickets2 = लिंडोकुहळे माभेरो १/६ (१ षटक) | result = आयर्लंड ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415986.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झिम्बाब्वे) आणि मात्सिलिसो मोयो (झिम्बाब्वे) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येक बाजूने ८ षटकांचा करण्यात आला. | notes = }} ===पाचवी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २ फेब्रुवारी २०२४ | time = १८:३० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३८/७ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी लुईस]] ४२ (३३) | wickets1 = केलीस एनधलोवू ३/२० (४ षटके) | score2 = १२४/८ (२० षटके) | runs2 = [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] ५२ (४३) | wickets2 = [[लॉरा डेलनी]] ३/१७ (४ षटके) | result = आयर्लंड १४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415987.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) आणि तफादझ्वा मुसाक्वा (झि) | motm = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आ) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[बिलव्ह्ड बिझा]] (झि) आणि जोआना लॉफरन (आ) या दोघींनीही त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-women-vs-ireland-women-2023-24-1415974 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२३-२४}} {{आयर्लंड महिला क्रिकेट संघ}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२३-२४]] [[वर्ग: महिला क्रिकेट]] 20s5r52xp9l2sfsiy5w76jgw4uvcn9z 10 345552 2717796 2710519 2026-10-07T08:13:00Z Nitin.kunjir 4684 2717796 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = अफगाणिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे | title = यजमान संघ म्हणून अफगाणिस्तानसोबत द्विपक्षीय क्रिकेट दौरे | state = {{{state|collapsed}}} |listclass = hlist | list1 = '''कसोटी आणि मर्यादित षटकांचे आंतरराष्ट्रीय दौरे''' | group1 = ऑस्ट्रेलिया | list1 = * [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०१२|२०१२]] | group10 = बांगलादेश | list10 = * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (भारतामध्ये), २०१८|२०१८]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०२४-२५|२०२४-२५]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघ अफगाणिस्तानविरुद्ध संयुक्त अरब अमिराती मध्ये, २०२५–२६|२०२५–२६]] * [[अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७|२०२६–२७]] | group4 = कॅनडा | list4 = * [[कॅनडा क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २००९-१०|२००९-१०]] | group3 = इंग्लंड | list3 = | group11 = भारत | list11 = [[अफगाणिस्तान विरुद्ध भारतीय क्रिकेट संघ भारतामध्ये, २०२६|२०२६]] | group2 = आयर्लंड | list2 = * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (भारतामध्ये), २०१६-१७|२०१६-१७]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०१७-१८|२०१७-१८]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (भारतामध्ये), २०१८-१९|२०१८-१९]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (भारतामध्ये), २०१९-२०|२०१९-२०]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०२०-२१|२०२०-२१]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०२३-२४|२०२३-२४]] | group7 = नेदरलँड | list7 = * [[नेदरलँड्स क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (कतारमध्ये), २०२१-२२|२०२१-२२]] | group8 = न्यू झीलंड | list8 = * [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (भारतामध्ये), २०२४|२०२४]] | group9 = पाकिस्तान | list9 = * [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०११-१२|२०११-१२]] | group6 = दक्षिण आफ्रिका | list6 = * [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०२४-२५|२०२४-२५]] | group13 = श्रीलंका | list13 = * [[श्रीलंका क्रिकेट संघ वि अफगाणिस्तान, संयुक्त अरब अमिराती मध्ये, २०२५–२६|२०२५-२६]] | group12 = वेस्ट इंडीज | list12 = * [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (भारतामध्ये), २०१९-२०|२०१९-२०]] * [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०२५–२६|२०२५-२६]] | group5 = झिम्बाब्वे | list5 = * [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०१५-१६|२०१५-१६]] * [[झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०१७-१८|२०१७-१८]] * [[झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०२०-२१|२०२०-२१]] }} <noinclude> {{collapsible option}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट टूर नेव्हिगेशनल बॉक्स]] <–noinclude> e7k7bfaerq09inu3bd7e4r7ugruv0n4 0 352056 2717634 2715726 2026-10-07T02:01:16Z ~2026-53830-14 188199 /* */ Kalka Shatabdi Express 2717634 wikitext text/x-wiki '''१२००३/०४ लखनौ जंक्शन – नवी दिल्ली स्वर्ण शताब्दी एक्सप्रेस''' ही भारतीय रेल्वेतर्फे चालविण्यात येणारी एक जलदगती संपूर्ण वातुनुकुलित रेल्वे आहे. ही रेल्वे लखनौ आणि नवी दिल्ली या स्थानकांदरम्यान धावते. 12004 Kalka Shatabdi Express iska root badla ja raha hai ==प्राथमिक माहिती== * मार्ग क्र. : १२००३ - लखनौ जंक्शन ते नवी दिल्ली, १२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन * एकूण प्रवास : ५१२.२ किलोमीटर * वारंवारता : दररोज * डबे : २० (१६ वातूनूकुलित खुर्ची यान, २ वातुनुकुलित इकॉनॉमी खुर्ची यान व २ जनरेटर यान) == मार्ग == * १२००३ - लखनौ जंक्शन ते नवी दिल्ली {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | स्टेशन क्र. ! scope="col" style="width:50px" | स्टेशन कोड ! scope="col" style="width:350px" | स्टेशन नाव ! scope="col" style="width:75px" | आगमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:90px" | निर्गमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:50px" | किलोमीटर ! scope="col" style="width:100px" | विभाग ! scope="col" style="width:170px" | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- ! scope="row" |१ | LJN | [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]] | उगम स्थानक |rowspan=8 | पहिला | १५:३० |rowspan=8 | पहिला | ० (सुरुवात) | [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]] |rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]] |- ! scope="row" |२ | CNB | [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]] | १६:४८ | १६:५३ | ७२ |rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]] |- ! scope="row" |३ | PHD | [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]] | १७:४७ | १७:४८ | १५५.१ |- ! scope="row" |४ | ETW | [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]] | १८:१८ | १८:२० | २११.३ |- ! scope="row" |५ | TDL | [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]] | १९:२६ | १९:२८ | ३०३.१ |- ! scope="row" |६ | ALJN | [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]] | २०:१५ | २०:१७ | ३८१.४ |- ! scope="row" |७ | GZB | [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]] | २१:३८ | २१:४० | ४८७.४ |rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]] |- ! scope="row" |८ | NDLS | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | २२:२५ | अंतिम स्थानक | ५१२.२ |[[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]] |} १२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | स्टेशन क्र. ! scope="col" style="width:50px" | स्टेशन कोड ! scope="col" style="width:350px" | स्टेशन नाव ! scope="col" style="width:75px" | आगमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:90px" | निर्गमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:50px" | किलोमीटर ! scope="col" style="width:100px" | विभाग ! scope="col" style="width:170px" | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- ! scope="row" |१ | NDLS | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | उगम स्थानक |rowspan=8 | पहिला | ०६:१० |rowspan=8 | पहिला | ० (सुरुवात) |rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]] | [[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]] |- ! scope="row" |२ | GZB | [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]] | ०६:४० | ०६:४२ | २४.९ |rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]] |- ! scope="row" |३ | ALJN | [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]] | ०७:४७ | ०७:४९ | १३०.९ |rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]] |- ! scope="row" |४ | TDL | [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]] | ०८:४५ | ०८:४६ | २०९.१ |- ! scope="row" |५ | ETW | [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]] | ०९:४० | ०९:४२ | ३००.९ |- ! scope="row" |६ | PHD | [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]] | १०:१४ | १०:१५ | ३५७.२ |- ! scope="row" |७ | CNB | [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]] | ११:२३ | ११:२८ | ४४०.३ |- ! scope="row" |८ | LJN | [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]] | १२:५५ | अंतिम स्थानक | ५१२.२ | [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]] |} [[वर्ग:शताब्दी एक्सप्रेस]] [[वर्ग:उत्तर पूर्व रेल्वे]] [[वर्ग:उत्तर मध्य रेल्वे]] [[वर्ग:उत्तर रेल्वे]] 1twd49l74792dl54wjghagymrq9y8z2 2717635 2717634 2026-10-07T02:03:15Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-53830-14|~2026-53830-14]] ([[User talk:~2026-53830-14|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:Morkoz|Morkoz]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2621510 wikitext text/x-wiki '''१२००३/०४ लखनौ जंक्शन – नवी दिल्ली स्वर्ण शताब्दी एक्सप्रेस''' ही भारतीय रेल्वेतर्फे चालविण्यात येणारी एक जलदगती संपूर्ण वातुनुकुलित रेल्वे आहे. ही रेल्वे लखनौ आणि नवी दिल्ली या स्थानकांदरम्यान धावते. ==प्राथमिक माहिती== * मार्ग क्र. : १२००३ - लखनौ जंक्शन ते नवी दिल्ली, १२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन * एकूण प्रवास : ५१२.२ किलोमीटर * वारंवारता : दररोज * डबे : २० (१६ वातूनूकुलित खुर्ची यान, २ वातुनुकुलित इकॉनॉमी खुर्ची यान व २ जनरेटर यान) == मार्ग == * १२००३ - लखनौ जंक्शन ते नवी दिल्ली {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | स्टेशन क्र. ! scope="col" style="width:50px" | स्टेशन कोड ! scope="col" style="width:350px" | स्टेशन नाव ! scope="col" style="width:75px" | आगमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:90px" | निर्गमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:50px" | किलोमीटर ! scope="col" style="width:100px" | विभाग ! scope="col" style="width:170px" | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- ! scope="row" |१ | LJN | [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]] | उगम स्थानक |rowspan=8 | पहिला | १५:३० |rowspan=8 | पहिला | ० (सुरुवात) | [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]] |rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]] |- ! scope="row" |२ | CNB | [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]] | १६:४८ | १६:५३ | ७२ |rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]] |- ! scope="row" |३ | PHD | [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]] | १७:४७ | १७:४८ | १५५.१ |- ! scope="row" |४ | ETW | [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]] | १८:१८ | १८:२० | २११.३ |- ! scope="row" |५ | TDL | [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]] | १९:२६ | १९:२८ | ३०३.१ |- ! scope="row" |६ | ALJN | [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]] | २०:१५ | २०:१७ | ३८१.४ |- ! scope="row" |७ | GZB | [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]] | २१:३८ | २१:४० | ४८७.४ |rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]] |- ! scope="row" |८ | NDLS | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | २२:२५ | अंतिम स्थानक | ५१२.२ |[[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]] |} १२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | स्टेशन क्र. ! scope="col" style="width:50px" | स्टेशन कोड ! scope="col" style="width:350px" | स्टेशन नाव ! scope="col" style="width:75px" | आगमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:90px" | निर्गमन ! scope="col" style="width:75px" | दिवस ! scope="col" style="width:50px" | किलोमीटर ! scope="col" style="width:100px" | विभाग ! scope="col" style="width:170px" | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- ! scope="row" |१ | NDLS | [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] | उगम स्थानक |rowspan=8 | पहिला | ०६:१० |rowspan=8 | पहिला | ० (सुरुवात) |rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]] | [[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]] |- ! scope="row" |२ | GZB | [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]] | ०६:४० | ०६:४२ | २४.९ |rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]] |- ! scope="row" |३ | ALJN | [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]] | ०७:४७ | ०७:४९ | १३०.९ |rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]] |- ! scope="row" |४ | TDL | [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]] | ०८:४५ | ०८:४६ | २०९.१ |- ! scope="row" |५ | ETW | [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]] | ०९:४० | ०९:४२ | ३००.९ |- ! scope="row" |६ | PHD | [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]] | १०:१४ | १०:१५ | ३५७.२ |- ! scope="row" |७ | CNB | [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]] | ११:२३ | ११:२८ | ४४०.३ |- ! scope="row" |८ | LJN | [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]] | १२:५५ | अंतिम स्थानक | ५१२.२ | [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]] |} [[वर्ग:शताब्दी एक्सप्रेस]] [[वर्ग:उत्तर पूर्व रेल्वे]] [[वर्ग:उत्तर मध्य रेल्वे]] [[वर्ग:उत्तर रेल्वे]] oafg3arohngqkglepjepl4om8xgq9hq 0 352589 2717558 2710505 2026-10-06T19:27:57Z सांगकाम्या 6385 clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (7) using [[Project:AWB|AWB]] 2717558 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ आयसीसी ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | image = | imagesize = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] | tournament format = गट फेरी, सुपर ८ आणि बाद फेरी | host = {{flagcountry|IND}}<br/>{{flagcountry|SRI}} | champions = {{Cr|IND}} | count = ३ | runners-up={{Cr|NZ}} | participants = २० | matches = ५५ | attendance = | player of the series = {{cricon|IND}} [[संजू सॅमसन]] | most runs = {{cricon|PAK}} [[साहिबजादा फरहान]] (३८३) | most wickets = {{cricon|IND}} [[वरुण चक्रवर्ती]] (१४)<br/>{{cricon|IND}} [[जसप्रीत बुमराह]] (१४) | website = {{url|https://t20worldcup.com/}} | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | next_year = २०२८ | next_tournament = २०२८ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | start_date = फेब्रुवारी | end_date = मार्च २०२६ }} {{2026 ICC Men's T20 World Cup sidebar}} '''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक''' ही दहावी [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धा होती. सदर स्पर्धा ही पुरुषांच्या राष्ट्रीय संघांद्वारे खेळली जाणारी आणि [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] (ICC) द्वारे आयोजित द्वैवार्षिक [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] स्पर्धा होती. फेब्रुवारी ते मार्च २०२६ या कालावधीत स्पर्धेचे आयोजन [[श्रीलंका]] आणि [[भारत]]ाकडून केले गेले.<ref>{{Cite web|title=२०२६ मध्ये टी२० विश्वचषक आशिया खंडात परतणार|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/-article-93615775|access-date=२४ जुलै २०२४|website=टाइम्स नाऊ|language=en|archive-date=2022-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220817140113/https://www.timesnownews.com/sports/cricket/-article-93615775|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682|title=यूएसए टी२० विश्वचषक आयोजित करणार: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेच्या यजमानांची पुष्टी|access-date=२४ जुलै २०२४|archive-date=५ डिसेंबर २०२१|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205110854/https://www.icc-cricket.com/news/2354682|url-status=live}}</ref> [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|मागील आवृत्तीप्रमाणे]] या स्पर्धेत सुद्धा २० संघ सहभागी झाले. दोन यजमान राष्ट्रे आणि मागील आवृत्तीतील अव्वल आठ संघ, [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी]] पुढील दोन संघांसह आपोआप स्पर्धेसाठी पात्र ठरले. उर्वरित आठ संघ प्रादेशिक पात्रता प्रक्रियेद्वारे निश्चित केले गेले. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]] गतविजेता होता.<ref>{{cite web |access-date=२४ जुलै २०२४|title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या द्वंद्वयुद्धानंतर भारताचे टी२० विश्वचषकावर शिक्कामोर्तब |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/live-india-and-south-africa-face-off-in-t20-world-cup-final |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> [[इटली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इटली]]ने पहिल्यांदाच पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवली. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताने]] अंतिम सामन्यात [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]]ला ९६ धावांनी हरवून आपले जेतेपद राखले. घरच्या मैदानावर टी२० विश्वचषक जिंकणारा तो पहिला यजमान संघ आणि तीन वेळा टी२० विश्वचषक जिंकणारा पहिला संघ ठरला.<ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६ |trans-title=भारताने टी२० विश्वचषक जिंकला तेव्हा इतिहास रचला |title=History scripted as India capture T20 World Cup crown|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/live-india-new-zealand-chase-world-cup-glory |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref><ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६|title=India crush New Zealand for third T20 World Cup title |trans-title=भारताने न्यूझीलंडला हरवून तिसऱ्यांदा टी२० विश्वचषक जिंकला |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-new-zealand-final-1512773/match-report |website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref><ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६ |title=T20 World Cup final: India trash New Zealand to make history with third title and first for any team on home turf |trans-title=टी२० विश्वचषक अंतिम फेरी: भारताने न्यूझीलंडला हरवून रचला इतिहास.. तिसरे जेतेपद आणि घरच्या मैदानावर कोणत्याही संघासाठी पहिले जेतेपद |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13516965/t20-world-cup-final-india-thrash-new-zealand-to-make-history-with-third-title-and-first-for-any-team-on-home-turf |website=स्कायस्पोर्ट्स}}</ref><ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६ |trans-title=भारताने इतिहास रचला; बनला घरच्या मैदानावर टी२० विश्वचषक जिंकणारा, जेतेपदाचे रक्षण करणारा, सलग दोन चषक जिंकणारा जगातील पहिला संघ |title=India create history; become 1st team in world to win T20 World Cup on home soil, defend title, win back-to-back trophies |url=https://zeenews.india.com/cricket/india-create-history-become-1st-team-in-world-to-win-t20-world-cup-on-home-soil-defend-title-win-back-to-back-trophies-3025095.html |website=झीन्यूज}}</ref> ==पार्श्वभूमी== [[आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] ही [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] (ICC) द्वारे आयोजित पुरुषांच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघांदरम्यान आयोजित एक व्यावसायिक [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा, दर दोन वर्षांनी आयोजित केली जाते. ही स्पर्धा सर्वप्रथम [[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] मध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेत]] खेळवली गेली होती. [[अमेरिका]] आणि [[वेस्ट इंडीज]]मध्ये [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] मध्ये झालेल्या याआधीच्या स्पर्धेत २० संघांनी भाग घेतला होता. मागील आवृत्तीच्या अंतिम सामन्यात [[भारत क्रिकेट संघ| भारताने]] [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिके]]<nowiki/>चा पराभव करून विजेतेपद मिळविले होते.<ref>{{Cite web |title=टी-२० विश्वचषक: दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या अंतिम सामन्यात भारताने जेतेपदाचा दीर्घ दुष्काळ संपवला |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-win-t20-world-cup-2024-stun-south-africa-by-7-runs-in-final-9423182/ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२५|website=द इंडियन एक्सप्रेस |language=en}}</ref> ===यजमान देशाची निवड=== नोव्हेंबर २०२१ मध्ये, [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]] यांना स्पर्धेसाठी सह-यजमान म्हणून घोषित करण्यात आले. सुरुवातीला संपूर्ण स्पर्धेचे आयोजन श्रीलंकेने करावे अशी योजना होती परंतु स्पर्धेचा विस्तार आणि श्रीलंकेत स्टेडियमच्या कमतरतेमुळे भारतासोबत सह-यजमानपदाचा निर्णय घेण्यात आला.<ref>{{Cite web |title=भारत २०२६ चा टी-२० विश्वचषक श्रीलंकेसोबत, २०३१ चा एकदिवसीय विश्वचषक बांगलादेशसोबत आयोजित करणार आहे.|url=https://www.deccanherald.com/sports/cricket/india-to-host-2026-t20-world-cup-with-sri-lanka-2031-odi-world-cup-with-bangladesh-1051629.html |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२५ |website=डेक्कन हेराल्ड |language=mr}}</ref> श्रीलंकेने प्रथम २०१२ मध्ये पुरुष टी२० विश्वचषक आयोजित केला होता आणि २०१६ मध्ये भारताने त्याचे आयोजन केले होते. डिसेंबर २०२४ मध्ये, [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] (बीसीसीआय) आणि [[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] (पीसीबी) यांच्यातील करारानंतर, आयसीसीने पुष्टी केली की भारत किंवा पाकिस्तानने आयोजित केलेल्या सर्व आयसीसी स्पर्धांमध्ये भारत आणि पाकिस्तानचे सामने किमान २०२७ पर्यंत तटस्थ ठिकाणी खेळवले जातील. परिणाम, २०२६ च्या पुरुष टी२० विश्वचषकात पाकिस्तानचा समावेश असलेले कोणतेही सामने फक्त श्रीलंकेत खेळले जातील.<ref>{{Cite web |title=आयसीसीच्या स्पर्धांमध्ये भारत आणि पाकिस्तानने आयोजित केलेल्या सामन्यांबद्दल अपडेट जारी केले आहे. |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/update-issued-on-india-and-pakistan-hosted-matches-at-icc-events |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२५ |website=ICC |language=}}</ref> ===स्वरूप=== स्पर्धेचे स्वरूप मागील स्पर्धेरखेच राहील, सुरुवातीला २० संघांना पाच-पाच अशा चार गटांमध्ये विभागले जाईल. प्रत्येक गटातील संघ एकमेकांविरुद्ध राउंड-रॉबिन पद्धतीने सामने खेळतील, प्रत्येक गटातील अव्वल दोन संघ सुपर ८ मध्ये प्रवेश करतील, जिथे त्यांना स्पर्धेपूर्वीच्या सीडिंगच्या आधारे चार संघांच्या दोन गटांमध्ये स्थान दिले जाईल आणि ते दुसरे राउंड-रॉबिन खेळतील. सुपर ८ नंतर प्रत्येक गटातील अव्वल दोन संघ बाद फेरीत प्रवेश करतील.<ref name="Format1">{{Cite web |title=नवीन स्वरूप, नवीन स्थान: २०२४ चा टी२० विश्वचषक कसा दिसेल|url=https://www.icc-cricket.com/news/new-format-new-location-how-the-2024-t20-world-cup-will-look |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२५ |publisher=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती.|language=mr}}</ref> स्पर्धेपूर्वी, आयसीसीने स्पर्धेच्या आधीच्या टी२० आंतरराष्ट्रीय क्रमवारीच्या आधारावर सुपर ८ टप्प्यासाठी आठ मानांकित संघांची घोषणा केली. गट फेरीतून पुढे आल्यानंतर, संघांना गट टप्प्यातील त्यांच्या स्थानाची पर्वा न करता, सुपर ८ टप्प्यात पूर्वनिर्धारित स्थानांवर ठेवले जाईल. जर एखादा गैर-मानांकित संघ मानांकित संघाच्या जागी पात्र ठरला, तर तो आपल्या गटातून पात्र ठरण्यात अयशस्वी झालेल्या संबंधित मानांकित संघाचे स्थान घेईल.<ref name="Format1"/> ===वेळापत्रक=== २०२३-२०२७ आयसीसी पुरुष फ्युचर टूर्स प्रोग्राममध्ये या स्पर्धेसाठी फेब्रुवारी ते मार्च २०२६ हा कालावधी निश्चित करण्यात आला होता.<ref name="FTP">{{Cite journal |trans-title=२०२३-२०२७ आयसीसी पुरुषांचे भविष्यातील दौऱ्यांचे कार्यक्रम |title=2023–2027 ICC Men's FTP |url=https://i.imgci.com/db/DOWNLOAD/0000/0045/men-s_ftp_2023_2027.pdf |date=१७ ऑगस्ट २०२२|journal=आयसीसी पुरुषांचे भविष्यातील दौऱ्यांचे कार्यक्रम |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |volume=4 |via=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |archive-date=९ फेब्रुवारी २०२५ |access-date=१८ डिसेंबर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209130126/https://i.imgci.com/db/DOWNLOAD/0000/0045/men-s_ftp_2023_2027.pdf |url-status=live }}</ref> अंतिम वेळापत्रक २५ नोव्हेंबर २०२५ रोजी जाहीर करण्यात आले, त्यानुसार स्पर्धा ७ फेब्रुवारी ते ८ मार्च दरम्यान होणार आहे. संघ ५५ सामने खेळतील, ज्यापैकी श्रीलंकेतील तीन ठिकाणी किमान २० सामने आणि उर्वरित सामने भारतातील पाच ठिकाणी खेळवले जातील.<ref name="Schedule1">{{cite news|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-men-s-t20-world-cup-2026-schedule-announced|trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ चे वेळापत्रक जाहीर.|title=ICC Men's T20 World Cup 2026 schedule announced|date=२५ नोव्हेंबर २०२५|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=१८ डिसेंबर २०२५}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Schedule2">{{cite news|url=https://www.icc-cricket.com/news/fixtures-groups-released-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ साठी सामने आणि गटांची घोषणा|title=Fixtures, groups released for ICC Men's T20 World Cup 2026|date=२५ नोव्हेंबर २०२५|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=१८ डिसेंबर २०२५}}</ref> २६ जानेवारी २०२६ रोजी आयसीसीने घोषणा केली की, सराव सामने २ ते ६ फेब्रुवारी दरम्यान खेळवले जातील.<ref name="Warm1">{{cite news |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: भारत नवी मुंबईत दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध सराव सामना खेळणार.|title=T20 World Cup 2026: India to play warm-up match against South Africa in Navi Mumbai |url=https://www.theweek.in/news/sports/2026/01/25/t20-world-cup-2026-india-to-play-warm-up-match-against-south-africa-in-navi-mumbai.html |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=द वीक }}</ref><ref name="Warm2">{{cite news |last=कुकल्येकर|first=आदित्य |date=२९ जानेवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ च्या सराव सामन्यांचे वेळापत्रक निश्चित, दोन भारतीय संघ खेळणार|title=T20 World Cup 2026 warm up matches schedule confirmed, two Indian teams to play |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/t20-world-cup-2026-warm-up-matches-schedule-confirmed-two-indian-teams-to-play-2026-01-29-1027984 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=इंडिया टीव्ही न्यूज }}</ref><ref name="Warm3">{{cite news |last=मदान |first=शुभम|date=२७ जानेवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ च्या सराव सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर; सर्व तपशील तपासा.|title=T20 World Cup 2026 Warm-Up Schedule announced Check All details |url=https://sundayguardianlive.com/sports/t20-world-cup-2026-warm-up-schedule-announced-check-all-details-fixtures-indvsa-bengaluru-166747/ |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=द संडे गार्डियन}}</ref> ==पात्रता== {{Main|२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया}} [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]] सह-यजमान म्हणून थेट पात्र ठरले.<ref>{{Cite web|title=२०२६ मध्ये श्रीलंका आणि भारत आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक सह-यजमानपद भूषवणार|url=https://www.adaderana.lk/news.php?nid=97989|access-date=२४ ऑक्टोबर २०२५|website=www.adaderana.lk|language=mr|archive-date=2025-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20251204120132/https://www.adaderana.lk/news.php?nid=97989|url-status=dead}}</ref> त्यांच्यासोबत [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ च्या पुरुषांच्या टी२० विश्वचषका]]तील अव्वल सात संघ आणि [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आयसीसी पुरुषांच्या टी२०आय संघ क्रमवारी]]तील सर्वोत्तम तीन इतर संघ सामील झाले. उर्वरित आठ संघ प्रादेशिक पात्रता फेरीद्वारे ठरवले गेले, ज्यामध्ये आफ्रिका आणि युरोप या दोन्ही देशांमधून दोन संघ पात्र ठरले, संयुक्त आशिया-ईएपी प्रदेशातून तीन संघ आणि अमेरिका प्रदेशातून एक संघ पात्र ठरला.<ref>{{cite web|url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/how-does-qualification-for-the-2026-t20-world-cup-work |title=२०२६ च्या टी२० विश्वचषकासाठी पात्रता कशी कार्य करते?|work=विस्डेन |access-date=१० जून २०२४}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.icc-cricket.com/news/stop-clock-set-to-become-a-permanent-fixture-in-white-ball-internationals-from-t20-world-cup-2024 |trans-title= २०२४ च्या टी२० विश्वचषकापासून व्हाईट-बॉल आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये स्टॉप क्लॉक एक कायमस्वरूपी वैशिष्ट्य बनणार.|title=Stop clock set to become a permanent fixture in white-ball internationals from T20 World Cup 2024 |date=१५ मार्च २०२४|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|archive-date=१५ मार्च २०२४ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315112048/https://www.icc-cricket.com/news/stop-clock-set-to-become-a-permanent-fixture-in-white-ball-internationals-from-t20-world-cup-2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/130390/all-you-need-to-know-about-2026-t20-world-cup-qualification |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक पात्रतेबद्दल तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेली सर्व माहिती. |title=All you need to know about 2026 T20 World Cup qualification |publisher=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|archive-date=२६ सप्टेंबर २०२४|archive-url=https://web.archive.org/web/20240926044651/https://www.cricbuzz.com/cricket-news/130390/all-you-need-to-know-about-2026-t20-world-cup-qualification |url-status=live }}</ref> जून २०२५ मध्ये, [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कॅनडा]]<nowiki/>ने [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|अमेरिका प्रदेशातून]] विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवली,<ref>{{cite news |date=२२ जून २०२५|trans-title=कॅनडाने २०२६ च्या पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवली.|title=Canada qualify for Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/news/americas-entrants-for-men-s-t20-world-cup-2026-confirmed |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|archive-date=६ ऑक्टोबर २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20251006050800/https://www.icc-cricket.com/news/americas-entrants-for-men-s-t20-world-cup-2026-confirmed |url-status=live }}</ref> त्यानंतर जुलैमध्ये [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी|युरोप प्रदेशा]]<nowiki/>तून [[इटली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इटली]] आणि [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड्स]] पात्र ठरले.<ref>{{cite news |date=११ जुलै २०२५ |trans-title= इटली आणि नेदरलँड्स पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ साठी पात्र.|title=Italy and Netherlands qualify for the Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/news/italy-and-netherlands-qualify-for-the-men-s-t20-world-cup-2026 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|archive-date=१६ डिसेंबर २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20251216041437/https://www.icc-cricket.com/news/italy-and-netherlands-qualify-for-the-men-s-t20-world-cup-2026 |url-status=live }}</ref> ऑक्टोबर २०२५ मध्ये, [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया]] आणि [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे]] [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|आफ्रिका प्रदेशा]]<nowiki/>तून पात्र ठरले,<ref>{{cite news |date=३ ऑक्टोबर २०२५|trans-title= नामिबिया आणि झिम्बाब्वे आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ साठी पात्र.|title=Namibia and Zimbabwe qualify for ICC Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/namibia-and-zimbabwe-qualify-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|archive-date=३१ डिसेंबर २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20251231062841/https://www.icc-cricket.com/media-releases/namibia-and-zimbabwe-qualify-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |url-status=live }}</ref> त्यानंतर [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|संयुक्त आशिया-ईएपी पात्रता]] स्पर्धेतून [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]], [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ओमान]] आणि [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] पात्र ठरले.<ref>{{cite news |date=१६ ऑक्टोबर २०२५|trans-title=ओमानमध्ये यूएईने टी-२० विश्वचषक २०२६ चे अंतिम तिकीट मिळवले. |title=UAE claim final T20 World Cup 2026 ticket in Oman |url=https://www.icc-cricket.com/news/uae-claim-final-t20-world-cup-2026-ticket-in-oman |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> इटलीने पुरुषांच्या टी-२० विश्वचषकासाठी प्रथमच पात्रता मिळवली.<ref>{{cite news |date=२५ नोव्हेंबर २०२५|trans-title=२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक: वेळापत्रक जाहीर, इंग्लंडचा सामना इटलीशी होणार |title=2026 Men's T20 World Cup: England to face Italy as schedule revealed |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cly1r1wjwxlo |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |language=en-GB |archive-date=२८ नोव्हेंबर २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128202354/https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cly1r1wjwxlo |url-status=live }}</ref> [[File:2026 ICC Men's T20 World Cup Participating nations.svg|right|thumb|alt=२०२६ च्या टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रियेतील देश दर्शविणारा नकाशा|२०२६ टी२० विश्वचषक पात्रता फेरीत सहभागी झालेले देश]] {|class="wikitable" |+ स्पर्धेसाठी पात्र झालेले संघ<ref>{{cite news |date=१७ ऑक्टोबर २०२५ |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ मध्ये स्पर्धा करणारे २० संघ|title=The 20 teams competing at ICC Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/news/the-20-teams-competing-at-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] }}</ref> ! scope="col" | पात्रता पद्धत || दिनांक || स्थळे || संघांची संख्या || संघ || [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आं.टी२० क्रमवारी]]{{Efn|नोव्हेंबर २०२५ मधील संबंधित संघाची [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी]].}} |- | rowspan=2 | सह-यजमान || rowspan=2 | १६ नोव्हेंबर २०२१ || rowspan=2 {{N/A}} || rowspan=2 | '''{{center|२}}''' || {{cr|IND}} || १ |- | {{cr|SL}} || ८ |- | rowspan=7 | [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]]<br><small>(यजमान वगळता मागील स्पर्धेतील ७ अव्वल संघ)</small> | rowspan=7 | १७ जून २०२४ | rowspan=7 | {{flag|अमेरिका}}<br>{{flag|वेस्ट इंडीज}} | rowspan=7 | '''{{center|६ (७)}}''' || {{cr|AFG|२०१३}} || १० |- | {{cr|AUS}} || २ |- | <s>{{cr|BAN}}</s>{{efn|name=Bangladesh}} || ९ |- | {{cr|ENG}} || ३ |- | {{cr|SA}} || ५ |- | {{nobr|{{cr|USA}}}} || १८ |- | {{cr|WIN}} || ६ |- | rowspan=4 | [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी]] || rowspan=4 | ३० जून २०२४ || rowspan=4 {{N/A}} || rowspan=4 | '''{{center|४ (३)}}''' || {{cr|IRE}} || ११ |- | {{cr|NZ}} || ४ |- | {{cr|PAK}} || ७ |- | {{cr|SCO}}{{efn|name=Bangladesh}} || १४ |- |[[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|अमेरिका पात्रता]] || १५–२२ जून २०२५ || {{flag|कॅनडा}} || '''{{center|१}}''' || {{cr|CAN}} || १९ |- | rowspan=2 | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी|युरोप पात्रता]] || rowspan=2 | ५–११ जुलै २०२५ || rowspan="2" | {{flag|नेदरलँड्स}} | rowspan="2" |'''{{center|२}}'''|| {{cr|NED}} || १३ |- | {{cr|ITA}} || २८ |- | rowspan=2 | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|आफ्रिका पात्रता]] || rowspan=2 | २६ सप्टेंबर–४ ऑक्टोबर २०२५ || rowspan="2" | {{flag|झिम्बाब्वे}} | rowspan="2" |'''{{center|२}}'''|| {{cr|NAM}} || १५ |- | {{cr|ZIM}} || १२ |- | rowspan="3" | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|आशिया पात्रता]] | rowspan="3" | ८–१७ ऑक्टोबर २०२५ | rowspan="3" | {{flag|ओमान}} | rowspan="3" | '''{{center|३}}''' | {{cr|NEP}} || १७ |- | {{cr|OMA}} || २० |- | {{nobr|{{cr|UAE}}}} || १६ |- ! एकूण || || || २० || || |} {{notelist|refs= {{Efn|name=Bangladesh|[[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]]ाने भारतात खेळण्यास नकार दिल्यानंतर, [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बांगलादेश]]च्या जागी टी२० आंतरराष्ट्रीय क्रमवारीत पुढील क्रमांकावर असलेल्या [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]] संघाची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/sports/cricket/bangladesh-replaced-by-scotland-t20-world-cup-reports-say-2026-01-24/ |website=[[रॉयटर्स]] |date=२४ जानेवारी २०२६|title=टी२० विश्वचषकात बांगलादेशच्या जागी स्कॉटलंडचा समावेश.|title=Bangladesh replaced by Scotland at T20 World Cup |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref>}} }} == ठिकाणे == ६ नोव्हेंबर २०२५ रोजी, आयसीसीने टी२० विश्वचषकासाठी अंतिम ठिकाणांची घोषणा केली, ज्यात भारतातील पाच ठिकाणांचा समावेश आहे: [[अहमदाबाद]]मधील [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[चेन्नई]]मधील [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[दिल्ली]]मधील [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[कोलकाता]]मधील [[ईडन गार्डन्स]] आणि [[मुंबई]]मधील [[वानखेडे स्टेडियम]]; आणि श्रीलंकेतील तीन ठिकाणांचा समावेश आहे: [[कोलंबो]]मधील [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]] आणि [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], तसेच [[कँडी]]मधील [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]].<ref>{{Cite web|date=६ नोव्हेंबर २०२५|trans-title=आयसीसीतर्फे भारत आणि श्रीलंकेत होणाऱ्या २०२६ टी२० विश्वचषकासाठी ठिकाणांची निवड.|title=ICC shortlists venues for 2026 T20 World Cup in India and Sri Lanka |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-icc-shortlists-venues-in-india-and-sri-lanka-1510319 |access-date=१८ डिसेंबर २०२५ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref><ref name=Schedule1/> {{col-begin}} {{col-break|width=50%}} {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:90%;" ! colspan="3" | भारतामधील ठिकाणे |- | style="background:#ececec;color:#2C2C2C;vertical-align:middle;" colspan="3" | {{location map+ |India |float=center |width=450 |caption= |alt=A map of India with pin-points on 2026 Men's T20 World Cup venues |places= {{location map~ |India |lat=23.09 |long=72.60 |label=[[अहमदाबाद]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=13.06 |long=80.28 |label=[[चेन्नई]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=28.63 |long=77.24 |label=[[दिल्ली]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=22.56 |long=88.34 |label=[[कोलकाता]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=18.94 |long=72.83 |label=[[मुंबई]] |position=left}} }} |- ! [[अहमदाबाद]] ! [[चेन्नई]] ! [[दिल्ली]] |- | [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]] | [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]] | [[अरुण जेटली स्टेडियम]] |- | क्षमता: '''१३२,०००''' | क्षमता: '''३९,०००''' | क्षमता: '''५५,०००''' |- | सामने: '''७ (अंतिम){{efn|पाकिस्तान पात्र झाल्यास उपांत्य सामना १ आणि अंतिम सामना [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]]वर खेळविण्यात येईल, अन्यथा हे सामने [[इडन गार्डन्स]] आणि [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]]वर खेळवण्यात येतील.<ref name="Fin-Ven"/>|name=final}}''' | सामने: '''७''' | सामने: '''६ ''' |- | [[File:Narendra modi stadium 2023 Final between India and Australia.jpg|alt=नरेंद्र मोदी स्टेडियम २०२३ मध्ये |150px]] | [[File:M.A.Chidambaram Stadium before IND vs AUS 3rd ODI 2023.jpg|alt=एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम २०२३ मध्ये|150px]] | [[File:India vs Afghanistan on 11th October 2023.jpg|alt=अरुण जेटली स्टेडियम २०२३ मध्ये|150px]] |- ! [[कोलकाता]] ! [[मुंबई]] |- | [[इडन गार्डन्स]] | [[वानखेडे स्टेडियम]] |- | क्षमता: '''६८,०००''' | क्षमता: '''३३,१०८''' |- | सामने: '''७ (उपांत्य १){{efn|name=final}}''' | सामने: '''८ (उपांत्य २)''' |- | [[File:Eden Gardens under floodlights during a match.jpg|alt=इडन गार्डन्स २०१७ मध्ये|150px]] | [[File:Wankhede_ICC_WCF.jpg|alt=वानखेडे स्टेडियम २०११ मध्ये|150px]] |} {{col-break|width=50%}} {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:90%;" ! colspan="3" | श्रीलंकेतील ठिकाणे |- | style="background:#ececec;color:#2C2C2C;vertical-align:middle;" colspan="3" | {{location map+ |Sri Lanka |float=center |width=450 |caption= |alt=A map of Sri Lanka with pin-points on 2026 Men's T20 World Cup venues |places= {{location map~ |Sri Lanka |lat=7.280278 |long=80.722222 |label=[[कँडी]] |position=Bottom}} {{location map~ |Sri Lanka |lat=6.939667 |long=79.872028 |label=[[कोलंबो]] (आरपीएस) |position=right}} {{location map~ |Sri Lanka | lat = 6.93 | long = 79.85 |label=[[कोलंबो]] (एसएससी) |position=left}} }} |- ! colspan="2" | [[कोलंबो]] ! [[कँडी]] |- | [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]] | [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान|एसएससी क्रिकेट मैदान]] | [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]] |- | क्षमता: '''३५,०००''' | क्षमता: '''१०,०००''' | क्षमता: '''३५,०००''' |- | सामने: '''१० (उपांत्य १ व अंतिम){{efn|name=final}}''' | सामने: '''५''' | सामने: '''७''' |- | [[File:The_clouds_roll_in.jpg|alt=आर. प्रेमदासा स्टेडियम २०१४ मध्ये|150px]] | [[File:SCC_Ground_Colombo.jpg|alt=सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान २००१ मध्ये|150px]] | [[File:Pallekele_International_Cricket_Stadium5.JPG|alt=पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम २०१२ मध्ये|150px]] |} {{notelist}} {{col-end}} == संघ == {{main|२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक संघ}} प्रत्येक संघाला १५ खेळाडूंचा संघ निवडण्याची परवानगी होती आणि त्यांना ८ जानेवारी २०२६ पर्यंत आयसीसीकडे तात्पुरता संघ सादर करणे आवश्यक होते, ३१ जानेवारी २०२६ पर्यंत त्यांच्या संघात बदल करण्याची परवानगी होती.<ref name="squad-deadline">{{cite news|trans-title=टी-२० विश्वचषकासाठी संघ जाहीर करण्याची अंतिम मुदत काय आहे?|title=What is the deadline to announce squad for T20 World Cup 2026?|url=https://www.insidesport.in/cricket/what-is-the-deadline-to-announce-squad-for-t20-world-cup-2026/|access-date=२३ डिसेंबर २०२५|date=१९ डिसेंबर २०२५|website=इनसाईड स्पोर्ट}}</ref> == सामना अधिकारी == ३० जानेवारी २०२६ रोजी, आयसीसीने या स्पर्धेसाठी [[सामनाधिकारी (क्रिकेट)|सामनाधिकारी]] आणि [[पंच (क्रिकेट)|पंचांची]] यादी जाहीर केली.<ref>{{cite news |date=३० जानेवारी २०२६|trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक गट फेरीसाठी सामना अधिकाऱ्यांची नावे जाहीर|title=Match officials named for T20 World Cup 2026 group stage |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/match-officials-named-for-t20-world-cup-2026-group-stage |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=४ फेब्रुवारी २०२६ }}</ref> ; सामनाधिकारी {{div col|colwidth=20em|content= * {{flagicon|ENG}} [[डीन कॉस्कर]] * {{flagicon|AUS}} [[डेव्ह गिल्बर्ट]] * {{flagicon|SL}} [[रंजन मदुगले]] * {{flagicon|ZIM}} [[अँडी पायक्रॉफ्ट]] * {{flagicon|WIN}} [[रिची रिचर्डसन]] * {{flagicon|IND}} [[जवागल श्रीनाथ]] }} ; पंच {{div col|colwidth=20em|content= * {{cricon|IRE}} [[रोलँड ब्लॅक]] * {{flagicon|NZ}} [[ख्रिस ब्राऊन]] * {{flagicon|SL}} [[कुमार धर्मसेना]] * {{flagicon|NZ}} [[ख्रिस गाफने]] * {{flagicon|SA}} [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] * {{flagicon|ENG}} [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] * {{flagicon|ENG}} [[रिचर्ड केटलबोरो]] * {{flagicon|NZ}} [[वेन नाइट्स]] * {{flagicon|AUS}} [[डोनोव्हान कोच]] * {{flagicon|IND}} [[जयरामन मदनागोपाळ]] * {{flagicon|IND}} [[नितीन मेनन]] * {{flagicon|AUS}} [[सॅम नोजास्की]] * {{flagicon|IND}} [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] * {{flagicon|SA}} [[अलाहुद्दीन पालेकर]] * {{flagicon|PAK}} [[अहसान रझा]] * {{flagicon|WIN}} [[लेस्ली रीफर]] * {{flagicon|AUS}} [[पॉल रायफेल]] * {{flagicon|ZIM}} [[लँग्टन रुसेरे]] * {{flagicon|BAN}} [[शारफुदौला]] * {{flagicon|BAN}} [[गाझी सोहेल]] * {{flagicon|AUS}} [[रॉड टकर]] * {{flagicon|ENG}} [[ॲलेक्स व्हार्फ]] * {{flagicon|SL}} [[रवींद्र विमलसिरी]] * {{flagicon|PAK}} [[आसिफ याकूब]] }} == सराव सामने == २ ते ६ फेब्रुवारी दरम्यान एकूण १६ सराव सामने खेळले गेले, ज्यात [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ संघ]] आणि [[श्रीलंका अ क्रिकेट संघ|श्रीलंका अ संघ]]ासह १८ संघ सहभागी झाले.<ref name="warm-up1">{{Cite web |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: भारत नवी मुंबईत दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध सराव सामना खेळणार.|title=T20 World Cup 2026: India to play सराव सामना against South Africa in Navi Mumbai |url=https://www.theweek.in/news/sports/2026/01/25/t20-world-cup-2026-india-to-play-warm-up-match-against-south-africa-in-navi-mumbai.html |access-date=३ फेब्रुवारी २०२६ |work=द वीक |language=en}}</ref><ref name="warm-up3">{{Cite web |last=कुकल्येकर |first=आदित्य|date=२९ जानेवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ च्या सराव सामन्यांचे वेळापत्रक निश्चित, दोन भारतीय संघ खेळणार|title=T20 World Cup 2026 warm up matches schedule confirmed, two Indian teams to play |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/t20-world-cup-2026-warm-up-matches-schedule-confirmed-two-indian-teams-to-play-2026-01-29-1027984 |access-date=३ फेब्रुवारी २०२६ |work=इंडिया टीव्ही न्यूज |language=en}}</ref> हे सराव सामने भारतातील चार ठिकाणी खेळवले गेले: [[बंगळूर]]मधील बीसीसीआय सेंटर ऑफ एक्सलन्स ग्राउंड्स १ आणि २, नवी मुंबईतील [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]] आणि [[चेन्नई]]तील [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]]; आणि श्रीलंकेतील तीन ठिकाणी: [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], आर. प्रेमदासा स्टेडियम आणि कोलंबोमधील एसएससी क्रिकेट ग्राउंड.<ref name="warm-up2">{{Cite web |last=मदान |first=शुभम |date=२७ जानेवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ च्या सराव सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर; सर्व तपशील तपासा.|title=T20 World Cup 2026 Warm-Up Schedule announced Check All details |url=https://sundayguardianlive.com/sports/t20-world-cup-2026-warm-up-schedule-announced-check-all-details-fixtures-indvsa-bengaluru-166747/ |access-date=३ फेब्रुवारी २०२६|work=द संडे गार्डियन |language=en}}</ref> याऐवजी, श्रीलंका आणि इंग्लंडने विश्वचषकाच्या तयारीसाठी ३० जानेवारी ते ३ फेब्रुवारी दरम्यान कँडी येथील पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियमवर [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५–२६#आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका|३ सामन्यांची टी२० आंतरराष्ट्रीय मालिका]] खेळली.<ref>{{Cite web |last=Sahay |first=Suyash |date=२८ जानेवारी २०२६ |trans-title=हे दोन संघ २०२६ च्या टी२० विश्वचषकाचे सराव सामने खेळणार नाहीत - जाणून घ्या कारण.|title=These 2 Teams Will Not Play T20 World Cup 2026 सराव सामनाes - Here’s Why |url=https://news.abplive.com/sports/cricket/t20-world-cup-2026-these-2-teams-will-not-play-warm-up-matches-heres-why-1824145 |access-date=३ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[एबीपी न्यूज]] |language=en}}</ref> {{collapse top|सराव सामने|bg=lightblue}} {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १''' | date = २ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = १८४/६ (२० षटके) | runs1 = [[दरविश रसूली]] ८४ (४६) | wickets1 = [[मार्क वॅट]] २/३२ (४ षटके) | score2 = १२३ (१९.३ षटके) | runs2 = [[मॅथ्यू क्रॉस]] २१ (२५) | wickets2 = [[अझमतुल्लाह ओमरझाई]] ३/१४ (3 षटके) | result = अफगाणिस्तान ६१ धावांनी विजयी | motm = [[दरविश रसूली]] (अफगाणिस्तान) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521135.html धावफलक] | venue = बीसीसीआय सेंटर ऑफ एक्सलन्स ग्राउंड १, [[बंगळूर]] | umpires = अभिजीत बेंगेरी (भारत) आणि पी जयपाल (भारत) | toss = अफगाणिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना २''' | date = २ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१७:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] {{flagdeco|IND}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = २३८/३ (२० षटके) | runs1 = [[नारायण जगदीशन]] १०४ (५५) | wickets1 = [[शुभम रांजणे]] १/१२ (२ षटके) | score2 = २०० (१९.४ षटके) | runs2 = [[अँड्रीझ गॉस]] ४४ (३१) | wickets2 = [[रवी बिश्नोई]] ३/३७ (४ षटके) | result = भारत अ ३८ धावांनी विजयी | motm = [[नारायण जगदीशन]] (भारत) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521136.html धावफलक] | venue = [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] | umpires = [[रोहन पंडित]] (भारत) आणि विनोद सेशन (भारत) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ३''' | date = २ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | night = y | team1 = {{cr-rt|ITA}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = १५६/४ (२० षटके) | runs1 = [[जॉन-जॉन स्मट्स|जे जे स्मट्स]] ४९ (३७) | wickets1 = [[दिलप्रीत बाजवा]] १/२४ (३ षटके) | score2 = १४६/६ (२० षटके) | runs2 = [[दिलप्रीत बाजवा]] ३७ (३४) | wickets2 = [[ग्रँट स्ट्युअर्ट]] १/१८ (३ षटके) | result = इटली १० धावांनी विजयी | motm = [[जॉन-जॉन स्मट्स|जे जे स्मट्स]] (इटली) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521137.html धावफलक] | venue = [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] | umpires = साईदर्शन कुमार (भारत) आणि मदनगोपाळ कुप्पुराज (भारत) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ४''' | date = ३ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१३:००|+5:30}} | team1 = [[श्रीलंका अ क्रिकेट संघ|श्रीलंका अ]] {{flagdeco|SL}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = १४५/९ (२० षटके) | runs1 = वनुजा सहन २९ (२१) | wickets1 = [[जय ओडेदरा]] २/१८ (३ षटके) | score2 = १४६/५ (१८ षटके) | runs2 = [[आमिर कलीम]] ८० (४७) | wickets2 = वनुजा सहन ३/१६ (४ षटके) | result = ओमान ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521138.html धावफलक] | venue = [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = चंद्रिका अमरसिंघे (श्रीलंका) आणि दीपल गुणवर्धने (श्रीलंका) | toss = श्रीलंका अ ने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ५''' | date = ३ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १७८/९ (२० षटके) | runs1 = [[रायन बर्ल]] ५०* (३१) | wickets1 = [[लोगन व्हान बीक]] ३/२२ (३ षटके) | score2 = १४९ (२० षटके) | runs2 = [[लोगन व्हान बीक]] ४०* (३१) | wickets2 = [[रिचर्ड नगारावा]] ३/११ (३ षटके) | result = झिम्बाब्वे २९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521139.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = असंका नायनायकारा (श्रीलंका) आणि शांता फोन्सेका (श्रीलंका) | mom = [[लोगन व्हान बीक]] (नेदरलँड्स) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ६''' | date = ३ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१७:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १४५/६ (२० षटके) | runs1 = सोहेब खान ३८* (२७) | wickets1 = [[संदीप लामिछाने]] २/२४ (४ षटके) | score2 = १४८/३ (१७ षटके) | runs2 = [[आरिफ शेख]] ६१* (३७) | wickets2 = मुहम्मद रोहिद १/१३ (३ षटके) | result = नेपाळ ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521140.html धावफलक] | venue = [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] | umpires = मदनागोपाल कुप्पुराज (भारत) आणि सैदर्शन कुमार (भारत) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ७''' | date = ४ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१३:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = २२६/४ (२० षटके) | runs1 = [[यान फ्रायलिंक]] ८८ (४४) | wickets1 = [[मार्क वॅट]] १/१९ (३ षटके) | score2 = २२०/५ (२० षटके) | runs2 = [[ब्रँडन मॅकमुलेन]] ९५ (३९) | wickets2 = मॅक्स हिंगो २/४४ (४ षटके) | result = नामिबिया ६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521141.html धावफलक] | venue = बीसीसीआय सेंटर ऑफ एक्सलन्स ग्राउंड २, [[बंगळूर]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भारत) आणि डॉनोव्हन कॉख (द.आ.) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ८''' | date = ४ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १८२/६ (२० षटके) | runs1 = [[इब्राहिम झद्रान]] ५१ (३४) | wickets1 = [[रॉस्टन चेझ]] १/१८ (३ षटके) | score2 = १५९/७ (२० षटके) | runs2 = [[मॅथ्यू फोर्ड]] ५२* (२६) | wickets2 = [[मुजीब उर रहमान]] २/१९ (३ षटके) | result = अफगाणिस्तान २३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521142.html धावफलक] | venue = बीसीसीआय सेंटर ऑफ एक्सलन्स ग्राउंड १, [[बंगळूर]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ९''' | date = ४ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१७:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521143.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान|एस् एस् सी क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = | toss = नाणेफेक नाही | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १०''' | date = ४ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | night = y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = २४०/५ (२० षटके) | runs1 = [[ईशान किशन]] ५३ (२०) | wickets1 = [[मार्को यान्सिन]] १/१८ (२ षटके) | score2 = २१०/७ (२० षटके) | runs2 = [[ट्रिस्टन स्टब्स]] ४५* (२१) | wickets2 = [[अभिषेक शर्मा]] २/३२ (३ षटके) | result = भारत ३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521144.html धावफलक] | venue = [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] | umpires = [[शारफुदौला]] (बांगलादेश) आणि [[लेस्ली रीफर]] (वेस्ट इंडीज) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ११''' | date = ५ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = १८७/७ (२० षटके) | runs1 = [[ब्रायन बेनेट]] ५६ (२८) | wickets1 = [[सुफ्यान मेहमूद]] ३/२२ (४ षटके) | score2 = १८८/६ (१९.२ षटके) | runs2 = [[जतिंदर सिंग]] ५५ (३३) | wickets2 = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] २/४१ (४ षटके) | result = ओमान ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521145.html धावफलक] | venue = [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) आणि [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १२''' | date = ५ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१३:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १६१/६ (२० षटके) | runs1 = [[नवनीत धालीवाल]] ४१ (३६) | wickets1 = [[संदीप लामिछाने]] २/१४ (४ षटके) | score2 = १६२/४ (१८ षटके) | runs2 = [[आसिफ शेख]] ५८ (२९) | wickets2 = अजयवीर हुंदल १/१४ (२ षटके) | result = नेपाळ ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521146.html धावफलक] | venue = [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (द.आ.) आणि [[गाझी सोहेल]] (बांगलादेश) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १३''' | date = ५ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१७:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = अनिर्णित | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521147.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १४''' | date = ५ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | night = y | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = २०८/७ (२० षटके) | runs1 = [[टिम सिफर्ट]] ६६ (३१) | wickets1 = [[सौरभ नेत्रावळकर]] २/३७ (४ षटके) | score2 = २०१/८ (२० षटके) | runs2 = [[साईतेजा मुक्कामल्ला]] ५० (३१) | wickets2 = [[मॅट हेन्री]] ५/३२ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521148.html धावफलक] | venue = [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[रोलंड ब्लॅक]] (आयर्लंड) आणि [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणा करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १५''' | date = ६ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|ITA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १९३/७ (२० षटके) | runs1 = अँथनी मोस्का ५६ (२२) | wickets1 = [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] ३/३२ (४ षटके) | score2 = ८१ (१८.२ षटके) | runs2 = [[मोहम्मद फारूक]] २३ (२५) | wickets2 = [[ग्रँट स्ट्युअर्ट]] ३/७ (२ षटके) | result = इटली ११८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521149.html धावफलक] | venue = [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] | umpires = [[लँग्टन रुसेरे]] (झिम्बाब्वे) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण निवडले. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १६''' | date = ६ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१७:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] {{flagdeco|IND}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १९७/८ (२० षटके) | runs1 = [[रियान पराग]] ६९ (३९) | wickets1 = [[गेरहार्ड इरास्मुस]] २/२ (१ षटक) | score2 = ६७ (१२.१ षटके) | runs2 = [[डिलन लीचर]] २२ (२०) | wickets2 = गुरजपनीत सिंग २/६ (२ षटके) | result = भारत अ १३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521150.html धावफलक] | venue = बीसीसीआय सेंटर ऑफ एक्सलन्स ग्राउंड १, [[बंगळूर]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[डॉनोव्हन कॉख]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = इंडिया 'ए' ने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} {{cob}} == गट फेरी == आयसीसीने २५ नोव्हेंबर २०२५ रोजी गट आणि सामन्यांची घोषणा केली, ज्यात गट फेरीचे सामने ७ ते २० फेब्रुवारी दरम्यान खेळवले जातील असे जाहीर केले गेले.<ref name="Schedule1"/><ref name="Schedule2"/> २० संघांना प्रत्येकी पाच संघांच्या चार गटांमध्ये विभागण्यात आले होते, ज्यात प्रत्येक संघ गटातील इतर संघांविरुद्ध सामना झाला आणि एकूण ४० सामने खेळवले गेले.<ref name="Format">{{cite web |date=२५ नोव्हेंबर २०२५|trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ वेळापत्रक: भारत पाकिस्तानसह, इंग्लंड वेस्ट इंडीजसह गटबद्ध|title=T20 World Cup 2026 schedule: India grouped with Pakistan, England with West Indies |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-schedule-india-grouped-with-pakistan-england-with-west-indies-1512693 |access-date=१३ जानेवारी २०२६|publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |archive-date=१ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101122604/https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-schedule-india-grouped-with-pakistan-england-with-west-indies-1512693 |url-status=live }}</ref><!--<ref name="26t20wc-pc"/>--> उद्घाटनाचा सामना ७ फेब्रुवारी रोजी एसएससी क्रिकेट मैदानावर नेदरलँड्स आणि पाकिस्तान संघांदरम्यान खेळला गेला.<ref>{{Cite web |date=२५ नोव्हेंबर २०२५ |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ च्या पहिल्याच दिवशी, ७ फेब्रुवारी रोजी पाकिस्तानचा सामना नेदरलँड्सशी होणार.|title=Pakistan to face Netherlands on 7 February on opening day of ICC Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-to-face-netherlands-on-7-february-on-opening-day-of-icc-men-s-t20-world-cup.html |access-date=१८ डिसेंबर २०२५ |publisher=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |language=en-US}}</ref> खालील सारणीमध्ये संघांची त्यांच्या सुरुवातीच्या गट-फेरीतील मानांकनानुसार यादी दिली आहे.<ref name=26t20wc-pc>{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/136668/t20-wc-2026-an-explainer-on-iccs-pre-assigned-seedings |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: आयसीसीच्या पूर्व-निश्चित मानांकनांबद्दल सविस्तर माहिती|title=T20 WC 2026: An explainer on ICC's pre-assigned seedings |publisher=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=१८ डिसेंबर २०२५}}</ref> {| class="wikitable" ! width=25% | गट अ ! width=25% | गट ब ! width=25% | गट क ! width=25% | गट ड |- | valign="top" | * {{cr|IND}} * {{cr|PAK}} * {{nobr|{{cr|USA}}}} * {{cr|NED}} * {{cr|NAM}} | valign="top" | * {{cr|AUS}} * {{cr|SL}} * {{nobr|{{cr|ZIM}}}} * {{cr|IRE}} * {{cr|OMA}} | valign="top" | * {{cr|ENG}} * {{nobr|{{cr|WIN}}}} * {{cr|SCO}} * {{cr|NEP}} * {{cr|ITA}} | valign="top" | * {{cr|NZ}} * {{cr|SA}} * {{cr|AFG|२०१३}} * {{cr|CAN}} * {{nobr|{{cr|UAE}}}} |} ===गट अ=== <section begin=GroupA /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Cr|IND}} '''(य)'''|| ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || २.५०० || rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#सुपर ८ फेरी|सुपर ८ फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|PAK}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || ०.९७६ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|USA}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || ०.७८८ || rowspan=3 | बाद |- | ४ || style="text-align:left" | {{Cr|NED}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −१.२१७ |- | ५ || style="text-align:left" | {{Cr|NAM}} || ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || −३.१०८ |} <small>स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/points-table-standings|trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ - गुणफलक|title=ICC Men's T20 World Cup 2026 - Points Table|access-date=१९ डिसेंबर २०२५}}</ref><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेआधीची [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आं.टी२० क्रमवारी]]<ref name="t20wc26-pts">{{Cite web |date=५ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ गुणतालिका नियम: नेट रन रेट, टाय-ब्रेकर आणि तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेली इतर सर्व माहिती|title=T20 World Cup 2026 points table rules: Net Run Rate, tie-breakers and everything else you need to know |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/t20-world-cup-2026-points-table-rules-explained-nrr-tie-breakers-all-you-need-to-know-13976299.html |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[फर्स्टपोस्ट]]}}</ref><br> '''(य)''' यजमान</small> <section end=GroupA /> ---- <section begin="Match1" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match1}}'''सामना १''' | date = ७ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १४७ (१९.५ षटके) | runs1 = [[स्कॉट एडवर्ड्स]] ३७ (२९) | wickets1 = [[सलमान मिर्झा]] ३/२४ (३.५ षटके) | score2 = १४८/७ (१९.३ षटके) | runs2 = [[साहिबजादा फरहान]] ४७ (३१) | wickets2 = [[पॉल व्हॅन मीकीरन]] २/२० (४ षटके) | result = पाकिस्तान ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512719.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) | motm = [[फहीम अशरफ]] (पाक) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match1" /> ---- <section begin="Match3" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match3}}'''सामना ३''' | date = ७ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = १६१/९ (२० षटके) | runs1 = [[सूर्यकुमार यादव]] ८४* (४९) | wickets1 = [[शॅडली वॅन शॉकविक]] ४/२५ (४ षटके) | score2 = १३२/८ (२० षटके) | runs2 = [[शुभम रांजणे]] ३७ (२२) | wickets2 = [[मोहम्मद सिराज]] ३/२९ (४ षटके) | result = भारत २९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512721.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[सूर्यकुमार यादव]] (भारत) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[मोहम्मद मोहसीन]] आणि [[शुभम रांजणे]] (अमेरिका) या दोघांनीही आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{Cite web |last=मलिक|first=आदित्य|date=७ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=मोहम्मद मोहसिन कोण आहे? अमेरिकेचा गोलंदाज, जो एकेकाळी पाकिस्तानकडून खेळला होता, त्याने भारतासाठी अडचणी निर्माण केल्या आणि... ची विकेट घेतली.|title=Who is Mohammad Mohsin? USA bowler who once played for Pakistan, created trouble for India, claimed wicket of… |url=https://news24online.com/sports/cricket/who-is-mohammad-mohsin-usa-bowler-who-once-played-for-pakistan-created-trouble-for-india-claimed-wicket-of-rinku-singh/739004/ |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|website=न्यूज २४ |language=en}}</ref> * [[सौरभ नेत्रावळकर]] (अमेरिका) याने टी२० विश्वचषकाच्या एका डावात सर्वाधिक धावा देण्याचा [[सनत जयसूर्या]]चा विक्रम मोडला (०-६५).<ref>{{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/saurabh-netravalkar-most-expensive-spell-t20-world-cups-india-vs-usa-wankhede-stats-records/article70604787.ece |trans-title=भारत विरुद्ध अमेरिका: सौरभ नेत्रावळकरने टी-२० विश्वचषकांमध्ये सर्वात महागडा स्पेल टाकला|title=IND vs USA: Saurabh Netravalkar registers most expensive spell in T20 World Cups |website=[[स्पोर्टस्टार]] |date=७ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * टी२० विश्वचषकातील हा भारताचा सलग नववा विजय होता, त्यांनी [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|मागील स्पर्धेतील]] सर्व आठ सामने जिंकले होते, ही टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील सर्वात मोठी विजयी मालिका आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/47858814/t20-world-cup-2026-stats-india-record-ninth-consecutive-win-suryakumar-yadav-big-contribution |trans-title=आकडेवारी - टी-२० विश्वचषकात भारताचा सलग नववा विजय, जो एक विक्रम आहे.|title=Stats - India's record ninth consecutive win at T20 World Cup |website=ईएसपीएन इंडिया|date=७ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[सूर्यकुमार यादव]] (भारत) याने टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये सर्वाधिक सामनावीर पुरस्कार मिळवणाऱ्या भारतीय खेळाडूचा [[विराट कोहली]]चा विक्रम मोडला (१७).<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/suryakumar-yadav-india-vs-usa-t20-world-cup-most-potm-record-kohli-10519828/ |trans-title=सूर्यकुमार यादवने १७वा 'प्लेअर ऑफ द मॅच' पुरस्कार जिंकला, कोहलीचा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमधील विक्रम मोडला.|title=Suryakumar Yadav wins 17th Player of the Match award, breaks Kohli’s T20I record |website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |date=९ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match3" /> ---- <section begin="Match10" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match10}}'''सामना १०''' | date = १० फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १५६/८ (२० षटके) | runs1 = [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] ४२ (३८) | wickets1 = [[लोगन व्हान बीक]] २/१३ (३ षटके) | score2 = १५९/३ (१८ षटके) | runs2 = [[बास डी लिड]] ७२* (४८) | wickets2 = [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] १/२७ (४ षटके) | result = नेदरलँड्स ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512728.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[बास डी लिड]] (नेदरलँड्स) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = विलेम मायबर्गने (नामिबिया) यांनी टी२० मध्ये पदार्पण केले. * हा नामिबियाचा भारतातील पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना होता.<ref>{{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/namibia-play-their-first-ever-game-on-indian-soil-netherlands-seek-comeback-with-two-changes-2026-02-10-1029599|trans-title=नामिबिया भारतीय भूमीवर खेळणार आपला पहिलाच सामना , नेदरलँड्स दोन बदलांसह पुनरागमनाच्या शोधात |title=Namibia play their first-ever game on Indian soil, Netherlands seek comeback with two changes|website=India TV News|date=१० फेब्रुवारी २०२६| access-date=११ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match10" /> ---- <section begin="Match12" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match12}}'''सामना १२''' | date = १० फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = १९०/९ (२० षटके) | runs1 = [[साहिबजादा फरहान]] ७३ (४१) | wickets1 = [[शॅडली वॅन शॉकविक]] ४/२५ (४ षटके) | score2 = १५८/८ (२० षटके) | runs2 = [[शुभम रांजणे]] ५१ (३०) | wickets2 = [[उस्मान तारिक]] ३/२७ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ३२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512730.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री.) | motm = [[साहिबजादा फरहान]] (पाकिस्तान) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[एहसान आदिल]]ने (अमेरिका) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * पाकिस्तानच्या [[शाहीन आफ्रिदी]]चा हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/53277-shaheen-shah-afridi-amasses-major-landmark-amid-t20-world-cup-2026 |trans-title=२०२६ च्या टी२० विश्वचषकात शाहीन शाह आफ्रिदीने केली मोठी कामगिरी|title=Shaheen Shah Afridi amasses major landmark amid T20 World Cup 2026 |website=जिओ सुपर |date=१० फेब्रुवारी २०२६| access-date=११ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[साहिबजादा फरहान]]च्या (पाकिस्तान) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील १००० धावा पूर्ण. }}<section end="Match12" /> ---- <section begin="Match18" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match18}}'''सामना १८''' | date = १२ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = २०९/९ (२० षटके) | runs1 = [[ईशान किशन]] ६१ (२४) | wickets1 = गेरहार्ड इरास्मस ४/२० (४ षटक) | score2 = ११६ (१८.२ षटके) | runs2 = लॉरेन स्टीनकॅम्प २९ (२०) | wickets2 = वरुण चक्रवर्ती ३/७ (२ षटक) | result = भारत ९३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512736.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = हार्दिक पंड्या (भारत) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[ईशान किशन]] टी२० विश्वचषक स्पर्धेत अर्धशतक झळकावणारा पहिला भारतीय यष्टिरक्षक ठरला.<ref>{{Cite web|url=https://www.khelwire.com/articles/ishan-kishan-scores-his-maiden-t20-world-cup-half-century|trans-title=इशान किशनने टी२० विश्वचषक स्पर्धेत पहिले अर्धशतक झळकावले|title=Ishan Kishan scores his maiden T20 World Cup half-century|website=KhelWire|date=१२ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * हा भारताचा टी२० विश्वचषक स्पर्धेत सलग दहावा विजय होता, जो या स्पर्धेतील सर्वात मोठा विजयी टप्पा होता. * [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०#indvsenggroup|२०१२ मधील इंग्लंडविरुद्धच्या ९० धावांच्या]] विजयी अंतराला मागे टाकत, टी२० विश्वचषकात भारताचा हा सर्वात मोठा विजयी फरक होता.<ref>{{cite web |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक ट्रॉफीमध्ये क्रिकेट विक्रम - भारत|title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup Trophy - India |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins-by-runs/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=6 |website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match18" /> ---- <section begin="Match21" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match21}}'''सामना २१''' | date = १३ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १९६/६ (२० षटके) | runs1 = [[साईतेजा मुक्कामल्ला]] ७९ (५१) | wickets1 = [[बास डी लिड]] ३/३७ (४ षटके) | score2 = १०३ (१५.५ षटके) | runs2 = [[बास डी लिड]] २३ (१७) | wickets2 = [[हरमीत सिंग बधन]] ४/२१ (४ षटके) | result = अमेरिका ९३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512739.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भारत) आणि [[नितीन मेनन]] (भारत) | motm = [[हरमीत सिंग बधन]] (अमेरिका) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = टी२० विश्वचषकातील एका सहयोगी राष्ट्राने मिळवलेला हा सर्वात मोठा विजय होता.<ref>{{Cite web |last=भट्टाचार्य |first=देबायन|date=१४ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक स्पर्धेत अमेरिकेने ९३ धावांचा विजय मिळवत नेपाळचा असोसिएट विक्रम मोडला.|title=USA Break Nepal's Associate Record with Dominant 93-Run Triumph In T20 World Cup 2026 |url=https://www.mykhel.com/cricket/usa-break-nepals-associate-record-with-dominant-93-run-triumph-in-t20-world-cup-2026-413523.html |access-date=१४ फेब्रुवारी २०२६|website=मायखेल|language=en}}</ref> }}<section end="Match21" /> ---- <section begin="Match26" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match26}}'''सामना २६''' | date = १५ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १९९/४ (२० षटके) | runs1 = [[संजय कृष्णमूर्ती]] ६८* (३३) | wickets1 = [[विलेम मायबर्ग]] २/२२ (४ षटके) | score2 = १६८/६ (२० षटके) | runs2 = [[लॉरेन स्टीनकॅम्प]] ५८ (३९) | wickets2 = [[शॅडली वॅन शॉकविक]] २/३० (४ षटके) | result = अमेरिका ३१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512744.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भारत) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[संजय कृष्णमूर्ती]] (अमेरिका) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[मोनांक पटेल]] हा अमेरिकेचा टी२० मध्ये १००० धावा करणारा पहिला खेळाडू ठरला.<ref>{{Cite web | date=१५ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक: मोनांक आणि संजय यांची अर्धशतके.. अमेरिकेच्या नामिबियाविरुद्ध ४ बाद १९९ धावा |title=T20 WC: Monank, Sanjay hit fifties as USA post 199/4 against Namibia |work=ऑस्ट्रेलिया इंडियन न्यूज |url=https://indianews.com.au/t20-wc-monank-sanjay-hit-fifties-as-usa-post-199-4-against-namibia/ |access-date=१६ फेब्रुवारी २०२६ |language=en-AU}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red">नामिबिया स्पर्धेतून बाद.<span><ref>{{Cite web | url=https://crickettimes.com/2026/02/t20-world-cup-2026-sanjay-krishnamurthis-explosive-knock-keeps-usa-in-super-8-hunt-as-namibia-faces-elimination/ |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: संजय कृष्णमूर्तीच्या स्फोटक खेळीमुळे अमेरिकेचे सुपर ८ च्या जागेवर लक्ष, नामिबिया स्पर्धेतून बाद ||title=T20 World Cup 2026: Sanjay Krishnamurthi's explosive knock keeps USA in Super 8 hunt as Namibia faces elimination |work=क्रिकेट टाईम्स|date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match26" /> ---- <section begin="Match27" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match27}}'''सामना २७''' | date = १५ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १७५/७ (२० षटके) | runs1 = [[ईशान किशन]] ७७ (४०) | wickets1 = [[सैम अयुब]] ३/२५ (४ षटके) | score2 = ११४ (१८ षटके) | runs2 = [[उस्मान खान]] ४४ (३४) | wickets2 = [[हार्दिक पंड्या]] २/१६ (३ षटके) | result = भारत ६१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512745.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) | motm = [[ईशान किशन]] (भारत) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासात पाकिस्तानविरुद्ध भारताची ही सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbctv18.com/sports/india-smash-their-highest-ever-total-vs-pakistan-in-t20-world-cup-19850590.htm/|trans-title=टी२० विश्वचषकात पाकिस्तानविरुद्ध भारताने गाठली आतापर्यंतची सर्वोच्च धावसंख्या|title=India smash their highest-ever total vs Pakistan in T20 World Cup|work=सीएनबीसी टीव्ही|date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये पाकिस्तानविरुद्ध भारताचा हा सर्वात मोठा विजय (धावांनी) होता.<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/cricket/india-touch-new-high-register-their-highest-margin-of-victory-runs-over-pakistan-in-t20is-with-ws-lno-9905582.html|trans-title=भारताने गाठला नवीन उच्चांक! टी२० मध्ये पाकिस्तानवर नोंदवला धावांचा सर्वात मोठा विजय|title=India Touch New High! Register Their Highest Margin Of Victory (Runs) Over Pakistan In T20Is|work=न्यूज १८|date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">भारत सुपर ८ आणि २०२८ पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी पात्र.</span><ref>{{Cite web|url=https://www.indianexpress.com/article/sports/cricket/india-beat-pakistan-qualify-super-8-t20-world-cup-unbeaten-record-colombo-10533956/|trans-title=भारताने सुपर ८ मध्ये पात्रता मिळवण्यासाठी पाकिस्तानला हरवले, कोलंबोमध्ये टी२० विश्वचषकात अपराजित राहण्याचा विक्रम ११ सामन्यांपर्यंत वाढवला|title=India beat Pakistan to qualify for Super 8s, extend T20 World Cup unbeaten record to 11 matches in Colombo|work=द इंडियन एक्सप्रेस|date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match27" /> ---- <section begin="Match35" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match35}}'''सामना ३५''' | date = १८ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १९९/३ (२० षटके) | runs1 = [[साहिबजादा फरहान]] १००[[नाबाद|*]] (५८) | wickets1 = [[जॅक ब्रासेल]] २/४८ (४ षटके) | score2 = ९७ (१७.३ षटके) | runs2 = [[लॉरेन स्टीनकॅम्प]] २३ (२२) | wickets2 = [[उस्मान तारिक]] ४/१६ (३.३ षटके) | result = पाकिस्तान १०२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512753.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = ख्रिस गॅफनी (न्यूझीलंड) आणि रिचर्ड इलिंगवर्थ (इंग्लंड) | motm = साहिबजादा फरहान (पाकिस्तान) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[साहिबजादा फरहान]]ने (पाकिस्तान) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये आपले पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |title=Sahibzada Farhan becomes second Pakistan batter to score hundred in T20 World Cups |trans-title=साहिबजादा फरहान टी२० विश्वचषकात शतक करणारा दुसरा पाकिस्तानी फलंदाज ठरला |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-century-2nd-pakistan-batter-to-score-hundred-in-t20-world-cup-pak-vs-nam/article70647161.ece/amp/ |website=स्पोर्टस्टार}}</ref> * टी२० विश्वचषकात पाकिस्तानचा हा सर्वात मोठा विजयी फरक होता, त्यांनी २००९ मधील नेदरलँड्सविरुद्धच्या त्यांच्या मागील ८२ धावांच्या विजयी फरकाला मागे टाकले.<ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: पाकिस्तानने नामिबियावर विक्रमी विजय मिळवत सुपर ८ मध्ये स्थान मिळवले|title=T20 World Cup 2026: Pakistan book Super 8 berth with record-breaking win over Namibia ||url=https://www.news9live.com/sports/cricket-news/t20-world-cup-2026-pakistan-book-super-8-berth-with-record-breaking-win-over-namibia-2932764 |website= न्यूज९लाईव्ह}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red>नेदरलँड्स आणि अमेरिका स्पर्धेतून बाद</span> झाले तर <span style="color:green>पाकिस्तान सुपर ८ साठी पात्र </span>ठरला.<ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |title=Pakistan in T20 World Cup Super 8, become eighth team to advance |trans-title=पाकिस्तान टी२० विश्वचषक सुपर ८ मध्ये आगेकूच करणारा आठवा संघ बनला |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/pakistan-in-t20-world-cup-super-8-become-eighth-team-to-advance/articleshow/128506163.cms |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref><ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |title=State of Play: Pakistan complete Super Eight line-up |trans-title=स्टेट ऑफ प्ले: पाकिस्तानने पूर्ण केली सुपर ८ लाइन-अप |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/t20-world-cup-qualification-state-of-play |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}</ref><ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |title=United States eliminated from 2026 T20 World Cup. USA stats, results |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक स्पर्धेतून अमेरिका बाहेर. यूएसए आकडेवारी, निकाल |url=https://www.usatoday.com/story/sports/2026/02/18/united-states-cricket-performance-2026-t20-world-cup/88718383007/ |work=यूएसए टुडे}}</ref> }}<section end="Match35" /> ---- <section begin="Match36" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match36}}'''सामना ३६''' | date = १८ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १९३/६ (२० षटके) | runs1 = [[शिवम दुबे]] ६६ (३१) | wickets1 = [[लोगन व्हान बीक]] ३/५६ (४ षटके) | score2 = १७६/७ (२० षटके) | runs2 = [[बास डी लिड]] ३३ (२३) | wickets2 = [[वरूण चक्रवर्ती]] ३/१४ (३ षटके) | result = भारत १७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512754.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = सॅम नोगाज्स्की (ऑस्ट्रेलिया) आणि अल्लाहुद्दीन पालेकर (दक्षिण आफ्रिका) | motm = शिवम दुबे (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = भारताने टी२० विश्वचषकातील विजयाची शृंखला विक्रमी सलग बारा विजयांपर्यंत वाढवली.<ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |title=India Beat Netherlands by 17 Runs, Extend T20 World Cup Winning Streak to 12 |trans-title=भारताचा नेदरलँड्सवर १७ धावांनी विजय, टी२० विश्वचषक विजयाची शृंखला १२ पर्यंत वाढवली |url=https://www.ipl.com/cricket/news/india-beat-netherlands-by-17-runs-extend-t20-world-cup-winning-streak-to-12/ |website=आयपीएल.कॉम}}</ref> * आयसीसी स्पर्धांमध्ये भारताचा हा सलग सतरावा विजय होता, ही कोणत्याही संघाची सर्वात मोठी विजयी शृंखला आहे. }}<section end="Match36" /> ===गट ब=== <section begin=GroupB /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Cr|ZIM}} || ४ || ३ || ० || १ || '''७''' || १.५०६ || rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#सुपर ८|सुपर ८ फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|SRI}} '''(य)'''|| ४ || ३ || १ || ० ||'''६''' || १.७४१ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|AUS}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || १.५२३ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Cr|IRE}} || ४ || १ || २ || १ || '''३''' || ०.१५० || rowspan=3 | बाद |- | ५ || style="text-align:left" | {{Cr|OMN}} || ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || −४.८४५ |} <small>स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt"/><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेआधीची [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आं.टी२० क्रमवारी]]<br> </small> <section end=GroupB /> ---- <section begin="Match6" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match6}}'''सामना ६''' | date = ८ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = १६३/६ (२० षटके) | runs1 = [[कुशल मेंडिस]] ५६* (४३) | wickets1 = [[जॉर्ज डॉकरेल]] २/१७ (४ षटके) | score2 = १४३ (१९.५ षटके) | runs2 = [[हॅरी टेक्टर]] ४० (३४) | wickets2 = [[महीश थीकशाना]] ३/२३ (४ षटके) | result = श्रीलंका २० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512724.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[अहसान रझा]] (पाक) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाक) | motm = [[कमिंदु मेंडिस]] (श्रीलंका) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमधील हा श्रीलंकेचा १००वा विजय होता. }}<section end="Match6" /> ---- <section begin="Match8" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match8}}'''सामना ८''' | date = ९ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = १०३ (१९.५ षटके) | runs1 = [[विनायक शुक्ला]] २८ (२१) | wickets1 = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = १०६/२ (१३.३ षटके) | runs2 = [[ब्रायन बेनेट]] ४८* (३६) | wickets2 = [[सुफ्यान मेहमूद]] २/१२ (३ षटके) | result = झिम्बाब्वे ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512726.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = ओमान आणि झिम्बाब्वे हे पहिल्यांदाच आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये एकमेकांसमोर आले.<ref name="OMA-rec">{{Cite web |trans-title=ओमानच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मधील निकालांचा सारांश|title=Result summary by Oman in T20Is |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/oman-37/twenty20-internationals-3 |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> }}<section end="Match8" /> ---- <section begin="Match14" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match14}}'''सामना १४''' | date = ११ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = १८२/६ (२० षटके) | runs1 = [[मार्कस स्टोइनिस]] ४५ (२९) | wickets1 = [[मार्क अडायर]] २/४४ (४ षटके) | score2 = ११५ (१६.५ षटके) | runs2 = [[जॉर्ज डॉकरेल]] ४१ (२९) | wickets2 = [[नेथन एलिस]] ४/१२ (३.५ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512732.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) | motm = [[नेथन एलिस]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match14" /> ---- <section begin="Match16" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match16}}'''सामना १६''' | date = १२ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २२५/५ (२० षटके) | runs1 = [[कुशल मेंडिस]] ६१ (४५) | wickets1 = जितेन रामानंदी २/४१ (४ षटके) | score2 = १२०/९ (२० षटके) | runs2 = [[मोहम्मद नदीम (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद नदीम]] ५३* (५६) | wickets2 = [[महीश थीकशाना]] २/११ (४ षटके) | result = श्रीलंका १०५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512734.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) | motm = [[पवन रथनायके]] (श्रीलंका) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये ओमान आणि श्रीलंका पहिल्यांदाच आमनेसामने आले.<ref name="OMA-rec"/> *श्रीलंकेसाठी [[दासुन शनाका]]ने आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये सर्वात जलद अर्धशतक झळकावले (१९ चेंडू).<ref>{{Cite web |date=१२ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=दासुन शनाकाने श्रीलंकेचा सर्वात जलद अर्धशतकांचा विक्रम मोडला|title=Dasun Shanaka breaks his own Sri Lanka’s fastest fifty record |url=https://www.newswire.lk/2026/02/12/dasun-shanaka-breaks-his-own-sri-lankas-fastest-fifty-record/ |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६|publisher=न्यूजवायर}}</ref> * [[मोहम्मद नदीम (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद नदीम]] (ओमान) पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकात अर्धशतक झळकावणारा सर्वात वयस्कर खेळाडू ठरला (४३ वर्षे आणि १६१ दिवस).<ref>{{Cite web |date=१२ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=ओमानच्या मोहम्मद नदीमने मोडला सनथ जयसूर्याचा विक्रम, बनला सर्वात वयस्कर फलंदाज...|title=Oman's Mohammad Nadeem Breaks Sanath Jayasuriya's Record, Becomes Oldest Batter To... |url=https://www.news18.com/cricket/omans-mohammad-nadeem-breaks-sanath-jayasuriyas-record-becomes-oldest-batter-to-score-50-in-t20-world-cup-ws-no-9898444.html |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६|publisher=न्यूज१८}}</ref> }}<section end="Match16"/> ---- <section begin="Match19" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match19}}'''सामना १९''' | date = १३ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = १६९/२ (२० षटके) | runs1 = [[ब्रायन बेनेट]] ६४* (५६) | wickets1 = [[कॅमेरॉन ग्रीन]] १/६ (१.१ षटके) | score2 = १४६ (१९.३ षटके) | runs2 = [[मॅट रेनशॉ]] ६५ (४४) | wickets2 = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] ४/१७ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वे २३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512737.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री.) | motm = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (झिम्बाब्वे) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match19" /> ---- <section begin="Match22" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match22}}'''सामना २२''' | date = १४ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २३५/५ (२० षटके) | runs1 = [[लॉर्कन टकर]] ९४[[नाबाद|*]] (५१) | wickets1 = [[शकील अहमद (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|शकील अहमद]] ३/३३ (४ षटके) | score2 = १३९ (१८ षटके) | runs2 = [[आमिर कलीम]] ५० (२९) | wickets2 = [[जोशुआ लिटल]] ३/१६ (४ षटके) | result = आयर्लंड ९६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512740.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[लॉर्कन टकर]] (आयर्लंड) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[आमिर कलीम]] (ओमान) हा पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकात अर्धशतक करणारा सर्वात वयस्कर खेळाडू (४४ वर्षे आणि ८६ दिवस) ठरला आणि त्याने [[मोहम्मद नदीम]]ला मागे टाकले.<ref>{{cite web |trans-title=आयर्लंड विरुद्ध ओमान: २८ चेंडूत अर्धशतक ठोकून आमिर कलीम बनला टी२० विश्वचषक इतिहासातील सर्वात वयस्कर अर्धशतक करणारा फलंदाज.|title=Ireland vs Oman: Aamir Kaleem Blazes 28-Ball Fifty To Become Oldest Half-Centurion In T20 World Cup History |url=https://www.outlookindia.com/amp/story/sports/cricket/aamir-kaleem-oldest-half-centurion-wc-stat-highlights-ireland-vs-oman-icc-t20-world-cup-2026 |work=आऊटलूक इंडिया|date=१४ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red">ओमान स्पर्धेतून बाद</span>. }}<section end="Match22" /> ---- <section begin="Match30" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match30}}'''सामना ३०''' | date = १६ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = १८१ (२० षटके) | runs1 = [[ट्रॅव्हिस हेड]] ५६ (२९) | wickets1 = [[दुशान हेमंता]] ३/३७ (४ षटके) | score2 = १८४/२ (१८ षटके) | runs2 = [[पथुम निसंका]] १००* (५२) | wickets2 = [[मार्कस स्टोइनिस]] २/४६ (४ षटके) | result = श्रीलंका ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512748.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) | motm = [[पथुम निसंका]] (श्रीलंका) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[पथुम निसंका]] टी२० विश्वचषकात शतक करणारा श्रीलंकेचा दुसरा आणि आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये २५०० धावा करणारा दुसरा श्रीलंकेचा खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=पथुम निसांका ठरला टी२० विश्वचषकात शतक करणारा दुसरा श्रीलंकेचा खेळाडू |title=Pathum Nissanka becomes second Sri lankan player to score century in T20 World Cups |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/pathum-nissanka-century-sri-lanka-vs-australia-t20-world-cup-2026/article70640339.ece |website=sportstar.thehindu.com |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पथुम निसांकाच्या २,५०० टी२० धावा पुनर, श्रीलंकेच्या इतिहासात दुसऱ्या क्रमांकावर |title=Pathum Nissanka Achieves 2,500 T20I Runs, Second in Sri Lanka History |url=https://www.el-balad.com/6853385 |website=el-balad.com |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * टी२० विश्वचषकात श्रीलंकेने केलेला हा सर्वाधिक यशस्वी धावांचा पाठलाग होता.<ref>{{cite web |trans-title=निसांकाने केले जयवर्धने आणि दिलशानचे अनुकरण - श्रीलंकेने ऑस्ट्रेलियावर दणदणीत विजय मिळवताना मोडले सर्व विक्रम |title= Nissanka emulates Jayawardene and Dilshan - All the records Sri Lanka shattered on their way to a thumping win over Australia|url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-sri-lanka-vs-australia-stats-nissanka-emulates-jayawardene-and-dilshan-1524602 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">श्रीलंका सुपर ८ साठी पात्र</span>.<ref>{{cite web |title=T20 World Cup: Sri Lanka qualify for Super 8 after record chase at Pallekele, Australia on brink of exit |trans-title=T20 विश्वचषक: ऑस्ट्रेलियातील पलेकेले येथे विक्रमी पाठलाग केल्यानंतर श्रीलंका सुपर ८ साठी पात्र ठरला |url=https://www.insidesport.in/cricket/t20-world-cup-sri-lanka-qualify-for-super-8-after-record-chase-at-pallekele-australia-on-brink-of-exit |website=insidesport.in |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }} <section end="Match30" /> ---- <section begin="Match32" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match32}}'''सामना ३२''' | date = १७ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512750.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = | toss = नाणेफेक नाही | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">झिम्बाब्वे सुपर ८ साठी पात्र</span> तर <span style="color:red">ऑस्ट्रेलिया आणि आयर्लंड स्पर्धेतून बाद</span>.<ref>{{Cite web |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: ऑस्ट्रेलिया सुपर ८ च्या शर्यतीतून बाहेर, झिम्बाब्वेने मिळवली ऐतिहासिक पात्रता |title=T20 World Cup 2026: Australia crash OUT of Super 8 race as Zimbabwe seal HISTORIC qualification |url=https://www.india.com/sports/t20-world-cup-2026-australia-crash-out-of-super-8-race-as-zimbabwe-seal-historic-qualification-8310979/ |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |website=इंडिया.कॉम |language=en}}</ref> }}<section end="Match32" /> ---- <section begin="Match38" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match38}}'''सामना ३८''' | date = १९ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = १७८/७ (२० षटके) | runs1 = [[पथुम निसंका]] ६२ (४१) | wickets1 = [[ग्रेम क्रेमर]] २/२७ (४ षटके) | score2 = १८२/४ (१९.३ षटके) | runs2 = [[ब्रायन बेनेट]] ६३[[नाबाद|*]] (४८) | wickets2 = [[दुशान हेमंता]] २/३६ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वे ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512756.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[सिकंदर रझा]] (झिम्बाब्वे) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match38" /> ---- <section begin="Match40" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match40}}'''सामना ४०''' | date = २० फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = १०४ (१६.२ षटके) | runs1 = [[वसिम अली (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|वसिम अली]] ३२ (३३) | wickets1 = [[ॲडम झाम्पा]] ४/२१ (३.२ षटके) | score2 = १०८/१ (९.४ षटके) | runs2 = [[मिशेल मार्श]] ६४* (३३) | wickets2 = [[शकील अहमद (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|शकील अहमद]] १/२९ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512758.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) | motm = [[ॲडम झाम्पा]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[ग्लेन मॅक्सवेल]]ने (ऑस्ट्रेलिया) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये आपला ५० वा बळी घेतला. }}<section end="Match40" /> ===गट क=== <section begin=GroupC /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Cr|WIN}} || ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || १.८७४ || rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#सुपर ८|सुपर ८ फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|ENG}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || ०.२०१ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|SCO}} || ४ || १ || ३ || ० || '''४''' || ०.१८४ || rowspan=3 | बाद |- | ४ || style="text-align:left" | {{Cr|ITA}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −१.०२० |- | ५ || style="text-align:left" | {{Cr|NEP}} || ४ || १ || ३ || ० || '''०''' || −१.३४९ |} <small>स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt"/><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेआधीची [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आं.टी२० क्रमवारी]]</small><br> <section end=GroupC /> ---- <section begin="Match2" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match2}}'''सामना २''' | date = ७ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = १८२/५ (२० षटके) | runs1 = [[शिमरॉन हेटमायर]] ६४ (३६) | wickets1 = [[ब्रॅड करी]] २/२३ (४ षटके) | score2 = १४७ (१८.५ षटके) | runs2 = [[रिची बेरिंग्टन]] ४२ (२४) | wickets2 = [[रोमारियो शेफर्ड]] ५/२० (३) | result = वेस्ट इंडिज ३५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512720.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[शिमरॉन हेटमायर]] (वेस्ट इंडिज) | toss = स्कॉटलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[ऑलिव्हर डेव्हिडसन]]ने (स्कॉटलंड) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{Cite web |trans-title=वेस्ट इंडिज विरुद्ध स्कॉटलंड LIVE: आयसीसी टी२० विश्वचषक २०२६ - क्रिकेट स्कोअर, रेडिओ आणि व्हिडिओ हायलाइट्स|title=West Indies vs Scotland LIVE: ICC T20 World Cup 2026 - cricket score, radio & video highlights |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/live/c99k0jpyllmt |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=बीबीसी स्पोर्ट|language=en-GB}}</ref> * [[टॉम ब्रुस]]ने न्यूझीलंडसाठी १७ टी२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळल्यानंतर स्कॉटलंडसाठी आपला पहिला टी२० आंतरराष्ट्रीय सामना खेळला, आणि पुरुषांच्या टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये दोन आंतरराष्ट्रीय संघांचे प्रतिनिधित्व करणारा तो २४वा क्रिकेट खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/former-new-zealand-international-tom-bruce-switches-to-scotland-1498866 |trans-title=न्यूझीलंडचा माजी आंतरराष्ट्रीय खेळाडू टॉम ब्रूस आता स्कॉटलंडकडून खेळणार.|title=Former New Zealand international Tom Bruce switches to Scotland |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=१२ ऑगस्ट २०२५| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[शिमरॉन हेटमायर]]ने (वेस्ट इंडिज) टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासात वेस्ट इंडिजच्या फलंदाजाकडून सर्वात जलद अर्धशतक करण्याचा [[क्रिस गेल]]चा विक्रम मोडला.<ref>{{cite web |url=https://www.etvbharat.com/en/sports/west-indies-vs-scotland-t20-world-cup-2026-shimron-hetmyer-becomes-west-indies-batter-to-hit-fastest-fifty-in-t20-world-cup-enn26020705275 |trans-title=वेस्ट इंडिज विरुद्ध स्कॉटलंड, टी२० विश्वचषक २०२६: शिमरॉन हेटमायरने स्फोटक अर्धशतकासह ख्रिस गेलचा टप्पा पार केला.|title=WI vs SCO, T20 World Cup 2026: Shimron Hetmyer Overtakes Chris Gayle’s Milestone With Explosive Fifty |website=इटीव्ही भारत|date=७ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[जेसन होल्डर]] (वेस्ट इंडिज) आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये १०० बळी घेणारा वेस्ट इंडिजचा पहिला खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/west-indies-all-rounder-jason-holder-achieves-massive-milestone-during-t20-world-cup-win-vs-scotland-10965722 |trans-title=स्कॉटलंडविरुद्धच्या टी-२० विश्वचषक विजयादरम्यान वेस्ट इंडिजचा अष्टपैलू खेळाडू जेसन होल्डरने गाठला एक मोठा टप्पा. |title=West Indies All-Rounder Jason Holder Achieves Massive Milestone During T20 World Cup Win vs Scotland |website=[[एनडीटीव्ही]] |date=७ फेब्रुवारी २०२६ |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |archive-date=2026-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260208152526/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/west-indies-all-rounder-jason-holder-achieves-massive-milestone-during-t20-world-cup-win-vs-scotland-10965722 |url-status=dead }}</ref> * [[रोमारियो शेफर्ड]]ने (वेस्ट इंडिज) टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये आपली दुसरी हॅट-ट्रिक आणि पहिले पाच बळी घेतले. ही या स्पर्धेतील पहिली हॅट-ट्रिक आणि टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील एकूण दहावी हॅट-ट्रिक होती.<ref>{{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/romario-shepherd-bags-hattrick-against-scotland-at-t20-world-cup-joins-elite-list-ws-l-9887057.html |trans-title=टी२० विश्वचषक स्पर्धेत स्कॉटलंडविरुद्ध हॅट्ट्रिक घेत रोमारियो शेफर्डने एलिट यादीत स्थान मिळवले.|title=Romario Shepherd Bags Hattrick Against Scotland At T20 World Cup, Joins Elite List |website=[[न्यूज१८]] |date=७ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match2" /> ---- <section begin="Match5" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match5}}'''सामना ५''' | date = ८ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १८४/७ (२० षटके) | runs1 = [[जेकब बेथेल]] ५५ (३५) | wickets1 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] २/२३ (३ षटके) | score2 = १८०/६ (२० षटके) | runs2 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ४४ (२९) | wickets2 = [[लियाम डॉसन]] २/२१ (४ षटके) | result = इंग्लंड ४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512723.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[लेस्ली रीफर]] (वेस्ट इंडिज) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[विल जॅक्स]] (इंग्लंड) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये इंग्लंड आणि नेपाळ प्रथमच एकमेकांसमोर आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-nepal-5th-match-group-c-1512723/match-preview |trans-title=नेपाळसोबतच्या पहिल्याच सामन्यात इंग्लंड एका अनोळखी परिस्थितीत प्रवेश करत आहे.|title=England enter the unknown in maiden encounter with Nepal |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=७ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[शेर मल्ला]] (नेपाळ) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. तो आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये पहिल्याच चेंडूवर बळी घेणारा दुसरा नेपाळी खेळाडू आणि एकूण २९वा खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.news18.com/amp/cricket/sher-malla-strikes-1st-ball-on-t20i-debut-after-getting-cap-from-only-other-nepali-to-do-the-same-ws-lno-9888128.html |trans-title=टी२० आंतरराष्ट्रीय पदार्पणातच, शेर मल्लाने पहिल्याच चेंडूवर षटकार मारला, आणि विशेष म्हणजे, असे करणारा दुसरा एकमेव नेपाळी खेळाडू असलेल्या व्यक्तीकडूनच त्याला पदार्पणाची कॅप मिळाली होती.|title=Sher Malla Strikes 1st Ball On T20I Debut After Getting Cap From Only Other Nepali To Do The Same |website=[[न्यूज१८]] |date=८ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (नेपाळ) आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये २,००० धावा करणारा पहिला नेपाळी क्रिकेट खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/53192-dipendra-singh-airee-reaches-major-milestone-during-england-t20-world-cup-clash |trans-title=इंग्लंडविरुद्धच्या टी२० विश्वचषक सामन्यादरम्यान दीपेंद्र सिंग ऐरीने एक मोठा टप्पा गाठला.|title=Dipendra Singh Airee reaches major milestone during England T20 World Cup clash |website=जिओ सुपर|date=८ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील नेपाळची ही सर्वोच्च धावसंख्या होती (१८०).<ref>{{Cite news |last=बर्नटन|first=सायमन|date=८ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=अंतिम षटकात नेपाळचा हल्ला परतवून लावत इंग्लंडने टाळला टी२० विश्वचषकातील अनपेक्षित पराभव . |title=England hold off Nepal charge in final over to avoid T20 World Cup shock |url=https://www.theguardian.com/sport/2026/feb/08/cricket-mens-t20-world-cup-england-nepal-match-report |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[द गार्डियन]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> }}<section end="Match5" /> ---- <section begin="Match7" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match7}}'''सामना ७''' | date = ९ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|ITA}} | score1 = २०७/४ (२० षटके) | runs1 = जॉर्ज मुन्से ८४ (५४) | wickets1 = अली हसन १/२१ (४ षटके) | score2 = १३४ (१६.४ षटके) | runs2 = बेन मॅनेंटी ५२ (३१) | wickets2 = मायकल लीस्क ४/१७ (४ षटके) | result = स्कॉटलंड ७३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512725.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[अलाहुद्दीन पालेकर]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = मायकल लीस्क (स्कॉटलंड) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = इटलीने टी२० विश्वचषकात पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137638/italy-carry-hope-and-curiosity-to-their-cricket-world-cup-debut-t20-world-cup-2026-cricbuzzcom |trans-title=इटली आपल्या क्रिकेट विश्वचषक पदार्पणात आशा आणि उत्सुकता घेऊन जात आहे.|title=Italy carry hope and curiosity to their cricket World Cup debut |publisher=[[क्रिकबझ्झ]] | access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील स्कॉटलंडची ही आतापर्यंतची सर्वोच्च धावसंख्या आहे (२०७).<ref>{{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/scotland-records-highest-team-total-by-an-associate-team-in-t20-world-cups-126020900427_1.html |trans-title=स्कॉटलंडने टी२० विश्वचषक स्पर्धेमध्ये सहयोगी संघाने केलेली सर्वोच्च धावसंख्या नोंदवली.|title=Scotland records highest team total by an associate team in T20 World Cups |work=बिझनेस स्टँडर्ड |date=८ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match7" /> ---- <section begin="Match15" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match15}}'''सामना १५''' | date = ११ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = १९६/६ (२० षटके) | runs1 = [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] ७६* (४२) | wickets1 = [[आदिल रशीद]] २/१६ (४ षटके) | score2 = १६६ (१९ षटके) | runs2 = [[सॅम कुरन]] ४३* (३०) | wickets2 = [[गुडाकेश मोती]] ३/३३ (४ षटके) | result = वेस्ट इंडिज ३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512733.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[डॉनोव्हन कॉख]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[अलाहुद्दीन पालेकर]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] (विंडीज) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match15" /> ---- <section begin="Match17" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match17}}'''सामना १७''' | date = १२ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|ITA}} | score1 = १२३ (१९.३ षटके) | runs1 = [[आरिफ शेख]] २७ (२४) | wickets1 = [[क्रिशन कालुगामागे]] ३/१८ (४ षटके) | score2 = १२४/० (१२.४ षटके) | runs2 = [[अँथनी मोस्का]] ६२* (३२) | wickets2 = | result = इटली १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512735.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[डॉनोव्हन कॉख]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[क्रिशन कालुगामागे]] (इटली) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = टी२० मध्ये इटली आणि नेपाळ पहिल्यांदाच एकमेकांसमोर आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-nepal-17th-match-group-c-1512735/match-preview |trans-title=मजबूत पाठिंब्याने उत्साहित, पौडेलचा नेपाळ इटलीविरुद्ध दोन गुणांच्या शोधात|title=Buoyed by strong support, Paudel's Nepal search for two points against Italy |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=११ फेब्रुवारी २०२६| access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * हा इटलीचा पहिलाच विश्वचषक सामना विजय होता.<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/italy-vs-nepal-t20-world-cup-first-win-wc-cricket-history-stats/article70624094.ece|trans-title=नेपाळला हरवून इटलीने जिंकला पहिला आं.टी२० विश्वचषक सामना|title=Italy beats Nepal to claim first T20 World Cup win|website=स्पोर्टस्टार|date=१२ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * विश्वचषक स्पर्धेमध्ये १० गडी राखून हा इटलीचा पहिलाच तर कोणत्याही संघाचा एकूण आठवा विजय होता.<ref>{{Cite web|url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/every-10-wicket-win-at-t20-world-cups-italy-register-record-maiden-victory|trans-title=पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकात १० गडी राखून विजय: इटलीचा पहिलाच विक्रम|title=Every 10 wicket win at men's T20 World Cups: Italy register record maiden victory|website=विस्डेन|date=१२ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match17" /> ---- <section begin="Match23" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match23}}'''सामना २३''' | date = १४ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = १५२ (१९.४ षटके) | runs1 = [[रिची बेरिंग्टन]] ४९ (३२) | wickets1 = [[आदिल रशीद]] ३/३६ (४ षटके) | score2 = १५५/५ (१८.२ षटके) | runs2 = [[टॉम बँटन]] ६३* (४१) | wickets2 = [[ऑलिव्हर डेव्हिडसन]] १/१२ (२ षटके | result = इंग्लंड ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512741.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[अलाहुद्दीन पालेकर]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[टॉम बँटन]] (इंग्लंड) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[जोस बटलर]] (इंग्लंड) त्याचा १५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला आणि त्याने टी२० मध्ये ४,००० धावा पूर्ण केल्या. * [[जोफ्रा आर्चर]]ने (इंग्लंड) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये ५०वा बळी घेतला. * आंतरराष्ट्रीय टी२० विश्वचषक स्पर्धेत युरोपियन देशाविरुद्ध इंग्लंडचा हा पहिला विजय होता.<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup-2026-england-beats-scotland-first-win-over-european-countries-eng-vs-sco/article70632177.ece|trans-title=इंग्लंडने स्कॉटलंडला हरवून टी२० विश्वचषकात युरोपीय देशावर पहिला विजय मिळवला|title=England beats Scotland to claim first win over a European country in T20 World Cups|work=स्पोर्टस्टार|date=१४ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match23" /> ---- <section begin="Match25" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match25}}'''सामना २५''' | date = १५ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १३३/८ (२० षटके) | runs1 = दीपेंद्र सिंग ऐरी ५८ (४७) | wickets1 = जेसन होल्डर ४/२७ (४ षटके) | score2 = १३४/१ (१५.२ षटके) | runs2 = शाई होप ६१* (४४) | wickets2 = नंदन यादव १/२४ (३ षटके) | result = वेस्ट इंडिज ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512743.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[गाझी सोहेल]] (बांगलादेश) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = जेसन होल्डर (विंडीज) | toss = वेस्ट इंडिजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = ह्या सामन्याच्या निकलामुळे <span style="color:green">वेस्ट इंडीज सुपर ८ फेरीसाठी पात्र</span> तर <span style="color:red">नेपाळ स्पर्धेतून बाद</span>.<ref>{{cite web|title=वेस्ट इंडिजचा नेपाळवर दणदणीत विजय अन् सुपर-८ मध्ये मारली धडक, होल्डर-होप-हेटमायरची उत्कृष्ट कामगिरी|url=https://www.loksatta.com/krida/wi-beat-nep-by-9-wickets-west-indies-qualify-for-super-8-jason-holder-4-wickets-shai-hope-shimron-hetmyer-t20-wc-2026-bdg-99-5716099/|date=१५ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१५ फेब्रुवारी २०२६|work=लोकसत्ता}}</ref> }}<section end="Match25" /> ---- <section begin="Match29" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match29}}'''सामना २९''' | date = १६ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|ITA}} | score1 = २०२/७ (२० षटके) | runs1 = [[विल जॅक्स]] ५३* (२२) | wickets1 = [[क्रिशन कालुगामागे]] २/४१ (४ षटके) | score2 = १७८ (२० षटके) | runs2 = [[बेन मॅनेंटी]] ६० (२५) | wickets2 = [[जेमी ओव्हरटन]] ३/१८ (४ षटके) | result = इंग्लंड २४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512747.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[डॉनोव्हन कॉख]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[विल जॅक्स]] (इंग्लंड) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = टी२० मध्ये इंग्लंड आणि इटली पहिल्यांदाच आमनेसामने आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-italy-29th-match-group-c-1512747/match-preview |title=T20 World Cup 2026, ENG vs ITA 29th Match, Group C Match Preview - England face unexpected test of nerve in Italy showdown |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६, इंग्लंड विरुद्ध इटली २९ वा सामना, गट क सामना पूर्वावलोकन - इटलीच्या संघर्षात इंग्लंडला अनपेक्षितपणे धैर्याची परीक्षा पाहावी लागली |date=१५ फेब्रुवारी २०२६ |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">इंग्लंड सुपर ८ साठी पात्र</span> तर <span style="color:red">इटली आणि स्कॉटलंड स्पर्धेतून बाद</span>.<ref>{{cite web |title=T20 World Cup: England qualify for Super 8s after nervous victory over Italy in Kolkata, with Scotland now eliminated |trans-title=टी२० विश्वचषक: कोलकातामध्ये इटलीविरुद्धच्या चिंताग्रस्त विजयानंतर इंग्लंड सुपर ८ साठी पात्र, स्कॉटलंड स्पर्धेतून बाहेर|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13508180/t20-world-cup-england-qualify-for-super-8s-after-nervous-victory-over-italy-in-kolkata-with-scotland-now-eliminated |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६|website=[[स्काय स्पोर्ट्स]] |language=en}}</ref> }}<section end="Match29" /> ---- <section begin="Match33" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match33}}'''सामना ३३''' | date = १७ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १७०/७ (२० षटके) | runs1 = [[मायकेल जोन्स]] ७१ (४५) | wickets1 = [[सोमपाल कामी]] ३/२५ (४ षटके) | score2 = १७१/३ (१९.२ षटके) | runs2 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ५०[[नाबाद|*]] (२३) | wickets2 = [[मायकेल लीस्क]] ३/३० (४ षटके) | result = नेपाळ ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512751.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भारत) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (नेपाळ) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match33" /> ---- <section begin="Match37" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match37}}'''सामना ३७''' | date = १९ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|ITA}} | score1 = १६५/६ (२० षटके) | runs1 = [[शई होप]] ७५ (४६) | wickets1 = [[क्रिशन कालुगामागे]] २/२५ (४ षटके) | score2 = १२३ (१८ षटके) | runs2 = [[बेन मॅनेंटी]] २६ (२१) | wickets2 = [[शमार जोसेफ]] ४/३० (४ षटके) | result = वेस्ट इंडिज ४२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512755.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = एड्रियन होल्डस्टॉक (दक्षिण आफ्रिका) आणि लँग्टन रुसेरे (झिम्बाब्वे) | motm = [[शई होप]] (विंडीज) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = वेस्ट इंडीजच्या [[जेसन होल्डर]]चा हा ३०० आंतरराष्ट्रीय सामना होता.<ref>{{Cite web|trans-title=होल्डरच्या ३०० व्या आंतरराष्ट्रीय सामन्यात इटलीने वेस्ट इंडीजला फलंदाजीसाठी आमंत्रित केले|title=Italy ask West Indies to bat in Holder's 300th international game|url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/47972840/t20-world-cup-2026-ita-vs-wi-italy-ask-west-indies-bat-jason-holder-300th-international-game|work=[[ईएसपीएन]]|date=१९ फेब्रुवारी २०२६|access-date=२० फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match37" /> ===गट ड=== <section begin=GroupD /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Cr|SA}} || ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || १.९४३ || rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#सुपर ८|सुपर ८ फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|NZ}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || १.२२७ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|AFG|२०१३}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || ०.८८९ || rowspan=3 | बाद |- | ४ || style="text-align:left" | {{nobr|{{Cr|UAE}}}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −१.३६४ |- | ५ || style="text-align:left" | {{Cr|CAN}} || ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || −१.८५६ |} <small>स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt"/><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेआधीची [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आं.टी२० क्रमवारी]]</small><br> <section end=GroupD /> ---- <section begin="Match4" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match4}}'''सामना ४''' | date = ८ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = १८२/६ (२० षटके) | runs1 = [[गुल्बदीन नाइब]] ६३ (३५) | wickets1 = [[लॉकी फर्ग्युसन]] २/४० (४ षटके) | score2 = १८३/५ (१७.५ षटके) | runs2 = [[टिम सिफर्ट]] ६५ (४२) | wickets2 = [[मुजीब उर रहमान]] २/३१ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512722.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[लँग्टन रुसेरे]] (झिम्बाब्वे) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[टिम सिफर्ट]] (न्यूझीलंड) | toss = अफगाणिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[गुल्बदीन नाइब]] (अफगाणिस्तान) ने टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये आपले १,००० वे धावा पूर्ण केले.<ref>{{Cite web |trans-title=न्यूझीलंडविरुद्धच्या टी२० विश्वचषक सामन्यादरम्यान गुल्बदीन नाइबने गाठला एक मोठा टप्पा.|title=Gulbadin Naib achieves major landmark during T20 World Cup clash against New Zealand |url=https://www.geosuper.tv/latest/53170-gulbadin-naib-achieves-major-landmark-during-t20-world-cup-clash-against-new-zealand |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |website=जिओ सुपर|language=en-US}}</ref> * टिम सेफर्ट (न्यूझीलंड) ने टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये आपले २,००० वे धावा पूर्ण केले.<ref>{{Cite news |date=८ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक: टिम सेफर्ट ठरला २,००० आंतरराष्ट्रीय टी२० धावा पूर्ण करणारा न्यूझीलंडचा पाचवा फलंदाज.|title=T20 World Cup: Tim Seifert becomes fifth New Zealand batter to reach 2,000 T20I runs |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/t20-world-cup-tim-seifert-becomes-fifth-new-zealand-batter-to-reach-2000-t20i-runs/articleshow/128068996.cms?from=mdr |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |issn=0013-0389}}</ref> * टी२० विश्वचषकामध्ये न्यूझीलंडने केलेली ही सर्वात मोठी धावसंख्या होती.<ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/new-zealand-beat-afghanistan-t20-world-cup-highest-chase-spin-test-2864978-2026-02-08 |trans-title=चेन्नईमध्ये अफगाणिस्तानच्या फिरकी गोलंदाजीच्या आव्हानावर मात करून न्यूझीलंडने सुरुवातीलाच आपली छाप पाडली.|title=New Zealand pass Afghanistan spin test in Chennai to lay down early marker |work=[[इंडिया टुडे]] |date=८ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match4" /> ---- <section begin="Match9" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match9}}'''सामना ९''' | date = ९ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = २१३/४ (२० षटके) | runs1 = [[एडन मार्करम]] ५९ (३२) | wickets1 = [[अंश पटेल]] ३/३१ (४ षटकषटके | score2 = १५६/८ (२० षटके) | runs2 = [[नवनीत धालीवाल]] ६४ (४९) | wickets2 = [[लुंगी न्गिदी]] ४/३१ (४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ५७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512727.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[नितीन मेनन]] (भारत) | motm = [[लुंगी न्गिदी]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये दक्षिण आफ्रिका आणि कॅनडा पहिल्यांदाच आमनेसामने आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-south-africa-9th-match-group-d-1512727/match-preview |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध कॅनडाला लवकर धडाक्यात विजय मिळवायचा आहे.|title=Canada look for early splash against favourites South Africa |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=८ फेब्रुवारी २०२६| access-date=१० फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match9" /> ---- <section begin="Match11" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match11}}'''सामना ११''' | date = १० फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = १७३/६ (२० षटके) | runs1 = [[मुहम्मद वसीम]] ६६* (४५) | wickets1 = [[मॅट हेन्री]] २/३७ (४ षटके) | score2 = १७५/० (१५.२ षटके) | runs2 = [[टिम सिफर्ट]] ८९* (४२) | wickets2 = | result = न्यूझीलंड १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512729.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रोलंड ब्लॅक]] (आयर्लंड) | motm = [[टिम सिफर्ट]] (न्यूझीलंड ) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = मुहम्मद वसीम आणि अलिशान शराफू यांची १०२ धावांची भागीदारी ही टी२० विश्वचषकात यूएईकडून कोणत्याही विकेटसाठीची सर्वोच्च भागीदारी आहे. * टी२० विश्वचषकात ही यूएईची सर्वात मोठी धावसंख्या होती (१७३).<ref name="UaeNzEspn">{{cite web |last=मुथू|first=अलागप्पन|date=१० फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=सिफर्ट, ॲलनच्या अर्धशतकांमुळे न्यूझीलंडचा युएईविरुद्ध विक्रमी विजय.|title=Seifert, Allen fifties help New Zealand gallop to record-breaking win against UAE |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-united-arab-emirates-11th-match-group-d-1512729/match-report |publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=११ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[टिम सिफर्ट]] आणि [[फिन ॲलन]] (न्यूझीलंड) दोघांनीही टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये १०० वा षटकार मारला.<ref>{{cite web |last=Bandarupalli |first=Sampath |date=१० फेब्रुवारी २०२६|trans-title=आकडेवारी – अ‍ॅलन सर्वात जलद ५००० टी२० धावा करणारा खेळाडू|title=Stats – Allen the fastest to 5000 T20 runs |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-tim-seifert-and-finn-allen-s-smash-records-from-the-top-1523308 |publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=११ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[टिम सिफर्ट]] आणि [[फिन ॲलन]] यांची १७५ धावांची भागीदारी ही टी२० विश्वचषकात आतापर्यंतची सर्वोच्च भागीदारी होती.<ref name="UaeNzEspn" /> * न्यूझीलंडचा १० गडी राखून, आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये चौथा आणि तर टी२० विश्वचषकात एकूण सातवा विजय होता. }}<section end="Match11" /> ---- <section begin="Match13" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match13}}'''सामना १३''' | date = ११ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|AFG|२०१३}} | score1 = १८७/६ (२० षटके) | runs1 = [[रायन रिकलटन]] ६१ (२८) | wickets1 = [[अझमतुल्लाह ओमरझाई]] ३/४१ (४ षटके) | score2 = १८७ (१९.४ षटके) | runs2 = [[रहमानुल्लाह गुरबाझ]] ८४ (४२) | wickets2 = [[लुंगी न्गिदी]] ३/२६ (४ षटके) | result = सामना बरोबरी (दक्षिण आफ्रिका २ऱ्या [[सुपर ओव्हर]]मध्ये विजयी) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512731.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[लुंगी न्गिदी]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = अफगाणिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = सुपर ओव्हर: अफगाणिस्तान १७/०, दक्षिण आफ्रिका १७/१. * दुसरी सुपर ओव्हर: दक्षिण आफ्रिका २३/०, अफगाणिस्तान १९/२.<ref>{{Cite web|url=https://www.khelwire.com/articles/sa-vs-afg-produces-first-ever-double-super-over-in-t20-wc-history|trans-title=टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासात दक्षिण आफ्रिका विरुद्ध अफगाणिस्तान सामन्यात पहिल्यांदाच दुहेरी सुपर ओव्हर झाली.|title=SA vs AFG produces first-ever double super over in T20 WC history|website=खेलवायर|date=११ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match13" /> ---- <section begin="Match20" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match20}}'''सामना २०''' | date = १३ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १५०/७ (२० षटके) | runs1 = [[हर्ष ठाकर]] ५० (४१) | wickets1 = [[जुनैद सिद्दिकी]] ५/३५ (४ षटके) | score2 = १५१/५ (१९.४ षटके) | runs2 = [[आर्यांश शर्मा]] ७४* (५३) | wickets2 = [[साद बिन जफर]] ३/१४ (४ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512738.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[गाझी सोहेल]] (बांगलादेश) | motm = [[जुनैद सिद्दीकी]] (युएई) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये युएईच्या [[जुनैद सिद्दिकी]]चे हे पहिलेच तर टी२० विश्वचषकातील एकूण १४वे [[पंचबळी|बळींचे पंचक]] होते.<ref>{{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/junaid-siddique-s-five-for-in-t20-world-cup-puts-him-in-elite-list-2026-02-13-1030178 |trans-title=टी२० विश्वचषकात जुनैद सिद्दीकीच्या पाच बळींमुळे तो एलिट यादीत सामील.|title=Junaid Siddique's five-for in T20 World Cup puts him in elite list |work=[[इंडिया टीव्ही]] |date=१३ फेब्रुवारी २०२६| access-date=१४ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match20"/> ---- <section begin="Match24" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match24}}'''सामना २४''' | date = १४ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = १७५/७ (२० षटके) | runs1 = [[मार्क चॅपमन]] ४८ (२६) | wickets1 = [[मार्को यान्सिन]] ४/४० (४ षटके) | score2 = १७८/३ (१७.१ षटके) | runs2 = [[एडन मार्करम]] ८६* (४४) | wickets2 = [[रचिन रवींद्र]] १/९ (१ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512742.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[रोलँड ब्लॅक]] (आयर्लंड) आणि [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[मार्को यान्सिन]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[क्विंटन डी कॉक]]ने (दक्षिण आफ्रिका) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील ३,००० धावा पूर्ण केल्या. * [[एडन मार्करम]]ने टी२० विश्वचषक स्पर्धेत दक्षिण आफ्रिकेसाठी सर्वात जलद अर्धशतक (१९ चेंडू) झळकावले आणि [[रोहित शर्मा]] आणि [[दासुन शनाका]] यांच्यासोबत टी२० विश्वचषक स्पर्धेत कर्णधार म्हणून सर्वात जलद अर्धशतक झळकावले.<ref>{{cite news |work=[[न्यूज१८]] |trans-title=एडन मार्करमने टी-२० विश्वचषकात कर्णधार म्हणून सर्वात जलद ५० धावा करण्याच्या रोहित शर्माच्या विक्रमाशी बरोबरी केली.|title=Aiden Markram Equals Rohit Sharma's Record Of Fastest 50 By A Captain In T20 World Cup |access-date=१५ फेब्रुवारी २०२६|date=१४ फेब्रुवारी २०२६ |url=https://www.news18.com/cricket/aiden-markram-equals-rohit-sharmas-record-of-fastest-50-by-a-captain-in-t20-world-cup-9904296.html}}</ref> }}<section end="Match24" /> ---- <section begin="Match28" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match28}}'''सामना २८''' | date = १६ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|AFG|२०१३}} | score1 = १६०/९ (२० षटके) | runs1 = [[सोहेब खान]] ६८ (४८) | wickets1 = [[अझमतुल्लाह ओमरझाई]] ४/१५ (४ षटके) | score2 = १६२/५ (१९.२ षटके) | runs2 = [[इब्राहिम झद्रान]] ५३ (४१) | wickets2 = [[जुनैद सिद्दिकी]] २/२३ (३.२ षटके) | result = अफगाणिस्तान ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512746.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[रोलंड ब्लॅक]] (आयर्लंड) आणि [[लेस्ली रीफर]] (विंडीज) | motm = [[अझमतुल्लाह ओमरझाई]] (अफगाणिस्तान) | toss = अफगाणिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[रशीद खान]]ने (अफगाणिस्तान) टी२० स्वरूपात ७०० वा बळी घेतला, हा टप्पा गाठणारा तो पहिला क्रिकेट खेळाडू आहे.<ref>{{cite web |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |title=Rashid becomes first to 700 wickets in T20 cricket|trans-title=रशीद ठरला टी२० क्रिकेटमध्ये ७०० बळी घेणारा पहिला खेळाडू |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-afghanistan-bowler-rashid-khan-picks-up-record-700th-wicket-in-t20-cricket-1523411 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">दक्षिण आफ्रिका सुपर ८ साठी पात्र</span>.<ref>{{cite news|title=South Africa into Super Eights without playing as Afghanistan beat UAE|trans-title=दक्षिण आफ्रिका न खेळता सुपर ८ मध्ये पोहोचला कारण अफगाणिस्तानने युएईला हरवले. |url=https://www.thedailystar.net/sports/sports-special/t20-world-cup-2026/news/south-africa-super-eights-without-playing-afghanistan-beat-uae-4107421 |work=द डेली स्टार|access-date=१६ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match28" /> ---- <section begin="Match31" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match31}}'''सामना ३१''' | date = १७ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = १७३/४ (२० षटके) | runs1 = [[युवराज समरा]] ११० (६५) | wickets1 = [[जेकब डफी]] १/२५ (४ षटके) | score2 = १७६/२ (१५.१ षटके) | runs2 = [[ग्लेन फिलिप्स]] ७६* (३६) | wickets2 = [[साद बिन जफर]] १/२९ (३ षटके) | result = न्यूझीलंड ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512749.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[ग्लेन फिलिप्स]] (न्यूझीलंड) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = टी२० मध्ये कॅनडा आणि न्यूझीलंड पहिल्यांदाच आमनेसामने आले.<ref>{{cite news |trans-title=सोमवारी चेन्नई येथे टी२० मध्ये न्यूझीलंड आणि कॅनडा पहिल्यांदाच एकमेकांसमोर येतील |title=New Zealand and Canada will face each other for the first time in T20Is in Chennai on Monday|url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/t20-world-cup-2026-nz-vs-can-pitch-report-and-ma-chidambaram-stadium-stats-126021600720_1.html |work=बिझनेस स्टँडर्ड |access-date=१७ फेब्रुवारी 2026}}</ref> * युवराज समरा आणि दिलप्रीत बाजवा यांची ११६ धावांची भागीदारी ही टी२० विश्वचषकात कॅनडाकडून कोणत्याही विकेटसाठीची सर्वोच्च भागीदारी आहे.<ref>{{cite web |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषकामधील शतकांची यादी: पथुम निस्सांका, युवराज समरा हेडलाईन्समध्ये |title=List of Centuries in T20 World Cup 2026: Pathum Nissanka, Yuvraj Samra Make Headlines|url=https://www.latestly.com/sports/cricket/list-of-centuries-in-t20-world-cup-2026-7317440.html |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |website=latestly.com}}</ref> * युवराज समरा टी२० विश्वचषकात शतक करणारा पहिला कॅनेडियन खेळाडू आणि असोसिएट देशाचा पहिला खेळाडू ठरला.<ref>{{Cite web |trans-title=आणखी एका युवराजने विश्वचषकात केले राज्य - कॅनडाच्या युवराज समराने ठोकले ५८ चेंडूत विक्रमी शतक |title=Another Yuvraj Rules the World Cup - Canada's Yuvraj Samra Humiliates New Zealand with a Record-Breaking 58-Ball Ton |url=https://www.iccccricketschedule.com/another-yuvraj-rules-the-world-cup-canada-s-yuvraj-samra-humiliates-new-zealand-with-a-record-breaking-58-ball-ton |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |website=iccccricketschedule.com }}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Yuvraj Samra becomes first player from Associate nation to score a T20 World Cup hundred, reaches three figures vs New Zealand |trans-title=युवराज समरा टी२० विश्वचषकात शतक करणारा असोसिएट राष्ट्राचा पहिला खेळाडू बनला, न्यूझीलंडविरुद्ध गाठली तीन अंकी धावसंख्या | url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/yuvraj-samra-associate-first-century-vs-new-zealand/article70641893.ece | access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ | website=sportstar.thehindu.com}}</ref> * युवराज समरा पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासात शतक करणारा सर्वात तरुण खेळाडू आणि २०२६ च्या पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकात शतक करणारा दुसरा खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |title=Canada’s 19-year-old Yuvraj makes history with 58-ball T20 World Cup century vs New Zealand |trans-title=कॅनडाचा १९ वर्षीय युवराजने रचला इतिहास न्यूझीलंड विरुद्ध टी२० विश्वचषक सामन्यात केले ५८ चेंडूत शतक |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/yuvraj-samra-century-canada-new-zealand-t20-world-cup-youngest-10536205 |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]}}</ref><ref>{{cite web |title=Samra becomes second centurion of T20 World Cup 2026, leads Canada's to 173-4 |trans-title=समरा टी२० विश्वचषक २०२६ चा दुसरा शतकवीर बनला, कॅनडाच्या संघाला नेले ४ बाद १७३ धावांनी आघाडीवर |url=https://dunyanews.tv/en/Cricket/935882-samra-becomes-second-centurion-of-t20-world-cup-2026-leads-canadas |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[दुनिया बातम्या]]}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red">कॅनडा स्पर्धेतून बाद</span> तर <span style="color:green">न्यूझीलंड सुपर ८ साठी पात्र</span>.<ref>{{cite web |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |title=NZ vs CAN HIGHLIGHTS, T20 World Cup 2026: New Zealand beats Canada by eight wickets, qualifies for Super Eights stage|trans-title=NZ विरुद्ध CAN ठळक मुद्दे, T20 विश्वचषक २०२६: न्यूझीलंडने कॅनडाला आठ गडी राखून हरवले, सुपर ८ टप्प्यासाठी मिळवली पात्रता |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/new-zealand-vs-canada-live-score-t20-world-cup-2026-nz-v-can-scorecard-match-centre-highlights-real-time-updates/article70641535.ece |website=स्पोर्टस्टार}}</ref> }}<section end="Match31" /> ---- <section begin="Match34" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match34}}'''सामना ३४''' | date = १८ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = १२२/६ (२० षटके) | runs1 = [[आलिशान शराफु]] ४५ (३८) | wickets1 = [[कॉर्बिन बॉश]] ३/१२ (४ षटके) | score2 = १२३/४ (१३.२ षटके) | runs2 = [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] ३६ (२५) | wickets2 = मुहम्मद अरफान १/१६ (२ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512752.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[लेस्ली रीफर]] (विंडीज) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[कॉर्बिन बॉश]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match34" /> ---- <section begin="Match39" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match39}}'''सामना ३९''' | date = १९ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = २००/४ (२० षटके) | runs1 = [[इब्राहिम झद्रान]] ९५* (५६) | wickets1 = [[जसकरण सिंग]] ३/५२ (४ षटके) | score2 = ११८/८ (२० षटके) | runs2 = [[हर्ष ठाकर]] ३० (२४) | wickets2 = [[मोहम्मद नबी]] ४/७ (४ षटके) | result = अफगाणिस्तान ८२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512757.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[गाझी सोहेल]] (बांगलादेश) | motm = [[इब्राहिम झद्रान]] (अफगाणिस्तान) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match39" /> == सुपर ८ == गट अ ते ड मधील अव्वल दोन संघ सुपर ८ फेरीमध्ये पोहोचतील, जिथे त्यांची प्रत्येकी चार संघांच्या दोन गटांमध्ये विभागणी केली जाईल. सुपर ८ फेरीमध्ये, प्रत्येक संघ आपल्या गटातील इतर संघांशी साखळी पद्धतीने खेळेल आणि प्रत्येक गटातील अव्वल दोन संघ बाद फेरीसाठी पात्र ठरतील.<ref name="Format"/> गट फेरीतील कोणतेही गुण सुपर ८ फेरीमध्ये पुढे नेले जाणार नाहीत. स्पर्धेपूर्वी, त्यावेळच्या आं.टी२० क्रमवारीनुसार आठ संघांना सुपर ८ फेरीसाठी मानांकन देण्यात आले. गट १ मध्ये ऑस्ट्रेलिया, भारत, दक्षिण आफ्रिका आणि वेस्ट इंडीज; गट २ मध्ये इंग्लंड, न्यू झीलंड, पाकिस्तान आणि श्रीलंका ह्यांचा समावेश करण्यात आला.<ref name="Schedule1"/><ref name="Schedule2"/> {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" width=50% | पात्रता ! colspan="2" width=50% | सुपर ८ फेरी |- ! width=25% | गट १ ! width=25% | गट २ |- | rowspan="4" width=40% | {{nowrap|गट फेरीमधून अग्रेसर}}<br/><small>(प्रत्येक गटातील २ अव्वल संघ)</small> | {{center|'''अ'''}} || {{Cr|IND}} || {{Cr|PAK}} |- | {{center|'''ब'''}} || {{Cr|ZIM}} || {{Cr|SRI}} |- | {{center|'''क'''}} || {{Cr|WIN}} || {{Cr|ENG}} |- | {{center|'''ड'''}} || {{Cr|SA}} || {{Cr|NZL}} |} === गट १ === <section begin=Group1 /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{nobr|{{Cr|SA}}}}|| ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || २.२५९|| rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#बाद फेरी|बाद फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|IND}} '''(य)'''|| ३ || २ || १ || ० || '''४''' || ०.१०६ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|WIN}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || ०.९९३ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Cr|ZIM}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.४१५ |} <small> स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt"/><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेच्या आधी [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी]]</small><br> <section end=Group1 /> ---- <section begin="Match43" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match43}}'''सामना ४३''' | date = २२ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|SA}} | team2 = {{Cr|IND}} | score1 = १८७/७ (२० षटके) | runs1 = [[डेव्हिड मिलर]] ६३ (३५) | wickets1 = [[जसप्रीत बुमराह]] ३/१५ (४ षटके) | score2 = १११ (१८.५ षटके) | runs2 = [[शिवम दुबे]] ४२ (३७) | wickets2 = [[मार्को यान्सिन]] ४/२२ (३.५ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ७६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512761.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) आणि [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) | motm = [[डेव्हिड मिलर]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = दक्षिण आफ्रिकेने टी२० विश्वचषकात भारताची १२ सामन्यांची विजयाची मालिका मोडली.<ref>{{cite web |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=अहमदाबाद हृदयद्रावक २.०: दक्षिण आफ्रिकेने भारताला पुन्हा जमिनीवर आणले, सुपर ८ मध्ये केला मोठा पराभव|title=Ahmedabad heartbreak 2.0: SA bring India back to earth, hand massive Super 8 loss |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ind-vs-sa-t20-world-cup-super-8-miller-jansen-south-africa-beat-india-ahmedabad-2872626-2026-02-22 |website=इंडिया टुडे}}</ref> }}<section end="Match43" /> ---- <section begin="Match44" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match44}}'''सामना ४४''' | date = २३ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|WIN}} | team2 = {{Cr|ZIM}} | score1 = २५४/६ (२० षटके) | runs1 = [[शिमरॉन हेटमायर]] ८५ (३४) | wickets1 = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] २/४२ (४ षटके) | score2 = १४७ (१७.४ षटके) | runs2 = [[ब्रॅड एव्हान्स]] ४३ (२१) | wickets2 = [[गुडाकेश मोती]] ४/२८ (४ षटके) | result = वेस्ट इंडिज १०७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512762.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) | motm = [[शिमरॉन हेटमायर]] (विंडीज) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[शिमरॉन हेटमायर]]ने टी२० मध्ये वेस्ट इंडिजसाठी सर्वात जलद अर्धशतक (१९ चेंडू) केले.<ref>{{cite web|url=https://news18marathi.com/sport/t20-world-cup-shimron-hetmyer-storm-at-wankhede-stadium-scored-fastest-half-century-for-west-indies-1626292.html|title=T20 World Cup : 6,6,6,6,6,6,6... वानखेडेवर हेटमायरचं वादळ, 250 च्या स्ट्राईक रेटने झिम्बाब्वेची धुळधाण|work=न्यूज१८|access-date=२४ फेब्रुवारी २०२६}}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * वेस्ट इंडिजची २५४/६ हा टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील दुसरी सर्वोच्च धावसंख्या होती. * [[ब्रॅड एव्हान्स]] आणि [[रिचर्ड नगारावा]] (झिम्बाब्वे) यांनी टी२० विश्वचषकात १० व्या विकेटसाठी सर्वोच्च भागीदारी नोंदवली. }}<section end="Match44" /> ---- <section begin="Match47" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match47}}'''सामना ४७''' | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|WIN}} | team2 = {{Cr|SA}} | score1 = १७६/८ (२० षटक) | runs1 = [[रोमारियो शेफर्ड]] ५२* (३७) | wickets1 = [[लुंगी न्गिदी]] ३/३० (४ षटक) | score2 = १७७/१ (१६.१ षटक) | runs2 = [[एडन मार्करम]] ८२* (४६) | wickets2 = [[रॉस्टन चेझ]] १/४६ (४ षटक) | result = दक्षिण आफ्रिका ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512765.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[एडन मार्करम]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[जेसन होल्डर]] आणि [[रोमारियो शेफर्ड]] (विंडीज) यांनी टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील ८व्या गड्यासाठी सर्वाधिक भागीदारी नोंदवली. }}<section end="Match47" /> ---- <section begin="Match48" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match48}}'''सामना ४८''' | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|IND}} | team2 = {{Cr|ZIM}} | score1 = २५६/४ (२० षटक) | runs1 = [[अभिषेक शर्मा]] ५५ (३०) | wickets1 = [[सिकंदर रझा]] १/२९ (३ षटक) | score2 = १८४/६ (२० षटक) | runs2 = [[ब्रायन बेनेट]] ९७[[नाबाद|*]] (५९) | wickets2 = [[अर्शदीप सिंग]] ३/२४ (४ षटक) | result = भारत ७२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512766.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[हार्दिक पंड्या]] (भारत) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[सूर्यकुमार यादव]]च्या (भारत) ४,००० आंतरराष्ट्रीय धावा पूर्ण.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/india-vs-zimbabwe-super-8-t20-match-live-cricket-updates-online-from-ma-chidambaram-stadium-chennai-1031807|trans-title=IND विरुद्ध ZIM लाईव्ह क्रिकेट स्कोअर: हार्दिक पंड्या महत्त्वाचा, चेन्नईमध्ये भारताचे चार गडी बाद|title=IND vs ZIM Live cricket score: Hardik Pandya key, India four down in Chennai|work=[[इंडिया टीव्ही]]|date=२६ फेब्रुवारी २०२६|access-date=२७ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * भारताने टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील आतापर्यंतची दुसरी सर्वोच्च धावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |access-date=२७ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=IND विरुद्ध ZIM: भारताने ह्या टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील सर्वाधिक धावसंख्या नोंदवली, स्पर्धेच्या इतिहासातील दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वोत्तम धावसंख्या|title=IND vs ZIM: India records its highest score in T20 World Cups, second best total in tournament history |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-highest-total-t20-world-cup-record-ind-vs-zim-stats/article70680591.ece |website=स्पोर्टस्टार}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">दक्षिण आफ्रिका उपांत्य फेरीसाठी पात्र</span> तर <span style="color:red">झिम्बाब्वे संघ स्पर्धेतून बाद</span>.<ref>{{cite web |access-date=२७ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक: झिम्बाब्वेला हरवून भारत उपांत्य फेरीच्या शर्यतीत कायम, दक्षिण आफ्रिकेचे बाद फेरीतील स्थान निश्चित|title=T20 World Cup: India stay in semi-final hunt after beating Zimbabwe with South Africa's knockout place confirmed |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13512576/t20-world-cup-india-stay-in-semi-final-hunt-after-beating-zimbabwe-with-south-africas-knockout-place-confirmed |website=स्काय स्पोर्ट्स}}</ref> }}<section end="Match48" /> ---- <section begin="Match51" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match51}}'''सामना ५१''' | date = १ मार्च २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|ZIM}} | team2 = {{Cr|SA}} | score1 = १५३/७ (२० षटके) | runs1 = [[सिकंदर रझा]] ७३ (४३) | wickets1 = [[क्वेना मफाका]] २/२१ (४ षटके) | score2 = १५४/५ (१७.५ षटके) | runs2 = [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] ४२ (१८) | wickets2 = [[सिकंदर रझा]] ३/२९ (४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ५ विकेट्सने विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512769.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) | motm = [[सिकंदर रझा]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[लुंगी न्गिदी]]ने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील ९०वा बळी घेतला आणि तो दक्षिण आफ्रिकेसाठी आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये आतापर्यंतचा सर्वाधिक बळी घेणारा गोलंदाज ठरला. हा विक्रम यापूर्वी [[तबरेझ शम्सी]] याच्या नावावर होता. }}<section end="Match51" /> ---- <section begin="Match52" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match52}}'''सामना ५२''' | date = १ मार्च २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|WIN}} | team2 = {{Cr|IND}} | score1 = १९५/४ (२० षटके) | runs1 = [[रॉस्टन चेझ]] ४० (२५) | wickets1 = [[जसप्रीत बुमराह]] २/३६ (४ षटके) | score2 = १९९/५ (१९.२ षटके) | runs2 = [[संजू सॅमसन]] ९७[[नाबाद|*]] (५०) | wickets2 = [[जेसन होल्डर]] २/३८ (४ षटके) | result = भारत ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512770.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[संजू सॅमसन]] (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">भारत उपांत्य फेरीसाठी पात्र</span> तर <span style="color:red">वेस्ट इंडीज स्पर्धेतून बाद</span> .<ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६ |trans-title=भारत विरुद्ध वेस्ट इंडीज, टी२० विश्वचषक २०२६: वेस्ट इंडिजला हरवून भारत उपांत्य फेरीत दाखल|title=IND vs WI, T20 World Cup 2026: India qualifies for semifinals after beating West Indies |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-wi-india-west-indies-report-t20-world-cup-2026-summary-highlights-result-score-update/article70691326.ece |website=स्पोर्टस्टार}}</ref> * टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील भारताचा हा धावांचा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६ |trans-title=|title=टी२० विश्वचषक इतिहासातील सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग: वेस्ट इंडिजविरुद्ध भारताचा १९६ धावांचा डाव तिसऱ्या क्रमांकावर; संपूर्ण यादी तपासा|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/full-list-highest-successful-run-chases-t20-world-cup-india-196-vs-west-indies-10559955/ |website=द इंडियन एक्सप्रेस }}</ref> }}<section end="Match52" /> === गट २ === <section begin=Group2 /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Cr|ENG}} || ३ || ३ || ० || ०|| '''६''' || १.०९६ || rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#बाद फेरी|बाद फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|NZL}} || ३ || १ || १ || १ || '''३''' || १.३९० |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|PAK}} || ३ || १ || १ || १ || '''१''' || −०.१२३ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Cr|SRI}} '''(य'''|| ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −१.९५० |} <small>स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt"/><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेच्या आधी [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी]]</small><br> <section end=Group2 /> ---- <section begin="Match41" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match41}}'''सामना ४१''' | date = २१ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|PAK}} | team2 = {{Cr|NZL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = अनिर्णित | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512759.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = हा न्यूझीलंड आणि पाकिस्तान दरम्यानचा ५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. }}<section end="Match41" /> ---- <section begin="Match42" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match42}}'''सामना ४२''' | date = २२ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|ENG}} | team2 = {{Cr|SRI}} | score1 = १४६/९ (२० षटके) | runs1 = [[फिल सॉल्ट]] ६२ (४०) | wickets1 = [[दुनिथ वेल्लालागे]] ३/२६ (४ षटके) | score2 = ९५ (१६.४ षटके) | runs2 = [[दासुन शनाका]] ३० (२४) | wickets2 = [[विल जॅक्स]] ३/२२ (४ षटके) | result = इंग्लंड ५१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512760.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) | motm = [[विल जॅक्स]] (इंग्लंड) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match42" /> ---- <section begin="Match45" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match45}}'''सामना ४५''' | date = २४ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|PAK}} | team2 = {{Cr|ENG}} | score1 = १६४/९ (२० षटके) | runs1 = [[साहिबजादा फरहान]] ६३ (४५) | wickets1 = [[लियाम डॉसन]] ३/२४ (४ षटके) | score2 = १६६/८ (१९.१ षटके) | runs2 = [[हॅरी ब्रूक]] १०० (५१) | wickets2 = [[शाहीन आफ्रिदी]] ४/३० (४ षटके) | result = इंग्लंड २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512763.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[हॅरी ब्रूक]] (इंग्लंड) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = [[शदाब खान]]ने (पाकिस्तान) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये त्याची १०००वी धाव काढली.<ref>{{cite web |access-date=२५ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=आयसीसी टी२० विश्वचषक २०२६: इंग्लंडविरुद्धच्या सामन्यात शादाब खानने गाठला कारकिर्दीतील महत्त्वाचा टप्पा |title=ICC T20 World Cup 2026: Shadab Khan Hits Major Career Milestone During England Clash |url=https://www.tapmad.com/blog/shadab-khan-achieves-major-milestone-in-t20-internationals/3883-5-0 |website=टॅपमॅड}}</ref> * [[हॅरी ब्रूक]]ने (इंग्लंड) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये त्याचे पहिले शतक झळकावले. तो आंतरराष्ट्रीय टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासात शतक करणारा पहिला कर्णधारही ठरला.<ref>{{cite web |access-date=२५ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=हॅरी ब्रुकच्या पहिल्या टी२० शतकामुळे इंग्लंडचा सुपर ८ मध्ये पाकिस्तानवर दोन गडी राखून विजय.|title=Harry Brook's maiden T20I century guides England to two-wicket Super 8 win over Pakistan |url=https://www.cnbctv18.com/sports/harry-brooks-first-ever-t20i-century-guides-england-to-two-wicket-super-8-win-over-pakistan-19857115.htm/amp |website=सीएनबीसी}}</ref><ref>{{cite web |access-date=२५ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=पुरुषांच्या टी२० विश्वचषक स्पर्धेत शतक करणारा हॅरी ब्रुक ठरला पहिला कर्णधार |title=Harry Brook becomes first captain to score century in men’s T20 World Cup |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/harry-brook-hundred-century-first-captain-mens-t20-world-cup-history-record/article70672680.ece |website=स्पोर्ट्स्टार}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">इंग्लंड उपांत्य फेरीसाठी पात्र</span> ठरला.<ref>{{cite web |access-date=२५ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=इंग्लंड २०२६ टी२० विश्वचषक स्पर्धेच्या उपांत्य फेरीत दाखल|title=England qualifies for semifinals of T20 World Cup 2026 |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/england-pakistan-t20-world-cup-2026-harry-brook-super-eight-match-result-news/article70672374.ece |website=स्पोर्ट्स्टार}}</ref> }}<section end="Match45" /> ---- <section begin="Match46" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match46}}'''सामना ४६''' | date = २५ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|NZL}} | team2 = {{Cr|SRI}} | score1 = १६८/७ (२० षटके) | runs1 = [[मिचेल सँटनर]] ४७ (२६) | wickets1 = [[महीश थीकशाना]] ३/३० (४ षटके) | score2 = १०७/८ (२० षटके) | runs2 = [[कमिंदु मेंडिस]] ३१ (२३) | wickets2 = [[रचिन रवींद्र]] ४/२७ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ६१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512764.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[अलाहुद्दीन पालेकर]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[रचिन रवींद्र]] (न्यूझीलंड) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[मिचेल सँटनर]]ने (न्यूझीलंड) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये आपली १,०००वी धाव काढली. तो न्यूझीलंडकडून आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये १००० धावा आणि १०० बळी घेणारा पहिला क्रिकेट खेळाडू बनला.<ref>{{cite web |access-date=२६ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=मिचेल सँटनरने रचला इतिहास, न्यूझीलंडचा पहिला क्रिकेट खेळाडू बनला...|title=Mitchell Santner Creates History, Becomes 1st New Zealand Cricketer To... |url=https://www.news18.com/cricket/mitchell-santner-becomes-1st-new-zealand-cricketer-to-score-1000-runs-and-take-100-wickets-in-t20is-ws-no-9929968.html |website=न्यूज१८}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red">श्रीलंका स्पर्धेतून बाहेर</span>.<ref>{{cite web |access-date=२६ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: रचिन रवींद्रच्या फिरकीच्या जोरावर न्यूझीलंड उपांत्य फेरीच्या जवळ, श्रीलंका बाहेर|title=T20 World Cup 2026: Rachin Ravindra spins New Zealand step closer to semis, Sri Lanka eliminated |url=https://www.wionews.com/sports/t20-world-cup-2026-rachin-ravindra-spins-new-zealand-step-closer-to-semis-sri-lanka-eliminated-new-zealand-vs-sri-lanka-1772037841268 |website=विऑन}}</ref> }}<section end="Match46" /> ---- <section begin="Match49" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match49}}'''सामना ४९''' | date = २७ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|NZL}} | team2 = {{Cr|ENG}} | score1 = १५९/७ (२० षटक) | runs1 = [[ग्लेन फिलिप्स]] ३९ (२८) | wickets1 = [[विल जॅक्स]] २/२३ (४ षटक) | score2 = १६१/६ (१९.३ षटक) | runs2 = [[टॉम बँटन]] ३३ (२४) | wickets2 = [[रचिन रवींद्र]] ३/१९ (४ षटक) | result = इंग्लंड ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512767.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) | motm = [[विल जॅक्स]] (इंग्लंड) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match49" /> ---- <section begin="Match50" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match50}}'''सामना ५०''' | date = २८ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|PAK}} | team2 = {{Cr|SRI}} | score1 = २१२/८ (२० षटके) | runs1 = [[साहिबजादा फरहान]] १०० (६०) | wickets1 = [[दिलशान मदुशंका]] ३/३३ (४ षटके) | score2 = २०७/६ (२० षटके) | runs2 = [[दासुन शनाका]] ७६* (३१) | wickets2 = [[अबरार अहमद]] ३/२३ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512768.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[साहिबजादा फरहान]] (पाकिस्तान) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = पाकिस्तानसाठी [[साहिबजादा फरहान]] आणि [[फखर झमान]] यांची १७६ धावांची भागीदारी ही टी२० विश्वचषकातील आतापर्यंतची सर्वोच्च भागीदारी होती.<ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६ |trans-title=साहिबजादा फरहान, फखर जमान यांनी टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील सर्वोच्च भागीदारीचा विक्रम केला आहे|title=Sahibzada Farhan, Fakhar Zaman record highest partnership in T20 World Cup history |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-fakhar-zaman-highest-partnership-record-t20-world-cup-pakistan-vs-srilanka/article70688694.ece |work=स्पोर्टस्टार}}</ref> * [[साहिबजादा फरहान]]ने (पाकिस्तान) २०१४ मध्ये टी२० विश्वचषकाच्या एकाच आवृत्तीत सर्वाधिक धावा करण्याचा [[विराट कोहली]]चा विक्रम (३८३ धावा) मोडला.<ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषकात सर्वाधिक धावा - साहिबजादा फरहानने मोडला विराट कोहलीचा विक्रम |title=Most runs in a T20 World Cup - Sahibzada Farhan breaks Virat Kohli's record |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/48061446/most-runs-t20-world-cup-sahibzada-farhan-breaks-virat-kohli-record |work=[[ईएसपीएन]]}}</ref> तो टी२० विश्वचषकाच्या एकाच आवृत्तीत दोन शतके करणारा पहिला फलंदाजही ठरला.<ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६ |trans-title=साहिबजादा फरहान टी-२० विश्वचषकात दोन शतके करणारा पहिला खेळाडू ठरला|title=Sahibzada Farhan becomes first player to score two hundreds in a T20 World Cup edition |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-two-hundreds-same-t20-world-cup-century-record-pakistan-vs-sri-lanka/article70688777.ece |work=स्पोर्टस्टार}}</ref> २०२६ च्या स्पर्धेतील हे पाचवे आणि टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील एकूण १६ वे शतक होते.<ref name="Cent-list"/> * [[अबरार अहमद]] (पाकिस्तान) ने टी२० मध्ये आपला ५० वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.qoo10.co.id/en/international/74001/pakistans-abrar-ahmed-strikes-50-t20i-wickets-with-flair-dominates-sri-lanka-again-in-2026-world-cup-thriller/ |trans-title=पाकिस्तानच्या अबरार अहमदने फ्लेअरच्या बळावर टी-२० मध्ये ५० बळी घेतले, २०२६ च्या विश्वचषकात पुन्हा श्रीलंकेवर वर्चस्व गाजवले|title=Pakistan’s Abrar Ahmed Strikes 50 T20I Wickets With Flair, Dominates Sri Lanka Again In 2026 World Cup Thriller |website=Qoo10 |date=२८ फेब्रुवारी २०२६|access-date=२ मार्च २०२६}}</ref> * [[दासुन शनाका]] टी२० मध्ये १०० षटकार मारणारा पहिला श्रीलंकेचा आणि टी२० विश्वचषकाच्या एकाच आवृत्तीत २० षटकार मारणारा पहिला कर्णधार ठरला.<ref name=SL-PAK>{{Cite web |date=२८ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=सर्वात मोठी धावसंख्या, सर्वाधिक षटकार आणि त्याहून अधिक: पाकिस्तान-श्रीलंका टी२० विश्वचषक सामन्यात मोडलेले प्रत्येक विक्रम {{!}} आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६|title=Highest Total, Most Sixes And More: Every Record Broken In The Pakistan-Sri Lanka T20 World Cup Fixture {{!}} ICC Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/highest-total-most-sixes-and-more-every-record-broken-in-the-pakistan-sri-lanka-t20-world-cup-fixture |access-date=२ मार्च २०२६ |website=विस्डेन|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=१ मार्च २०२६|trans-title=दासुन शनाकाने रोहित शर्मा, युवराज सिंग यांचे विश्वविक्रम मोडले; इतिहासातील आश्चर्यकारक कामगिरी करणारा पहिला खेळाडू बनला.|title=Dasun Shanaka Breaks Rohit Sharma, Yuvraj Singh's World Records; Becomes First Player In History To Stunning Feat |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/dasun-shanaka-breaks-rohit-sharma-yuvraj-singhs-world-records-becomes-first-player-in-history-to-score-20-sixes-as-captain-in-t20-world-cup-article-153724181 |access-date=२ मार्च २०२६|work=[[टाइम्स नाऊ ]] |language=en}}</ref> त्याने श्रीलंकेसाठी टी२० मध्ये एका डावात सर्वाधिक षटकार मारण्याचा कुसल परेराचा २०१७ चा विक्रम (८ षटकार) देखील मोडला.<ref name=SL-PAK/> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red">पाकिस्तानला स्पर्धेतून बाहेर</span> तर <span style="color:green">न्यूझीलंडने पाचव्या टी२० विश्वचषक उपांत्य फेरीत प्रवेश</span> केला.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/cricket/pakistan-eliminated-t20-world-cup-despite-win-over-sri-lanka-2026-02-28/ |trans-title=पाकिस्तान टी-२० विश्वचषकातून बाहेर पडल्यानंतर न्यूझीलंड उपांत्य फेरीत दाखल|title=New Zealand reach semis after Pakistan eliminated from T20 World Cup |work=[[रॉयटर्स]] |date=२८ फेब्रुवारी २०२६|access-date=२ मार्च २०२६}}</ref><ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६|trans-title=सुपर ८ सामन्यात श्रीलंकेला १४७ पेक्षा कमी धावसंख्येपर्यंत रोखण्यात अपयशी ठरल्याने पाकिस्तान टी२० विश्वचषकातून बाहेर.|title=Pakistan knocked out of T20 World Cup after failing to restrict Sri Lanka below 147 in Super 8 game |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/pakistan-eliminated-t20-world-cup-sri-lanka-super-8-kandy-10558076/ |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]}}</ref> }}<section end="Match50" /> == बाद फेरी == बाद फेरीमध्ये ४ आणि ५ मार्च रोजी दोन उपांत्य सामने आणि ८ मार्च रोजी अंतिम सामना खेळवला गेला.<ref name="Format"/><!--<ref name="26t20wc-pc"/>--> दुसरा उपांत्य सामना [[मुंबई]]<nowiki/>तील [[वानखेडे स्टेडियम]]<nowiki/>वर पार पडला, तर पहिला उपांत्य सामना आणि अंतिम सामना अनुक्रमे [[कोलकाता]] येथील [[इडन गार्डन्स]] आणि [[अहमदाबाद]] येथील [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]]<nowiki/>वर खेळवला गेला, परंतु पाकिस्तान पात्र ठरल्यास हे दोन्ही सामने [[कोलंबो]] येथील [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]]<nowiki/>वर हलवले जातील.<ref name="Fin-Ven">{{Cite web |date=९ सप्टेंबर २०२५ |trans-title=२०२६ पुरुषांचा टी२० विश्वचषक ७ फेब्रुवारी ते ८ मार्च दरम्यान होण्याची शक्यता आहे.|title=2026 Men's T20 World Cup likely from February 7 to March 8 |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-mens-t20-world-cup-likely-from-february-7-to-march-8-1502118 |access-date=१९ डिसेंबर २०२५ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> <section begin="bracket" />{{4TeamBracket | team-width = 150px | score-width = 150px | RD1 = '''[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#उपांत्य सामने|उपांत्य सामने]]''' | RD1-seed1 = अ१ | RD1-team1 = {{nobr|{{Cr|SA}}}} | RD1-score1 = १६९/८ (२० षटके) | RD1-seed2 = '''ब२''' | RD1-team2 = '''{{Cr|NZL}}''' | RD1-score2 = {{nobr|'''१७३/१ (१२.५ षटके)'''}} | RD1-seed3 = ब१ | RD1-team3 = {{cr|ENG}} | RD1-score3 = २४६/७ (२० षटके) | RD1-seed4 = अ२ | RD1-team4 = {{cr|IND}} | RD1-score4 = '''२५३/७ (२० षटके)''' | RD2= '''[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#अंतिम सामना|अंतिम सामना]]''' | RD2-seed1 = उसा१वि | RD2-team1 = {{nobr|{{Cr|NZL}}}} | RD2-score1 = १५९ (१९ षटके) | RD2-seed2 = '''उसा२वि''' | RD2-team2 = '''{{cr|IND}}''' | RD2-score2 = '''२५५/५ (२० षटके)''' }} === उपांत्य सामने === <section begin="Match53" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|Semi-final 1}}'''उपांत्य सामना १''' | date = ४ मार्च २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|SA}} | team2 = {{Cr|NZL}} | score1 = १६९/८ (२० षटके) | runs1 = [[मार्को यान्सिन]] ५५[[नाबाद|*]] (३०) | wickets1 = कोल मॅककोन्ची २/९ (१ षटके) | score2 = १७३/१ (१२.५ षटके) | runs2 = [[फिन ॲलन]] १००[[नाबाद|*]] (३३) | wickets2 = [[कागिसो रबाडा]] १/२८ (३ षटके) | result = न्यूझीलंड ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512771.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[फिन ॲलन]] (न्यूझीलंड) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[फिन ॲलन]]ने टी२० विश्वचषकात न्यूझीलंडच्या फलंदाजाकडून सर्वात जलद अर्धशतक करण्याचा [[ग्लेन फिलिप्स]]चा विक्रम मोडला.<ref>{{cite web |access-date=५ मार्च २०२६|trans-title=फिन ॲलनने टी२० विश्वचषकात न्यूझीलंडच्या फलंदाजाचा सर्वात जलद ५० धावांचा विक्रम मोडला|title=Finn Allen Breaks Record Of Fastest 50 By New Zealand Batter In T20 World Cup|url=https://www.news18.com/cricket/finn-allen-breaks-record-of-fastest-50-by-new-zealand-batter-in-t20-world-cup-ws-no-9942674.html |work=न्यूज१८}}</ref> * [[फिन ॲलन]]ने (न्यूझीलंड) ने टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील सर्वात जलद शतक ठोकले. तो टी२० विश्वचषक बाद फेरीत शतक ठोकणारा पहिला खेळाडू देखील ठरला.<ref>{{cite web |access-date=५ मार्च २०२६|trans-title=फिन ॲलनच्या ३३ चेंडूतील शतकामुळे न्यूझीलंडकडून दक्षिण आफ्रिकेचा पराभव.|title=Finn Allen hits 33-ball century as New Zealand demolish South Africa |url=https://www.thetimes.com/sport/cricket/article/new-zealand-south-africa-finn-allen-t20-world-cup-semi-final-x25hkrmsw |website=द टाईम्स}}</ref> }}<section end="Match53" /> ---- <section begin="Match54" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|Semi-final 2}}'''उपांत्य सामना २''' | date = ५ मार्च २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = २५३/७ (२० षटक) | runs1 = संजू सॅमसन ८९ (४२) | wickets1 = विल जॅक्स २/४० (४ षटक) | score2 = २४६/७ (२० षटक) | runs2 = जेकब बेथेल १०५ (४८) | wickets2 = हार्दिक पंड्या २/३८ (४ षटक) | result = भारत ७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512772.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = ख्रिस गॅफनी (न्यूझीलंड) आणि अल्लाहुदीन पालेकर (दक्षिण आफ्रिका) | motm = संजू सॅमसन (भारत) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आयसीसी मर्यादित षटकांच्या स्पर्धांमध्ये २०वी उपांत्य फेरीत गाठून भारताने इंटर कोणत्याही देशापेक्षा जास्त वेळा उपांत्य फेरीट प्रवेश करण्याची कामगिरी केली.<ref>{{Cite web |last=विष्णु |first=पी. एन. |date=२ मार्च २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: भारताने विक्रमी २० व्या आयसीसी स्पर्धेच्या उपांत्य फेरीत प्रवेश करून इतिहास रचला; येथे अव्वल पाच देशांची यादी तपासा.|title=T20 World Cup 2026: India create history with record 20th ICC tournament semi-final; check top five list here |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/t20-world-cup-2026-india-create-history-with-record-20th-icc-tournament-semi-final-check-top-five-list-here-11772451911771.html |access-date=६ मार्च २०२६ |website=मिंट|language=en}}</ref> * भारत आणि इंग्लंड यांच्यातील हा सलग तिसरा टी२० विश्वचषक उपांत्य सामना होता.<ref>{{Cite web |date=१ मार्च २०२६|trans-title=वेस्ट इंडिजला हरवून भारताचा टी२० विश्वचषकाच्या उपांत्य फेरीत प्रवेश|title=India set up T20 World Cup semi-final against England after edging West Indies |url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/england-west-indies-india-kolkata-mumbai-b2929777.html |access-date=६ मार्च २०२६ |work=द इंडीपेन्डट |language=en}}</ref> * भारताच्या [[सूर्यकुमार यादव]]चा हा १५०वा आंतरराष्ट्रीय सामना होता.{{cn|date=मार्च २०२६}} * भारताची २५३ ही टी२० विश्वचषक बाद फेरीच्या सामन्यातील ही सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref>{{cite web |access-date=६ मार्च २०२६|trans-title=भारताने टी२० विश्वचषक बाद फेरीतील सामन्यात सर्वाधिक सांघिक धावसंख्येचा (२५३/७) विक्रम मोडला|title=India Break Record Of Highest Team Total (253/7) In T20 World Cup Knockout Match |url=https://www.news18.com/cricket/india-break-record-of-highest-team-total-in-t20-world-cup-knockout-match-ws-no-9944693.html |work=[[न्यूज१८]]}}</ref> * [[जेकब बेथेल]] (इंग्लंड) याने त्याचे पहिले आंतरराष्ट्रीय टी२० शतक केले. त्याने टी२० विश्वचषक स्पर्धेच्या बाद फेरीतील सामन्यात सर्वाधिक वैयक्तिक धावसंख्या देखील केली.<ref>{{Cite web |date=५ मार्च २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक बाद फेरीत सर्वाधिक वैयक्तिक धावा: बेथेल, संजू सॅमसन अव्वल पाचमध्ये|title=Highest individual scores in T20 World Cup knockouts: Bethell, Sanju Samson enter top five |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sanju-samson-record-highest-score-t20-world-cup-knockouts-kohli-stats-semifinal/article70708176.ece |access-date=६ मार्च २०२६ |work=[[स्पोर्टस्टार]] |language=en}}</ref> * हे २०२६ च्या स्पर्धेतील सातवे शतक आणि टी२० विश्वचषक इतिहासातील एकूण १८ वे शतक होते.<ref name="Cent-list"/> * या सामन्यात ४९९ धावा केल्या गेल्या होत्या आणि हा टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील सामन्यामधील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक धावांचा विक्रम आहे.<ref>{{Cite web |last=बंदारुपल्ली|first=संपत|date=५ मार्च २०२६ |trans-title=आकडेवारी - उच्च धावसंख्येच्या उपांत्य फेरीत विक्रम आणि षटकारांची भरमार|title=Stats - Records and sixes galore in a high-scoring semi-final |url=https://www.espn.com.au/cricket/story/_/id/48113419/ind-vs-eng-t20-world-cup-records-sixes-galore-high-scoring-semi-final |access-date=६ मार्च २०२६ |website=[[ईएसपीएन]] |language=en}}</ref> * भारत सलग दुसऱ्यांदा आणि एकूण चौथ्या टी२० विश्वचषक अंतिम फेरीत प्रवेश मिळवणारा पहिला संघ बनला.<ref>{{Cite web |date=५ मार्च २०२६ |trans-title=चार वेळा पुरुषांच्या टी-२० विश्वचषक स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत प्रवेश करणारा भारत पहिला संघ ठरला.|title=India becomes first team to qualify for four men’s T20 World Cup finals |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-t20-world-cup-2026-final-fourth-time-most-appearance-record-stats/article70708745.ece |access-date=६ मार्च २०२६ |work=स्पोर्टस्टार |language=en}}</ref> }}<section end="Match54" /> === अंतिम सामना === {{Main|२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अंतिम सामना}} <section begin="Match55" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|Final}}'''अंतिम सामना''' | date = ८ मार्च २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|IND}} | team2 = {{Cr|NZL}} | score1 = २५५/५ (२० षटके) | runs1 = [[संजू सॅमसन]] ८९ (४६) | wickets1 = [[जेम्स नीशॅम]] ३/४६ (४ षटके) | score2 = १५९ (१९ षटके) | runs2 = [[टिम सिफर्ट]] ५२ (२६) | wickets2 = [[जसप्रीत बुमराह]] ४/१५ (४ षटके) | result = भारत ९६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[जसप्रीत बुमराह]] (भारत) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = भारताचा हा चौथा टी२० विश्वचषक अंतिम सामना होता; कोणत्याही देशासाठी सर्वाधिक.<ref>{{Cite web |date=६ मार्च २०२६ |trans-title=चार वेळा पुरुषांच्या टी-२० विश्वचषक स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत प्रवेश करणारा भारत पहिला संघ ठरला.|title=India becomes first team to qualify for four men’s T20 World Cup finals |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-t20-world-cup-2026-final-fourth-time-most-appearance-record-stats/article70708745.ece |access-date=९ मार्च २०२६ |work=स्पोर्टस्टार |language=en}}</ref> * आयसीसी मर्यादित षटकांच्या स्पर्धांमध्ये भारताचा हा १५वा अंतिम सामना होता; कोणत्याही देशाकडून सर्वाधिक. * भारताने टी-२० विश्वचषक अंतिम सामन्यामधील आतापर्यंतची सर्वाधिक धावसंख्या (२५५) केली, त्यांनी स्वतःच्या [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अंतिम सामना|२०२४]] मधील १७६ धावसंख्येला मागे टाकले.<ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६|trans-title=फायनलमध्ये रेकॉर्ड अलर्ट! भारताने न्यूझीलंडविरुद्ध टी२० विश्वचषकाचा इतिहास पुन्हा लिहिला|title=Record alert in final! India rewrite T20 World Cup history vs New Zealand |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/record-alert-in-final-india-rewrite-t20-world-cup-history-vs-new-zealand/articleshow/129277293.cms |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> * [[संजू सॅमसन]]ने (भारत) पुरुषांच्या टी२० विश्वचषक अंतिम सामन्यामध्ये सर्वाधिक वैयक्तिक धावसंख्या केली.<ref>{{Cite web |date=८ मार्च २०२६ |trans-title=टी-२० विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यात न्यूझीलंडविरुद्ध भारताने प्रथम फलंदाजी करताना २५५ धावा फटकावल्याने मोडलेल्या विक्रमांची यादी|title=List of records broken as India smash 255 runs batting first in T20 World Cup final vs New Zealand |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/list-of-records-broken-as-india-smash-255-runs-batting-first-in-t20-world-cup-final-vs-new-zealnd-2026-03-08-1033083 |access-date=९ मार्च २०२६|work=इंडिया टुडे|language=en}}</ref> * भारत तीन टी२० विश्वचषक विजेतेपद जिंकणारा पहिला संघ बनला. सलग दोन विजेतेपद जिंकणारा पहिला संघ आणि स्पर्धा जिंकणारा पहिला यजमान देश बनला. }}<section end="Match55" /> == आकडेवारी == {| class="wikitable" |+ फलंदाजाने केलेल्या सर्वाधिक धावा<ref name="mr">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-17604|trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक, २०२५/२६ मध्ये सर्वाधिक धावा|title=Most runs in ICC Men's T20 World Cup, 2025/26|access-date=१० मार्च २०२६}}</ref> ! scope=col | [[धाव (क्रिकेट)|धावा]] ! scope=col | खेळाडू ! scope=col | संघ |- ! scope=row | ३८३ | [[साहिबजादा फरहान]] || {{cr|PAK}} |- ! scope=row | ३२६ | [[टीम सिफर्ट]] || {{cr|NZ}} |- ! scope=row | ३२१ | [[संजू सॅमसन]] || {{cr|IND}} |- ! scope=row | ३१७ | [[ईशान किशन]] || {{cr|IND}} |- ! scope=row | २९८ | [[फिन ॲलन]] || {{cr|NZ}} |- |} {| class="wikitable" |+ गोलंदाजांनी घेतलेले सर्वाधिक बळी<ref name="mw">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-17604|trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक, २०२५/२६ मध्ये सर्वाधिक बळी|title=Most wickets For ICC Men's T20 World Cup, 2025/26|access-date=१० मार्च २०२६}}</ref> ! scope=col | [[बळी (क्रिकेट)|बळी]] ! scope=col | खेळाडू ! scope=col | संघ |- ! scope=row rowspan=2 | १४ | [[जसप्रीत बुमराह]] || {{cr|IND}} |- | [[वरुण चक्रवर्ती]] || {{cr|IND}} |- ! scope=row rowspan=3 | १३ | {{nobr|[[शॅडली वॅन शॉकविक]]}} || {{nobr|{{cr|USA}}}} |- | [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] || {{cr|ZIM}} |- | [[आदिल रशीद]] || {{cr|ENG}} |- |} ==वादविवाद== === बांगलादेशची माघार=== ३ जानेवारी २०२६ रोजी, बांगलादेशी क्रिकेट खेळाडू [[मुस्तफिझुर रहमान]]ला [[कोलकाता नाइट रायडर्स]]ने [[२०२६ इंडियन प्रीमियर लीग]] संघातून वगळल्यानंतर, [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]]ाने (बीसीबी) सुरक्षेचे कारण देत, विश्वचषकातील बांगलादेशचे सामने भारतातून हलवण्याची विनंती केली.<ref>{{cite news |date=४ जानेवारी २०२६ |trans-title=मुस्तफिझुरच्या प्रकरणानंतर बांगलादेश सरकारने क्रिकेट बोर्डाला टी२० विश्वचषकाचे सामने भारतातून बाहेर हलवण्यास सांगितले आहे.|title=Bangladesh govt asks cricket board to shift T20 World Cup games out of India after Mustafizur controversy |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/bangladesh-govt-asks-cricket-board-to-shift-t20-world-cup-games-out-of-india-after-mustafizur-controversy/articleshow/126330617.cms |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |issn=0013-0389 |archive-date=४ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260104105817/https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/bangladesh-govt-asks-cricket-board-to-shift-t20-world-cup-games-out-of-india-after-mustafizur-controversy/articleshow/126330617.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |date=४ जानेवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषकासाठी भारतात जाण्यास बांगलादेशचा नकार|title=Bangladesh refuse to travel to India for T20 World Cup |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-bangladesh-refuse-to-travel-to-india-for-t20-world-cup-1518033 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|archive-date=४ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105080256/https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-bangladesh-refuse-to-travel-to-india-for-t20-world-cup-1518033 |url-status=live }}</ref> या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी आयसीसीच्या अधिकाऱ्यांनी बीसीबीच्या सदस्यांची भेट घेतली.<ref>{{cite news |date=६ जानेवारी २०२६ |trans-title=भारतात टी२० विश्वचषकाचे सामने खेळण्यास नकार दिल्याबद्दल आयसीसी बीसीबीसोबत बैठक घेणार आहे.|title=ICC to meet with BCB over refusal to play T20 World Cup matches in India |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-meet-with-bcb-over-bangladesh-s-refusal-to-play-t20-world-cup-matches-in-india-1518291 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ६ जानेवारी रोजी, [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]ने दिलेल्या वृत्तानुसार, आयसीसीने बीसीबीची विनंती फेटाळून लावली आणि जर बांगलादेशने खेळण्यास नकार दिला, तर त्यांना गुण गमवावे लागतील.<ref>{{cite news |date=६ जानेवारी २०२६|trans-title=आयसीसीचा बांगलादेशला इशारा: भारतात खेळा किंवा गुण गमवा.|title=ICC to Bangladesh: play in India or forfeit points |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-bangladesh-play-in-india-or-forfeit-points-1518315 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |archive-date=७ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260107160701/https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-bangladesh-play-in-india-or-forfeit-points-1518315 |url-status=live }}</ref>दुसऱ्याच दिवशी, बीसीबीने हे नाकारत म्हटले की, "आमच्या चिंता दूर करण्यासाठी आयसीसीने बीसीबीसोबत मिळून काम करण्याची तयारी दर्शवली आहे".<ref>{{cite news |date=७ जानेवारी २०२६|trans-title=बीसीबी: भारतात टी-२० विश्वचषक खेळण्याबाबतच्या चिंतांवर तोडगा काढण्यास आयसीसी तयार.|title=BCB: ICC willing to address concerns about playing T20 World Cup in India |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-says-icc-willing-to-address-concerns-about-playing-t20-world-cup-in-india-1518430 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|archive-date=७ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260107160646/https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-says-icc-willing-to-address-concerns-about-playing-t20-world-cup-in-india-1518430 |url-status=live }}</ref> ११ जानेवारी रोजी, पीसीबीने दिलेल्या वृत्तानुसार, जर स्पर्धेसाठी श्रीलंकेतील मैदाने उपलब्ध नसतील, तर बांगलादेशचे सामने पाकिस्तानात आयोजित करण्याची तयारी दर्शवली.<ref>{{cite news |date=११ जानेवारी २०२६|trans-title=२०२६ च्या टी२० विश्वचषकातील वादाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तान बांगलादेशचे सामने आयोजित करू इच्छित आहे – अहवाल|title=Pakistan Want To Host Bangladesh's Matches Amid T20 World Cup 2026 Controversy – Report |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/pakistan-want-to-host-bangladeshs-matches-amid-t20-world-cup-2026-controversy-report-article-153431521 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[टाइम्स नाऊ]] |archive-date=११ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260111175311/https://www.timesnownews.com/sports/cricket/pakistan-want-to-host-bangladeshs-matches-amid-t20-world-cup-2026-controversy-report-article-153431521 |url-status=live }}</ref> दुसऱ्या दिवशी, माध्यमांनी वृत्त दिले की, [[तामिळनाडू क्रिकेट असोसिएशन]] आणि [[केरळ क्रिकेट असोसिएशन]]ने भारतातील [[इडन गार्डन्स]] आणि [[वानखेडे स्टेडियम]]ऐवजी अनुक्रमे [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]] आणि [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]]वर सामने आयोजित करण्याची तयारी दाखवली आहे.<ref>{{cite news |date=१२ जानेवारी २०२६ |trans-title=बांगलादेशच्या टी२० विश्वचषक २०२६ सामन्यांसाठी नवीन ठिकाणांचे पर्याय समोर: अहवाल|title=New venue options emerge for Bangladesh's T20 World Cup 2026 matches: Report |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/new-venue-options-emerge-for-bangladesh-s-t20-world-cup-2026-matches-report-2026-01-12-1025458 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[इंडिया टीव्ही]] |archive-date=१३ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260113082114/https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/new-venue-options-emerge-for-bangladesh-s-t20-world-cup-2026-matches-report-2026-01-12-1025458 |url-status=live }}</ref> १२ जानेवारी रोजी, आयसीसीने बांगलादेशच्या सुरक्षा मूल्यांकनाला नकार देत म्हटले की, "[संघाला] कोणताही मोठा धोका नाही" आणि "काही ठिकाणी [संघाला] कमी ते मध्यम धोका आहे, तर इतर ठिकाणी तो कमी किंवा अजिबात नाही".<ref>{{cite news |date=१२ जानेवारी २०२६ |trans-title=भारतामध्ये बांगलादेश संघाला कोणताही विशिष्ट धोका नाही,-आयसीसी सुरक्षा मूल्यांकन.|title=No specific threat to Bangladesh team in India, says ICC security assessment |url=https://www.espncricinfo.com/story/no-specific-threat-to-bangladesh-team-in-india-for-2026-t20-world-cup-says-icc-security-assessment-1519243 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|archive-date=१३ जानेवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113044212/https://www.espncricinfo.com/story/no-specific-threat-to-bangladesh-team-in-india-for-2026-t20-world-cup-says-icc-security-assessment-1519243 |url-status=live }}</ref> दुसऱ्याच दिवशी, बीसीबीने सुरक्षेच्या कारणास्तव बांगलादेशचे सामने भारताबाहेर हलवण्याची आपली विनंती पुन्हा एकदा मांडली.<ref>{{cite news |date=१३ जानेवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषकासाठी बांगलादेश भारतात जाणार नाही, या भूमिकेवर बीसीबी ठाम.|title=BCB firm on stance that Bangladesh won't travel to India for T20 World Cup |url=https://www.espncricinfo.com/story/bcb-firm-on-stance-that-bangladesh-won-t-travel-to-india-for-t20-world-cup-1519348 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |archive-date=१४ जानेवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114052724/https://www.espncricinfo.com/story/bcb-firm-on-stance-that-bangladesh-won-t-travel-to-india-for-t20-world-cup-1519348 |url-status=live }}</ref> १७ जानेवारी रोजी, बीसीबीने आयर्लंडसोबत (जे आपले सामने श्रीलंकेत खेळणार होते) गट बदलण्याची विनंती केली, जी आयसीसीने फेटाळून लावली.<ref>{{cite news |date=२१ जानेवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक संकट: पीसीबीने आयसीसीला पत्र लिहून बांगलादेशच्या भूमिकेला पाठिंबा दिला.|title=T20 World Cup crisis: PCB writes to ICC supporting Bangladesh's stance |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-crisis-pcb-writes-to-icc-supporting-bangladesh-s-stance-1520329 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ }}</ref> १८ जानेवारी रोजी, आयसीसीने घोषणा केली की या प्रकरणावर अंतिम निर्णय २१ जानेवारी रोजी होणाऱ्या बोर्डाच्या बैठकीनंतर घेतला जाईल.<ref>{{cite news |date=१८ जानेवारी २०२६ |trans-title=२०२६ च्या टी२० विश्वचषकातील बांगलादेशचा सहभाग २१ जानेवारीपर्यंत निश्चित केला जाणार.|title=Bangladesh's participation in 2026 T20 World Cup to be finalised by January 21 |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-bangladesh-s-participation-to-be-finalised-by-january-21-1520069 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ }}</ref> २१ जानेवारीच्या बैठकीनंतर, आयसीसीने बांगलादेशचे सामने हलवण्यास नकार दिला आणि बीसीबीला सहभागाबाबत निर्णय घेण्यासाठी एक दिवसाची सुधारित मुदत दिली.<ref>{{cite news |date=२१ जानेवारी २०२६ |trans-title=बांगलादेशने भारतात प्रवास न केल्यास, आयसीसी टी-२० विश्वचषकात त्यांच्या जागी दुसऱ्या संघाला संधी देणार.|title=ICC to replace Bangladesh at T20 World Cup if they don't travel to India |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-replace-bangladesh-at-t20-world-cup-if-they-don-t-travel-to-india-1520371 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite news |date=२१ जानेवारी २०२६|trans-title=बांगलादेशला भारतात खेळण्याचा किंवा स्पर्धेतून बाहेर बसण्याचा पर्याय देण्यात आला आहे.|title=Bangladesh asked to play in India or sit-out |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-s-t20-world-cup-verdict-on-bangladesh-cricket-bcci-2855353-2026-01-21 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[इंडिया टुडे]] }}</ref> दुसऱ्या दिवशी, बीसीबीने भारतात खेळण्यास आपला नकार पुन्हा एकदा सांगितला.<ref>{{cite news |date=२२ जानेवारी २०२६|trans-title=बहिष्कृत होण्याचा धोका असूनही, बांगलादेश भारतात टी२० विश्वचषक न खेळण्याच्या आपल्या भूमिकेवर ठाम.|title=Bangladesh firm on not playing T20 World Cup in India despite risk of exclusion |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-firm-on-not-playing-t20-world-cup-in-india-despite-icc-saying-they-will-be-replaced-1520515 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] }}</ref> २४ जानेवारी रोजी, आयसीसीने अधिकृतपणे घोषणा केली की बांगलादेशच्या जागी [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]]ला स्थान दिले जाईल, जो आयसीसी टी२० क्रमवारीत पुढील सर्वोच्च क्रमांकाचा संघ होता आणि स्पर्धेसाठी पात्र ठरला नव्हता.<ref name="Scot">{{cite news |date=२४ जानेवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषकात स्कॉटलंड बांगलादेशची जागा घेणार.|title=Scotland to replace Bangladesh at T20 World Cup |url=https://www.icc-cricket.com/news/scotland-to-replace-bangladesh-at-t20-world-cup |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] }}</ref><ref>{{cite news |date=२४ जानेवारी २०२६|trans-title=भारतात प्रवास करण्यास नकार दिल्यानंतर, २०२६ च्या पुरुष टी२० विश्वचषकात बांगलादेशच्या जागी स्कॉटलंडचा समावेश.|title=Bangladesh Replaced By Scotland At 2026 Men's T20 World Cup After Refusing To Travel To India |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/bangladesh-replaced-by-scotland-at-2026-mens-t20-world-cup-after-refusing-travel-to-india |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[विस्डेन]] }}</ref> ९ फेब्रुवारी २०२६ रोजी जारी केलेल्या एका प्रेस रिलीजमध्ये, आयसीसीने म्हटले आहे की स्पर्धेतून माघार घेतल्याबद्दल बीसीबीवर कोणताही आर्थिक, क्रीडा किंवा प्रशासकीय दंड आकारला जाणार नाही. आयसीसीच्या विद्यमान नियमांनुसार बीसीबीला त्याविरुद्ध अपील करण्याचा अधिकार आहे आणि २०२८-२०३१ च्या कार्यक्रमांच्या मोसमात बांगलादेशला आयसीसी स्पर्धेचे यजमानपद देण्यात येईल, असेही त्यात म्हटले आहे.<ref name="ICC_PR">{{cite web|trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ – प्रेस नोट|title=ICC Men's T20 World Cup 2026 – Press Note |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-men-s-t20-world-cup-2026-press-note |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=९ फेब्रुवारी २०२६ |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ===भारत-पाकिस्तान तणाव=== १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी, पाकिस्तान सरकारने घोषणा केली की पाकिस्तान संघ १५ फेब्रुवारी रोजी होणाऱ्या भारतासोबतच्या नियोजित गट अ सामन्यावर बहिष्कार टाकेल. पीसीबीने हा निर्णय अधिकृतपणे आयसीसीला कळवला नसला तरी, बांगलादेशचे सामने भारताबाहेर हलवण्यास आयसीसीने नकार दिल्याबद्दल निषेध म्हणून हा निर्णय घेण्यात आल्याचे वृत्त आहे.<ref>{{cite news |trans-title=टी-२० विश्वचषकात भारतासोबतच्या सामन्याला पाकिस्तान सरकारचा 'नकार'.|title=Pakistan government says 'no' to India match in T20 World Cup |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137531/pakistan-to-forfeit-india-clash-in-t20-world-cup |publisher=[[क्रिकबझ्झ]] |date=१ फेब्रुवारी २०२६|access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite news |date=१ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=पाकिस्तान १५ फेब्रुवारी रोजी होणाऱ्या भारत सामन्यावर बहिष्कार टाकणार|title=Pakistan to Boycott India match on 15 Feb |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-to-boycott-t20-world-cup-match-against-india-1521915 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ }}</ref> भारताविरुद्धच्या सामन्यावर बहिष्कार टाकल्यास आयसीसीने पीसीबीला संभाव्य दंडाची चेतावणी दिली.<ref>{{cite web |date=२ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक स्पर्धेत भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामना नाही? पाकिस्तानचा बहिष्कार, आयसीसीचा मोठा परिणाम स्पष्ट करणारा इशारा|title=No India vs Pakistan at T20 World Cup? Pak’s boycott, ICC’s warning & the big fallout explained |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/no-india-vs-pakistan-at-t20-world-cup-paks-boycott-iccs-warning-the-big-fallout-explained/articleshow/127851688.cms |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६|work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |issn=0013-0389}}</ref> आयसीसी, पीसीबी आणि बीसीबी यांच्यातील चर्चेनंतर, ९ फेब्रुवारी रोजी,<ref name="ICC_PR" /> पाकिस्तान सरकारने घोषणा केली की ते संघाला भारताविरुद्धच्या सामन्यात भाग घेण्याचे निर्देश देत आहेत.<ref>{{cite news |trans-title=टी२० विश्वचषक स्पर्धेत पाकिस्तानचा भारताच्या सामन्यावरील बहिष्कार मागे |title=Pakistan withdraw boycott of India match at T20 World Cup |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-withdraw-boycott-of-india-match-at-t20-world-cup-1523168 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260209213921/https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-withdraw-boycott-of-india-match-at-t20-world-cup-1523168 |archive-date=2026-02-09 |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |url-status=live }}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी|2}} {{२०२६ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक}} {{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|*]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] nu4aj49py5n22kvbbtv1alguoqa0xhz 2717561 2717558 2026-10-06T19:28:09Z KiranBOT 139572 दुव्यांमधील AMP ट्रॅकिंग काढले ([[:m:User:KiranBOT/AMP|माहिती]]) ([[User talk:Usernamekiran|त्रुटी नोंदवा]]) v3.1.1s 2717561 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ आयसीसी ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | image = | imagesize = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] | tournament format = गट फेरी, सुपर ८ आणि बाद फेरी | host = {{flagcountry|IND}}<br/>{{flagcountry|SRI}} | champions = {{Cr|IND}} | count = ३ | runners-up={{Cr|NZ}} | participants = २० | matches = ५५ | attendance = | player of the series = {{cricon|IND}} [[संजू सॅमसन]] | most runs = {{cricon|PAK}} [[साहिबजादा फरहान]] (३८३) | most wickets = {{cricon|IND}} [[वरुण चक्रवर्ती]] (१४)<br/>{{cricon|IND}} [[जसप्रीत बुमराह]] (१४) | website = {{url|https://t20worldcup.com/}} | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | next_year = २०२८ | next_tournament = २०२८ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | start_date = फेब्रुवारी | end_date = मार्च २०२६ }} {{2026 ICC Men's T20 World Cup sidebar}} '''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक''' ही दहावी [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धा होती. सदर स्पर्धा ही पुरुषांच्या राष्ट्रीय संघांद्वारे खेळली जाणारी आणि [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] (ICC) द्वारे आयोजित द्वैवार्षिक [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] स्पर्धा होती. फेब्रुवारी ते मार्च २०२६ या कालावधीत स्पर्धेचे आयोजन [[श्रीलंका]] आणि [[भारत]]ाकडून केले गेले.<ref>{{Cite web|title=२०२६ मध्ये टी२० विश्वचषक आशिया खंडात परतणार|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/-article-93615775|access-date=२४ जुलै २०२४|website=टाइम्स नाऊ|language=en|archive-date=2022-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220817140113/https://www.timesnownews.com/sports/cricket/-article-93615775|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682|title=यूएसए टी२० विश्वचषक आयोजित करणार: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेच्या यजमानांची पुष्टी|access-date=२४ जुलै २०२४|archive-date=५ डिसेंबर २०२१|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205110854/https://www.icc-cricket.com/news/2354682|url-status=live}}</ref> [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|मागील आवृत्तीप्रमाणे]] या स्पर्धेत सुद्धा २० संघ सहभागी झाले. दोन यजमान राष्ट्रे आणि मागील आवृत्तीतील अव्वल आठ संघ, [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी]] पुढील दोन संघांसह आपोआप स्पर्धेसाठी पात्र ठरले. उर्वरित आठ संघ प्रादेशिक पात्रता प्रक्रियेद्वारे निश्चित केले गेले. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]] गतविजेता होता.<ref>{{cite web |access-date=२४ जुलै २०२४|title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या द्वंद्वयुद्धानंतर भारताचे टी२० विश्वचषकावर शिक्कामोर्तब |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/live-india-and-south-africa-face-off-in-t20-world-cup-final |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> [[इटली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इटली]]ने पहिल्यांदाच पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवली. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताने]] अंतिम सामन्यात [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]]ला ९६ धावांनी हरवून आपले जेतेपद राखले. घरच्या मैदानावर टी२० विश्वचषक जिंकणारा तो पहिला यजमान संघ आणि तीन वेळा टी२० विश्वचषक जिंकणारा पहिला संघ ठरला.<ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६ |trans-title=भारताने टी२० विश्वचषक जिंकला तेव्हा इतिहास रचला |title=History scripted as India capture T20 World Cup crown|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/live-india-new-zealand-chase-world-cup-glory |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref><ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६|title=India crush New Zealand for third T20 World Cup title |trans-title=भारताने न्यूझीलंडला हरवून तिसऱ्यांदा टी२० विश्वचषक जिंकला |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-new-zealand-final-1512773/match-report |website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref><ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६ |title=T20 World Cup final: India trash New Zealand to make history with third title and first for any team on home turf |trans-title=टी२० विश्वचषक अंतिम फेरी: भारताने न्यूझीलंडला हरवून रचला इतिहास.. तिसरे जेतेपद आणि घरच्या मैदानावर कोणत्याही संघासाठी पहिले जेतेपद |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13516965/t20-world-cup-final-india-thrash-new-zealand-to-make-history-with-third-title-and-first-for-any-team-on-home-turf |website=स्कायस्पोर्ट्स}}</ref><ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६ |trans-title=भारताने इतिहास रचला; बनला घरच्या मैदानावर टी२० विश्वचषक जिंकणारा, जेतेपदाचे रक्षण करणारा, सलग दोन चषक जिंकणारा जगातील पहिला संघ |title=India create history; become 1st team in world to win T20 World Cup on home soil, defend title, win back-to-back trophies |url=https://zeenews.india.com/cricket/india-create-history-become-1st-team-in-world-to-win-t20-world-cup-on-home-soil-defend-title-win-back-to-back-trophies-3025095.html |website=झीन्यूज}}</ref> ==पार्श्वभूमी== [[आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] ही [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] (ICC) द्वारे आयोजित पुरुषांच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघांदरम्यान आयोजित एक व्यावसायिक [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा, दर दोन वर्षांनी आयोजित केली जाते. ही स्पर्धा सर्वप्रथम [[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] मध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेत]] खेळवली गेली होती. [[अमेरिका]] आणि [[वेस्ट इंडीज]]मध्ये [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] मध्ये झालेल्या याआधीच्या स्पर्धेत २० संघांनी भाग घेतला होता. मागील आवृत्तीच्या अंतिम सामन्यात [[भारत क्रिकेट संघ| भारताने]] [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिके]]<nowiki/>चा पराभव करून विजेतेपद मिळविले होते.<ref>{{Cite web |title=टी-२० विश्वचषक: दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या अंतिम सामन्यात भारताने जेतेपदाचा दीर्घ दुष्काळ संपवला |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-win-t20-world-cup-2024-stun-south-africa-by-7-runs-in-final-9423182/ |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२५|website=द इंडियन एक्सप्रेस |language=en}}</ref> ===यजमान देशाची निवड=== नोव्हेंबर २०२१ मध्ये, [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]] यांना स्पर्धेसाठी सह-यजमान म्हणून घोषित करण्यात आले. सुरुवातीला संपूर्ण स्पर्धेचे आयोजन श्रीलंकेने करावे अशी योजना होती परंतु स्पर्धेचा विस्तार आणि श्रीलंकेत स्टेडियमच्या कमतरतेमुळे भारतासोबत सह-यजमानपदाचा निर्णय घेण्यात आला.<ref>{{Cite web |title=भारत २०२६ चा टी-२० विश्वचषक श्रीलंकेसोबत, २०३१ चा एकदिवसीय विश्वचषक बांगलादेशसोबत आयोजित करणार आहे.|url=https://www.deccanherald.com/sports/cricket/india-to-host-2026-t20-world-cup-with-sri-lanka-2031-odi-world-cup-with-bangladesh-1051629.html |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२५ |website=डेक्कन हेराल्ड |language=mr}}</ref> श्रीलंकेने प्रथम २०१२ मध्ये पुरुष टी२० विश्वचषक आयोजित केला होता आणि २०१६ मध्ये भारताने त्याचे आयोजन केले होते. डिसेंबर २०२४ मध्ये, [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] (बीसीसीआय) आणि [[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] (पीसीबी) यांच्यातील करारानंतर, आयसीसीने पुष्टी केली की भारत किंवा पाकिस्तानने आयोजित केलेल्या सर्व आयसीसी स्पर्धांमध्ये भारत आणि पाकिस्तानचे सामने किमान २०२७ पर्यंत तटस्थ ठिकाणी खेळवले जातील. परिणाम, २०२६ च्या पुरुष टी२० विश्वचषकात पाकिस्तानचा समावेश असलेले कोणतेही सामने फक्त श्रीलंकेत खेळले जातील.<ref>{{Cite web |title=आयसीसीच्या स्पर्धांमध्ये भारत आणि पाकिस्तानने आयोजित केलेल्या सामन्यांबद्दल अपडेट जारी केले आहे. |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/update-issued-on-india-and-pakistan-hosted-matches-at-icc-events |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२५ |website=ICC |language=}}</ref> ===स्वरूप=== स्पर्धेचे स्वरूप मागील स्पर्धेरखेच राहील, सुरुवातीला २० संघांना पाच-पाच अशा चार गटांमध्ये विभागले जाईल. प्रत्येक गटातील संघ एकमेकांविरुद्ध राउंड-रॉबिन पद्धतीने सामने खेळतील, प्रत्येक गटातील अव्वल दोन संघ सुपर ८ मध्ये प्रवेश करतील, जिथे त्यांना स्पर्धेपूर्वीच्या सीडिंगच्या आधारे चार संघांच्या दोन गटांमध्ये स्थान दिले जाईल आणि ते दुसरे राउंड-रॉबिन खेळतील. सुपर ८ नंतर प्रत्येक गटातील अव्वल दोन संघ बाद फेरीत प्रवेश करतील.<ref name="Format1">{{Cite web |title=नवीन स्वरूप, नवीन स्थान: २०२४ चा टी२० विश्वचषक कसा दिसेल|url=https://www.icc-cricket.com/news/new-format-new-location-how-the-2024-t20-world-cup-will-look |access-date=२४ ऑक्टोबर २०२५ |publisher=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती.|language=mr}}</ref> स्पर्धेपूर्वी, आयसीसीने स्पर्धेच्या आधीच्या टी२० आंतरराष्ट्रीय क्रमवारीच्या आधारावर सुपर ८ टप्प्यासाठी आठ मानांकित संघांची घोषणा केली. गट फेरीतून पुढे आल्यानंतर, संघांना गट टप्प्यातील त्यांच्या स्थानाची पर्वा न करता, सुपर ८ टप्प्यात पूर्वनिर्धारित स्थानांवर ठेवले जाईल. जर एखादा गैर-मानांकित संघ मानांकित संघाच्या जागी पात्र ठरला, तर तो आपल्या गटातून पात्र ठरण्यात अयशस्वी झालेल्या संबंधित मानांकित संघाचे स्थान घेईल.<ref name="Format1"/> ===वेळापत्रक=== २०२३-२०२७ आयसीसी पुरुष फ्युचर टूर्स प्रोग्राममध्ये या स्पर्धेसाठी फेब्रुवारी ते मार्च २०२६ हा कालावधी निश्चित करण्यात आला होता.<ref name="FTP">{{Cite journal |trans-title=२०२३-२०२७ आयसीसी पुरुषांचे भविष्यातील दौऱ्यांचे कार्यक्रम |title=2023–2027 ICC Men's FTP |url=https://i.imgci.com/db/DOWNLOAD/0000/0045/men-s_ftp_2023_2027.pdf |date=१७ ऑगस्ट २०२२|journal=आयसीसी पुरुषांचे भविष्यातील दौऱ्यांचे कार्यक्रम |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |volume=4 |via=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |archive-date=९ फेब्रुवारी २०२५ |access-date=१८ डिसेंबर २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209130126/https://i.imgci.com/db/DOWNLOAD/0000/0045/men-s_ftp_2023_2027.pdf |url-status=live }}</ref> अंतिम वेळापत्रक २५ नोव्हेंबर २०२५ रोजी जाहीर करण्यात आले, त्यानुसार स्पर्धा ७ फेब्रुवारी ते ८ मार्च दरम्यान होणार आहे. संघ ५५ सामने खेळतील, ज्यापैकी श्रीलंकेतील तीन ठिकाणी किमान २० सामने आणि उर्वरित सामने भारतातील पाच ठिकाणी खेळवले जातील.<ref name="Schedule1">{{cite news|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-men-s-t20-world-cup-2026-schedule-announced|trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ चे वेळापत्रक जाहीर.|title=ICC Men's T20 World Cup 2026 schedule announced|date=२५ नोव्हेंबर २०२५|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=१८ डिसेंबर २०२५}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Schedule2">{{cite news|url=https://www.icc-cricket.com/news/fixtures-groups-released-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ साठी सामने आणि गटांची घोषणा|title=Fixtures, groups released for ICC Men's T20 World Cup 2026|date=२५ नोव्हेंबर २०२५|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=१८ डिसेंबर २०२५}}</ref> २६ जानेवारी २०२६ रोजी आयसीसीने घोषणा केली की, सराव सामने २ ते ६ फेब्रुवारी दरम्यान खेळवले जातील.<ref name="Warm1">{{cite news |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: भारत नवी मुंबईत दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध सराव सामना खेळणार.|title=T20 World Cup 2026: India to play warm-up match against South Africa in Navi Mumbai |url=https://www.theweek.in/news/sports/2026/01/25/t20-world-cup-2026-india-to-play-warm-up-match-against-south-africa-in-navi-mumbai.html |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=द वीक }}</ref><ref name="Warm2">{{cite news |last=कुकल्येकर|first=आदित्य |date=२९ जानेवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ च्या सराव सामन्यांचे वेळापत्रक निश्चित, दोन भारतीय संघ खेळणार|title=T20 World Cup 2026 warm up matches schedule confirmed, two Indian teams to play |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/t20-world-cup-2026-warm-up-matches-schedule-confirmed-two-indian-teams-to-play-2026-01-29-1027984 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=इंडिया टीव्ही न्यूज }}</ref><ref name="Warm3">{{cite news |last=मदान |first=शुभम|date=२७ जानेवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ च्या सराव सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर; सर्व तपशील तपासा.|title=T20 World Cup 2026 Warm-Up Schedule announced Check All details |url=https://sundayguardianlive.com/sports/t20-world-cup-2026-warm-up-schedule-announced-check-all-details-fixtures-indvsa-bengaluru-166747/ |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=द संडे गार्डियन}}</ref> ==पात्रता== {{Main|२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया}} [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]] सह-यजमान म्हणून थेट पात्र ठरले.<ref>{{Cite web|title=२०२६ मध्ये श्रीलंका आणि भारत आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक सह-यजमानपद भूषवणार|url=https://www.adaderana.lk/news.php?nid=97989|access-date=२४ ऑक्टोबर २०२५|website=www.adaderana.lk|language=mr|archive-date=2025-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20251204120132/https://www.adaderana.lk/news.php?nid=97989|url-status=dead}}</ref> त्यांच्यासोबत [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ च्या पुरुषांच्या टी२० विश्वचषका]]तील अव्वल सात संघ आणि [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आयसीसी पुरुषांच्या टी२०आय संघ क्रमवारी]]तील सर्वोत्तम तीन इतर संघ सामील झाले. उर्वरित आठ संघ प्रादेशिक पात्रता फेरीद्वारे ठरवले गेले, ज्यामध्ये आफ्रिका आणि युरोप या दोन्ही देशांमधून दोन संघ पात्र ठरले, संयुक्त आशिया-ईएपी प्रदेशातून तीन संघ आणि अमेरिका प्रदेशातून एक संघ पात्र ठरला.<ref>{{cite web|url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/how-does-qualification-for-the-2026-t20-world-cup-work |title=२०२६ च्या टी२० विश्वचषकासाठी पात्रता कशी कार्य करते?|work=विस्डेन |access-date=१० जून २०२४}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.icc-cricket.com/news/stop-clock-set-to-become-a-permanent-fixture-in-white-ball-internationals-from-t20-world-cup-2024 |trans-title= २०२४ च्या टी२० विश्वचषकापासून व्हाईट-बॉल आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये स्टॉप क्लॉक एक कायमस्वरूपी वैशिष्ट्य बनणार.|title=Stop clock set to become a permanent fixture in white-ball internationals from T20 World Cup 2024 |date=१५ मार्च २०२४|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|archive-date=१५ मार्च २०२४ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315112048/https://www.icc-cricket.com/news/stop-clock-set-to-become-a-permanent-fixture-in-white-ball-internationals-from-t20-world-cup-2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/130390/all-you-need-to-know-about-2026-t20-world-cup-qualification |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक पात्रतेबद्दल तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेली सर्व माहिती. |title=All you need to know about 2026 T20 World Cup qualification |publisher=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|archive-date=२६ सप्टेंबर २०२४|archive-url=https://web.archive.org/web/20240926044651/https://www.cricbuzz.com/cricket-news/130390/all-you-need-to-know-about-2026-t20-world-cup-qualification |url-status=live }}</ref> जून २०२५ मध्ये, [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कॅनडा]]<nowiki/>ने [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|अमेरिका प्रदेशातून]] विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवली,<ref>{{cite news |date=२२ जून २०२५|trans-title=कॅनडाने २०२६ च्या पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवली.|title=Canada qualify for Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/news/americas-entrants-for-men-s-t20-world-cup-2026-confirmed |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|archive-date=६ ऑक्टोबर २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20251006050800/https://www.icc-cricket.com/news/americas-entrants-for-men-s-t20-world-cup-2026-confirmed |url-status=live }}</ref> त्यानंतर जुलैमध्ये [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी|युरोप प्रदेशा]]<nowiki/>तून [[इटली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इटली]] आणि [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड्स]] पात्र ठरले.<ref>{{cite news |date=११ जुलै २०२५ |trans-title= इटली आणि नेदरलँड्स पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ साठी पात्र.|title=Italy and Netherlands qualify for the Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/news/italy-and-netherlands-qualify-for-the-men-s-t20-world-cup-2026 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|archive-date=१६ डिसेंबर २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20251216041437/https://www.icc-cricket.com/news/italy-and-netherlands-qualify-for-the-men-s-t20-world-cup-2026 |url-status=live }}</ref> ऑक्टोबर २०२५ मध्ये, [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया]] आणि [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे]] [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|आफ्रिका प्रदेशा]]<nowiki/>तून पात्र ठरले,<ref>{{cite news |date=३ ऑक्टोबर २०२५|trans-title= नामिबिया आणि झिम्बाब्वे आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ साठी पात्र.|title=Namibia and Zimbabwe qualify for ICC Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/namibia-and-zimbabwe-qualify-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|archive-date=३१ डिसेंबर २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20251231062841/https://www.icc-cricket.com/media-releases/namibia-and-zimbabwe-qualify-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |url-status=live }}</ref> त्यानंतर [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|संयुक्त आशिया-ईएपी पात्रता]] स्पर्धेतून [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]], [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ओमान]] आणि [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] पात्र ठरले.<ref>{{cite news |date=१६ ऑक्टोबर २०२५|trans-title=ओमानमध्ये यूएईने टी-२० विश्वचषक २०२६ चे अंतिम तिकीट मिळवले. |title=UAE claim final T20 World Cup 2026 ticket in Oman |url=https://www.icc-cricket.com/news/uae-claim-final-t20-world-cup-2026-ticket-in-oman |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> इटलीने पुरुषांच्या टी-२० विश्वचषकासाठी प्रथमच पात्रता मिळवली.<ref>{{cite news |date=२५ नोव्हेंबर २०२५|trans-title=२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक: वेळापत्रक जाहीर, इंग्लंडचा सामना इटलीशी होणार |title=2026 Men's T20 World Cup: England to face Italy as schedule revealed |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cly1r1wjwxlo |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |language=en-GB |archive-date=२८ नोव्हेंबर २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128202354/https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cly1r1wjwxlo |url-status=live }}</ref> [[File:2026 ICC Men's T20 World Cup Participating nations.svg|right|thumb|alt=२०२६ च्या टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रियेतील देश दर्शविणारा नकाशा|२०२६ टी२० विश्वचषक पात्रता फेरीत सहभागी झालेले देश]] {|class="wikitable" |+ स्पर्धेसाठी पात्र झालेले संघ<ref>{{cite news |date=१७ ऑक्टोबर २०२५ |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ मध्ये स्पर्धा करणारे २० संघ|title=The 20 teams competing at ICC Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/news/the-20-teams-competing-at-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] }}</ref> ! scope="col" | पात्रता पद्धत || दिनांक || स्थळे || संघांची संख्या || संघ || [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आं.टी२० क्रमवारी]]{{Efn|नोव्हेंबर २०२५ मधील संबंधित संघाची [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी]].}} |- | rowspan=2 | सह-यजमान || rowspan=2 | १६ नोव्हेंबर २०२१ || rowspan=2 {{N/A}} || rowspan=2 | '''{{center|२}}''' || {{cr|IND}} || १ |- | {{cr|SL}} || ८ |- | rowspan=7 | [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]]<br><small>(यजमान वगळता मागील स्पर्धेतील ७ अव्वल संघ)</small> | rowspan=7 | १७ जून २०२४ | rowspan=7 | {{flag|अमेरिका}}<br>{{flag|वेस्ट इंडीज}} | rowspan=7 | '''{{center|६ (७)}}''' || {{cr|AFG|२०१३}} || १० |- | {{cr|AUS}} || २ |- | <s>{{cr|BAN}}</s>{{efn|name=Bangladesh}} || ९ |- | {{cr|ENG}} || ३ |- | {{cr|SA}} || ५ |- | {{nobr|{{cr|USA}}}} || १८ |- | {{cr|WIN}} || ६ |- | rowspan=4 | [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी]] || rowspan=4 | ३० जून २०२४ || rowspan=4 {{N/A}} || rowspan=4 | '''{{center|४ (३)}}''' || {{cr|IRE}} || ११ |- | {{cr|NZ}} || ४ |- | {{cr|PAK}} || ७ |- | {{cr|SCO}}{{efn|name=Bangladesh}} || १४ |- |[[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|अमेरिका पात्रता]] || १५–२२ जून २०२५ || {{flag|कॅनडा}} || '''{{center|१}}''' || {{cr|CAN}} || १९ |- | rowspan=2 | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी|युरोप पात्रता]] || rowspan=2 | ५–११ जुलै २०२५ || rowspan="2" | {{flag|नेदरलँड्स}} | rowspan="2" |'''{{center|२}}'''|| {{cr|NED}} || १३ |- | {{cr|ITA}} || २८ |- | rowspan=2 | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|आफ्रिका पात्रता]] || rowspan=2 | २६ सप्टेंबर–४ ऑक्टोबर २०२५ || rowspan="2" | {{flag|झिम्बाब्वे}} | rowspan="2" |'''{{center|२}}'''|| {{cr|NAM}} || १५ |- | {{cr|ZIM}} || १२ |- | rowspan="3" | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|आशिया पात्रता]] | rowspan="3" | ८–१७ ऑक्टोबर २०२५ | rowspan="3" | {{flag|ओमान}} | rowspan="3" | '''{{center|३}}''' | {{cr|NEP}} || १७ |- | {{cr|OMA}} || २० |- | {{nobr|{{cr|UAE}}}} || १६ |- ! एकूण || || || २० || || |} {{notelist|refs= {{Efn|name=Bangladesh|[[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]]ाने भारतात खेळण्यास नकार दिल्यानंतर, [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बांगलादेश]]च्या जागी टी२० आंतरराष्ट्रीय क्रमवारीत पुढील क्रमांकावर असलेल्या [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]] संघाची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/sports/cricket/bangladesh-replaced-by-scotland-t20-world-cup-reports-say-2026-01-24/ |website=[[रॉयटर्स]] |date=२४ जानेवारी २०२६|title=टी२० विश्वचषकात बांगलादेशच्या जागी स्कॉटलंडचा समावेश.|title=Bangladesh replaced by Scotland at T20 World Cup |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref>}} }} == ठिकाणे == ६ नोव्हेंबर २०२५ रोजी, आयसीसीने टी२० विश्वचषकासाठी अंतिम ठिकाणांची घोषणा केली, ज्यात भारतातील पाच ठिकाणांचा समावेश आहे: [[अहमदाबाद]]मधील [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[चेन्नई]]मधील [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[दिल्ली]]मधील [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[कोलकाता]]मधील [[ईडन गार्डन्स]] आणि [[मुंबई]]मधील [[वानखेडे स्टेडियम]]; आणि श्रीलंकेतील तीन ठिकाणांचा समावेश आहे: [[कोलंबो]]मधील [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]] आणि [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], तसेच [[कँडी]]मधील [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]].<ref>{{Cite web|date=६ नोव्हेंबर २०२५|trans-title=आयसीसीतर्फे भारत आणि श्रीलंकेत होणाऱ्या २०२६ टी२० विश्वचषकासाठी ठिकाणांची निवड.|title=ICC shortlists venues for 2026 T20 World Cup in India and Sri Lanka |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-icc-shortlists-venues-in-india-and-sri-lanka-1510319 |access-date=१८ डिसेंबर २०२५ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref><ref name=Schedule1/> {{col-begin}} {{col-break|width=50%}} {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:90%;" ! colspan="3" | भारतामधील ठिकाणे |- | style="background:#ececec;color:#2C2C2C;vertical-align:middle;" colspan="3" | {{location map+ |India |float=center |width=450 |caption= |alt=A map of India with pin-points on 2026 Men's T20 World Cup venues |places= {{location map~ |India |lat=23.09 |long=72.60 |label=[[अहमदाबाद]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=13.06 |long=80.28 |label=[[चेन्नई]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=28.63 |long=77.24 |label=[[दिल्ली]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=22.56 |long=88.34 |label=[[कोलकाता]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=18.94 |long=72.83 |label=[[मुंबई]] |position=left}} }} |- ! [[अहमदाबाद]] ! [[चेन्नई]] ! [[दिल्ली]] |- | [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]] | [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]] | [[अरुण जेटली स्टेडियम]] |- | क्षमता: '''१३२,०००''' | क्षमता: '''३९,०००''' | क्षमता: '''५५,०००''' |- | सामने: '''७ (अंतिम){{efn|पाकिस्तान पात्र झाल्यास उपांत्य सामना १ आणि अंतिम सामना [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]]वर खेळविण्यात येईल, अन्यथा हे सामने [[इडन गार्डन्स]] आणि [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]]वर खेळवण्यात येतील.<ref name="Fin-Ven"/>|name=final}}''' | सामने: '''७''' | सामने: '''६ ''' |- | [[File:Narendra modi stadium 2023 Final between India and Australia.jpg|alt=नरेंद्र मोदी स्टेडियम २०२३ मध्ये |150px]] | [[File:M.A.Chidambaram Stadium before IND vs AUS 3rd ODI 2023.jpg|alt=एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम २०२३ मध्ये|150px]] | [[File:India vs Afghanistan on 11th October 2023.jpg|alt=अरुण जेटली स्टेडियम २०२३ मध्ये|150px]] |- ! [[कोलकाता]] ! [[मुंबई]] |- | [[इडन गार्डन्स]] | [[वानखेडे स्टेडियम]] |- | क्षमता: '''६८,०००''' | क्षमता: '''३३,१०८''' |- | सामने: '''७ (उपांत्य १){{efn|name=final}}''' | सामने: '''८ (उपांत्य २)''' |- | [[File:Eden Gardens under floodlights during a match.jpg|alt=इडन गार्डन्स २०१७ मध्ये|150px]] | [[File:Wankhede_ICC_WCF.jpg|alt=वानखेडे स्टेडियम २०११ मध्ये|150px]] |} {{col-break|width=50%}} {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:90%;" ! colspan="3" | श्रीलंकेतील ठिकाणे |- | style="background:#ececec;color:#2C2C2C;vertical-align:middle;" colspan="3" | {{location map+ |Sri Lanka |float=center |width=450 |caption= |alt=A map of Sri Lanka with pin-points on 2026 Men's T20 World Cup venues |places= {{location map~ |Sri Lanka |lat=7.280278 |long=80.722222 |label=[[कँडी]] |position=Bottom}} {{location map~ |Sri Lanka |lat=6.939667 |long=79.872028 |label=[[कोलंबो]] (आरपीएस) |position=right}} {{location map~ |Sri Lanka | lat = 6.93 | long = 79.85 |label=[[कोलंबो]] (एसएससी) |position=left}} }} |- ! colspan="2" | [[कोलंबो]] ! [[कँडी]] |- | [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]] | [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान|एसएससी क्रिकेट मैदान]] | [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियम]] |- | क्षमता: '''३५,०००''' | क्षमता: '''१०,०००''' | क्षमता: '''३५,०००''' |- | सामने: '''१० (उपांत्य १ व अंतिम){{efn|name=final}}''' | सामने: '''५''' | सामने: '''७''' |- | [[File:The_clouds_roll_in.jpg|alt=आर. प्रेमदासा स्टेडियम २०१४ मध्ये|150px]] | [[File:SCC_Ground_Colombo.jpg|alt=सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान २००१ मध्ये|150px]] | [[File:Pallekele_International_Cricket_Stadium5.JPG|alt=पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम २०१२ मध्ये|150px]] |} {{notelist}} {{col-end}} == संघ == {{main|२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक संघ}} प्रत्येक संघाला १५ खेळाडूंचा संघ निवडण्याची परवानगी होती आणि त्यांना ८ जानेवारी २०२६ पर्यंत आयसीसीकडे तात्पुरता संघ सादर करणे आवश्यक होते, ३१ जानेवारी २०२६ पर्यंत त्यांच्या संघात बदल करण्याची परवानगी होती.<ref name="squad-deadline">{{cite news|trans-title=टी-२० विश्वचषकासाठी संघ जाहीर करण्याची अंतिम मुदत काय आहे?|title=What is the deadline to announce squad for T20 World Cup 2026?|url=https://www.insidesport.in/cricket/what-is-the-deadline-to-announce-squad-for-t20-world-cup-2026/|access-date=२३ डिसेंबर २०२५|date=१९ डिसेंबर २०२५|website=इनसाईड स्पोर्ट}}</ref> == सामना अधिकारी == ३० जानेवारी २०२६ रोजी, आयसीसीने या स्पर्धेसाठी [[सामनाधिकारी (क्रिकेट)|सामनाधिकारी]] आणि [[पंच (क्रिकेट)|पंचांची]] यादी जाहीर केली.<ref>{{cite news |date=३० जानेवारी २०२६|trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक गट फेरीसाठी सामना अधिकाऱ्यांची नावे जाहीर|title=Match officials named for T20 World Cup 2026 group stage |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/match-officials-named-for-t20-world-cup-2026-group-stage |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=४ फेब्रुवारी २०२६ }}</ref> ; सामनाधिकारी {{div col|colwidth=20em|content= * {{flagicon|ENG}} [[डीन कॉस्कर]] * {{flagicon|AUS}} [[डेव्ह गिल्बर्ट]] * {{flagicon|SL}} [[रंजन मदुगले]] * {{flagicon|ZIM}} [[अँडी पायक्रॉफ्ट]] * {{flagicon|WIN}} [[रिची रिचर्डसन]] * {{flagicon|IND}} [[जवागल श्रीनाथ]] }} ; पंच {{div col|colwidth=20em|content= * {{cricon|IRE}} [[रोलँड ब्लॅक]] * {{flagicon|NZ}} [[ख्रिस ब्राऊन]] * {{flagicon|SL}} [[कुमार धर्मसेना]] * {{flagicon|NZ}} [[ख्रिस गाफने]] * {{flagicon|SA}} [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] * {{flagicon|ENG}} [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] * {{flagicon|ENG}} [[रिचर्ड केटलबोरो]] * {{flagicon|NZ}} [[वेन नाइट्स]] * {{flagicon|AUS}} [[डोनोव्हान कोच]] * {{flagicon|IND}} [[जयरामन मदनागोपाळ]] * {{flagicon|IND}} [[नितीन मेनन]] * {{flagicon|AUS}} [[सॅम नोजास्की]] * {{flagicon|IND}} [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] * {{flagicon|SA}} [[अलाहुद्दीन पालेकर]] * {{flagicon|PAK}} [[अहसान रझा]] * {{flagicon|WIN}} [[लेस्ली रीफर]] * {{flagicon|AUS}} [[पॉल रायफेल]] * {{flagicon|ZIM}} [[लँग्टन रुसेरे]] * {{flagicon|BAN}} [[शारफुदौला]] * {{flagicon|BAN}} [[गाझी सोहेल]] * {{flagicon|AUS}} [[रॉड टकर]] * {{flagicon|ENG}} [[ॲलेक्स व्हार्फ]] * {{flagicon|SL}} [[रवींद्र विमलसिरी]] * {{flagicon|PAK}} [[आसिफ याकूब]] }} == सराव सामने == २ ते ६ फेब्रुवारी दरम्यान एकूण १६ सराव सामने खेळले गेले, ज्यात [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ संघ]] आणि [[श्रीलंका अ क्रिकेट संघ|श्रीलंका अ संघ]]ासह १८ संघ सहभागी झाले.<ref name="warm-up1">{{Cite web |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: भारत नवी मुंबईत दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध सराव सामना खेळणार.|title=T20 World Cup 2026: India to play सराव सामना against South Africa in Navi Mumbai |url=https://www.theweek.in/news/sports/2026/01/25/t20-world-cup-2026-india-to-play-warm-up-match-against-south-africa-in-navi-mumbai.html |access-date=३ फेब्रुवारी २०२६ |work=द वीक |language=en}}</ref><ref name="warm-up3">{{Cite web |last=कुकल्येकर |first=आदित्य|date=२९ जानेवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ च्या सराव सामन्यांचे वेळापत्रक निश्चित, दोन भारतीय संघ खेळणार|title=T20 World Cup 2026 warm up matches schedule confirmed, two Indian teams to play |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/t20-world-cup-2026-warm-up-matches-schedule-confirmed-two-indian-teams-to-play-2026-01-29-1027984 |access-date=३ फेब्रुवारी २०२६ |work=इंडिया टीव्ही न्यूज |language=en}}</ref> हे सराव सामने भारतातील चार ठिकाणी खेळवले गेले: [[बंगळूर]]मधील बीसीसीआय सेंटर ऑफ एक्सलन्स ग्राउंड्स १ आणि २, नवी मुंबईतील [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]] आणि [[चेन्नई]]तील [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]]; आणि श्रीलंकेतील तीन ठिकाणी: [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], आर. प्रेमदासा स्टेडियम आणि कोलंबोमधील एसएससी क्रिकेट ग्राउंड.<ref name="warm-up2">{{Cite web |last=मदान |first=शुभम |date=२७ जानेवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ च्या सराव सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर; सर्व तपशील तपासा.|title=T20 World Cup 2026 Warm-Up Schedule announced Check All details |url=https://sundayguardianlive.com/sports/t20-world-cup-2026-warm-up-schedule-announced-check-all-details-fixtures-indvsa-bengaluru-166747/ |access-date=३ फेब्रुवारी २०२६|work=द संडे गार्डियन |language=en}}</ref> याऐवजी, श्रीलंका आणि इंग्लंडने विश्वचषकाच्या तयारीसाठी ३० जानेवारी ते ३ फेब्रुवारी दरम्यान कँडी येथील पल्लेकेले क्रिकेट स्टेडियमवर [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५–२६#आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका|३ सामन्यांची टी२० आंतरराष्ट्रीय मालिका]] खेळली.<ref>{{Cite web |last=Sahay |first=Suyash |date=२८ जानेवारी २०२६ |trans-title=हे दोन संघ २०२६ च्या टी२० विश्वचषकाचे सराव सामने खेळणार नाहीत - जाणून घ्या कारण.|title=These 2 Teams Will Not Play T20 World Cup 2026 सराव सामनाes - Here’s Why |url=https://news.abplive.com/sports/cricket/t20-world-cup-2026-these-2-teams-will-not-play-warm-up-matches-heres-why-1824145 |access-date=३ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[एबीपी न्यूज]] |language=en}}</ref> {{collapse top|सराव सामने|bg=lightblue}} {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १''' | date = २ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = १८४/६ (२० षटके) | runs1 = [[दरविश रसूली]] ८४ (४६) | wickets1 = [[मार्क वॅट]] २/३२ (४ षटके) | score2 = १२३ (१९.३ षटके) | runs2 = [[मॅथ्यू क्रॉस]] २१ (२५) | wickets2 = [[अझमतुल्लाह ओमरझाई]] ३/१४ (3 षटके) | result = अफगाणिस्तान ६१ धावांनी विजयी | motm = [[दरविश रसूली]] (अफगाणिस्तान) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521135.html धावफलक] | venue = बीसीसीआय सेंटर ऑफ एक्सलन्स ग्राउंड १, [[बंगळूर]] | umpires = अभिजीत बेंगेरी (भारत) आणि पी जयपाल (भारत) | toss = अफगाणिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना २''' | date = २ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१७:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] {{flagdeco|IND}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = २३८/३ (२० षटके) | runs1 = [[नारायण जगदीशन]] १०४ (५५) | wickets1 = [[शुभम रांजणे]] १/१२ (२ षटके) | score2 = २०० (१९.४ षटके) | runs2 = [[अँड्रीझ गॉस]] ४४ (३१) | wickets2 = [[रवी बिश्नोई]] ३/३७ (४ षटके) | result = भारत अ ३८ धावांनी विजयी | motm = [[नारायण जगदीशन]] (भारत) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521136.html धावफलक] | venue = [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] | umpires = [[रोहन पंडित]] (भारत) आणि विनोद सेशन (भारत) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ३''' | date = २ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | night = y | team1 = {{cr-rt|ITA}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = १५६/४ (२० षटके) | runs1 = [[जॉन-जॉन स्मट्स|जे जे स्मट्स]] ४९ (३७) | wickets1 = [[दिलप्रीत बाजवा]] १/२४ (३ षटके) | score2 = १४६/६ (२० षटके) | runs2 = [[दिलप्रीत बाजवा]] ३७ (३४) | wickets2 = [[ग्रँट स्ट्युअर्ट]] १/१८ (३ षटके) | result = इटली १० धावांनी विजयी | motm = [[जॉन-जॉन स्मट्स|जे जे स्मट्स]] (इटली) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521137.html धावफलक] | venue = [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] | umpires = साईदर्शन कुमार (भारत) आणि मदनगोपाळ कुप्पुराज (भारत) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ४''' | date = ३ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१३:००|+5:30}} | team1 = [[श्रीलंका अ क्रिकेट संघ|श्रीलंका अ]] {{flagdeco|SL}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = १४५/९ (२० षटके) | runs1 = वनुजा सहन २९ (२१) | wickets1 = [[जय ओडेदरा]] २/१८ (३ षटके) | score2 = १४६/५ (१८ षटके) | runs2 = [[आमिर कलीम]] ८० (४७) | wickets2 = वनुजा सहन ३/१६ (४ षटके) | result = ओमान ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521138.html धावफलक] | venue = [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = चंद्रिका अमरसिंघे (श्रीलंका) आणि दीपल गुणवर्धने (श्रीलंका) | toss = श्रीलंका अ ने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ५''' | date = ३ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १७८/९ (२० षटके) | runs1 = [[रायन बर्ल]] ५०* (३१) | wickets1 = [[लोगन व्हान बीक]] ३/२२ (३ षटके) | score2 = १४९ (२० षटके) | runs2 = [[लोगन व्हान बीक]] ४०* (३१) | wickets2 = [[रिचर्ड नगारावा]] ३/११ (३ षटके) | result = झिम्बाब्वे २९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521139.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = असंका नायनायकारा (श्रीलंका) आणि शांता फोन्सेका (श्रीलंका) | mom = [[लोगन व्हान बीक]] (नेदरलँड्स) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ६''' | date = ३ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१७:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १४५/६ (२० षटके) | runs1 = सोहेब खान ३८* (२७) | wickets1 = [[संदीप लामिछाने]] २/२४ (४ षटके) | score2 = १४८/३ (१७ षटके) | runs2 = [[आरिफ शेख]] ६१* (३७) | wickets2 = मुहम्मद रोहिद १/१३ (३ षटके) | result = नेपाळ ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521140.html धावफलक] | venue = [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] | umpires = मदनागोपाल कुप्पुराज (भारत) आणि सैदर्शन कुमार (भारत) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ७''' | date = ४ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१३:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = २२६/४ (२० षटके) | runs1 = [[यान फ्रायलिंक]] ८८ (४४) | wickets1 = [[मार्क वॅट]] १/१९ (३ षटके) | score2 = २२०/५ (२० षटके) | runs2 = [[ब्रँडन मॅकमुलेन]] ९५ (३९) | wickets2 = मॅक्स हिंगो २/४४ (४ षटके) | result = नामिबिया ६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521141.html धावफलक] | venue = बीसीसीआय सेंटर ऑफ एक्सलन्स ग्राउंड २, [[बंगळूर]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भारत) आणि डॉनोव्हन कॉख (द.आ.) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ८''' | date = ४ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १८२/६ (२० षटके) | runs1 = [[इब्राहिम झद्रान]] ५१ (३४) | wickets1 = [[रॉस्टन चेझ]] १/१८ (३ षटके) | score2 = १५९/७ (२० षटके) | runs2 = [[मॅथ्यू फोर्ड]] ५२* (२६) | wickets2 = [[मुजीब उर रहमान]] २/१९ (३ षटके) | result = अफगाणिस्तान २३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521142.html धावफलक] | venue = बीसीसीआय सेंटर ऑफ एक्सलन्स ग्राउंड १, [[बंगळूर]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ९''' | date = ४ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१७:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521143.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान|एस् एस् सी क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = | toss = नाणेफेक नाही | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १०''' | date = ४ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | night = y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = २४०/५ (२० षटके) | runs1 = [[ईशान किशन]] ५३ (२०) | wickets1 = [[मार्को यान्सिन]] १/१८ (२ षटके) | score2 = २१०/७ (२० षटके) | runs2 = [[ट्रिस्टन स्टब्स]] ४५* (२१) | wickets2 = [[अभिषेक शर्मा]] २/३२ (३ षटके) | result = भारत ३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521144.html धावफलक] | venue = [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] | umpires = [[शारफुदौला]] (बांगलादेश) आणि [[लेस्ली रीफर]] (वेस्ट इंडीज) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ११''' | date = ५ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = १८७/७ (२० षटके) | runs1 = [[ब्रायन बेनेट]] ५६ (२८) | wickets1 = [[सुफ्यान मेहमूद]] ३/२२ (४ षटके) | score2 = १८८/६ (१९.२ षटके) | runs2 = [[जतिंदर सिंग]] ५५ (३३) | wickets2 = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] २/४१ (४ षटके) | result = ओमान ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521145.html धावफलक] | venue = [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) आणि [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १२''' | date = ५ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१३:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १६१/६ (२० षटके) | runs1 = [[नवनीत धालीवाल]] ४१ (३६) | wickets1 = [[संदीप लामिछाने]] २/१४ (४ षटके) | score2 = १६२/४ (१८ षटके) | runs2 = [[आसिफ शेख]] ५८ (२९) | wickets2 = अजयवीर हुंदल १/१४ (२ षटके) | result = नेपाळ ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521146.html धावफलक] | venue = [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (द.आ.) आणि [[गाझी सोहेल]] (बांगलादेश) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १३''' | date = ५ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१७:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = अनिर्णित | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521147.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १४''' | date = ५ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | night = y | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = २०८/७ (२० षटके) | runs1 = [[टिम सिफर्ट]] ६६ (३१) | wickets1 = [[सौरभ नेत्रावळकर]] २/३७ (४ षटके) | score2 = २०१/८ (२० षटके) | runs2 = [[साईतेजा मुक्कामल्ला]] ५० (३१) | wickets2 = [[मॅट हेन्री]] ५/३२ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521148.html धावफलक] | venue = [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[रोलंड ब्लॅक]] (आयर्लंड) आणि [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणा करण्याचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १५''' | date = ६ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = {{cr-rt|ITA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १९३/७ (२० षटके) | runs1 = अँथनी मोस्का ५६ (२२) | wickets1 = [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] ३/३२ (४ षटके) | score2 = ८१ (१८.२ षटके) | runs2 = [[मोहम्मद फारूक]] २३ (२५) | wickets2 = [[ग्रँट स्ट्युअर्ट]] ३/७ (२ षटके) | result = इटली ११८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521149.html धावफलक] | venue = [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] | umpires = [[लँग्टन रुसेरे]] (झिम्बाब्वे) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण निवडले. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १६''' | date = ६ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|१७:००|+5:30}} | daynight = y | team1 = [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] {{flagdeco|IND}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १९७/८ (२० षटके) | runs1 = [[रियान पराग]] ६९ (३९) | wickets1 = [[गेरहार्ड इरास्मुस]] २/२ (१ षटक) | score2 = ६७ (१२.१ षटके) | runs2 = [[डिलन लीचर]] २२ (२०) | wickets2 = गुरजपनीत सिंग २/६ (२ षटके) | result = भारत अ १३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1521150.html धावफलक] | venue = बीसीसीआय सेंटर ऑफ एक्सलन्स ग्राउंड १, [[बंगळूर]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[डॉनोव्हन कॉख]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = इंडिया 'ए' ने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} {{cob}} == गट फेरी == आयसीसीने २५ नोव्हेंबर २०२५ रोजी गट आणि सामन्यांची घोषणा केली, ज्यात गट फेरीचे सामने ७ ते २० फेब्रुवारी दरम्यान खेळवले जातील असे जाहीर केले गेले.<ref name="Schedule1"/><ref name="Schedule2"/> २० संघांना प्रत्येकी पाच संघांच्या चार गटांमध्ये विभागण्यात आले होते, ज्यात प्रत्येक संघ गटातील इतर संघांविरुद्ध सामना झाला आणि एकूण ४० सामने खेळवले गेले.<ref name="Format">{{cite web |date=२५ नोव्हेंबर २०२५|trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ वेळापत्रक: भारत पाकिस्तानसह, इंग्लंड वेस्ट इंडीजसह गटबद्ध|title=T20 World Cup 2026 schedule: India grouped with Pakistan, England with West Indies |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-schedule-india-grouped-with-pakistan-england-with-west-indies-1512693 |access-date=१३ जानेवारी २०२६|publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |archive-date=१ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101122604/https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-schedule-india-grouped-with-pakistan-england-with-west-indies-1512693 |url-status=live }}</ref><!--<ref name="26t20wc-pc"/>--> उद्घाटनाचा सामना ७ फेब्रुवारी रोजी एसएससी क्रिकेट मैदानावर नेदरलँड्स आणि पाकिस्तान संघांदरम्यान खेळला गेला.<ref>{{Cite web |date=२५ नोव्हेंबर २०२५ |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ च्या पहिल्याच दिवशी, ७ फेब्रुवारी रोजी पाकिस्तानचा सामना नेदरलँड्सशी होणार.|title=Pakistan to face Netherlands on 7 February on opening day of ICC Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-to-face-netherlands-on-7-february-on-opening-day-of-icc-men-s-t20-world-cup.html |access-date=१८ डिसेंबर २०२५ |publisher=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |language=en-US}}</ref> खालील सारणीमध्ये संघांची त्यांच्या सुरुवातीच्या गट-फेरीतील मानांकनानुसार यादी दिली आहे.<ref name=26t20wc-pc>{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/136668/t20-wc-2026-an-explainer-on-iccs-pre-assigned-seedings |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: आयसीसीच्या पूर्व-निश्चित मानांकनांबद्दल सविस्तर माहिती|title=T20 WC 2026: An explainer on ICC's pre-assigned seedings |publisher=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=१८ डिसेंबर २०२५}}</ref> {| class="wikitable" ! width=25% | गट अ ! width=25% | गट ब ! width=25% | गट क ! width=25% | गट ड |- | valign="top" | * {{cr|IND}} * {{cr|PAK}} * {{nobr|{{cr|USA}}}} * {{cr|NED}} * {{cr|NAM}} | valign="top" | * {{cr|AUS}} * {{cr|SL}} * {{nobr|{{cr|ZIM}}}} * {{cr|IRE}} * {{cr|OMA}} | valign="top" | * {{cr|ENG}} * {{nobr|{{cr|WIN}}}} * {{cr|SCO}} * {{cr|NEP}} * {{cr|ITA}} | valign="top" | * {{cr|NZ}} * {{cr|SA}} * {{cr|AFG|२०१३}} * {{cr|CAN}} * {{nobr|{{cr|UAE}}}} |} ===गट अ=== <section begin=GroupA /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Cr|IND}} '''(य)'''|| ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || २.५०० || rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#सुपर ८ फेरी|सुपर ८ फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|PAK}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || ०.९७६ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|USA}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || ०.७८८ || rowspan=3 | बाद |- | ४ || style="text-align:left" | {{Cr|NED}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −१.२१७ |- | ५ || style="text-align:left" | {{Cr|NAM}} || ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || −३.१०८ |} <small>स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/points-table-standings|trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ - गुणफलक|title=ICC Men's T20 World Cup 2026 - Points Table|access-date=१९ डिसेंबर २०२५}}</ref><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेआधीची [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आं.टी२० क्रमवारी]]<ref name="t20wc26-pts">{{Cite web |date=५ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६ गुणतालिका नियम: नेट रन रेट, टाय-ब्रेकर आणि तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेली इतर सर्व माहिती|title=T20 World Cup 2026 points table rules: Net Run Rate, tie-breakers and everything else you need to know |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/t20-world-cup-2026-points-table-rules-explained-nrr-tie-breakers-all-you-need-to-know-13976299.html |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[फर्स्टपोस्ट]]}}</ref><br> '''(य)''' यजमान</small> <section end=GroupA /> ---- <section begin="Match1" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match1}}'''सामना १''' | date = ७ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १४७ (१९.५ षटके) | runs1 = [[स्कॉट एडवर्ड्स]] ३७ (२९) | wickets1 = [[सलमान मिर्झा]] ३/२४ (३.५ षटके) | score2 = १४८/७ (१९.३ षटके) | runs2 = [[साहिबजादा फरहान]] ४७ (३१) | wickets2 = [[पॉल व्हॅन मीकीरन]] २/२० (४ षटके) | result = पाकिस्तान ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512719.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) | motm = [[फहीम अशरफ]] (पाक) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match1" /> ---- <section begin="Match3" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match3}}'''सामना ३''' | date = ७ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = १६१/९ (२० षटके) | runs1 = [[सूर्यकुमार यादव]] ८४* (४९) | wickets1 = [[शॅडली वॅन शॉकविक]] ४/२५ (४ षटके) | score2 = १३२/८ (२० षटके) | runs2 = [[शुभम रांजणे]] ३७ (२२) | wickets2 = [[मोहम्मद सिराज]] ३/२९ (४ षटके) | result = भारत २९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512721.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[सूर्यकुमार यादव]] (भारत) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[मोहम्मद मोहसीन]] आणि [[शुभम रांजणे]] (अमेरिका) या दोघांनीही आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{Cite web |last=मलिक|first=आदित्य|date=७ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=मोहम्मद मोहसिन कोण आहे? अमेरिकेचा गोलंदाज, जो एकेकाळी पाकिस्तानकडून खेळला होता, त्याने भारतासाठी अडचणी निर्माण केल्या आणि... ची विकेट घेतली.|title=Who is Mohammad Mohsin? USA bowler who once played for Pakistan, created trouble for India, claimed wicket of… |url=https://news24online.com/sports/cricket/who-is-mohammad-mohsin-usa-bowler-who-once-played-for-pakistan-created-trouble-for-india-claimed-wicket-of-rinku-singh/739004/ |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|website=न्यूज २४ |language=en}}</ref> * [[सौरभ नेत्रावळकर]] (अमेरिका) याने टी२० विश्वचषकाच्या एका डावात सर्वाधिक धावा देण्याचा [[सनत जयसूर्या]]चा विक्रम मोडला (०-६५).<ref>{{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/saurabh-netravalkar-most-expensive-spell-t20-world-cups-india-vs-usa-wankhede-stats-records/article70604787.ece |trans-title=भारत विरुद्ध अमेरिका: सौरभ नेत्रावळकरने टी-२० विश्वचषकांमध्ये सर्वात महागडा स्पेल टाकला|title=IND vs USA: Saurabh Netravalkar registers most expensive spell in T20 World Cups |website=[[स्पोर्टस्टार]] |date=७ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * टी२० विश्वचषकातील हा भारताचा सलग नववा विजय होता, त्यांनी [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|मागील स्पर्धेतील]] सर्व आठ सामने जिंकले होते, ही टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील सर्वात मोठी विजयी मालिका आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/47858814/t20-world-cup-2026-stats-india-record-ninth-consecutive-win-suryakumar-yadav-big-contribution |trans-title=आकडेवारी - टी-२० विश्वचषकात भारताचा सलग नववा विजय, जो एक विक्रम आहे.|title=Stats - India's record ninth consecutive win at T20 World Cup |website=ईएसपीएन इंडिया|date=७ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[सूर्यकुमार यादव]] (भारत) याने टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये सर्वाधिक सामनावीर पुरस्कार मिळवणाऱ्या भारतीय खेळाडूचा [[विराट कोहली]]चा विक्रम मोडला (१७).<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/suryakumar-yadav-india-vs-usa-t20-world-cup-most-potm-record-kohli-10519828/ |trans-title=सूर्यकुमार यादवने १७वा 'प्लेअर ऑफ द मॅच' पुरस्कार जिंकला, कोहलीचा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमधील विक्रम मोडला.|title=Suryakumar Yadav wins 17th Player of the Match award, breaks Kohli’s T20I record |website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |date=९ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match3" /> ---- <section begin="Match10" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match10}}'''सामना १०''' | date = १० फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १५६/८ (२० षटके) | runs1 = [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] ४२ (३८) | wickets1 = [[लोगन व्हान बीक]] २/१३ (३ षटके) | score2 = १५९/३ (१८ षटके) | runs2 = [[बास डी लिड]] ७२* (४८) | wickets2 = [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] १/२७ (४ षटके) | result = नेदरलँड्स ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512728.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[बास डी लिड]] (नेदरलँड्स) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = विलेम मायबर्गने (नामिबिया) यांनी टी२० मध्ये पदार्पण केले. * हा नामिबियाचा भारतातील पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना होता.<ref>{{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/namibia-play-their-first-ever-game-on-indian-soil-netherlands-seek-comeback-with-two-changes-2026-02-10-1029599|trans-title=नामिबिया भारतीय भूमीवर खेळणार आपला पहिलाच सामना , नेदरलँड्स दोन बदलांसह पुनरागमनाच्या शोधात |title=Namibia play their first-ever game on Indian soil, Netherlands seek comeback with two changes|website=India TV News|date=१० फेब्रुवारी २०२६| access-date=११ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match10" /> ---- <section begin="Match12" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match12}}'''सामना १२''' | date = १० फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = १९०/९ (२० षटके) | runs1 = [[साहिबजादा फरहान]] ७३ (४१) | wickets1 = [[शॅडली वॅन शॉकविक]] ४/२५ (४ षटके) | score2 = १५८/८ (२० षटके) | runs2 = [[शुभम रांजणे]] ५१ (३०) | wickets2 = [[उस्मान तारिक]] ३/२७ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ३२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512730.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री.) | motm = [[साहिबजादा फरहान]] (पाकिस्तान) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[एहसान आदिल]]ने (अमेरिका) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * पाकिस्तानच्या [[शाहीन आफ्रिदी]]चा हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/53277-shaheen-shah-afridi-amasses-major-landmark-amid-t20-world-cup-2026 |trans-title=२०२६ च्या टी२० विश्वचषकात शाहीन शाह आफ्रिदीने केली मोठी कामगिरी|title=Shaheen Shah Afridi amasses major landmark amid T20 World Cup 2026 |website=जिओ सुपर |date=१० फेब्रुवारी २०२६| access-date=११ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[साहिबजादा फरहान]]च्या (पाकिस्तान) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील १००० धावा पूर्ण. }}<section end="Match12" /> ---- <section begin="Match18" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match18}}'''सामना १८''' | date = १२ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = २०९/९ (२० षटके) | runs1 = [[ईशान किशन]] ६१ (२४) | wickets1 = गेरहार्ड इरास्मस ४/२० (४ षटक) | score2 = ११६ (१८.२ षटके) | runs2 = लॉरेन स्टीनकॅम्प २९ (२०) | wickets2 = वरुण चक्रवर्ती ३/७ (२ षटक) | result = भारत ९३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512736.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = हार्दिक पंड्या (भारत) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[ईशान किशन]] टी२० विश्वचषक स्पर्धेत अर्धशतक झळकावणारा पहिला भारतीय यष्टिरक्षक ठरला.<ref>{{Cite web|url=https://www.khelwire.com/articles/ishan-kishan-scores-his-maiden-t20-world-cup-half-century|trans-title=इशान किशनने टी२० विश्वचषक स्पर्धेत पहिले अर्धशतक झळकावले|title=Ishan Kishan scores his maiden T20 World Cup half-century|website=KhelWire|date=१२ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * हा भारताचा टी२० विश्वचषक स्पर्धेत सलग दहावा विजय होता, जो या स्पर्धेतील सर्वात मोठा विजयी टप्पा होता. * [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०#indvsenggroup|२०१२ मधील इंग्लंडविरुद्धच्या ९० धावांच्या]] विजयी अंतराला मागे टाकत, टी२० विश्वचषकात भारताचा हा सर्वात मोठा विजयी फरक होता.<ref>{{cite web |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक ट्रॉफीमध्ये क्रिकेट विक्रम - भारत|title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup Trophy - India |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins-by-runs/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=6 |website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match18" /> ---- <section begin="Match21" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match21}}'''सामना २१''' | date = १३ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १९६/६ (२० षटके) | runs1 = [[साईतेजा मुक्कामल्ला]] ७९ (५१) | wickets1 = [[बास डी लिड]] ३/३७ (४ षटके) | score2 = १०३ (१५.५ षटके) | runs2 = [[बास डी लिड]] २३ (१७) | wickets2 = [[हरमीत सिंग बधन]] ४/२१ (४ षटके) | result = अमेरिका ९३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512739.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भारत) आणि [[नितीन मेनन]] (भारत) | motm = [[हरमीत सिंग बधन]] (अमेरिका) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = टी२० विश्वचषकातील एका सहयोगी राष्ट्राने मिळवलेला हा सर्वात मोठा विजय होता.<ref>{{Cite web |last=भट्टाचार्य |first=देबायन|date=१४ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक स्पर्धेत अमेरिकेने ९३ धावांचा विजय मिळवत नेपाळचा असोसिएट विक्रम मोडला.|title=USA Break Nepal's Associate Record with Dominant 93-Run Triumph In T20 World Cup 2026 |url=https://www.mykhel.com/cricket/usa-break-nepals-associate-record-with-dominant-93-run-triumph-in-t20-world-cup-2026-413523.html |access-date=१४ फेब्रुवारी २०२६|website=मायखेल|language=en}}</ref> }}<section end="Match21" /> ---- <section begin="Match26" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match26}}'''सामना २६''' | date = १५ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १९९/४ (२० षटके) | runs1 = [[संजय कृष्णमूर्ती]] ६८* (३३) | wickets1 = [[विलेम मायबर्ग]] २/२२ (४ षटके) | score2 = १६८/६ (२० षटके) | runs2 = [[लॉरेन स्टीनकॅम्प]] ५८ (३९) | wickets2 = [[शॅडली वॅन शॉकविक]] २/३० (४ षटके) | result = अमेरिका ३१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512744.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भारत) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[संजय कृष्णमूर्ती]] (अमेरिका) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[मोनांक पटेल]] हा अमेरिकेचा टी२० मध्ये १००० धावा करणारा पहिला खेळाडू ठरला.<ref>{{Cite web | date=१५ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक: मोनांक आणि संजय यांची अर्धशतके.. अमेरिकेच्या नामिबियाविरुद्ध ४ बाद १९९ धावा |title=T20 WC: Monank, Sanjay hit fifties as USA post 199/4 against Namibia |work=ऑस्ट्रेलिया इंडियन न्यूज |url=https://indianews.com.au/t20-wc-monank-sanjay-hit-fifties-as-usa-post-199-4-against-namibia/ |access-date=१६ फेब्रुवारी २०२६ |language=en-AU}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red">नामिबिया स्पर्धेतून बाद.<span><ref>{{Cite web | url=https://crickettimes.com/2026/02/t20-world-cup-2026-sanjay-krishnamurthis-explosive-knock-keeps-usa-in-super-8-hunt-as-namibia-faces-elimination/ |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: संजय कृष्णमूर्तीच्या स्फोटक खेळीमुळे अमेरिकेचे सुपर ८ च्या जागेवर लक्ष, नामिबिया स्पर्धेतून बाद ||title=T20 World Cup 2026: Sanjay Krishnamurthi's explosive knock keeps USA in Super 8 hunt as Namibia faces elimination |work=क्रिकेट टाईम्स|date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match26" /> ---- <section begin="Match27" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match27}}'''सामना २७''' | date = १५ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १७५/७ (२० षटके) | runs1 = [[ईशान किशन]] ७७ (४०) | wickets1 = [[सैम अयुब]] ३/२५ (४ षटके) | score2 = ११४ (१८ षटके) | runs2 = [[उस्मान खान]] ४४ (३४) | wickets2 = [[हार्दिक पंड्या]] २/१६ (३ षटके) | result = भारत ६१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512745.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) | motm = [[ईशान किशन]] (भारत) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासात पाकिस्तानविरुद्ध भारताची ही सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbctv18.com/sports/india-smash-their-highest-ever-total-vs-pakistan-in-t20-world-cup-19850590.htm/|trans-title=टी२० विश्वचषकात पाकिस्तानविरुद्ध भारताने गाठली आतापर्यंतची सर्वोच्च धावसंख्या|title=India smash their highest-ever total vs Pakistan in T20 World Cup|work=सीएनबीसी टीव्ही|date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये पाकिस्तानविरुद्ध भारताचा हा सर्वात मोठा विजय (धावांनी) होता.<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/cricket/india-touch-new-high-register-their-highest-margin-of-victory-runs-over-pakistan-in-t20is-with-ws-lno-9905582.html|trans-title=भारताने गाठला नवीन उच्चांक! टी२० मध्ये पाकिस्तानवर नोंदवला धावांचा सर्वात मोठा विजय|title=India Touch New High! Register Their Highest Margin Of Victory (Runs) Over Pakistan In T20Is|work=न्यूज १८|date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">भारत सुपर ८ आणि २०२८ पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी पात्र.</span><ref>{{Cite web|url=https://www.indianexpress.com/article/sports/cricket/india-beat-pakistan-qualify-super-8-t20-world-cup-unbeaten-record-colombo-10533956/|trans-title=भारताने सुपर ८ मध्ये पात्रता मिळवण्यासाठी पाकिस्तानला हरवले, कोलंबोमध्ये टी२० विश्वचषकात अपराजित राहण्याचा विक्रम ११ सामन्यांपर्यंत वाढवला|title=India beat Pakistan to qualify for Super 8s, extend T20 World Cup unbeaten record to 11 matches in Colombo|work=द इंडियन एक्सप्रेस|date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match27" /> ---- <section begin="Match35" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match35}}'''सामना ३५''' | date = १८ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १९९/३ (२० षटके) | runs1 = [[साहिबजादा फरहान]] १००[[नाबाद|*]] (५८) | wickets1 = [[जॅक ब्रासेल]] २/४८ (४ षटके) | score2 = ९७ (१७.३ षटके) | runs2 = [[लॉरेन स्टीनकॅम्प]] २३ (२२) | wickets2 = [[उस्मान तारिक]] ४/१६ (३.३ षटके) | result = पाकिस्तान १०२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512753.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = ख्रिस गॅफनी (न्यूझीलंड) आणि रिचर्ड इलिंगवर्थ (इंग्लंड) | motm = साहिबजादा फरहान (पाकिस्तान) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[साहिबजादा फरहान]]ने (पाकिस्तान) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये आपले पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |title=Sahibzada Farhan becomes second Pakistan batter to score hundred in T20 World Cups |trans-title=साहिबजादा फरहान टी२० विश्वचषकात शतक करणारा दुसरा पाकिस्तानी फलंदाज ठरला |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-century-2nd-pakistan-batter-to-score-hundred-in-t20-world-cup-pak-vs-nam/article70647161.ece/ |website=स्पोर्टस्टार}}</ref> * टी२० विश्वचषकात पाकिस्तानचा हा सर्वात मोठा विजयी फरक होता, त्यांनी २००९ मधील नेदरलँड्सविरुद्धच्या त्यांच्या मागील ८२ धावांच्या विजयी फरकाला मागे टाकले.<ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: पाकिस्तानने नामिबियावर विक्रमी विजय मिळवत सुपर ८ मध्ये स्थान मिळवले|title=T20 World Cup 2026: Pakistan book Super 8 berth with record-breaking win over Namibia ||url=https://www.news9live.com/sports/cricket-news/t20-world-cup-2026-pakistan-book-super-8-berth-with-record-breaking-win-over-namibia-2932764 |website= न्यूज९लाईव्ह}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red>नेदरलँड्स आणि अमेरिका स्पर्धेतून बाद</span> झाले तर <span style="color:green>पाकिस्तान सुपर ८ साठी पात्र </span>ठरला.<ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |title=Pakistan in T20 World Cup Super 8, become eighth team to advance |trans-title=पाकिस्तान टी२० विश्वचषक सुपर ८ मध्ये आगेकूच करणारा आठवा संघ बनला |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/pakistan-in-t20-world-cup-super-8-become-eighth-team-to-advance/articleshow/128506163.cms |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref><ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |title=State of Play: Pakistan complete Super Eight line-up |trans-title=स्टेट ऑफ प्ले: पाकिस्तानने पूर्ण केली सुपर ८ लाइन-अप |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/t20-world-cup-qualification-state-of-play |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}</ref><ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |title=United States eliminated from 2026 T20 World Cup. USA stats, results |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक स्पर्धेतून अमेरिका बाहेर. यूएसए आकडेवारी, निकाल |url=https://www.usatoday.com/story/sports/2026/02/18/united-states-cricket-performance-2026-t20-world-cup/88718383007/ |work=यूएसए टुडे}}</ref> }}<section end="Match35" /> ---- <section begin="Match36" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match36}}'''सामना ३६''' | date = १८ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १९३/६ (२० षटके) | runs1 = [[शिवम दुबे]] ६६ (३१) | wickets1 = [[लोगन व्हान बीक]] ३/५६ (४ षटके) | score2 = १७६/७ (२० षटके) | runs2 = [[बास डी लिड]] ३३ (२३) | wickets2 = [[वरूण चक्रवर्ती]] ३/१४ (३ षटके) | result = भारत १७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512754.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = सॅम नोगाज्स्की (ऑस्ट्रेलिया) आणि अल्लाहुद्दीन पालेकर (दक्षिण आफ्रिका) | motm = शिवम दुबे (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = भारताने टी२० विश्वचषकातील विजयाची शृंखला विक्रमी सलग बारा विजयांपर्यंत वाढवली.<ref>{{cite web |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६ |title=India Beat Netherlands by 17 Runs, Extend T20 World Cup Winning Streak to 12 |trans-title=भारताचा नेदरलँड्सवर १७ धावांनी विजय, टी२० विश्वचषक विजयाची शृंखला १२ पर्यंत वाढवली |url=https://www.ipl.com/cricket/news/india-beat-netherlands-by-17-runs-extend-t20-world-cup-winning-streak-to-12/ |website=आयपीएल.कॉम}}</ref> * आयसीसी स्पर्धांमध्ये भारताचा हा सलग सतरावा विजय होता, ही कोणत्याही संघाची सर्वात मोठी विजयी शृंखला आहे. }}<section end="Match36" /> ===गट ब=== <section begin=GroupB /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Cr|ZIM}} || ४ || ३ || ० || १ || '''७''' || १.५०६ || rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#सुपर ८|सुपर ८ फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|SRI}} '''(य)'''|| ४ || ३ || १ || ० ||'''६''' || १.७४१ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|AUS}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || १.५२३ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Cr|IRE}} || ४ || १ || २ || १ || '''३''' || ०.१५० || rowspan=3 | बाद |- | ५ || style="text-align:left" | {{Cr|OMN}} || ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || −४.८४५ |} <small>स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt"/><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेआधीची [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आं.टी२० क्रमवारी]]<br> </small> <section end=GroupB /> ---- <section begin="Match6" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match6}}'''सामना ६''' | date = ८ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = १६३/६ (२० षटके) | runs1 = [[कुशल मेंडिस]] ५६* (४३) | wickets1 = [[जॉर्ज डॉकरेल]] २/१७ (४ षटके) | score2 = १४३ (१९.५ षटके) | runs2 = [[हॅरी टेक्टर]] ४० (३४) | wickets2 = [[महीश थीकशाना]] ३/२३ (४ षटके) | result = श्रीलंका २० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512724.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[अहसान रझा]] (पाक) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाक) | motm = [[कमिंदु मेंडिस]] (श्रीलंका) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमधील हा श्रीलंकेचा १००वा विजय होता. }}<section end="Match6" /> ---- <section begin="Match8" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match8}}'''सामना ८''' | date = ९ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = १०३ (१९.५ षटके) | runs1 = [[विनायक शुक्ला]] २८ (२१) | wickets1 = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = १०६/२ (१३.३ षटके) | runs2 = [[ब्रायन बेनेट]] ४८* (३६) | wickets2 = [[सुफ्यान मेहमूद]] २/१२ (३ षटके) | result = झिम्बाब्वे ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512726.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = ओमान आणि झिम्बाब्वे हे पहिल्यांदाच आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये एकमेकांसमोर आले.<ref name="OMA-rec">{{Cite web |trans-title=ओमानच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मधील निकालांचा सारांश|title=Result summary by Oman in T20Is |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/oman-37/twenty20-internationals-3 |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> }}<section end="Match8" /> ---- <section begin="Match14" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match14}}'''सामना १४''' | date = ११ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = १८२/६ (२० षटके) | runs1 = [[मार्कस स्टोइनिस]] ४५ (२९) | wickets1 = [[मार्क अडायर]] २/४४ (४ षटके) | score2 = ११५ (१६.५ षटके) | runs2 = [[जॉर्ज डॉकरेल]] ४१ (२९) | wickets2 = [[नेथन एलिस]] ४/१२ (३.५ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512732.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) | motm = [[नेथन एलिस]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match14" /> ---- <section begin="Match16" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match16}}'''सामना १६''' | date = १२ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २२५/५ (२० षटके) | runs1 = [[कुशल मेंडिस]] ६१ (४५) | wickets1 = जितेन रामानंदी २/४१ (४ षटके) | score2 = १२०/९ (२० षटके) | runs2 = [[मोहम्मद नदीम (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद नदीम]] ५३* (५६) | wickets2 = [[महीश थीकशाना]] २/११ (४ षटके) | result = श्रीलंका १०५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512734.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) | motm = [[पवन रथनायके]] (श्रीलंका) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये ओमान आणि श्रीलंका पहिल्यांदाच आमनेसामने आले.<ref name="OMA-rec"/> *श्रीलंकेसाठी [[दासुन शनाका]]ने आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये सर्वात जलद अर्धशतक झळकावले (१९ चेंडू).<ref>{{Cite web |date=१२ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=दासुन शनाकाने श्रीलंकेचा सर्वात जलद अर्धशतकांचा विक्रम मोडला|title=Dasun Shanaka breaks his own Sri Lanka’s fastest fifty record |url=https://www.newswire.lk/2026/02/12/dasun-shanaka-breaks-his-own-sri-lankas-fastest-fifty-record/ |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६|publisher=न्यूजवायर}}</ref> * [[मोहम्मद नदीम (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद नदीम]] (ओमान) पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकात अर्धशतक झळकावणारा सर्वात वयस्कर खेळाडू ठरला (४३ वर्षे आणि १६१ दिवस).<ref>{{Cite web |date=१२ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=ओमानच्या मोहम्मद नदीमने मोडला सनथ जयसूर्याचा विक्रम, बनला सर्वात वयस्कर फलंदाज...|title=Oman's Mohammad Nadeem Breaks Sanath Jayasuriya's Record, Becomes Oldest Batter To... |url=https://www.news18.com/cricket/omans-mohammad-nadeem-breaks-sanath-jayasuriyas-record-becomes-oldest-batter-to-score-50-in-t20-world-cup-ws-no-9898444.html |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६|publisher=न्यूज१८}}</ref> }}<section end="Match16"/> ---- <section begin="Match19" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match19}}'''सामना १९''' | date = १३ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = १६९/२ (२० षटके) | runs1 = [[ब्रायन बेनेट]] ६४* (५६) | wickets1 = [[कॅमेरॉन ग्रीन]] १/६ (१.१ षटके) | score2 = १४६ (१९.३ षटके) | runs2 = [[मॅट रेनशॉ]] ६५ (४४) | wickets2 = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] ४/१७ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वे २३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512737.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री.) | motm = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (झिम्बाब्वे) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match19" /> ---- <section begin="Match22" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match22}}'''सामना २२''' | date = १४ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २३५/५ (२० षटके) | runs1 = [[लॉर्कन टकर]] ९४[[नाबाद|*]] (५१) | wickets1 = [[शकील अहमद (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|शकील अहमद]] ३/३३ (४ षटके) | score2 = १३९ (१८ षटके) | runs2 = [[आमिर कलीम]] ५० (२९) | wickets2 = [[जोशुआ लिटल]] ३/१६ (४ षटके) | result = आयर्लंड ९६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512740.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[लॉर्कन टकर]] (आयर्लंड) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[आमिर कलीम]] (ओमान) हा पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकात अर्धशतक करणारा सर्वात वयस्कर खेळाडू (४४ वर्षे आणि ८६ दिवस) ठरला आणि त्याने [[मोहम्मद नदीम]]ला मागे टाकले.<ref>{{cite web |trans-title=आयर्लंड विरुद्ध ओमान: २८ चेंडूत अर्धशतक ठोकून आमिर कलीम बनला टी२० विश्वचषक इतिहासातील सर्वात वयस्कर अर्धशतक करणारा फलंदाज.|title=Ireland vs Oman: Aamir Kaleem Blazes 28-Ball Fifty To Become Oldest Half-Centurion In T20 World Cup History |url=https://www.outlookindia.com/sports/cricket/aamir-kaleem-oldest-half-centurion-wc-stat-highlights-ireland-vs-oman-icc-t20-world-cup-2026 |work=आऊटलूक इंडिया|date=१४ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red">ओमान स्पर्धेतून बाद</span>. }}<section end="Match22" /> ---- <section begin="Match30" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match30}}'''सामना ३०''' | date = १६ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = १८१ (२० षटके) | runs1 = [[ट्रॅव्हिस हेड]] ५६ (२९) | wickets1 = [[दुशान हेमंता]] ३/३७ (४ षटके) | score2 = १८४/२ (१८ षटके) | runs2 = [[पथुम निसंका]] १००* (५२) | wickets2 = [[मार्कस स्टोइनिस]] २/४६ (४ षटके) | result = श्रीलंका ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512748.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) | motm = [[पथुम निसंका]] (श्रीलंका) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[पथुम निसंका]] टी२० विश्वचषकात शतक करणारा श्रीलंकेचा दुसरा आणि आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये २५०० धावा करणारा दुसरा श्रीलंकेचा खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=पथुम निसांका ठरला टी२० विश्वचषकात शतक करणारा दुसरा श्रीलंकेचा खेळाडू |title=Pathum Nissanka becomes second Sri lankan player to score century in T20 World Cups |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/pathum-nissanka-century-sri-lanka-vs-australia-t20-world-cup-2026/article70640339.ece |website=sportstar.thehindu.com |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पथुम निसांकाच्या २,५०० टी२० धावा पुनर, श्रीलंकेच्या इतिहासात दुसऱ्या क्रमांकावर |title=Pathum Nissanka Achieves 2,500 T20I Runs, Second in Sri Lanka History |url=https://www.el-balad.com/6853385 |website=el-balad.com |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * टी२० विश्वचषकात श्रीलंकेने केलेला हा सर्वाधिक यशस्वी धावांचा पाठलाग होता.<ref>{{cite web |trans-title=निसांकाने केले जयवर्धने आणि दिलशानचे अनुकरण - श्रीलंकेने ऑस्ट्रेलियावर दणदणीत विजय मिळवताना मोडले सर्व विक्रम |title= Nissanka emulates Jayawardene and Dilshan - All the records Sri Lanka shattered on their way to a thumping win over Australia|url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-sri-lanka-vs-australia-stats-nissanka-emulates-jayawardene-and-dilshan-1524602 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">श्रीलंका सुपर ८ साठी पात्र</span>.<ref>{{cite web |title=T20 World Cup: Sri Lanka qualify for Super 8 after record chase at Pallekele, Australia on brink of exit |trans-title=T20 विश्वचषक: ऑस्ट्रेलियातील पलेकेले येथे विक्रमी पाठलाग केल्यानंतर श्रीलंका सुपर ८ साठी पात्र ठरला |url=https://www.insidesport.in/cricket/t20-world-cup-sri-lanka-qualify-for-super-8-after-record-chase-at-pallekele-australia-on-brink-of-exit |website=insidesport.in |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }} <section end="Match30" /> ---- <section begin="Match32" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match32}}'''सामना ३२''' | date = १७ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512750.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = | toss = नाणेफेक नाही | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">झिम्बाब्वे सुपर ८ साठी पात्र</span> तर <span style="color:red">ऑस्ट्रेलिया आणि आयर्लंड स्पर्धेतून बाद</span>.<ref>{{Cite web |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: ऑस्ट्रेलिया सुपर ८ च्या शर्यतीतून बाहेर, झिम्बाब्वेने मिळवली ऐतिहासिक पात्रता |title=T20 World Cup 2026: Australia crash OUT of Super 8 race as Zimbabwe seal HISTORIC qualification |url=https://www.india.com/sports/t20-world-cup-2026-australia-crash-out-of-super-8-race-as-zimbabwe-seal-historic-qualification-8310979/ |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |website=इंडिया.कॉम |language=en}}</ref> }}<section end="Match32" /> ---- <section begin="Match38" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match38}}'''सामना ३८''' | date = १९ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = १७८/७ (२० षटके) | runs1 = [[पथुम निसंका]] ६२ (४१) | wickets1 = [[ग्रेम क्रेमर]] २/२७ (४ षटके) | score2 = १८२/४ (१९.३ षटके) | runs2 = [[ब्रायन बेनेट]] ६३[[नाबाद|*]] (४८) | wickets2 = [[दुशान हेमंता]] २/३६ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वे ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512756.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[सिकंदर रझा]] (झिम्बाब्वे) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match38" /> ---- <section begin="Match40" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match40}}'''सामना ४०''' | date = २० फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = १०४ (१६.२ षटके) | runs1 = [[वसिम अली (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|वसिम अली]] ३२ (३३) | wickets1 = [[ॲडम झाम्पा]] ४/२१ (३.२ षटके) | score2 = १०८/१ (९.४ षटके) | runs2 = [[मिशेल मार्श]] ६४* (३३) | wickets2 = [[शकील अहमद (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|शकील अहमद]] १/२९ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512758.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) | motm = [[ॲडम झाम्पा]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[ग्लेन मॅक्सवेल]]ने (ऑस्ट्रेलिया) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये आपला ५० वा बळी घेतला. }}<section end="Match40" /> ===गट क=== <section begin=GroupC /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Cr|WIN}} || ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || १.८७४ || rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#सुपर ८|सुपर ८ फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|ENG}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || ०.२०१ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|SCO}} || ४ || १ || ३ || ० || '''४''' || ०.१८४ || rowspan=3 | बाद |- | ४ || style="text-align:left" | {{Cr|ITA}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −१.०२० |- | ५ || style="text-align:left" | {{Cr|NEP}} || ४ || १ || ३ || ० || '''०''' || −१.३४९ |} <small>स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt"/><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेआधीची [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आं.टी२० क्रमवारी]]</small><br> <section end=GroupC /> ---- <section begin="Match2" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match2}}'''सामना २''' | date = ७ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = १८२/५ (२० षटके) | runs1 = [[शिमरॉन हेटमायर]] ६४ (३६) | wickets1 = [[ब्रॅड करी]] २/२३ (४ षटके) | score2 = १४७ (१८.५ षटके) | runs2 = [[रिची बेरिंग्टन]] ४२ (२४) | wickets2 = [[रोमारियो शेफर्ड]] ५/२० (३) | result = वेस्ट इंडिज ३५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512720.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[शिमरॉन हेटमायर]] (वेस्ट इंडिज) | toss = स्कॉटलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[ऑलिव्हर डेव्हिडसन]]ने (स्कॉटलंड) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{Cite web |trans-title=वेस्ट इंडिज विरुद्ध स्कॉटलंड LIVE: आयसीसी टी२० विश्वचषक २०२६ - क्रिकेट स्कोअर, रेडिओ आणि व्हिडिओ हायलाइट्स|title=West Indies vs Scotland LIVE: ICC T20 World Cup 2026 - cricket score, radio & video highlights |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/live/c99k0jpyllmt |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=बीबीसी स्पोर्ट|language=en-GB}}</ref> * [[टॉम ब्रुस]]ने न्यूझीलंडसाठी १७ टी२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळल्यानंतर स्कॉटलंडसाठी आपला पहिला टी२० आंतरराष्ट्रीय सामना खेळला, आणि पुरुषांच्या टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये दोन आंतरराष्ट्रीय संघांचे प्रतिनिधित्व करणारा तो २४वा क्रिकेट खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/former-new-zealand-international-tom-bruce-switches-to-scotland-1498866 |trans-title=न्यूझीलंडचा माजी आंतरराष्ट्रीय खेळाडू टॉम ब्रूस आता स्कॉटलंडकडून खेळणार.|title=Former New Zealand international Tom Bruce switches to Scotland |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=१२ ऑगस्ट २०२५| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[शिमरॉन हेटमायर]]ने (वेस्ट इंडिज) टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासात वेस्ट इंडिजच्या फलंदाजाकडून सर्वात जलद अर्धशतक करण्याचा [[क्रिस गेल]]चा विक्रम मोडला.<ref>{{cite web |url=https://www.etvbharat.com/en/sports/west-indies-vs-scotland-t20-world-cup-2026-shimron-hetmyer-becomes-west-indies-batter-to-hit-fastest-fifty-in-t20-world-cup-enn26020705275 |trans-title=वेस्ट इंडिज विरुद्ध स्कॉटलंड, टी२० विश्वचषक २०२६: शिमरॉन हेटमायरने स्फोटक अर्धशतकासह ख्रिस गेलचा टप्पा पार केला.|title=WI vs SCO, T20 World Cup 2026: Shimron Hetmyer Overtakes Chris Gayle’s Milestone With Explosive Fifty |website=इटीव्ही भारत|date=७ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[जेसन होल्डर]] (वेस्ट इंडिज) आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये १०० बळी घेणारा वेस्ट इंडिजचा पहिला खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/west-indies-all-rounder-jason-holder-achieves-massive-milestone-during-t20-world-cup-win-vs-scotland-10965722 |trans-title=स्कॉटलंडविरुद्धच्या टी-२० विश्वचषक विजयादरम्यान वेस्ट इंडिजचा अष्टपैलू खेळाडू जेसन होल्डरने गाठला एक मोठा टप्पा. |title=West Indies All-Rounder Jason Holder Achieves Massive Milestone During T20 World Cup Win vs Scotland |website=[[एनडीटीव्ही]] |date=७ फेब्रुवारी २०२६ |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |archive-date=2026-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260208152526/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/west-indies-all-rounder-jason-holder-achieves-massive-milestone-during-t20-world-cup-win-vs-scotland-10965722 |url-status=dead }}</ref> * [[रोमारियो शेफर्ड]]ने (वेस्ट इंडिज) टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये आपली दुसरी हॅट-ट्रिक आणि पहिले पाच बळी घेतले. ही या स्पर्धेतील पहिली हॅट-ट्रिक आणि टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील एकूण दहावी हॅट-ट्रिक होती.<ref>{{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/romario-shepherd-bags-hattrick-against-scotland-at-t20-world-cup-joins-elite-list-ws-l-9887057.html |trans-title=टी२० विश्वचषक स्पर्धेत स्कॉटलंडविरुद्ध हॅट्ट्रिक घेत रोमारियो शेफर्डने एलिट यादीत स्थान मिळवले.|title=Romario Shepherd Bags Hattrick Against Scotland At T20 World Cup, Joins Elite List |website=[[न्यूज१८]] |date=७ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match2" /> ---- <section begin="Match5" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match5}}'''सामना ५''' | date = ८ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १८४/७ (२० षटके) | runs1 = [[जेकब बेथेल]] ५५ (३५) | wickets1 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] २/२३ (३ षटके) | score2 = १८०/६ (२० षटके) | runs2 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ४४ (२९) | wickets2 = [[लियाम डॉसन]] २/२१ (४ षटके) | result = इंग्लंड ४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512723.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[लेस्ली रीफर]] (वेस्ट इंडिज) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[विल जॅक्स]] (इंग्लंड) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये इंग्लंड आणि नेपाळ प्रथमच एकमेकांसमोर आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-nepal-5th-match-group-c-1512723/match-preview |trans-title=नेपाळसोबतच्या पहिल्याच सामन्यात इंग्लंड एका अनोळखी परिस्थितीत प्रवेश करत आहे.|title=England enter the unknown in maiden encounter with Nepal |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=७ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[शेर मल्ला]] (नेपाळ) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. तो आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये पहिल्याच चेंडूवर बळी घेणारा दुसरा नेपाळी खेळाडू आणि एकूण २९वा खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/sher-malla-strikes-1st-ball-on-t20i-debut-after-getting-cap-from-only-other-nepali-to-do-the-same-ws-lno-9888128.html |trans-title=टी२० आंतरराष्ट्रीय पदार्पणातच, शेर मल्लाने पहिल्याच चेंडूवर षटकार मारला, आणि विशेष म्हणजे, असे करणारा दुसरा एकमेव नेपाळी खेळाडू असलेल्या व्यक्तीकडूनच त्याला पदार्पणाची कॅप मिळाली होती.|title=Sher Malla Strikes 1st Ball On T20I Debut After Getting Cap From Only Other Nepali To Do The Same |website=[[न्यूज१८]] |date=८ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (नेपाळ) आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये २,००० धावा करणारा पहिला नेपाळी क्रिकेट खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/53192-dipendra-singh-airee-reaches-major-milestone-during-england-t20-world-cup-clash |trans-title=इंग्लंडविरुद्धच्या टी२० विश्वचषक सामन्यादरम्यान दीपेंद्र सिंग ऐरीने एक मोठा टप्पा गाठला.|title=Dipendra Singh Airee reaches major milestone during England T20 World Cup clash |website=जिओ सुपर|date=८ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील नेपाळची ही सर्वोच्च धावसंख्या होती (१८०).<ref>{{Cite news |last=बर्नटन|first=सायमन|date=८ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=अंतिम षटकात नेपाळचा हल्ला परतवून लावत इंग्लंडने टाळला टी२० विश्वचषकातील अनपेक्षित पराभव . |title=England hold off Nepal charge in final over to avoid T20 World Cup shock |url=https://www.theguardian.com/sport/2026/feb/08/cricket-mens-t20-world-cup-england-nepal-match-report |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[द गार्डियन]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> }}<section end="Match5" /> ---- <section begin="Match7" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match7}}'''सामना ७''' | date = ९ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|ITA}} | score1 = २०७/४ (२० षटके) | runs1 = जॉर्ज मुन्से ८४ (५४) | wickets1 = अली हसन १/२१ (४ षटके) | score2 = १३४ (१६.४ षटके) | runs2 = बेन मॅनेंटी ५२ (३१) | wickets2 = मायकल लीस्क ४/१७ (४ षटके) | result = स्कॉटलंड ७३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512725.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[अलाहुद्दीन पालेकर]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = मायकल लीस्क (स्कॉटलंड) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = इटलीने टी२० विश्वचषकात पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137638/italy-carry-hope-and-curiosity-to-their-cricket-world-cup-debut-t20-world-cup-2026-cricbuzzcom |trans-title=इटली आपल्या क्रिकेट विश्वचषक पदार्पणात आशा आणि उत्सुकता घेऊन जात आहे.|title=Italy carry hope and curiosity to their cricket World Cup debut |publisher=[[क्रिकबझ्झ]] | access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील स्कॉटलंडची ही आतापर्यंतची सर्वोच्च धावसंख्या आहे (२०७).<ref>{{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/scotland-records-highest-team-total-by-an-associate-team-in-t20-world-cups-126020900427_1.html |trans-title=स्कॉटलंडने टी२० विश्वचषक स्पर्धेमध्ये सहयोगी संघाने केलेली सर्वोच्च धावसंख्या नोंदवली.|title=Scotland records highest team total by an associate team in T20 World Cups |work=बिझनेस स्टँडर्ड |date=८ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match7" /> ---- <section begin="Match15" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match15}}'''सामना १५''' | date = ११ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = १९६/६ (२० षटके) | runs1 = [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] ७६* (४२) | wickets1 = [[आदिल रशीद]] २/१६ (४ षटके) | score2 = १६६ (१९ षटके) | runs2 = [[सॅम कुरन]] ४३* (३०) | wickets2 = [[गुडाकेश मोती]] ३/३३ (४ षटके) | result = वेस्ट इंडिज ३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512733.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[डॉनोव्हन कॉख]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[अलाहुद्दीन पालेकर]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] (विंडीज) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match15" /> ---- <section begin="Match17" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match17}}'''सामना १७''' | date = १२ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|ITA}} | score1 = १२३ (१९.३ षटके) | runs1 = [[आरिफ शेख]] २७ (२४) | wickets1 = [[क्रिशन कालुगामागे]] ३/१८ (४ षटके) | score2 = १२४/० (१२.४ षटके) | runs2 = [[अँथनी मोस्का]] ६२* (३२) | wickets2 = | result = इटली १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512735.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[डॉनोव्हन कॉख]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[क्रिशन कालुगामागे]] (इटली) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = टी२० मध्ये इटली आणि नेपाळ पहिल्यांदाच एकमेकांसमोर आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-nepal-17th-match-group-c-1512735/match-preview |trans-title=मजबूत पाठिंब्याने उत्साहित, पौडेलचा नेपाळ इटलीविरुद्ध दोन गुणांच्या शोधात|title=Buoyed by strong support, Paudel's Nepal search for two points against Italy |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=११ फेब्रुवारी २०२६| access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * हा इटलीचा पहिलाच विश्वचषक सामना विजय होता.<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/italy-vs-nepal-t20-world-cup-first-win-wc-cricket-history-stats/article70624094.ece|trans-title=नेपाळला हरवून इटलीने जिंकला पहिला आं.टी२० विश्वचषक सामना|title=Italy beats Nepal to claim first T20 World Cup win|website=स्पोर्टस्टार|date=१२ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * विश्वचषक स्पर्धेमध्ये १० गडी राखून हा इटलीचा पहिलाच तर कोणत्याही संघाचा एकूण आठवा विजय होता.<ref>{{Cite web|url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/every-10-wicket-win-at-t20-world-cups-italy-register-record-maiden-victory|trans-title=पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकात १० गडी राखून विजय: इटलीचा पहिलाच विक्रम|title=Every 10 wicket win at men's T20 World Cups: Italy register record maiden victory|website=विस्डेन|date=१२ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match17" /> ---- <section begin="Match23" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match23}}'''सामना २३''' | date = १४ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = १५२ (१९.४ षटके) | runs1 = [[रिची बेरिंग्टन]] ४९ (३२) | wickets1 = [[आदिल रशीद]] ३/३६ (४ षटके) | score2 = १५५/५ (१८.२ षटके) | runs2 = [[टॉम बँटन]] ६३* (४१) | wickets2 = [[ऑलिव्हर डेव्हिडसन]] १/१२ (२ षटके | result = इंग्लंड ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512741.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[अलाहुद्दीन पालेकर]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[टॉम बँटन]] (इंग्लंड) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[जोस बटलर]] (इंग्लंड) त्याचा १५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला आणि त्याने टी२० मध्ये ४,००० धावा पूर्ण केल्या. * [[जोफ्रा आर्चर]]ने (इंग्लंड) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये ५०वा बळी घेतला. * आंतरराष्ट्रीय टी२० विश्वचषक स्पर्धेत युरोपियन देशाविरुद्ध इंग्लंडचा हा पहिला विजय होता.<ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup-2026-england-beats-scotland-first-win-over-european-countries-eng-vs-sco/article70632177.ece|trans-title=इंग्लंडने स्कॉटलंडला हरवून टी२० विश्वचषकात युरोपीय देशावर पहिला विजय मिळवला|title=England beats Scotland to claim first win over a European country in T20 World Cups|work=स्पोर्टस्टार|date=१४ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match23" /> ---- <section begin="Match25" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match25}}'''सामना २५''' | date = १५ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १३३/८ (२० षटके) | runs1 = दीपेंद्र सिंग ऐरी ५८ (४७) | wickets1 = जेसन होल्डर ४/२७ (४ षटके) | score2 = १३४/१ (१५.२ षटके) | runs2 = शाई होप ६१* (४४) | wickets2 = नंदन यादव १/२४ (३ षटके) | result = वेस्ट इंडिज ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512743.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[गाझी सोहेल]] (बांगलादेश) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = जेसन होल्डर (विंडीज) | toss = वेस्ट इंडिजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = ह्या सामन्याच्या निकलामुळे <span style="color:green">वेस्ट इंडीज सुपर ८ फेरीसाठी पात्र</span> तर <span style="color:red">नेपाळ स्पर्धेतून बाद</span>.<ref>{{cite web|title=वेस्ट इंडिजचा नेपाळवर दणदणीत विजय अन् सुपर-८ मध्ये मारली धडक, होल्डर-होप-हेटमायरची उत्कृष्ट कामगिरी|url=https://www.loksatta.com/krida/wi-beat-nep-by-9-wickets-west-indies-qualify-for-super-8-jason-holder-4-wickets-shai-hope-shimron-hetmyer-t20-wc-2026-bdg-99-5716099/|date=१५ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१५ फेब्रुवारी २०२६|work=लोकसत्ता}}</ref> }}<section end="Match25" /> ---- <section begin="Match29" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match29}}'''सामना २९''' | date = १६ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|ITA}} | score1 = २०२/७ (२० षटके) | runs1 = [[विल जॅक्स]] ५३* (२२) | wickets1 = [[क्रिशन कालुगामागे]] २/४१ (४ षटके) | score2 = १७८ (२० षटके) | runs2 = [[बेन मॅनेंटी]] ६० (२५) | wickets2 = [[जेमी ओव्हरटन]] ३/१८ (४ षटके) | result = इंग्लंड २४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512747.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[डॉनोव्हन कॉख]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[विल जॅक्स]] (इंग्लंड) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = टी२० मध्ये इंग्लंड आणि इटली पहिल्यांदाच आमनेसामने आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-italy-29th-match-group-c-1512747/match-preview |title=T20 World Cup 2026, ENG vs ITA 29th Match, Group C Match Preview - England face unexpected test of nerve in Italy showdown |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६, इंग्लंड विरुद्ध इटली २९ वा सामना, गट क सामना पूर्वावलोकन - इटलीच्या संघर्षात इंग्लंडला अनपेक्षितपणे धैर्याची परीक्षा पाहावी लागली |date=१५ फेब्रुवारी २०२६ |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">इंग्लंड सुपर ८ साठी पात्र</span> तर <span style="color:red">इटली आणि स्कॉटलंड स्पर्धेतून बाद</span>.<ref>{{cite web |title=T20 World Cup: England qualify for Super 8s after nervous victory over Italy in Kolkata, with Scotland now eliminated |trans-title=टी२० विश्वचषक: कोलकातामध्ये इटलीविरुद्धच्या चिंताग्रस्त विजयानंतर इंग्लंड सुपर ८ साठी पात्र, स्कॉटलंड स्पर्धेतून बाहेर|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13508180/t20-world-cup-england-qualify-for-super-8s-after-nervous-victory-over-italy-in-kolkata-with-scotland-now-eliminated |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६|website=[[स्काय स्पोर्ट्स]] |language=en}}</ref> }}<section end="Match29" /> ---- <section begin="Match33" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match33}}'''सामना ३३''' | date = १७ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १७०/७ (२० षटके) | runs1 = [[मायकेल जोन्स]] ७१ (४५) | wickets1 = [[सोमपाल कामी]] ३/२५ (४ षटके) | score2 = १७१/३ (१९.२ षटके) | runs2 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ५०[[नाबाद|*]] (२३) | wickets2 = [[मायकेल लीस्क]] ३/३० (४ षटके) | result = नेपाळ ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512751.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भारत) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (नेपाळ) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match33" /> ---- <section begin="Match37" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match37}}'''सामना ३७''' | date = १९ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|ITA}} | score1 = १६५/६ (२० षटके) | runs1 = [[शई होप]] ७५ (४६) | wickets1 = [[क्रिशन कालुगामागे]] २/२५ (४ षटके) | score2 = १२३ (१८ षटके) | runs2 = [[बेन मॅनेंटी]] २६ (२१) | wickets2 = [[शमार जोसेफ]] ४/३० (४ षटके) | result = वेस्ट इंडिज ४२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512755.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = एड्रियन होल्डस्टॉक (दक्षिण आफ्रिका) आणि लँग्टन रुसेरे (झिम्बाब्वे) | motm = [[शई होप]] (विंडीज) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = वेस्ट इंडीजच्या [[जेसन होल्डर]]चा हा ३०० आंतरराष्ट्रीय सामना होता.<ref>{{Cite web|trans-title=होल्डरच्या ३०० व्या आंतरराष्ट्रीय सामन्यात इटलीने वेस्ट इंडीजला फलंदाजीसाठी आमंत्रित केले|title=Italy ask West Indies to bat in Holder's 300th international game|url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/47972840/t20-world-cup-2026-ita-vs-wi-italy-ask-west-indies-bat-jason-holder-300th-international-game|work=[[ईएसपीएन]]|date=१९ फेब्रुवारी २०२६|access-date=२० फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match37" /> ===गट ड=== <section begin=GroupD /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Cr|SA}} || ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || १.९४३ || rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#सुपर ८|सुपर ८ फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|NZ}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || १.२२७ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|AFG|२०१३}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || ०.८८९ || rowspan=3 | बाद |- | ४ || style="text-align:left" | {{nobr|{{Cr|UAE}}}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −१.३६४ |- | ५ || style="text-align:left" | {{Cr|CAN}} || ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || −१.८५६ |} <small>स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt"/><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेआधीची [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आं.टी२० क्रमवारी]]</small><br> <section end=GroupD /> ---- <section begin="Match4" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match4}}'''सामना ४''' | date = ८ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = १८२/६ (२० षटके) | runs1 = [[गुल्बदीन नाइब]] ६३ (३५) | wickets1 = [[लॉकी फर्ग्युसन]] २/४० (४ षटके) | score2 = १८३/५ (१७.५ षटके) | runs2 = [[टिम सिफर्ट]] ६५ (४२) | wickets2 = [[मुजीब उर रहमान]] २/३१ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512722.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[लँग्टन रुसेरे]] (झिम्बाब्वे) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[टिम सिफर्ट]] (न्यूझीलंड) | toss = अफगाणिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[गुल्बदीन नाइब]] (अफगाणिस्तान) ने टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये आपले १,००० वे धावा पूर्ण केले.<ref>{{Cite web |trans-title=न्यूझीलंडविरुद्धच्या टी२० विश्वचषक सामन्यादरम्यान गुल्बदीन नाइबने गाठला एक मोठा टप्पा.|title=Gulbadin Naib achieves major landmark during T20 World Cup clash against New Zealand |url=https://www.geosuper.tv/latest/53170-gulbadin-naib-achieves-major-landmark-during-t20-world-cup-clash-against-new-zealand |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |website=जिओ सुपर|language=en-US}}</ref> * टिम सेफर्ट (न्यूझीलंड) ने टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये आपले २,००० वे धावा पूर्ण केले.<ref>{{Cite news |date=८ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक: टिम सेफर्ट ठरला २,००० आंतरराष्ट्रीय टी२० धावा पूर्ण करणारा न्यूझीलंडचा पाचवा फलंदाज.|title=T20 World Cup: Tim Seifert becomes fifth New Zealand batter to reach 2,000 T20I runs |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/t20-world-cup-tim-seifert-becomes-fifth-new-zealand-batter-to-reach-2000-t20i-runs/articleshow/128068996.cms?from=mdr |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |issn=0013-0389}}</ref> * टी२० विश्वचषकामध्ये न्यूझीलंडने केलेली ही सर्वात मोठी धावसंख्या होती.<ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/new-zealand-beat-afghanistan-t20-world-cup-highest-chase-spin-test-2864978-2026-02-08 |trans-title=चेन्नईमध्ये अफगाणिस्तानच्या फिरकी गोलंदाजीच्या आव्हानावर मात करून न्यूझीलंडने सुरुवातीलाच आपली छाप पाडली.|title=New Zealand pass Afghanistan spin test in Chennai to lay down early marker |work=[[इंडिया टुडे]] |date=८ फेब्रुवारी २०२६| access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match4" /> ---- <section begin="Match9" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match9}}'''सामना ९''' | date = ९ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = २१३/४ (२० षटके) | runs1 = [[एडन मार्करम]] ५९ (३२) | wickets1 = [[अंश पटेल]] ३/३१ (४ षटकषटके | score2 = १५६/८ (२० षटके) | runs2 = [[नवनीत धालीवाल]] ६४ (४९) | wickets2 = [[लुंगी न्गिदी]] ४/३१ (४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ५७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512727.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[नितीन मेनन]] (भारत) | motm = [[लुंगी न्गिदी]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये दक्षिण आफ्रिका आणि कॅनडा पहिल्यांदाच आमनेसामने आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-south-africa-9th-match-group-d-1512727/match-preview |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध कॅनडाला लवकर धडाक्यात विजय मिळवायचा आहे.|title=Canada look for early splash against favourites South Africa |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=८ फेब्रुवारी २०२६| access-date=१० फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match9" /> ---- <section begin="Match11" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match11}}'''सामना ११''' | date = १० फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = १७३/६ (२० षटके) | runs1 = [[मुहम्मद वसीम]] ६६* (४५) | wickets1 = [[मॅट हेन्री]] २/३७ (४ षटके) | score2 = १७५/० (१५.२ षटके) | runs2 = [[टिम सिफर्ट]] ८९* (४२) | wickets2 = | result = न्यूझीलंड १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512729.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रोलंड ब्लॅक]] (आयर्लंड) | motm = [[टिम सिफर्ट]] (न्यूझीलंड ) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = मुहम्मद वसीम आणि अलिशान शराफू यांची १०२ धावांची भागीदारी ही टी२० विश्वचषकात यूएईकडून कोणत्याही विकेटसाठीची सर्वोच्च भागीदारी आहे. * टी२० विश्वचषकात ही यूएईची सर्वात मोठी धावसंख्या होती (१७३).<ref name="UaeNzEspn">{{cite web |last=मुथू|first=अलागप्पन|date=१० फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=सिफर्ट, ॲलनच्या अर्धशतकांमुळे न्यूझीलंडचा युएईविरुद्ध विक्रमी विजय.|title=Seifert, Allen fifties help New Zealand gallop to record-breaking win against UAE |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-united-arab-emirates-11th-match-group-d-1512729/match-report |publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=११ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[टिम सिफर्ट]] आणि [[फिन ॲलन]] (न्यूझीलंड) दोघांनीही टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये १०० वा षटकार मारला.<ref>{{cite web |last=Bandarupalli |first=Sampath |date=१० फेब्रुवारी २०२६|trans-title=आकडेवारी – अ‍ॅलन सर्वात जलद ५००० टी२० धावा करणारा खेळाडू|title=Stats – Allen the fastest to 5000 T20 runs |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-tim-seifert-and-finn-allen-s-smash-records-from-the-top-1523308 |publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=११ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[टिम सिफर्ट]] आणि [[फिन ॲलन]] यांची १७५ धावांची भागीदारी ही टी२० विश्वचषकात आतापर्यंतची सर्वोच्च भागीदारी होती.<ref name="UaeNzEspn" /> * न्यूझीलंडचा १० गडी राखून, आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये चौथा आणि तर टी२० विश्वचषकात एकूण सातवा विजय होता. }}<section end="Match11" /> ---- <section begin="Match13" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match13}}'''सामना १३''' | date = ११ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|AFG|२०१३}} | score1 = १८७/६ (२० षटके) | runs1 = [[रायन रिकलटन]] ६१ (२८) | wickets1 = [[अझमतुल्लाह ओमरझाई]] ३/४१ (४ षटके) | score2 = १८७ (१९.४ षटके) | runs2 = [[रहमानुल्लाह गुरबाझ]] ८४ (४२) | wickets2 = [[लुंगी न्गिदी]] ३/२६ (४ षटके) | result = सामना बरोबरी (दक्षिण आफ्रिका २ऱ्या [[सुपर ओव्हर]]मध्ये विजयी) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512731.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[लुंगी न्गिदी]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = अफगाणिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = सुपर ओव्हर: अफगाणिस्तान १७/०, दक्षिण आफ्रिका १७/१. * दुसरी सुपर ओव्हर: दक्षिण आफ्रिका २३/०, अफगाणिस्तान १९/२.<ref>{{Cite web|url=https://www.khelwire.com/articles/sa-vs-afg-produces-first-ever-double-super-over-in-t20-wc-history|trans-title=टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासात दक्षिण आफ्रिका विरुद्ध अफगाणिस्तान सामन्यात पहिल्यांदाच दुहेरी सुपर ओव्हर झाली.|title=SA vs AFG produces first-ever double super over in T20 WC history|website=खेलवायर|date=११ फेब्रुवारी २०२६|access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match13" /> ---- <section begin="Match20" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match20}}'''सामना २०''' | date = १३ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १५०/७ (२० षटके) | runs1 = [[हर्ष ठाकर]] ५० (४१) | wickets1 = [[जुनैद सिद्दिकी]] ५/३५ (४ षटके) | score2 = १५१/५ (१९.४ षटके) | runs2 = [[आर्यांश शर्मा]] ७४* (५३) | wickets2 = [[साद बिन जफर]] ३/१४ (४ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512738.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[गाझी सोहेल]] (बांगलादेश) | motm = [[जुनैद सिद्दीकी]] (युएई) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये युएईच्या [[जुनैद सिद्दिकी]]चे हे पहिलेच तर टी२० विश्वचषकातील एकूण १४वे [[पंचबळी|बळींचे पंचक]] होते.<ref>{{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/junaid-siddique-s-five-for-in-t20-world-cup-puts-him-in-elite-list-2026-02-13-1030178 |trans-title=टी२० विश्वचषकात जुनैद सिद्दीकीच्या पाच बळींमुळे तो एलिट यादीत सामील.|title=Junaid Siddique's five-for in T20 World Cup puts him in elite list |work=[[इंडिया टीव्ही]] |date=१३ फेब्रुवारी २०२६| access-date=१४ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match20"/> ---- <section begin="Match24" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match24}}'''सामना २४''' | date = १४ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = १७५/७ (२० षटके) | runs1 = [[मार्क चॅपमन]] ४८ (२६) | wickets1 = [[मार्को यान्सिन]] ४/४० (४ षटके) | score2 = १७८/३ (१७.१ षटके) | runs2 = [[एडन मार्करम]] ८६* (४४) | wickets2 = [[रचिन रवींद्र]] १/९ (१ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512742.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[रोलँड ब्लॅक]] (आयर्लंड) आणि [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[मार्को यान्सिन]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[क्विंटन डी कॉक]]ने (दक्षिण आफ्रिका) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील ३,००० धावा पूर्ण केल्या. * [[एडन मार्करम]]ने टी२० विश्वचषक स्पर्धेत दक्षिण आफ्रिकेसाठी सर्वात जलद अर्धशतक (१९ चेंडू) झळकावले आणि [[रोहित शर्मा]] आणि [[दासुन शनाका]] यांच्यासोबत टी२० विश्वचषक स्पर्धेत कर्णधार म्हणून सर्वात जलद अर्धशतक झळकावले.<ref>{{cite news |work=[[न्यूज१८]] |trans-title=एडन मार्करमने टी-२० विश्वचषकात कर्णधार म्हणून सर्वात जलद ५० धावा करण्याच्या रोहित शर्माच्या विक्रमाशी बरोबरी केली.|title=Aiden Markram Equals Rohit Sharma's Record Of Fastest 50 By A Captain In T20 World Cup |access-date=१५ फेब्रुवारी २०२६|date=१४ फेब्रुवारी २०२६ |url=https://www.news18.com/cricket/aiden-markram-equals-rohit-sharmas-record-of-fastest-50-by-a-captain-in-t20-world-cup-9904296.html}}</ref> }}<section end="Match24" /> ---- <section begin="Match28" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match28}}'''सामना २८''' | date = १६ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|AFG|२०१३}} | score1 = १६०/९ (२० षटके) | runs1 = [[सोहेब खान]] ६८ (४८) | wickets1 = [[अझमतुल्लाह ओमरझाई]] ४/१५ (४ षटके) | score2 = १६२/५ (१९.२ षटके) | runs2 = [[इब्राहिम झद्रान]] ५३ (४१) | wickets2 = [[जुनैद सिद्दिकी]] २/२३ (३.२ षटके) | result = अफगाणिस्तान ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512746.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[रोलंड ब्लॅक]] (आयर्लंड) आणि [[लेस्ली रीफर]] (विंडीज) | motm = [[अझमतुल्लाह ओमरझाई]] (अफगाणिस्तान) | toss = अफगाणिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[रशीद खान]]ने (अफगाणिस्तान) टी२० स्वरूपात ७०० वा बळी घेतला, हा टप्पा गाठणारा तो पहिला क्रिकेट खेळाडू आहे.<ref>{{cite web |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |title=Rashid becomes first to 700 wickets in T20 cricket|trans-title=रशीद ठरला टी२० क्रिकेटमध्ये ७०० बळी घेणारा पहिला खेळाडू |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-afghanistan-bowler-rashid-khan-picks-up-record-700th-wicket-in-t20-cricket-1523411 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">दक्षिण आफ्रिका सुपर ८ साठी पात्र</span>.<ref>{{cite news|title=South Africa into Super Eights without playing as Afghanistan beat UAE|trans-title=दक्षिण आफ्रिका न खेळता सुपर ८ मध्ये पोहोचला कारण अफगाणिस्तानने युएईला हरवले. |url=https://www.thedailystar.net/sports/sports-special/t20-world-cup-2026/news/south-africa-super-eights-without-playing-afghanistan-beat-uae-4107421 |work=द डेली स्टार|access-date=१६ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }}<section end="Match28" /> ---- <section begin="Match31" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match31}}'''सामना ३१''' | date = १७ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = १७३/४ (२० षटके) | runs1 = [[युवराज समरा]] ११० (६५) | wickets1 = [[जेकब डफी]] १/२५ (४ षटके) | score2 = १७६/२ (१५.१ षटके) | runs2 = [[ग्लेन फिलिप्स]] ७६* (३६) | wickets2 = [[साद बिन जफर]] १/२९ (३ षटके) | result = न्यूझीलंड ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512749.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[ग्लेन फिलिप्स]] (न्यूझीलंड) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = टी२० मध्ये कॅनडा आणि न्यूझीलंड पहिल्यांदाच आमनेसामने आले.<ref>{{cite news |trans-title=सोमवारी चेन्नई येथे टी२० मध्ये न्यूझीलंड आणि कॅनडा पहिल्यांदाच एकमेकांसमोर येतील |title=New Zealand and Canada will face each other for the first time in T20Is in Chennai on Monday|url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/t20-world-cup-2026-nz-vs-can-pitch-report-and-ma-chidambaram-stadium-stats-126021600720_1.html |work=बिझनेस स्टँडर्ड |access-date=१७ फेब्रुवारी 2026}}</ref> * युवराज समरा आणि दिलप्रीत बाजवा यांची ११६ धावांची भागीदारी ही टी२० विश्वचषकात कॅनडाकडून कोणत्याही विकेटसाठीची सर्वोच्च भागीदारी आहे.<ref>{{cite web |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषकामधील शतकांची यादी: पथुम निस्सांका, युवराज समरा हेडलाईन्समध्ये |title=List of Centuries in T20 World Cup 2026: Pathum Nissanka, Yuvraj Samra Make Headlines|url=https://www.latestly.com/sports/cricket/list-of-centuries-in-t20-world-cup-2026-7317440.html |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |website=latestly.com}}</ref> * युवराज समरा टी२० विश्वचषकात शतक करणारा पहिला कॅनेडियन खेळाडू आणि असोसिएट देशाचा पहिला खेळाडू ठरला.<ref>{{Cite web |trans-title=आणखी एका युवराजने विश्वचषकात केले राज्य - कॅनडाच्या युवराज समराने ठोकले ५८ चेंडूत विक्रमी शतक |title=Another Yuvraj Rules the World Cup - Canada's Yuvraj Samra Humiliates New Zealand with a Record-Breaking 58-Ball Ton |url=https://www.iccccricketschedule.com/another-yuvraj-rules-the-world-cup-canada-s-yuvraj-samra-humiliates-new-zealand-with-a-record-breaking-58-ball-ton |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |website=iccccricketschedule.com }}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Yuvraj Samra becomes first player from Associate nation to score a T20 World Cup hundred, reaches three figures vs New Zealand |trans-title=युवराज समरा टी२० विश्वचषकात शतक करणारा असोसिएट राष्ट्राचा पहिला खेळाडू बनला, न्यूझीलंडविरुद्ध गाठली तीन अंकी धावसंख्या | url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/yuvraj-samra-associate-first-century-vs-new-zealand/article70641893.ece | access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ | website=sportstar.thehindu.com}}</ref> * युवराज समरा पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासात शतक करणारा सर्वात तरुण खेळाडू आणि २०२६ च्या पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकात शतक करणारा दुसरा खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |title=Canada’s 19-year-old Yuvraj makes history with 58-ball T20 World Cup century vs New Zealand |trans-title=कॅनडाचा १९ वर्षीय युवराजने रचला इतिहास न्यूझीलंड विरुद्ध टी२० विश्वचषक सामन्यात केले ५८ चेंडूत शतक |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/yuvraj-samra-century-canada-new-zealand-t20-world-cup-youngest-10536205 |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]}}</ref><ref>{{cite web |title=Samra becomes second centurion of T20 World Cup 2026, leads Canada's to 173-4 |trans-title=समरा टी२० विश्वचषक २०२६ चा दुसरा शतकवीर बनला, कॅनडाच्या संघाला नेले ४ बाद १७३ धावांनी आघाडीवर |url=https://dunyanews.tv/en/Cricket/935882-samra-becomes-second-centurion-of-t20-world-cup-2026-leads-canadas |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[दुनिया बातम्या]]}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red">कॅनडा स्पर्धेतून बाद</span> तर <span style="color:green">न्यूझीलंड सुपर ८ साठी पात्र</span>.<ref>{{cite web |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२६ |title=NZ vs CAN HIGHLIGHTS, T20 World Cup 2026: New Zealand beats Canada by eight wickets, qualifies for Super Eights stage|trans-title=NZ विरुद्ध CAN ठळक मुद्दे, T20 विश्वचषक २०२६: न्यूझीलंडने कॅनडाला आठ गडी राखून हरवले, सुपर ८ टप्प्यासाठी मिळवली पात्रता |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/new-zealand-vs-canada-live-score-t20-world-cup-2026-nz-v-can-scorecard-match-centre-highlights-real-time-updates/article70641535.ece |website=स्पोर्टस्टार}}</ref> }}<section end="Match31" /> ---- <section begin="Match34" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match34}}'''सामना ३४''' | date = १८ फेब्रुवारी २०२६ | time = {{UTZ|११:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = १२२/६ (२० षटके) | runs1 = [[आलिशान शराफु]] ४५ (३८) | wickets1 = [[कॉर्बिन बॉश]] ३/१२ (४ षटके) | score2 = १२३/४ (१३.२ षटके) | runs2 = [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] ३६ (२५) | wickets2 = मुहम्मद अरफान १/१६ (२ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512752.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[लेस्ली रीफर]] (विंडीज) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[कॉर्बिन बॉश]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match34" /> ---- <section begin="Match39" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match39}}'''सामना ३९''' | date = १९ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = २००/४ (२० षटके) | runs1 = [[इब्राहिम झद्रान]] ९५* (५६) | wickets1 = [[जसकरण सिंग]] ३/५२ (४ षटके) | score2 = ११८/८ (२० षटके) | runs2 = [[हर्ष ठाकर]] ३० (२४) | wickets2 = [[मोहम्मद नबी]] ४/७ (४ षटके) | result = अफगाणिस्तान ८२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512757.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[गाझी सोहेल]] (बांगलादेश) | motm = [[इब्राहिम झद्रान]] (अफगाणिस्तान) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match39" /> == सुपर ८ == गट अ ते ड मधील अव्वल दोन संघ सुपर ८ फेरीमध्ये पोहोचतील, जिथे त्यांची प्रत्येकी चार संघांच्या दोन गटांमध्ये विभागणी केली जाईल. सुपर ८ फेरीमध्ये, प्रत्येक संघ आपल्या गटातील इतर संघांशी साखळी पद्धतीने खेळेल आणि प्रत्येक गटातील अव्वल दोन संघ बाद फेरीसाठी पात्र ठरतील.<ref name="Format"/> गट फेरीतील कोणतेही गुण सुपर ८ फेरीमध्ये पुढे नेले जाणार नाहीत. स्पर्धेपूर्वी, त्यावेळच्या आं.टी२० क्रमवारीनुसार आठ संघांना सुपर ८ फेरीसाठी मानांकन देण्यात आले. गट १ मध्ये ऑस्ट्रेलिया, भारत, दक्षिण आफ्रिका आणि वेस्ट इंडीज; गट २ मध्ये इंग्लंड, न्यू झीलंड, पाकिस्तान आणि श्रीलंका ह्यांचा समावेश करण्यात आला.<ref name="Schedule1"/><ref name="Schedule2"/> {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" width=50% | पात्रता ! colspan="2" width=50% | सुपर ८ फेरी |- ! width=25% | गट १ ! width=25% | गट २ |- | rowspan="4" width=40% | {{nowrap|गट फेरीमधून अग्रेसर}}<br/><small>(प्रत्येक गटातील २ अव्वल संघ)</small> | {{center|'''अ'''}} || {{Cr|IND}} || {{Cr|PAK}} |- | {{center|'''ब'''}} || {{Cr|ZIM}} || {{Cr|SRI}} |- | {{center|'''क'''}} || {{Cr|WIN}} || {{Cr|ENG}} |- | {{center|'''ड'''}} || {{Cr|SA}} || {{Cr|NZL}} |} === गट १ === <section begin=Group1 /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{nobr|{{Cr|SA}}}}|| ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || २.२५९|| rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#बाद फेरी|बाद फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|IND}} '''(य)'''|| ३ || २ || १ || ० || '''४''' || ०.१०६ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|WIN}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || ०.९९३ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Cr|ZIM}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.४१५ |} <small> स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt"/><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेच्या आधी [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी]]</small><br> <section end=Group1 /> ---- <section begin="Match43" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match43}}'''सामना ४३''' | date = २२ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|SA}} | team2 = {{Cr|IND}} | score1 = १८७/७ (२० षटके) | runs1 = [[डेव्हिड मिलर]] ६३ (३५) | wickets1 = [[जसप्रीत बुमराह]] ३/१५ (४ षटके) | score2 = १११ (१८.५ षटके) | runs2 = [[शिवम दुबे]] ४२ (३७) | wickets2 = [[मार्को यान्सिन]] ४/२२ (३.५ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ७६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512761.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) आणि [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) | motm = [[डेव्हिड मिलर]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = दक्षिण आफ्रिकेने टी२० विश्वचषकात भारताची १२ सामन्यांची विजयाची मालिका मोडली.<ref>{{cite web |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=अहमदाबाद हृदयद्रावक २.०: दक्षिण आफ्रिकेने भारताला पुन्हा जमिनीवर आणले, सुपर ८ मध्ये केला मोठा पराभव|title=Ahmedabad heartbreak 2.0: SA bring India back to earth, hand massive Super 8 loss |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ind-vs-sa-t20-world-cup-super-8-miller-jansen-south-africa-beat-india-ahmedabad-2872626-2026-02-22 |website=इंडिया टुडे}}</ref> }}<section end="Match43" /> ---- <section begin="Match44" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match44}}'''सामना ४४''' | date = २३ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|WIN}} | team2 = {{Cr|ZIM}} | score1 = २५४/६ (२० षटके) | runs1 = [[शिमरॉन हेटमायर]] ८५ (३४) | wickets1 = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] २/४२ (४ षटके) | score2 = १४७ (१७.४ षटके) | runs2 = [[ब्रॅड एव्हान्स]] ४३ (२१) | wickets2 = [[गुडाकेश मोती]] ४/२८ (४ षटके) | result = वेस्ट इंडिज १०७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512762.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) | motm = [[शिमरॉन हेटमायर]] (विंडीज) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[शिमरॉन हेटमायर]]ने टी२० मध्ये वेस्ट इंडिजसाठी सर्वात जलद अर्धशतक (१९ चेंडू) केले.<ref>{{cite web|url=https://news18marathi.com/sport/t20-world-cup-shimron-hetmyer-storm-at-wankhede-stadium-scored-fastest-half-century-for-west-indies-1626292.html|title=T20 World Cup : 6,6,6,6,6,6,6... वानखेडेवर हेटमायरचं वादळ, 250 च्या स्ट्राईक रेटने झिम्बाब्वेची धुळधाण|work=न्यूज१८|access-date=२४ फेब्रुवारी २०२६}}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * वेस्ट इंडिजची २५४/६ हा टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील दुसरी सर्वोच्च धावसंख्या होती. * [[ब्रॅड एव्हान्स]] आणि [[रिचर्ड नगारावा]] (झिम्बाब्वे) यांनी टी२० विश्वचषकात १० व्या विकेटसाठी सर्वोच्च भागीदारी नोंदवली. }}<section end="Match44" /> ---- <section begin="Match47" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match47}}'''सामना ४७''' | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|WIN}} | team2 = {{Cr|SA}} | score1 = १७६/८ (२० षटक) | runs1 = [[रोमारियो शेफर्ड]] ५२* (३७) | wickets1 = [[लुंगी न्गिदी]] ३/३० (४ षटक) | score2 = १७७/१ (१६.१ षटक) | runs2 = [[एडन मार्करम]] ८२* (४६) | wickets2 = [[रॉस्टन चेझ]] १/४६ (४ षटक) | result = दक्षिण आफ्रिका ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512765.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[एडन मार्करम]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[जेसन होल्डर]] आणि [[रोमारियो शेफर्ड]] (विंडीज) यांनी टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील ८व्या गड्यासाठी सर्वाधिक भागीदारी नोंदवली. }}<section end="Match47" /> ---- <section begin="Match48" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match48}}'''सामना ४८''' | date = २६ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|IND}} | team2 = {{Cr|ZIM}} | score1 = २५६/४ (२० षटक) | runs1 = [[अभिषेक शर्मा]] ५५ (३०) | wickets1 = [[सिकंदर रझा]] १/२९ (३ षटक) | score2 = १८४/६ (२० षटक) | runs2 = [[ब्रायन बेनेट]] ९७[[नाबाद|*]] (५९) | wickets2 = [[अर्शदीप सिंग]] ३/२४ (४ षटक) | result = भारत ७२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512766.html धावफलक] | venue = [[एम. ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[हार्दिक पंड्या]] (भारत) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[सूर्यकुमार यादव]]च्या (भारत) ४,००० आंतरराष्ट्रीय धावा पूर्ण.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/india-vs-zimbabwe-super-8-t20-match-live-cricket-updates-online-from-ma-chidambaram-stadium-chennai-1031807|trans-title=IND विरुद्ध ZIM लाईव्ह क्रिकेट स्कोअर: हार्दिक पंड्या महत्त्वाचा, चेन्नईमध्ये भारताचे चार गडी बाद|title=IND vs ZIM Live cricket score: Hardik Pandya key, India four down in Chennai|work=[[इंडिया टीव्ही]]|date=२६ फेब्रुवारी २०२६|access-date=२७ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * भारताने टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील आतापर्यंतची दुसरी सर्वोच्च धावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |access-date=२७ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=IND विरुद्ध ZIM: भारताने ह्या टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील सर्वाधिक धावसंख्या नोंदवली, स्पर्धेच्या इतिहासातील दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वोत्तम धावसंख्या|title=IND vs ZIM: India records its highest score in T20 World Cups, second best total in tournament history |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-highest-total-t20-world-cup-record-ind-vs-zim-stats/article70680591.ece |website=स्पोर्टस्टार}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">दक्षिण आफ्रिका उपांत्य फेरीसाठी पात्र</span> तर <span style="color:red">झिम्बाब्वे संघ स्पर्धेतून बाद</span>.<ref>{{cite web |access-date=२७ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक: झिम्बाब्वेला हरवून भारत उपांत्य फेरीच्या शर्यतीत कायम, दक्षिण आफ्रिकेचे बाद फेरीतील स्थान निश्चित|title=T20 World Cup: India stay in semi-final hunt after beating Zimbabwe with South Africa's knockout place confirmed |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13512576/t20-world-cup-india-stay-in-semi-final-hunt-after-beating-zimbabwe-with-south-africas-knockout-place-confirmed |website=स्काय स्पोर्ट्स}}</ref> }}<section end="Match48" /> ---- <section begin="Match51" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match51}}'''सामना ५१''' | date = १ मार्च २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|ZIM}} | team2 = {{Cr|SA}} | score1 = १५३/७ (२० षटके) | runs1 = [[सिकंदर रझा]] ७३ (४३) | wickets1 = [[क्वेना मफाका]] २/२१ (४ षटके) | score2 = १५४/५ (१७.५ षटके) | runs2 = [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] ४२ (१८) | wickets2 = [[सिकंदर रझा]] ३/२९ (४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ५ विकेट्सने विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512769.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) | motm = [[सिकंदर रझा]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[लुंगी न्गिदी]]ने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील ९०वा बळी घेतला आणि तो दक्षिण आफ्रिकेसाठी आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये आतापर्यंतचा सर्वाधिक बळी घेणारा गोलंदाज ठरला. हा विक्रम यापूर्वी [[तबरेझ शम्सी]] याच्या नावावर होता. }}<section end="Match51" /> ---- <section begin="Match52" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match52}}'''सामना ५२''' | date = १ मार्च २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|WIN}} | team2 = {{Cr|IND}} | score1 = १९५/४ (२० षटके) | runs1 = [[रॉस्टन चेझ]] ४० (२५) | wickets1 = [[जसप्रीत बुमराह]] २/३६ (४ षटके) | score2 = १९९/५ (१९.२ षटके) | runs2 = [[संजू सॅमसन]] ९७[[नाबाद|*]] (५०) | wickets2 = [[जेसन होल्डर]] २/३८ (४ षटके) | result = भारत ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512770.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यूझीलंड) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[संजू सॅमसन]] (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">भारत उपांत्य फेरीसाठी पात्र</span> तर <span style="color:red">वेस्ट इंडीज स्पर्धेतून बाद</span> .<ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६ |trans-title=भारत विरुद्ध वेस्ट इंडीज, टी२० विश्वचषक २०२६: वेस्ट इंडिजला हरवून भारत उपांत्य फेरीत दाखल|title=IND vs WI, T20 World Cup 2026: India qualifies for semifinals after beating West Indies |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-wi-india-west-indies-report-t20-world-cup-2026-summary-highlights-result-score-update/article70691326.ece |website=स्पोर्टस्टार}}</ref> * टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील भारताचा हा धावांचा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६ |trans-title=|title=टी२० विश्वचषक इतिहासातील सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग: वेस्ट इंडिजविरुद्ध भारताचा १९६ धावांचा डाव तिसऱ्या क्रमांकावर; संपूर्ण यादी तपासा|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/full-list-highest-successful-run-chases-t20-world-cup-india-196-vs-west-indies-10559955/ |website=द इंडियन एक्सप्रेस }}</ref> }}<section end="Match52" /> === गट २ === <section begin=Group2 /> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! width="10px" | स्थान ! width="150px" | संघ ! width="25px" | {{abbr|सा|सामने}} ! width="25px" | {{abbr|वि|विजय}} ! width="25px" | {{abbr|प|पराभव}} ! width="25px" | {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! width="25px" | गुण ! width="50px" | {{abbr|धा|निव्वळ धावगती}} ! width="125px" | पात्रता |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Cr|ENG}} || ३ || ३ || ० || ०|| '''६''' || १.०९६ || rowspan=2 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#बाद फेरी|बाद फेरी]]साठी पात्र |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Cr|NZL}} || ३ || १ || १ || १ || '''३''' || १.३९० |- | ३ || style="text-align:left" | {{Cr|PAK}} || ३ || १ || १ || १ || '''१''' || −०.१२३ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Cr|SRI}} '''(य'''|| ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −१.९५० |} <small>स्रोत: [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref name="t20wc26-pt"/><br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती; ४) बरोबरी झालेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेच्या आधी [[आयसीसी पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी|आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी]]</small><br> <section end=Group2 /> ---- <section begin="Match41" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match41}}'''सामना ४१''' | date = २१ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|PAK}} | team2 = {{Cr|NZL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = अनिर्णित | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512759.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[पॉल रायफेल]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = हा न्यूझीलंड आणि पाकिस्तान दरम्यानचा ५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. }}<section end="Match41" /> ---- <section begin="Match42" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match42}}'''सामना ४२''' | date = २२ फेब्रुवारी २०२६ | daynight = y | time = {{UTZ|१५:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|ENG}} | team2 = {{Cr|SRI}} | score1 = १४६/९ (२० षटके) | runs1 = [[फिल सॉल्ट]] ६२ (४०) | wickets1 = [[दुनिथ वेल्लालागे]] ३/२६ (४ षटके) | score2 = ९५ (१६.४ षटके) | runs2 = [[दासुन शनाका]] ३० (२४) | wickets2 = [[विल जॅक्स]] ३/२२ (४ षटके) | result = इंग्लंड ५१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512760.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) | motm = [[विल जॅक्स]] (इंग्लंड) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match42" /> ---- <section begin="Match45" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match45}}'''सामना ४५''' | date = २४ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|PAK}} | team2 = {{Cr|ENG}} | score1 = १६४/९ (२० षटके) | runs1 = [[साहिबजादा फरहान]] ६३ (४५) | wickets1 = [[लियाम डॉसन]] ३/२४ (४ षटके) | score2 = १६६/८ (१९.१ षटके) | runs2 = [[हॅरी ब्रूक]] १०० (५१) | wickets2 = [[शाहीन आफ्रिदी]] ४/३० (४ षटके) | result = इंग्लंड २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512763.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[हॅरी ब्रूक]] (इंग्लंड) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = [[शदाब खान]]ने (पाकिस्तान) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये त्याची १०००वी धाव काढली.<ref>{{cite web |access-date=२५ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=आयसीसी टी२० विश्वचषक २०२६: इंग्लंडविरुद्धच्या सामन्यात शादाब खानने गाठला कारकिर्दीतील महत्त्वाचा टप्पा |title=ICC T20 World Cup 2026: Shadab Khan Hits Major Career Milestone During England Clash |url=https://www.tapmad.com/blog/shadab-khan-achieves-major-milestone-in-t20-internationals/3883-5-0 |website=टॅपमॅड}}</ref> * [[हॅरी ब्रूक]]ने (इंग्लंड) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये त्याचे पहिले शतक झळकावले. तो आंतरराष्ट्रीय टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासात शतक करणारा पहिला कर्णधारही ठरला.<ref>{{cite web |access-date=२५ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=हॅरी ब्रुकच्या पहिल्या टी२० शतकामुळे इंग्लंडचा सुपर ८ मध्ये पाकिस्तानवर दोन गडी राखून विजय.|title=Harry Brook's maiden T20I century guides England to two-wicket Super 8 win over Pakistan |url=https://www.cnbctv18.com/sports/harry-brooks-first-ever-t20i-century-guides-england-to-two-wicket-super-8-win-over-pakistan-19857115.htm/amp |website=सीएनबीसी}}</ref><ref>{{cite web |access-date=२५ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=पुरुषांच्या टी२० विश्वचषक स्पर्धेत शतक करणारा हॅरी ब्रुक ठरला पहिला कर्णधार |title=Harry Brook becomes first captain to score century in men’s T20 World Cup |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/harry-brook-hundred-century-first-captain-mens-t20-world-cup-history-record/article70672680.ece |website=स्पोर्ट्स्टार}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:green">इंग्लंड उपांत्य फेरीसाठी पात्र</span> ठरला.<ref>{{cite web |access-date=२५ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=इंग्लंड २०२६ टी२० विश्वचषक स्पर्धेच्या उपांत्य फेरीत दाखल|title=England qualifies for semifinals of T20 World Cup 2026 |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/england-pakistan-t20-world-cup-2026-harry-brook-super-eight-match-result-news/article70672374.ece |website=स्पोर्ट्स्टार}}</ref> }}<section end="Match45" /> ---- <section begin="Match46" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match46}}'''सामना ४६''' | date = २५ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|NZL}} | team2 = {{Cr|SRI}} | score1 = १६८/७ (२० षटके) | runs1 = [[मिचेल सँटनर]] ४७ (२६) | wickets1 = [[महीश थीकशाना]] ३/३० (४ षटके) | score2 = १०७/८ (२० षटके) | runs2 = [[कमिंदु मेंडिस]] ३१ (२३) | wickets2 = [[रचिन रवींद्र]] ४/२७ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ६१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512764.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[अलाहुद्दीन पालेकर]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[रचिन रवींद्र]] (न्यूझीलंड) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[मिचेल सँटनर]]ने (न्यूझीलंड) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये आपली १,०००वी धाव काढली. तो न्यूझीलंडकडून आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये १००० धावा आणि १०० बळी घेणारा पहिला क्रिकेट खेळाडू बनला.<ref>{{cite web |access-date=२६ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=मिचेल सँटनरने रचला इतिहास, न्यूझीलंडचा पहिला क्रिकेट खेळाडू बनला...|title=Mitchell Santner Creates History, Becomes 1st New Zealand Cricketer To... |url=https://www.news18.com/cricket/mitchell-santner-becomes-1st-new-zealand-cricketer-to-score-1000-runs-and-take-100-wickets-in-t20is-ws-no-9929968.html |website=न्यूज१८}}</ref> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red">श्रीलंका स्पर्धेतून बाहेर</span>.<ref>{{cite web |access-date=२६ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: रचिन रवींद्रच्या फिरकीच्या जोरावर न्यूझीलंड उपांत्य फेरीच्या जवळ, श्रीलंका बाहेर|title=T20 World Cup 2026: Rachin Ravindra spins New Zealand step closer to semis, Sri Lanka eliminated |url=https://www.wionews.com/sports/t20-world-cup-2026-rachin-ravindra-spins-new-zealand-step-closer-to-semis-sri-lanka-eliminated-new-zealand-vs-sri-lanka-1772037841268 |website=विऑन}}</ref> }}<section end="Match46" /> ---- <section begin="Match49" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match49}}'''सामना ४९''' | date = २७ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|NZL}} | team2 = {{Cr|ENG}} | score1 = १५९/७ (२० षटक) | runs1 = [[ग्लेन फिलिप्स]] ३९ (२८) | wickets1 = [[विल जॅक्स]] २/२३ (४ षटक) | score2 = १६१/६ (१९.३ षटक) | runs2 = [[टॉम बँटन]] ३३ (२४) | wickets2 = [[रचिन रवींद्र]] ३/१९ (४ षटक) | result = इंग्लंड ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512767.html धावफलक] | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) | motm = [[विल जॅक्स]] (इंग्लंड) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = }}<section end="Match49" /> ---- <section begin="Match50" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|match50}}'''सामना ५०''' | date = २८ फेब्रुवारी २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|PAK}} | team2 = {{Cr|SRI}} | score1 = २१२/८ (२० षटके) | runs1 = [[साहिबजादा फरहान]] १०० (६०) | wickets1 = [[दिलशान मदुशंका]] ३/३३ (४ षटके) | score2 = २०७/६ (२० षटके) | runs2 = [[दासुन शनाका]] ७६* (३१) | wickets2 = [[अबरार अहमद]] ३/२३ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512768.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] | umpires = [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[साहिबजादा फरहान]] (पाकिस्तान) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = पाकिस्तानसाठी [[साहिबजादा फरहान]] आणि [[फखर झमान]] यांची १७६ धावांची भागीदारी ही टी२० विश्वचषकातील आतापर्यंतची सर्वोच्च भागीदारी होती.<ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६ |trans-title=साहिबजादा फरहान, फखर जमान यांनी टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील सर्वोच्च भागीदारीचा विक्रम केला आहे|title=Sahibzada Farhan, Fakhar Zaman record highest partnership in T20 World Cup history |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-fakhar-zaman-highest-partnership-record-t20-world-cup-pakistan-vs-srilanka/article70688694.ece |work=स्पोर्टस्टार}}</ref> * [[साहिबजादा फरहान]]ने (पाकिस्तान) २०१४ मध्ये टी२० विश्वचषकाच्या एकाच आवृत्तीत सर्वाधिक धावा करण्याचा [[विराट कोहली]]चा विक्रम (३८३ धावा) मोडला.<ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषकात सर्वाधिक धावा - साहिबजादा फरहानने मोडला विराट कोहलीचा विक्रम |title=Most runs in a T20 World Cup - Sahibzada Farhan breaks Virat Kohli's record |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/48061446/most-runs-t20-world-cup-sahibzada-farhan-breaks-virat-kohli-record |work=[[ईएसपीएन]]}}</ref> तो टी२० विश्वचषकाच्या एकाच आवृत्तीत दोन शतके करणारा पहिला फलंदाजही ठरला.<ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६ |trans-title=साहिबजादा फरहान टी-२० विश्वचषकात दोन शतके करणारा पहिला खेळाडू ठरला|title=Sahibzada Farhan becomes first player to score two hundreds in a T20 World Cup edition |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-two-hundreds-same-t20-world-cup-century-record-pakistan-vs-sri-lanka/article70688777.ece |work=स्पोर्टस्टार}}</ref> २०२६ च्या स्पर्धेतील हे पाचवे आणि टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील एकूण १६ वे शतक होते.<ref name="Cent-list"/> * [[अबरार अहमद]] (पाकिस्तान) ने टी२० मध्ये आपला ५० वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.qoo10.co.id/en/international/74001/pakistans-abrar-ahmed-strikes-50-t20i-wickets-with-flair-dominates-sri-lanka-again-in-2026-world-cup-thriller/ |trans-title=पाकिस्तानच्या अबरार अहमदने फ्लेअरच्या बळावर टी-२० मध्ये ५० बळी घेतले, २०२६ च्या विश्वचषकात पुन्हा श्रीलंकेवर वर्चस्व गाजवले|title=Pakistan’s Abrar Ahmed Strikes 50 T20I Wickets With Flair, Dominates Sri Lanka Again In 2026 World Cup Thriller |website=Qoo10 |date=२८ फेब्रुवारी २०२६|access-date=२ मार्च २०२६}}</ref> * [[दासुन शनाका]] टी२० मध्ये १०० षटकार मारणारा पहिला श्रीलंकेचा आणि टी२० विश्वचषकाच्या एकाच आवृत्तीत २० षटकार मारणारा पहिला कर्णधार ठरला.<ref name=SL-PAK>{{Cite web |date=२८ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=सर्वात मोठी धावसंख्या, सर्वाधिक षटकार आणि त्याहून अधिक: पाकिस्तान-श्रीलंका टी२० विश्वचषक सामन्यात मोडलेले प्रत्येक विक्रम {{!}} आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६|title=Highest Total, Most Sixes And More: Every Record Broken In The Pakistan-Sri Lanka T20 World Cup Fixture {{!}} ICC Men's T20 World Cup 2026 |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/highest-total-most-sixes-and-more-every-record-broken-in-the-pakistan-sri-lanka-t20-world-cup-fixture |access-date=२ मार्च २०२६ |website=विस्डेन|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=१ मार्च २०२६|trans-title=दासुन शनाकाने रोहित शर्मा, युवराज सिंग यांचे विश्वविक्रम मोडले; इतिहासातील आश्चर्यकारक कामगिरी करणारा पहिला खेळाडू बनला.|title=Dasun Shanaka Breaks Rohit Sharma, Yuvraj Singh's World Records; Becomes First Player In History To Stunning Feat |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/dasun-shanaka-breaks-rohit-sharma-yuvraj-singhs-world-records-becomes-first-player-in-history-to-score-20-sixes-as-captain-in-t20-world-cup-article-153724181 |access-date=२ मार्च २०२६|work=[[टाइम्स नाऊ ]] |language=en}}</ref> त्याने श्रीलंकेसाठी टी२० मध्ये एका डावात सर्वाधिक षटकार मारण्याचा कुसल परेराचा २०१७ चा विक्रम (८ षटकार) देखील मोडला.<ref name=SL-PAK/> * या सामन्याच्या निकालामुळे <span style="color:red">पाकिस्तानला स्पर्धेतून बाहेर</span> तर <span style="color:green">न्यूझीलंडने पाचव्या टी२० विश्वचषक उपांत्य फेरीत प्रवेश</span> केला.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/cricket/pakistan-eliminated-t20-world-cup-despite-win-over-sri-lanka-2026-02-28/ |trans-title=पाकिस्तान टी-२० विश्वचषकातून बाहेर पडल्यानंतर न्यूझीलंड उपांत्य फेरीत दाखल|title=New Zealand reach semis after Pakistan eliminated from T20 World Cup |work=[[रॉयटर्स]] |date=२८ फेब्रुवारी २०२६|access-date=२ मार्च २०२६}}</ref><ref>{{cite web |access-date=२ मार्च २०२६|trans-title=सुपर ८ सामन्यात श्रीलंकेला १४७ पेक्षा कमी धावसंख्येपर्यंत रोखण्यात अपयशी ठरल्याने पाकिस्तान टी२० विश्वचषकातून बाहेर.|title=Pakistan knocked out of T20 World Cup after failing to restrict Sri Lanka below 147 in Super 8 game |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/pakistan-eliminated-t20-world-cup-sri-lanka-super-8-kandy-10558076/ |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]}}</ref> }}<section end="Match50" /> == बाद फेरी == बाद फेरीमध्ये ४ आणि ५ मार्च रोजी दोन उपांत्य सामने आणि ८ मार्च रोजी अंतिम सामना खेळवला गेला.<ref name="Format"/><!--<ref name="26t20wc-pc"/>--> दुसरा उपांत्य सामना [[मुंबई]]<nowiki/>तील [[वानखेडे स्टेडियम]]<nowiki/>वर पार पडला, तर पहिला उपांत्य सामना आणि अंतिम सामना अनुक्रमे [[कोलकाता]] येथील [[इडन गार्डन्स]] आणि [[अहमदाबाद]] येथील [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]]<nowiki/>वर खेळवला गेला, परंतु पाकिस्तान पात्र ठरल्यास हे दोन्ही सामने [[कोलंबो]] येथील [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]]<nowiki/>वर हलवले जातील.<ref name="Fin-Ven">{{Cite web |date=९ सप्टेंबर २०२५ |trans-title=२०२६ पुरुषांचा टी२० विश्वचषक ७ फेब्रुवारी ते ८ मार्च दरम्यान होण्याची शक्यता आहे.|title=2026 Men's T20 World Cup likely from February 7 to March 8 |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-mens-t20-world-cup-likely-from-february-7-to-march-8-1502118 |access-date=१९ डिसेंबर २०२५ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> <section begin="bracket" />{{4TeamBracket | team-width = 150px | score-width = 150px | RD1 = '''[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#उपांत्य सामने|उपांत्य सामने]]''' | RD1-seed1 = अ१ | RD1-team1 = {{nobr|{{Cr|SA}}}} | RD1-score1 = १६९/८ (२० षटके) | RD1-seed2 = '''ब२''' | RD1-team2 = '''{{Cr|NZL}}''' | RD1-score2 = {{nobr|'''१७३/१ (१२.५ षटके)'''}} | RD1-seed3 = ब१ | RD1-team3 = {{cr|ENG}} | RD1-score3 = २४६/७ (२० षटके) | RD1-seed4 = अ२ | RD1-team4 = {{cr|IND}} | RD1-score4 = '''२५३/७ (२० षटके)''' | RD2= '''[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक#अंतिम सामना|अंतिम सामना]]''' | RD2-seed1 = उसा१वि | RD2-team1 = {{nobr|{{Cr|NZL}}}} | RD2-score1 = १५९ (१९ षटके) | RD2-seed2 = '''उसा२वि''' | RD2-team2 = '''{{cr|IND}}''' | RD2-score2 = '''२५५/५ (२० षटके)''' }} === उपांत्य सामने === <section begin="Match53" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|Semi-final 1}}'''उपांत्य सामना १''' | date = ४ मार्च २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|SA}} | team2 = {{Cr|NZL}} | score1 = १६९/८ (२० षटके) | runs1 = [[मार्को यान्सिन]] ५५[[नाबाद|*]] (३०) | wickets1 = कोल मॅककोन्ची २/९ (१ षटके) | score2 = १७३/१ (१२.५ षटके) | runs2 = [[फिन ॲलन]] १००[[नाबाद|*]] (३३) | wickets2 = [[कागिसो रबाडा]] १/२८ (३ षटके) | result = न्यूझीलंड ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512771.html धावफलक] | venue = [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[फिन ॲलन]] (न्यूझीलंड) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[फिन ॲलन]]ने टी२० विश्वचषकात न्यूझीलंडच्या फलंदाजाकडून सर्वात जलद अर्धशतक करण्याचा [[ग्लेन फिलिप्स]]चा विक्रम मोडला.<ref>{{cite web |access-date=५ मार्च २०२६|trans-title=फिन ॲलनने टी२० विश्वचषकात न्यूझीलंडच्या फलंदाजाचा सर्वात जलद ५० धावांचा विक्रम मोडला|title=Finn Allen Breaks Record Of Fastest 50 By New Zealand Batter In T20 World Cup|url=https://www.news18.com/cricket/finn-allen-breaks-record-of-fastest-50-by-new-zealand-batter-in-t20-world-cup-ws-no-9942674.html |work=न्यूज१८}}</ref> * [[फिन ॲलन]]ने (न्यूझीलंड) ने टी२० विश्वचषकाच्या इतिहासातील सर्वात जलद शतक ठोकले. तो टी२० विश्वचषक बाद फेरीत शतक ठोकणारा पहिला खेळाडू देखील ठरला.<ref>{{cite web |access-date=५ मार्च २०२६|trans-title=फिन ॲलनच्या ३३ चेंडूतील शतकामुळे न्यूझीलंडकडून दक्षिण आफ्रिकेचा पराभव.|title=Finn Allen hits 33-ball century as New Zealand demolish South Africa |url=https://www.thetimes.com/sport/cricket/article/new-zealand-south-africa-finn-allen-t20-world-cup-semi-final-x25hkrmsw |website=द टाईम्स}}</ref> }}<section end="Match53" /> ---- <section begin="Match54" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|Semi-final 2}}'''उपांत्य सामना २''' | date = ५ मार्च २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = २५३/७ (२० षटक) | runs1 = संजू सॅमसन ८९ (४२) | wickets1 = विल जॅक्स २/४० (४ षटक) | score2 = २४६/७ (२० षटक) | runs2 = जेकब बेथेल १०५ (४८) | wickets2 = हार्दिक पंड्या २/३८ (४ षटक) | result = भारत ७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512772.html धावफलक] | venue = [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] | umpires = ख्रिस गॅफनी (न्यूझीलंड) आणि अल्लाहुदीन पालेकर (दक्षिण आफ्रिका) | motm = संजू सॅमसन (भारत) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आयसीसी मर्यादित षटकांच्या स्पर्धांमध्ये २०वी उपांत्य फेरीत गाठून भारताने इंटर कोणत्याही देशापेक्षा जास्त वेळा उपांत्य फेरीट प्रवेश करण्याची कामगिरी केली.<ref>{{Cite web |last=विष्णु |first=पी. एन. |date=२ मार्च २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषक २०२६: भारताने विक्रमी २० व्या आयसीसी स्पर्धेच्या उपांत्य फेरीत प्रवेश करून इतिहास रचला; येथे अव्वल पाच देशांची यादी तपासा.|title=T20 World Cup 2026: India create history with record 20th ICC tournament semi-final; check top five list here |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/t20-world-cup-2026-india-create-history-with-record-20th-icc-tournament-semi-final-check-top-five-list-here-11772451911771.html |access-date=६ मार्च २०२६ |website=मिंट|language=en}}</ref> * भारत आणि इंग्लंड यांच्यातील हा सलग तिसरा टी२० विश्वचषक उपांत्य सामना होता.<ref>{{Cite web |date=१ मार्च २०२६|trans-title=वेस्ट इंडिजला हरवून भारताचा टी२० विश्वचषकाच्या उपांत्य फेरीत प्रवेश|title=India set up T20 World Cup semi-final against England after edging West Indies |url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/england-west-indies-india-kolkata-mumbai-b2929777.html |access-date=६ मार्च २०२६ |work=द इंडीपेन्डट |language=en}}</ref> * भारताच्या [[सूर्यकुमार यादव]]चा हा १५०वा आंतरराष्ट्रीय सामना होता.{{cn|date=मार्च २०२६}} * भारताची २५३ ही टी२० विश्वचषक बाद फेरीच्या सामन्यातील ही सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref>{{cite web |access-date=६ मार्च २०२६|trans-title=भारताने टी२० विश्वचषक बाद फेरीतील सामन्यात सर्वाधिक सांघिक धावसंख्येचा (२५३/७) विक्रम मोडला|title=India Break Record Of Highest Team Total (253/7) In T20 World Cup Knockout Match |url=https://www.news18.com/cricket/india-break-record-of-highest-team-total-in-t20-world-cup-knockout-match-ws-no-9944693.html |work=[[न्यूज१८]]}}</ref> * [[जेकब बेथेल]] (इंग्लंड) याने त्याचे पहिले आंतरराष्ट्रीय टी२० शतक केले. त्याने टी२० विश्वचषक स्पर्धेच्या बाद फेरीतील सामन्यात सर्वाधिक वैयक्तिक धावसंख्या देखील केली.<ref>{{Cite web |date=५ मार्च २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक बाद फेरीत सर्वाधिक वैयक्तिक धावा: बेथेल, संजू सॅमसन अव्वल पाचमध्ये|title=Highest individual scores in T20 World Cup knockouts: Bethell, Sanju Samson enter top five |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sanju-samson-record-highest-score-t20-world-cup-knockouts-kohli-stats-semifinal/article70708176.ece |access-date=६ मार्च २०२६ |work=[[स्पोर्टस्टार]] |language=en}}</ref> * हे २०२६ च्या स्पर्धेतील सातवे शतक आणि टी२० विश्वचषक इतिहासातील एकूण १८ वे शतक होते.<ref name="Cent-list"/> * या सामन्यात ४९९ धावा केल्या गेल्या होत्या आणि हा टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील सामन्यामधील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक धावांचा विक्रम आहे.<ref>{{Cite web |last=बंदारुपल्ली|first=संपत|date=५ मार्च २०२६ |trans-title=आकडेवारी - उच्च धावसंख्येच्या उपांत्य फेरीत विक्रम आणि षटकारांची भरमार|title=Stats - Records and sixes galore in a high-scoring semi-final |url=https://www.espn.com.au/cricket/story/_/id/48113419/ind-vs-eng-t20-world-cup-records-sixes-galore-high-scoring-semi-final |access-date=६ मार्च २०२६ |website=[[ईएसपीएन]] |language=en}}</ref> * भारत सलग दुसऱ्यांदा आणि एकूण चौथ्या टी२० विश्वचषक अंतिम फेरीत प्रवेश मिळवणारा पहिला संघ बनला.<ref>{{Cite web |date=५ मार्च २०२६ |trans-title=चार वेळा पुरुषांच्या टी-२० विश्वचषक स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत प्रवेश करणारा भारत पहिला संघ ठरला.|title=India becomes first team to qualify for four men’s T20 World Cup finals |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-t20-world-cup-2026-final-fourth-time-most-appearance-record-stats/article70708745.ece |access-date=६ मार्च २०२६ |work=स्पोर्टस्टार |language=en}}</ref> }}<section end="Match54" /> === अंतिम सामना === {{Main|२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अंतिम सामना}} <section begin="Match55" />{{Single-innings cricket match | round = {{anchor|Final}}'''अंतिम सामना''' | date = ८ मार्च २०२६ | night = y | time = {{UTZ|१९:००|+5:30}} | team1 = {{Cr-rt|IND}} | team2 = {{Cr|NZL}} | score1 = २५५/५ (२० षटके) | runs1 = [[संजू सॅमसन]] ८९ (४६) | wickets1 = [[जेम्स नीशॅम]] ३/४६ (४ षटके) | score2 = १५९ (१९ षटके) | runs2 = [[टिम सिफर्ट]] ५२ (२६) | wickets2 = [[जसप्रीत बुमराह]] ४/१५ (४ षटके) | result = भारत ९६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[जसप्रीत बुमराह]] (भारत) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = भारताचा हा चौथा टी२० विश्वचषक अंतिम सामना होता; कोणत्याही देशासाठी सर्वाधिक.<ref>{{Cite web |date=६ मार्च २०२६ |trans-title=चार वेळा पुरुषांच्या टी-२० विश्वचषक स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत प्रवेश करणारा भारत पहिला संघ ठरला.|title=India becomes first team to qualify for four men’s T20 World Cup finals |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-t20-world-cup-2026-final-fourth-time-most-appearance-record-stats/article70708745.ece |access-date=९ मार्च २०२६ |work=स्पोर्टस्टार |language=en}}</ref> * आयसीसी मर्यादित षटकांच्या स्पर्धांमध्ये भारताचा हा १५वा अंतिम सामना होता; कोणत्याही देशाकडून सर्वाधिक. * भारताने टी-२० विश्वचषक अंतिम सामन्यामधील आतापर्यंतची सर्वाधिक धावसंख्या (२५५) केली, त्यांनी स्वतःच्या [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अंतिम सामना|२०२४]] मधील १७६ धावसंख्येला मागे टाकले.<ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६|trans-title=फायनलमध्ये रेकॉर्ड अलर्ट! भारताने न्यूझीलंडविरुद्ध टी२० विश्वचषकाचा इतिहास पुन्हा लिहिला|title=Record alert in final! India rewrite T20 World Cup history vs New Zealand |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/record-alert-in-final-india-rewrite-t20-world-cup-history-vs-new-zealand/articleshow/129277293.cms |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> * [[संजू सॅमसन]]ने (भारत) पुरुषांच्या टी२० विश्वचषक अंतिम सामन्यामध्ये सर्वाधिक वैयक्तिक धावसंख्या केली.<ref>{{Cite web |date=८ मार्च २०२६ |trans-title=टी-२० विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यात न्यूझीलंडविरुद्ध भारताने प्रथम फलंदाजी करताना २५५ धावा फटकावल्याने मोडलेल्या विक्रमांची यादी|title=List of records broken as India smash 255 runs batting first in T20 World Cup final vs New Zealand |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/list-of-records-broken-as-india-smash-255-runs-batting-first-in-t20-world-cup-final-vs-new-zealnd-2026-03-08-1033083 |access-date=९ मार्च २०२६|work=इंडिया टुडे|language=en}}</ref> * भारत तीन टी२० विश्वचषक विजेतेपद जिंकणारा पहिला संघ बनला. सलग दोन विजेतेपद जिंकणारा पहिला संघ आणि स्पर्धा जिंकणारा पहिला यजमान देश बनला. }}<section end="Match55" /> == आकडेवारी == {| class="wikitable" |+ फलंदाजाने केलेल्या सर्वाधिक धावा<ref name="mr">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-17604|trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक, २०२५/२६ मध्ये सर्वाधिक धावा|title=Most runs in ICC Men's T20 World Cup, 2025/26|access-date=१० मार्च २०२६}}</ref> ! scope=col | [[धाव (क्रिकेट)|धावा]] ! scope=col | खेळाडू ! scope=col | संघ |- ! scope=row | ३८३ | [[साहिबजादा फरहान]] || {{cr|PAK}} |- ! scope=row | ३२६ | [[टीम सिफर्ट]] || {{cr|NZ}} |- ! scope=row | ३२१ | [[संजू सॅमसन]] || {{cr|IND}} |- ! scope=row | ३१७ | [[ईशान किशन]] || {{cr|IND}} |- ! scope=row | २९८ | [[फिन ॲलन]] || {{cr|NZ}} |- |} {| class="wikitable" |+ गोलंदाजांनी घेतलेले सर्वाधिक बळी<ref name="mw">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-17604|trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक, २०२५/२६ मध्ये सर्वाधिक बळी|title=Most wickets For ICC Men's T20 World Cup, 2025/26|access-date=१० मार्च २०२६}}</ref> ! scope=col | [[बळी (क्रिकेट)|बळी]] ! scope=col | खेळाडू ! scope=col | संघ |- ! scope=row rowspan=2 | १४ | [[जसप्रीत बुमराह]] || {{cr|IND}} |- | [[वरुण चक्रवर्ती]] || {{cr|IND}} |- ! scope=row rowspan=3 | १३ | {{nobr|[[शॅडली वॅन शॉकविक]]}} || {{nobr|{{cr|USA}}}} |- | [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] || {{cr|ZIM}} |- | [[आदिल रशीद]] || {{cr|ENG}} |- |} ==वादविवाद== === बांगलादेशची माघार=== ३ जानेवारी २०२६ रोजी, बांगलादेशी क्रिकेट खेळाडू [[मुस्तफिझुर रहमान]]ला [[कोलकाता नाइट रायडर्स]]ने [[२०२६ इंडियन प्रीमियर लीग]] संघातून वगळल्यानंतर, [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]]ाने (बीसीबी) सुरक्षेचे कारण देत, विश्वचषकातील बांगलादेशचे सामने भारतातून हलवण्याची विनंती केली.<ref>{{cite news |date=४ जानेवारी २०२६ |trans-title=मुस्तफिझुरच्या प्रकरणानंतर बांगलादेश सरकारने क्रिकेट बोर्डाला टी२० विश्वचषकाचे सामने भारतातून बाहेर हलवण्यास सांगितले आहे.|title=Bangladesh govt asks cricket board to shift T20 World Cup games out of India after Mustafizur controversy |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/bangladesh-govt-asks-cricket-board-to-shift-t20-world-cup-games-out-of-india-after-mustafizur-controversy/articleshow/126330617.cms |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |issn=0013-0389 |archive-date=४ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260104105817/https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/bangladesh-govt-asks-cricket-board-to-shift-t20-world-cup-games-out-of-india-after-mustafizur-controversy/articleshow/126330617.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |date=४ जानेवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषकासाठी भारतात जाण्यास बांगलादेशचा नकार|title=Bangladesh refuse to travel to India for T20 World Cup |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-bangladesh-refuse-to-travel-to-india-for-t20-world-cup-1518033 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|archive-date=४ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105080256/https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-bangladesh-refuse-to-travel-to-india-for-t20-world-cup-1518033 |url-status=live }}</ref> या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी आयसीसीच्या अधिकाऱ्यांनी बीसीबीच्या सदस्यांची भेट घेतली.<ref>{{cite news |date=६ जानेवारी २०२६ |trans-title=भारतात टी२० विश्वचषकाचे सामने खेळण्यास नकार दिल्याबद्दल आयसीसी बीसीबीसोबत बैठक घेणार आहे.|title=ICC to meet with BCB over refusal to play T20 World Cup matches in India |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-meet-with-bcb-over-bangladesh-s-refusal-to-play-t20-world-cup-matches-in-india-1518291 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ६ जानेवारी रोजी, [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]ने दिलेल्या वृत्तानुसार, आयसीसीने बीसीबीची विनंती फेटाळून लावली आणि जर बांगलादेशने खेळण्यास नकार दिला, तर त्यांना गुण गमवावे लागतील.<ref>{{cite news |date=६ जानेवारी २०२६|trans-title=आयसीसीचा बांगलादेशला इशारा: भारतात खेळा किंवा गुण गमवा.|title=ICC to Bangladesh: play in India or forfeit points |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-bangladesh-play-in-india-or-forfeit-points-1518315 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |archive-date=७ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260107160701/https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-bangladesh-play-in-india-or-forfeit-points-1518315 |url-status=live }}</ref>दुसऱ्याच दिवशी, बीसीबीने हे नाकारत म्हटले की, "आमच्या चिंता दूर करण्यासाठी आयसीसीने बीसीबीसोबत मिळून काम करण्याची तयारी दर्शवली आहे".<ref>{{cite news |date=७ जानेवारी २०२६|trans-title=बीसीबी: भारतात टी-२० विश्वचषक खेळण्याबाबतच्या चिंतांवर तोडगा काढण्यास आयसीसी तयार.|title=BCB: ICC willing to address concerns about playing T20 World Cup in India |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-says-icc-willing-to-address-concerns-about-playing-t20-world-cup-in-india-1518430 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|archive-date=७ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260107160646/https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-says-icc-willing-to-address-concerns-about-playing-t20-world-cup-in-india-1518430 |url-status=live }}</ref> ११ जानेवारी रोजी, पीसीबीने दिलेल्या वृत्तानुसार, जर स्पर्धेसाठी श्रीलंकेतील मैदाने उपलब्ध नसतील, तर बांगलादेशचे सामने पाकिस्तानात आयोजित करण्याची तयारी दर्शवली.<ref>{{cite news |date=११ जानेवारी २०२६|trans-title=२०२६ च्या टी२० विश्वचषकातील वादाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तान बांगलादेशचे सामने आयोजित करू इच्छित आहे – अहवाल|title=Pakistan Want To Host Bangladesh's Matches Amid T20 World Cup 2026 Controversy – Report |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/pakistan-want-to-host-bangladeshs-matches-amid-t20-world-cup-2026-controversy-report-article-153431521 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[टाइम्स नाऊ]] |archive-date=११ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260111175311/https://www.timesnownews.com/sports/cricket/pakistan-want-to-host-bangladeshs-matches-amid-t20-world-cup-2026-controversy-report-article-153431521 |url-status=live }}</ref> दुसऱ्या दिवशी, माध्यमांनी वृत्त दिले की, [[तामिळनाडू क्रिकेट असोसिएशन]] आणि [[केरळ क्रिकेट असोसिएशन]]ने भारतातील [[इडन गार्डन्स]] आणि [[वानखेडे स्टेडियम]]ऐवजी अनुक्रमे [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]] आणि [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]]वर सामने आयोजित करण्याची तयारी दाखवली आहे.<ref>{{cite news |date=१२ जानेवारी २०२६ |trans-title=बांगलादेशच्या टी२० विश्वचषक २०२६ सामन्यांसाठी नवीन ठिकाणांचे पर्याय समोर: अहवाल|title=New venue options emerge for Bangladesh's T20 World Cup 2026 matches: Report |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/new-venue-options-emerge-for-bangladesh-s-t20-world-cup-2026-matches-report-2026-01-12-1025458 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[इंडिया टीव्ही]] |archive-date=१३ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260113082114/https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/new-venue-options-emerge-for-bangladesh-s-t20-world-cup-2026-matches-report-2026-01-12-1025458 |url-status=live }}</ref> १२ जानेवारी रोजी, आयसीसीने बांगलादेशच्या सुरक्षा मूल्यांकनाला नकार देत म्हटले की, "[संघाला] कोणताही मोठा धोका नाही" आणि "काही ठिकाणी [संघाला] कमी ते मध्यम धोका आहे, तर इतर ठिकाणी तो कमी किंवा अजिबात नाही".<ref>{{cite news |date=१२ जानेवारी २०२६ |trans-title=भारतामध्ये बांगलादेश संघाला कोणताही विशिष्ट धोका नाही,-आयसीसी सुरक्षा मूल्यांकन.|title=No specific threat to Bangladesh team in India, says ICC security assessment |url=https://www.espncricinfo.com/story/no-specific-threat-to-bangladesh-team-in-india-for-2026-t20-world-cup-says-icc-security-assessment-1519243 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|archive-date=१३ जानेवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113044212/https://www.espncricinfo.com/story/no-specific-threat-to-bangladesh-team-in-india-for-2026-t20-world-cup-says-icc-security-assessment-1519243 |url-status=live }}</ref> दुसऱ्याच दिवशी, बीसीबीने सुरक्षेच्या कारणास्तव बांगलादेशचे सामने भारताबाहेर हलवण्याची आपली विनंती पुन्हा एकदा मांडली.<ref>{{cite news |date=१३ जानेवारी २०२६|trans-title=टी२० विश्वचषकासाठी बांगलादेश भारतात जाणार नाही, या भूमिकेवर बीसीबी ठाम.|title=BCB firm on stance that Bangladesh won't travel to India for T20 World Cup |url=https://www.espncricinfo.com/story/bcb-firm-on-stance-that-bangladesh-won-t-travel-to-india-for-t20-world-cup-1519348 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |archive-date=१४ जानेवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114052724/https://www.espncricinfo.com/story/bcb-firm-on-stance-that-bangladesh-won-t-travel-to-india-for-t20-world-cup-1519348 |url-status=live }}</ref> १७ जानेवारी रोजी, बीसीबीने आयर्लंडसोबत (जे आपले सामने श्रीलंकेत खेळणार होते) गट बदलण्याची विनंती केली, जी आयसीसीने फेटाळून लावली.<ref>{{cite news |date=२१ जानेवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक संकट: पीसीबीने आयसीसीला पत्र लिहून बांगलादेशच्या भूमिकेला पाठिंबा दिला.|title=T20 World Cup crisis: PCB writes to ICC supporting Bangladesh's stance |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-crisis-pcb-writes-to-icc-supporting-bangladesh-s-stance-1520329 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ }}</ref> १८ जानेवारी रोजी, आयसीसीने घोषणा केली की या प्रकरणावर अंतिम निर्णय २१ जानेवारी रोजी होणाऱ्या बोर्डाच्या बैठकीनंतर घेतला जाईल.<ref>{{cite news |date=१८ जानेवारी २०२६ |trans-title=२०२६ च्या टी२० विश्वचषकातील बांगलादेशचा सहभाग २१ जानेवारीपर्यंत निश्चित केला जाणार.|title=Bangladesh's participation in 2026 T20 World Cup to be finalised by January 21 |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-bangladesh-s-participation-to-be-finalised-by-january-21-1520069 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ }}</ref> २१ जानेवारीच्या बैठकीनंतर, आयसीसीने बांगलादेशचे सामने हलवण्यास नकार दिला आणि बीसीबीला सहभागाबाबत निर्णय घेण्यासाठी एक दिवसाची सुधारित मुदत दिली.<ref>{{cite news |date=२१ जानेवारी २०२६ |trans-title=बांगलादेशने भारतात प्रवास न केल्यास, आयसीसी टी-२० विश्वचषकात त्यांच्या जागी दुसऱ्या संघाला संधी देणार.|title=ICC to replace Bangladesh at T20 World Cup if they don't travel to India |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-replace-bangladesh-at-t20-world-cup-if-they-don-t-travel-to-india-1520371 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite news |date=२१ जानेवारी २०२६|trans-title=बांगलादेशला भारतात खेळण्याचा किंवा स्पर्धेतून बाहेर बसण्याचा पर्याय देण्यात आला आहे.|title=Bangladesh asked to play in India or sit-out |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-s-t20-world-cup-verdict-on-bangladesh-cricket-bcci-2855353-2026-01-21 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|work=[[इंडिया टुडे]] }}</ref> दुसऱ्या दिवशी, बीसीबीने भारतात खेळण्यास आपला नकार पुन्हा एकदा सांगितला.<ref>{{cite news |date=२२ जानेवारी २०२६|trans-title=बहिष्कृत होण्याचा धोका असूनही, बांगलादेश भारतात टी२० विश्वचषक न खेळण्याच्या आपल्या भूमिकेवर ठाम.|title=Bangladesh firm on not playing T20 World Cup in India despite risk of exclusion |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-firm-on-not-playing-t20-world-cup-in-india-despite-icc-saying-they-will-be-replaced-1520515 |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६|publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] }}</ref> २४ जानेवारी रोजी, आयसीसीने अधिकृतपणे घोषणा केली की बांगलादेशच्या जागी [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]]ला स्थान दिले जाईल, जो आयसीसी टी२० क्रमवारीत पुढील सर्वोच्च क्रमांकाचा संघ होता आणि स्पर्धेसाठी पात्र ठरला नव्हता.<ref name="Scot">{{cite news |date=२४ जानेवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषकात स्कॉटलंड बांगलादेशची जागा घेणार.|title=Scotland to replace Bangladesh at T20 World Cup |url=https://www.icc-cricket.com/news/scotland-to-replace-bangladesh-at-t20-world-cup |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] }}</ref><ref>{{cite news |date=२४ जानेवारी २०२६|trans-title=भारतात प्रवास करण्यास नकार दिल्यानंतर, २०२६ च्या पुरुष टी२० विश्वचषकात बांगलादेशच्या जागी स्कॉटलंडचा समावेश.|title=Bangladesh Replaced By Scotland At 2026 Men's T20 World Cup After Refusing To Travel To India |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/bangladesh-replaced-by-scotland-at-2026-mens-t20-world-cup-after-refusing-travel-to-india |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[विस्डेन]] }}</ref> ९ फेब्रुवारी २०२६ रोजी जारी केलेल्या एका प्रेस रिलीजमध्ये, आयसीसीने म्हटले आहे की स्पर्धेतून माघार घेतल्याबद्दल बीसीबीवर कोणताही आर्थिक, क्रीडा किंवा प्रशासकीय दंड आकारला जाणार नाही. आयसीसीच्या विद्यमान नियमांनुसार बीसीबीला त्याविरुद्ध अपील करण्याचा अधिकार आहे आणि २०२८-२०३१ च्या कार्यक्रमांच्या मोसमात बांगलादेशला आयसीसी स्पर्धेचे यजमानपद देण्यात येईल, असेही त्यात म्हटले आहे.<ref name="ICC_PR">{{cite web|trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ – प्रेस नोट|title=ICC Men's T20 World Cup 2026 – Press Note |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-men-s-t20-world-cup-2026-press-note |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=९ फेब्रुवारी २०२६ |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ===भारत-पाकिस्तान तणाव=== १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी, पाकिस्तान सरकारने घोषणा केली की पाकिस्तान संघ १५ फेब्रुवारी रोजी होणाऱ्या भारतासोबतच्या नियोजित गट अ सामन्यावर बहिष्कार टाकेल. पीसीबीने हा निर्णय अधिकृतपणे आयसीसीला कळवला नसला तरी, बांगलादेशचे सामने भारताबाहेर हलवण्यास आयसीसीने नकार दिल्याबद्दल निषेध म्हणून हा निर्णय घेण्यात आल्याचे वृत्त आहे.<ref>{{cite news |trans-title=टी-२० विश्वचषकात भारतासोबतच्या सामन्याला पाकिस्तान सरकारचा 'नकार'.|title=Pakistan government says 'no' to India match in T20 World Cup |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137531/pakistan-to-forfeit-india-clash-in-t20-world-cup |publisher=[[क्रिकबझ्झ]] |date=१ फेब्रुवारी २०२६|access-date=९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite news |date=१ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=पाकिस्तान १५ फेब्रुवारी रोजी होणाऱ्या भारत सामन्यावर बहिष्कार टाकणार|title=Pakistan to Boycott India match on 15 Feb |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-to-boycott-t20-world-cup-match-against-india-1521915 |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ फेब्रुवारी २०२६ }}</ref> भारताविरुद्धच्या सामन्यावर बहिष्कार टाकल्यास आयसीसीने पीसीबीला संभाव्य दंडाची चेतावणी दिली.<ref>{{cite web |date=२ फेब्रुवारी २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक स्पर्धेत भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामना नाही? पाकिस्तानचा बहिष्कार, आयसीसीचा मोठा परिणाम स्पष्ट करणारा इशारा|title=No India vs Pakistan at T20 World Cup? Pak’s boycott, ICC’s warning & the big fallout explained |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/no-india-vs-pakistan-at-t20-world-cup-paks-boycott-iccs-warning-the-big-fallout-explained/articleshow/127851688.cms |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६|work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |issn=0013-0389}}</ref> आयसीसी, पीसीबी आणि बीसीबी यांच्यातील चर्चेनंतर, ९ फेब्रुवारी रोजी,<ref name="ICC_PR" /> पाकिस्तान सरकारने घोषणा केली की ते संघाला भारताविरुद्धच्या सामन्यात भाग घेण्याचे निर्देश देत आहेत.<ref>{{cite news |trans-title=टी२० विश्वचषक स्पर्धेत पाकिस्तानचा भारताच्या सामन्यावरील बहिष्कार मागे |title=Pakistan withdraw boycott of India match at T20 World Cup |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-withdraw-boycott-of-india-match-at-t20-world-cup-1523168 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260209213921/https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-withdraw-boycott-of-india-match-at-t20-world-cup-1523168 |archive-date=2026-02-09 |access-date=१३ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |url-status=live }}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी|2}} {{२०२६ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक}} {{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|*]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] in2ijlwpir864grhk37vyi7d1kdljha 0 353542 2717633 2642772 2026-10-07T01:50:48Z अभय नातू 206 /* व्हिडिओ जॉकी */ 2717633 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''एमटीव्ही (भारत)''' एक भारतीय [[सशुल्क दूरचित्रवाणी सेवा]] आहे जो संगीत, वास्तविकता आणि युवा संस्कृती कार्यक्रमात विशेष आहे. हे १९९६ मध्ये [[एमटीव्ही]] ची भारतीय आवृत्ती म्हणून निर्माण करण्यात आले होते आणि पॅरामाउंट नेटवर्क्स सोबतच्या परवाना करारानुसार [[व्हायकॉम१८]] च्या मालकीचे आहे. ह्या वाहिनीवरील बहुतांश कार्यक्रम [[हिंदी भाषा|हिंदीत]] तयार केले जातात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=NA7dJJC-TuMC&q=mtv%2520india%2520hindi%2520language&pg=PT84|title=The 86 Percent Solution: How to Succeed in the Biggest Market Opportunity of the Next 50 Years|last=Mahajan|first=Vijay|last2=Banga|first2=Kamini|date=2005-09-14|publisher=Pearson Education|isbn=9780132782159|language=en}}</ref> एमटीव्ही इंडियाचे [[मुंबई|मुंबईतील]] [[विलेपार्ले]] येथे मुख्यालय आहे. == व्हिडिओ जॉकी == * [[अमृता अरोरा]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/entertainment/amrita-arora-just-took-us-back-to-the-90s-with-this-pic-1732575|title=Amrita Arora Just Took Us Back To The 90s With This Pic|website=NDTV.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902183614/https://www.ndtv.com/entertainment/amrita-arora-just-took-us-back-to-the-90s-with-this-pic-1732575|archive-date=2 September 2019|access-date=2 September 2019}}</ref> * [[अनुषा दांडेकर]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/entertainment/anusha-dandekar-on-fashion-reality-tv-and-why-mtv-will-always-be-her-safe-space/article36708001.ece|title=Anusha Dandekar on fashion, reality TV, and why MTV will always be her ‘safe space’|last=Sunder|first=Gautam|date=28 September 2021|via=www.thehindu.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208125331/https://www.thehindu.com/entertainment/anusha-dandekar-on-fashion-reality-tv-and-why-mtv-will-always-be-her-safe-space/article36708001.ece|archive-date=8 December 2021|access-date=5 January 2024}}</ref> * [[आयुष्मान खुराणा]]<ref name="auto">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/jose-covaco-recalls-the-day-mtv-colleague-ayushmann-khurrana-decided-to-quit-tv-7958470/|title=Jose Covaco recalls the day MTV colleague Ayushmann Khurrana decided to quit TV to chase Bollywood dreams: ‘I’m going to f**king do it…’|date=8 June 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221211041412/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/jose-covaco-recalls-the-day-mtv-colleague-ayushmann-khurrana-decided-to-quit-tv-7958470/|archive-date=11 December 2022|access-date=11 December 2022}}</ref> * [[बानी जे]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mtv.in.com/vjs/profile/vj-bani-7.html|title=MTV India - VJs, Music, Videos, Blogs, Games, Wallpapers, Interviews, Performances, Shows, Fun and more - VJ - VJ Bani - Profile|date=4 September 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110904125254/http://mtv.in.com/vjs/profile/vj-bani-7.html|archive-date=4 September 2011}}</ref> * बसीर अली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/baseer-ali-on-roads-with-roadies-5166945/|title=Baseer Ali on hosting On Roads with Roadies: Consider myself lucky to get associated with Roadies once again|date=7 May 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230906174320/https://indianexpress.com/article/entertainment/television/baseer-ali-on-roads-with-roadies-5166945/|archive-date=6 September 2023|access-date=5 January 2024}}</ref> * [[सायरस ब्रोचा]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/story/19970811-cyrus-broacha-meet-the-mtv-veejay-with-the-coolest-show-in-town-831866-1997-08-10|title=Cyrus Broacha: Meet the MTV veejay with the coolest show in town|website=India Today|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221211033533/https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/story/19970811-cyrus-broacha-meet-the-mtv-veejay-with-the-coolest-show-in-town-831866-1997-08-10|archive-date=11 December 2022|access-date=11 December 2022}}</ref> * [[सायरस साहुकार]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/cyrus-sahukar-debut-tv-show-mtv-fully-faltoo-first-of-many-7241219/|title=First of Many: Cyrus Sahukar revisits MTV Fully Faltoo|date=24 March 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221211053617/https://indianexpress.com/article/entertainment/television/cyrus-sahukar-debut-tv-show-mtv-fully-faltoo-first-of-many-7241219/|archive-date=11 December 2022|access-date=11 December 2022}}</ref> * [[मलाइका अरोरा]]<ref name="Club">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.screenindia.com/jun06/music.htm|title=New VJs on the Block|website=[[स्क्रीन (नियतकालिक)|स्क्रीन]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060326075110/http://www.screenindia.com/jun06/music.htm|archive-date=26 March 2006|access-date=14 November 2018}}</ref> * [[मिनी माथुर]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/2000/20000326/spectrum/tv.htm|title=The Sunday Tribune - Spectrum - Television|website=www.tribuneindia.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401172702/https://www.tribuneindia.com/2000/20000326/spectrum/tv.htm|archive-date=1 April 2023|access-date=11 December 2022}}</ref> * [[निखिल चिनप्पा]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/Nikhil-Chinnappa/articleshow/30978726.cms|title=Nikhil Chinnappa - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928103436/https://timesofindia.indiatimes.com/Nikhil-Chinnappa/articleshow/30978726.cms|archive-date=28 September 2019|access-date=2 September 2019}}</ref> * [[रागेश्वरी लूंबा]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/1999/99jan24/sunday/filmtv.htm|title=Tribuneindia... Film and tv|website=www.tribuneindia.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929230002/https://www.tribuneindia.com/1999/99jan24/sunday/filmtv.htm|archive-date=29 September 2023|access-date=21 November 2021}}</ref> * [[रणविजय सिंह]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/rannvijay-singha-on-quitting-roadies-splitsvilla-i-dont-regret-my-choices-8626810/|title=Rannvijay Singha on quitting Roadies, Splitsvilla: ‘I don’t regret my choices’|date=25 May 2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230628164835/https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/rannvijay-singha-on-quitting-roadies-splitsvilla-i-dont-regret-my-choices-8626810/|archive-date=28 June 2023|access-date=5 January 2024}}</ref> * [[रिया चक्रवर्ती]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/rhea-chakraborty-heats-up-the-action-in-bank-chor/articleshow/38802048.cms|title=Rhea Chakraborty heats up the action in Bank Chor! - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221211041411/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/rhea-chakraborty-heats-up-the-action-in-bank-chor/articleshow/38802048.cms|archive-date=11 December 2022|access-date=11 December 2022}}</ref> * [[शेनाझ ट्रेझरीवाला]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.रीडिफ.कॉम/movies/slide-show/slide-show-1-what-shenaz-and-malaika-have-in-common/20091201.htm|title=What Shenaz and Malaika have in common|website=Rediff|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221211041412/https://www.रीडिफ.कॉम/movies/slide-show/slide-show-1-what-shenaz-and-malaika-have-in-common/20091201.htm|archive-date=11 December 2022|access-date=11 December 2022}}</ref> * [[सिद्धार्थ भारद्वाज]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/bigg-boss-5-siddharth-bhardwaj-splitsvilla-143437-2011-10-14|title=VJ Siddharth Bhardwaj enters Bigg Boss 5|website=India Today|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221211041411/https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/bigg-boss-5-siddharth-bhardwaj-splitsvilla-143437-2011-10-14|archive-date=11 December 2022|access-date=11 December 2022}}</ref> * [[सोनिया मेहरा]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mtv.in.com/vjs/profile/vj-soniya-29.html|title=MTV India - VJs, Music, Videos, Blogs, Games, Wallpapers, Interviews, Performances, Shows, Fun and more - VJ - VJ Soniya - Profile|date=4 September 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110904030310/http://mtv.in.com/vjs/profile/vj-soniya-29.html|archive-date=4 September 2011}}</ref> * [[सोफी चौधरी]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/2004/20040111/spectrum/tv.htm|title=The Sunday Tribune - Spectrum - Television|website=www.tribuneindia.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125022404/https://www.tribuneindia.com/2004/20040111/spectrum/tv.htm|archive-date=25 January 2021|access-date=9 December 2022}}</ref> * सुनंदा वोंग<ref>{{Cite web|url=http://mtv.in.com/vjs/profile/vj-sunanda-23.html|title=MTV India - VJs, Music, Videos, Blogs, Games, Wallpapers, Interviews, Performances, Shows, Fun and more - VJ - VJ Sunanda - Profile|date=3 September 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903142140/http://mtv.in.com/vjs/profile/vj-sunanda-23.html|archive-date=3 September 2011}}</ref> == एमटीव्ही फुल्ली फाल्तू फिल्म्स == ''एमटीव्ही फुल्ली फाल्तू फिल्म्सच्या'' बॅनरखाली विडंबन चित्रपटांची मालिका एमटीव्हीने तयार केली होती. पहिला चित्रपट ''घूम'' हा २००४ च्या ''[[धूम]]'' चित्रपटावर होता जो २ जून २००६ रोजी नाट्यगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.hindustantimes.com/india/now-mtv-forays-into-fully-faltoo-films/story-CCCwkmMhqt0A5hVztBpDjL.html|title=Now, MTV forays into 'fully faltoo' films|date=May 22, 2006|access-date=February 6, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190207021504/https://www.hindustantimes.com/india/now-mtv-forays-into-fully-faltoo-films/story-CCCwkmMhqt0A5hVztBpDjL.html|archive-date=7 February 2019|url-status=live}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k6/may/may227.htm|title=MTV India forays into films; spoofs 'Dhoom'|date=18 May 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190207020311/http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k6/may/may227.htm|archive-date=7 February 2019|access-date=6 February 2019}}</ref> "जादू एक बार" ( ''[[जोधा अकबर]]'' ), "बेचारे जमीन पर" ( ''[[तारे जमीन पर]]'' ) आणि "चेक दे इंडिया" ( ''[[चक दे! इंडिया]]'' ) हे आणखी तीन विडंबन चित्रपट सप्टेंबर-ऑक्टोबर २००८ मध्ये प्रसारित झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-mtv-announces-fully-faltoo-film-festival-1189033|title=MTV announces 'Fully Faltoo Film Festival'|date=September 10, 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200319192758/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-mtv-announces-fully-faltoo-film-festival-1189033|archive-date=19 March 2020|access-date=February 6, 2019}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील निर्मिती]] 5187ry4bhkqlvwczu77nbwbh5shc9ci 0 355886 2717685 2691595 2026-10-07T05:13:05Z Nitin.kunjir 4684 /* खेळाडू */ 2717685 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा <br/> झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of United States.svg | team2_name = युनायटेड स्टेट्स | from_date = १७ | to_date = २८ ऑक्टोबर २०२४ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = आदितीबा चुडासामा | no_of_ODIs = 5 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (२१०) | team2_ODIs_most_runs = [[सिंधू श्रीहर्षा]] (१६५) | team1_ODIs_most_wickets = [[जोसेफिन कोमो]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = आदितिबा चुडासमा (७)<br/>[[तारा नॉरिस]] (७) | player_of_ODI_series = [[जोसेफिन कोमो]] (झि) }} [[युनायटेड स्टेट्स महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाने]] ऑक्टोबर २०२४ मध्ये [[झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध]] पाच [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/team-usa-women/usa-women-to-tour-zimbabwe-for-odi-series/ |title=USA Women to Tour Zimbabwe for ODI Series |work=[[यूएसए क्रिकेट]] |access-date=26 September 2024}}</ref> हा युनायटेड स्टेट्स महिला संघाचा झिम्बाब्वेचा पहिला दौरा होता आणि दोन्ही पक्षांमधील पहिली द्विपक्षीय मालिका होती.<ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/usa-women-tour-of-zimbabwe-2024/ |title=Zimbabwe Cricket to host USA Women for ODI series in October 2024 |work=Czarsportz Global |access-date=26 September 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{crw|ZIM}}<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/3333/Key-duo-ruled-out-as-Zimbabwe-Women-face-USA-Women |title=Key duo ruled out as Zimbabwe Women face USA Women |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=15 October 2024 |date=14 October 2024}}</ref> !{{crw|USA}}<ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/media-release/usa-cricket-announces-squad-for-womens-zimbabwe-series/ |title=USA Cricket Announces Squad for Women’s Zimbabwe Series |work=[[यूएसए क्रिकेट]]|access-date=6 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * बीलव्हड बिझा * [[ऑलिंडर चारे]] * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * लिंडोकुहले माबेरस * तेंडाई मकुशा * [[शार्नी मायर्स]] * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[ॲशली न्दिराया]] * रून्यारारो पासिपनोद्या * लॉरिन फिरी * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * ॲडेल झिमुनु | * आदितीबा चुडासामा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[अनिका कोलन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * जिवना आरास * [[गार्गी भोगले]] * [[एला क्लॅरिज]] ([[यष्टिरक्षक]]) * दिशा धिंग्रा * सानवी इमादी * [[गीतिका कोडाली]] * [[तारा नॉरिस]] * चेतना पगड्याला * लेखा शेट्टी * रितू सिंग * [[सिंधु श्रीहर्ष]] ([[यष्टिरक्षक]]) * साई तन्मयी इयुंनि * [[इशानी वाघेला]] |} मालिकेच्या आधी, [[यूएसए क्रिकेट]]ने १८ वर्षीय अष्टपैलू अदितिबा चुडासामाला [[सिंधु श्रीहर्ष|सिंधू श्रीहर्षा]]च्या जागी युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा नवीन कर्णधार म्हणून घोषित केले.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/53915-aditiba-chudasama-named-new-captain-of-usa-womens-cricket-team-for-zimbabwe-series.html |title=Aditiba Chudasama named New Captain of USA women's cricket team for Zimbabwe Series |work=Female Cricket |date=1 October 2024 |access-date=6 October 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/media-release/usa-cricket-announces-change-of-leadership-in-womens-team/ |title=USA Cricket Announces Change of Leadership in Women's Team |work=[[यूएसए क्रिकेट]]|access-date=14 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> झिम्बाब्वेची कर्णधार [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] दुखापतीमुळे उपलब्ध नव्हती.<ref>{{cite web |url=https://www.herald.co.zw/four-zim-debutantes-for-usa-odi-series/ |title=Four Zim débutantes for USA ODI series |work=[[द हेराल्ड (झिम्बाब्वे)|द हेराल्ड]] |date=16 October 2024 |access-date=16 October 2024 |archive-date=2025-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220062332/https://www.herald.co.zw/four-zim-debutantes-for-usa-odi-series/ |url-status=dead }}</ref> ==एकदिवसीय मालिका== ===१ला एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|USA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १५२ (४३.५ षटके) | runs1 = [[अनिका कोलन]] ३७ (६१) | wickets1 = बीलव्हड बिझा ३/२२ (८ षटके) | score2 = १५४/५ (३४.३ षटके) | runs2 = बीलव्हड बिझा ३८ (५१) | wickets2 = [[तारा नॉरिस]] २/२० (६ षटके) | result = झिम्बाब्वे ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455367.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) | motm = बीलव्हड बिझा (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = बीलव्हड बिझा, रुन्यारारो पासीपानोद्या (झि) [[एला क्लॅरिज]], [[तारा नॉरिस]] आणि लेखा शेट्टी (यूएसए) या सर्वांनी एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===२रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|USA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २४८ (४९.४ षटके) | runs1 = [[सिंधु श्रीहर्ष]] ६९ (७६) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] ३/४१ (९.४ षटके) | score2 = २५०/४ (४८.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ७७ (११३) | wickets2 = आदितीबा चुडासामा ३/३३(१० षटके) | result = झिम्बाब्वे ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455368.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) | motm = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = १७९ (४८.४ षटके) | runs1 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३४ (५९) | wickets1 = [[गीतिका कोडाली]] ५/४३ (१० षटके) | score2 = १८२/६ (३७.२ षटके) | runs2 = [[अनिका कोलन]] ४३ (५९) | wickets2 = [[जोसेफिन कोमो]] २/३२ (९ षटके) | result = अमेरिका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455369.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि डेव्हिड शॉवेन (झि) | motm = [[गीतिका कोडाली]] (यूएसए) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ओलिंदर चारे (झिम्बाब्वे) ने वनडे पदार्पण केले. * [[गीतिका कोडाली]] (यूएसए) हिने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांमध्ये पहिल्यांदाच पाच बळी घेतले.{{cn|date=October 2024}} }} ===४था एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = २५०/५ (५० षटके) | runs1 = [[ॲशली न्दिराया]] ८२[[नाबाद|*]] (१०२) | wickets1 = [[तारा नॉरिस]] ३/५५ (९ षटके) | score2 = १००/३ (२६.१ षटके) | runs2 = [[एला क्लॅरिज]] ४९[[नाबाद|*]] (४५) | wickets2 = ॲडेल झिमुनु २/२२ (४.१ षटके) | result = झिम्बाब्वे १८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455370.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[क्रिस्टोफर फिरी]] (झिम्बाब्वे) आणि ऑस्कर ताफिरेनिका (झिम्बाब्वे) | motm = [[ॲशली न्दिराया]] (झिम्बाब्वे) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = एडेल झिमुनु (झिम्बाब्वे) ने वनडे पदार्पण केले. }} ===५वा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २८ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = २४६/६ (५० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी]] ६० (६८) | wickets1 = रितू सिंग २/३७ (१० षटके) | score2 = २४९/३ (४४.२ षटके) | runs2 = चेतना पगड्याला १३६[[नाबाद|*]] (१५२) | wickets2 = ऑलिंदर चारे १/३० (५ षटके) लॉरिन फिरी १/३० (५ षटके) | result = अमेरिका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455371.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला | rain = | notes = तेंडाई मकुशा (झि) आणि चेतना पगड्याला (अ) या दोघींचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण. * चेतना पगड्याला (यूएसए) ने तिचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यातील पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://usacricketers.com/news/pagydyalas-unbeaten-ton-help-usa-women-end-series-on-a-high/ |title=पगड्यालाच्या नाबाद शतकाने मालिकेची सांगता |work=यूएसए क्रिकेटर्स |access-date=२९ ऑक्टोबर २०२४ |archive-date=2024-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241108062023/https://usacricketers.com/news/pagydyalas-unbeaten-ton-help-usa-women-end-series-on-a-high/ |url-status=dead }}</ref> }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/united-states-of-america-women-in-zimbabwe-2024-25-1455363 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] [[वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] aqus6rkrncdudwjhkp8e5dyswtgdora 2717687 2717685 2026-10-07T05:13:37Z Nitin.kunjir 4684 /* ३रा एकदिवसीय सामना */ 2717687 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा <br/> झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of United States.svg | team2_name = युनायटेड स्टेट्स | from_date = १७ | to_date = २८ ऑक्टोबर २०२४ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = आदितीबा चुडासामा | no_of_ODIs = 5 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (२१०) | team2_ODIs_most_runs = [[सिंधू श्रीहर्षा]] (१६५) | team1_ODIs_most_wickets = [[जोसेफिन कोमो]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = आदितिबा चुडासमा (७)<br/>[[तारा नॉरिस]] (७) | player_of_ODI_series = [[जोसेफिन कोमो]] (झि) }} [[युनायटेड स्टेट्स महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाने]] ऑक्टोबर २०२४ मध्ये [[झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध]] पाच [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/team-usa-women/usa-women-to-tour-zimbabwe-for-odi-series/ |title=USA Women to Tour Zimbabwe for ODI Series |work=[[यूएसए क्रिकेट]] |access-date=26 September 2024}}</ref> हा युनायटेड स्टेट्स महिला संघाचा झिम्बाब्वेचा पहिला दौरा होता आणि दोन्ही पक्षांमधील पहिली द्विपक्षीय मालिका होती.<ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/usa-women-tour-of-zimbabwe-2024/ |title=Zimbabwe Cricket to host USA Women for ODI series in October 2024 |work=Czarsportz Global |access-date=26 September 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{crw|ZIM}}<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/3333/Key-duo-ruled-out-as-Zimbabwe-Women-face-USA-Women |title=Key duo ruled out as Zimbabwe Women face USA Women |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=15 October 2024 |date=14 October 2024}}</ref> !{{crw|USA}}<ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/media-release/usa-cricket-announces-squad-for-womens-zimbabwe-series/ |title=USA Cricket Announces Squad for Women’s Zimbabwe Series |work=[[यूएसए क्रिकेट]]|access-date=6 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * बीलव्हड बिझा * [[ऑलिंडर चारे]] * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * लिंडोकुहले माबेरस * तेंडाई मकुशा * [[शार्नी मायर्स]] * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[ॲशली न्दिराया]] * रून्यारारो पासिपनोद्या * लॉरिन फिरी * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * ॲडेल झिमुनु | * आदितीबा चुडासामा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[अनिका कोलन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * जिवना आरास * [[गार्गी भोगले]] * [[एला क्लॅरिज]] ([[यष्टिरक्षक]]) * दिशा धिंग्रा * सानवी इमादी * [[गीतिका कोडाली]] * [[तारा नॉरिस]] * चेतना पगड्याला * लेखा शेट्टी * रितू सिंग * [[सिंधु श्रीहर्ष]] ([[यष्टिरक्षक]]) * साई तन्मयी इयुंनि * [[इशानी वाघेला]] |} मालिकेच्या आधी, [[यूएसए क्रिकेट]]ने १८ वर्षीय अष्टपैलू अदितिबा चुडासामाला [[सिंधु श्रीहर्ष|सिंधू श्रीहर्षा]]च्या जागी युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा नवीन कर्णधार म्हणून घोषित केले.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/53915-aditiba-chudasama-named-new-captain-of-usa-womens-cricket-team-for-zimbabwe-series.html |title=Aditiba Chudasama named New Captain of USA women's cricket team for Zimbabwe Series |work=Female Cricket |date=1 October 2024 |access-date=6 October 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/media-release/usa-cricket-announces-change-of-leadership-in-womens-team/ |title=USA Cricket Announces Change of Leadership in Women's Team |work=[[यूएसए क्रिकेट]]|access-date=14 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> झिम्बाब्वेची कर्णधार [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] दुखापतीमुळे उपलब्ध नव्हती.<ref>{{cite web |url=https://www.herald.co.zw/four-zim-debutantes-for-usa-odi-series/ |title=Four Zim débutantes for USA ODI series |work=[[द हेराल्ड (झिम्बाब्वे)|द हेराल्ड]] |date=16 October 2024 |access-date=16 October 2024 |archive-date=2025-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220062332/https://www.herald.co.zw/four-zim-debutantes-for-usa-odi-series/ |url-status=dead }}</ref> ==एकदिवसीय मालिका== ===१ला एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|USA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १५२ (४३.५ षटके) | runs1 = [[अनिका कोलन]] ३७ (६१) | wickets1 = बीलव्हड बिझा ३/२२ (८ षटके) | score2 = १५४/५ (३४.३ षटके) | runs2 = बीलव्हड बिझा ३८ (५१) | wickets2 = [[तारा नॉरिस]] २/२० (६ षटके) | result = झिम्बाब्वे ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455367.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) | motm = बीलव्हड बिझा (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = बीलव्हड बिझा, रुन्यारारो पासीपानोद्या (झि) [[एला क्लॅरिज]], [[तारा नॉरिस]] आणि लेखा शेट्टी (यूएसए) या सर्वांनी एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===२रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|USA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २४८ (४९.४ षटके) | runs1 = [[सिंधु श्रीहर्ष]] ६९ (७६) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] ३/४१ (९.४ षटके) | score2 = २५०/४ (४८.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ७७ (११३) | wickets2 = आदितीबा चुडासामा ३/३३(१० षटके) | result = झिम्बाब्वे ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455368.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) | motm = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = १७९ (४८.४ षटके) | runs1 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३४ (५९) | wickets1 = [[गीतिका कोडाली]] ५/४३ (१० षटके) | score2 = १८२/६ (३७.२ षटके) | runs2 = [[अनिका कोलन]] ४३ (५९) | wickets2 = [[जोसेफिन कोमो]] २/३२ (९ षटके) | result = अमेरिका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455369.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि डेव्हिड शॉवेन (झि) | motm = [[गीतिका कोडाली]] (यूएसए) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[ऑलिंडर चारे]] (झिम्बाब्वे) ने वनडे पदार्पण केले. * [[गीतिका कोडाली]] (यूएसए) हिने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांमध्ये पहिल्यांदाच पाच बळी घेतले.{{cn|date=October 2024}} }} ===४था एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = २५०/५ (५० षटके) | runs1 = [[ॲशली न्दिराया]] ८२[[नाबाद|*]] (१०२) | wickets1 = [[तारा नॉरिस]] ३/५५ (९ षटके) | score2 = १००/३ (२६.१ षटके) | runs2 = [[एला क्लॅरिज]] ४९[[नाबाद|*]] (४५) | wickets2 = ॲडेल झिमुनु २/२२ (४.१ षटके) | result = झिम्बाब्वे १८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455370.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[क्रिस्टोफर फिरी]] (झिम्बाब्वे) आणि ऑस्कर ताफिरेनिका (झिम्बाब्वे) | motm = [[ॲशली न्दिराया]] (झिम्बाब्वे) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = एडेल झिमुनु (झिम्बाब्वे) ने वनडे पदार्पण केले. }} ===५वा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २८ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = २४६/६ (५० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी]] ६० (६८) | wickets1 = रितू सिंग २/३७ (१० षटके) | score2 = २४९/३ (४४.२ षटके) | runs2 = चेतना पगड्याला १३६[[नाबाद|*]] (१५२) | wickets2 = ऑलिंदर चारे १/३० (५ षटके) लॉरिन फिरी १/३० (५ षटके) | result = अमेरिका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455371.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला | rain = | notes = तेंडाई मकुशा (झि) आणि चेतना पगड्याला (अ) या दोघींचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण. * चेतना पगड्याला (यूएसए) ने तिचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यातील पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://usacricketers.com/news/pagydyalas-unbeaten-ton-help-usa-women-end-series-on-a-high/ |title=पगड्यालाच्या नाबाद शतकाने मालिकेची सांगता |work=यूएसए क्रिकेटर्स |access-date=२९ ऑक्टोबर २०२४ |archive-date=2024-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241108062023/https://usacricketers.com/news/pagydyalas-unbeaten-ton-help-usa-women-end-series-on-a-high/ |url-status=dead }}</ref> }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/united-states-of-america-women-in-zimbabwe-2024-25-1455363 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] [[वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] i93mlivhbgy93b7l9pboyt04mv4ta3y 2717693 2717687 2026-10-07T05:20:22Z Nitin.kunjir 4684 /* खेळाडू */ 2717693 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा <br/> झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of United States.svg | team2_name = युनायटेड स्टेट्स | from_date = १७ | to_date = २८ ऑक्टोबर २०२४ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = आदितीबा चुडासामा | no_of_ODIs = 5 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (२१०) | team2_ODIs_most_runs = [[सिंधू श्रीहर्षा]] (१६५) | team1_ODIs_most_wickets = [[जोसेफिन कोमो]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = आदितिबा चुडासमा (७)<br/>[[तारा नॉरिस]] (७) | player_of_ODI_series = [[जोसेफिन कोमो]] (झि) }} [[युनायटेड स्टेट्स महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाने]] ऑक्टोबर २०२४ मध्ये [[झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध]] पाच [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/team-usa-women/usa-women-to-tour-zimbabwe-for-odi-series/ |title=USA Women to Tour Zimbabwe for ODI Series |work=[[यूएसए क्रिकेट]] |access-date=26 September 2024}}</ref> हा युनायटेड स्टेट्स महिला संघाचा झिम्बाब्वेचा पहिला दौरा होता आणि दोन्ही पक्षांमधील पहिली द्विपक्षीय मालिका होती.<ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/usa-women-tour-of-zimbabwe-2024/ |title=Zimbabwe Cricket to host USA Women for ODI series in October 2024 |work=Czarsportz Global |access-date=26 September 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{crw|ZIM}}<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/3333/Key-duo-ruled-out-as-Zimbabwe-Women-face-USA-Women |title=Key duo ruled out as Zimbabwe Women face USA Women |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=15 October 2024 |date=14 October 2024}}</ref> !{{crw|USA}}<ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/media-release/usa-cricket-announces-squad-for-womens-zimbabwe-series/ |title=USA Cricket Announces Squad for Women’s Zimbabwe Series |work=[[यूएसए क्रिकेट]]|access-date=6 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * [[ऑलिंडर चारे]] * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * लिंडोकुहले माबेरस * तेंडाई मकुशा * [[शार्नी मायर्स]] * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[ॲशली न्दिराया]] * रून्यारारो पासिपनोद्या * लॉरिन फिरी * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * ॲडेल झिमुनु | * आदितीबा चुडासामा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[अनिका कोलन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * जिवना आरास * [[गार्गी भोगले]] * [[एला क्लॅरिज]] ([[यष्टिरक्षक]]) * दिशा धिंग्रा * सानवी इमादी * [[गीतिका कोडाली]] * [[तारा नॉरिस]] * चेतना पगड्याला * लेखा शेट्टी * रितू सिंग * [[सिंधु श्रीहर्ष]] ([[यष्टिरक्षक]]) * साई तन्मयी इयुंनि * [[इशानी वाघेला]] |} मालिकेच्या आधी, [[यूएसए क्रिकेट]]ने १८ वर्षीय अष्टपैलू अदितिबा चुडासामाला [[सिंधु श्रीहर्ष|सिंधू श्रीहर्षा]]च्या जागी युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा नवीन कर्णधार म्हणून घोषित केले.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/53915-aditiba-chudasama-named-new-captain-of-usa-womens-cricket-team-for-zimbabwe-series.html |title=Aditiba Chudasama named New Captain of USA women's cricket team for Zimbabwe Series |work=Female Cricket |date=1 October 2024 |access-date=6 October 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/media-release/usa-cricket-announces-change-of-leadership-in-womens-team/ |title=USA Cricket Announces Change of Leadership in Women's Team |work=[[यूएसए क्रिकेट]]|access-date=14 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> झिम्बाब्वेची कर्णधार [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] दुखापतीमुळे उपलब्ध नव्हती.<ref>{{cite web |url=https://www.herald.co.zw/four-zim-debutantes-for-usa-odi-series/ |title=Four Zim débutantes for USA ODI series |work=[[द हेराल्ड (झिम्बाब्वे)|द हेराल्ड]] |date=16 October 2024 |access-date=16 October 2024 |archive-date=2025-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220062332/https://www.herald.co.zw/four-zim-debutantes-for-usa-odi-series/ |url-status=dead }}</ref> ==एकदिवसीय मालिका== ===१ला एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|USA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १५२ (४३.५ षटके) | runs1 = [[अनिका कोलन]] ३७ (६१) | wickets1 = बीलव्हड बिझा ३/२२ (८ षटके) | score2 = १५४/५ (३४.३ षटके) | runs2 = बीलव्हड बिझा ३८ (५१) | wickets2 = [[तारा नॉरिस]] २/२० (६ षटके) | result = झिम्बाब्वे ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455367.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) | motm = बीलव्हड बिझा (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = बीलव्हड बिझा, रुन्यारारो पासीपानोद्या (झि) [[एला क्लॅरिज]], [[तारा नॉरिस]] आणि लेखा शेट्टी (यूएसए) या सर्वांनी एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===२रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|USA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २४८ (४९.४ षटके) | runs1 = [[सिंधु श्रीहर्ष]] ६९ (७६) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] ३/४१ (९.४ षटके) | score2 = २५०/४ (४८.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ७७ (११३) | wickets2 = आदितीबा चुडासामा ३/३३(१० षटके) | result = झिम्बाब्वे ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455368.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) | motm = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = १७९ (४८.४ षटके) | runs1 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३४ (५९) | wickets1 = [[गीतिका कोडाली]] ५/४३ (१० षटके) | score2 = १८२/६ (३७.२ षटके) | runs2 = [[अनिका कोलन]] ४३ (५९) | wickets2 = [[जोसेफिन कोमो]] २/३२ (९ षटके) | result = अमेरिका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455369.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि डेव्हिड शॉवेन (झि) | motm = [[गीतिका कोडाली]] (यूएसए) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[ऑलिंडर चारे]] (झिम्बाब्वे) ने वनडे पदार्पण केले. * [[गीतिका कोडाली]] (यूएसए) हिने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांमध्ये पहिल्यांदाच पाच बळी घेतले.{{cn|date=October 2024}} }} ===४था एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = २५०/५ (५० षटके) | runs1 = [[ॲशली न्दिराया]] ८२[[नाबाद|*]] (१०२) | wickets1 = [[तारा नॉरिस]] ३/५५ (९ षटके) | score2 = १००/३ (२६.१ षटके) | runs2 = [[एला क्लॅरिज]] ४९[[नाबाद|*]] (४५) | wickets2 = ॲडेल झिमुनु २/२२ (४.१ षटके) | result = झिम्बाब्वे १८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455370.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[क्रिस्टोफर फिरी]] (झिम्बाब्वे) आणि ऑस्कर ताफिरेनिका (झिम्बाब्वे) | motm = [[ॲशली न्दिराया]] (झिम्बाब्वे) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = एडेल झिमुनु (झिम्बाब्वे) ने वनडे पदार्पण केले. }} ===५वा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २८ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = २४६/६ (५० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी]] ६० (६८) | wickets1 = रितू सिंग २/३७ (१० षटके) | score2 = २४९/३ (४४.२ षटके) | runs2 = चेतना पगड्याला १३६[[नाबाद|*]] (१५२) | wickets2 = ऑलिंदर चारे १/३० (५ षटके) लॉरिन फिरी १/३० (५ षटके) | result = अमेरिका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455371.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला | rain = | notes = तेंडाई मकुशा (झि) आणि चेतना पगड्याला (अ) या दोघींचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण. * चेतना पगड्याला (यूएसए) ने तिचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यातील पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://usacricketers.com/news/pagydyalas-unbeaten-ton-help-usa-women-end-series-on-a-high/ |title=पगड्यालाच्या नाबाद शतकाने मालिकेची सांगता |work=यूएसए क्रिकेटर्स |access-date=२९ ऑक्टोबर २०२४ |archive-date=2024-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241108062023/https://usacricketers.com/news/pagydyalas-unbeaten-ton-help-usa-women-end-series-on-a-high/ |url-status=dead }}</ref> }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/united-states-of-america-women-in-zimbabwe-2024-25-1455363 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] [[वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] fdfx824p93s990r7j9a6co2dgurdzxn 2717694 2717693 2026-10-07T05:20:54Z Nitin.kunjir 4684 /* ५वा एकदिवसीय सामना */ 2717694 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा <br/> झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of United States.svg | team2_name = युनायटेड स्टेट्स | from_date = १७ | to_date = २८ ऑक्टोबर २०२४ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = आदितीबा चुडासामा | no_of_ODIs = 5 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (२१०) | team2_ODIs_most_runs = [[सिंधू श्रीहर्षा]] (१६५) | team1_ODIs_most_wickets = [[जोसेफिन कोमो]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = आदितिबा चुडासमा (७)<br/>[[तारा नॉरिस]] (७) | player_of_ODI_series = [[जोसेफिन कोमो]] (झि) }} [[युनायटेड स्टेट्स महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाने]] ऑक्टोबर २०२४ मध्ये [[झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध]] पाच [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/team-usa-women/usa-women-to-tour-zimbabwe-for-odi-series/ |title=USA Women to Tour Zimbabwe for ODI Series |work=[[यूएसए क्रिकेट]] |access-date=26 September 2024}}</ref> हा युनायटेड स्टेट्स महिला संघाचा झिम्बाब्वेचा पहिला दौरा होता आणि दोन्ही पक्षांमधील पहिली द्विपक्षीय मालिका होती.<ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/usa-women-tour-of-zimbabwe-2024/ |title=Zimbabwe Cricket to host USA Women for ODI series in October 2024 |work=Czarsportz Global |access-date=26 September 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{crw|ZIM}}<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/3333/Key-duo-ruled-out-as-Zimbabwe-Women-face-USA-Women |title=Key duo ruled out as Zimbabwe Women face USA Women |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=15 October 2024 |date=14 October 2024}}</ref> !{{crw|USA}}<ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/media-release/usa-cricket-announces-squad-for-womens-zimbabwe-series/ |title=USA Cricket Announces Squad for Women’s Zimbabwe Series |work=[[यूएसए क्रिकेट]]|access-date=6 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * [[ऑलिंडर चारे]] * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * लिंडोकुहले माबेरस * तेंडाई मकुशा * [[शार्नी मायर्स]] * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[ॲशली न्दिराया]] * रून्यारारो पासिपनोद्या * लॉरिन फिरी * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * ॲडेल झिमुनु | * आदितीबा चुडासामा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[अनिका कोलन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * जिवना आरास * [[गार्गी भोगले]] * [[एला क्लॅरिज]] ([[यष्टिरक्षक]]) * दिशा धिंग्रा * सानवी इमादी * [[गीतिका कोडाली]] * [[तारा नॉरिस]] * चेतना पगड्याला * लेखा शेट्टी * रितू सिंग * [[सिंधु श्रीहर्ष]] ([[यष्टिरक्षक]]) * साई तन्मयी इयुंनि * [[इशानी वाघेला]] |} मालिकेच्या आधी, [[यूएसए क्रिकेट]]ने १८ वर्षीय अष्टपैलू अदितिबा चुडासामाला [[सिंधु श्रीहर्ष|सिंधू श्रीहर्षा]]च्या जागी युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा नवीन कर्णधार म्हणून घोषित केले.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/53915-aditiba-chudasama-named-new-captain-of-usa-womens-cricket-team-for-zimbabwe-series.html |title=Aditiba Chudasama named New Captain of USA women's cricket team for Zimbabwe Series |work=Female Cricket |date=1 October 2024 |access-date=6 October 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/media-release/usa-cricket-announces-change-of-leadership-in-womens-team/ |title=USA Cricket Announces Change of Leadership in Women's Team |work=[[यूएसए क्रिकेट]]|access-date=14 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> झिम्बाब्वेची कर्णधार [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] दुखापतीमुळे उपलब्ध नव्हती.<ref>{{cite web |url=https://www.herald.co.zw/four-zim-debutantes-for-usa-odi-series/ |title=Four Zim débutantes for USA ODI series |work=[[द हेराल्ड (झिम्बाब्वे)|द हेराल्ड]] |date=16 October 2024 |access-date=16 October 2024 |archive-date=2025-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220062332/https://www.herald.co.zw/four-zim-debutantes-for-usa-odi-series/ |url-status=dead }}</ref> ==एकदिवसीय मालिका== ===१ला एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|USA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १५२ (४३.५ षटके) | runs1 = [[अनिका कोलन]] ३७ (६१) | wickets1 = बीलव्हड बिझा ३/२२ (८ षटके) | score2 = १५४/५ (३४.३ षटके) | runs2 = बीलव्हड बिझा ३८ (५१) | wickets2 = [[तारा नॉरिस]] २/२० (६ षटके) | result = झिम्बाब्वे ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455367.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) | motm = बीलव्हड बिझा (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = बीलव्हड बिझा, रुन्यारारो पासीपानोद्या (झि) [[एला क्लॅरिज]], [[तारा नॉरिस]] आणि लेखा शेट्टी (यूएसए) या सर्वांनी एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===२रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|USA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २४८ (४९.४ षटके) | runs1 = [[सिंधु श्रीहर्ष]] ६९ (७६) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] ३/४१ (९.४ षटके) | score2 = २५०/४ (४८.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ७७ (११३) | wickets2 = आदितीबा चुडासामा ३/३३(१० षटके) | result = झिम्बाब्वे ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455368.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) | motm = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = १७९ (४८.४ षटके) | runs1 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३४ (५९) | wickets1 = [[गीतिका कोडाली]] ५/४३ (१० षटके) | score2 = १८२/६ (३७.२ षटके) | runs2 = [[अनिका कोलन]] ४३ (५९) | wickets2 = [[जोसेफिन कोमो]] २/३२ (९ षटके) | result = अमेरिका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455369.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि डेव्हिड शॉवेन (झि) | motm = [[गीतिका कोडाली]] (यूएसए) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[ऑलिंडर चारे]] (झिम्बाब्वे) ने वनडे पदार्पण केले. * [[गीतिका कोडाली]] (यूएसए) हिने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांमध्ये पहिल्यांदाच पाच बळी घेतले.{{cn|date=October 2024}} }} ===४था एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = २५०/५ (५० षटके) | runs1 = [[ॲशली न्दिराया]] ८२[[नाबाद|*]] (१०२) | wickets1 = [[तारा नॉरिस]] ३/५५ (९ षटके) | score2 = १००/३ (२६.१ षटके) | runs2 = [[एला क्लॅरिज]] ४९[[नाबाद|*]] (४५) | wickets2 = ॲडेल झिमुनु २/२२ (४.१ षटके) | result = झिम्बाब्वे १८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455370.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[क्रिस्टोफर फिरी]] (झिम्बाब्वे) आणि ऑस्कर ताफिरेनिका (झिम्बाब्वे) | motm = [[ॲशली न्दिराया]] (झिम्बाब्वे) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = एडेल झिमुनु (झिम्बाब्वे) ने वनडे पदार्पण केले. }} ===५वा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २८ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = २४६/६ (५० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी]] ६० (६८) | wickets1 = रितू सिंग २/३७ (१० षटके) | score2 = २४९/३ (४४.२ षटके) | runs2 = चेतना पगड्याला १३६[[नाबाद|*]] (१५२) | wickets2 = [[ऑलिंडर चारे]] १/३० (५ षटके)<br/> लॉरिन फिरी १/३० (५ षटके) | result = अमेरिका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455371.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला | rain = | notes = तेंडाई मकुशा (झि) आणि चेतना पगड्याला (अ) या दोघींचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण. * चेतना पगड्याला (यूएसए) ने तिचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यातील पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://usacricketers.com/news/pagydyalas-unbeaten-ton-help-usa-women-end-series-on-a-high/ |title=पगड्यालाच्या नाबाद शतकाने मालिकेची सांगता |work=यूएसए क्रिकेटर्स |access-date=२९ ऑक्टोबर २०२४ |archive-date=2024-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241108062023/https://usacricketers.com/news/pagydyalas-unbeaten-ton-help-usa-women-end-series-on-a-high/ |url-status=dead }}</ref> }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/united-states-of-america-women-in-zimbabwe-2024-25-1455363 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] [[वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 4qgpzrxmi2zy6rffwzivofowh8uuv0s 2717695 2717694 2026-10-07T05:21:20Z Nitin.kunjir 4684 /* १ला एकदिवसीय सामना */ 2717695 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा <br/> झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of United States.svg | team2_name = युनायटेड स्टेट्स | from_date = १७ | to_date = २८ ऑक्टोबर २०२४ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = आदितीबा चुडासामा | no_of_ODIs = 5 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (२१०) | team2_ODIs_most_runs = [[सिंधू श्रीहर्षा]] (१६५) | team1_ODIs_most_wickets = [[जोसेफिन कोमो]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = आदितिबा चुडासमा (७)<br/>[[तारा नॉरिस]] (७) | player_of_ODI_series = [[जोसेफिन कोमो]] (झि) }} [[युनायटेड स्टेट्स महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाने]] ऑक्टोबर २०२४ मध्ये [[झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध]] पाच [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/team-usa-women/usa-women-to-tour-zimbabwe-for-odi-series/ |title=USA Women to Tour Zimbabwe for ODI Series |work=[[यूएसए क्रिकेट]] |access-date=26 September 2024}}</ref> हा युनायटेड स्टेट्स महिला संघाचा झिम्बाब्वेचा पहिला दौरा होता आणि दोन्ही पक्षांमधील पहिली द्विपक्षीय मालिका होती.<ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/usa-women-tour-of-zimbabwe-2024/ |title=Zimbabwe Cricket to host USA Women for ODI series in October 2024 |work=Czarsportz Global |access-date=26 September 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{crw|ZIM}}<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/3333/Key-duo-ruled-out-as-Zimbabwe-Women-face-USA-Women |title=Key duo ruled out as Zimbabwe Women face USA Women |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=15 October 2024 |date=14 October 2024}}</ref> !{{crw|USA}}<ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/media-release/usa-cricket-announces-squad-for-womens-zimbabwe-series/ |title=USA Cricket Announces Squad for Women’s Zimbabwe Series |work=[[यूएसए क्रिकेट]]|access-date=6 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * [[ऑलिंडर चारे]] * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * लिंडोकुहले माबेरस * तेंडाई मकुशा * [[शार्नी मायर्स]] * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[ॲशली न्दिराया]] * रून्यारारो पासिपनोद्या * लॉरिन फिरी * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * ॲडेल झिमुनु | * आदितीबा चुडासामा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[अनिका कोलन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * जिवना आरास * [[गार्गी भोगले]] * [[एला क्लॅरिज]] ([[यष्टिरक्षक]]) * दिशा धिंग्रा * सानवी इमादी * [[गीतिका कोडाली]] * [[तारा नॉरिस]] * चेतना पगड्याला * लेखा शेट्टी * रितू सिंग * [[सिंधु श्रीहर्ष]] ([[यष्टिरक्षक]]) * साई तन्मयी इयुंनि * [[इशानी वाघेला]] |} मालिकेच्या आधी, [[यूएसए क्रिकेट]]ने १८ वर्षीय अष्टपैलू अदितिबा चुडासामाला [[सिंधु श्रीहर्ष|सिंधू श्रीहर्षा]]च्या जागी युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा नवीन कर्णधार म्हणून घोषित केले.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/53915-aditiba-chudasama-named-new-captain-of-usa-womens-cricket-team-for-zimbabwe-series.html |title=Aditiba Chudasama named New Captain of USA women's cricket team for Zimbabwe Series |work=Female Cricket |date=1 October 2024 |access-date=6 October 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://usacricket.org/media-release/usa-cricket-announces-change-of-leadership-in-womens-team/ |title=USA Cricket Announces Change of Leadership in Women's Team |work=[[यूएसए क्रिकेट]]|access-date=14 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> झिम्बाब्वेची कर्णधार [[मेरी-ॲन मुसोंडा]] दुखापतीमुळे उपलब्ध नव्हती.<ref>{{cite web |url=https://www.herald.co.zw/four-zim-debutantes-for-usa-odi-series/ |title=Four Zim débutantes for USA ODI series |work=[[द हेराल्ड (झिम्बाब्वे)|द हेराल्ड]] |date=16 October 2024 |access-date=16 October 2024 |archive-date=2025-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220062332/https://www.herald.co.zw/four-zim-debutantes-for-usa-odi-series/ |url-status=dead }}</ref> ==एकदिवसीय मालिका== ===१ला एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|USA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १५२ (४३.५ षटके) | runs1 = [[अनिका कोलन]] ३७ (६१) | wickets1 = बीलव्हड बिझा ३/२२ (८ षटके) | score2 = १५४/५ (३४.३ षटके) | runs2 = [[बिलव्ह्ड बिझा]] ३८ (५१) | wickets2 = [[तारा नॉरिस]] २/२० (६ षटके) | result = झिम्बाब्वे ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455367.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) | motm = [[बिलव्ह्ड बिझा]] (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[बिलव्ह्ड बिझा]], रुन्यारारो पासीपानोद्या (झि) [[एला क्लॅरिज]], [[तारा नॉरिस]] आणि लेखा शेट्टी (यूएसए) या सर्वांनी एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===२रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|USA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २४८ (४९.४ षटके) | runs1 = [[सिंधु श्रीहर्ष]] ६९ (७६) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] ३/४१ (९.४ षटके) | score2 = २५०/४ (४८.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ७७ (११३) | wickets2 = आदितीबा चुडासामा ३/३३(१० षटके) | result = झिम्बाब्वे ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455368.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[स्टॅन्ले गोग्वे]] (झि) | motm = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = १७९ (४८.४ षटके) | runs1 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३४ (५९) | wickets1 = [[गीतिका कोडाली]] ५/४३ (१० षटके) | score2 = १८२/६ (३७.२ षटके) | runs2 = [[अनिका कोलन]] ४३ (५९) | wickets2 = [[जोसेफिन कोमो]] २/३२ (९ षटके) | result = अमेरिका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455369.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि डेव्हिड शॉवेन (झि) | motm = [[गीतिका कोडाली]] (यूएसए) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[ऑलिंडर चारे]] (झिम्बाब्वे) ने वनडे पदार्पण केले. * [[गीतिका कोडाली]] (यूएसए) हिने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांमध्ये पहिल्यांदाच पाच बळी घेतले.{{cn|date=October 2024}} }} ===४था एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = २५०/५ (५० षटके) | runs1 = [[ॲशली न्दिराया]] ८२[[नाबाद|*]] (१०२) | wickets1 = [[तारा नॉरिस]] ३/५५ (९ षटके) | score2 = १००/३ (२६.१ षटके) | runs2 = [[एला क्लॅरिज]] ४९[[नाबाद|*]] (४५) | wickets2 = ॲडेल झिमुनु २/२२ (४.१ षटके) | result = झिम्बाब्वे १८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455370.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[क्रिस्टोफर फिरी]] (झिम्बाब्वे) आणि ऑस्कर ताफिरेनिका (झिम्बाब्वे) | motm = [[ॲशली न्दिराया]] (झिम्बाब्वे) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = एडेल झिमुनु (झिम्बाब्वे) ने वनडे पदार्पण केले. }} ===५वा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २८ ऑक्टोबर २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|USA}} | score1 = २४६/६ (५० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी]] ६० (६८) | wickets1 = रितू सिंग २/३७ (१० षटके) | score2 = २४९/३ (४४.२ षटके) | runs2 = चेतना पगड्याला १३६[[नाबाद|*]] (१५२) | wickets2 = [[ऑलिंडर चारे]] १/३० (५ षटके)<br/> लॉरिन फिरी १/३० (५ षटके) | result = अमेरिका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455371.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला | rain = | notes = तेंडाई मकुशा (झि) आणि चेतना पगड्याला (अ) या दोघींचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण. * चेतना पगड्याला (यूएसए) ने तिचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यातील पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://usacricketers.com/news/pagydyalas-unbeaten-ton-help-usa-women-end-series-on-a-high/ |title=पगड्यालाच्या नाबाद शतकाने मालिकेची सांगता |work=यूएसए क्रिकेटर्स |access-date=२९ ऑक्टोबर २०२४ |archive-date=2024-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241108062023/https://usacricketers.com/news/pagydyalas-unbeaten-ton-help-usa-women-end-series-on-a-high/ |url-status=dead }}</ref> }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/united-states-of-america-women-in-zimbabwe-2024-25-1455363 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] [[वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 85mofpbegwj92pzhc399ndmc713zjhg 0 361188 2717618 2706005 2026-10-06T22:00:40Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717618 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = अमृता पाटील | चित्र = Amruta Patil in Angouleme, France.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = अमृता पाटील फ्रान्स मध्ये | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1979|4|19}} | जन्म_स्थान = [[पुणे]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | शिक्षण = | कार्यक्षेत्र = लेखिका | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | धर्म = | भाषा = इंग्रजी | कार्यकाळ = २००८ ते आजतागायत | साहित्य_प्रकार = ग्राफिक कादंबरीकार | विषय = पौराणिक कथा | चळवळ = | संघटना = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''अमृता पाटील''' (जन्म: [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - हयात) ही एक भारतीय 'सचित्र कादंबरी' (graphic novel) लेखिका आणि चित्रकार आहे. हा एक असा प्रकार आहे की ज्यात शब्द आणि चित्रांच्या मिश्रणाद्वारे कथानक मांडले जाते.<ref name="bit" /> पाटीलचे बालपण गोव्यात गेले, जिथे तिचे वडील भारतीय नौदलात सेवारत होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.paulgravett.com/articles/article/amruta_patil |title=Amruta Patil &#124; PAUL GRAVETT}}</ref><ref name="bit">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/artist-amruta-patil-breaks-new-ground-with-her-graphic-retelling-of-the-mahabharata/story-nYzNJ4ZvD6df2TJ4oP8H2L.html |title=Visual artist and author Amruta Patil breaks new ground with her graphic retelling of the Mahabharata |last=Das |first=Soma |date=2016-10-06 |website=Hindustan Times |language=en |access-date=2019-06-21}}</ref> तिने 'गोवा कॉलेज ऑफ आर्ट'मधून बॅचलर ऑफ फाइन आर्ट्स पदवी (१९९९) आणि [[बॉस्टन|बोस्टनमधील]] 'टफ्ट्स विद्यापीठाच्या स्कूल ऑफ द म्युझियमऑफ फाइन आर्ट्स'मधून मास्टर ऑफ फाइन आर्ट्स पदवी (२००४) मिळवली.<ref>{{स्रोत बातमी |url=https://www.thehindu.com/books/amruta-patil/article4343945.ece |title=Amruta Patil |date=26 January 2013 |work=द हिंदू |access-date=24 September 2018}}</ref> == सुरुवातीची कारकीर्द == पाटील यांनी १९९९-२००० मध्ये एंटरप्राइज नेक्सस (मुंबई) येथे कॉपीरायटर म्हणून काम केले.<ref name="bit" /> ती 'माइंडफिल्ड्स' या त्रैमासिक मासिकाची सह-संस्थापक आणि संपादक होती (२००७-२०१२).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/Leisure/7YM5i0qfkyrIQXIHiMp00I/Amruta-Patil--Writer-and-illustrator.html|title=Amruta Patil / Writer and illustrator|last=Bell|first=Melissa A.|date=2008-08-09|website=LiveMint|language=en|access-date=2019-06-21}}</ref> २००९ मध्ये तिला TED फेलोशिप देण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ted.com/profiles/299282/fellow|title=Amruta Patil - TED Fellow - TED|website=www.ted.com}}</ref> == ग्राफिक कादंबऱ्या == अमृता पाटीलची पहिली सचित्र कादंबरी, 'कारी', जी व्ही.के. कार्तिका यांनी हार्परकॉलिन्स इंडिया येथे प्रकाशित केली होती. यात तिने लैंगिकता, मैत्री आणि मृत्यू या विषयांवर प्रकाश टाकला होता. याच कादंबरीने पाटील यांना भारताच्या पहिल्या महिला सचित्र कादंबरीकार म्हणून ओळख निर्माण करून दिली.<ref name="deb">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.paulgravett.com/articles/article/amruta_patil|title=Amruta Patil {{!}} PAUL GRAVETT|website=www.paulgravett.com|access-date=2017-06-27}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/india-first-female-graphic-novelist-amruta-patil-graphing-the-future|title=India's first female graphic novelist Amruta Patil is graphing the future|last=Menezes|first=Vivek|date=26 July 2021|website=GQ India|language=en-IN|access-date=8 May 2022}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[चित्रकथा]] (कॉमिक्स) संस्कृतीचा फारसा अनुभव नसलेल्या एका छोट्या शहरात वाढलेल्या स्वतःला "विचित्र" म्हणवणाऱ्या पाटीलने तिच्या ऑटोडिडॅक्टिक प्रक्रियेबद्दल आणि विकसित होत असलेल्या शैलीबद्दल सांगितले आहे.<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=nVCjruDgFqw | title=In Conversation with Graphic Novelist - Amruta Patil | website=यूट्यूब | date=17 October 2021 }}</ref>'कारी' हे विविध शैक्षणिक प्रबंधांसाठीचे (पीएचडीचे) विषय राहिले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.researchgate.net/publication/340587116|title='Can You See Her the Way I Do?': (Feminist) Ways of Seeing in Amruta Patil's Kari (2008)}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.researchgate.net/publication/374449047|title=Exploring Gender, Identity, and Mythology in Kari by Amruta Patil}}</ref> तिच्या नंतरच्या दोन सचित्र कादंबऱ्या 'आदि पर्व: मंथन ऑफ द ओशन' आणि 'सौप्तिक: ब्लड अँड फ्लॉवर्स'<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/Leisure/WlDuPAn1KNz0F5yBADT8bL/Amruta-Patils-Mahabharat.html|title=Amruta Patil's Mahabharat|last=Anasuya|first=Shreya Ila|date=2016-09-30|website=LiveMint|language=en|access-date=2019-06-21}}</ref> या पर्व द्वैतशास्त्राच्या रचनेची मांडणी करतात. आदि पर्व: मंथन द ओशन (२०१२) या कादंबरीमध्ये गंगेच्या पात्राचा वापर सूत्रधार (कथाकार) म्हणून करण्यात आला होता, ज्याने महाभारताच्या विनाशकारी घटनांपर्यंत नेणाऱ्या वैश्विक आणि पार्थिव अशा दोन्ही प्रकारच्या मूळ कथा सांगितल्या होत्या. सौप्तिकमध्ये, जखमी अमर अश्वत्थामा द्वारे ही कथा पूर्ण केली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=bLF7MCCrN_I&t=307s |title=Amruta Patil in conversation with Amrita Tripathi |last=Harper Broadcast |date=10 December 2016|via=YouTube}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी |last=Goel |first=Mayanka |url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/entertainment/Reaching-for-the-fire-in-her-heart/article14621794.ece |title=Reaching for the fire in her heart |last2=Aranha |first2=Jovita |date=2016-09-03 |work=द हिंदू |language=en-IN |issn=0971-751X |access-date=2019-06-21}}</ref> [[चित्र:Amruta_Patil_with_Nari_Shakti_Puraskar_(cropped).jpg|इवलेसे| अमृता पाटील नारी शक्ती पुरस्कार स्वीकारताना]] तिची चौथी सचित्र कादंबरी 'आरण्यक' <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=QsqCxb4dVz8|title=Aranyaka: Making of a Graphic Novel - Visual-Textual Notes|last=Amruta Patil|date=14 July 2017|via=YouTube}}</ref> ही पौराणिक कथाशास्त्रज्ञ [[देवदत्त पट्टनायक]] यांच्याशी चर्चा केल्यानंतर आली. 'आरण्यक' हे पुस्तक प्रथम २०१९ मध्ये वेस्टलँडने प्रकाशित केले आणि नंतर २०२३ मध्ये हार्परकॉलिन्स इंडियाने पुनर्प्रकाशित केले.<ref name="VerveWaves2018">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.vervemagazine.in/people/making-waves-amruta-patil |title=Making Waves: Amruta Patil |last=Das |first=Ranjabati |date=2018-12-27 |website=Verve Magazine |language=en-US |access-date=2019-06-23}}</ref> "कॉमिक बुक कॅपिटल" अँगोलेम (फ्रान्स) आणि ला मैसन डेस ऑटर्स,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.citebd.org/spip.php?article142 |title=La Maison des Auteurs |date=2017 |publisher=la Cité internationale de la bande dessinée et de l'image |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703003536/http://www.citebd.org/spip.php?article142 |archive-date=3 July 2022 |access-date=16 February 2020}}</ref> या कॉमिक बुक लेखकांसाठी ज्युरीड रेसिडेन्सी असलेल्या संस्थेशी दशकभराच्या सहवासानंतर, पाटील २०१९ मध्ये भारतात स्थलांतरित झाली. सेरेन्डिपिटी आर्ट्स फेस्टिव्हल २०१९ मध्ये अमृता पाटीलचा 'अल्टर'<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.navhindtimes.in/2019/12/22/magazines/buzz/a-graphic-description/ |title=A graphic description &#124; the Navhind Times |date=22 December 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.asianage.com/books/201219/fine-arts-and-the-creative-role-of-serendipity.html |title=Fine arts and the creative role of serendipity |date=20 December 2019}}</ref> नावाचा एकल कार्यक्रम होता. तिने २०२० मध्ये भव्य स्वरूपातील अ‍ॅक्रेलिक झांकी रंगवण्यास सुरुवात केली. पाटील यांच्याकडे एक स्वतंत्र दृश्य शैली आहे ज्यामध्ये अ‍ॅक्रेलिक पेंटिंग, कोलाज, वॉटरकलर आणि कोळशाचा समावेश आहे. त्यांच्या कामातील वारंवार येणारे विषय म्हणजे मेमेंटो मोरी, लैंगिकता, मिथक, शाश्वत जीवन आणि युगानुयुगे कथाकाराकडून कथाकाराकडे हस्तांतरित होणाऱ्या कथांचा अखंड धागा. मार्च २०१७ मध्ये, अमृता पाटील यांना कला आणि साहित्यातील "सीमा तोडणाऱ्या असामान्य कार्यासाठी" भारताचे १३ वे राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांच्याकडून नारी शक्ती पुरस्कार मिळाला.<ref name="wcd">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://wcd.nic.in/nari-shakti-awardees-ms-amruta-patil-goa |title=Nari Shakti Awardees - Ms. Amruta Patil, Goa |publisher=wcd.nic.in|access-date=2017-06-18}}</ref> ती जगातील पहिल्या नॉन-फिक्शन "क्वॉमिक्स" नावाच्या चित्रकथा ॲपची सह-संस्थापक आहे. == सार्वजनिक कार्यक्रम == २०१७ मध्ये झी [[जयपूर साहित्य उत्सव|जयपूर साहित्य महोत्सवात]] अमृता पाटील या वक्त्या म्हणून उपस्थित होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=b2pLXGAl8uc&t=597s|title=#ZeeJLF2017: Blood and Flowers|last=ZEE Jaipur Literature Festival|date=10 February 2017|via=YouTube}}</ref> २०१८ मध्ये, ती शिकागो विद्यापीठातील स्कूल ऑफ डिव्हिनिटी येथे निवासस्थानी वक्ता आणि कलाकार या नात्याने हजर होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.academia.edu/43965128|title=Forests of Learning & Kari, Adi Parva, and Sauptik: Conversations with Amruta Patil|last=Gurevitch|first=Eric Moses}}</ref> == संदर्भग्रंथ == * ''कारी'' (२००८)<ref name="deb" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.worldcat.org/oclc/1122761847|title=Kari|last=Patil|first=Amruta|date=2018|publisher=HarperCollins Publishers India|isbn=978-81-7223-710-3|language=|oclc=1122761847}}</ref> * ''आदिपर्व: चर्निंग ऑफ द ओशियन'' (२०१२)<ref name="Patil2016" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.worldcat.org/oclc/1252961473|title=Adi Parva: Churning of the Ocean.|last=Patil|first=Amruta|date=2021|publisher=HarperCollins India|isbn=978-93-5422-761-5|location=S.l.|language=English|oclc=1252961473}}</ref> * ''सौप्तिक: ब्लड अँड फ्लॉवर्स'' (२०१६)<ref name="Patil2016">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=SNOiDgAAQBAJ|title=Sauptik: Blood and Flowers|last=Amruta Patil|date=10 September 2016|publisher=HarperCollins Publishers India|isbn=978-93-5264-065-2}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.worldcat.org/oclc/1252962687|title=Sauptik: Blood and Flowers.|last=Patil|first=Amruta|date=2021|publisher=HarperCollins India|isbn=978-93-5422-936-7|location=S.l.|language=English|oclc=1252962687}}</ref> * ''अरण्यक'' (२०१९)<ref name="VerveWaves2018" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.worldcat.org/oclc/1140353467|title=Aranyaka: Book of the Forest|last=Patil|first=Amruta|date=2020|language=English|oclc=1140353467}}</ref> == पुरस्कार == मार्च २०१७ मध्ये भारताचे १३ वे राष्ट्रपती [[प्रणब मुखर्जी|प्रणव मुखर्जी]] यांच्या हस्ते अमृता पाटील यांना [[नारी शक्ती पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला.<ref name="wcd" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://wcd.nic.in/nari-shakti-awardees-ms-amruta-patil-goa|title=Nari Shakti Awardees - Ms. Amruta Patil, Goa &#124; Ministry of Women & Child Development&#124;IN&#124;odwqu}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT:पाटील, अमृता}} [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय कादंबरीकार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील महिला कलाकार]] [[वर्ग:पुण्यातील कलाकार]] [[वर्ग:भारतीय महिला चित्रकार]] [[वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय महिला कादंबरीकार]] [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] s927a0mr22m41ii71zvgwuewhryj24i 0 361540 2717810 2645011 2026-10-07T10:53:30Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717810 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मिताली जगताप वराडकर''' ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे जी [[मराठी चलचित्रपट|मराठी चित्रपटसृष्टीत]] काम करते. ती ''बाबू बँड बाजा'' (२०१०) मधील तिच्या भूमिकेसाठी ओळखली जाते, ज्याने तिला ५८ व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] मिळवून दिला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/south-indian-films-rocked-at-national-awards/story-mcKeWQQl8J9AFtRqEqNBGL.html|title=South Indian films rocked at National Awards|date=20 May 2011|work=[[द हिंदूstan Times]]|access-date=28 July 2018}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Priscilla Jebaraj|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/south-steals-the-show-at-national-film-awards/article2033805.ece|title=South steals the show at National Film Awards|date=20 May 2011|work=[[द हिंदू]]|access-date=28 July 2018}}</ref> "परिस्थितीने नाकारलेल्या भविष्यापेक्षा आपल्या मुलासाठी चांगले भविष्य मिळवून देण्यासाठी झटणाऱ्या आईचे कौशल्यपूर्ण चित्रण" करण्यासाठी ज्युरीने हा पुरस्कार प्रदान केला.<ref name="58thaward">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/india/list-of-winners-58th-national-film-awards-369729.html|title=List of winners: 58th National Film Awards|date=19 May 2011|publisher=[[न्यूझ१८ इंडिया]]|access-date=28 July 2018}}</ref><ref name="58thawardPDF">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip-buzz/58th-national-filmawards-list-of-winners/|title=58th National Film Awards: List of winners|website=Bollywood Life|publisher=[[Essel Group]]|access-date=28 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728101133/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip-buzz/58th-national-filmawards-list-of-winners/|archive-date=2018-07-28|url-status=dead}}</ref> वराडकर ही एक प्रशिक्षित शास्त्रीय नृत्यांगना आहे आणि तिने चित्रपट कारकिर्दीत येण्यापूर्वी [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]], महाराष्ट्र येथे प्रायोगिक रंगभूमीवर काम केले आहे.<ref name="58thaward"/> अनेक एकांकीकांमध्ये तिने काम केले व स्पर्धांमध्ये भाग घेतला. पण व्यावसायिक अभिनय भूमिकांमध्ये प्रवेश करण्यासाठी, तिच्या पालकांनीही तिच्या निर्णयाला पाठिंबा दिल्यावर तिने मुंबईत जाण्याचा निर्णय घेतला. तिच्या पालकांनी तिला "[[स्मिता पाटील]]सारखे" बनण्यास सांगितले. तिचे पहिले हिंदी भाषेतील नाटक''नो एक्झिट'' होते. २००० मध्ये तिला ''राजू'' या चित्रपटाद्वारे मराठी चित्रपटात काम करण्याची पहिली संधी मिळाली व नविन पदार्पणाचा [[महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार]] मिळाला. तिने अनेक हिंदी व मराठी दूरदर्शन मालिकांमध्ये काम केले.<ref name=MaTa>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=मिताली जगताप-वराडकर|url=https://marathi.indiatimes.com/editorial/manasa/-/articleshow/8474757.cms|प्रकाशक=महाराष्ट्र टाईम्स|ॲक्सेसदिनांक=25 फेब्रुवारी 2025}}</ref> लग्नाच्या छोट्या विरामानंतर ती पुन्हा ''बाबू बँड बाजा'' (२०१०) मध्ये अभिनयास परतली. पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात हा झळकला ज्यात तिने बाबूच्या आईची भूमीका साकारली.<ref name=MaTa/> तिचा पहिला हिंदी चित्रपट ''[[सत्याग्रह (चित्रपट)|सत्याग्रह]]'' हा [[प्रकाश झा]] दिग्दर्शित आणि २०१३ मध्ये प्रदर्शित झाला. तिने ''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया|द टाइम्स ऑफ इंडियाला]]'' दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले की, जेव्हा तिने तिचा पहिला सीन दिला तेव्हा [[अमिताभ बच्चन|अमिताभ बच्चनने]] तिच्यासाठी टाळ्या वाजवल्या होत्या. तथापि, चित्रपटात फक्त चार सीन असल्याने ती निराश झाली; त्यापैकी फक्त दोनच संपादनानंतर राहिले. तिचा आवाजाचे डबिंग देखील [[दीप्ती नवल|दीप्ती नवलने]] केले होते, कारण झा यांना वाटले की तिचा आवाज "पात्रासाठी खूप मजबूत" आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|last1=देशमुख|first1=गायत्री|title=I felt like I betrayed the audience: Mitalee Jagtap|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/i-felt-like-i-betrayed-the-audience-mitalee-jagtap/articleshow/22284305.cms|प्रकाशक=द टाइम्स ऑफ इंडिया|ॲक्सेसदिनांक=२५ फेब्रुवारी २०२५|दिनांक=४ सप्टेंबर २०१३}}</ref> == चित्रपटांची यादी == {| class="wikitable sortable" |+ !वर्ष ! चित्रपट ! भाषा ! नोंदी |- | २००० | ''राजू'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] | |- | २००१ | ''कुसुम'' | हिंदी | टीव्ही मालिका |- | २००३ | ''[[वादळवाट|वदळवाट]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] | टीव्ही मालिका |- | २००५ | ''आई एकवीरचा उदो उदो'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] | |- | २००३ | ''विठ्ठल विठ्ठल'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] | |- | २०१० | ''बाबू बँड बाजा'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] | [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] |- | २०१३ | [[सत्याग्रह (चित्रपट)|''सत्याग्रह'']] | हिंदी | |- | २०१३ | ''[[असावा सुंदर स्वप्नांचा बंगला|असावा सुंदर स्वप्नांचा बांगला]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] | टीव्ही मालिका |- | २०१५ | ''मनतल्या उन्हाट'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] | |- | २०१६ | ''तालीम'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] | |- | २०१७ | ''घाट'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] | |- | २०१९ | ''[[नशीबवान (चित्रपट)|नशीबवान]]'' | [[मराठी भाषा|मराठी]] | |- | २०२२ | ''[[गंगूबाई काठियावाडी (चित्रपट)|गंगूबाई काठियावाडी]]'' | हिंदी | |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री}} {{DEFAULTSORT:जगताप वराडकर, मिताली}} [[वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] rtu426za351ei7q9nrp93s55cmekb1f 0 363141 2717459 2704876 2026-10-06T19:19:46Z सांगकाम्या 6385 /* लहानपण आणि शिक्षण */ clean up, replaced: जोडपं → जोडपे using [[Project:AWB|AWB]] 2717459 wikitext text/x-wiki {{साचा:अंतराळवीर |नाव = जेसिका मेर |प्रतिमा = [[चित्र:Jessica Meir portrait in a WB-57 flight suit (3).jpg|250px]] |प्रतिमा_माहिती = जेसिका मेर, डब्ल्यूबी-57 उड्डाण पोशाखात, २०२५ |जन्म_नाव = जेसिका मेर |जन्म_तारीख = {{जन्म दिनांक आणि वय|1977|7|1}} |जन्म_स्थान = [[कॅरिबू, मेन]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] |शिक्षण = {{ubl|[[ब्राउन विद्यापीठ]] (बी.एस., जीवशास्त्र)|[[आंतरराष्ट्रीय अंतराळ विद्यापीठ]] (एम.एस., अंतराळ अभ्यास)|[[कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, सॅन डिएगो]] (पीएच.डी., सागरी जीवशास्त्र)}} |पुरस्कार = {{ubl |फिलॅन्थ्रॉपिक एज्युकेशनल ऑर्गनायझेशन स्कॉलर अवॉर्ड (२००८) |अचिव्हमेंट रिवॉर्ड्स फॉर कॉलेज सायंटिस्ट्स फेलोशिप (२००६) |लॉकहीड मार्टिन स्पेस ऑपरेशन्स स्पेशल रेकग्निशन अवॉर्ड (२००२) |नासा जेएससी स्पेस अँड लाइफ सायन्सेस स्पेशल प्रोफेशनल अचिव्हमेंट अवॉर्ड (२००२) |लॉकहीड मार्टिन टेक्नॉलॉजी सर्व्हिसेस "लाइटनिंग अवॉर्ड" (२००२) |ऑनररी डॉक्टरेट ऑफ टेक्नॉलॉजी, लुलेया तंत्रज्ञान विद्यापीठ, स्वीडन (२०२०) |सर चार्ल्स शेरिंग्टन प्राइझ लेक्चर अँड मेडल (२०२१), ऑक्सफर्ड विद्यापीठ |प्रेसिडेंट्स लेक्चर अँड मेडल (२०२१), द फिजियोलॉजिकल सोसायटी, युके आणि आयर्लंड }} |प्रकार = [[नासा]] |वेळ = २०४ दिवस १५ तास १९ मिनिटे |निवड = नासा गट २१ (२०१३) |अंतराळ_चाल = ३ |अंतराळ_चाल_वेळ = २१ तास ४४ मिनिटे |मोहिमा = {{ubl |[[सोयुझ एमएस-१५]] ([[एक्सपेडिशन ६१]]/[[एक्सपेडिशन ६२]]) }} |चिन्ह = [[File:ISS Expedition 61 Patch.svg|45px]] [[File:ISS Expedition 62 Patch.png|45px]] }} '''जेसिका मेर''' (जन्म: १ जुलै १९७७) ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] [[नासा]] अंतराळवीर, सागरी जीवशास्त्रज्ञ आणि शरीरक्रियाशास्त्रज्ञ आहे. ती [[हार्वर्ड वैद्यकीय शाळा]], [[मॅसॅच्युसेट्स जनरल रुग्णालय]], [[बॉस्टन]] येथे संज्ञाहरणाची सहाय्यक प्राध्यापक होती. तिने [[ब्रिटिश कोलंबिया विद्यापीठ]]ात [[तुलनात्मक शरीरक्रियाशास्त्र]] संशोधन केलं.<ref name="Scott2011">{{cite journal |title=Point: Counterpoint "High Altitude is / is not for the Birds!" |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-physiology_2011-11_111_5/page/1514 |last1=Scott |first1=Graham R. |last2=Meir |first2=Jessica Ulrika |last3=Hawkes |first3=Lucy A. |last4=Frappell |first4=Peter B. |last5=Milsom |first5=William K. |date=July 1, 2011 |publisher=American Physiological Society |doi=10.1152/japplphysiol.00821.2011 |pmid=21737822 |journal=Journal of Applied Physiology |volume=111 |issue=5 |pages=1514–1515}}</ref><ref name="NASA2013">{{cite web |url=https://www.nasa.gov/astronauts/2013astroclass.html |title=2013 Astronaut Class |last1=Roberts |first1=Jason |work=NASA |access-date=June 19, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621011402/http://www.nasa.gov/astronauts/2013astroclass.html |archive-date=June 21, 2013}}</ref> तिने [[अंटार्क्टिका]]त [[सम्राट पेंग्विन]]च्या डुबकी मारण्याचा अभ्यास केला.<ref name="Knight2011">{{cite news |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2011/05/110512083139.htm |title=Penguins continue diving long after muscles run out of oxygen |date=May 12, 2011 |last=Knight |first=Kathryn |work=Science Daily |access-date=November 17, 2011}}</ref> तसंच [[हिमालय]]ावरून उडणाऱ्या [[डोक्यावर काळ्या रेषा असलेला हंस]]च्या शरीरक्रियांचाही अभ्यास केला.<ref name="Arnold2011">{{cite news |url=https://www.usnews.com/science/articles/2011/04/15/skys-no-limit-in-high-flying-goose-chase |title=Sky's No Limit in High-Flying Goose Chase |last=Arnold |first=Carrie |date=April 15, 2011 |magazine=U.S. News & World Report |access-date=December 10, 2012}}</ref> सप्टेंबर २००२ मध्ये ती [[नीमो|नासा अत्यंत पर्यावरण मोहीम कार्य]] ४ च्या जलनौका होती.<ref name="NASA2011a">{{cite web |url=http://lsda.jsc.nasa.gov/scripts/mission/miss.cfm?mis_index=213 |title=Life Sciences Data Archive: Experiment |access-date=November 16, 2011 |website=NASA |date=April 21, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322172426/http://lsda.jsc.nasa.gov/scripts/mission/miss.cfm?mis_index=213 |archive-date=March 22, 2012}}</ref> २०१३ मध्ये तिची [[नासा अंतराळवीर गट २१]]साठी निवड झाली.<ref name="NASA2013"/> २०१६ मध्ये तिने [[ईएसए केव्ह्ज]] प्रशिक्षण घेतलं. ती २५ सप्टेंबर २०१९ रोजी [[सोयुझ एमएस-१५]]वर [[आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक]]ावर गेली आणि [[एक्सपेडिशन ६१]] व [[एक्सपेडिशन ६२|६२]] मध्ये काम केलं.<ref name="Graham2019">{{cite news |title=Astronaut from Maine prepares for takeoff |url=https://www.pressherald.com/2019/09/08/maine-astronaut-jessica-meir-prepares-for-her-launch/ |newspaper=Portland Press Herald |access-date=September 24, 2019 |last1=Graham |first1=Gillian |date=September 8, 2019}}</ref> १८ ऑक्टोबर २०१९ रोजी तिने [[क्रिस्टीना कोक]] यांच्यासोबत पहिली पूर्णपणे महिला अंतराळ चाल केली. तिचं नाव [[टाइम १००|टाइम मासिकाच्या १०० प्रभावशाली व्यक्ती २०२०]] मध्ये आलं.<ref name="Time2020">{{cite magazine |title=Astronauts Christina Koch and Jessica Meir: The 100 Most Influential People of 2020 |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888216/all-women-spacewalk-christina-koch-jessica-meir/ |access-date=September 23, 2020 |magazine=Time |archive-date=2025-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328050202/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888216/all-women-spacewalk-christina-koch-jessica-meir/ |url-status=dead }}</ref> == लहानपण आणि शिक्षण == जेसिका उलरिका मेर यांचा जन्म [[कॅरिबू, मेन]] येथे झाला. तिचे वडील जोसेफ एच. मेर हे [[इराकी-यहुदी]] वंशाचे [[इस्रायल]]ी होते.<ref name="MaineJews2014">{{cite web |date=January 1, 2014 |title=Josef H Meir, MD and father of astronaut Jessica Meir - obituary |url=https://mainejews.org/photo.php?photoid=18309 |access-date=2023-06-21 |website=Documenting Maine Jewry}}</ref><ref name="OfficialUSA">{{cite web |title=Josef Meir — OfficialUSA.com Records |url=https://www.officialusa.com/names/Josef-Meir/ |access-date=2023-06-22 |website=www.officialusa.com |archive-date=2023-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622011836/https://www.officialusa.com/names/Josef-Meir/ |url-status=dead }}</ref> तिची आई उल्ला-ब्रिट मेर [[स्वीडन]]ची होती.<ref name="Russell2019">{{cite news |last=Russell |first=Dave |date=2019-09-26 |title=Sweden in space: Jessica Meir on achieving her lifelong dream |work=Sveriges Radio |url=https://sverigesradio.se/artikel/7307320 |access-date=2023-06-22}}</ref> तिचे वडील १९२५ मध्ये [[बगदाद]], [[इराक]] येथे जन्मले. त्यांचं कुटुंब १९३१ मध्ये [[यहुदी विरोध]]ामुळे [[ब्रिटिश पॅलेस्टाइन]]ला गेलं. त्यांनी [[बेरूत अमेरिकन विद्यापीठ]]ात वैद्यक शिकायला सुरुवात केली, पण [[१९४८ अरब-इस्रायल युद्ध]]ामुळे ते [[इस्रायल]]ला परतले आणि रुग्णवाहिकेत काम केलं. नंतर त्यांनी [[जिनिव्हा विद्यापीठ]]ात वैद्यक पूर्ण केलं.<ref name="MaineJews2014"/><ref name="OfficialUSA"/><ref name="TimesofIsrael2018">{{cite news |first=Renee |last=Ghert-Zand |date=June 1, 2018 |url=https://www.timesofisrael.com/no-risk-no-reward-says-fearless-jewish-astronaut-jessica-meir/ |title=No Risk, No Reward Says Fearless Jewish Astronaut Jessica Meir |newspaper=The Times of Israel |access-date=August 24, 2019}}</ref> [[स्वीडन]]मध्ये वैद्य म्हणून काम करताना त्यांची भेट उल्ला-ब्रिट कार्लसन यांच्याशी झाली. त्या [[व्हॅस्टरॉस]]च्या ख्रिश्चन परिचारिका होत्या. हे जोडपे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिके]]त गेलं, जिथे जोसेफ यांनी [[जॉन्स हॉपकिन्स हॉस्पिटल]]ात काम सुरू केलं. तिथून त्यांना [[कॅरिबू]]त नोकरी मिळाली, जिथे जेसिका यांचा जन्म झाला. तिची आई [[यहुदी धर्म]]ात आली नाही, पण जेसिका स्वतःला सांस्कृतिकदृष्ट्या यहुदी मानते आणि लहानपणी [[सिनागॉग]]ला जात होती.<ref name="TimesofIsrael2018"/><ref name="Dolsten2019">{{cite news |last=Dolsten |first=Josefin |date=May 8, 2019 |title=Swedish-Israeli NASA astronaut Jessica Meir gets ready for space |publisher=Jewish Telegraphic Agency |url=https://www.jta.org/2019/05/08/united-states/swedish-israeli-nasa-astronaut-jessica-meir-gets-ready-for-her-first-trip-into-space |access-date=21 June 2023}}</ref> लहानपणी तिला [[स्पेस शटल]] मोहिमा टीव्हीवर पाहून अंतराळात जायची इच्छा झाली. तिला [[नासा]]त काम करणारं कोणी माहित नव्हतं. तिच्या आईकडून निसर्गाची आवड आणि वडिलांकडून फिरण्याची सवय तिला मिळाली. ती म्हणते, "[[मेन]]मधली चमकणारी तारकी मला अंतराळाकडे खेचलं असावं."<ref name="TimesofIsrael2018"/> वयाच्या १३व्या वर्षी ती [[परड्यू विद्यापीठ]]ातल्या अंतराळ शिबिरात गेली.<ref name="Burns2019">{{cite news |url=https://bangordailynews.com/2019/04/17/news/aroostook/astronaut-from-aroostook-county-will-soon-go-on-her-1st-spaceflight/ |title=Astronaut from Aroostook County will soon go on her 1st spaceflight |newspaper=Bangor Daily News |access-date=May 9, 2019 |last1=Burns |first1=Christopher |date=April 17, 2019}}</ref><ref name="NASAQuest">{{cite web |url=http://quest.arc.nasa.gov/people/bios/space/meir.html |title=Meet Jessica Meir |website=NASA Quest |access-date=October 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030504145149/http://quest.arc.nasa.gov/people/bios/space/meir.html |archive-date=May 4, 2003}}</ref><ref name="Kaplan2015">{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/kidspost/journey-to-mars-jessica-meir/2015/04/28/29d206a0-b11b-11e4-886b-c22184f27c35_story.html |title=Journey to Mars: Meet NASA astronaut candidate Jessica Meir |newspaper=Washington Post |date=April 28, 2015 |first=Sarah |last=Kaplan}}</ref> [[ब्राउन युनिव्हर्सिटी]]त जीवशास्त्र शिकताना ती एक सत्र [[स्टॉकहोम विद्यापीठ]], [[स्वीडन]] येथे शिकली.<ref name="NASAQuestBio">{{cite web |url=http://quest.arc.nasa.gov/people/bios/space/meir.html |title=:: NASA Quest > Space :: Meet Jessica Meir |access-date=November 19, 2011 |last=Meir |first=Jessica |publisher=National Aeronautics and Space Administration |archive-url=https://web.archive.org/web/20030504145149/http://quest.arc.nasa.gov/people/bios/space/meir.html |archive-date=May 4, 2003}}</ref> शेवटच्या वर्षात तिने [[नासा]]च्या कमी गुरुत्वाकर्षण विमानात प्रयोग केले.<ref name="TimesofIsrael2018"/><ref name="NASAQuest"/> तिने १९९९ मध्ये [[ब्राउन युनिव्हर्सिटी]]मधून जीवशास्त्रात स्नातक पदवी घेतली.<ref name="Meir2009"/> २००० मध्ये तिने [[आंतरराष्ट्रीय अंतराळ विद्यापीठ]], [[स्ट्रासबर्ग]], [[फ्रान्स]]मधून अंतराळ अभ्यासात पुढची पदवी मिळवली.<ref name="ISU2013">{{cite web |url=https://www.isunet.edu/news/success-stories/jessica-meir-mss00/226 |title=Three I's of ISU Influential to 2013 NASA Astronaut Candidate Jessica Meir |work=International Space University |year=2013 |access-date=October 26, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206221936/http://www.isunet.edu/news/success-stories/jessica-meir-mss00/226 |archive-date=December 6, 2019}}</ref> === तुलनात्मक शरीरक्रियाशास्त्र संशोधन === जेसिका उलरिका मेर यांनी २००९ मध्ये [[स्क्रिप्स इन्स्टिट्यूशन ऑफ ओशनोग्राफी]]मधून [[सागरी जीवशास्त्र]]ात पीएच.डी. मिळवली.<ref name="Meir2009">{{cite thesis |last=Meir |first=Jessica Ulrika |date=2009 |title=Blood oxygen transport and depletion: The key of consummate divers |degree=Ph.D. |isbn=978-1-109-31853-1 |institution=University of California, San Diego |oclc=449187875 |id={{ProQuest|304852089}}}}</ref> तिने [[एम्परर पेंग्विन]] आणि [[उत्तरी हत्ती सील]]च्या डुबकी मारण्याच्या शरीरक्रियांचा अभ्यास केला.<ref name="Meir2009"/><ref name="Williams2011">{{cite journal |title=What triggers the aerobic dive limit? Patterns of muscle oxygen depletion during dives of emperor penguins |journal=The Journal of Experimental Biology |date=June 1, 2011 |volume=214 |issue=11 |pages=1802–1812 |doi=10.1242/jeb.052233 |pmid=21562166 |pmc=3092726 |last1=Williams |first1=CL |last2=Meir |first2=JU |last3=Ponganis |first3=PJ}}</ref><ref name="Kwok2011">{{cite web |url=https://www.sciencenewsforstudents.org/article/secrets-worlds-extreme-divers |title=Secrets of the world's extreme divers |last=Kwok |first=Roberta |date=April 24, 2011 |work=Science News for Students |access-date=August 24, 2019}}</ref> तिने [[अंटार्क्टिका]]त [[मॅकमर्डो साउंड]]वर 'पेंग्विन रँच' येथे काम केलं आणि बर्फाखाली डुबकी मारत पेंग्विनांचा अभ्यास केला.<ref name="Ponganis2008">{{cite web |first=Paul |last=Ponganis |url=https://www.nsf.gov/discoveries/disc_summ.jsp?cntn_id=111170 |title=A Season at the Penguin Ranch in Antarctica |work=National Science Foundation |date=May 19, 2008 |access-date=August 24, 2019}}</ref><ref name="Kwok2011"/> तिने [[उत्तर कॅलिफोर्निया]]च्या [[प्रशांत महासागर]]ात हत्ती सीलचंही संशोधन केलं.<ref name="Kwok2011"/> तिने [[ब्रिटिश कोलंबिया विद्यापीठ]]ात पुढचं संशोधन केलं. तिथे तिने [[बार-हेडेड हंस]] पाळले आणि [[हिमालय]]ावर उडताना त्यांच्या कमी ऑक्सिजन सहनशक्तीचा अभ्यास केला.<ref name="Arnold2011"/><ref name="Kwok2011"/> २०१२ मध्ये ती [[हार्वर्ड वैद्यकीय शाळा]] आणि [[मॅसॅच्युसेट्स जनरल हॉस्पिटल]] येथे संज्ञाहरणाची सहाय्यक प्राध्यापक होती. नंतर ती अंतराळवीर बनण्यासाठी रजा घेऊन गेली.<ref name="Powell2013">{{cite web |url=https://news.harvard.edu/gazette/story/2013/09/destination-space/ |first1=Alvin |last1=Powell |title=Destination Space |website=The Harvard Gazette |date=September 6, 2013 |access-date=August 24, 2019}}</ref> == नासा कारकीर्द == [[File:NASA Candidate Jessica U Meir.jpg|thumb|right|जेसिका उलरिका मेर, २०१३]] पदवीनंतर तिने २००० ते २००३ या काळात [[लॉकहीड मार्टिन]] स्पेस ऑपरेशन्समध्ये [[नासा]]च्या [[जॉन्सन स्पेस सेंटर]], [[ह्युस्टन, टेक्सास]] येथे प्रयोग सहाय्यक शास्त्रज्ञ म्हणून काम केलं.<ref name="NASABio2019">{{cite web |url=https://www.nasa.gov/astronauts/biographies/jessica-u-meir/biography |title=Jessica U. Meir (PH.D.) NASA Astronaut |last=Whiting |first=Melanie |date=September 25, 2019 |access-date=October 19, 2019}}</ref><ref name="Price2011">{{cite web |url=http://womeninantarctica.com/portraits/jessica.html |title=Jessica Meir, Emperor Penguin Researcher in Antarctica |last=Price |first=Mary Lynn |website=Women Working in Antarctica |access-date=November 19, 2011}}</ref> तिने अंतराळवीरांसाठी मानवी जीवन विज्ञानाचे प्रयोग समन्वित केले. हे प्रयोग [[स्पेस शटल]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक]]ावर झाले.<ref name="NASAQuestBio"/> सप्टेंबर २००२ मध्ये ती [[नीमो ४]] मोहिमेत जलनौका होती. ही मोहीम [[क्वाय लार्गो]]जवळ [[अ‍ॅक्वेरियस (प्रयोगशाळा)|अ‍ॅक्वेरियस]] पाणबुडी संशोधन केंद्रात झाली.<ref name="NASA2011a"/><ref name="NASA2006">{{cite web |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/NEEMO/history.html |title=NEEMO History |access-date=November 16, 2011 |work=NASA |date=March 21, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061008171834/http://www.nasa.gov/mission_pages/NEEMO/history.html |archive-date=October 8, 2006}}</ref> २००९ मध्ये ती [[नासा अंतराळवीर गट २०]]साठी अर्ध्या निवडीत होती.<ref name="Spacefacts2010">{{cite web |url=http://www.spacefacts.de/bios/candidates/nasa20/english/meir_jessica.htm |title=Biographies of Astronaut and Cosmonaut Candidates: Jessica Meir |date=March 27, 2010 |work=Spacefacts |access-date=November 20, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227090109/http://www.spacefacts.de/bios/candidates/nasa20/english/meir_jessica.htm |archive-date=February 27, 2014}}</ref> जून २०१३ मध्ये तिची [[नासा अंतराळवीर गट २१]]साठी निवड झाली.<ref name="NASA2013"/> तिने जुलै २०१५ मध्ये प्रशिक्षण पूर्ण केलं.<ref name="NASA2015">{{cite web |url=http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-newest-astronauts-complete-training |title=NASA's Newest Astronauts Complete Training |date=July 9, 2015 |work=NASA |access-date=July 10, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404182851/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-newest-astronauts-complete-training/ |archive-date=April 4, 2019}}</ref> २०१६ मध्ये तिने [[ईएसए केव्ह्ज]]मध्ये भाग घेतला. === एक्सपेडिशन ६१/६२ === [[File:Jessica Meir official portrait in an EMU.jpg|thumb|left|जेसिका उलरिका मेर, २०१९]] एप्रिल २०१९ मध्ये [[नासा]]ने तिला [[एक्सपेडिशन ६१]]/[[एक्सपेडिशन ६२|६२]] साठी निवडलं.<ref name="Northon2019">{{cite web |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-announces-first-flight-record-setting-mission |title=NASA Announces First Flight, Record-Setting Mission |first=Karen |last=Northon |date=April 16, 2019 |website=NASA}}</ref> ती २५ सप्टेंबर २०१९ रोजी [[सोयुझ एमएस-१५]]वर [[रोस्कॉसमॉस]] अंतराळवीर [[ओलेग स्क्रिपोचका]] आणि [[मोहम्मद बिन रशीद स्पेस सेंटर]]चे [[हझ्झा अल मन्सूरी]] यांच्यासोबत गेली.<ref name="RussianSpace2019">{{cite web |url=http://www.russianspaceweb.com/soyuz-ms-15.html |title=Final Soyuz-FG rocket delivers ISS crew |website=www.russianspaceweb.com}}</ref> सहा तासांत ते [[आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक]]ावर पोहोचले. अल मन्सूरी ३ ऑक्टोबर २०१९ रोजी परतला.<ref name="NASASpaceflight2019">{{cite web |url=https://www.nasaspaceflight.com/2019/10/soyuz-ms-12-crew-head-home/ |title=Soyuz MS-12 return to Earth |date=October 3, 2019}}</ref> [[File:ISS-60 Soyuz MS-15 crew ship ascending into space (cropped).jpg|right|thumb|[[सोयुझ एमएस-१५]] अंतराळ स्थानकावरून चित्रीत]] १८ ऑक्टोबर २०१९ रोजी तिने [[क्रिस्टीना कोक]] यांच्यासोबत पहिली पूर्णपणे महिला अंतराळ चाल केली. त्यांनी खराब बॅटरी युनिट बदललं. ही चाल सात तास १७ मिनिटं चालली.<ref name="NASAYouTube2019">{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Iji5hTQ3CUo |title=NASA Astronauts Spacewalk Outside the International Space Station on Oct. 18 |date=October 18, 2019 |work=NASA |via=YouTube |access-date=October 18, 2019}}</ref><ref name="Garcia2019">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/spacestation/2019/10/18/nasa-tv-is-live-now-broadcasting-first-all-woman-spacewalk/ |title=NASA TV is Live Now Broadcasting First All-Woman Spacewalk |last=Garcia |first=Mark |date=October 18, 2019 |website=NASA Blogs |access-date=October 18, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208204636/https://blogs.nasa.gov/spacestation/2019/10/18/nasa-tv-is-live-now-broadcasting-first-all-woman-spacewalk/ |archive-date=December 8, 2019}}</ref> [[File:Jessica Meir–first all female spacewalk in history-2019-10-18.jpg|thumb|जेसिका उलरिका मेर १८ ऑक्टोबरच्या अंतराळ चालीदरम्यान]] ६ फेब्रुवारी २०२० रोजी [[एक्सपेडिशन ६१]] संपलं. ती, स्क्रिपोचका आणि [[अँड्र्यू मॉर्गन]] [[एक्सपेडिशन ६२]] मध्ये गेले. ९ एप्रिल २०२० रोजी [[सोयुझ एमएस-१६]]वर नवीन गट आला.<ref name="NASASpaceflight2020">{{cite web |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/04/soyuz-2-1a-human-launch-ms-16/ |title=Russia conducts first Soyuz 2.1a human launch; MS-16 crew arrives at Station |date=April 8, 2020}}</ref> १७ एप्रिल २०२० रोजी ती, स्क्रिपोचका आणि मॉर्गन [[सोयुझ एमएस-१५]]वरून [[कझाकस्तान]]ात परतले. त्यांचा अंतराळ प्रवास २०५ दिवसांचा होता.<ref name="Independent2020">{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/nasa-landing-astronauts-launch-space-international-station-a9470281.html |title=Astronauts return to Earth after watching coronavirus outbreak from space |date=April 17, 2020 |website=The Independent |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220608/https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/nasa-landing-astronauts-launch-space-international-station-a9470281.html |archive-date=June 8, 2022}}</ref> [[File:Expedition 62 Soyuz Landing (NHQ202004170014).jpg|left|thumb|सोयुझ एमएस-१५ परतल्यानंतर जेसिका उलरिका मेर]] == खाजगी आयुष्य == जेसिका उलरिका मेर यांना लहानपणी [[बासरी]], [[पिकोलो]] आणि [[सॅक्सोफोन]] वाजवायला आवडत होतं. तिला सायकलिंग, हायकिंग, धावणं, स्कीइंग, सॉकर आणि डुबकी मारणं आवडतं. तिच्याकडे खाजगी वैमानिक परवाना आहे.<ref name="NASABio2019"/> तिला [[इंग्रजी]], [[रशियन भाषा|रशियन]] आणि [[स्वीडिश भाषा|स्वीडिश]] येतं.<ref name="NASABio2019"/> ती अंतराळात गेलेली पहिली स्वीडिश महिला आहे.<ref name="Naslund2018">{{cite news |last1=Näslund |first1=Anne-Sofie |title=Jessica blir första svenska kvinnan i rymden: 'Trodde det var kört' |url=https://www.expressen.se/nyheter/qs/jessica-40-blir-forsta-svenska-kvinnan-i-rymden-jag-trodde-det-var-kort/ |access-date=September 6, 2019 |newspaper=Expressen |date=May 11, 2018}}</ref> तिने [[इस्रायल]]चा ध्वज आणि [[डेव्हिडचा तारा]] असलेले मोजे अंतराळ स्थानकावर नेले.<ref name="Dolsten2019"/><ref name="Ynet2020">{{cite news |url=https://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-5716127,00.html |title=מת'א ועד הכוכבים: התמונות של ג'סिका מאיר מהחלל |date=April 17, 2020 |website=ynet}}</ref> तिचे वडिलांचे नातेवाईक [[इस्रायल]]ात राहतात.<ref name="TimesofIsrael2018"/> ८ मार्च २०२३ रोजी तिने [[आंतरराष्ट्रीय महिला दिन]]ाला आपल्या मुलीच्या जन्माची घोषणा केली. == पुरस्कार == जेसिका उलरिका मेहर यांना हे पुरस्कार मिळाले:<ref name="NASABio2019"/> *फिलॅन्थ्रॉपिक एज्युकेशनल ऑर्गनायझेशन स्कॉलर अवॉर्ड (२००८) *अचिव्हमेंट रिवॉर्ड्स फॉर कॉलेज सायंटिस्ट्स फेलोशिप (२००६) *लॉकहीड मार्टिन स्पेस ऑपरेशन्स स्पेशल रेकग्निशन अवॉर्ड (२००२) *नासा जेएससी स्पेस अँड लाइफ सायन्सेस स्पेशल प्रोफेशनल अचिव्हमेंट अवॉर्ड (२००२) *लॉकहीड मार्टिन टेक्नॉलॉजी सर्व्हिसेस "लाइटनिंग अवॉर्ड" (२००२) *ऑनररी डॉक्टरेट ऑफ टेक्नॉलॉजी, लुलेया तंत्रज्ञान विद्यापीठ, स्वीडन (२०२०)<ref name="LTU2020">{{cite web |url=https://www.ltu.se/research/akh/Hedersdoktorer/Forteckning-over-hedersdoktorer-vid-Lulea-tekniska-universitet-sedan-1981-1.96410?l=en |title=List of honorary doctors at Luleå University of Technology since 1981: Jessica Meir, Honorary Doctor of Technology 2020 |website=LTU |access-date=November 17, 2020 |date=November 11, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117143045/http://www.ltu.se/research/akh/Hedersdoktorer/Forteckning-over-hedersdoktorer-vid-Lulea-tekniska-universitet-sedan-1981-1.96410?l=en |archive-date=January 17, 2021}}</ref> *सर चार्ल्स शेरिंग्टन प्राइझ लेक्चर अँड मेडल (२०२१), ऑक्सफर्ड विद्यापीठ<ref name="DPAG2021">{{cite web |url=https://www.dpag.ox.ac.uk/news/dr-jessica-meir-inspires-the-next-generation-of-scientists-and-explorers |title=Jessica Meir, Experimenting in microgravity: full circle for a scientist turned astronaut, 16 November 2021 in Oxford, UK}}</ref> *प्रेसिडेंट्स लेक्चर अँड मेडल (२०२१),फिजियोलॉजिकल सोसायटी, युके आणि आयर्लंड<ref name="Physoc2021">{{cite web |url=https://www.physoc.org/events/2021-presidents-lecture-and-award-ceremony/ |title=2021 President's Lecture and Award ceremony |publisher=The Physiological Society |access-date=January 29, 2023}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT:मेर, जेसिका}} [[वर्ग:अमेरिकेचे अंतराळवीर]] [[वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] hxtg9i91okdqen34por809pcy2rl8zd 0 370958 2717616 2714122 2026-10-06T21:31:21Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717616 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अनिता बोर्जेस''' (१९४६/१९४७ - [[१८ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०२५|२०२५]]) या एक भारतीय ऑन्कोपॅथॉलॉजिस्ट आणि हिस्टोपॅथॉलॉजिस्ट होत्या. कर्करोगाच्या पॅथॉलॉजीमध्ये निदानाची अचूकता, वैद्यकीय संस्थांमध्ये त्यांच्या नेतृत्वाची भूमिका आणि भारतातील पॅथॉलॉजी शिक्षणात त्यांच्या योगदानासाठी त्यांना ओळखले जात असे. त्या मुंबईतील [[टाटा मेमोरियल सेंटर|टाटा मेमोरियल हॉस्पिटलमधील]] ऑन्कोलॉजिस्ट आणि कर्करोग सर्जन [[अर्नेस्ट बोर्जेस]] यांच्या कन्या होत्या.<ref name="MidDayObit">{{Cite web |title=Renowned Mumbai oncopathologist Dr Anita Borges passes away: Tata Memorial Hospital |url=https://www.mid-day.com/amp/lifestyle/health-and-fitness/article/mumbai-pathologist-dr-anita-borges-daughter-of-dr-ernest-borges-passes-away-23594837 |access-date=2025-09-20 |website=Mid-Day}}</ref> ==जीवन व कारकीर्द== बोर्जेसचा जन्म एका उत्तम वैद्यकीय पार्श्वभूमी असलेल्या कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील अर्नेस्ट बोर्जेस हे भारतातील अग्रगण्य कर्करोग तज्ञांपैकी एक होते. बोर्जेस यांनी बीवायएल नायर हॉस्पिटल आणि टोपीवाला नॅशनल मेडिकल कॉलेज, मुंबई येथे शिक्षण घेतले. त्यांनी पॅथॉलॉजीमध्ये एमबीबीएस आणि एमडी पूर्ण केले.<ref name="HindustanTimes">{{Cite web |title=Dr Anita Borges, acclaimed oncopathologist, passes away |url=https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/dr-anita-borges-acclaimed-oncopathologist-passes-away-101758309753443.html |access-date=2025-09-20 |website=Hindustan Times}}</ref> उत्क्रांतीवादी जीवशास्त्रज्ञ रेनी बोर्जेस या त्यांच्या बहीण आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-02-07 |title=A quest to find the legend of Dr Ernest Borges |url=https://www.heraldgoa.in/cafe/a-quest-to-find-the-legend-of-dr-ernest-borges/200641 |access-date=2025-09-21 |website=Herald Goa |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922174331/https://www.heraldgoa.in/cafe/a-quest-to-find-the-legend-of-dr-ernest-borges/200641 |archive-date=2025-09-22 |url-status=dead}}</ref> बोर्जेसने बीवायएल नायर हॉस्पिटलमधून एमबीबीएस पूर्ण केले आणि नंतर टोपीवाला मेडिकल कॉलेजमधून पॅथॉलॉजीमध्ये एमडी केले. नंतर त्यांनी सन १९७८ मध्ये लंडनमधील रॉयल मार्सडेन हॉस्पिटल आणि सन १९८० मध्ये न्यू यॉर्कमधील मेमोरियल स्लोन केटरिंग कॅन्सर सेंटरमध्ये प्रशिक्षण घेतले, अशा प्रकारे ऑन्कोपॅथॉलॉजीमध्ये प्रगत पद्धती शिकल्या.<ref name="HindustanTimes"/> बोर्जेस यांनी पॅथॉलॉजी आणि ऑन्कोलॉजीमध्ये काम केले. २००४ मध्ये त्या मुंबईतील टाटा मेमोरियल हॉस्पिटलमध्ये प्राध्यापक आणि सर्जिकल पॅथॉलॉजीच्या प्रमुख म्हणून निवृत्त झाल्या.<ref name="HindustanTimes"/> त्यानंतर त्या मुंबईतील एसएल रहेजा हॉस्पिटलमधील सेंटर फॉर ऑन्कोपॅथॉलॉजीच्या संचालक म्हणून काम करत होत्या, जिथे त्या हिस्टोपॅथॉलॉजी विभागाच्या प्रमुख देखील होत्या. त्याच संस्थेत त्या कन्सल्टंट हिस्टोपॅथॉलॉजिस्ट होत्या. याव्यतिरिक्त, त्या इंडियन कॉलेज ऑफ पॅथॉलॉजिस्टच्या डीन होत्या आणि इंटरनॅशनल अकादमी ऑफ पॅथॉलॉजीच्या उपाध्यक्ष (आशिया) म्हणून काम करत होत्या.<ref name="MidDayObit"/> बोर्जेसने रहेजा हॉस्पिटलमध्ये ऑन्कोपॅथॉलॉजी सेंटरची स्थापना केली, जे एक महत्त्वाचे रेफरल सेंटर झाले.<ref name="MidDayObit"/> वैद्यकीय कौशल्यामुळे त्या एक लोकप्रिय निदानतज्ज्ञ बनल्या, तसेच भारतातील ऑन्कोलॉजिस्ट त्यांच्या अहवालांवर अवलंबून होते.<ref name="HindustanTimes"/> बोर्जेसने विविध भारतीय शहरांमध्ये मोठ्या प्रमाणात व्याख्याने दिली, राष्ट्रीय प्रशिक्षण कार्यक्रमांमध्ये भाग घेतला आणि असंख्य तरुण पॅथॉलॉजिस्टना मार्गदर्शन केले.<ref name="TimesObit">{{Cite web |title=‘Last word’ oncopathologist Anita Borges passes away in Gorakhpur |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/last-word-oncopathologist-anita-borges-passes-away-in-gorakhpur/amp_articleshow/124002001.cms |access-date=2025-09-20 |website=The Times of India}}</ref> ==पुरस्कार== त्यांनी केलेल्या कर्करोग क्षेत्रातील योगदानाबद्दल त्यांना [[भारतीय हेड अँड नेक ऑन्कोलॉजिस्ट सोसायटी]] तर्फे [[जीवनगौरव]] पुरस्कार प्रदान करून गौरविण्यात आले.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, रविवार,२१ सप्टेंबर २०२५</ref> ==मृत्यू== १९ सप्टेंबर, २०२५ रोजी त्या [[गोरखपूर]] येथे कर्करोग क्षेत्रातील तज्ञांना प्रशिक्षण देण्यासाठी गेल्या होत्या. तेथेच त्यांना ह्रदयविकाराचा झटका आला आणि त्यातच त्यांचे निधन झाले.<ref name="TimesObit"/><ref name="HindustanTimes"/> ==संदर्भ व नोंदी== {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT:बोर्जेस, अनिता}} [[वर्ग:भारतीय डॉक्टर]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] lywld3kpm5r58nwzlui4ahhv6p3ng0c 2717617 2717616 2026-10-06T21:31:22Z KiranBOT 139572 दुव्यांमधील AMP ट्रॅकिंग काढले ([[:m:User:KiranBOT/AMP|माहिती]]) ([[User talk:Usernamekiran|त्रुटी नोंदवा]]) v3.1.1s 2717617 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अनिता बोर्जेस''' (१९४६/१९४७ - [[१८ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०२५|२०२५]]) या एक भारतीय ऑन्कोपॅथॉलॉजिस्ट आणि हिस्टोपॅथॉलॉजिस्ट होत्या. कर्करोगाच्या पॅथॉलॉजीमध्ये निदानाची अचूकता, वैद्यकीय संस्थांमध्ये त्यांच्या नेतृत्वाची भूमिका आणि भारतातील पॅथॉलॉजी शिक्षणात त्यांच्या योगदानासाठी त्यांना ओळखले जात असे. त्या मुंबईतील [[टाटा मेमोरियल सेंटर|टाटा मेमोरियल हॉस्पिटलमधील]] ऑन्कोलॉजिस्ट आणि कर्करोग सर्जन [[अर्नेस्ट बोर्जेस]] यांच्या कन्या होत्या.<ref name="MidDayObit">{{Cite web |title=Renowned Mumbai oncopathologist Dr Anita Borges passes away: Tata Memorial Hospital |url=https://www.mid-day.com/lifestyle/health-and-fitness/article/mumbai-pathologist-dr-anita-borges-daughter-of-dr-ernest-borges-passes-away-23594837 |access-date=2025-09-20 |website=Mid-Day}}</ref> ==जीवन व कारकीर्द== बोर्जेसचा जन्म एका उत्तम वैद्यकीय पार्श्वभूमी असलेल्या कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील अर्नेस्ट बोर्जेस हे भारतातील अग्रगण्य कर्करोग तज्ञांपैकी एक होते. बोर्जेस यांनी बीवायएल नायर हॉस्पिटल आणि टोपीवाला नॅशनल मेडिकल कॉलेज, मुंबई येथे शिक्षण घेतले. त्यांनी पॅथॉलॉजीमध्ये एमबीबीएस आणि एमडी पूर्ण केले.<ref name="HindustanTimes">{{Cite web |title=Dr Anita Borges, acclaimed oncopathologist, passes away |url=https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/dr-anita-borges-acclaimed-oncopathologist-passes-away-101758309753443.html |access-date=2025-09-20 |website=Hindustan Times}}</ref> उत्क्रांतीवादी जीवशास्त्रज्ञ रेनी बोर्जेस या त्यांच्या बहीण आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-02-07 |title=A quest to find the legend of Dr Ernest Borges |url=https://www.heraldgoa.in/cafe/a-quest-to-find-the-legend-of-dr-ernest-borges/200641 |access-date=2025-09-21 |website=Herald Goa |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922174331/https://www.heraldgoa.in/cafe/a-quest-to-find-the-legend-of-dr-ernest-borges/200641 |archive-date=2025-09-22 |url-status=dead}}</ref> बोर्जेसने बीवायएल नायर हॉस्पिटलमधून एमबीबीएस पूर्ण केले आणि नंतर टोपीवाला मेडिकल कॉलेजमधून पॅथॉलॉजीमध्ये एमडी केले. नंतर त्यांनी सन १९७८ मध्ये लंडनमधील रॉयल मार्सडेन हॉस्पिटल आणि सन १९८० मध्ये न्यू यॉर्कमधील मेमोरियल स्लोन केटरिंग कॅन्सर सेंटरमध्ये प्रशिक्षण घेतले, अशा प्रकारे ऑन्कोपॅथॉलॉजीमध्ये प्रगत पद्धती शिकल्या.<ref name="HindustanTimes"/> बोर्जेस यांनी पॅथॉलॉजी आणि ऑन्कोलॉजीमध्ये काम केले. २००४ मध्ये त्या मुंबईतील टाटा मेमोरियल हॉस्पिटलमध्ये प्राध्यापक आणि सर्जिकल पॅथॉलॉजीच्या प्रमुख म्हणून निवृत्त झाल्या.<ref name="HindustanTimes"/> त्यानंतर त्या मुंबईतील एसएल रहेजा हॉस्पिटलमधील सेंटर फॉर ऑन्कोपॅथॉलॉजीच्या संचालक म्हणून काम करत होत्या, जिथे त्या हिस्टोपॅथॉलॉजी विभागाच्या प्रमुख देखील होत्या. त्याच संस्थेत त्या कन्सल्टंट हिस्टोपॅथॉलॉजिस्ट होत्या. याव्यतिरिक्त, त्या इंडियन कॉलेज ऑफ पॅथॉलॉजिस्टच्या डीन होत्या आणि इंटरनॅशनल अकादमी ऑफ पॅथॉलॉजीच्या उपाध्यक्ष (आशिया) म्हणून काम करत होत्या.<ref name="MidDayObit"/> बोर्जेसने रहेजा हॉस्पिटलमध्ये ऑन्कोपॅथॉलॉजी सेंटरची स्थापना केली, जे एक महत्त्वाचे रेफरल सेंटर झाले.<ref name="MidDayObit"/> वैद्यकीय कौशल्यामुळे त्या एक लोकप्रिय निदानतज्ज्ञ बनल्या, तसेच भारतातील ऑन्कोलॉजिस्ट त्यांच्या अहवालांवर अवलंबून होते.<ref name="HindustanTimes"/> बोर्जेसने विविध भारतीय शहरांमध्ये मोठ्या प्रमाणात व्याख्याने दिली, राष्ट्रीय प्रशिक्षण कार्यक्रमांमध्ये भाग घेतला आणि असंख्य तरुण पॅथॉलॉजिस्टना मार्गदर्शन केले.<ref name="TimesObit">{{Cite web |title=‘Last word’ oncopathologist Anita Borges passes away in Gorakhpur |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/last-word-oncopathologist-anita-borges-passes-away-in-gorakhpur/articleshow/124002001.cms |access-date=2025-09-20 |website=The Times of India}}</ref> ==पुरस्कार== त्यांनी केलेल्या कर्करोग क्षेत्रातील योगदानाबद्दल त्यांना [[भारतीय हेड अँड नेक ऑन्कोलॉजिस्ट सोसायटी]] तर्फे [[जीवनगौरव]] पुरस्कार प्रदान करून गौरविण्यात आले.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, रविवार,२१ सप्टेंबर २०२५</ref> ==मृत्यू== १९ सप्टेंबर, २०२५ रोजी त्या [[गोरखपूर]] येथे कर्करोग क्षेत्रातील तज्ञांना प्रशिक्षण देण्यासाठी गेल्या होत्या. तेथेच त्यांना ह्रदयविकाराचा झटका आला आणि त्यातच त्यांचे निधन झाले.<ref name="TimesObit"/><ref name="HindustanTimes"/> ==संदर्भ व नोंदी== {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT:बोर्जेस, अनिता}} [[वर्ग:भारतीय डॉक्टर]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] nplofk1qimz73xzhn2robfwt86x0sv3 0 374453 2717543 2649310 2026-10-06T19:26:00Z सांगकाम्या 6385 /* १ला आं.टी२० सामना */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717543 wikitext text/x-wiki [[आयर्लंड क्रिकेट संघ]] जानेवारी २०२६ मध्ये [[इटली क्रिकेट संघ|इटली]] आणि [[संयुक्त अरब अमिराती क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] विरुद्ध खेळण्यासाठी [[संयुक्त अरब अमिराती]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/uae-to-host-ireland-ahead-of-t20-world-cup-2026 |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषकापूर्वी युएई आयर्लंडचे यजमानपद भूषवणार|title=UAE to host Ireland ahead of T20 World Cup 2026 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=५ डिसेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/ireland-set-to-play-italy-ahead-of-t20-world-cup-2026 |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषकापूर्वी आयर्लंड इटलीविरुद्ध खेळण्यासाठी सज्ज.|title=Ireland set to play Italy ahead of T20 World Cup 2026 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |accessdate=५ डिसेंबर २०२५}}</ref> या दौऱ्यात इटली विरुद्ध तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि त्यानंतर युएईविरुद्ध दोन सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/uae-bound/ |trans-title=आयर्लंडचा पुरुष संघ दुबईमध्ये दोन सामन्यांच्या मालिकेत यूएईचा पुरुष संघाशी खेळणार. |title=Ireland Men will play UAE Men in a two-match series in Dubai |work=[[क्रिकेट आयर्लंड]] |access-date=५ डिसेंबर २०२५ }}{{मृत दुवा|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=CI>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/ciao-italia/ |trans-title=सियाओ, इटली|title=Ciao, Italia |work=[[क्रिकेट आयर्लंड]] |access-date=५ डिसेंबर २०२५}}</ref> तिन्ही संघांच्या [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेच्या तयारीसाठी हे सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/136706/ireland-set-for-uae-detour-before-t20-world-cup |trans-title=टी२० विश्वचषकापूर्वी आयर्लंड युएईच्या दौऱ्यासाठी सज्ज|title=Ireland set for UAE detour before T20 World Cup |work=[[क्रिकबझ्झ ]] |access-date=५ डिसेंबर २०२५}}</ref> नोव्हेंबर २०२५ मध्ये, [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]]ाने दौऱ्याच्या वेळापत्रकाची पुष्टी केली.<ref>{{cite web |url=https://www.emiratescricket.com/news-detail/nQpz4yJrb2WPdWLDX7wK |trans-title=जानेवारी २०२६ मध्ये आयर्लंडविरुद्ध दोन सामन्यांच्या टी२० मालिकेचे आयोजन युएई करणार.|title=UAE to host Ireland for two-match T20I series in January 2026 |work=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=५ डिसेंबर २०२५}}</ref> इटली विरुद्धची मालिका [[द सेव्हन्स स्टेडियम]]वर खेळवली गेली.<ref name=CI /> युएई विरुद्धची मालिका [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]]वर खेळवली गेली.<ref>{{cite web|url=https://www.arabnews.pk/node/2624315/sport |trans-title=पुरुषांच्या टी२० विश्वचषकापूर्वी दुबईमध्ये यूएई-आयर्लंड टी२० मालिका होणार.|title=Dubai to host UAE–Ireland T20I series ahead of men’s T20 World Cup |work=[[अरब न्यूज]] |accessdate=५ डिसेंबर २०२५}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{cr|IRE}}<ref>{{cite web|url=https://cricketireland.ie/news/the-world-stage-awaits/ |trans-title=जागतिक मंच प्रतीक्षेत आहे|title=The World Stage awaits |work=[[क्रिकेट आयर्लंड]] |access-date=३० जानेवारी २०२६}}</ref> !{{cr|ITA}}<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/italy-name-squad-for-maiden-men-s-t20-world-cup-campaign |trans-title=इटलीने पहिल्या पुरुष टी२० विश्वचषक मोहिमेसाठी संघाची घोषणा केली.|title=Italy name squad for maiden Men's T20 World Cup campaign |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=३० जानेवारी २०२६}}</ref> !{{cr|UAE}}<ref>{{cite web|url=https://www.emiratescricket.com/news-detail/20qjMVWPe9g4bLywr4pR |trans-title=आयर्लंडविरुद्धच्या दोन सामन्यांच्या टी२० आंतरराष्ट्रीय मालिकेत मोहम्मद वसीम यूएईचे नेतृत्व करणार आहे.|title=Muhammad Waseem to lead UAE in two-match T20I series against Ireland |work=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=३० जानेवारी २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[पॉल स्टर्लिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[लॉर्कन टकर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टिरक्षक|य]]) * [[कर्टिस कॅम्फर]] * [[क्रेग यंग]] * [[गेराथ डिलेनी]] * [[जोशुआ लिटल]] * [[जॉर्ज डॉकरेल]] * [[टिम टेक्टर]] * [[बॅरी मॅकार्थी]] * [[बेन कॅलिट्झ]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[बेन व्हाइट]] * [[मार्क अडायर]] * [[मॅथ्यू हम्फ्रेस]] * [[रॉस अडायर]] * [[हॅरी टेक्टर]] | * [[वेन मॅडसेन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अँथनी मोस्का]] * [[अली हसन]] * [[क्रिशन कलुगामागे]] * [[ग्रँट स्ट्युअर्ट]] * [[जसप्रीत सिंग]] * [[जस्टिन मोस्का]] * [[जियान-पिएरो मीड]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[जेजे स्मट्स]] * [[झैन अली]] * [[थॉमस ड्रेका]] * [[बेन मॅनेंटी]] * [[मार्कस कॅम्पोपियानो]] * [[सय्यद नक्वी]] * [[हॅरी मॅनेंटी]] | * [[मुहम्मद वसीम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] * मुहम्मद अरफान * [[बसिल हमीद]] * [[राहुल चोप्रा]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[मोहम्मद फारूक]] * [[मुहम्मद जवादुल्लाह]] * हर्षित कौशिक * सोहेब खान * मुहम्मद रोहिद * [[आलिशान शराफु]] * [[आर्यांश शर्मा]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दिकी]] * सिमरनजीत सिंग * मुहम्मद जोहेब |} ==आयर्लंड वि इटली आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== {{Infobox cricket tour | series_name = आयर्लंड क्रिकेट संघ इटली विरुद्ध युएईमध्ये, २०२५–२६ | team1_image = Cricket Ireland flag.svg | team1_name = आयर्लंड | team2_image = Flag of Italy.svg | team2_name = इटली | from_date = २३ | to_date = २६ जानेवारी २०२६ | team1_captain = [[पॉल स्टर्लिंग]] | team2_captain = [[वेन मॅडसेन]] | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[हॅरी टेक्टर]] (१५०) | team2_twenty20s_most_runs = [[अँथनी मोस्का]] (११५) | team1_twenty20s_most_wickets = [[मॅथ्यू हम्फ्रेस]] (६) | team2_twenty20s_most_wickets = [[ग्रँट स्टुअर्ट]] (६) | player_of_twenty20_series = }} ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ जानेवारी २०२६ | time = १०:०० | night = | team1 = {{cr-rt|ITA}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = ११८ (१८.१ षटके) | runs1 = [[अँथनी मोस्का]] ३५ (२२) | wickets1 = [[मॅथ्यू हम्फ्रेस]] ४/१२ (४ षटके) | score2 = ११९/७ (१९.३ षटके) | runs2 = [[हॅरी टेक्टर]] ४१ (४०) | wickets2 = [[ग्रँट स्टुअर्ट]] ३/२१ (४ षटके) | result = आयर्लंड ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519136.html धावफलक] | venue = [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[अकबर अली]] (यूएई) आणि [[शिजू सॅम]] (यूएई) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[जेजे स्मट्स]]ने यापूर्वी दक्षिण आफ्रिकेसाठी १३ टी२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळल्यानंतर इटलीसाठी आपला पहिला टी२० आंतरराष्ट्रीय सामना खेळला, आणि पुरुषांच्या टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये दोन आंतरराष्ट्रीय संघांचे प्रतिनिधित्व करणारा तो २३वा क्रिकेट खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/137336/jj-smuts-included-as-italy-unveil-squad-for-maiden-t20-world-cup |trans-title=जेजे स्मट्सचा संघात समावेश, इटलीने पहिल्या टी-२० विश्वचषकासाठी आपला संघ जाहीर केला.|title=JJ Smuts included as Italy unveil squad for maiden T20 World Cup |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=२७ जानेवारी २०२६}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ जानेवारी २०२६ | time = १०:०० | night = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|ITA}} | score1 = १९०/५ (२० षटके) | runs1 = [[हॅरी टेक्टर]] ९६* (५६) | wickets1 = [[क्रिशन कालुगामागे]] १/२७ (३ षटके) | score2 = १६६/४ (२० षटके) | runs2 = [[अँथनी मोस्का]] ६९ (४८) | wickets2 = [[बॅरी मॅककार्थी]] २/४३ (४ षटके) | result = आयर्लंड २४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519137.html धावफलक] | venue = [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[अकबर अली]] (यूएई) आणि [[आसिफ इक्बाल (क्रिकेट पंच)|आसिफ इक्बाल]] (यूएई) | motm = | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ जानेवारी २०२६ | time = १८:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|ITA}} | score1 = १५४ (१९.४ षटके) | runs1 = [[पॉल स्टर्लिंग]] ४५ (३८) | wickets1 = [[क्रिशन कालुगामागे]] ३/२८ (४ षटके) | score2 = १५७/६ (१९.३ षटके) | runs2 = [[वेन मॅडसेन]] ३९ (३०) | wickets2 = [[मार्क अडायर]] २/२३ (४ षटके)<br/>[[मॅथ्यू हम्फ्रेस]] २/२३ (४ षटके) | result = इटली ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519138.html धावफलक] | venue = [[द सेव्हन्स स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = आसिफ इक्बाल (यूएई) आणि शिजू सॅम (यूएई) | motm = | toss = | rain = इटलीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = पुरुष टी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पूर्ण सदस्य संघाविरुद्ध इटलीचा हा पहिला विजय होता.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ireland-vs-italy-live-score-3rd-t20-match-updates-commentary-scorecard-highlights-streaming-info/article70553043.ece |trans-title=आयर्लंड विरुद्ध इटली हायलाइट्स, तिसरा टी२०: इटलीने आयर्लंडला चार गडी राखून हरवून नोंदवला आयसीसी पूर्ण सदस्य संघाविरुद्ध पहिला विजय.|title=IRE vs ITA Highlights, 3rd T20I: Italy beats Ireland by four wickets to scrip first win against an ICC Full Member |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=२७ जानेवारी २०२६}}</ref> }} ==आयर्लंड वि युएई आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== {{Use dmy dates|date=November 2025}} {{Infobox cricket tour | series_name = आयर्लंड क्रिकेट संघाचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा, २०२५–२६ | team1_image = Flag of United Arab Emirates.svg | team1_name = संयुक्त अरब अमिराती | team2_image = Cricket Ireland flag.svg | team2_name = आयर्लंड | from_date = २९ | to_date = ३१ जानेवारी २०२६ | team1_captain = [[मुहम्मद वसीम]] | team2_captain = [[पॉल स्टर्लिंग]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[आर्यांश शर्मा]] | team2_twenty20s_most_runs = [[कर्टिस कॅम्फर]] | team1_twenty20s_most_wickets = [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] (४)<br/>[[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] (४) | team2_twenty20s_most_wickets = [[गेराथ डिलेनी]] (५) | player_of_twenty20_series = }} ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २९ जानेवारी २०२६ | time = १८:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १७८/६ (२० षटके) | runs1 = [[रॉस अडायर]] ३९ (२९) | wickets1 = [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] २/३१ (४ षटके) | score2 = १२१ (१९.५ षटके) | runs2 = [[मुहम्मद वसीम]] ४० (३७) | wickets2 = [[गेराथ डिलेनी]] ३/२६ (४ षटके)<br> [[मॅथ्यू हम्फ्रेस]] ३/२६ (४ षटके) | result = आयर्लंड ५७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519139.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[अकबर अली]] (यूएई) आणि [[शिजू सॅम]] (यूएई) | motm = [[गेराथ डिलेनी]] (आ) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३१ जानेवारी २०२६ | time = १०:०० | night = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १७०/७ (२० षटके) | runs1 = [[कर्टिस कॅम्फर]] ५४* (४१) | wickets1 = मुहम्मद अरफान २/२३ (४ षटके) | score2 = १४०/८ (२० षटके) | runs2 = [[आर्यांश शर्मा]] ५४ (४०) | wickets2 = [[जॉर्ज डॉकरेल]] २/१२ (३ षटके) | result = आयर्लंड ३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1519140.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[अकबर अली]] (यूएई) आणि [[आसिफ इक्बाल]] (यूएई) | motm = [[कर्टिस कॅम्फर]] (आयर्लंड) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} == बाह्यदुवे == <!--* [ मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] --> {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग: आयर्लंड क्रिकेट संघाचे संयुक्त अरब अमिराती दौरे|२०२६]] [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे संयुक्त अरब अमिराती दौरे]] [[वर्ग: आयर्लंड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|संयुक्त अरब अमिराती]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] oci9dx4ulls05735n0b5czw1xz599fm 0 374558 2717755 2677468 2026-10-07T06:24:40Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 9 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717755 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''धुरंधर''' हा २०२५ चा [[हिंदी भाषा|हिंदी भाषेतील]] साहस मारधाड [[हेरपट]] आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन आणि लेखन [[आदित्य धर]] यांचे असून धर हे सह-निर्माते देखील हे. [[ज्योती देशपांडे]], आदित्य धर आणि लोकेश धर यांनी जिओ स्टुडिओज आणि बी६२ स्टुडिओजच्या बॅनरखाली याची निर्मिती केली आहे. या चित्रपटात [[रणवीर सिंग]], [[अक्षय खन्ना]], [[आर. माधवन]], [[अर्जुन रामपाल]], [[संजय दत्त]], सारा अर्जुन आणि [[राकेश बेदी]] यांच्या प्रमुख भूमिका असून [[मानव गोहिल]], दानिश पांडोर, सौम्या टंडन, [[गौरव गेरा]] आणि नवीन कौशिक यांनी सहाय्यक भूमिकेत काम केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|title=Dhurandhar release date, cast, characters, true story and everything else you need to know|last=Ray|first=Sanjana|date=19 November 2025|website=GQ India|language=en-IN|access-date=29 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130052925/https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|archive-date=2025-11-30|url-status=dead}}</ref> हा चित्रपट भू-राजकीय तणाव आणि भारताच्या [[संशोधन आणि विश्लेषण विभाग]] अर्थात रॉ द्वारे चालवल्या जाणाऱ्या गुप्त कारवायांवर आधारित आहे. हा चित्रपट भारत पाकिस्तान मधील भूतपूर्व घटनांपासून प्रेरित आहे. विशेषतः ऑपरेशन लियारी, [[२६ नोव्हेंबर २००८ चा मुंबईवरील दहशतवादी हल्ला|२००८ मधील मुंबई हल्ला]], टोळ्या आणि गुन्हेगारी गटांवरील कारवाईशी संबंधित घटनांपासून याची निर्मिती करण्यात आली आहे.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|url=https://www.firstpost.com/explainers/dhurandhar-movie-operation-lyari-pakistan-crackdown-gangs-13952441.html|title=Inside Operation Lyari, Pakistan’s crackdown on gangs, which inspired Ranveer Singh’s ‘Dhurandhar'|date=20 November 2025|work=[[First Post]]|access-date=29 November 2025}}</ref> हा आतापर्यंत बनवलेल्या सर्वात मोठ्या भारतीय चित्रपटांपैकी एक असून याची लांबी सुमारे २१४ मिनिटांची आहे. त्यानंतरचा चित्रपट, ''धुरंधर: भाग २ - रिव्हेंज'', १९ मार्च २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/dhurandhar-part-two-film-release-date-ranveer-singh-aditya-dhar-sanjay-dutt-arjun-rampal-akshaye-khanna-r-madhavan-rakesh-bedi-2831185-2025-12-05|title=Dhurandhar hits theatres: Second part of Ranveer's film to release on this date|website=India Today|access-date=5 December 2025}}</ref> == कलाकार == * [[रणवीर सिंग]] - हमजा अली मजारी / जसकीरत सिंग रंगी च्या भूमिकेत * [[अक्षय खन्ना]] - रेहमान डकैतच्या भूमिकेत * [[आर. माधवन]] - अजय सन्याल, आयबीचे संचालक ( जित डोवाल यांच्यावर आधारित ) * [[अर्जुन रामपाल]] - मेजर इक्बालच्या भूमिकेत , ISI (इलियास काश्मिरीवर आधारित) * [[संजय दत्त]] - एसपी चौधरी असलम च्या भूमिकेत * [[सारा अर्जुन]] - जमीलची मुलगी यालिना जमालीच्या भूमिकेत * [[राकेश बेदी]] - जमील जमाली म्हणून * [[नवीन कौशिक]] - डोंगा च्या भूमिकेत * [[मानव गोहिल]] - सुशांत बन्सल, आयबीचे उपसंचालक च्या भूमिकेत * [[दानिश पांडोर]] - उझैर बलोच, रहमानचा चुलत भाऊ आणि सेकंड-इन-कमांड च्या भूमिकेत * [[गौरव गेरा]] - मोहम्मद आलम च्या भूमिकेत * [[राज झुत्शी]] - जनरल शमशाद हसनच्या भूमिकेत * [[सौम्या टंडन]] - रहमानची पत्नी उल्फतच्या भूमिकेत * [[बिमल ओबेरॉय]] - शिरानी, बलुच युनायटेड फोर्स (BUF) चे नेते म्हणून * [[आसिफ अली हैदर खान]] - बाबू डकैतच्या भूमिकेत * [[मधुरजीत सरगी]] - प्रभनीत सिंगच्या भूमिकेत * [[मुस्तफा अहमद]] - रिझवान शाह च्या भूमिकेत म्हणून * [[उदयबीर संधू]] - गुरबाज सिंग "पिंडा" च्या भूमिकेत * [[गितिक्का गंजू धर]] - शबनम च्या भूमिकेत * [[उमर नावेद]] - निर्बान झयान च्या भूमिकेत * [[रूहल्लाह गाझी]] - सियाही च्या भूमिकेत * [[आदित्य उप्पल]] - एएसपी ओमर हैदर (ओमर शाहिद हमीदवर आधारित) * [[सौरव खुराना]] - बाबा लाडला/बबला च्या भूमिकेत * [[सुनील शर्मा]] - शौकत च्या भूमिकेत * [[अझिंक्या मिश्रा]] - फैजल बलोच, रेहमानचा धाकटा मुलगा * [[हिटुल पुजारा]] - रहमानचा मोठा मुलगा नईम बलोचच्या भूमिकेत * [[अश्विन धर]] अर्शद पप्पूच्या भूमिकेत * [[अभय अरोरा]] - यासिर अराफत च्या भूमिकेत * [[दानिश इक्बाल]] - दाऊद इब्राहिमच्या भूमिकेत * [[अंकित सागर]] - जावेद खानानीच्या भूमिकेत * [[मुश्ताक नाईक]] - अल्ताफ खानानीच्या भूमिकेत * [[विनोद थरानी]] - आझम चीमा च्या भूमिकेत * [[फैज खान]] - साजिद मीरच्या भूमिकेत * [[संजय मेहता]] - अब्दुल भुट्टोवीच्या भूमिकेत * कार्ल अँड्र्यू हार्टे - डेव्हिड हेडलीच्या भूमिकेत * [[दलविंदर सैनी]] - अजमल कसाबच्या भूमिकेत * [[अकैशा वत्स]] - उझैरच्या पत्नीच्या भूमिकेत * [[भाषा सुंबळी]] - वीणा च्या भूमिकेत * [[विजेंदर सिंग]] - अमरजित सिंग ब्रारच्या भूमिकेत * गुरलाल संधू - बलविंदर संधूच्या भूमिकेत * [[विवेक सिन्हा]] - जहूर मिस्त्री / जाहिद अखुंद च्या भूमिकेत * [[राजेश सांगवान]] - इब्राहिम अथरच्या भूमिकेत * [[मशहूर अमरोही]] - नवाब शफीकच्या भूमिकेत (नवाज शरीफवर आधारित) * संजय मेहंदीरत्ता - आकिब अली जरवारी (आसिफ अली झरदारी यांच्यावर आधारित) * [[आकाश खुराणा]] - देवव्रत कपूर, परराष्ट्र मंत्री (जसवंत सिंग यांच्यावर आधारित) * [[अली रझा नामदार]] - केएस भुल्लर, R&AW चे विशेष सचिव (एएस दुलत यांच्यावर आधारित) * [[हिमांशू गोखानी]] - DGP प्रशांत कुमार , उत्तर प्रदेश पोलिस म्हणून * [[सिद्धार्थ भारद्वाज]] - बळवंतच्या भूमिकेत * [[रजत अरोरा]] - मुक्का च्या भूमिकेत * [[गुरसेवक सिंग]] - लस्सानच्या भूमिकेत * [[क्रिस्टल डिसूझा]] - "शरारत" गाण्यात नर्तकीच्या भूमिकेत क्रिस्टल डिसूझा * [[आयेशा खान]] -‘शरारत’ गाण्यातील नृत्यांगना   == निर्मिती == जुलै २०२४ मध्ये [[रणवीर सिंग]] यांनी आपल्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर या चित्रपटाची अधिकृत घोषणा केली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref> डिसेंबर २०२४ मध्ये याचे शीर्षक ''धुरंधर'' असल्याचे जाहीर करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|title=Dhurandhar release date, cast, characters, true story and everything else you need to know|last=Ray|first=Sanjana|date=19 November 2025|website=GQ India|language=en-IN|access-date=29 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130052925/https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|archive-date=2025-11-30|url-status=dead}}</ref> हा चित्रपट वास्तविक जीवनातील घटना, भू-राजकीय संघर्ष आणि [[संशोधन आणि विश्लेषण विभाग|रॉ]] च्या गुप्त कारवायांपासून प्रेरित असल्याचे सांगितले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/aditya-dhars-untitled-film-starring-ranveer-singh-sparks-speculation-inspired-real-world-events|title=Aditya Dhar's untitled film starring Ranveer Singh sparks speculation about being inspired by real-world events|date=17 March 2025|website=Bollywood Hungama|access-date=17 March 2025}}</ref> हा चित्रपट पाकिस्तानातील [[कराची]] येथील ल्यारी भागात स्थानिक टोळ्या आणि गुन्हेगारी सिंडिकेटविरुद्ध पाकिस्तान सरकारच्या नेतृत्वाखालील कारवाई "ऑपरेशन ल्यारी"वर आधारित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/ranveer-singh-dhurandhar-brings-to-focus-lyari-past-of-political-crime-nexus-2827615-2025-11-28|title=Ranveer Singh's Dhurandhar brings to focus Lyari's past of political-crime nexus|website=[[India Today]]|access-date=28 November 2025}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/aditya-dhars-untitled-film-starring-ranveer-singh-sparks-speculation-inspired-real-world-events|title=Aditya Dhar's untitled film starring Ranveer Singh sparks speculation about being inspired by real-world events|date=17 March 2025|website=Bollywood Hungama|access-date=17 March 2025}}</ref> जुलै २०२४ मध्ये, [[संजय दत्त]], [[आर. माधवन]], [[अक्षय खन्ना]] आणि [[अर्जुन रामपाल]] यांच्यासोबत रणवीर सिंग यांना मुख्य भूमिकेसाठी निवडण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|title=Dhurandhar release date, cast, characters, true story and everything else you need to know|last=Ray|first=Sanjana|date=19 November 2025|website=GQ India|language=en-IN|access-date=29 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130052925/https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|archive-date=2025-11-30|url-status=dead}}</ref> ऑक्टोबर २०२४ मध्ये, सिंग यांच्यासोबत सारा अर्जुनला अभिनेत्री म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref> सिंग रॉ एजंटची भूमिका साकारत आहे, तर माधवन [[भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार]] [[अजित डोवाल]] यांची भूमिका साकारत असल्याचे वृत्त आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|title=Dhurandhar release date, cast, characters, true story and everything else you need to know|last=Ray|first=Sanjana|date=19 November 2025|website=GQ India|language=en-IN|access-date=29 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130052925/https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|archive-date=2025-11-30|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/aditya-dhars-untitled-film-starring-ranveer-singh-sparks-speculation-inspired-real-world-events|title=Aditya Dhar's untitled film starring Ranveer Singh sparks speculation about being inspired by real-world events|date=17 March 2025|website=Bollywood Hungama|access-date=17 March 2025}}</ref> दत्तचे पात्र पाकिस्तानी पोलिस अधिकारी चौधरी अस्लम खानवर आधारित आहे, खन्नाचे पात्र गँगस्टर रहमान डकैतवर आधारित आहे, तर रामपालचे पात्र पाकिस्तानी अतिरेकी-दहशतवादी [[इलियास काश्मिरी]]वर आधारित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/ranveer-singh-dhurandhar-brings-to-focus-lyari-past-of-political-crime-nexus-2827615-2025-11-28|title=Ranveer Singh's Dhurandhar brings to focus Lyari's past of political-crime nexus|website=[[India Today]]|access-date=28 November 2025}}</ref> सिंगचे पात्र [[काश्‍मीर]] मध्ये दहशतवादी गटांमध्ये घुसखोरी करणारा भारतीय लष्करी अधिकारी [[मोहित शर्मा (सैनिक)|मेजर मोहित शर्मावर]] आधारित असल्याची अफवा पसरली होती, परंतु [[आदित्य धर]] यांनी हा दावा फेटाळून लावला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/aditya-dhars-untitled-film-starring-ranveer-singh-sparks-speculation-inspired-real-world-events|title=Aditya Dhar's untitled film starring Ranveer Singh sparks speculation about being inspired by real-world events|date=17 March 2025|website=Bollywood Hungama|access-date=17 March 2025}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/dhurandhar-real-life-story-mohit-sharma-shot-terrorists-point-blank-with-their-own-weapon-kahwa-10384977/|title=Dhurandhar not based on Mohit Sharma’s life, says Aditya Dhar: The soldier who shot terrorists point-blank with their own weapon|date=28 November 2025|website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]|language=en|access-date=28 November 2025}}</ref> नोव्हेंबर २०२५ मध्ये, सौम्या टंडनने या चित्रपटात महत्त्वाची भूमिका साकारणार असल्याची बातमी समोर आली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/saumya-tandon-returns-to-cinema-with-dhurandhar-exclusive-insights/articleshow/125534221.cms|title=Exclusive: Jab We Met actress Saumya Tandon on returning to the big screen with Dhurandhar|date=24 November 2025|work=The Times of India|issn=0971-8257|access-date=29 November 2025}}</ref> चित्रपटाच्या प्रदर्शनापूर्वी, दिवंगत भारतीय सैनिक [[मोहित शर्मा (सैनिक)|मेजर मोहित शर्मा]] यांच्या कुटुंबाने [[दिल्ली उच्च न्यायालय|दिल्ली उच्च न्यायालयात]] याचिका दाखल करून चित्रपटाच्या प्रदर्शनाला स्थगिती देण्याची मागणी केली. निर्मात्यांनी कुटुंबाची संमती न घेता शर्मा यांच्या जीवनातून आणि गुप्त कारवायांमधून प्रेरणा घेतल्याचा आरोप केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|title=Dhurandhar release date, cast, characters, true story and everything else you need to know|last=Ray|first=Sanjana|date=19 November 2025|website=GQ India|language=en-IN|access-date=29 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130052925/https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|archive-date=2025-11-30|url-status=dead}}</ref> दिल्ली उच्च न्यायालयाने [[केंद्रीय चित्रपट प्रमाणन मंडळ]] (CBFC) ला या आक्षेपांवर विचार करण्याचे निर्देश दिले, त्यानंतर बोर्डाने चित्रपटाची नवीन तपासणी केली आणि त्यांना मेजर मोहित शर्माशी कोणताही संबंध आढळला नाही.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref> त्याचप्रमाणे, चौधरी अस्लम यांच्या विधवा, नौरीन अस्लम यांनी देखील चित्रपटात त्यांच्या पात्राच्या चित्रणावर आक्षेप घेतला आणि जर त्यांच्या पतीचे चुकीचे चित्रण केले गेले तर कायदेशीर कारवाई करण्याची धमकी दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|title=Dhurandhar release date, cast, characters, true story and everything else you need to know|last=Ray|first=Sanjana|date=19 November 2025|website=GQ India|language=en-IN|access-date=29 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130052925/https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|archive-date=2025-11-30|url-status=dead}}</ref> गुजरातमधील [[जुनागढ]] येथील मकरानी बलोच समुदायाने देखील या चित्रपटात चौधरी अस्लम यांच्या पात्राने बोललेल्या बलोचविरोधी ओळींसाठी निषेध केला आणि चित्रपट निर्मात्यांवर कायदेशीर कारवाई करण्याची धमकी दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/aditya-dhars-untitled-film-starring-ranveer-singh-sparks-speculation-inspired-real-world-events|title=Aditya Dhar's untitled film starring Ranveer Singh sparks speculation about being inspired by real-world events|date=17 March 2025|website=Bollywood Hungama|access-date=17 March 2025}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/ranveer-singh-dhurandhar-brings-to-focus-lyari-past-of-political-crime-nexus-2827615-2025-11-28|title=Ranveer Singh's Dhurandhar brings to focus Lyari's past of political-crime nexus|website=[[India Today]]|access-date=28 November 2025}}</ref> == मार्केटिंग == ६ जुलै २०२५ रोजी सिंग यांच्या ४० व्या वाढदिवसानिमित्त या चित्रपटाचे पहिले पोस्टर प्रदर्शित करण्यात आले. त्याच दिवशी<ref name="TOI-Teaser">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/ranveer-singhs-dhurandhar-teaser-gets-a-release-date-makers-to-unveil-clip-on-actors-birthday-reports/articleshow/121944224.cms|title=Ranveer Singh's 'Dhurandhar' teaser gets a release date; makers to unveil clip on actor's birthday|date=4 July 2025|website=The Times of India|access-date=6 July 2025}}</ref><ref name="HT-Dhurandhar">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/dhurandhar-first-look-ranveer-singh-is-all-swag-in-aditya-dhar-film-sanjay-dutt-r-madhavan-akshaye-khanna-arjun-rampal-101751784281874.html|title='Dhurandhar' first look: Ranveer Singh is all swag in Aditya Dhar film; Sanjay Dutt, R. Madhavan, Akshaye Khanna, Arjun Rampal also featured|date=6 July 2025|website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]|access-date=6 July 2025}}</ref> या चित्रपटाचे टीझरही प्रदर्शित करण्यात आले, ज्यामध्ये जास्मिन सँडलास यांच्या आवाजातील एक गाणे आहे. या साउंडट्रॅकमध्ये हनुमानकाइंड यांचा एक रॅप सेगमेंट देखील आहे.<ref name="Firstpost-Mood">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.firstpost.com/entertainment/the-mood-the-styling-the-silence-ranveer-singhs-first-look-from-dhurandhar-sets-the-tone-for-the-biggest-film-of-the-year-13903564.html|title=The mood, the styling, the silence: Ranveer Singh's first look from Dhurandhar sets the tone for the biggest film of the year|date=6 July 2025|website=Firstpost|access-date=6 July 2025}}</ref> हे ट्रेलर मूळतः १२ नोव्हेंबर रोजी प्रदर्शित होणार होते, परंतु २०२५ च्या दिल्ली कार स्फोटामुळे, पुढे ढकलण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref> हा चित्रपट १८ नोव्हेंबर २०२५ रोजी 'नीता मुकेश अंबानी सांस्कृतिक केंद्रात' झालेल्या लाँच कार्यक्रमात प्रदर्शित करण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|title=Dhurandhar release date, cast, characters, true story and everything else you need to know|last=Ray|first=Sanjana|date=19 November 2025|website=GQ India|language=en-IN|access-date=29 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130052925/https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|archive-date=2025-11-30|url-status=dead}}</ref> हा ऑडिओ लाँच १ डिसेंबर २०२५ रोजी झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref> == प्रदर्शन == हा चित्रपट ५ डिसेंबर २०२५ रोजी सर्वत्र प्रदर्शित झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref> या चित्रपटाला तीव्र हिंसाचारासाठी [[केंद्रीय चित्रपट प्रमाणन मंडळ|सीबीएफसीकडून]] ए (फक्त प्रौढांसाठी) प्रमाणपत्र मिळाले, तसेच काही हिंसक दृश्ये आणि अपशब्द देखील कमी करण्यात आले. हा चित्रपट जीसीसीच्या देशांमध्ये बंदी घालण्यात आला. पाकिस्तानविरोधी भावनांमुळे ''धुरंधर'' सर्व आखाती देशांमध्ये बंदी आहे <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|title=Dhurandhar release date, cast, characters, true story and everything else you need to know|last=Ray|first=Sanjana|date=19 November 2025|website=GQ India|language=en-IN|access-date=29 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130052925/https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|archive-date=2025-11-30|url-status=dead}}</ref> या चित्रपटाचे दोन्ही भागांचे डिजिटल स्ट्रीमिंग हक्क [[नेटफ्लिक्स|नेटफ्लिक्सने]] ₹१३० कोटींना विकत घेतले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref> === बॉक्स ऑफिस === १२ डिसेंबर २०२५ पर्यंत, अर्थात पहिल्या आठवड्यात धुरंधरने देशांतर्गत {{INRConvert|300.83|c}} कमावले, तर जगभरात {{INRConvert|73.77|c}} आणि एकत्रित {{INRConvert|374.60|c}} इतकी कमाई केली. == पुढील भाग == सुरुवातीला एकाच चित्रपटाचे नियोजन असलेला ''धुरंदर'' अखेर दोन भागात विभागला गेला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/entertainment/dhurandhar-full-cast-sara-arjun-sanjay-dutt-akshaye-khanna-arjun-rampal-in-ranveer-singhs-upcoming-film-11751860233132.html|title=Meet Dhurandhar full cast: Sara Arjun, Sanjay Dutt, Akshaye Khanna, Arjun Rampal in Ranveer Singh's upcoming film|last=Biswas|first=Sneha|date=7 July 2025|website=[[मिंट (वृत्तपत्र)|मिंट]]|language=en|access-date=29 November 2025}}</ref> चित्रपटाच्या पोस्ट-क्रेडिट सीनमध्ये '[[धुरंधर: द रिव्हेंज|धुरंदर भाग २]]' चा सिक्वेल दाखवला आहे, ज्यामध्ये पहिल्या भागाच्या शेवटी घडलेल्या घटनांचा शोध घेतला आहे, तसेच १९ मार्च २०२६ रोजी हा दुसरा भाग प्रदर्शित होणार असल्याची घोषणा करण्यात आली आहे.<ref name=":1" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|title=Dhurandhar release date, cast, characters, true story and everything else you need to know|last=Ray|first=Sanjana|date=19 November 2025|website=GQ India|language=en-IN|access-date=29 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130052925/https://www.gqindia.com/content/dhurandhar-release-date-cast-characters-true-story-and-everything-else-you-need-to-know|archive-date=2025-11-30|url-status=dead}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय ॲक्शन ड्रामा चित्रपट]] [[वर्ग:भारतातील पोलिस विभागाचे काल्पनिक चित्रण]] [[वर्ग:वास्तविक घटनांवर आधारित ॲक्शन चित्रपट]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील हिंदी चित्रपट]] pnviipgluh3riaj2d15sqg0cphv7k1m 0 375352 2717518 2641915 2026-10-06T19:23:57Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717518 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''जसिया अख्तर''' ([[२७ मे]], [[इ.स. १९८८|१९८८]]:[[शुपियन]], [[जम्मू आणि काश्मीर]], [[भारत]] - ) ही {{Crw|IND}}कडून आतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेली [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. ही [[उत्तराखंड महिला क्रिकेट संघ|उत्तराखंडकडून]] देशांतर्गत स्पर्धांमधून खेळते. ती उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] आणि क्वचित गोलंदाजीकरते.<ref name="Cricinfo">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/jasia-akhtar-961035|title=Player Profile: Jasia Akhtar|website=ESPNcricinfo|access-date=8 February 2023}}</ref> <ref name="CricketArchive">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1757/1757410/1757410.html|title=Player Profile: Jasia Akhtar|website=CricketArchive|access-date=8 February 2023}}</ref> ती [[पंजाब महिला क्रिकेट संघ|पंजाब]], [[राजस्थान महिला क्रिकेट संघ|राजस्थान]] आणि [[आयपीएल ट्रेलब्लेझर्स|ट्रेलब्लेझर्सकडून]] खेळली आहे.<ref name="gk">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://m.greaterkashmir.com/news/sports/jasia-akhtar-top-kashmiri-woman-cricketer-who-plays-for-punjab/251471.html|title=Jasia Akhtar: Top Kashmiri woman cricketer who plays for Punjab|website=Greater Kashmir|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214115036/https://m.greaterkashmir.com/news/sports/jasia-akhtar-top-kashmiri-woman-cricketer-who-plays-for-punjab/251471.html|archive-date=14 December 2018|access-date=12 October 2020}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theprint.in/sport/sachin-fan-kashmirs-first-woman-ipl-player-dreams-of-playing-for-india/228134/|title=Sachin fan, Kashmir’s first woman IPL player dreams of playing for India}}</ref> सप्टेंबर २०१७ मध्ये अख्तरला [[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारताच्या महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाच्या]] राष्ट्रीय शिबिरात बोलावण्यात आले. ती राष्ट्रीय शिबिरासाठी निवड झालेली जम्मू आणि काश्मीरमधील पहिली महिला क्रिकेट खेळाडू होती. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:अख्तर, जसिया}} [[वर्ग:भारताच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] irzrmys90xvhb571tf183r6l51h7zpi 0 375443 2717748 2642164 2026-10-07T06:04:58Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717748 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''देल्सी एलोइना रॉद्रिगेझ गोमेझ''' {{Efn|{{IPA|es|ˈdelsi eloˈina roˈðɾiɣez ˈɣomes}}.}} ([[मे १८|१८ मे]], [[इ.स. १९६९|१९६९]]:काराकास, व्हेनेझुएला - ) <ref name="TalCualProfile">{{स्रोत बातमी|url=https://talcualdigital.com/delcy-rodriguez-diplomacia-en-pie-de-guerra-perfil/|title=Delcy Rodríguez, diplomacia en pie de guerra: Perfil|date=1 November 2017|work=[[Tal Cual]]|language=es|trans-title=Delcy Rodríguez, diplomacy on a war footing: Profile|access-date=3 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319224452/https://talcualdigital.com/delcy-rodriguez-diplomacia-en-pie-de-guerra-perfil/|archive-date=2025-03-19|url-status=dead}}</ref> या व्हेनेझुएलाच्या काळजीवाहू राष्ट्राध्यक्ष आहेत. पेशाने या वकील, राजदूत आणि राजकारणी आहेत. ३ जानेवारी २०२६ रोजी [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] तत्कालीन अध्यक्ष [[निकोलास मदुरो|निकोलस मादुरो यांना]] [[निकोलास मादुरोचे अपहरण|ताब्यात घेतल्यापासून]] त्या राष्ट्राध्यक्ष पदावर आहेत. <ref name=":10">{{स्रोत बातमी|url=https://www.reuters.com/world/americas/delcy-rodriguez-formally-sworn-venezuelas-interim-president-2026-01-05/|title=Delcy Rodriguez formally sworn in as Venezuela's interim president|date=5 January 2026|work=Reuters}}</ref> रॉद्रिगेझ २०१८ ते २०२६ पर्यंत [[व्हेनेझुएलाचे उपराष्ट्राध्यक्ष|व्हेनेझुएलाच्या उपाध्यक्ष]] होत्या. याशिवाय त्यांनी [[ह्युगो चावेझ]] आणि मादुरो यांच्या अध्यक्षतेखाली अनेक पदे सांभाळली आहेत. रॉड्रिग्ज ही [[युनायटेड सोशलिस्ट पार्टी ऑफ व्हेनेझुएला|व्हेनेझुएलाच्या युनायटेड सोशलिस्ट पार्टीच्या]] राष्ट्रीय नेतृत्वातील एक आहेत. <ref name="PSUV">{{स्रोत बातमी|url=http://www.psuv.org.ve/portada/juramentada-nueva-direccion-nacional-partido-socialista-unido-venezuela/|title=New National Directorate of the United Socialist Party of Venezuela Sworn In|date=23 April 2022|publisher=PSUV|access-date=7 April 2024}}</ref> <ref name="Test 2">{{स्रोत बातमी|url=https://2001online.com/nacionales/delcy-rodriguez-vuelve-al-psuv-y-que-paso-con-somos-venezuela/|title=Delcy Rodríguez vuelve al Psuv ¿Y qué pasó con Somos Venezuela?|date=9 October 2018|publisher=2001 Online|access-date=7 April 2024}}</ref> [[युरोपियन संघ]], अमेरिका आणि [[कॅनडा महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी|कॅनडा]]<nowiki/>ने त्यांच्यावर [[मानवी हक्क|मानवी हक्कांचे उल्लंघन]] केल्याबद्दल निर्बंध लादले आहेत. <ref name=":2">{{स्रोत बातमी|url=https://beta.theglobeandmail.com/news/world/canada-sanctions-40-venezuelans-with-links-to-political-economic-crisis/article36367074/?ref=http://www.theglobeandmail.com&|title=Canada sanctions 40 Venezuelans with links to political, economic crisis|date=22 September 2017|work=[[The Globe and Mail]]|access-date=22 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010115518/https://beta.theglobeandmail.com/news/world/canada-sanctions-40-venezuelans-with-links-to-political-economic-crisis/article36367074/?ref=http%3A%2F%2Fwww.theglobeandmail.com&|archive-date=10 October 2017|url-status=live}}</ref> <ref name=":3">{{स्रोत बातमी|url=https://www.miamiherald.com/news/nation-world/world/americas/venezuela/article213778194.html|title=European Union hits 11 more Venezuelans with sanctions|work=[[The Miami Herald]]|access-date=10 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710225257/https://www.miamiherald.com/news/nation-world/world/americas/venezuela/article213778194.html|archive-date=10 July 2018|url-status=live}}</ref> <ref name=":4">{{स्रोत बातमी|url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2018/09/25/US-targets-Venezuelans-with-new-sanctions-for-corruption/1321537888346/|title=U.S. targets Venezuelans with new sanctions for corruption|publisher=UPI|access-date=27 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403074723/https://www.upi.com/Top_News/World-News/2018/09/25/US-targets-Venezuelans-with-new-sanctions-for-corruption/1321537888346/|archive-date=3 April 2019|url-status=live}}</ref>'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.larazon.es/internacional/guaido-crea-un-centro-de-gobierno-que-dirigira-leopoldo-lopez-JD24725851|title=Guaidó pone a Leopoldo López al frente de su gabinete|date=28 August 2019|website=[[La Razón (Madrid)|La Razón]]|language=es-ES|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831010742/https://www.larazon.es/internacional/guaido-crea-un-centro-de-gobierno-que-dirigira-leopoldo-lopez-JD24725851|archive-date=31 August 2019|access-date=31 August 2019}}</ref>''' अमेरिकेच्या कठोर निर्बंधांनंतरही त्यांनी अनेक वर्षांच्या संकटानंतर व्हेनेझुएलाची अर्थव्यवस्था स्थिर करण्यात आणि देशाचे तेल उत्पादन वाढविण्यात यश मिळवले. == सुरुवातीचे जीवन == रॉद्रिगेझ यांचे भाऊ [[होर्हे अँतोनियो रॉद्रिगेझ गोमेझ]] हे २०२१ पासून [[व्हेनेझुएलाची राष्ट्रीय सभा|व्हेनेझुएलाच्या राष्ट्रीय असेंब्लीचे]] अध्यक्ष आहेत. त्यांचे वडील [[होर्हे अँतोनियो रॉद्रिगेझ (व्हेनेझुएलाचा राजकारणी)|होर्हे अँतोनियो रॉद्रिगेझ]], व्हेनेझुएलातील [[मार्क्सवाद|मार्क्सवादी]] विचाराच्या [[सोशलिस्ट लीग (व्हेनेझुएला)|सोशलिस्ट लीगचे]] संस्थापक होते. अमेरिकन कंपनी अधिकारी आणि कथित [[सेंट्रल इंटेलिजन्स एजन्सी|सीआयए]] गुप्तहेर [[विल्यम निहाउस]] यांच्या अपहरणात नेतृत्वाच्या भूमिकेसाठी रॉद्रिगेझच्या वडिलांची १९७६ मध्ये गुप्तचर आणि प्रतिबंध सेवा संचालनालयाने (डीआयएसआयपी) तुरुंगात असताना आणि छळ करून हत्या केली होती.<ref name="Alvarado">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://elpais.com/america/2024-04-15/jorge-rodriguez-el-psiquiatra-frio-que-espera-su-turno-para-suceder-a-nicolas-maduro.html|title=Jorge Rodríguez, el psiquiatra frío que espera su turno para suceder a Nicolás Maduro|last=Alvarado|first=Sinar|date=15 April 2024|website=[[El País]]|language=es|trans-title=Jorge Rodríguez, the cold psychiatrist who awaits his turn to succeed Nicolás Maduro|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240415043611/https://elpais.com/america/2024-04-15/jorge-rodriguez-el-psiquiatra-frio-que-espera-su-turno-para-suceder-a-nicolas-maduro.html|archive-date=15 April 2024|access-date=8 August 2025}}</ref> <ref name="VanityFair">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.revistavanityfair.es/poder/articulos/delcy-rodriguez-quien-es-abalos-venezuela-visita-espana/45534|title=Delcy Rodríguez, la mujer que puso en jaque al gobierno de Pedro Sánchez|last=Cruz LaPeña|first=Silvia|date=27 October 2020|website=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|trans-title=Delcy Rodríguez, the woman who put Pedro Sánchez's government in check|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704114833/https://www.revistavanityfair.es/poder/articulos/delcy-rodriguez-quien-es-abalos-venezuela-visita-espana/45534|archive-date=4 July 2022}}</ref> <ref name="SwornMartyr">{{स्रोत बातमी|last=Nahmens|first=Faitha|url=https://elestimulo.com/climax/semblanza/2018-07-30/jorge-rodriguez-padre-martir-a-juro/|title=Jorge Rodríguez padre: mártir a juro|date=30 July 2018|work=El Estimulo|language=es|trans-title=Jorge Rodríguez Sr.: sworn martyr|access-date=3 November 2025}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.el-nacional.com/politica/nueva-ministra-comunicaciones-abogada_0_239376083.html|title=Nueva ministra de comunicaciones es la hermana de Jorge Rodríguez|date=4 August 2013|access-date=24 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019202320/http://www.el-nacional.com/politica/nueva-ministra-comunicaciones-abogada_0_239376083.html|archive-date=19 October 2014|agency=El Nacional}}</ref> <ref name="Aporrea">{{स्रोत बातमी|url=https://www.aporrea.org/actualidad/n210540.html|title=Se cumplen 36 años del brutal asesinato de Jorge Rodríguez padre|date=25 July 2012|publisher=Aporrea|language=es|trans-title=36 Years Have Passed Since the Brutal Murder of Jorge Rodriguez Sr.|ref=Aporrea|access-date=7 April 2024}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:रॉद्रिगेझ, देल्सी}} [[वर्ग:व्हेनेझुएलाचे राष्ट्राध्यक्ष]] [[वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म]] [[वर्ग:व्हेनेझुएलाचे उपराष्ट्राध्यक्ष]] [[वर्ग:व्हेनेझुएलाचे खनिजतेल मंत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] nqijsgryzlv932wu14to9sem3l7vy19 0 375692 2717548 2711704 2026-10-06T19:26:42Z सांगकाम्या 6385 /* वैयक्तिक जीवन */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717548 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''हेझल कीच''' ([[२८ फेब्रुवारी]] [[इ.स. १९८७|१९८७]]:[[एसेक्स]], [[इंग्लंड]] - ), उर्फ '''रोझ डॉन''' ही एक ब्रिटिश अभिनेत्री आणि मॉडेल आहे. कीच ने [[बॉलीवूड|भारतीय चित्रपट]] आणि दूरचित्रवाहिनी मालिकात काम केले. कीच ने २०१७ साली भारतीय क्रिकेट खेळाडू [[युवराजसिंह]] सोबत लग्न केले. लग्नानंतर तिचे नाव '''गुरबसंत कौर''' असे ठेवण्यात आले.<ref name="Rose Dawn">{{स्रोत बातमी|last=PTI|url=https://www.ndtv.com/entertainment/salman-would-never-groan-in-pain-hazel-keech-601670|title=Salman would never groan in pain: Hazel Keech|date=16 September 2011|publisher=NDTV|access-date=2 March 2022}}</ref><ref name="DoB">{{स्रोत बातमी|last=Sonal Chawla|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Sallus-new-girl-Hazel-Keech-follows-Kat/articleshow/7608777.cms|title=Sallu's new girl Hazel Keech follows Kat|date=3 March 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=11 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20120925061815/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-03/news-interviews/28649938_1_sallu-tamil-film-atul-agnihotri|archive-date=25 September 2012|url-status=live}}</ref><ref name="NameChange">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.abplive.in/television/post-marriage-hazel-keech-changes-her-name-completely-456325|title=POST MARRIAGE Hazel Keech changes her NAME completely|last=ABP News Web Desk|date=2 December 2016|publisher=[[ABP Live]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102073507/http://www.abplive.in/television/post-marriage-hazel-keech-changes-her-name-completely-456325|archive-date=2 January 2018|access-date=31 March 2018}}</ref> तिने ''[[बिल्ला (२००७ तमिळ चित्रपट)|बिल्ला]]'' आणि ''बॉडीगार्ड'' या चित्रपटात काम केले. तसेच ती सुझुकीच्या जाहिरातीत देखील दिसली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/Actress/4764.html|title=Christine Zedek&nbsp;— Tamil Actress Gallery stills images clips|website=IndiaGlitz|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070502061622/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/Actress/4764.html|archive-date=2 May 2007|access-date=20 July 2012}}</ref> तिने फ्रँकफिन म्युझिक रीमिक्स आयटम नंबर "कहीं पे निगाहें" मध्ये नृत्य केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.rediff.com/movies/2007/jul/09look.htm|title=Meet the new item number in town|date=31 December 2004|website=Rediff.com|access-date=20 July 2012}}</ref> २०१३ मध्ये तीने वास्तव प्रदर्शनी ''बिग बॉस ७'' मध्ये सहभाग घेतला होता. == प्रारंभिक आयुष्य == कीचचा जन्म २८ फेब्रुवारी १९८७ रोजी [[इंग्लंड|इंग्लंडमधील]] [[एसेक्स]] येथे झाला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/yuvraj-singh-braves-a-freezing-day-for-hazel-keech-only-because-it-is-your-birthday-1650964-2020-02-28|title=Yuvraj Singh braves a freezing day for Hazel Keech: Only because it is your birthday|date=28 February 2020|work=India Today|language=en|access-date=13 December 2020}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.news18.com/news/lifestyle/happy-birthday-hazel-keech-her-6-best-moments-on-social-media-2518825.html|title=Happy Birthday Hazel Keech: Her 6 Best Moments on Social Media|date=28 February 2020|work=News18|language=en|access-date=13 December 2020}}</ref> तिचे वडील [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश वंशाचे]] आणि आई इंडो-मॉरिशियन हिंदू होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/yuvraj-singh-blasts-western-union-for-denying-money-to-fiancee-hazel-keech/story-5mXQe4lxu3b9E4vA2xiL3K.html|title=Yuvraj Singh blasts Western Union for denying money to fiancée Hazel Keech|last=Gulshankumar Wankar|date=1 September 2016|website=[[Hindustan Times]]|access-date=25 April 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://khabar.ndtv.com/news/cricket/yuvraj-singh-loses-cool-after-hazel-keech-alleges-racial-discrimination-by-official-1452755|title=युवराज सिंह की मंगेतर हेजल कीच ने एक कंपनी पर लगाया 'नस्ली भेदभाव' का आरोप, युवी भी भड़के...|last=राकेश तिवारी|date=31 August 2016|publisher=[[NDTV]]|language=hi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719203429/https://khabar.ndtv.com/news/cricket/yuvraj-singh-loses-cool-after-hazel-keech-alleges-racial-discrimination-by-official-1452755|archive-date=19 July 2018|access-date=25 April 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/yuvraj-singh-new-girlfriend-23853.html|title=Interesting facts about Yuvraj Singh's rumoured new flame, Hazel Keech|date=7 September 2015|publisher=[[India TV]]|access-date=12 August 2016}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Renuka Vyavahare|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Yuvraj-Singhs-mother-Hazel-Keech-is-a-reflection-of-me/articleshow/49768449.cms|title=Yuvraj Singh's mother: Hazel Keech is a reflection of me|date=14 November 2015|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=25 April 2019|agency=TNN}}</ref><ref name="The Times of India">{{स्रोत बातमी|last=Mumbai Mirror|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Sallus-new-girl-Hazel-Keech-follows-Kat/articleshow/7608777.cms|title=Sallu's new girl Hazel Keech follows Kat|last2=Sonal Chawla|date=3 March 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|author-link=Mumbai Mirror|access-date=25 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20120925061815/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-03/news-interviews/28649938_1_sallu-tamil-film-atul-agnihotri|archive-date=25 September 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2012/aug/300812-Hazel-Keech-talks-about-her-favourite-past-times.htm|title=Hazel Keech talks about her favourite past times One of my favourite past times is travelling. I love visiting new places and revisiting others.|date=30 August 2012|website=[[Mid-Day]]|access-date=7 December 2013|archive-date=2013-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213083034/http://www.mid-day.com/entertainment/2012/aug/300812-Hazel-Keech-talks-about-her-favourite-past-times.htm|url-status=dead}}</ref> तिने तिचे शालेय शिक्षण लंडनमधील रेडब्रिज येथील बील हायस्कूलमध्ये पूर्ण केले.<ref name="thisislondon.co.uk">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thisislondon.co.uk/film/article-23985230-west-end-chorus-girl-strikes-bollywood-gold.do|title=West End chorus girl strikes Bollywood gold|last=Rob Parsons|date=9 September 2011|website=[[Evening Standard]]|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130421112749/http://www.thisislondon.co.uk/film/article-23985230-west-end-chorus-girl-strikes-bollywood-gold.do|archive-date=21 April 2013|access-date=20 July 2012}}</ref> येथे तिने स्टेज शोमध्ये सादरीकरण केले आणि [[अभिजात भारतीय नृत्ये|भारतीय शास्त्रीय नृत्य]], इंग्रजी नृत्य आणि पाश्चात्य समकालीन नृत्यासह विविध प्रकारचे नृत्य शिकले. == वैयक्तिक जीवन == १२ नोव्हेंबर २०१५ रोजी, कीचने भारतीय क्रिकेट खेळाडू [[युवराजसिंह]] सोबत सोयरिक केली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com//off-the-field/Archit-Mithari-gets-engaged-to-actress-Hazel-Keech-reports/articleshow/49755430.cms|title=Yuvraj Singh Gets Engaged To Model-Actress Hazel Keech|date=14 November 2015|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=31 March 2018}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/relationship/story/yuvraj-singh-hazel-keech-relationship-wedding-details-functions-honeymoon-outfits-316670-2016-04-06|title=Relationship, honeymoon and wedding details: Yuvraj Singh and Hazel Keech in a tell-all interview|last=Sumiran Kashyap Sahni|date=6 April 2016|website=[[India Today]]|access-date=24 November 2018}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://telugu.gulte.com/tnews/17614/Yuvraj-Singh-Hazel-Keech-marriage-details-Couple-gearing-up-for-their-big-day|title=Yuvraj Singh-Hazel Keech marriage details: Couple gearing up for their big day|date=7 November 2016|website=telugu.gulte.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102073215/http://telugu.gulte.com/tnews/17614/Yuvraj-Singh-Hazel-Keech-marriage-details-Couple-gearing-up-for-their-big-day|archive-date=2 January 2018|access-date=31 March 2018}}</ref> त्यांचे लग्न ३० नोव्हेंबर २०१६ रोजी झाले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/Yuvraj-Singh-and-Hazel-Keech-exchange-wedding-vows/article16732191.ece|title=Yuvraj Singh and Hazel Keech exchange wedding vows|date=30 November 2016|work=The Hindu|author-link=Press Trust of India|access-date=1 December 2016|agency=Press Trust of India}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/photos/sports-gallery/yuvraj-singh-hazel-keech-inside-pics-wedding-gurudwara-ceremony-4403035/|title=Yuvraj Singh, Hazel Keech tie the knot: Couple get married in intimate affair|date=30 November 2016|website=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2016}}</ref> लग्नानंतर, हेझलने "गुरबसंत कौर" हे नाव धारण केले, जे तिला संत बलविंदर सिंग यांनी लग्न समारंभात दिले होते.<ref name="NameChange"/> २५ जानेवारी २०२२ रोजी या जोडप्याला त्यांचे पहिले मूल, ओरियन नावाचा मुलगा झाला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/yuvraj-singh-wife-hazel-blessed-with-baby-boy-7741687/|title=Yuvraj Singh, wife Hazel Keech blessed with baby boy|date=26 January 2022|work=The Indian Express|access-date=3 March 2022}}</ref> त्यांचे दुसरे मूल, ऑरा नावाची मुलगी १७ जुलै २०२३ रोजी जन्माला आली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/yuvraj-singh-hazel-keech-welcome-second-child-name-baby-girl-aura/articleshow/103085203.cms|title=Yuvraj Singh & Hazel Keech welcome second child, name baby girl Aura|date=26 August 2023|work=The Economic Times|access-date=16 October 2023}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-hazel-keech-and-yuvraj-singh-are-celebrating-daughter-aura-s-first-birthday-6123304|title=Hazel Keech And Yuvraj Singh Share Pics From Daughter Aura's 1st Birthday|date=17 July 2024|work=NDTV|access-date=9 March 2025}}</ref> कीचने एका मुलाखतीत कबूल केले की ती कधीकाळी तीव्र नैराश्यात होती आणि आत्महत्या करणार होती. परंतु लवरकच यातून ती बाहेर पडली आणि म्हणूनच तिने अशा लोकांना मदत करण्यासाठी मानसोपचारशास्त्रात डिप्लोमा घेतला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/yuvraj-singh-wife-hazel-keech-three-harry-potter-films-struggled-in-india-therapist-10662433/ |title=Yuvraj Singh’s wife Hazel Keech starred in 3 Harry Potter movies, struggled after coming to India |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=इंडियन एक्स्प्रेस |प्रकाशक= |भाषा=en |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२३ सप्टेंबर २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.youtube.com/watch?v=dQSwIL8XinM |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711063909/https://www.youtube.com/watch?v=dQSwIL8XinM |archive-date=2025-07-11 |url-status=bot: unknown |title=Hazel Keech On Acting In Harry Potter Movies & She Sings A Bhojpuri Song |time=22m40s |via=YouTube |work=Oaktree Sports |access-date=2026-09-23}}</ref> == चित्रपट सूची == === चित्रपट === {| class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" !वर्ष !चित्रपट !भूमिका !भाषा |- |२००२ |[[हॅरी पॉटर अँड द चेंबर ऑफ सिक्रेट्स (चित्रपट)|हॅरी पॉटर अँड द चेंबर ऑफ सिक्रेट्स]] | rowspan="3" |अतिरिक्त कलाकार <ref>{{Cite magazine|date=26 September 2018|title=Did you know Hazel Keech acted in three Harry Potter films?|url=https://www.indiatoday.in/movies/hollywood/story/did-you-know-hazel-keech-acted-in-three-harry-potter-films-1349367-2018-09-26|magazine=India Today|access-date=21 March 2024}}</ref> | rowspan="3" |[[इंग्रजी]] |- |२००४ | [[हॅरी पॉटर अँड द प्रिझनर ऑफ अझकाबान (चित्रपट)|हॅरी पॉटर अँड द प्रिझनर ऑफ अझकाबान]] |- |२००५ | [[हॅरी पॉटर अँड द गॉब्लेट ऑफ फायर (चित्रपट)|हॅरी पॉटर अँड द गॉब्लेट ऑफ फायर]] |- |२००७ | [[बिल्ला (२००७ तमिळ चित्रपट)|बिल्ला]] | रिया | तमिळ |- |२००९ | किक | आयटम गीत | तेलगू |- |२०११ | बॉडीगार्ड | माया कपूर | rowspan="2" | हिंदी |- | rowspan="2" |२०१२ | मॅक्सिमम | rowspan="5" | आयटम गीत |- | कृष्णम् वंदे जगद्गुरुम् | तेलुगू |- |२०१३ | हीर अँड हिरो | पंजाबी |- | rowspan="2" |२०१५ | धरम संकट में | rowspan="2" | हिंदी |- | बांके की क्रेझी बारात |} === मालिका === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !वर्ष !नाव !भूमिका !नोंदी !संदर्भ |- |२०१२ |[[कॉमेडी सर्कस]] | rowspan="3" |स्पर्धक |[[कृष्णा अभिषेक]] सोबत | |- | rowspan="2" |२०१३ | झलक दिखला जा ६ |तीन का तडका सहभाग | style="text-align:center;" | |- | बिग बॉस ७ |७ दिवसांनी निष्कासित | style="text-align:center;" | |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{कॉमन्स वर्ग|Hazel Keech|हेझल, कीच}} {{DEFAULTSORT:कीच, हेझल}} [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] cg434v4vpepbyz3uax79t4e72dqcr1c 0 376063 2717555 2701436 2026-10-06T19:27:39Z सांगकाम्या 6385 clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (4) using [[Project:AWB|AWB]] 2717555 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक | image = | image_size = | fromdate = १२ जून | todate = ५ जुलै २०२६ | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट फेरी आणि [[बाद फेरी]] | host = इंग्लंड आणि वेल्स | champions = {{crw|AUS}} | runner up = {{crw|ENG}} | count = ७ | player of the series = {{criconw|AUS}} [[बेथ मूनी]] | most runs = {{criconw|ENG}} [[डॅनी वायाट-हॉज]] | most wickets = {{criconw|IND}} [[श्री चरणी]] | participants = १२ | matches = ३३ | website = {{URL|https://t20worldcup.com/}} | previous_year = २०२४ युएई | previous_tournament = २०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक | next_year = २०२८ पाकिस्तान | next_tournament = २०२८ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक }} '''२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक''' ही [[आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक|महिला टी२० विश्वचषकाची]] दहावी स्पर्धा होती, जी [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]ाद्वारे आयोजित केली गेली.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-set-to-host-2025-women-s-world-cup-1326281 |trans-title=भारत २०२५ महिला एकदिवसीय विश्वचषक स्पर्धेचे आयोजन करणार.|title=India set to host 2025 Women's ODI World Cup |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२७ जानेवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup |trans-title=२०२६ महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेचे यजमानपद इंग्लंड भूषवणार.|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=स्काय स्पोर्ट्स|access-date=२७ जानेवारी २०२६}}</ref> इंग्लंडने यापूर्वी [[२००९ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]] मध्ये पहिल्या स्पर्धेचे आयोजन केले होते. एकूण बारा संघांनी सात ठिकाणी ३३ सामन्यांमध्ये स्पर्धा केली. सहभागी संघांची संख्या दहावरून बारा करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |date=२६ जुलै २०२२ |trans-title=पुढील चक्रात तीन उपखंडीय देश आयसीसी स्पर्धांचे आयोजन करणार आहेत.|title=Three sub-continent countries set to host ICC events in next cycle |url=https://www.icc-cricket.com/news/three-sub-continent-countries-set-to-host-icc-events-in-next-cycle |access-date=२७ जानेवारी २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> यामध्ये यजमान देश, २०२४ च्या स्पर्धेतील अव्वल पाच संघ, [[आयसीसी महिला एकदिवसीय आणि टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी#आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी|आयसीसी महिला टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी]]त आधीच पात्र न ठरलेले दोन सर्वोच्च मानांकित संघ आणि [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|पात्रता फेरी]]तून निश्चित झालेले इतर चार संघ यांचा समावेश होता. [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नेदरलँड्सने]] पहिल्यांदाच महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्रता मिळवली. [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]] हा गतविजेता संघ होता, परंतु तो गटवार फेरीतच स्पर्धेतून बाहेर पडला. अंतिम सामन्यात [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियाने]] [[इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ|इंग्लंडचा]] ७ गडी राखून पराभव केला आणि विक्रमी सातव्यांदा विजेतेपद पटकावले. आफ्रिका, आशिया, युरोप आणि ओशनिया या खंडांमधून आपापल्या गटात वरचे स्थान मिळवणारे संघ—अनुक्रमे [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका]], [[भारतीय महिला क्रिकेट संघ|भारत]], ग्रेट ब्रिटन (इंग्लंडच्या जागी) आणि ऑस्ट्रेलिया—यांनी [[२०२८ उन्हाळी ऑलिम्पिक]]<nowiki/>मधील क्रिकेट स्पर्धेसाठी पात्रता मिळवली.[१] == पार्श्वभूमी == [[आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]] ही [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]द्वारे (आयसीसी) आयोजित केली जाणारी, [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिलांच्या 'आंतरराष्ट्रीय टी२०]]' (WT20I) प्रकारातील द्वैवार्षिक जागतिक [[महिला क्रिकेट]] स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा सर्वप्रथम [[२००९ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]] मध्ये इंग्लंडमध्ये खेळवली गेली आणि २०२६ ची स्पर्धा ही तिची दहावी आवृत्ती असेल.<ref>{{Cite web |last=नळवाला|first=अली असगर|date=२१ ऑक्टोबर २०२४ |trans-title=महिला टी२० विश्वचषक विजेते: ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट संघाचे वर्चस्व अद्वितीय, न्यूझीलंड विद्यमान विजेते - संपूर्ण यादी|title=Women's T20 World Cup winners: Australian cricket team's dominance unmatched, New Zealand reigning champions - full list |url=https://www.olympics.com/en/news/women-t20-world-cup-winners-list-champions |website=ऑलिंपिक्स.कॉम |access-date=१५ जून २०२६ |archive-date=२४ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260124133504/https://www.olympics.com/en/news/women-t20-world-cup-winners-list-champions |url-status=live}}</ref> [[२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२४]] मध्ये संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये झालेल्या नवव्या आवृत्तीत १० संघांनी सहभाग घेतला होता आणि अंतिम सामन्यात [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिके]]चा पराभव करून [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|न्यू झीलंडने]] ही स्पर्धा जिंकली.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/132124/amelia-kerr-delivers-new-zealands-first-ever-world-cup-title |trans-title=अमेलिया केरने मिळवून दिले न्यूझीलंडला त्यांचे पहिलेवहिले विश्वचषक विजेतेपद.|title=Amelia Kerr delivers New Zealand's first-ever World Cup title |publisher=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=१५ जून २०२६ }}</ref> === यजमानाची निवड === जुलै २०२२ मध्ये, २०२४-२०२७ या कालावधीसाठीच्या आयसीसी महिला स्पर्धा यजमानपदाच्या कार्यक्रमाचा भाग म्हणून, आयसीसीने २०२६ ची महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धा इंग्लंडमध्ये खेळवली जाईल अशी घोषणा केली. [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]ाने (ECB) यापूर्वी [[२००९ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२००९]] मध्ये या स्पर्धेच्या पहिल्या स्पर्धेचे यजमानपद भूषवले होते.<ref>{{cite web |date=२६ जुलै २०२२ |trans-title=२०२७ पर्यंतच्या आयसीसी महिलांच्या जागतिक स्पर्धांच्या यजमानपदांची घोषणा|title=Hosts for ICC Women's global events until 2027 announced |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/hosts-for-icc-womens-global-events-until-2027-announced |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१५ जून २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup |trans-title=इंग्लंड २०२६ महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेचे यजमानपद भूषवणार|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=स्काय स्पोर्ट्स|access-date=१५ जून २०२६}}</ref> === स्वरूप === पात्र ठरलेले १२ संघ प्रत्येकी सहा संघांच्या दोन गटांमध्ये विभागले गेले आहेत. गट फेरीमध्ये, प्रत्येक संघ आपल्या गटातील इतर सर्व संघांविरुद्ध '[[साखळी सामने|साखळी]]' पद्धतीने एकदा सामना खेळेल. प्रत्येक गटातील अव्वल दोन संघ बाद फेरीसाठी पात्र ठरतील; या फेरीत दोन उपांत्य सामने होतील आणि त्यातील विजेते संघ अंतिम सामन्यात आमनेसामने येतील.<ref name="Guide">{{Cite web |date=१७ एप्रिल २०२६|trans-title=महिला टी२० विश्वचषक २०२६: स्पर्धेची माहिती|title=Women's T20 World Cup 2026: Tournament Explainer |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/women-s-t20-world-cup-tournament-explainer |access-date=१५ जून २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |language=en}}</ref><ref name="26wt20wc-pc"/><ref name="faq">{{Cite web |date=११ जून २०२६|trans-title=महिला टी२० विश्वचषक २०२६: स्वरूप, संघ, पावसाचे नियम आणि बरेच काही - वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न|title=Women's T20 World Cup 2026 FAQs: the format, teams, rain rules, and more |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-faqs-the-format-teams-rain-rules-and-more-1540193 |access-date=१५ जून २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |language=en}}</ref> === वेळापत्रक === २०२५-२०२९ च्या आयसीसी महिला 'फ्युचर टूर्स प्रोग्राम' (भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम) अंतर्गत, ही स्पर्धा जून-जुलै २०२६ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित होते.<ref name="FTP">{{cite journal |trans-title=२०२५–२०२९ आयसीसी महिला एफटीपी (FTP)|title=2025–2029 ICC Women's FTP |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/momiku5h9eyqzp5tohdb.pdf |date=४ नोव्हेंबर २०२४ |journal=आयसीसी महिला फ्युचर टूर्स प्रोग्राम| publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |volume=2}}</ref> आयसीसीने २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी स्पर्धेचे वेळापत्रक जाहीर केले, ज्यानुसार ही स्पर्धा १२ जून ते ५ जुलै २०२६ या कालावधीत होणार आहे. यामध्ये सहभागी संघ इंग्लंडमधील सात मैदानांवर एकूण ३३ सामने खेळतील.<ref name="Fixtures">{{cite web|trans-title=आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक २०२६ चे संपूर्ण वेळापत्रक जाहीर|title=Full fixtures for ICC Women's T20 World Cup 2026 unveiled |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/full-fixtures-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-unveiled |access-date=१५ जून २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२४ फेब्रुवारी २०२६ }}</ref> १० जुलै २०२५ रोजी आयसीसीने घोषणा केली की, सराव सामने (वॉर्म-अप सामने) इंग्लंडमधील दोन आणि वेल्समधील एका मैदानावर खेळवले जातील.<ref name="WarmV1">{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/warm-up-venues-confirmed-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |trans-title=आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक २०२६ साठी सराव सामन्यांची ठिकाणे निश्चित|title=Warm-up venues confirmed for ICC Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=१० जुलै २०२५ |access-date=१५ जून २०२६ }}</ref><ref name="WarmV2">{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4307622/cardiff-derby-and-loughborough-to-host-warmup-games-ahead-of-icc-womens-t20-world-cup-2026 |trans-title=कार्डिफ, डर्बी आणि लफबरो येथे २०२६ च्या आयसीसी महिला टी२० विश्वचषकापूर्वीचे सराव सामने होणार आहेत.|title=Cardiff, Derby and Loughborough to host warm-up games ahead of ICC Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] |date=१० जुलै २०२५ |access-date=१५ जून २०२६}}</ref> सराव सामन्यांची संपूर्ण यादी १३ मे २०२६ रोजी जाहीर करण्यात आली.<ref name="WarmSch">{{Cite web |date=2026-05-13 |trans-title=महिला टी२० विश्वचषकाला ३० दिवस बाकी असताना सराव सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर|title=Warm-up fixtures out with 30 days to Women's T20 World Cup |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/warm-up-fixtures-out-with-30-days-to-women-s-t20-world-cup |access-date=१५ जून २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |language=en}}</ref> === बक्षीसाची रक्कम === आयसीसीने या स्पर्धेसाठी ८.७६ दशलक्ष डॉलर्सची बक्षीस रक्कम निश्चित केली आहे, जी २०२४ च्या तुलनेत १० टक्क्यांनी अधिक आहे. विजेत्या संघाला किमान २.३४ दशलक्ष डॉलर्स दिले जातील; तसेच, उपांत्य फेरी आणि अंतिम सामना वगळता, प्रत्येक संघास त्यांनी जिंकलेल्या प्रत्येक सामन्यासाठी अतिरिक्त ३१,१५४ डॉलर्स मिळतील. <ref>{{Cite web |date=१३ एप्रिल २०२६ |trans-title=महिला टी-२० विश्वचषक २०२६ साठी विक्रमी बक्षीस रकमेची घोषणा|title=Record prize money pot announced for Women's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/record-prize-money-pot-announced-for-women-s-t20-world-cup-2026 |access-date=१५ जून २०२६|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=१३ एप्रिल २०२६ |trans-title=आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक २०२६ च्या ट्रॉफी टूरची सुरुवात; आयसीसीकडून विक्रमी बक्षीस रकमेची घोषणा.|title=ICC ANNOUNCES RECORD PRIZE MONEY POT AS ICC WOMEN'S T20 WORLD CUP 2026 TROPHY TOUR GETS UNDERWAY |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-record-prize-money-pot-as-icc-women-s-t20-world-cup-2026-trophy-tour-gets-underway |access-date=१५ जून २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |language=en}}</ref><ref name="faq"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ स्पर्धेसाठी बक्षीस रकमेचे वाटप<ref>{{Cite web |date=१३ एप्रिल २०२६|trans-title=आयसीसीने महिला टी-२० विश्वचषकासाठी एकूण बक्षीस रक्कम १० टक्क्यांनी वाढवली.|title=ICC increases total prize pool for Women's T20 World Cup by 10% |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-increases-total-prize-pool-for-women-s-t20-world-cup-2026-by-10-1531825 |access-date=१५ जून २०२६|publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |language=en}}</ref> ! rowspan="2" scope=col | स्थान ! rowspan="2" scope=col | संघ ! colspan="2" scope=colgroup | रक्कम |- ! scope=col | प्रत्येक संघास ! scope=col | एकूण |- | align=left | विजेते || {{center|१}} || $२.३४ दशलक्ष|| $२.३४ दशलक्ष |- | align=left | उपविजेते || {{center|१}} || $१.१७ दशलक्ष || $१.१७ दशलक्ष |- | align=left | उपांत्य फेरीतील संघ || {{center|२}} || $६७५,००० || $१.१५ दशलक्ष |- | align=left | सहभाग शुल्क || {{center|१२}} || $२४७,५०० || $२.९७ दशलक्ष |- | align=left | सामना विजेते|| {{center|३०}} || $३१,१५४ || $९३४,६२० |- class=sortbottom ! align=left | एकूण || {{center|१२}} || colspan="2" | $८.७६ दशलक्ष |} == पात्रता == {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता}} यजमान संघ इंग्लंड,<ref>{{Cite web |date=२७ जुलै २०२२|trans-title= इंग्लंड आणि वेल्स २०२६ महिला टी२० विश्वचषकाचे यजमानपद भूषवणार आहेत, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीतर्फे जाहीर |title=England & Wales to host 2026 Women's T20 World Cup reveals International Cricket Council |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/62312192.amp |access-date=२८ जुलै २०२६ |work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |language=en}}</ref> तसेच २०२४ च्या स्पर्धेतील अव्वल पाच संघ — ऑस्ट्रेलिया, भारत, न्यू झीलंड, दक्षिण आफ्रिका आणि वेस्ट इंडीज — यांनी २०२६ च्या स्पर्धेसाठी थेट पात्रता मिळवली. थेट पात्रतेच्या उर्वरित दोन जागा अशा संघांना देण्यात आल्या ज्यांनी अव्वल सहामध्ये स्थान मिळवले नव्हते, परंतु २० ऑक्टोबर २०२४ रोजीच्या [[आयसीसी महिला एकदिवसीय आणि टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी#आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी |आयसीसी महिला टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी]]मध्ये त्यानंतरचे सर्वोत्तम मानांकन असलेले संघ होते; हे संघ म्हणजे पाकिस्तान आणि श्रीलंका.<ref name="Qualification">{{Cite web |date=१८ मे २०२६|trans-title=आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक २०२६: त्यांनी पात्रता कशी मिळवली |title=ICC WOMEN'S T20 WORLD CUP 2026: HOW THEY QUALIFIED |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-women-s-t20-world-cup-2026-how-they-qualified |access-date=२८ जुलै २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|language=en}}</ref> उर्वरित चार जागा फेब्रुवारी २०२६ मधील जागतिक पात्रता स्पर्धेद्वारे भरण्यात आल्या: बांगलादेश, आयर्लंड, नेदरलँड्स आणि स्कॉटलंड.<ref>{{cite web |date=२८ जानेवारी २०२६|trans-title= बांगलादेश आणि नेदरलँड्स आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक २०२६ स्पर्धेसाठी पात्र.|title=Bangladesh and Netherlands qualify for ICC Women's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/bangladesh-and-netherlands-qualify-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=२८ जुलै २०२६ }}</ref><ref>{{cite web |date=१ फेब्रुवारी २०२६|trans-title=आयर्लंड आणि स्कॉटलंडने २०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्र.|title=Ireland and Scotland qualify for ICC Women's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/ireland-and-scotland-qualify-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=२८ जुलै २०२६ }}</ref> नेदरलँड्सने पहिल्यांदाच महिला टी२० विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवली.<ref>{{cite news |date=२९ जानेवारी २०२६|trans-title= नेदरलँड्स आणि बांगलादेश महिला टी२० विश्वचषक २०२६ स्पर्धेसाठी पात्र|title=Netherlands, Bangladesh qualify for Women's T20 World Cup 2026 |url=https://www.espn.com.au/cricket/story/_/id/47753816/bangladesh-netherlands-qualify-2026-women-t20-world-cup |work=[[ईएसपीएन]] |access-date=२८ जुलै २०२६ }}</ref> [[File:2026 Women's T20 World Cup Participating nations.svg|right|thumb|upright=2|alt= २०२६ महिला टी-२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रियेतील देशांना दर्शवणारा नकाशा | २०२६ महिला टी-२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रियेत सहभागी झालेल्या देशांना अधोरेखित करण्यात आले आहे. {{legend|#0000ff| थेट पात्रता (यजमान, मागील स्पर्धेतील अव्वल ५ संघ किंवा महिला अंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारीद्वारे)}} {{legend|#00ab00| जागतिक पात्रता फेरीद्वारे पात्रता}} {{legend|#ffc900| पात्रता फेरीत सहभाग, परंतु पात्र ठरण्यात अपयश}}]] <section begin="Qtable"/> {| class="wikitable sortable defaultcenter col1left col3left" |+ स्पर्धेसाठी पात्र ठरलेले संघ <ref name="Qualification"/> ! scope=col | पात्रता निश्चित करण्याची पद्धत ! scope=col | संघांची संख्या ! scope=col | संघ ! scope=col |[[आयसीसी महिला एकदिवसीय आणि टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी#आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी| महिला अंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी]]{{efn|स्पर्धा सुरू होण्यापूर्वी, ११ जून २०२६ रोजीची |[[आयसीसी महिला एकदिवसीय आणि टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी#आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी| आयसीसी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारी]]<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i|trans-title= आयसीसी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारी |title=ICC Women's T20I Team Rankings|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=११ जून २०२६}}</ref>}} |- | यजमान ||style=text-align:center|'''१''' || {{crw|ENG}} ||style=text-align:center| २ |- | rowspan="5" | [[२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]<br/><small>(यजमान संघाला वगळून मागील स्पर्धेतील अव्वल ५ संघ)</small> || rowspan="5" style=text-align:center| '''५''' || {{crw|AUS}} || style=text-align:center| १ |- | {{crw|IND}} || style=text-align:center| ३ |- | {{nobr|{{crw|NZ}}}} || style=text-align:center| ४ |- | {{crw|SA}} || style=text-align:center| ५ |- | {{crw|WIN}} || style=text-align:center| ७ |- | rowspan="2" | [[आयसीसी महिला एकदिवसीय आणि टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारी#आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी| आयसीसी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारी]] || rowspan="2" style=text-align:center| '''२''' || {{crw|PAK}} || style=text-align:center| ८ |- | {{crw|SL}} || style=text-align:center| ६ |- | rowspan="4" | [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता]] || rowspan="4" style=text-align:center|'''४''' || {{crw|BAN}} || १० |- | {{crw|IRE}} || style=text-align:center| ९ |- | {{crw|NED}} || style=text-align:center| १४ |- | {{crw|SCO}} || style=text-align:center| ११ |- class=sortbottom ! एकूण || १२ || || |} {{notelist}}<section end="Qtable"/> == ठिकाणे == मे २०२५ मध्ये, ईसीबीने विश्वचषकासाठी सात ठिकाणांची निश्चिती केली: [[बर्मिंगहॅम]]मधील [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[ब्रिस्टल]]मधील [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[लीड्स]]मधील [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], लंडनमधील [[लॉर्ड्स]] आणि [[द ओव्हल]], [[मँचेस्टर]]मधील [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]] आणि [[साउथहॅम्प्टन]]मधील [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]]. <ref>{{Cite web |trans-title=लॉर्ड्सवर होणार २०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेचा अंतिम सामना|title=Lord's to host final of ICC Women's T20 World Cup 2026 |url=https://www.ecb.co.uk/news/4256616/seven-venues-for-icc-womens-t20-world-cup-2026-in-england-announced |access-date=२८ जुलै २०२६|publisher=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]}}</ref><ref>{{Cite web |trans-title= इंग्लंडमधील २०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी ठिकाणे आणि महत्त्वाच्या तारखा जाहीर |title=Venues, key dates announced for ICC Women's T20 World Cup 2026 in England |url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-key-dates-announced-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-in-england |access-date=२८ जुलै २०२६|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|date=मे २०२५}}</ref><ref name="faq"/> {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:90%;" ! colspan="4" | इंग्लंडमधील ठिकाणे |- | style="background:#ececec;color:#2C2C2C;vertical-align:middle;" colspan="4" | {{location map+ |England|float=center |width=350 |caption= |alt= २०२६ महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेच्या यजमान ठिकाणांना चिन्हांकित करणारा इंग्लंडचा नकाशा. |places= {{Location map~ |England |lat=52.46 |long=-1.90 |position=right |label=[[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]]}} {{Location map~ |England |lat=51.48 |long=-2.58 |position=left |label=[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|ब्रिस्टल]]}} {{Location map~ |England |lat=53.82 |long=-1.58 |position=right |label=[[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]]}} {{Location map~ |England |lat=53.48 |long=-2.25 |position=left |label=[[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]]}} {{Location map~ |England |lat=51.53 |long=-0.17 |position=top |label=[[लॉर्ड्स]]}} {{Location map~ |England |lat=51.48 |long=-0.11 |position=bottom |label=[[द ओव्हल]]}} {{Location map~ |England |lat=50.92 |long=-1.32 |position=left |label=[[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]]}} }} |- ! [[बर्मिंगहॅम]] ! [[ब्रिस्टल]] ! [[लीड्स]] ! [[लंडन]] |- | [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]] | [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]] | [[हेडिंग्ले स्टेडियम]] | [[लॉर्ड्स]] |- | प्रेक्षक क्षमता: '''२५,०००''' | प्रेक्षक क्षमता: '''१७,५००''' | प्रेक्षक क्षमता: '''१८,३५०''' | प्रेक्षक क्षमता: '''३१,१००''' |- | सामने: '''४''' | सामने: '''६''' | सामने: '''५''' | सामने: '''४ (अंतिम)''' |- | [[File:Edgbaston---close-of-play.jpg|150px|alt=Edgbaston Cricket Ground in ]] | [[File:Bristol County Ground.jpg|150px|alt=Bristol County Ground in ]] | [[File:Headingley Cricket Stadium.jpg|150px|alt=Headingley Cricket Ground in ]] | [[File:Lords-Cricket-Ground-Pavilion-06-08-2017.jpg|150px|alt=Lord's in 2017]] |- ! [[लंडन]] ! [[मँचेस्टर]] ! [[साउथहॅम्प्टन]] |- | [[द ओव्हल]] | [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]] | [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]] |- | प्रेक्षक क्षमता: '''२७,५००''' | प्रेक्षक क्षमता: '''२६,०००''' | प्रेक्षक क्षमता: '''२५,०००''' |- | सामने: '''३ (उपांत्य)''' | सामने: '''५''' | सामने: '''६''' |- | [[File:OCS Stand (Surrey v Yorkshire in foreground).JPG|150px|alt=The Oval in ]] | [[File:Old Trafford Cricket Ground August 2014 (cropped).jpg|150px|alt=Old Trafford Cricket Ground in 2014]] | [[File:Pavilion stands.JPG|150px|alt=Rose Bowl in ]] |} == संघ == {{Main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक संघ}} प्रत्येक संघाला जास्तीत जास्त १५ खेळाडूंचा संघ निवडण्याची मुभा होती आणि त्यांना १ मे २०२६ पर्यंत आपला तात्पुरता संघ आयसीसीकडे सादर करणे आवश्यक होते. संघांना १ जून २०२६ पर्यंत आपल्या संघात बदल करण्याची परवानगी होती. त्यानंतर कोणतेही बदल करण्यासाठी आयसीसीच्या स्पर्धा तांत्रिक समितीची परवानगी घेणे आवश्यक होते.{{cn|date=May 2026}} == सराव सामने == ६ ते १० जून या कालावधीत एकूण १२ सराव सामने खेळले गेले. यात विश्वचषकात सहभागी असलेल्या सर्व १२ संघांचा समावेश होता आणि हे सामने इंग्लंडमधील दोन मैदानांवर ([[डर्बी]] येथील [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)| काउंटी क्रिकेट मैदान]] व लफबरो येथील हॅसलग्रेव्ह मैदान) तसेच वेल्समधील एका मैदानावर ([[कार्डिफ]] येथील [[सोफिया गार्डन्स]]) खेळवण्यात आले.<ref name="WarmV1"/><ref name="WarmV2"/><ref name="WarmSch"/> == सामन्यांचे अधिकारी == २८ मे २०२६ रोजी, आयसीसीने (ICC) स्पर्धेसाठी [[सामनाधिकारी, क्रिकेट|सामनाधिकारी]] आणि [[पंचगिरी |पंच]]ांची यादी जाहीर केली.<ref>{{Cite web |date=२८ मे २०२६ |trans-title=२०२६ महिला टी२० विश्वचषकासाठी सामना अधिकाऱ्यांची घोषणा|title=Match officials revealed for Women's T20 World Cup 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/match-officials-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2026 |access-date=२८ जुलै २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|language=en}}</ref> २१ जून २०२६ रोजी, आजारपणामुळे [[लॉरेन अगेनबॅग]] स्पर्धेतून बाहेर पडल्या आणि त्यांच्या जागी [[सलीमा इम्तियाज]] यांची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |access-date=२८ जुलै २०२६ |trans-title= आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक २०२६ साठी 'एमिरेट्स आयसीसी इंटरनॅशनल पॅनेल ऑफ अंपायर्स'मध्ये एजेनबॅग यांच्या जागी इम्तियाज यांची निवड.|title=IMTIAZ REPLACES AGENBAG IN EMIRATES ICC INTERNATIONAL PANEL OF UMPIRES AT ICC WOMEN’S T20 WORLD CUP 2026 |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/imtiaz-replaces-agenbag-in-emirates-icc-international-panel-of-umpires-at-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |website=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> ; सामनाधिकारी {{div col|colwidth=15em|content= * {{flagicon|NZ}} [[ट्रुडी अँडरसन]] * {{flagicon|SA}} [[शांड्रे फ्रित्झ]] * {{flagicon|IND}} [[जी.एस. लक्ष्मी]] * {{flagicon|SL}} [[मिशेल परेरा]] }} ; पंच {{div col|colwidth=15em|content= * {{flagicon|SA}} [[लॉरेन अगेनबॅग]] * {{flagicon|NZ}} [[किम कॉटन]] * {{flagicon|ENG}} [[ॲना हॅरिस]] * {{flagicon|PAK}} [[सलीमा इम्तियाझ]] * {{flagicon|BAN}} [[शाथिरा जाकीर]] * {{flagicon|IND}} [[नारायणन जननी]] * {{flagicon|SA}} [[केरिन क्लास्ते]] * {{flagicon|WIN}} [[कँडिस ला बोर्ड]] * {{flagicon|SL}} [[निमाली परेरा]] * {{flagicon|AUS}} [[क्लेर पोलोसॅक]] * {{flagicon|IND}} [[वृंदा राठी]] * {{flagicon|ENG}} [[सु रेडफर्न]] * {{flagicon|AUS}} [[एलोइस शेरिडान]] * {{flagicon|WIN}} [[जॅकलीन विल्यम्स]] * {{flagicon|IND}} [[गायत्री वेणुगोपाळ]] }} ==सराव सामने== {{collapse top|सराव सामने|bg=lightblue}} {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १''' | date = ६ जून २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|SCO}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = १६३/५ (२० षटके) | runs1 = [[डार्सी कार्टर]] ३३ (२२) | wickets1 = [[सिल्व्हर सीगर्स]] २/१५ (३ षटके) | score2 = १०५ (२० षटके) | runs2 = [[फ्रेडरिक ओव्हरडिक]] २८[[नाबाद|*]] (२४) | wickets2 = [[कॅथेरिन फ्रेझर]] ३/२१ (४ षटके) | result = स्कॉटलंड ५८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538607.html धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] | umpires = [[कँडिस ला बोर्ड]] (वे) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना २''' | date = ६ जून २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = १३६/८ (१८ षटके) | runs1 = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ६५ (३७) | wickets1 = [[अर्लीन केली]] ३/२९ (३ षटके) | score2 = १२० (१७.४ षटके) | runs2 = [[लिआह पॉल]] २९ (२७) | wickets2 = [[मेरिझॅन कॅप]] ४/२४ (४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका १५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538608.html धावफलक] | venue = [[हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लफबरो]] | umpires = [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) आणि [[एलोइस शेरिडान]] (ऑ) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १८ षटकांचा करण्यात आला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ३''' | date = ६ जून २०२६ | time = १५:०० | night = y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = १६८/८ (२० षटके) | runs1 = [[फातिमा सना]] ३७ (२६) | wickets1 = [[चेतना विमुक्ती]] ४/३१ (४ षटके) | score2 = १६९/१ (१८.४ षटके) | runs2 = [[चामरी अटापट्टू]] ९४ (५८) | wickets2 = [[फातिमा सना]] १/२० (२ षटके) | result = श्रीलंका ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538609.html धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] | umpires = [[शाथिरा जाकीर]] (बां) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ४''' | date = ६ जून २०२६ | time = १५:०० | night = y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|BAN}} | score1 = १९३/३ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] ५१[[नाबाद|*]] (२८) | wickets1 = [[रितू मोनी]] २/३६ (४ षटके) | score2 = १२५/८ (२० षटके) | runs2 = [[निगार सुलताना]] ३२[[नाबाद|*]] (३३) | wickets2 = [[नेन्सी पटेल]] ४/१८ (३ षटके) | result = न्यूझीलंड ६८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538610.html धावफलक] | venue = [[हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लफबरो]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (द) आणि [[सु रेडफर्न]] (इं) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ५''' | date = ८ जून २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १७९/८ (२० षटके) | runs1 = [[भारती फुलमाली]] ५६[[नाबाद|*]] (४०) | wickets1 = [[अफि फ्लेचर]] ४/२३ (४ षटके) | score2 = १५३/८ (२० षटके) | runs2 = [[डिआंड्रा डॉटिन]] ४९ (४४) | wickets2 = [[श्रेयंका पाटील]] ४/३६ (४ षटके) | result = भारत २६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538611.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[शाथिरा जाकीर]] (बां) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ६''' | date = ८ जून २०२६ | time = १५:०० | night = y | team1 = {{crw-rt|ENG}} | team2 = {{crw|AUS}} | score1 = १५७/६ (२० षटके) | runs1 = [[ॲलिस कॅप्सी]] ४५ (३६) | wickets1 = [[अलाना किंग]] 2/10 (2 षटके) | score2 = 158/5 (18.2 षटके) | runs2 = [[एलिस पेरी]] 64 (44) | wickets2 = [[लॉरेन बेल]] 2/22 (3.2 षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538612.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ ]] | umpires = [[वृंदा राठी]] (भा) आणि [[जॅकलीन विल्यम्स]] (वे) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ७''' | date = ९ जून २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|SCO}} | team2 = {{crw|PAK}} | score1 = १९१/५ (२० षटके) | runs1 = [[कॅथ्रिन ब्राइस]] ९४ (४३) | wickets1 = [[सादिया इक्बाल]] १/२३ (३ षटके) | score2 = ६२/५ (९ षटके) | runs2 = [[मुनीबा अली]] २० (२२) | wickets2 = [[रेचल स्लेटर]] २/११ (२ षटके) | result = स्कॉटलंड ४१ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538613.html धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] | umpires = [[ॲना हॅरिस]] (इं) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | rain = पावसामुळे पाकिस्तानचा डाव ९ षटकांवरच थांबवण्यात आला; 'डीएलएस' पद्धतीनुसार विजयासाठी आवश्यक धावसंख्या १०४ होती. | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ८''' | date = ९ जून २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|BAN}} | score1 = १४३/९ (२० षटके) | runs1 = [[रेबेका स्टॉकेल]] ३० (२६) | wickets1 = [[संजिदा अक्तेर मेघला]] ३/२६ (४ षटके) | score2 = १३२/६ (२० षटके) | runs2 = [[जुवैरिया फिरदौस]] 50 (48) | wickets2 = [[एमी मॅग्वायर]] 4/20 (४ षटके) | result = आयर्लंड ११ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538614.html धावफलक] | venue = [[हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लफबरो]] | umpires = [[नारायणन जननी]] (भा) आणि [[सु रेडफर्न]] (इं) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना 9''' | date = ९ जून २०२६ | time = १५:०० | night = y | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = १४३/६ (२० षटके) | runs1 = [[हेदर सीगर्स]] ४८ (३२) | wickets1 = [[मल्की मदारा]] १/१२ (३ षटके) | score2 = १४६/३ (१९.१ षटके) | runs2 = [[हंसिमा करुणरत्ने]] ५०[[नाबाद|*]] (४१) | wickets2 = मिर्थे व्हान डेन राड १/१५ (३ षटके) | result = श्रीलंका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538615.html धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] | umpires = [[वृंदा राठी]] (भा) आणि [[एलोइस शेरिडान]] (ऑ) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १०''' | date = ९ जून २०२६ | time = १५:०० | night = y | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १८३/५ (२० षटके) | runs1 = [[क्लोई ट्रायॉन]] ६१ (२६) | wickets1 = [[सोफी डिव्हाइन]] २/१६ (३ षटके) | score2 = १८६/५ (१९.४ षटके) | runs2 = [[आमेलिया केर]] ६१ (३२) | wickets2 = [[अयाबाँगा खाका]] ४/४२ (३.४ षटके) | result = न्यू झीलंड ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538616.html धावफलक] | venue = [[हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लफबरो]] | umpires = [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) आणि [[गायत्री वेणुगोपाळ]] (भा) | toss = न्यू झीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना ११''' | date =१० जून २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|ENG}} | team2 = {{crw|IND}} | score1 = १७१/६ (२० षटके) | runs1 = [[एमी जोन्स]] ६४ (४५) | wickets1 = [[श्रेयंका पाटील]] २/२९ (४ षटके) | score2 = १६६ (१९.५ षटके) | runs2 = [[रिचा घोष]] ६८ (३६) | wickets2 = [[लिन्से स्मिथ]] ३/४२ (३.५ षटके) | result = इंग्लंड ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538617.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ ]] | umpires = [[कँडिस ला बोर्ड]] (वे) आणि [[किम कॉटन]] (न्यू) | toss =भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १२''' | date = १० जून २०२६ | time = १५:०० | night = y | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|AUS}} | score1 = १३१ (२० षटके) | runs1 = [[डिआंड्रा डॉटिन]] ४६ (३८) | wickets1 = [[ॲशली गार्डनर]] २/१७ (३ षटके) | score2 = १३२/४ (१५ षटके) | runs2 = [[जॉर्जिया व्हॉल]] ७७[[नाबाद|*]] (४८) | wickets2 = [[कियाना जोसेफ]] १/६ (२ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538618.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ ]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (द) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (द) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} {{cob}} == गट फेरी == आयसीसीने २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी गट आणि सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर केले; गट फेरीचे सामने १२ ते २८ जून या कालावधीत खेळवले गेले.<ref name="Fixtures"/> १२ संघांची प्रत्येकी सहा संघांच्या दोन गटांत विभागणी करण्यात आली होती आणि प्रत्येक संघाने आपल्या गटातील इतर संघांविरुद्ध एकदा सामना खेळला. गट फेरीत एकूण ३० सामने खेळले गेले.<ref name="Guide"/> स्पर्धेचा सलामीचा सामना १२ जून रोजी एजबास्टन येथे इंग्लंड आणि श्रीलंका यांच्यात खेळला गेला.<ref name="26wt20wc-pc"/> {| class="wikitable" ! width=50% | [[#गट अ|गट अ]] ! width=50% | [[#गट ब|गट ब]] |- | valign="top" | * {{crw|AUS}} * {{nobr|{{crw|SA}}}} * {{crw|NED}} * {{crw|PAK}} * {{crw|BAN}} * {{crw|IND}} | valign="top" | * {{crw|IRE}} * {{crw|ENG}} * {{nobr|{{crw|NZ}}}} * {{crw|WIN}} * {{crw|SL}} * {{crw|SCO}} |} === गट अ=== <section begin=GroupA/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:25px"| स्थान ! style="width:125px"| संघ ! style="width:30px"| {{abbr|सा|सामने}} ! style="width:30px"| {{abbr|वि|विजय}} ! style="width:30px"| {{abbr|प|पराभव}} ! style="width:30px"| {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! style="width:30px"| गुण ! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}} |-style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Crw|AUS}} || ५ || ५ || ० || ० || '''१०''' || ३.८८२ |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Crw|SA}} || ५ || ४ || १ || ० || '''८''' || ०.६३३ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Crw|IND}} || ५ || ३ || २ || ० || '''६''' || १.७१८ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Crw|BAN}} || ५ || २ || ३ || ० || '''४''' || −०.७१० |- | ५ || style="text-align:left" | {{Crw|PAK}} || ५ || १ || ४ || ० || '''२''' || −१.८७२ |- | ६ || style="text-align:left" | {{Crw|NED}} || ५ || ० || ५ || ० || '''०''' || −३.२७६ |} स्रोत: [https://www.cricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/points-table-standings ईएसपीएन क्रिकइन्फो]<br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती (नेट रन रेट); ४) समान गुण असलेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेपूर्वीची महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी.<ref name="26wt20wc-pc">{{Cite journal |trans-title=आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक २०२६|title=ICC Women's T20 World Cup 2026 |url=https://images.icc-cricket.com/image/private/s--HhCmMiHJ--/v1780377629/prd/assets/tournaments/ICC%20Women%27s%20T20%20World%20Cup%2C%202026/Playing%20Conditions%20ICC%20Women%27s%20T20%20World%20Cup%202026.pdf |date=२८ मे २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> <section end="GroupA" /> ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना३}}'''सामना ३''' | date = १३ जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|AUS}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १७२/८ (२० षटके) | runs1 = [[फीबी लिचफिल्ड]] ५० (२४) | wickets1 = [[नॉनकुलुलेको म्लाबा]] २/२२ (४ षटके) | score2 = १०७ (१६.४ षटके) | runs2 = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ४४ (३९) | wickets2 = [[जॉर्जिया वेरहॅम]] ३/१३ (२.४ षटके) | result =ऑस्ट्रेलिया ६५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490679.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | attendance =७,५४३<ref name="Attendance14">{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cg74zz78m7do |trans-title=फुटबॉल विश्वचषकाचा टी२० सामन्यांच्या प्रेक्षकसंख्येवर परिणाम होणार नाही - आयसीसी |title=T20 crowds won't be hit by football World Cup - ICC |work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |date=१३ जून २०२६ |access-date=३० जुलै २०२६}}</ref> | umpires = [[नारायणन जननी]] (भा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[जॉर्जिया वेरहॅम]] (ऑ) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना५}}'''सामना ५''' | date = १४ जून २०२६ | time = १०:३० | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|BAN}} | score1 = १३९/८ (२० षटके) | runs1 = [[बाबेट डी लीडे]] ५० (४५) | wickets1 = [[मारुफा अख्तर]] २/३१ (४ षटके) | score2 = १४१ (१९.२षटके) | runs2 = [[जुवैरिया फिरदौस]] ५० (३३) | wickets2 = [[कॅरोलिन डि लँग]] २/२७ (४ षटके) | result = बांगलादेश ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html धावफलक] | venue = [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] | attendance = | umpires = [[सु रेडफर्न]] (इं) आणि [[गायत्री वेणुगोपाळ]] (भा) | motm = [[जुवैरिया फिरदौस]] (बां) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना६ }}'''सामना ६ ''' | date = १४ जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|PAK}} | score1 = १७०/६ (२० षटके) | runs1 = [[स्मृती मंधाना]] ६६ (४४) | wickets1 = [[फातिमा सना]] २/३३ (४ षटके) | score2 = १०६ (१७ षटके) | runs2 = [[मुनीबा अली]] ४१ (३५) | wickets2 = [[दीप्ती शर्मा]] ५/१० (४ षटके) | result = भारत ६४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html धावफलक] | venue = [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] | attendance = १८,८१४ <ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/sharma-stars-as-india-beat-pakistan-in-front-of-record-group-stage-crowd |trans-title=गट फेरीतील विक्रमी प्रेक्षकसंख्येसमोर भारताचा पाकिस्तानवर विजय; शर्माची चमकदार कामगिरी |title=Sharma Stars as India Beat Pakistan in Front of Record Group Stage Crowd |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|date=१४ जून २०२६ |access-date=३१ जुलै २०२६}}</ref> | umpires = [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) आणि [[जॅकलीन विल्यम्स]] (वे) | motm = [[दीप्ती शर्मा]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना९}}'''सामना ९''' | date = १७ जून २०२६ | time = १०:३० | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|AUS}} | score1 = ७७/८ (२० षटके) | runs1 = [[निगार सुलताना]] २७ (४७) | wickets1 = [[एलिस पेरी]] २/१४ (३ षटके) | score2 = ७८/१ (९.३ षटके) | runs2 = [[जॉर्जिया व्हॉल]] ४५[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = [[मारुफा अख्तर]] १/२८ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | attendance = | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (द) आणि [[कँडिस ला बोर्ड]] (वे) | motm = [[एलिस पेरी]] (ऑ) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना१०}}'''सामना १०''' | date = १७ जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = २०९/५ (२० षटके) | runs1 = [[स्मृती मंधाना]] ७४ (४७) | wickets1 = [[कॅरोलिन डि लँग]] २/३२ (४ षटके) | score2 = ११४ (१७.३ षटके) | runs2 = [[बाबेट डी लीडे]] २८ (२७) | wickets2 = [[श्री चरणी]] ४/१९ (४ षटके) | result = भारत ९५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | attendance = | umpires = [[निमाली परेरा]] (श्री) आणि [[सु रेडफर्न]] (इं) | motm = [[स्मृती मंधाना]] (भा) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना११}}'''सामना ११''' | date = १७ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १२६/९ (२० षटके) | runs1 = [[फातिमा सना]] ५५[[नाबाद|*]] (३८) | wickets1 = [[मेरिझॅन कॅप]] ३/२३ (४ षटके) | score2 = १२७/८ (१६.५ षटके) | runs2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] ५२ (३५) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/१६ (२.५ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490687.html धावफलक] | venue = [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] | attendance = | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[ॲना हॅरिस]] (इं) | motm = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] (द) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना१४}}'''सामना १४''' | date = २० जून २०२६ | time = १०:३० | team1 = {{crw-rt|AUS}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = २१९/६ (२० षटके) | runs1 = [[बेथ मूनी]] ७४[[नाबाद|*]] (४२) | wickets1 = [[आयरिस झ्विलिंग]] ३/५२ (४ षटके) | score2 = १२१/३ (२० षटके) | runs2 = [[बाबेट डी लीडे]] ५६[[नाबाद|*]] (५७) | wickets2 = [[किम गार्थ]] २/२० (४ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ९८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490690.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅम्प्टन]] | attendance = | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[ॲना हॅरिस]] (इं) | motm = [[बेथ मूनी]] (ऑ) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = नेदरलँड्सच्या [[बाबेट डी लीडे]]चा हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना१५}}'''सामना १५''' | date = {{Start date|df=y|2026|06|20}} | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|PAK}} | score1 = १२३/६ (२० षटके) | runs1 = [[शोर्णा अख्तर]] ३९[[नाबाद|*]] (२२) | wickets1 = [[फातिमा सना]] २/१८ (४ षटके) | score2 = १००/८ (२० षटके) | runs2 = [[मुनीबा अली]] २५ (३०) | wickets2 = [[नाहिदा अक्तेर]] ३/१८ (४ षटके) | result = बांगलादेश २३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅम्प्टन]] | attendance = | umpires = [[गायत्री वेणुगोपाळ]] (भा) आणि [[जॅकलीन विल्यम्स]] (वे) | motm = [[शोर्णा अख्तर]] (बां) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना१८}}'''सामना १८''' | date = २१ जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १५८/७ (२० षटके) | runs1 = [[शफाली वर्मा]] ३१ (१५) | wickets1 = [[मेरिझॅन कॅप]] २/२७ (४ षटके) | score2 = १६१/४ (१९.१ षटके) | runs2 = [[मेरिझॅन कॅप]] ८१[[नाबाद|*]] (४५) | wickets2 = [[श्री चरणी]] ३/१४ (४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | attendance = | umpires = [[एलोइस शेरिडान]] (ऑ) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[मेरिझॅन कॅप]] (द) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = भारताच्या [[हरमनप्रीत कौर]]चा हा २००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{cite web |url=https://www.ptinews.com/story/sports/harmanpreet-kaur-becomes-first-ever-cricketer-to-play-200-t20is/3789912 |trans-title=हरमनप्रीत कौर २०० आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळणारी पहिलीच क्रिकेट खेळाडू ठरली. |title= Harmanpreet Kaur becomes first ever cricketer to play 200 T20Is |work=[[प्रेस ट्रस्ट ऑफ इंडिया|पीटीआय]] |date=२१ जून २०२६ |access-date=३ ऑगस्ट २०२६}}</ref> * [[प्रेमा रावत]] (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२१}}'''सामना २१''' | date = २३ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|AUS}} | team2 = {{crw|PAK}} | score1 = १९९/७ (२० षटके) | runs1 = [[एलिस पेरी]] ७१ (४८) | wickets1 = [[सादिया इक्बाल]] २/३१ (४ षटके) | score2 = ८६ (१३.४ षटके) | runs2 = [[मुनीबा अली]] ३२ (२५) | wickets2 = [[सोफी मॉलिनू]] 2/6 (2 षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ११३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490697.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | attendance = | umpires = [[वृंदा राठी]] (भा) आणि [[सु रेडफर्न]] (इं) | motm = [[एलिस पेरी]] (ऑ) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२३}}'''सामना २३''' | date = २५ जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|IND}} | score1 = १३६/८ (२० षटके) | runs1 = [[जुवैरिया फिरदौस]] ३३ (३१ ) | wickets1 = [[राधा यादव]] ३/२८ (४ षटके) | score2 = १३९/५ (१६.५ षटके) | runs2 = [[शफाली वर्मा]] ५३ (३४) | wickets2 = [[रितू मोनी]] २/२९ (४ षटके) | result = भारत ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | attendance = | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) | motm = [[शफाली वर्मा]] (भा) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२४}}'''सामना २४''' | date = २५ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = २०८/१ (२० षटके) | runs1 = [[तझमिन ब्रिट्स]] ११४[[नाबाद|*]] (६९) | wickets1 = [[हॅना लँडहीर]] १/३४ (४ षटके) | score2 = १२०/८ (२० षटके) | runs2 = [[फीबी मोल्केनबोअर]] ४१ (४१) | wickets2 = [[अयाबाँगा खाका]] ३/१९ (३ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ८८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490700.html धावफलक] | venue = [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] | attendance = | umpires = [[शाथिरा जाकीर]] (बां) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[तझमिन ब्रिट्स]] (द) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[तझमिन ब्रिट्स]] (द) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील पहिले शतक झळकावले आणि २,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑगस्ट २०२६|trans-title= दक्षिण आफ्रिका विरुद्ध नेदरलँड्स महिला टी-२० विश्वचषक २०२६ सामन्यात तझमिन ब्रिट्सने पहिले शतक झळकावले. |title= Tazmin Brits scores maiden hundred in South Africa vs Netherlands Women’s T20 World Cup 2026 match |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/south-africa-vs-netherlands-tazmin-brits-scores-maiden-hundred-women-t20-world-cup-2026/article71147737.ece |work=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२६}}'''सामना २६ ''' | date = २७ जून २०२६ | time = १०:३० | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = १२६/६ (२० षटके) | runs1 = [[गुल फरोझा]] ६३[[नाबाद|*]] (५२) | wickets1 = [[आयरिस झ्विलिंग]] २/१९ (४ षटके) | score2 = ८९ (१८ षटके) | runs2 = [[बाबेट डी लीडे]] ३० (४१) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/१२ (३ षटके) | result = पाकिस्तान ३७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490702.html धावफलक] | venue = [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] | attendance = ३,६४४ | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (द) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[गुल फरोझा]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२९}}'''सामना २९''' | date = २८ जून २०२६ | time = १०:३० | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = ११७/५ (२० षटके) | runs1 = [[शोभना मोस्तारी]] ४२ (४८) | wickets1 = [[नॉनकुलुलेको म्लाबा]] २/२२ (४ षटके) | score2 = ११८/६ (१९.२ षटके) | runs2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] ४५ (४५) | wickets2 = [[नाहिदा अक्तेर]] २/२४ (४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html धावफलक] | venue = [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] | attendance = | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[एलोइस शेरिडान]] (ऑ) | motm = [[मेरिझॅन कॅप]] (द) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = [[मेरिझॅन कॅप]] (द) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील १००वा बळी घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना३०}}'''सामना ३०''' | date = २८ जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|AUS}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = [[हरमनप्रीत कौर]] ५६ (२७) | wickets1 = [[सोफी मॉलिनू]] २/४६ (४ षटके) | score2 = १७२/४ (१९ षटके) | runs2 = [[एलिस पेरी]] ५६ (३८) | wickets2 = [[श्री चरणी]] २/३२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html धावफलक] | venue = [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] | attendance = २७,१६३<ref>{{Cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/attendance-record-broken-again-at-women-s-t20-world-cup |trans-title= महिला टी-२० विश्वचषकात पुन्हा एकदा प्रेक्षकसंख्येचा विक्रम मोडला गेला.|title=Attendance record broken again at Women's T20 World Cup |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|date=२८ जून २०२६ |access-date=३ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | umpires = [[निमाली परेरा]] (श्री) आणि [[जॅकलीन विल्यम्स]] (वे) | motm = [[एलिस पेरी]] (ऑ) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = [[दीप्ती शर्मा]] (भा) हिने [[झुलन गोस्वामी]]ला मागे टाकत आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक बळी घेणारी गोलंदाज बनण्याचा मान मिळवला. <ref>{{cite web |access-date=३ ऑगस्ट २०२६|trans-title= दीप्ती शर्माने झुलन गोस्वामीचा विक्रम मोडला, आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेटमध्ये सर्व फॉरमॅटमध्ये सर्वाधिक बळी घेणारी गोलंदाज ठरली. |title= Deepti Sharma breaks Jhulan Goswami record, becomes highest wicket-taker across formats in international women’s cricket |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/deepti-sharma-breaks-jhulan-goswami-most-wickets-across-format-international-women-cricket-full-list/article71129849.ece/ |work=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> * टी२० विश्वचषकातील हा सर्वात मोठा यशस्वी धावांचा पाठलाग होता. <ref>{{cite web |access-date=३ ऑगस्ट २०२६ |trans-title=विक्रमी धावसंख्या गाठत ऑस्ट्रेलियाने भारताला महिला टी२० विश्वचषकातून बाहेर काढले. |title=Australia knock India out of Women’s T20 World Cup after record chase|url=https://telanganatoday.com/australia-knock-india-out-of-womens-t20-world-cup-after-record-chase |work=तलंगणा टुडे}}</ref> * या सामन्याच्या परिणामी दक्षिण आफ्रिकेने सलग चौथ्या आणि एकूण पाचव्या टी२० विश्वचषक उपांत्य फेरीसाठी पात्रता मिळवली, तर भारत स्पर्धेतून बाहेर पडला. <ref>{{Cite web |date=२८ जून २०२६ |trans-title=ऑस्ट्रेलियाकडून भारताचा पराभव, दक्षिण आफ्रिकेची महिला टी२० विश्वचषक २०२६ च्या उपांत्य फेरीत धडक. |title=South Africa qualify for Women’s T20 World Cup 2026 semi-finals after India lose to Australia |url=https://www.olympics.com/en/news/south-africa-cricket-team-qualify-women-t20-world-cup-2026-semi-finals |access-date=३ ऑगस्ट २०२६|website=ऑलिम्पिक्स.कॉम}}</ref> }} === गट ब === <section begin=GroupB/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:25px"| स्थान ! style="width:125px"| संघ ! style="width:30px"| {{abbr|सा|सामने}} ! style="width:30px"| {{abbr|वि|विजय}} ! style="width:30px"| {{abbr|प|पराभव}} ! style="width:30px"| {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! style="width:30px"| गुण ! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}} |-style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Crw|ENG}} || ५ || ५ || ० || ० || '''१०''' || २.१३४ |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Crw|WIN}} || ५ || ३ || २ || ० || '''६''' || −०.१४७ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Crw|SRI}} || ५ || ३ || २ || ० || '''६''' || −०.७२५ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Crw|NZL}} || ५ || २ || ३ || ० || '''४''' || −०.११८ |- | ५ || style="text-align:left" | {{Crw|SCO}} || ५ || १ || ४ || ० || '''२''' || −०.२३२ |- | ६ || style="text-align:left" | {{Crw|IRE}} || ५ || ० || ५ || ० || '''०''' || −०.८७५ |} स्रोत: [https://www.cricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/points-table-standings ईएसपीएन क्रिकइन्फो]<br> वर्गीकरणाचे नियम: १) गुण; २) विजय; ३) निव्वळ धावगती (नेट रन रेट); ४) समान गुण असलेल्या संघांमधील सामन्यांचे निकाल; ५) स्पर्धेपूर्वीची महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रमवारी.<ref name="26wt20wc-pc"/> <section end="GroupB"/> ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना१}}'''सामना १''' | date = १२ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|ENG}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = २१९/१ (२० षटके) | runs1 = [[डॅनी वायाट-हॉज]] १०५[[नाबाद|*]] (६२) | wickets1 = [[मल्की मदारा]] १/५१ (४ षटके) | score2 = १३२ (२० षटके) | runs2 = [[निलाक्षी डि सिल्व्हा]] ३७ (३२) | wickets2 = [[फ्रेया केम्प]] ४/२१ (४ षटके) | result = इंग्लंड ८७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490677.html धावफलक] | venue = [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] | attendance = १४,८६५<ref>{{Cite news |last=न्यूमॅन|first=पॉल|date=१३ जून २०२६|trans-title= परिस्थिती बदलून टाकणारा महिला टी२० विश्वचषक: तिकिटांची विक्रमी विक्री, 'लायनेसेस'सारखा अविस्मरणीय क्षण आणि 'वेस्ट एंड'मधील विचेस. |title=The 'game-changing' Women's T20 World Cup: Record ticket sales, a Lionesses moment and West End witches |url=https://www.nytimes.com/athletic/7355321/2026/06/13/womens-t20-world-cup-tickets-lionesses-wicked/ |access-date=३ ऑगस्ट २०२६ |work=[[द न्यूयॉर्क टाइम्स]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> | umpires = [[एलोइस शेरिडान]] (ऑ) आणि [[जॅकलीन विल्यम्स]] (वे) | motm = [[डॅनी वायाट-हॉज]] (इं) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = इंग्लंडची २१९ ही टी२० विश्वचषकातील एका डावातील सर्वोच्च धावसंख्या होती. <ref>{{Cite news |date=१३ जून २०२६ |trans-title= श्रीलंकेचा धुव्वा उडवत इंग्लंडने रचला इतिहास; महिला टी२० विश्वचषकातील विक्रमाची केली मोडतोड. |title=England script history, smash Women’s T20 World Cup record in Sri Lanka rout |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/england-script-history-smash-womens-t20-world-cup-record-in-sri-lanka-rout/articleshow/131700754.cms |access-date=३ ऑगस्ट २०२६ |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |issn=0971-8257}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२}}'''सामना २''' | date = १३ जून २०२६ | time = १०:३० | team1 = {{crw-rt|SCO}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = १६१/५ (२० षटके) | runs1 = [[कॅथ्रिन ब्राइस]] ६० (३९) | wickets1 = [[एव्हा कॅनिंग]] ३/२७ (४ षटके) | score2 = १२१ (१९.१ षटके) | runs2 = [[एमी हंटर]] ३९ (३६) | wickets2 = [[कर्स्टी गॉर्डन]] ३/१६ (४ षटके) | result = स्कॉटलंड ४० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490678.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | attendance =७,५४३<ref name="Attendance14"/> | umpires = [[शाथिरा जाकीर]] (बां) आणि [[कँडिस ला बोर्ड]] (वे) | motm = [[कॅथ्रिन ब्राइस]] (स्कॉ) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = स्कॉटलंडने टी२० विश्वचषकात आपला पहिला विजय नोंदवला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना४}}'''सामना ४''' | date = १३ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १६२/६ (२० षटके) | runs1 = [[ब्रुक हालीडे]] ४० (३२) | wickets1 = [[आलिया ॲलेने]] ४/२७ (४ षटके) | score2 = १६३/३ (१९.५ षटके) | runs2 = [[शेमेन कॅम्पबेल]] ९०[[नाबाद|*]] (६२) | wickets2 = [[जेस केर]] २/१७ (४ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490680.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅम्प्टन]] | attendance = | umpires = [[ॲना हॅरिस]] (इं) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[शेमेन कॅम्पबेल]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना७}}'''सामना ७''' | date = १६ जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = १५०/६ (२० षटके) | runs1 = [[सोफी डिव्हाइन]] ४५ (३०) | wickets1 = [[कविशा दिलहारी]] २/३५ (४ षटके) | score2 = १५३/५ (१९.४ षटके) | runs2 = [[निलाक्षी डि सिल्व्हा]] ५४[[नाबाद|*]] (३७) | wickets2 = [[नेन्सी पटेल]] २/२३ (४ षटके) | result = श्रीलंका ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490683.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅम्प्टन]] | attendance = ९,०२१ | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (द) आणि [[गायत्री वेणुगोपाळ]] (भा) | motm = [[निलाक्षी डि सिल्व्हा]] (श्री) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना८}}'''सामना ८''' | date = १६ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ENG}} | score1 = ११८/९ (२० षटके) | runs1 = [[लुइस लिटील]] २६[[नाबाद|*]] (१५) | wickets1 = [[सोफी एसलस्टोन]] ३/२२ (४ षटके) | score2 = ११९/६ (१७.३ षटके) | runs2 = [[नॅटली सायव्हर]] ४८ (३७) | wickets2 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] २/१७ (४ षटके) | result = इंग्लंड ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490684.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅम्प्टन]] | attendance = ९,०२१ | umpires = [[नारायणन जननी]] (भा) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[सोफी एसलस्टोन]] (इं) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना१२}}'''सामना १२''' | date = १८ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|SCO}} | score1 = १५३/६ (२० षटके) | runs1 = [[स्टेफानी टेलर]] ४७[[नाबाद|*]] (१९) | wickets1 = [[कॅथेरिन फ्रेझर]] २/३४ (४ षटके) | score2 = १४६ (२० षटके) | runs2 = [[डार्सी कार्टर]] ५९ (६६) | wickets2 = [[आलिया ॲलेने]] ३/११ (२ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490688.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | attendance = | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (द) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[स्टेफानी टेलर]] (वे) | toss = स्कॉटलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना१३}}'''सामना १३''' | date = १९ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = १४०/६ (२० षटके) | runs1 = [[इझ्झी शार्प]] ३६ (२८) | wickets1 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] २/२६ (४ षटके)<br>[[कॅरा मरे]] २/२६ (४ षटके) | score2 = १३६/४ (२० षटके) | runs2 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ५९ (५३) | wickets2 = [[आमेलिया केर]] २/२३ (४ षटके) | result = न्यू झीलंड ४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490689.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅम्प्टन]] | attendance = | umpires = [[सु रेडफर्न]] (इं) आणि [[एलोइस शेरिडान]] (ऑ) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यू) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना१६}}'''सामना १६''' | date = २० जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|ENG}} | team2 = {{crw|SCO}} | score1 = २००/५ (२० षटके) | runs1 = [[सोफिया डंकली]] ५७ (३७) | wickets1 = [[कर्स्टी गॉर्डन]] २/३० (४ षटके) | score2 = १६२/७ (२० षटके) | runs2 = [[सॅरा ब्राइस]] ३४ (२४) | wickets2 = [[सोफी एसलस्टोन]] २/२३ (४ षटके) | result = इंग्लंड ३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490692.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | attendance = | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (द) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[सोफिया डंकली]] (इं) | toss = स्कॉटलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना१७}}'''सामना १७''' | date = २१ जून २०२६ | time = १०:३० | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = ९८ (१९.४ षटके) | runs1 = [[निलाक्षी डि सिल्व्हा]] ३० (२६) | wickets1 = [[हेली मॅथ्यूस]] ३/१५ (४ षटके) | score2 = ९९/५ (१६.१ षटके) | runs2 = [[स्टेफानी टेलर]] २७[[नाबाद|*]] (२५) | wickets2 = [[कविशा दिलहारी]] २/२२ (४ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490693.html धावफलक] | venue = [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] | attendance = | umpires = [[नारायणन जननी]] (भा) आणि [[शाथिरा जाकीर]] (बां) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना१९}}'''सामना १९''' | date = २३ जून २०२६ | time = १०:३० | team1 = {{crw-rt|SCO}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १३१/७ (२० षटके) | runs1 = [[डार्सी कार्टर]] ७२[[नाबाद|*]] (५२) | wickets1 = [[आमेलिया केर]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = १३२/४ (१८.२ षटके) | runs2 = [[इझ्झी शार्प]] ६२ (४३) | wickets2 = [[कॅथ्रिन ब्राइस]] २/१३ (३ षटके) | result = न्यू झीलंड ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490695.html धावफलक] | venue = [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] | attendance = | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[इझ्झी शार्प]] (न्यू) | toss = न्यू झीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२०}}'''सामना २०''' | date = २३ जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = १३०/५ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी लुईस]] ५९ (५०) | wickets1 = [[निलाक्षी डि सिल्व्हा]] १/१२ (२ षटके) | score2 = १३४/१ (१५.३ षटके) | runs2 = [[चामरी अटापट्टू]] १०६[[नाबाद|*]] (६१) | wickets2 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] १/२२ (४ षटके) | result = श्रीलंका ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490696.html धावफलक] | venue = [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] | attendance = | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[कँडिस ला बोर्ड]] (वे) | motm = [[चामरी अटापट्टू]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२२}}'''सामना २२''' | date = २४ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|ENG}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १८६/७ (२० षटके) | runs1 = [[डॅनी वायाट-हॉज]] ६५ (४२) | wickets1 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/४२ (४ षटके) | score2 = १४८/५ (२० षटके) | runs2 = [[शिनेल हेन्री]] ५१[[नाबाद|*]] (३०) | wickets2 = [[चार्ली डीन]] २/३१ (४ षटके) | result = इंग्लंड ३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490698.html धावफलक] | venue = [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] | attendance = | umpires = [[नारायणन जननी]] (भा) आणि [[एलोइस शेरिडान]] (ऑ) | motm = [[डॅनी वायाट-हॉज]] (इं) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२५}}'''सामना २५''' | date = २६ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|SCO}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = १५१/६ (२० षटके) | runs1 = [[सॅरा ब्राइस]] ४७[[नाबाद|*]] (३३) | wickets1 = मिताली अयोध्या २/३४ (४ षटके) | score2 = १५४/७ (१९.५ षटके) | runs2 = [[चामरी अटापट्टू]] ३३ (१६) | wickets2 = [[कॅथेरिन फ्रेझर]] २/२५ (४ षटके) | result = श्रीलंका ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490701.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | attendance = | umpires = [[ॲना हॅरिस]] (इं) आणि [[कँडिस ला बोर्ड]] (वे) | motm = [[निलाक्षी डि सिल्व्हा]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२७}}'''सामना २७''' | date = २७ जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = १२८/७ (२० षटके) | runs1 = [[शिनेल हेन्री]] २७[[नाबाद|*]] (२१) | wickets1 = [[कॅरा मरे]] २/१३ (४ षटके) | score2 = १२९/४ (१८.१ षटके) | runs2 = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] ६३ (४४) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/२८ (४ षटके) | result = आयर्लंड ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490703.html धावफलक] | venue = [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] | attendance = ३,६४४ | umpires = [[शाथिरा जाकीर]] (बां) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (आ) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = आयर्लंडने टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील आपला पहिला विजय नोंदवला.}} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|सामना२८}}'''सामना २८''' | date = २७ जून २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|ENG}} | score1 = १६३/६ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] ४२ (३४) | wickets1 = [[डॅनियेल गिब्सन]] २/३० (३ षटके) | score2 = १६४/१ (१७.२ षटके) | runs2 = [[डॅनी वायाट-हॉज]] ८९[[नाबाद|*]] (५३) | wickets2 = [[नेन्सी पटेल]] १/२२ (३ षटके) | result = इंग्लंड ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490704.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | attendance = २१,०१८<ref>{{Cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/new-attendance-record-set-at-t20-world-cup-group-stage |trans-title= टी२० विश्वचषक सामन्यात उपस्थितीचा नवीन विक्रम |title=New attendance record set at T20 World Cup match |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|date=२७ जून २०२६|access-date=३ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | umpires = [[गायत्री वेणुगोपाळ]] (भा) आणि [[जॅकलीन विल्यम्स]] (वे) | motm = [[डॅनी वायाट-हॉज]] (इं) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} == बाद फेरी == [[File:WT20 Semifinal Wareham Campelle.jpg|thumb|left|ऑस्ट्रेलिया आणि वेस्ट इंडीज यांच्यातील पहिल्या उपांत्य सामन्यात [[शेमेन कॅम्पबेल]] हिला गोलंदाजी करताना [[जॉर्जिया वेरहॅम]]]] बाद फेरीमध्ये ३० जून आणि २ जुलै रोजी दोन उपांत्य सामने, तसेच ५ जुलै रोजी अंतिम सामना खेळवला गेला.<ref name="Guide"/> उपांत्य सामने 'द ओव्हल'वर, तर अंतिम सामना 'लॉर्ड्स'वर खेळवण्यात आला. पहिल्या उपांत्य सामन्यात 'गट अ'मधील विजेता आणि 'गट ब'मधील उपविजेता, तर दुसऱ्या उपांत्य सामन्यात 'गट ब'मधील विजेता आणि 'गट अ'मधील उपविजेता आमनेसामने आले.<ref name="26wt20wc-pc"/> दोन्ही उपांत्य सामने आणि अंतिम सामन्यासाठी अनुक्रमे १, ३ आणि ६ जुलै रोजी राखीव दिवस ठेवण्यात आला होता. राखीव दिवसाचा वापर करावा लागल्यास, सामना नव्याने सुरू न करता आदल्या दिवशी जिथे खेळ थांबला होता तिथूनच पुढे सुरू केला गेला असता (जर काही खेळ झाला असेल तर); आणि खेळाची सुरुवात दुपारी १४:३० (यूटीसी+०१) वाजता झाली असती.<ref name="26wt20wc-pc"/><ref name="faq"/> जर नियोजित दिवशी आणि राखीव दिवशी किमान खेळ (प्रत्येक बाजूने किमान १० षटके) होऊ शकला नाही, तर उपांत्य सामन्यांच्या बाबतीत गट फेरीत वरचे स्थान मिळवलेला संघ अंतिम फेरीत गेला असता, आणि अंतिम सामन्याच्या बाबतीत दोन्ही संघांना संयुक्त विजेते घोषित केले गेले असते.<ref name="26wt20wc-pc"/><ref name="faq"/> <section begin="bracket" />{{4TeamBracket | team-width = 150px | score-width = 150px | RD1 = '''[[#उपांत्य सामने |उपांत्य सामने]]''' | RD1-seed1 = '''अ१''' | RD1-team1 = '''{{crw|AUS}}''' | RD1-score1 = '''{{nobr|१२७/२ (१३ षटके)}}''' | RD1-seed2 =ब२ | RD1-team2 = {{nobr|{{crw|WIN}}}} | RD1-score2 = १२५/७ (२० षटके) | RD1-seed3 = '''ब१''' | RD1-team3 = '''{{crw|ENG}}''' | RD1-score3 = '''{{nobr|१६९/५ (२० षटके)}}''' | RD1-seed4 = अ२ | RD1-team4 = {{nobr|{{crw|SA}}}} | RD1-score4 = १२९/८ (२० षटके) | RD2= '''[[#अंतिम सामना|अंतिम सामना]]''' | RD2-seed1 = उसा१वि | RD2-team1 = '''{{nobr|{{crw|AUS}}}}''' | RD2-score1 = '''{{nobr|१५३/३ (१७.१ षटके)}}''' | RD2-seed2 = उसा२वि | RD2-team2 = {{crw|ENG}} | RD2-score2 = १५०/४ (२० षटके) }} * स्त्रोत:<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/match-schedule-fixtures-and-results|access-date=३ ऑगस्ट २०२६|trans-title=आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक वेळापत्रक आणि सामन्यांचे निकाल|title=ICC Women's T20 World Cup Schedule & Match Results|access-date=३ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref name="26wt20wc-pc"/><ref name="Guide"/><section end="bracket"/> === उपांत्य सामने === {{Single-innings cricket match | round = {{anchor|उपांत्य सामना १}}'''उपांत्य सामना १''' | date = ३० जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|AUS}} | score1 = १२५/७ (२० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] ३० (२८) | wickets1 = [[ॲशली गार्डनर]] २/१३ (४ षटके) | score2 = १२७/२ (१३ षटके) | runs2 = [[बेथ मूनी]] ६१[[नाबाद|*]] (३६) | wickets2 = [[शिनेल हेन्री]] १/२० (२ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490707.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | attendance = १०,०२३ | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[ॲशली गार्डनर]] (ऑ) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = ऑस्ट्रेलिया आठ टी२० विश्वचषक अंतिम सामन्यांसाठी पात्र ठरणारा पहिला संघ बनला.<ref>{{cite web |date=३० जून २०२६ |trans-title=मुनी आणि फिरकीपटूंच्या जोरावर ऑस्ट्रेलियाची आठव्यांदा टी२० विश्वचषकाच्या अंतिम फेरीत धडक|title=Mooney, spinners take Australia to eighth T20 World Cup final |url=https://www.cricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-west-indies-women-1st-semi-final-1490707/match-report |access-date=४ ऑगस्ट २०२६ |publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | round = {{anchor| उपांत्य सामना २}}''' उपांत्य सामना २''' | date = २ जुलै २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{crw-rt|ENG}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १६९/५ (२० षटके) | runs1 = [[नॅटली सायव्हर]] ७५ (४७) | wickets1 = [[नॉनकुलुलेको म्लाबा]] २/२५ (४ षटके) | score2 = १२९/८ (२० षटके) | runs2 = [[तझमिन ब्रिट्स]] ५१ (४५) | wickets2 = [[लॉरेन बेल]] २/२८ (४ षटके) | result = इंग्लंड ४० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490708.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | attendance = २१,१२८<ref>{{Cite web |last= मॅथ्यू हेन्री |date=२ जुलै २०२६ |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cy731p46j5mo |trans-title= सायव्हर-ब्रंटच्या नेतृत्वाखालील शानदार इंग्लंड संघ विश्वचषकाच्या अंतिम फेरीत |title=Sciver-Brunt leads superb England into World Cup final |work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |access-date=४ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | umpires = [[एलोइस शेरिडान]] (ऑ) आणि [[जॅकलीन विल्यम्स]] (वे) | motm = [[नॅटली सायव्हर]] (इं) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes =इंग्लंडने पाचव्यांदा टी२० विश्वचषक अंतिम सामन्यात स्थान मिळवले.<ref>{{cite web |date=३ जुलै २०२६|trans-title=नॅट सायव्हर-ब्रंट आणि हेदर नाइट यांनी इंग्लंडला अंतिम फेरीत पोहोचवले.|title=Nat Sciver-Brunt, Heather Knight put England in final |url=https://www.cricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-1490708/match-report |access-date=४ ऑगस्ट २०२६ |publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> }} ==अंतिम सामना== [[File:Ellyse Perry 2014.jpg|thumb|left|alt= एलिस पेरी २०१४ मध्ये|कोणत्याही प्रकारातील एकूण नऊ विश्वचषक जिंकणारी [[एलिस पेरी]] ही पहिलीच क्रिकेट खेळाडू (स्त्री किंवा पुरुष) ठरली आहे.]] ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. <ref>{{cite web |date=५ जुलै २०२६ |trans-title= अंतिम सामन्यात ऑस्ट्रेलियाची गोलंदाजी; दोन्ही संघांत कोणताही बदल नाही. |title=Australia bowl in final, both teams unchanged |url=https://www.cricinfo.com/story/t20-wc-final-2026-australia-bowl-in-final-both-teams-unchanged-1544411 |publisher=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=४ ऑगस्ट २०२६}}</ref> इंग्लंडच्या संघाकडून केवळ कर्णधार [[नॅट सायव्हर-ब्रंट|नॅट सायव्हर-ब्रंटने]] ५० हून अधिक धावा केल्या; तिने नाबाद ५८ धावांची खेळी केली. [[फ्रेया केम्प]]<nowiki/>ने नाबाद ४४ आणि [[ॲलिस कॅप्सी]]<nowiki/>ने २३ धावा केल्या, तर दोन्ही सलामीवीरांसह इतर तीन फलंदाज एकेरी धावसंख्येवर बाद झाले; परिणामी इंग्लंडने ४ गडी गमावून १५० धावा केल्या. या लक्ष्याचा पाठलाग करताना, ऑस्ट्रेलियाची सलामीवीर [[जॉर्जिया व्हॉल]] एकेरी धावसंख्येवर बाद झाली; त्यानंतर [[बेथ मूनी]] आणि [[फीबी लिचफिल्ड]] यांनी अनुक्रमे ६४ आणि ४८ धावा करत १०० धावांची भागीदारी रचली आणि त्या बाद झाल्या. त्यानंतर [[एलिस पेरी]] आणि [[ॲशली गार्डनर]] यांनी ७ चेंडूत १३ धावा जोडल्या आणि संघाला १७.१ षटकांत ३ गडी गमावून १५३ धावांपर्यंत पोहोचवत ७ गडी राखून विजय मिळवून दिला. <ref>{{Cite web |last=गार्डनर|first=अॅलन|date=५ जुलै २०२६ |trans-title= मुनी आणि लिचफील्ड यांच्या शानदार कामगिरीमुळे ऑस्ट्रेलियाचा टी२० विश्वचषक विजयाचा आनंद गगनात मावेनासा. |title=Australia in seventh heaven as Mooney, Litchfield seal T20 WC in style |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-australia-women-final-1490709/match-report |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=५ जुलै २०२६ |trans-title= इंग्लंड महिला विरुद्ध ऑस्ट्रेलिया महिला अंतिम सामना, ठळक घडामोडी, महिला टी२० विश्वचषक २०२६: ऑस्ट्रेलियाचा विक्रमी सातव्यांदा जेतेपदावर सहज कब्जा |title=ENG-W vs AUS-W Final, Highlights, Women’s T20 World Cup 2026: Australia canters to record seventh title win |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/england-vs-australia-live-score-highlights-eng-w-v-aus-w-women-t20-world-cup-2026-final-commentary-realtime-updates/article71185991.ece |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|work=[[स्पोर्टस्टार]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=वॉलेस |first=जेम्स|date=५ जुलै २०२६ |trans-title= इंग्लंडवर सात गडी राखून विजय मिळवत ऑस्ट्रेलियाने महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक जिंकला – सामन्याचा घटनाक्रम |title=Australia win Women's T20 Cricket World Cup after seven-wicket victory over England – as it happened |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2026/jul/05/england-v-australia-womens-t20-cricket-world-cup-final-live |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|work=[[द गार्डियन]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> [[२०१० आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१०]], [[२०१२ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१२]], [[२०१४ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१४]], [[आयसीसी महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक, २०१८|२०१८]], [[२०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२०]] आणि [[२०२३ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२३]] नंतरचा ऑस्ट्रेलियाचा हा सातवा टी२० विश्वचषक विजय होता; <ref name="7th">{{cite web |access-date=४ ऑगस्ट २०२६ |trans-title= अजेय ऑस्ट्रेलिया महिला टी२० विश्वचषक विजेते |title=Invincible Australia crowned Women's T20WC champions |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/england-australia-final-womens-t20-world-cup-2026 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=५ जुलै २०२६ |trans-title=टी२० विश्वचषक: ऑस्ट्रेलियाने इंग्लंडचा धुव्वा उडवत सातवे जेतेपद पटकावले. |title=T20 World Cup: Australia thrash England to win seventh title |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/clywwv37l41o |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |language=en-GB}}</ref> तसेच महिला क्रिकेट विश्वचषक ([[१९७८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७८]], [[१९८२ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८२]], [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८]], [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७]], [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५]], [[२०१३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०१३]] आणि [[२०२२ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]] मध्ये) सात वेळा जिंकल्यामुळे, हा त्यांचा एकूण चौदावा विश्वचषक विजय ठरला. <ref name="14th">{{Cite web |date=५ जुलै २०२६ |trans-title= ऑस्ट्रेलियाने वर्चस्व गाजवत सातव्यांदा टी२० विश्वचषकाचे विजेतेपद पटकावले. |title=Australia claim seventh T20 World Cup crown in dominant style |url=https://www.cricket.com.au/news/4530994 |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|publisher=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=३ एप्रिल २०२२|trans-title= महिला विश्वचषक स्पर्धेत पुनरागमन करण्यासाठी ऑस्ट्रेलियाची पाच वर्षांची प्रदीर्घ प्रतीक्षा अखेर पूर्ण. |title=Australia's 'long five-year wait' for Women's World Cup redemption is complete |url=https://www.abc.net.au/news/2022-04-03/how-australia-bounced-back-from-disappointment-of-2017-world-cup/100962882 |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|work=एबीसी न्यूज (ऑस्ट्रेलिया) |language=en-AU}}</ref> मुनीला अंतिम सामन्यातील सामनावीर आणि स्पर्धेतील मालिकावीर असे दोन्ही पुरस्कार मिळाले; <ref>{{Cite web |last=कुमार|first=पी. के. अजित |date=६ जुलै २०२६ |trans-title= महिला टी२० विश्वचषक २०२६ — अंतिम सामन्यात पुन्हा एकदा ऑस्ट्रेलियासाठी बेथ मूनीच्या 'अढळ संयमा'चा मोलाचा उपयोग. |title=Women’s T20 World Cup 2026 — Beth Mooney's 'nerves of steel' come good for Australia in a final yet again |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-t20-world-cup-2026-beth-mooney-australia-final-player-of-the-match-quotes-analysis-latest/article71189969.ece |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|work=[[स्पोर्टस्टार]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/videos/hear-from-player-of-the-tournament-beth-mooney-women-s-t20wc-2026 |trans-title=प्लेअर ऑफ द टूर्नामेंट बेथ मूनी यांचे मनोगत ऐका. |title=Hear from Player of the Tournament Beth Mooney |language=en |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> टी२० विश्वचषक स्पर्धेत दोनदा हे दोन्ही पुरस्कार जिंकणारी ती पहिलीच क्रिकेट खेळाडू ठरली. <ref>{{cite web |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|trans-title='पूर्ण आत्मविश्वास, मोकळेपणा आणि दृढ विश्वासाने खेळणे' – ऑस्ट्रेलियाच्या सातव्या विजेतेपदावर मूनीचे भाष्य |title='Playing with conviction, freedom and belief' - Mooney on Australia's seventh title |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/139457/playing-with-conviction-freedom-and-belief-mooney-on-australias-seventh-title |work=[[क्रिकबझ्झ]]}}</ref><ref>{{cite web |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|trans-title= अत्यंत नम्र असलेल्या मूनीचे सर्वात मोठ्या सामन्यांमधील वर्चस्व कायम आहे. |title=Humble Mooney continues mastery of the biggest matches |url=https://www.cricket.com.au/news/4531096/beth-mooney-australia-t20-world-cup-final-lords-molineux-england-smartest-cricketer-fraud |publisher=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]]}}</ref> पेरी ही दोन्ही प्रकारांमधील (टी२० आणि एकदिवसीय) एकूण ९ विश्वचषक जिंकणारी (पुरुष आणि महिला अशा दोन्ही गटांतील) पहिली क्रिकेट खेळाडू ठरली. <ref>{{Cite web |last= बंदरुपल्ली |first=संपत|date=५ जुलै २०२६ |trans-title=आकडेवारी - ऑस्ट्रेलियाचा १२२५ दिवसांचा विश्वचषकाचा दुष्काळ संपला |title=Stats - Australia end 1225-day World Cup drought |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-stats-australia-end-three-year-world-cup-drought-1544479 |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> हा सामना पाहण्यासाठी २८,००० प्रेक्षक उपस्थित होते.<ref name="final-at">{{Cite web |date=५ जुलै २०२६ |trans-title=इंग्लंड महिला विरुद्ध ऑस्ट्रेलिया महिला - आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक अंतिम सामना २०२६ |title=England Women v Australia Women ICC Women's T20 World Cup Final 2026 |url=https://www.reutersconnect.com/item/england-women-v-australia-women-icc-womens-t20-world-cup-final-2026/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX01UMVNJUEEwMDBDMEdVNzM |access-date=४ ऑगस्ट २०२६ |work=रॉयटर्स कनेक्ट }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Single-innings cricket match | date = ५ जुलै २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|ENG}} | team2 = {{crw|AUS}} | score1 = १५०/४ (२० षटके) | runs1 = [[नॅटली सायव्हर]] ५८[[नाबाद|*]] (५३) | wickets1 = [[लुसी हॅमिल्टन]] १/१९ (३ षटके) | score2 = १५३/३ (१७.१ षटके) | runs2 = [[बेथ मूनी]] ६४ (४९) | wickets2 = [[सोफी एसलस्टोन]] १/२४ (३.१ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490709.html धावफलक] | venue = [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] | attendance = २८,०००.<ref name="final-at"/> | umpires = [[वृंदा राठी]] (भा) आणि [[जॅकलीन विल्यम्स]] (वे) | motm = [[बेथ मूनी]] (ऑ) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = ही ऑस्ट्रेलियाची आठवी टी२० विश्वचषक अंतिम फेरी होती; कोणत्याही देशासाठी ही सर्वाधिक संख्या आहे.<ref name="8th">{{cite web |last=बेन्स|first=वाल्कीरी|date=३० जून २०२६|trans-title=मुनी आणि फिरकीपटूंच्या जोरावर ऑस्ट्रेलियाची आठव्यांदा टी२० विश्वचषकाच्या अंतिम फेरीत धडक|title=Mooney, spinners take Australia to eighth T20 World Cup final |url=https://www.cricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-west-indies-women-1st-semi-final-1490707/match-report |access-date=४ ऑगस्ट २०२६ |publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> * [[डॅनी वायाट-हॉज]] (इंग्लंड) ही एकाच टी२० विश्वचषक स्पर्धेत ३०० हून अधिक धावा करणारी पहिली खेळाडू ठरली.<ref>{{cite web |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|trans-title= डॅनी वायट-हॉजने इतिहास रचला; अशी कामगिरी करणारी ती जगातील पहिली खेळाडू ठरली...|title=Danni Wyatt-Hodge Creates History, Becomes 1st Player In The World To...|url=https://www.news18.com/cricket/danni-wyatt-hodge-becomes-1st-player-to-score-300-runs-in-one-edition-of-womens-t20-world-cup-10191800.html |work=[[न्यूज१८]]}}</ref> * [[नॅटली सायव्हर]] (इंग्लंड) आणि [[बेथ मूनी]] (ऑस्ट्रेलिया) यांनी [[सुझी बेट्स]]ला मागे टाकले आणि टी२० विश्वचषकात सर्वाधिक अर्धशतके (प्रत्येकी ९) करण्याच्या बाबतीत एकमेकींशी बरोबरी केली.<ref>{{Cite web |date=५ जुलै २०२६ |trans-title=|title=Nat Sciver-Brunt Breaks Record Of Most 50-Plus Scores In Women's T20 World Cup |url=https://www.news18.com/cricket/nat-sciver-brunt-breaks-record-of-most-50-plus-scores-in-womens-t20-world-cup-10191889.html |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|work=[[ न्यूज१८]] |archive-date=६ जुलै २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260706134042/https://www.news18.com/cricket/nat-sciver-brunt-breaks-record-of-most-50-plus-scores-in-womens-t20-world-cup-10191889.html |url-status=live }}</ref> * [[हेदर नाइट]] (इंग्लंड) हिने तिचा शेवटचा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला.<ref>{{cite web |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|trans-title=इंग्लंडच्या स्टार खेळाडूची आंतरराष्ट्रीय कारकिर्दीतून निवृत्ती. |title=England star calls time on international career |url=https://www.icc-cricket.com/news/england-star-calls-time-on-international-career |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> * टी२० विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यातील हा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{Cite web |date=५ जुलै २०२६ |trans-title= अजेय ऑस्ट्रेलिया महिला टी२० विश्वचषक विजेती |title=Invincible Australia crowned Women's T20WC champions |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/england-australia-final-womens-t20-world-cup-2026 |access-date=४ ऑगस्ट २०२६|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |language=en}}</ref> * हे ऑस्ट्रेलियाचे सातवे टी२० विश्वचषक विजेतेपद <ref name="7th"/> आणि आयसीसीच्या मर्यादित षटकांच्या स्पर्धांमधील एकूण १४ वे विजेतेपद होते. <ref name="14th"/> }} == आकडेवारी == {| class="wikitable" |+ सर्वाधिक धावा<ref name="mrw">{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Women%27s_T20_World_Cup#cite_note-mrw-82|access-date=४ ऑगस्ट २०२६|publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|trans-title=आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक २०२६ मध्ये सर्वाधिक धावा|title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2026}}</ref> ! scope=col | धावा ! scope=col | फलंदाज ! scope=col | संघ |- !३०२ | [[डॅनी वायाट-हॉज]] || {{crw|ENG}} |- !२३८ | [[बेथ मूनी]] || {{crw|AUS}} |- !२२७ |[[नॅटली सायव्हर]] ||{{crw|ENG}} |- !२२५ | [[तझमिन ब्रिट्स]] || {{crw|SA}} |- !२०८ | [[डार्सी कार्टर]] || {{crw|SCO}} |- |} {| class="wikitable" |+ सर्वाधिक बळी<ref name="mww">{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-17195 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2026|trans-title=आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक २०२६ मध्ये सर्वाधिक बळी|access-date=४ ऑगस्ट २०२६|publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> ! scope=col | [[बळी]] ! scope=col | गोलंदाज ! scope=col | संघ |- !१४ | [[श्री चरणी]] || {{crw|IND}} |- ! rowspan=2|११ | [[फातिमा सना]] || {{crw|PAK}} |- | [[सोफी मॉलिनू]] || {{crw|AUS}} |- ! rowspan=3|१० | [[हेली मॅथ्यूस]] || {{crw|WIN}} |- | [[सोफी एसलस्टोन]] || {{crw|ENG}} |- | [[चार्ली डीन]] || {{crw|ENG}} |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} {{२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला टी२० विश्वचषक]] [[वर्ग:२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|*]] [[वर्ग:भारतीय महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे]] a2i642vzy3d46e0xbx4snx3yp60rikl 0 376862 2717556 2701229 2026-10-06T19:27:47Z सांगकाम्या 6385 /* ३रा आं.टी२० सामना */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717556 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२५–२६ | team1_image = Flag of Australia.svg | team1_name = ऑस्ट्रेलिया | team2_image = Flag of India.svg | team2_name = भारत | from_date = १५ फेब्रुवारी | to_date = ९ मार्च २०२६ | team1_captain = [[अलिसा हीली]] <small>(कसोटी आणि आं.ए.दि.)</small><br>[[सोफी मॉलिनू]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[हरमनप्रीत कौर]] | no_of_tests = 1 | team1_tests_won = 1 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[ॲनाबेल सदरलँड]] (१२९) | team2_tests_most_runs = [[प्रतिका रावळ]] (८१) | team1_tests_most_wickets = [[लुसी हॅमिल्टन]] (६)<br/>[[ॲनाबेल सदरलँड]] (६) | team2_tests_most_wickets = [[सायली सातघरे]] (४) | player_of_test_series = [[ॲनाबेल सदरलँड]](ऑस्ट्रेलिया) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 0 | team1_ODIs_most_runs = [[अलिसा हीली]] (२१४) | team2_ODIs_most_runs = [[हरमनप्रीत कौर]] (१३२) | team1_ODIs_most_wickets = [[अलाना किंग]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[श्री चरणी]] (४)<br>[[दीप्ती शर्मा]] (४) | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[जॉर्जिया व्हॉल]] (११६) | team2_twenty20s_most_runs = [[स्मृती मंधाना]] (१२९) | team1_twenty20s_most_wickets = [[सोफी मॉलिनू]] (४)<br>[[ॲनाबेल सदरलँड]] (४) | team2_twenty20s_most_wickets = [[अरुंधती रेड्डी]] (८) | player_of_twenty20_series = | points_header = मालिका गुण | team1_points = १२ | team2_points = ४ }} [[भारतीय महिला क्रिकेट संघ|भारतीय महिला क्रिकेट संघाने]] फेब्रुवारी आणि मार्च २०२६ मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[ऑस्ट्रेलिया]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-announce-action-packed-2025-26-home-season-fixtures |trans-title=ऑस्ट्रेलियाने जाहीर केले २०२५/२६ च्या घरच्या हंगामातील धमाकेदार कार्यक्रम|title=Australia announce action-packed 2025/26 home season fixtures |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.business-standard.com/cricket/news/india-women-s-team-set-for-all-format-series-against-aus-in-early-2026-125033000320_1.html |trans-title=भारतीय महिला संघ २०२६ च्या सुरुवातीला ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या सर्व स्वरूपाच्या मालिकेसाठी सज्ज |title=India women's team set for all-format series against Aus in early 2026 |work=[[बिझनेस स्टँडर्ड]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> या दौऱ्यावर एक [[महिला कसोटी क्रिकेट|कसोटी]], तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२०]] सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web |trans-title=महिलांचे भविष्यातील दौऱ्यांचे कार्यक्रम |title=Women's Future Tours Programme |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/momiku5h9eyqzp5tohdb.pdf |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=४ नोव्हेंबर २०२४}}</ref><ref>{{Cite web|trans-title=पर्थमध्ये दिवस-रात्र कसोटीसाठी भारतीय महिला संघ सज्ज |title=India Women set for day-night Test in Perth |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-women-2025-26-fixtures-india-women-set-for-day-night-test-in-perth-1478858 |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> मार्च २०२५ मध्ये, [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] (सीए) ने २०२५ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/4239077/australia-womens-team-2025-26-schedule-fixture-tickets-dates-india-tour-waca-test-t20i-odi |trans-title=ऑस्ट्रेलिया वि भारत महिला मालिकेत शोपीस WACA कसोटी|title=Showpiece WACA Test to cap AUSvIND women's series |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]]}}</ref> सप्टेंबर २०२५ मध्ये, मेलबर्नमधील फ्लडलाइट्सच्या समस्येमुळे तिसरा एकदिवसीय सामना [[जंक्शन ओव्हल|मेलबर्न]]हून [[बेलेराइव्ह ओव्हल|होबार्ट]]ला हलवण्यात आला होता.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/4359482/australia-india-women-odi-one-dayer-moved-junction-oval-melbourne-bellerive-hobart |trans-title=भारताविरुद्ध तिसरा महिला एकदिवसीय सामना बेलेरिव्ह ओव्हल येथे खेळला जाणार आहे. |title=Third Women's ODI against India to be played at Bellerive Oval |work=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/floodlight-delays-force-australia-india-odi-to-be-moved-out-of-melbourne-1502235 |trans-title=फ्लडलाइटमुळे झालेल्या विलंबामुळे ऑस्ट्रेलिया-भारत एकदिवसीय सामना मेलबर्नहून हलवला. |title=Floodlight delays force Australia-India ODI to be moved out of Melbourne |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/135544/bellerive-oval-to-host-two-india-womens-odis-on-2026-tour |trans-title= |title=Bellerive Oval to host two India Women's ODIs on 2026 tour |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> [[२०२५ आयसीसी महिला क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेतील भारताच्या विजयानंतर, माजी मंत्री सल्लागार श्री. नितीन गुप्ता आणि ऑस्ट्रेलियन भारतीय समुदायाच्या इतर सदस्यांनी व्हिक्टोरियन सरकारला [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]]ावर किंवा व्हिक्टोरियामध्ये कुठेतरी किमान एक सामना आयोजित करण्याचा प्रयत्न करण्याची विनंती केली.<ref>{{cite web |last=आयरीन |first=मारिया |url=https://www.theindiansun.com.au/2025/11/06/push-for-mcg-as-victoria-urged-to-host-indian-womens-cricket-team-in-2026-tour/ |trans-title= |title= २०२६ च्या दौऱ्यात भारतीय महिला क्रिकेट संघाचे यजमानपद व्हिक्टोरियाला मिळावे, यासाठी एमसीजीचा आग्रह|work=द इंडियन सन |date=९ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> ३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी छाया मंत्री (Shadow Minister) इव्हान मुलहोलँड यांनी व्हिक्टोरियन संसदेत हा मुद्दा उपस्थित केला आणि व्हिक्टोरिया सरकारला एकही सामना मिळविण्यात अपयशी ठरल्याबद्दल टीका केली.<ref>{{cite web|url=https://www.parliament.vic.gov.au/parliamentary-activity/hansard/hansard-details/HANSARD-974425065-3387 |trans-title=व्हिक्टोरियाची हान्सर्ड संसद पृष्ठ ८१ |title=Hansard Parliament of Victoria Pg 81 |work=व्हिक्टोरिया संसद|date=३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |last=आयरीन |first=मारिया|url=https://www.theindiansun.com.au/2026/02/04/victorias-absence-from-indian-womens-tour-raised-in-parliament/ |trans-title=भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा मुद्दा संसदेत उपस्थित |title=Indian Women's Cricket team issue raised in Parliament |work=द इंडियन सन |date=४ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |last=आयरीन |first=मारिया |url=https://www.theindiansun.com.au/2026/02/14/mulholland-says-labor-asleep-at-the-wheel-on-india-ties-and-community-safety/ |trans-title=भारतीय महिला क्रिकेट दौऱ्यासाठी चाकावर झोपलेले कामगार |title=Labor asleep on wheel for Indian Women’s Cricket Tour |work=द इंडियन सन |date=१४ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेमध्ये भारताने २-१ ने विजय मिळवला. मायदेशातील द्विपक्षीय मालिकेमध्ये ऑस्ट्रेलियाचा हा २०१७ नंतर पहिलाच पराभव होता.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/india-women-in-australia-2025-26-1478874/australia-women-vs-india-women-3rd-t20i-1478914/match-report|trans-title=मानधना, रॉड्रिग्ज आणि पाटील यांनी लिहिलेली भारताची प्रसिद्ध मालिका विजयाची पटकथा|title=Mandhana, Rodrigues and Patil script famous India series win|access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिकेत भारताला ३-० असा पराभव स्वीकारावा लागला. मालिकेतील तीनही सामने ऑस्ट्रेलियाने सहज जिंकले. अगदीच एकतर्फी झालेल्या एकमेव कसोटी सामन्यात भारताला दारुण पराभव स्विकारावा लागला. भारताचा पहिला डाव १९८ धावांवर आटोपल्यानंतर ऑस्ट्रेलियाने सर्वबाद ३२३ धावा करून १२५ धावांची आघाडी घेतली. दुसऱ्या डावात [[प्रतिका रावळ]] (६३) आणि [[स्नेह राणा]] (३०) ह्या दोघींनी काहीसा विरोध केल्याने भारताने डावाचा पराभव टाळला. अवघ्या २८ धावांचे आव्हान ऑस्ट्रेलियाने एकही गडी न गमावता केवळ ४.३ षटकांमध्ये पार केले. ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="3" |{{crw|AUS}} !colspan="3" |{{crw|IND}} |- !कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/4440717/australia-captain-sophie-molineux-alyssa-healy-ashleigh-gardner-tahlia-mcgrath-india-squads-series-carey-schutt-king |trans-title=भारतीय संघ जाहीर, मोलिनेक्स ऑस्ट्रेलियाचा नवा कर्णधार |title=Molineux named new Australia captain as India squad revealed |work=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-reveal-new-captain-as-squads-announced-for-india |trans-title=भारत दौऱ्यासाठी ऑस्ट्रेलियाचा संघ जाहीर, नवीन कर्णधाराची घोषणा |title=Australia reveal new captain as squads announced for India |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/aus-v-ind-women-2025-26-sophie-molineux-announced-australia-s-new-all-format-women-s-captain-1521398 |trans-title=सोफी मॉलिनूची ऑस्ट्रेलियाचा नवा सर्व प्रकारचा कर्णधार म्हणून निवड |title=Sophie Molineux named Australia's new all-format captain |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> !कसोटी<ref>{{cite web |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/cbEfTLmg |trans-title=ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या कसोटी मालिकेसाठी भारतीय महिला संघाची घोषणा |title=India's squad for Test against Australia Women announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६ }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/2wlT3dgn |trans-title=ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या एकदिवसीय आणि टी२० मालिकेसाठी भारतीय महिला संघाची घोषणा |title=India's squad for ODI & T20I series against Australia Women announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६ }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/bharti-fumali-shreyanka-patil-back-in-india-t20i-squad-for-australia-tour-1519921 |trans-title=ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यासाठी फुलमाळी, पाटील यांचे भारतीय टी२० संघात पुनरागमन |title=Fulmali, Patil back in India T20I squad for Australia tour |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[अलिसा हीली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>[[सोफी मॉलिनू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]])</s> * [[अलाना किंग]] * [[ॲनाबेल सदरलँड]] * [[ॲशली गार्डनर]] * [[एलिस पेरी]] * <s>[[किम गार्थ]]</s> * [[जॉर्जिया वेरहॅम]] * [[जॉर्जिया व्हॉल]] * [[डार्सी ब्राउन]] * [[ताहलिया मॅकग्रा]] * [[फीबी लिचफिल्ड]] * [[बेथ मूनी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मैटलान ब्राउन]] * [[रेचल ट्रेनामन]] * [[लुसी हॅमिल्टन]] | * [[अलिसा हीली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सोफी मॉलिनू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अलाना किंग]] * [[ॲनाबेल सदरलँड]] * [[ॲशली गार्डनर]] * <s>[[एलिस पेरी]]</s> * <s>[[किम गार्थ]]</s> * [[जॉर्जिया वेरहॅम]] * [[जॉर्जिया व्हॉल]] * [[डार्सी ब्राउन]] * [[ताहलिया मॅकग्रा]] * [[निकोला केरी]] * [[फीबी लिचफिल्ड]] * [[बेथ मूनी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मेगन शुट]] * [[लुसी हॅमिल्टन]] | * [[सोफी मॉलिनू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ॲशली गार्डनर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[ताहलिया मॅकग्रा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[ॲनाबेल सदरलँड]] * [[एलिस पेरी]] * [[किम गार्थ]] * [[ग्रेस हॅरिस]] * [[जॉर्जिया वेरहॅम]] * [[जॉर्जिया व्हॉल]] * [[डार्सी ब्राउन]] * [[निकोला केरी]] * [[फीबी लिचफिल्ड]] * [[बेथ मूनी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मेगन शुट]] | * [[हरमनप्रीत कौर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[स्मृती मंधाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अमनजोत कौर]] * [[उमा चेत्री]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[काशवी गौतम]] * [[क्रांती गौड]] * [[जेमिमा रॉड्रिग्ज]] * [[दीप्ती शर्मा]] * [[प्रतिका रावळ]] * [[रिचा घोष]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[रेणुका सिंग]] * [[वैष्णवी शर्मा]] * [[शफाली वर्मा]] * [[सायली सातघरे]] * [[स्नेह राणा]] * [[हर्लीन देओल]] | * [[हरमनप्रीत कौर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[स्मृती मंधाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अमनजोत कौर]] * [[उमा चेत्री]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[काशवी गौतम]] * [[क्रांती गौड]] * <s>[[गुणलन कमलिनी]]</s> ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेमिमा रॉड्रिग्ज]] * [[दीप्ती शर्मा]] * [[प्रतिका रावळ]] * [[रिचा घोष]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[रेणुका सिंग]] * [[वैष्णवी शर्मा]] * [[शफाली वर्मा]] * [[श्री चरणी]] * [[स्नेह राणा]] * [[हर्लीन देओल]] | * [[हरमनप्रीत कौर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[स्मृती मंधाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अमनजोत कौर]] * [[अरुंधती रेड्डी]] * [[उमा चेत्री]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[क्रांती गौड]] * <s>[[गुणलन कमलिनी]]</s> ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेमिमा रॉड्रिग्ज]] * [[दीप्ती शर्मा]] * [[भारती फुलमाळी]] * [[रिचा घोष]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>[[रेणुका सिंग]]</s> * [[वैष्णवी शर्मा]] * [[शफाली वर्मा]] * [[श्री चरणी]] * [[श्रेयंका पाटील]] * [[स्नेह राणा]] |} २४ जानेवारी रोजी, [[गुणलन कमलिनी]] खांद्याच्या दुखापतीमुळे एकदिवसीय आणि टी२० संघातून बाहेर पडली आणि तिच्या जागी [[उमा चेत्री]]ची निवड करण्यात आली. <ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137421/fresh-faces-headline-indias-squad-for-australia-test |trans-title=ऑस्ट्रेलिया कसोटीसाठी भारतीय संघात नवीन चेहरे |title=Fresh faces headline India's squad for Australia Test |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref>१७ फेब्रुवारी रोजी, [[प्रतिका रावळ]]ला एकदिवसीय संघात समाविष्ट करण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/LQIPZ9UE |trans-title=ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेसाठी प्रतिका रावळचा भारतीय संघात समावेश |title=Pratika Rawal added to India's squad for ODI series against Australia women |work=बीसीसीआय |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६ }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ३ मार्च रोजी, [[रेणुका सिंग]] एकमेव कसोटी सामन्यासाठी विश्रांती देण्यात आली आणि तिच्या जागी [[काशवी गौतम]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/India_women%27s_cricket_team_in_Australia_in_2025%E2%80%9326#cite_note-25|trans-title=ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या एकमेव कसोटीतून रेणुका ठाकूर बाहेर; काशवी गौतमने घेतली जागा |title=Renuka Thakur ruled out of Only-Test against Australia; Kashvee Gautam named replacement|work=बीसीसीआय|access-date=९ मार्च २०२६}}</ref> २४ फेब्रुवारी रोजी, [[एलिस पेरी]] आणि [[किम गार्थ]] यांना चार दुखापतींमुळे एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले आणि त्यांच्या जागी [[लुसी हॅमिल्टन]] आणि [[मेगन शुट]] यांना संघात स्थान देण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/perry-garth-out-of-the-odis-with-quad-strains-racing-to-be-fit-for-perth-test-1525718 |trans-title=दुखापतीमुळे पेरी, गार्थ एकदिवसीय सामन्यांमधून बाहेर, पर्थ कसोटीसाठी तंदुरुस्त होण्यासाठी प्रयत्नशील|title=Perry, Garth out of the ODIs with injury, racing to be fit for Perth Test |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२५ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> २७ फेब्रुवारी रोजी, [[सोफी मॉलिनू]]ला पाठीच्या दुखण्यामुळे उर्वरित एकदिवसीय मालिकेतून आणि एकमेव कसोटी सामन्यातून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/sophie-molineux-ruled-out-of-remaining-odi-series-against-india20260227100429 |trans-title=सोफी मॉलिनू भारताविरुद्धच्या उर्वरित एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर|title=Sophie Molineux ruled out of remaining ODI series against India |work=एएनआय न्यूज|access-date=९ मार्च २०२६}}</ref> २ मार्च रोजी, [[किम गार्थ]]ला देखील कसोटी सामन्यातून बाहेर काढण्यात आले, [[रेचल ट्रेनामन]] आणि [[मैटलान ब्राउन]] यांना संघात समाविष्ट करण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/4459895/australia-test-squad-india-day-night-pink-ball-test-india-waca-ground-perth-kim-garth-ellyse-perry-sophie-molineux-rachel-trenaman-maitlan-brown?tags=9037 |trans-title=डे-नाईट वाका कसोटीसाठी ऑस्ट्रेलिया संघात नवोदित जोडीचा समावेश|title=Uncapped duo added to Australia squad for day-night WACA Test |work=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] |access-date=९ मार्च २०२६}}</ref> ==सराव सामना== {{Single-innings cricket match | date = १३ फेब्रुवारी २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = गव्हर्नर जनरल एकादश {{crwicon|AUS}} | team2 = {{crw|IND}} | score1 = ८/१२० (२० षटके) | runs1 = [[सियाना जिंजर]] ४०[[नाबाद|*]] (३१) | wickets1 = [[अरुंधती रेड्डी]] २/१५ (४ षटके) | score2 = ५/१२१ (१७.३ षटके) | runs2 = [[स्मृती मंधाना]] ३६ (२९) | wickets2 = [[टेस फ्लिंटॉफ]] १/५ (२ षटके) | result = भारत ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523872.html धावफलक] | venue = [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] | umpires = केट होलोमन आणि लॉरेन मॅकगिल | motm = | toss = गव्हर्नर जनरल एकादशने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ फेब्रुवारी २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{crw-rt|AUS}} | team2 = {{crw|IND}} | score1 = १३३ (१८ षटके) | runs1 = [[जॉर्जिया वेरहॅम]] ३० (१९) | wickets1 = [[अरुंधती रेड्डी]] ४/२२ (४ षटके) | score2 = ५०/१ (५.१ षटके) | runs2 = [[शफाली वर्मा]] २१ (११) | wickets2 = [[सोफी मॉलिनू]] १/१३ (१ षटक) | result = भारत २१ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478912.html धावफलक] | venue = [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[फिलिप गिलेस्पी]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[अरुंधती रेड्डी]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढील खेल होऊ शकला नाही. | notes = [[सोफी मॉलिनू]]ने पहिल्यांदाच आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये ऑस्ट्रेलियाचे नेतृत्व केले.<ref>{{cite web |trans-title=भारताचे जागतिक वर्चस्व पाहत असताना ऑस्ट्रेलियाला त्यांच्या विक्रमावर विश्वास आहे |title=Aussies confident in their record as India eye world domination |url=https://www.cricket.com.au/news/4450372/aussies-confident-in-their-record-as-india-eye-world-domination-sophie-molineux-harmanpreet-kaur-australia-t20-series-sydney-scg |work=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] |access-date=१८ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * मालिका गुण: भारत २, ऑस्ट्रेलिया ०. }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ फेब्रुवारी २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{crw-rt|AUS}} | team2 = {{crw|IND}} | score1 = ५/१६३ (२० षटके) | runs1 = [[जॉर्जिया व्हॉल]] ८८ (५७) | wickets1 = [[अरुंधती रेड्डी]] २/३० (४ षटके) | score2 = ९/१४४ (२० षटके) | runs2 = [[हरमनप्रीत कौर]] ३६ (३०) | wickets2 = [[ॲशली गार्डनर]] ३/२२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया १९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478913.html धावफलक] | venue = [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] | umpires = [[एलोइस शेरिडान]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = [[जॉर्जिया व्हॉल]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[हरमनप्रीत कौर]] (भारत) महिला क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक आंतरराष्ट्रीय सामने खेळणारी खेळाडू ठरली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/india-captain-hits-record-high-in-women-s-cricket |trans-title=महिला क्रिकेटमध्ये भारताच्या कर्णधाराची विक्रमी कामगिरी |title=India captain hits record high in women's cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * मालिकेतील गुण: ऑस्ट्रेलिया २, भारत ०. }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ फेब्रुवारी २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|AUS}} | score1 = ६/१७६ (२० षटके) | runs1 = [[स्मृती मंधाना]] ८२ (५५) | wickets1 = [[ॲनाबेल सदरलँड]] २/३४ (४ षटके) | score2 = ९/१५९ (२० षटके) | runs2 = [[ॲशली गार्डनर]] ५७ (४५) | wickets2 = [[श्रेयंका पाटील]] ३/२२ (४ षटके) | result = भारत १७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478914.html धावफलक] | venue = [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] | umpires = [[फिलिप गिलेस्पी]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[एलोइस शेरिडान]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[स्मृती मंधाना]] (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[एलिस पेरी]] (ऑस्ट्रेलिया) तिचा ३५० वा आंतरराष्ट्रीय सामना खेळली.<ref>{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/ellyse-perry-becomes-first-australian-woman-cricketer-to-play-350-international-matches/ |trans-title=एलिस पेरी ३५० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळणारी पहिली ऑस्ट्रेलियन महिला क्रिकेट खेळाडू ठरली|title=Ellyse Perry becomes first Australian woman cricketer to play 350 international matches |work=द ट्रिब्यून|access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * मालिका गुण: भारत २, ऑस्ट्रेलिया ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ फेब्रुवारी २०२६ | time = १३:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|AUS}} | score1 = २१४ (४८.३ षटके) | runs1 = [[स्मृती मंधाना]] ५८ (६८) | wickets1 = [[ॲशली गार्डनर]] ३/३३ (७ षटके) | score2 = ४/२१७ (३८.२ षटके) | runs2 = [[बेथ मूनी]] ७६ (७९) | wickets2 = [[श्री चरणी]] २/४१ (९ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478915.html धावफलक] | venue = [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[शॉन क्रेग]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[बेथ मूनी]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मालिकेतील गुण: ऑस्ट्रेलिया २, भारत ०. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २७ फेब्रुवारी २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|AUS}} | score1 = २५१/९ (५० षटके) | runs1 = [[हरमनप्रीत कौर]] ५४ (७०) | wickets1 = [[ॲनाबेल सदरलँड]] २/३७ (७ षटके) | score2 = २५२/५ (३६.१ षटके) | runs2 = [[जॉर्जिया व्हॉल]] १०१ (८२) | wickets2 = [[दीप्ती शर्मा]] २/३२ (५ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478916.html धावफलक] | venue = [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] | umpires = [[शॉन क्रेग]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[जॉर्जिया व्हॉल]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[वैष्णवी शर्मा]]ने भारताकडून आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * मालिका गुण: ऑस्ट्रेलिया २, भारत ०. }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १ मार्च २०२६ | time = १४:३० | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|AUS}} | team2 = {{crw|IND}} | score1 = ४०९/७ (५० षटके) | runs1 = [[अलिसा हिली]] १५८ (९८) | wickets1 = [[स्नेह राणा]] २/६६ (१० षटके) | score2 = २२४ (४५.१ षटके) | runs2 = [[स्नेह राणा]] ४४ (७४) | wickets2 = [[अलाना किंग]] ४/३३ (१० षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया १८५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478917.html धावफलक] | venue = [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[अलिसा हिली]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[लुसी हॅमिल्टन]] (ऑस्ट्रेलिया) हिने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * मालिका गुण: ऑस्ट्रेलिया २, भारत ०. }} ==एकमेव कसोटी== {{Two-innings cricket match | date = ६–९ मार्च २०२६ | daynight = Y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|AUS}} | score-team1-inns1 = १९८ (६२.४ षटके) | runs-team1-inns1 = [[जेमिमा रॉड्रिग्ज]] ५२ (८४) | wickets-team1-inns1 = [[ॲनाबेल सदरलँड]] ४/४६ (१७ षटके) | score-team2-inns1 = ३२३ (९०.४ षटके) | runs-team2-inns1 = [[ॲनाबेल सदरलँड]] १२९ (१७१) | wickets-team2-inns1 = [[सायली सातघरे]] ४/५० (१८.४ षटके) | score-team1-inns2 = १४९ (४८.२ षटके) | runs-team1-inns2 = [[प्रतिका रावळ]] ६३ (१३७) | wickets-team1-inns2 = [[लुसी हॅमिल्टन]] ३/३२ (८ षटके) | score-team2-inns2 = २८/० (४.३ षटके) | runs-team2-inns2 = [[जॉर्जिया व्हॉल]] १६[[नाबाद|*]] (१३) | wickets-team2-inns2 = | result = ऑस्ट्रेलिया १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478918.html धावफलक] | venue = [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] | umpires = [[डॉनोव्हन कॉख]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[एलोइस शेरिडान]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[ॲनाबेल सदरलँड]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[लुसी हॅमिल्टन]] (ऑस्ट्रेलिया), [[क्रांती गौड]], [[काशवी गौतम]], [[प्रतिका रावळ]] आणि [[सायली सातघरे]] (भारत) या सर्वांनी कसोटी पदार्पण केले. * [[एलिस पेरी]] (ऑस्ट्रेलिया) हिने कसोटीत १०००वी धाव काढली आणि ऑस्ट्रेलियासाठी कसोटीत सर्वाधिक धावा करणारी खेळाडूही ठरली, तीने [[कॅरेन रोल्टन]]ला मागे टाकले.<ref>{{cite web |trans-title=पर्थमध्ये भारताविरुद्ध ७६ धावांची खेळी करून एलिस पेरीने ऑस्ट्रेलियासाठी रचला नवा कसोटी विक्रम.|title=Ellyse Perry sets new Test record for Australia with 76-run knock against India in Perth |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/ellyse-perry-sets-new-test-record-for-australia-with-76-run-knock-against-india-in-perth-2026-03-07-1032936 |website=[[इंडिया टीव्ही]] |access-date=९ मार्च २०२६}}</ref> * ऑस्ट्रेलियाच्या [[अलिसा हीली]]चा हा शेवटचा आंतरराष्ट्रीय सामना होता.<ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६|trans-title=भारत मालिकेनंतर ऑस्ट्रेलियाची कर्णधार हीली क्रिकेटमधून निवृत्त होणार|title=Australia captain Healy to retire from cricket after India series |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/47591192/alyssa-healy-australia-captain-retire-internationals-india-series |website=ईएसपीएन}}</ref><ref>{{cite web |access-date=९ मार्च २०२६ |trans-title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटला निरोप देताना गार्डनर-पेरीने हिलीला खांद्यावर उचलून घेतले.|title=Gardner-Perry Carry Healy On Their Shoulders As She Bids Goodbye To International Cricket |url=https://www.news18.com/cricket/gardner-perry-carry-healy-on-their-shoulders-as-she-bids-goodbye-to-international-cricket-watch-ws-l-9948668.html |website=न्यूज१८}}</ref> * मालिका गुण: ऑस्ट्रेलिया ४, भारत ०. }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/india-women-in-australia-2025-26-1478874 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{ऑस्ट्रेलियाचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:भारतीय महिला क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे|२०२५]] [[वर्ग:भारतीय महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|ऑस्ट्रेलिया ]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे ऑस्ट्रेलिया दौरे]] gufr0u6u6zmkzh6bani3lxjt67pjq8k 0 376925 2717706 2655654 2026-10-07T05:34:45Z Nitin.kunjir 4684 /* ३रा आं.टी२० सामना */ 2717706 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा<br/>वेस्ट इंडीज दौरा २०२५–२६ | team1_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team1_name = वेस्ट इंडीज | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = २० फेब्रुवारी | to_date = ३ मार्च २०२६ | team1_captain = [[हेली मॅथ्यूस]] | team2_captain = [[चामरी अटापट्टू]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[स्टेफानी टेलर]] (१३१) | team2_ODIs_most_runs = [[हर्षिता समरविक्रमा]] (१७१) | team1_ODIs_most_wickets = [[करिष्मा रामहॅराक]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[इनोका रणवीरा]] (८) | player_of_ODI_series = [[हर्षिता समरविक्रमा]] (श्रीलंका) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[हेली मॅथ्यूस]] (१३१) | team2_twenty20s_most_runs = [[हर्षिता समरविक्रमा]] (१७१) | team1_twenty20s_most_wickets = [[करिष्मा रामहॅराक]] (७) | team2_twenty20s_most_wickets = [[इनोका रणवीरा]] (८) | player_of_twenty20_series = [[हर्षिता समरविक्रमा]] (श्री) }} [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघ]]ाने फेब्रुवारी आणि मार्च २०२६ मध्ये [[वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[वेस्ट इंडीज]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/sl-women-to-tour-west-indies-for-multi-format-white-ball-series-in-february-march-2026-1521097 |trans-title=फेब्रुवारी-मार्च २०२६ मध्ये श्रीलंका महिला संघ एकदिवसीय आणि टी२० मालिकेसाठी वेस्ट इंडिजचा दौरा करणार.|title=SL women to tour West Indies for ODI and T20I series in February-March 2026 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/sri-lanka-announces-six-game-tour-of-the-west-indies |trans-title=श्रीलंकेतर्फे वेस्ट इंडिजच्या सहा सामन्यांच्या दौऱ्याची घोषणा|title=Sri Lanka announce six-game tour of the West Indies |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> या दौऱ्यावर तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि तीन आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/82621-sri-lanka-set-for-six-match-white-ball-tour-of-west-indies-in-february-march-2026.html |trans-title=फेब्रुवारी-मार्च २०२६ मध्ये वेस्ट इंडिजच्या सहा सामन्यांच्या व्हाईट-बॉल दौऱ्यासाठी श्रीलंका सज्ज|title=Sri Lanka Set for Six-Match White-Ball Tour of West Indies in February-March 2026 |work=फिमेल क्रिकेट |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका २०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद स्पर्धेचा भाग होती.<ref>{{cite web|url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/02/14/cwi-names-strong-west-indies-womens-squad-sri-lanka-odi-series/ |trans-title=श्रीलंकेविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेसाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाची घोषणा|title=CWI names strong West Indies women’s squad for Sri Lanka ODI series |work=जमैका ऑब्जरव्हर |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> सर्व सामने [[ग्रेनेडा]] येथील [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]]वर खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/wi-w-vs-sl-w-series-sri-lanka-tour-of-west-indies-white-ball-tour-full-schedule-matches-venues-news/article70555545.ece |trans-title=वेस्ट इंडीज महिला विरुद्ध श्रीलंका महिला: श्रीलंका महिला व्हाईट बॉल मालिकेसाठी वेस्ट इंडिजचा दौरा करणार|title=WI-W vs SL-W: Sri Lanka Women to tour West Indies for white-ball series |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="2" |{{crw|WIN}} !{{crw|SL}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-women-kick-off-series-against-sri-lanka-with-crucial-odi-contest/ |trans-title=वेस्ट इंडिज महिला संघाची श्रीलंकेविरुद्धच्या मालिकेला महत्त्वाच्या एकदिवसीय सामन्याने सुरुवात|title=West Indies Women Kick Off Series Against Sri Lanka with Crucial ODI Contest |work=क्रिकेट वेस्ट इंडीज |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-women-name-exciting-squad-for-t20-showdown-with-sri-lanka-in-grenada/ |trans-title=ग्रेनाडा येथे होणाऱ्या श्रीलंकेविरुद्धच्या टी२० सामन्यासाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाची घोषणा|title=West Indies Women Name Exciting Squad for T20 Showdown with Sri Lanka in Grenada |work=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=२६ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> !आं.ए.दि. आणि आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.thepapare.com/sri-lanka-women-squad-announced-for-west-indies-tour/ |trans-title=वेस्ट इंडिज दौऱ्यासाठी श्रीलंका महिला संघाची घोषणा|title=Sri Lanka Women squad announced for West Indies Tour |work=द पेपर |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[हेली मॅथ्यूस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[शिनेल हेन्री]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[कियाना जोसेफ]] * जहझारा क्लॅक्सटन * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[डिआंड्रा डॉटिन]] * रीलियाना ग्रिमंड * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * शुनेल सॉह ([[यष्टीरक्षक|य]]) * शौनिशा हेक्टर * [[स्टेफानी टेलर]] | * [[हेली मॅथ्यूस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[शिनेल हेन्री]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[आलिया ॲलेने]] * इबोनी ब्रेथवेट * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[कियाना जोसेफ]] * जहझारा क्लॅक्सटन * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[डिआंड्रा डॉटिन]] * [[मँडी मंगरु]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * शौनिशा हेक्टर * [[स्टेफानी टेलर]] | * [[चामरी अटापट्टू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इनोका रणवीरा]] * [[इमेशा दुलानी]] * [[कविशा दिलहारी]] * [[काव्या कविंदी]] * [[कौशिनी नुत्यंगना]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * देवमी विहंगा * निमाशा मीपागे * [[निलाक्षी डी सिल्वा]] * मल्की मदारा * रश्मिका सेववंडी * [[विश्मी गुणरत्ने]] * [[सुगंधिका कुमारी]] * [[हर्षिता समरविक्रमा]] * [[हसिनी परेरा]] |} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० फेब्रुवारी २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = २४०/६ (५० षटके) | runs1 = [[हर्षिता समरविक्रमा]] ६६ (१०५) | wickets1 = [[हेली मॅथ्यूज]] २/४६ (१० षटके) | score2 = २३० (४९.४ षटके) | runs2 = [[स्टेफानी टेलर]] ६६ (८३) | wickets2 = [[इनोका रणवीरा]] ४/४४ (१० षटके) | result = श्रीलंका १० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523978.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = वृंदा राठी (भारत) आणि जॅकलिन विल्यम्स (वेस्ट इंडीज) | motm = इनोका रणवीरा (श्रीलंका) | toss = वेस्ट इंडिजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = निमाशा मीपागे आणि [[कौशिनी नुत्यंगना]] (श्रीलंका) या दोघांनीही आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * ह्या मैदानावरील हा पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना होता. * [[हेली मॅथ्यूज]]चा (वेस्ट इंडीज) हा १००वा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना होता.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/84155-hayley-matthews-becomes-seventh-west-indies-woman-to-100-odi-milestone.html |title=Hayley Matthews Becomes Seventh West Indies Woman to 100 ODI Milestone|trans-title=हेली मॅथ्यूज १०० एकदिवसीय सामना खेळणारी सातवी वेस्ट इंडिज महिला ठरली |work=महिला क्रिकेट |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[डिआंड्रा डॉटिन]]चा (वेस्ट इंडीज) हा १५०वा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना होता.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/84151-deandra-dottin-reaches-150-odis-only-the-2nd-west-indies-women-after-stafanie-taylor-to-the-feat.html |title=Deandra Dottin Reaches 150 ODIs, Only the 2nd West Indies Women After Stafanie Taylor to the Feat|trans-title=डिआंड्रा डॉटिनने १५० एकदिवसीय सामने पूर्ण केले, स्टेफनी टेलर नंतर हा पराक्रम करणारी ती वेस्ट इंडिजची दुसरी महिला खेळाडू आहे |work=महिला क्रिकेट |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद स्पर्धेतील गुण: श्रीलंका २, वेस्ट इंडिज ०. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ फेब्रुवारी २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = २०८ (४७.१ षटके) | runs1 = [[विश्मी गुणरत्ने]] ५८ (६६) | wickets1 = [[करिष्मा रामहॅराक]] ३/२६ (९.१ षटके) | score2 = १९४ (४८ षटके) | runs2 = [[जॅनिलिया ग्लासगो]] ५० (६९) | wickets2 = [[सुगंदिका कुमारी]] ३/३८ (१० षटके) | result = श्रीलंका १४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523979.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = कॅन्डेस ला बोर्डे (वेस्ट इंडीज) आणि [[वृंदा राठी]] (भारत) | motm = [[विश्मी गुणरत्ने]] (श्रीलंका) | toss = वेस्ट इंडिजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महिला अजिंक्यपद स्पर्धेतील गुण: श्रीलंका २, वेस्ट इंडीज ०. }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ फेब्रुवारी २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = २१७/७ (५० षटके) | runs1 = [[हर्षिता समरविक्रमा]] ७० (११२) | wickets1 = [[हेली मॅथ्यूस]] २/३३ (१० षटके) | score2 = २१८/४ (४६ षटके) | runs2 = [[हेली मॅथ्यूस]] १०० (११९) | wickets2 = [[मल्की मदारा]] २/३३ (६ षटके) | result = वेस्ट इंडिज ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523980.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = [[वृंदा राठी]] (भारत) आणि [[जॅकलिन विल्यम्स]] (विंडीज) | motm = हेली मॅथ्यूज (विंडीज) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[स्टेफानी टेलर]]ने (वेस्ट इंडीज) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील ६,००० धावा पूर्ण केल्या. * महिला अजिंक्यपद स्पर्धा गुण: वेस्ट इंडिज २, श्रीलंका ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २८ फेब्रुवारी २०२६ | time = १३:०० | night = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = ४९ (१३.३ षटके) | runs1 = [[कियाना जोसेफ]] ७ (७) | wickets1 = [[कविशा दिलहारी]] ३/५ (२.३ षटके) | score2 = ७/० (२.५ षटके) | runs2 = [[चामरी अटापट्टू]] ५* (१०) | wickets2 = | result = अनिर्णित | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523981.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = मारिया अ‍ॅबॉट (वेस्ट इंडीज) आणि [[वृंदा राठी]] (भारत) | motm = | toss = | rain = पावसामुळे सामना प्रति संघ १८ षटके करण्यात आला. * पावसामुळे पुढील खेळ शक्य झाला नाही. | notes = [[अफि फ्लेचर]] (वेस्ट इंडीज) तिचा १०० वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळली. }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date =१ मार्च २०२६ | time = १३:०० | night = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = १०१ (२० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] २८ (३६) | wickets1 = मल्की मदारा ३/१६ (४ षटके) | score2 = १०२/६ (१८.१ षटके) | runs2 = [[चामरी अटापट्टू]] ३९ (२६) | wickets2 = [[कियाना जोसेफ]] २/१३ (२.१ षटके) | result = श्रीलंका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523982.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = कॅन्डेस ला बोर्डे (वेस्ट इंडीज) आणि [[वृंदा राठी]] (भारत) | motm = [[चामरी अटापट्टू]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ मार्च २०२६ | time = १३:०० | night = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = ११९/५ (२० षटके) | runs1 = [[शिनेल हेन्री]] ३२* (१५) | wickets1 = [[इनोका रणवीरा]] २/१६ (४ षटक) | score2 = १२१/१ (१७.४ षटके) | runs2 = [[हसिनी परेरा]] ५२* (५९) | wickets2 = [[अफि फ्लेचर]] १/१४ (४ षटक) | result = श्रीलंका ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523983.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = [[वृंदा राठी]] (भारत) आणि [[जॅकलिन विल्यम्स]] (वेस्ट इंडीज) | motm = [[हसिनी परेरा]] (श्रीलंका) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[एबोनी ब्रॅथवेट]]ने (वेस्ट इंडीज) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-women-in-west-indies-2025-26-1523975 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचे वेस्ट इंडीज दौरे|२०२६]] [[वर्ग:श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|वेस्ट इंडीज]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे वेस्ट इंडीज दौरे]] 15egwzknoxespveu8hl4z66qdq57jrb 2717707 2717706 2026-10-07T05:35:05Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2717707 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा<br/>वेस्ट इंडीज दौरा २०२५–२६ | team1_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team1_name = वेस्ट इंडीज | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = २० फेब्रुवारी | to_date = ३ मार्च २०२६ | team1_captain = [[हेली मॅथ्यूस]] | team2_captain = [[चामरी अटापट्टू]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[स्टेफानी टेलर]] (१३१) | team2_ODIs_most_runs = [[हर्षिता समरविक्रमा]] (१७१) | team1_ODIs_most_wickets = [[करिष्मा रामहॅराक]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[इनोका रणवीरा]] (८) | player_of_ODI_series = [[हर्षिता समरविक्रमा]] (श्रीलंका) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[हेली मॅथ्यूस]] (१३१) | team2_twenty20s_most_runs = [[हर्षिता समरविक्रमा]] (१७१) | team1_twenty20s_most_wickets = [[करिष्मा रामहॅराक]] (७) | team2_twenty20s_most_wickets = [[इनोका रणवीरा]] (८) | player_of_twenty20_series = [[हर्षिता समरविक्रमा]] (श्री) }} [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघ]]ाने फेब्रुवारी आणि मार्च २०२६ मध्ये [[वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[वेस्ट इंडीज]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/sl-women-to-tour-west-indies-for-multi-format-white-ball-series-in-february-march-2026-1521097 |trans-title=फेब्रुवारी-मार्च २०२६ मध्ये श्रीलंका महिला संघ एकदिवसीय आणि टी२० मालिकेसाठी वेस्ट इंडिजचा दौरा करणार.|title=SL women to tour West Indies for ODI and T20I series in February-March 2026 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/sri-lanka-announces-six-game-tour-of-the-west-indies |trans-title=श्रीलंकेतर्फे वेस्ट इंडिजच्या सहा सामन्यांच्या दौऱ्याची घोषणा|title=Sri Lanka announce six-game tour of the West Indies |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> या दौऱ्यावर तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि तीन आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/82621-sri-lanka-set-for-six-match-white-ball-tour-of-west-indies-in-february-march-2026.html |trans-title=फेब्रुवारी-मार्च २०२६ मध्ये वेस्ट इंडिजच्या सहा सामन्यांच्या व्हाईट-बॉल दौऱ्यासाठी श्रीलंका सज्ज|title=Sri Lanka Set for Six-Match White-Ball Tour of West Indies in February-March 2026 |work=फिमेल क्रिकेट |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका २०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद स्पर्धेचा भाग होती.<ref>{{cite web|url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/02/14/cwi-names-strong-west-indies-womens-squad-sri-lanka-odi-series/ |trans-title=श्रीलंकेविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेसाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाची घोषणा|title=CWI names strong West Indies women’s squad for Sri Lanka ODI series |work=जमैका ऑब्जरव्हर |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> सर्व सामने [[ग्रेनेडा]] येथील [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]]वर खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/wi-w-vs-sl-w-series-sri-lanka-tour-of-west-indies-white-ball-tour-full-schedule-matches-venues-news/article70555545.ece |trans-title=वेस्ट इंडीज महिला विरुद्ध श्रीलंका महिला: श्रीलंका महिला व्हाईट बॉल मालिकेसाठी वेस्ट इंडिजचा दौरा करणार|title=WI-W vs SL-W: Sri Lanka Women to tour West Indies for white-ball series |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="2" |{{crw|WIN}} !{{crw|SL}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-women-kick-off-series-against-sri-lanka-with-crucial-odi-contest/ |trans-title=वेस्ट इंडिज महिला संघाची श्रीलंकेविरुद्धच्या मालिकेला महत्त्वाच्या एकदिवसीय सामन्याने सुरुवात|title=West Indies Women Kick Off Series Against Sri Lanka with Crucial ODI Contest |work=क्रिकेट वेस्ट इंडीज |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-women-name-exciting-squad-for-t20-showdown-with-sri-lanka-in-grenada/ |trans-title=ग्रेनाडा येथे होणाऱ्या श्रीलंकेविरुद्धच्या टी२० सामन्यासाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाची घोषणा|title=West Indies Women Name Exciting Squad for T20 Showdown with Sri Lanka in Grenada |work=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=२६ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> !आं.ए.दि. आणि आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.thepapare.com/sri-lanka-women-squad-announced-for-west-indies-tour/ |trans-title=वेस्ट इंडिज दौऱ्यासाठी श्रीलंका महिला संघाची घोषणा|title=Sri Lanka Women squad announced for West Indies Tour |work=द पेपर |access-date=१९ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[हेली मॅथ्यूस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[शिनेल हेन्री]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[कियाना जोसेफ]] * जहझारा क्लॅक्सटन * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[डिआंड्रा डॉटिन]] * रीलियाना ग्रिमंड * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * शुनेल सॉह ([[यष्टीरक्षक|य]]) * शौनिशा हेक्टर * [[स्टेफानी टेलर]] | * [[हेली मॅथ्यूस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[शिनेल हेन्री]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[आलिया ॲलेने]] * [[एबोनी ब्रॅथवेट]] * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[कियाना जोसेफ]] * जहझारा क्लॅक्सटन * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[डिआंड्रा डॉटिन]] * [[मँडी मंगरु]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * शौनिशा हेक्टर * [[स्टेफानी टेलर]] | * [[चामरी अटापट्टू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इनोका रणवीरा]] * [[इमेशा दुलानी]] * [[कविशा दिलहारी]] * [[काव्या कविंदी]] * [[कौशिनी नुत्यंगना]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * देवमी विहंगा * निमाशा मीपागे * [[निलाक्षी डी सिल्वा]] * मल्की मदारा * रश्मिका सेववंडी * [[विश्मी गुणरत्ने]] * [[सुगंधिका कुमारी]] * [[हर्षिता समरविक्रमा]] * [[हसिनी परेरा]] |} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० फेब्रुवारी २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = २४०/६ (५० षटके) | runs1 = [[हर्षिता समरविक्रमा]] ६६ (१०५) | wickets1 = [[हेली मॅथ्यूज]] २/४६ (१० षटके) | score2 = २३० (४९.४ षटके) | runs2 = [[स्टेफानी टेलर]] ६६ (८३) | wickets2 = [[इनोका रणवीरा]] ४/४४ (१० षटके) | result = श्रीलंका १० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523978.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = वृंदा राठी (भारत) आणि जॅकलिन विल्यम्स (वेस्ट इंडीज) | motm = इनोका रणवीरा (श्रीलंका) | toss = वेस्ट इंडिजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = निमाशा मीपागे आणि [[कौशिनी नुत्यंगना]] (श्रीलंका) या दोघांनीही आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * ह्या मैदानावरील हा पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना होता. * [[हेली मॅथ्यूज]]चा (वेस्ट इंडीज) हा १००वा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना होता.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/84155-hayley-matthews-becomes-seventh-west-indies-woman-to-100-odi-milestone.html |title=Hayley Matthews Becomes Seventh West Indies Woman to 100 ODI Milestone|trans-title=हेली मॅथ्यूज १०० एकदिवसीय सामना खेळणारी सातवी वेस्ट इंडिज महिला ठरली |work=महिला क्रिकेट |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[डिआंड्रा डॉटिन]]चा (वेस्ट इंडीज) हा १५०वा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना होता.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/84151-deandra-dottin-reaches-150-odis-only-the-2nd-west-indies-women-after-stafanie-taylor-to-the-feat.html |title=Deandra Dottin Reaches 150 ODIs, Only the 2nd West Indies Women After Stafanie Taylor to the Feat|trans-title=डिआंड्रा डॉटिनने १५० एकदिवसीय सामने पूर्ण केले, स्टेफनी टेलर नंतर हा पराक्रम करणारी ती वेस्ट इंडिजची दुसरी महिला खेळाडू आहे |work=महिला क्रिकेट |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद स्पर्धेतील गुण: श्रीलंका २, वेस्ट इंडिज ०. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ फेब्रुवारी २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = २०८ (४७.१ षटके) | runs1 = [[विश्मी गुणरत्ने]] ५८ (६६) | wickets1 = [[करिष्मा रामहॅराक]] ३/२६ (९.१ षटके) | score2 = १९४ (४८ षटके) | runs2 = [[जॅनिलिया ग्लासगो]] ५० (६९) | wickets2 = [[सुगंदिका कुमारी]] ३/३८ (१० षटके) | result = श्रीलंका १४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523979.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = कॅन्डेस ला बोर्डे (वेस्ट इंडीज) आणि [[वृंदा राठी]] (भारत) | motm = [[विश्मी गुणरत्ने]] (श्रीलंका) | toss = वेस्ट इंडिजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महिला अजिंक्यपद स्पर्धेतील गुण: श्रीलंका २, वेस्ट इंडीज ०. }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ फेब्रुवारी २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = २१७/७ (५० षटके) | runs1 = [[हर्षिता समरविक्रमा]] ७० (११२) | wickets1 = [[हेली मॅथ्यूस]] २/३३ (१० षटके) | score2 = २१८/४ (४६ षटके) | runs2 = [[हेली मॅथ्यूस]] १०० (११९) | wickets2 = [[मल्की मदारा]] २/३३ (६ षटके) | result = वेस्ट इंडिज ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523980.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = [[वृंदा राठी]] (भारत) आणि [[जॅकलिन विल्यम्स]] (विंडीज) | motm = हेली मॅथ्यूज (विंडीज) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[स्टेफानी टेलर]]ने (वेस्ट इंडीज) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील ६,००० धावा पूर्ण केल्या. * महिला अजिंक्यपद स्पर्धा गुण: वेस्ट इंडिज २, श्रीलंका ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २८ फेब्रुवारी २०२६ | time = १३:०० | night = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = ४९ (१३.३ षटके) | runs1 = [[कियाना जोसेफ]] ७ (७) | wickets1 = [[कविशा दिलहारी]] ३/५ (२.३ षटके) | score2 = ७/० (२.५ षटके) | runs2 = [[चामरी अटापट्टू]] ५* (१०) | wickets2 = | result = अनिर्णित | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523981.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = मारिया अ‍ॅबॉट (वेस्ट इंडीज) आणि [[वृंदा राठी]] (भारत) | motm = | toss = | rain = पावसामुळे सामना प्रति संघ १८ षटके करण्यात आला. * पावसामुळे पुढील खेळ शक्य झाला नाही. | notes = [[अफि फ्लेचर]] (वेस्ट इंडीज) तिचा १०० वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळली. }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date =१ मार्च २०२६ | time = १३:०० | night = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = १०१ (२० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] २८ (३६) | wickets1 = मल्की मदारा ३/१६ (४ षटके) | score2 = १०२/६ (१८.१ षटके) | runs2 = [[चामरी अटापट्टू]] ३९ (२६) | wickets2 = [[कियाना जोसेफ]] २/१३ (२.१ षटके) | result = श्रीलंका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523982.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = कॅन्डेस ला बोर्डे (वेस्ट इंडीज) आणि [[वृंदा राठी]] (भारत) | motm = [[चामरी अटापट्टू]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ मार्च २०२६ | time = १३:०० | night = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = ११९/५ (२० षटके) | runs1 = [[शिनेल हेन्री]] ३२* (१५) | wickets1 = [[इनोका रणवीरा]] २/१६ (४ षटक) | score2 = १२१/१ (१७.४ षटके) | runs2 = [[हसिनी परेरा]] ५२* (५९) | wickets2 = [[अफि फ्लेचर]] १/१४ (४ षटक) | result = श्रीलंका ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1523983.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | umpires = [[वृंदा राठी]] (भारत) आणि [[जॅकलिन विल्यम्स]] (वेस्ट इंडीज) | motm = [[हसिनी परेरा]] (श्रीलंका) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[एबोनी ब्रॅथवेट]]ने (वेस्ट इंडीज) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-women-in-west-indies-2025-26-1523975 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचे वेस्ट इंडीज दौरे|२०२६]] [[वर्ग:श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|वेस्ट इंडीज]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे वेस्ट इंडीज दौरे]] qppwlbaxvrzsk0eqn31o95zgh7wdavi 0 377610 2717632 2679343 2026-10-07T01:48:57Z अभय नातू 206 संदर्भ 2717632 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती |Landscape=|caption=१९७७ मध्ये अहमदाबाद येथील नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाइन येथील फोटो|जन्म_दिनांक={{Birth date and age|1952|02|25|df=y}}|पुरस्कार=कमला सम्मन पुरस्कार एमपी रंजन यांच्यासोबत |नाव=अदिती रंजन|चित्र=Aditi Ranjan at NID (cropped).png }} '''अदिती रंजन''' ([[२५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९५२|१९५२]] - ) या एक भारतीय हस्तकलेच्या क्षेत्रातील भारतीय कापड डिझायनर, शिक्षिका आणि संशोधक आहेत. <ref>{{cite web |url=https://www.architecturaldigest.in/story/meet-the-nine-grande-dames-of-craft-in-india/ |title=मीट द नाइन ग्रँड डेम्स ऑफ क्राफ्ट इन इंडिया |trans-title=भारतातील हस्तकलेच्या नऊ प्रमुख महिलांना भेटा |date=14 जुलै 2021 |website=आर्किटेक्चरल डायजेस्ट इंडिया |language=en-IN |access-date=11 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref> त्यांनी १९७४ ते २०१२ पर्यंत [[अहमदाबाद]] येथील [[नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाइन]]मध्ये कापड डिझायनिंग विषय शिकवला.<ref>{{cite web |url=https://bangaloreinternationalcentre.org/event/design-in-india/ |title=डिझाइन इन इंडिया |trans-title=भारतातील डिझाइन |website=बंगळुरू इंटरनॅशनल सेंटर |language=en-GB |access-date=8 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref> रंजन त्यांच्या भारतीय कला आणि हस्तकलांवर आधारित ''हँडमेड इन इंडिया: अ जिओग्राफिक एनसायक्लोपीडिया ऑफ इंडियन हँडिक्राफ्ट्स'' या पुस्तकासाठी ओळखल्या जातात. हे पुस्तक त्यांनी आपल्या जोडीदार आणि सहकारी डिझाइन शिक्षक एमपी रंजन यांच्यासोबत संपादित केले होते.<ref name=":3" /><ref>{{cite web |url=https://www.thebetterindia.com/281772/gaatha-preserving-dying-traditional-indian-craft-e-commerce-nid/ |title=३ एनआयडी ग्रॅड्स युज स्टोरीज टू सेव्ह ओव्हर २५० डाइंग क्राफ्ट्स अँड हेल्प २०० आर्टिसन्स अर्न मोअर |trans-title=३ एनआयडी पदवीधरांनी २५० हून अधिक लुप्त होणाऱ्या कलांचे रक्षण केले आणि २०० कारागिरांना मदत केली |last=वांगचुक |first=रिंचेन नोरबू |date=8 एप्रिल 2022 |website=द बेटर इंडिया |language=en-US |access-date=11 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref> == कार्य == [[चित्र:Textile_and_Bamboo_Crafts,_A_book_by_Aditi_(née_Shirali)_Ranjan.jpg|अल्ट=Front cover of Textile and Bamboo Crafts of the Northeastern Region (1983) by Aditi (née Shirali) Ranjan. Published by NID.|डावे|इवलेसे|233x233अंश|अदिती रंजन लिखित, ईशान्येकडील प्रदेशातील कापड आणि बांबू हस्तकला (१९८३) चे मुखपृष्ठ. एनआयडी द्वारे प्रकाशित.]] रंजन विणकाम रचना आणि कापड बांधणीमध्ये अभ्यास करतात. त्या कापड, हस्तकला आणि भारतातील विविध साहित्य आणि दृश्य संस्कृतीचे दस्तऐवजीकरण आणि संशोधन देखील करतात.<ref name=":4" /><ref>{{cite web |url=https://thewire.in/books/eiluned-edwards-block-printing-review |title=एक्सप्लोरिंग द पीपल अँड प्रोसेसिज बिहाइंड इंडियाज ब्लॉक प्रिंटिंग ट्रेडिशन |trans-title=भारताच्या ब्लॉक प्रिंटिंग परंपरेमागील लोक आणि प्रक्रियांचा शोध |website=द वायर |access-date=11 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref> त्यांच्या काही उल्लेखनीय कामांपैकी काही: * ईशान्य भारतातील कापड आणि बांबू हस्तकला (१९८३) * [[लखनौ]]ची चिकनकारी एम्ब्रॉयडरी (१९९२) अशोक राय यांच्यासोबत <ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Avx0PQAACAAJ |title=चिकनकारी एम्ब्रॉयडरी ऑफ लखनौ |trans-title=लखनौची चिकनकारी एम्ब्रॉयडरी |last=राय |first=अशोक |last2=रंजन |first2=अदिती |date=1992 |publisher=नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाइन |language=en}}</ref> * [[कर्नाटक]]चे नवलगुंड ड्युरी (१९९२) चंद्रशेखर भेडा यांच्यासोबत <ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=5_gOAQAAMAAJ |title=नवलगुंड ड्युरीज ऑफ कर्नाटक |trans-title=कर्नाटकचे नवलगुंड ड्युरी |last=भेडा |first=चंद्रशेखर |last2=रंजन |first2=अदिती |date=1992 |publisher=नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाइन |language=en}}</ref> * भारतात हस्तनिर्मित: भारतीय हस्तकला भौगोलिक विश्वकोश (२००९) तिचे पती एमपी रंजन यांच्यासोबत. <ref>{{cite web |url=https://www.abebooks.com/9788188204571/Crafts-India-Handmade-Aditi-Ranjan-8188204579/plp |title=क्राफ्ट्स ऑफ इंडिया: हँडमेड इन इंडिया |trans-title=भारतातील हस्तकला: भारतात हस्तनिर्मित |website=www.abebooks.com |language=en |access-date=11 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref> रंजन १९७२ पासून नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाइन येथे टेक्सटाइल डिझाइनच्या विषयात शिक्षिका आहेत.<ref>{{cite web |url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/naturally-anuradha-boutique-of-organic-handloom-products-opened-in-guwahati-506243 |title='नॅचरली अनुराधा' बुटीक ऑफ ऑरगॅनिक हँडलूम प्रॉडक्ट्स ओपन इन गुवाहाटी |trans-title=गुवाहाटी येथे सेंद्रिय हातमाग उत्पादनांच्या 'नॅचरली अनुराधा' बुटीकचे उद्घाटन |date=11 ऑक्टोबर 2020 |website=www.sentinelassam.com |language=en |access-date=11 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref> २०११ त्यांनी २०१६ पर्यंत नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाइन येथील वस्त्र दालनाच्या (आउटरीच प्रोग्राम्स) मदतीने आणि [[दिल्ली]] येथील [[इंदिरा गांधी नॅशनल सेंटर फॉर द आर्ट्स]] (आयजीएनसीए) यांच्याकडून सुरू झालेल्या ईशान्य भारतातील कापड परंपरांवरील संशोधन केले. त्यांनी अहमदाबादमधील ''हेरिटेज रिसॉर्ट हाऊस ऑफ एमजी'' येथे अहमदाबाद ट्रंक या वस्त्र दालन (टेक्सटाईल गॅलरी) साठी साड्या आणि शालींचा एक खाजगी संग्रह तयार केला आहे. २०१९ मध्ये ''आर्ट ऑफ द लूम'' हे प्रदर्शन त्यांचे एक उल्लेखनीय काम होते. या प्रदर्शनात [[लीना साराभाई मंगलदास]] आणि [[अंजली मंगलदास]] यांच्या वैयक्तिक संग्रहातील हातमाग कापड प्रदर्शित केले गेले होते. <ref name=":2">{{cite web |url=https://www.livemint.com/Leisure/pdvB4RwBZ0sH8nAbxeoDAJ/The-sari-specialists.html |title=द साडी स्पेशलिस्ट्स |trans-title=साडी तज्ज्ञ |last=बागची |first=श्राबंती |date=12 जानेवारी 2019 |website=मिंट |language=en |access-date=11 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref> === भारतातील हस्तनिर्मित === हे पुस्तक २००२ ते २००७ या काळात लिहिले गेले. त्यात भारताच्या कला आणि हस्तकला परंपरेचे तपशीलवार दस्तऐवजीकरण आहे. या प्रकल्पाची संकल्पना रंजन जोडीने मांडली होती आणि त्यात देशभरातील व्यापक क्षेत्रीय कार्याचा समावेश होता. हे पुस्तक सर्व हस्तकलांची अधिकृत निर्देशिका आहे आणि हस्तकला विभाग, [[वस्त्र मंत्रालय (भारत)|वस्त्रोद्योग मंत्रालय]] आणि [[भारत सरकार]] यांनी प्रकाशित केले आहे.<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.platform-mag.com/design/aditi-and-mp-ranjan.html |title=अदिती अँड एम.पी. रंजन |trans-title=अदिती आणि एम.पी. रंजन |website=www.platform-mag.com |access-date=9 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://dsource.in/showcase/prof-mp-ranjan/biography |title=बायोग्राफी - प्रा. एम.पी. रंजन |trans-title=चरित्र - प्रा. एम.पी. रंजन |last=सुमेध |date=14 फेब्रुवारी 2021 |website=डी'सोर्स |language=en |access-date=8 ऑगस्ट 2022 |archive-date=8 ऑगस्ट 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808180242/https://dsource.in/showcase/prof-mp-ranjan/biography |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.livemint.com/news/business-of-life/creativity-meets-commerce-11607612820602.html |title=क्रिएटिव्हिटी मीट्स कॉमर्स |trans-title=सर्जनशीलता आणि व्यापाराचा संगम |last=राजे |first=अपर्णा पिरामल |date=11 डिसेंबर 2020 |website=मिंट |language=en |access-date=11 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://theconversation.com/india-design-futures-of-everyday-pluralism-26734 |title=इंडिया: डिझाइन फ्युचर्स ऑफ एव्हरीडे प्लुरॅलिझम |trans-title=भारत: दैनंदिन बहुलवादाचे डिझाइन भविष्य |last=टन्स्टॉल |first=एलिझाबेथ दोरी |website=द कन्व्हर्सेशन |language=en |access-date=11 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref> आदिती आणि एमपी रंजन यांना २०१४ मध्ये या पुस्तकासाठी कमला सन्मान पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.<ref name=":3">{{cite news |last=कुमार |first=सुजाता शंकर |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/bonds-with-tradition/article5901741.ece |title=बॉंड्स विथ ट्रेडिशन |trans-title=परंपरेशी जोडलेले बंध |date=11 एप्रिल 2014 |newspaper=द हिंदू |language=en-IN |issn=0971-751X |access-date=11 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite news |last=कुमार |first=सुजाता शंकर |url=https://www.thehindu.com/features/homes-and-gardens/a-tribute-to-mp-ranjan/article7539850.ece |title=अ ट्रिब्यूट टू द डिझाइन व्हिजार्ड |trans-title=डिझाइन जादूगाराला आदरांजली |date=14 ऑगस्ट 2015 |newspaper=द हिंदू |language=en-IN |issn=0971-751X |access-date=11 ऑगस्ट 2022 |url-status=live}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == बाह्य दुवे == * {{Commonscat-inline|Aditi Ranjan}} * {{Youtube|EMprYXgvjUs}} {{DEFAULTSORT:रंजन, अदिती}} [[वर्ग:भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाइनचे विद्यार्थी]] [[वर्ग:भारतीय कापड डिझाइनर]] [[वर्ग:अहमदाबाद येथील लोक]] [[वर्ग:भारतीय महिला कला शिक्षक]] [[वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 49efgtm04ol1a9v3iy7qxu1n6fppvhl 0 378543 2717480 2709915 2026-10-06T19:21:31Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717480 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''कॉनर एस्टरहुइझेन''' (जन्म ३१ मे २००१) हा एक दक्षिण आफ्रिकी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू असून, तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो. देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये तो '[[इंपीरियल लायन्स|लायन्स]]' (Lions) संघाकडून खेळतो. त्याने १५ मार्च २०२६ रोजी न्यू झीलंडविरुद्धच्या सामन्यातून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] तर ११ सप्टेंबर २०२६ रोजी [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६|नामिबियाविरुद्ध मालिकेतून]] [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] पदार्पण केले दक्षिण आफ्रिकेसाठी पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1070997}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे टी२० क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] j2cbq3d3e41ada7yz34uvg3hlkn06u9 0 378981 2717551 2703976 2026-10-06T19:26:57Z सांगकाम्या 6385 clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (4) using [[Project:AWB|AWB]] 2717551 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series | series = २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका | image = ICC Men's CWC League 2 logo (Round-17).svg | image_size = 250px | caption = '''१७वी फेरी''' | partof = [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] | date = २५ एप्रिल – ५ मे २०२६ | place = नेपाळ | team1 = {{cr|NEP}} | team2 = {{cr|OMA}} | team3 = {{cr|UAE}} | captain1 = [[रोहित कुमार]] | captain2 = [[जतिंदर सिंग]] | captain3 = [[मुहम्मद वसीम]] | runs1 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (२६८) | runs2 = [[जतिंदर सिंग]] (१९७) | runs3 = [[हरप्रीत सिंग]] (२१२) | wickets1 = [[संदीप लामिछाने]] (८)<br />[[सोमपाल कामी]] (८) | wickets2 = नदीम खान (८) | wickets3 = [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] (१२) | previous = [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका | नामिबिया]] | next = [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|नेपाळ २०२६]] }} '''२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका''' ही [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] [[क्रिकेट विश्वचषक|क्रिकेट]] स्पर्धेची सोळावी फेरी होती जी २५ एप्रिल ते ५ मे २०२६ दरम्यान [[नेपाळ]]मध्ये खेळवली गेली.<ref>{{cite web|url=https://english.ratopati.com/story/57850/cricket-mega-event-in-kirtipur-series-under-world-cup-league-2-to-be-held|title=Nepal to Host ICC Men's Cricket World Cup League-2 Tri-Series in April and May|work=रातोपाटी|trans-title=नेपाळ एप्रिल आणि मे महिन्यात आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक लीग-२ तिरंगी मालिकेचे यजमानपद भूषवणार|url-status=live|access-date=१४ एप्रिल २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/nepal-uae-oman-odi-tri-series-2026/|title=Cricket Nepal to host UAE and Oman for ODI Tri-series in April/May 2026|work=Czarsportz|trans-title=क्रिकेट: नेपाळ एप्रिल/मे २०२६ मध्ये एकदिवसीय तिरंगी मालिकेसाठी युएई आणि ओमानचे यजमानपद भूषवणार|url-status=live|access-date=१४ एप्रिल २०२६}}</ref> ही [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]], [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]] आणि [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ओमान]] या पुरुष राष्ट्रीय संघांमध्ये खेळवली गेलेली तिरंगी मालिका होती.<ref>{{cite web |url=https://kathmandupost.com/sports/2025/10/19/after-qualifying-for-t20-world-cup-rhinos-aim-to-do-the-same-in-odi |trans-title=टी-२० विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवल्यानंतर, राइनोजचे एकदिवसीय स्पर्धेतही असेच करण्याचे उद्दिष्ट|title=After qualifying for T20 World Cup, Rhinos aim to do the same in ODI |work=द काठमांडू पोस्ट |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> सामने [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] स्वरूपात खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027|trans-title=२०२७ दिशेने नेपाळमध्ये आठ संघांची क्रिकेट विश्वचषक लीग २ सुरू होत आहे.|title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ही मालिका मूळतः १० ते २० मार्च २०२६ दरम्यान होणार होती,<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/nepal-uae-oman-odi-tri-series-2026/ |trans-title=मार्च २०२६ मध्ये क्रिकेट नेपाळ युएई आणि ओमानमध्ये एकदिवसीय तिरंगी मालिकेचे आयोजन करणार.|title=Cricket Nepal to host UAE and Oman for ODI Tri-series in March 2026 |work=Czarsportz |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=२०२६ च्या टी२० विश्वचषकानंतर नेपाळ क्रिकेट संघाचे वेळापत्रक|title=Nepal Cricket Team Schedule After T20 World Cup 2026 |url=https://www.latestly.com/sports/cricket/nepal-cricket-team-schedule-after-t20-world-cup-2026-7318386.html |access-date=17 फेब्रुवारी २०२६ |website=latestly.com}}</ref> परंतु पश्चिम आशियातील युद्धामुळे ती पुढे ढकलण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/men-s-cwc-league-2-matches-postponed-because-of-west-asia-conflict-1526822|title=Men's CWC League 2 matches postponed because of West Asia conflict|date=४ मार्च २०२६|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]|trans-title=पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे पुरुषांचे क्रिकेट विश्वचषक लीग २ सामने पुढे ढकलले|url-status=live|access-date=१४ मार्च २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://english.khabarhub.com/2026/04/537532/|title=CWC League 2 matches in Kathmandu postponed|date=४ मार्च २०२६|work=खबरहब|trans-title=काठमांडूमधील क्रिकेट विश्वचषक लीग २ सामने पुढे ढकलले|url-status=live|access-date=१४ एप्रिल २०२६}}</ref> सर्व सामने '[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]]' स्वरूपात खेळले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |trans-title= २०२७ च्या दिशेने वाटचाल: नेपाळमध्ये आठ संघांच्या 'क्रिकेट विश्वचषक लीग २' स्पर्धेला सुरुवात|title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> सराव सामन्यांचा अपवाद वगळता, सर्व सामने [[कीर्तिपूर]] येथील [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]]वर खेळले गेले.<ref>{{cite web | title=क्रिकेट विश्वकप लिग ‘टु’ का २ सिरिज नेपाल हुँदै |trans-title=नेपाळमध्ये क्रिकेट विश्वचषक लीग 'दोन' मालिका होणार |url=https://www.hamrokhelkud.com/cricket/171165.html |website=Hamro Khelkud |date=७ एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६|language=ne}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=|title=नेपालले यूएईसँग दुई टी-२० म्याच खेल्ने |trans-title=Nepal to play two T20I match with UAE |url=https://www.nepalpress.com/2026/04/10/712834/nepal-to-play-two-t20-matches-against-uae/ |website=Nepal Press |date=१० एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६|language=ne}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== 'लीग २' मधील सामन्यांपूर्वी, नेपाळ संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध दोन आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळले.<ref>{{cite web|url=https://cricketkitchen.com/t20-international-series/|trans-title=नेपाळ मायदेशात यूएईविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका खेळणार.|title=Nepal will play a T20 International series against the UAE at home|work=क्रिकेट किचन|date=१० एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६|archive-date=2026-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20260714030839/https://cricketkitchen.com/t20-international-series/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/nepal-to-host-uae-in-historic-first-home-internationals-under-floodlights |trans-title= प्रकाशझोतात होणाऱ्या ऐतिहासिक पहिल्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये नेपाळ संयुक्त अरब अमिरातीचे यजमानपद भूषवणार. |title=Nepal to host UAE in historic first home internationals under floodlights |work=क्रिकनेपाळ|access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> मालिका १–१ ने बरोबरीत सुटली.<ref>{{cite web |url=https://himalpress.com/2026/04/nepals-easy-win-over-uae/ |title=यूएईमाथि नेपालको सहज जित |trans-title= संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध नेपाळचा सहज विजय |work=हिमल प्रेस |language=Nepali |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> {{Infobox cricket tour | series_name = संयुक्त अरब अमिराती संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Nepal.svg | team1_name = नेपाळ | team2_image = Flag of the United Arab Emirates.svg | team2_name = संयुक्त अरब अमिराती | from_date = २० | to_date = २१ एप्रिल २०२६ | team1_captain = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] | team2_captain = [[मुहम्मद वसीम]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[कुशल भुर्टेल]] (१००) | team2_twenty20s_most_runs = [[आकाशदीप नाथ]] (७०) | team1_twenty20s_most_wickets = [[संदीप लामिछाने]] (६) | team2_twenty20s_most_wickets = [[झुहैब झुबेर]] (३) | player_of_twenty20_series = }} ===संघ=== {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- !{{cr|NEP}}<ref>{{cite web |trans-title= नेपाळच्या टी२० संघाचे नेतृत्व ऐरी करणार; पौडेलकडेच राहणार एकदिवसीय संघाचे कर्णधारपद |title=Airee to lead Nepal T20Is, Paudel retains ODI captaincy |url=https://kathmandupost.com/cricket/2026/04/17/airee-to-lead-nepal-t20is-paudel-retains-odi-captaincy |website=[[द काठमांडू पोस्ट]] |date=१७ एप्रिल २०२६ |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> !{{cr|UAE}} |- style="vertical-align:top" | * [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अर्जुन सौद]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[आरिफ शेख]] * [[कुशल भुर्टेल]] * [[कुशल मल्ल]] * [[गुलशन झा]] * [[नंदन यादव]] * [[बसीर अहमद]] * [[लोकेश बम]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शहाब आलम]] * [[शेर मल्ल]] * [[संतोष यादव]] * [[संदीप जोरा]] * [[संदीप लामिछाने]] * [[हेमंत धामी]] |valign=top| * [[मुहम्मद वसीम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अजय कुमार * [[अदीब उस्मानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[आकाशदीप नाथ]] * [[आर्यांश शर्मा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[आलिशान शराफु]] * [[खुझैमा तन्वीर]] * जश गियानानी * [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] * [[झुहैब झुबेर]] * [[निलांश केसवानी]] * मुहम्मद आरफान * [[मुहम्मद जवादुल्लाह]] * मुहम्मद शाहदाद * [[शोहेब खान]] * [[हरप्रीत सिंग]] * [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] |} नेपाळने [[प्रतिश जीसी]], नारायण जोशी आणि [[राशिद खान (नेपाळी क्रिकेट खेळाडू)|रशीद खान]] यांची राखीव खेळाडू म्हणून निवड केली.<ref>{{cite web |url=https://khabarhub.com/2026/19/957983/ |trans-title=|title=कीर्तिपुरमा टी-२० सिरिज: कप्तान दीपेन्द्रको परीक्षा |trans-title= कीर्तिपूरमधील टी-२० मालिका: कर्णधार दीपेंद्रची कसोटी |work=खबरहब |language=Nepali |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> या दौऱ्यासाठीच्या संयुक्त अरब अमिरातीच्या संघात अशा पाच खेळाडूंचा समावेश होता, ज्यांना 'नॅचरलायझेशन'द्वारे (म्हणजेच केवळ वास्तव्याच्या आधारे पात्र न ठरता, अधिकृत प्रक्रियेद्वारे नागरिकत्व मिळवून) नागरिकत्व देण्यात आले होते; हे खेळाडू अशा प्रकारे नागरिकत्व मिळवणारे पहिले क्रिकेट खेळाडू ठरले. हे खेळाडू म्हणजे [[खुझैमा तन्वीर]], अजय कुमार, [[आकाशदीप नाथ]], [[हरप्रीत सिंग]] आणि अदीब उस्मानी हे होत.<ref name="espn">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/five-uae-cricketers-given-citizenship-through-naturalisation-1532752 |trans-title= नैसर्गिककरण प्रक्रियेद्वारे पाच यूएई क्रिकेट खेळाडूंना नागरिकत्व देण्यात आले. |title=Five UAE cricketers given citizenship through naturalisation |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=१९ एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६}}</ref><ref name="tn">{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/2026/04/18/it-feels-out-of-this-world-khuzaima-tanveer-and-ajay-kumar-grateful-to-be-fast-tracked-into-uae-team/ |trans-title= यूएईचे नागरिकत्व मिळाल्यानंतर क्रिकेट खेळाडूंना 'स्वर्गीय आनंद' झाल्यासारखे वाटत आहे. |title=Cricketers 'feel out of this world' after being given UAE citizenship |work=द नॅशनल (अबू धाबी)]] |date=१८ एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> ===सामने=== [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन]]ने १० एप्रिल २०२६ रोजी या मालिकेचे वेळापत्रक जाहीर केले<ref>{{cite tweet |number=2042429725302538563 |user=cricnep|title=𝗘𝗹 𝗖𝗹á𝘀𝗶𝗰𝗼 at Home {{!}} 2️⃣T20Is}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= क्रिकेटविश्वचषक लीग २ पूर्वी नेपाळ युएईविरुद्ध दोन सामन्यांची टी२० मालिका खेळणार|title=Nepal to host UAE for two-match T20I series ahead of CWC League 2 |url=https://english.khabarhub.com/2026/10/543514/ |website=खबरहब |date=१० एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६ }}</ref> {{hatnote|सर्व वेळा ह्या नेपाळ प्रमाण वेळा आहेत ([[यूटीसी+०५:४५]])}} ====१ला आं.टी२० सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २० एप्रिल २०२६ | time = १७:०० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १२२/८ (१८.५ षटके) | runs1 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ३२[[नाबाद|*]] (३५) | wickets1 = [[झुहैब झुबेर]] ३/२९ (४ षटके) | score2 = ७८/४ (८.५ षटके) | runs2 = [[मुहम्मद वसीम]] ३३ (१५) | wickets2 = [[संदीप लामिछाने]] ३/८ (२ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ६ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531694.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (ने) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (ने) | motm = [[झुहैब झुबेर]] (UAE) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे संयुक्त अरब अमिरातीसमोर १० षटकांत ७८ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले.<ref>{{cite web |trans-title= UAE विरुद्धच्या पहिल्या T20I सामन्यात पावसाचा व्यत्यय; नेपाळची धावसंख्या १२२ वर थांबली. |title=Rain halts Nepal at 122 in first T20I against UAE |url=https://kathmandupost.com/sports/2026/04/20/rain-halts-nepal-at-122-in-first-t20i-against-uae |website=द काठमांडू पोस्ट |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> | notes = [[हेमंत धामी]] (ने), [[खुझैमा तन्वीर]], [[आकाशदीप नाथ]], [[हरप्रीत सिंग]] आणि अदीब उस्मानी (युएई) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/hemant-dhami-becomes-nepal-mens-54th-t20i-player-with-debut-against-uae |author=निश्चल तिवारी |trans-title= यूएईविरुद्धच्या सामन्यातून पदार्पण करत हेमंत धामी नेपाळचा ५४ वा पुरुष आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू बनला. |title= Hemant Dhami becomes Nepal men's 54th T20I player with debut against UAE |work=क्रिकनेपाळ |date=२० एप्रिल २०२६ |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/2026/04/20/uae-cricketers-make-t20-debut-against-nepal-days-after-being-granted-citizenship/ |trans-title=|title=UAE cricketers make T20 debut against Nepal after being granted citizenship |work=द नॅशनल (अबुधाबी)|date=२० एप्रिल २०२६ |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> }} ====२रा आं.टी२० सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २१ एप्रिल २०२६ | time = १७:०० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १२८/८ (२० षटके) | runs1 = [[आकाशदीप नाथ]] ५३ [[नाबाद|*]] (४२) | wickets1 = [[संदीप लामिछाने]] ३/६ (४ षटके) | score2 = १२९/२ (१५.५ षटके) | runs2 = [[कुशल भुर्टेल]] ८४[[नाबाद|*]] (५७) | wickets2 = मुहम्मद आरफान १/१९ (३ षटके) | result = नेपाळ ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531695.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (ने) आणि [[विनय कुमार झा]] (ने) | motm = [[कुशल भुर्टेल]] (ने) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[संतोष यादव]] (ने) आणि अजय कुमार (UAE) ह्या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://ekantipur.com/sports/2026/04/21/spin-all-rounder-santosh-yadav-makes-his-twenty20-international-debut-25-11.html |title=स्पिन अलराउन्डर सन्तोष यादवको ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रियमा ‘डेब्यु’ |trans-title= फिरकी गोलंदाज व अष्टपैलू खेळाडू संतोष यादवचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण |work=कांतिपूर (डेली) |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> }} ==सराव सामने== 'लीग २' मालिकेपूर्वी, ओमानने [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]]वर 'नेपाळ अ' विरुद्ध ५० षटकांचे दोन सराव सामने खेळले.<ref>{{cite web |trans-title=नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन ओमान, स्कॉटलंड आणि अमेरिका यांचा समावेश असलेली एकदिवसीय मालिका आयोजित करणार |title=Nepal Cricket Association to Host ODI Series Featuring Oman, Scotland, and USA |url=https://english.ratopati.com/story/58232/nepal-a-to-play-odis-against-oman-scotland-and-usa |website=Ratopati |date=९ एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=नेपाळचा ‘अ’ संघ ओमान, स्कॉटलंड आणि अमेरिकेविरुद्ध खेळणार |title=Nepal ‘A’ team to play against Oman, Scotland, and the USA |url=https://cricketkitchen.com/nepal-a-5/ |website=क्रिकेट किचन |date=१० एप्रिल २०२६ |access-date=८ जुलै २०२६ |archive-date=2026-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416094717/https://cricketkitchen.com/nepal-a-5/ |url-status=dead }}</ref> [[क्रिकेट असोसिएशन ऑफ नेपाळ]]ने ९ एप्रिल २०२६ रोजी या सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर केले.<ref>{{cite tweet |number=2042242495128703240 |user=CricketNep |trans-title= अप्पर मुलपानी येथे नेपाळ ‘अ’ एकदिवसीय सामना |title=𝐍𝐞𝐩𝐚𝐥 ‘𝐀’ ODI at Upper Mulpani}}</ref><ref>{{cite web |title=नेपाल ‘ए’ क्रिकेट टिमले पनि ओमान, स्कटल्यान्ड र अमेरिकासँग खेल्ने |trans-title= नेपाळचा ‘अ’ क्रिकेट संघ ओमान, स्कॉटलंड आणि अमेरिकेविरुद्धही खेळणार आहे. |url=https://www.nepalpress.com/2026/04/09/712802/nepal-a-cricket-team-to-play-one-day-matches-against-those-countries/ |website=[[Online Khabar]] |date=९ एप्रिल २०२६ |access-date=८ जुलै २०२६|language=ne}}</ref> {{hidden begin |title = सराव सामने |titlestyle = background:lightblue; }} {{hatnote|सर्व सामने नेपाळ प्रमाणवेळा आहेत ([[यूटीसी+०५:४५]])}} {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १''' | date = {{Start date|2026|04|22|df=y}} | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{flagdeco|NEP}} नेपाळ अ | score1 = २८०/९ (५० षटके) | runs1 = मूजीबूर अली ७२ (८५) | wickets1 = [[आकाश चांद]] ४/३१ (९ षटके) | score2 = २१० (४४.४ षटके) | runs2 = ईशान पांडे ५२ (६२) | wickets2 = शकील अहमद ३/८ (४ षटके) | result = ओमान ७० धावांनी विजयी | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=3086&clubId=1099950 धावफलक] | venue = [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] | umpires = हिमल गिरी (ने) आणि संजय सिग्डेल (ने) | motm = मूजीबूर अली (ओमान) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना २''' | date = {{Start date|2026|04|24|df=y}} | time = ०९:३० | daynight = | team1 = नेपाळ अ {{flagdeco|NEP}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २८४/७ (५० षटके) | runs1 = ईशान पांडे ६९ (७८) | wickets1 = जितेन रामनंदी २/३९ (९ षटके) | score2 = १६९ (३६.३ षटके) | runs2 = मूजीबूर अली ४३ (६६) | wickets2 = युवराज खत्री ३/१६ (६ षटके) | result = नेपाळ अ ११५ धावांनी विजयी | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=3118&clubId=1099950 धावफलक] | venue = [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] | umpires = हेम राज भट्टा (ने) आणि रबिंद्र गुप्ता (ने) | motm = ईशान पांडे (नेपाळ अ) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} {{hidden end}} ==लीग २ मालिका== ===संघ=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{cr|NEP}}<ref>{{cite web |url=https://english.ratopati.com/story/59349/new-experiment-in-nepali-cricket-separate-captains-for-t20-and-odi |trans-title= आगामी क्रिकेट मालिकेसाठी 'कॅन' कडून कर्णधारपद विभागणीची रणनीती जाहीर |title=CAN Announces Split Captaincy Strategy for Upcoming Cricket Series |work=रटोपती |date=१७ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> !{{cr|OMA}}<ref>{{cite web |url=https://www.omanobserver.om/article/1188192/sports/oman-make-three-changes-for-nepal-tri-series |trans-title=नेपाळ तिरंगी मालिकेसाठी ओमान संघात तीन बदल |title=Oman make three changes for Nepal tri-series |work=ओमान डेली ऑब्जर्व्हर |date=१९ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> !{{cr|UAE}}<ref>{{cite web |url=https://emiratescricket.com/news-detail/BErm0wMvbmyAbYAlO1nq |trans-title= आयसीसी सीडब्ल्यूसी लीग २ मालिका – नेपाळ २०२६ मध्ये यूएईचे नेतृत्व मोहम्मद वसीम करणार|title=Muhammad Waseem to lead UAE in ICC CWC League 2 Series – Nepal 2026 |work= अमिरात क्रिकेट बोर्ड |date=२४ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[रोहित कुमार]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * अर्जुन कुमाल * [[आरिफ शेख]] * [[आसिफ शेख]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[करण के.सी.]] * [[कुशल भुर्टेल]] * [[गुलशन झा]] * [[नंदन यादव]] * बसीर अहमद * [[भीम शर्की]] * [[ललित राजबंशी]] * [[विनोद भंडारी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[संदीप लामिछाने]] * [[सोमपाल कामी]] | * [[जतिंदर सिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * विनायक शुक्ला ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * आशिष ओडेदरा * जितेन रामनंदी * नदीम खान * [[पृथ्वीकुमार मच्ची]] * [[बुक्कापट्टणम सिद्धार्थ]] * मूजीबूर अली * मुहम्मद इम्रान * [[वसिम अली (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|वसिम अली]] * [[शकील अहमद (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|शकील अहमद]] * शाह फैसल * हम्माद मिर्झा ([[यष्टीरक्षक|य]]) * हसनैन उल वहाब * हसनैन शाह * हशीर दफेदार | * [[मुहम्मद वसीम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अजय कुमार * [[अदीब उस्मानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * आकाशदीप नाथ * [[आर्यांश शर्मा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * खुझैमा तन्वीर * जश गियानानी * [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] * झुहैब झुबेर * निलांश केसवानी * मुहम्मद शाहदाद * [[मुहम्मद जवादुल्लाह]] * शोहेब खान * [[हरप्रीत सिंग]] * [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] |} नेपाळने [[रिजन ढकल]], हेमंत धामी, [[देव खनाल]], शेर मल्ला आणि इशान पांडे यांना राखीव खेळाडू म्हणून घोषित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/arjun-kumal-earns-cwcl2-call-up-as-nepal-name-squad-for-uae-and-oman-tri-series |trans-title= यूएई आणि ओमान त्रिकोणीय मालिकेसाठी नेपाळने संघ जाहीर केला; अर्जुन कुमालची क्रिकेट विश्वचषक लीग २ साठी निवड. |title=Arjun Kumal earns CWCL2 call-up as Nepal name squad for UAE and Oman tri-series |work=क्रिकनेपाळ|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> या दौऱ्यासाठीच्या संयुक्त अरब अमिरातीच्या संघात पाच खेळाडूंचा समावेश होता, जे नैसर्गिकरणाद्वारे (निवासाद्वारे पात्र होण्याऐवजी) नागरिकत्व मिळवणारे पहिले क्रिकेट खेळाडू ठरले: खुझैमा तन्वीर, अजय कुमार, आकाशदीप नाथ, [[हरप्रीत सिंग]] आणि अदीब उस्मानी .<ref name="espn"/><ref name="tn"/> संघाच्या घोषणेत नाव नसतानाही, हसनेन उल वहाबने नेपाळविरुद्धच्या ६व्या एकदिवसीय सामन्यात पदार्पण केले. ===सामने=== {{hatnote|सर्व वेळा ह्या नेपाळ प्रमाणवेळा आहेत ([[यूटीसी+०५:४५]])}} नेपाळ क्रिकेट असोसिएशनने ७ एप्रिल २०२६ रोजी सुधारित वेळापत्रक जाहीर केले.<ref>{{cite web |trans-title= कॅन (CAN) द्वारे 'लीग २' तिरंगी मालिकेच्या पुनर्निर्धारित तारखा जाहीर; CWCL2 चे नेपाळमध्ये पुनरागमन. |title=CWCL2 returns to Nepal as CAN announces rescheduled League 2 tri-series dates |url=https://www.cricnepal.com/cwcl2-returns-to-nepal-as-can-announces-rescheduled-league-2-tri-series-dates |website=Cricnepal |date=८ एप्रिल २०२६|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= CAN कडून क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मधील दोन त्रिकोणी मालिकांच्या तारखा जाहीर [सामन्यांच्या वेळापत्रकासह]|title=CAN announces dates for two CWC League 2 tri-series [With fixtures] |url=https://en.himalpress.com/can-announces-dates-for-two-wcl-2-tri-series/ |website=Himal Press |date=७ एप्रिल २०२६|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> ====१ला आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २५ एप्रिल २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = २०० (४८.२ षटके) | runs1 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ७५ (९०) | wickets1 = [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] ३/३३ (९.२ षटके) | score2 = १६३ (४८.२ षटके) | runs2 = [[हरप्रीत सिंग]] ३९ (५२) | wickets2 = [[करण के सी]] ४/१९ (९.२ षटके) | result = नेपाळ ३७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[दुर्गा सुबेदी]] (ने) आणि [[प्रगीथ राम्बुकवेल्ला]] (श्री) | motm = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (ने) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[निलांश केसवानी]], [[खुझैमा तन्वीर]], अजय कुमार, [[आकाशदीप नाथ]], [[हरप्रीत सिंग]] आणि अदीब उस्मानी (युएई) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. }} ====२रा आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २७ एप्रिल २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २६८/७ (५० षटके) | runs1 = [[आर्यांश शर्मा]] १०५ (१२५) | wickets1 = [[शाह फैसल]] ३/६२ (१० षटके) | score2 = २४३ (४७.५ षटके) | runs2 = [[विनायक शुक्ला]] ५८[[नाबाद|*]] (५८) | wickets2 = अजय कुमार ६/३५ (९.५ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती २५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531697.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[दुर्गा सुबेदी]] (ने) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = अजय कुमार (UAE) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[आर्यांश शर्मा]] (यूएई) याने एकदिवसीय सामन्यांमधील आपले पहिले शतक झळकावले. <ref>{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/2026/04/27/new-uae-recruits-make-fresh-start-with-victory-over-oman-in-cwcl2/ |trans-title= क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मध्ये ओमानवर विजय मिळवून यूएईच्या नवीन खेळाडूंची विजयी सुरुवात|title=New UAE recruits make fresh start with victory over Oman in CWCL2 |work=द नॅशनल (अबुधाबी)|date=२७ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> * अजय कुमार (यूएई) याने एकदिवसीय सामन्यांमध्ये एका डावात पाच बळी घेण्याची कामगिरी पहिल्यांदाच केली. <ref>{{cite web |url=https://www.muscatdaily.com/2026/04/27/icc-cricket-world-cup-league-2-tri-series/ |trans-title= अजय कुमारच्या सहा बळींच्या जोरावर संयुक्त अरब अमिरातीचा ओमानवर २५ धावांनी विजय.|title= Ajay Kumar’s six-for powers UAE to 25-run victory over Oman|work=मस्कत डेली |date=२७ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> }} ====३रा आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २९ एप्रिल २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ३०५/८ (५० षटके) | runs1 = [[जतिंदर सिंग]] १३० (९६) | wickets1 = [[सोमपाल कामी]] ४/५९ (९ षटके) | score2 = १५५/७ (३६.५ षटके) | runs2 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ६० (६२) | wickets2 = नदीम खान ३/४२ (१० षटके) | result = ओमान १०२ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[प्रगीथ राम्बुकवेल्ला]] (श्री) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = [[जतिंदर सिंग]] (ओ) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकाल नाही. | notes = नदीम खानने (ओ) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले .<ref>{{cite web |url=https://www.muscatdaily.com/2026/04/29/icc-cricket-world-cup-league-2-tri-series-2/ |trans-title=|title=Jatinder’s career-best knock sets up Oman’s big win over Nepal |work=मस्कत डेली |date=२९ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> * [[भीम शर्की]] (ने) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील १,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.hamrokhelkud.com/cricket/172083.html |trans-title=|title=ओडिआईमा भीमको १ हजार रन पूरा |trans-title= भीमच्या एकदिवसीय कारकिर्दीतील १ हजार धावा पूर्ण. |work=हमारो खेलकुद |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> }} ====४था आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = १ मे २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = २८९/७ (५० षटके) | runs1 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] १०० (९४) | wickets1 = अजय कुमार २/४७ (१० षटके) | score2 = २४८/८ (३८ षटके) | runs2 = मुहम्मद शाहदाद ६५ (७२) | wickets2 = [[संदीप लामिछाने]] ३/३६ (८ षटके) | result = नेपाळ ६ धावणं विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[दुर्गा सुबेदी]] (ने) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (ने) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे संयुक्त अरब अमिरातीसमोर ३८ षटकांत २५५ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले. <ref>{{cite web |trans-title= आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मध्ये नेपाळचा यूएईवर डीएलएस पद्धतीनुसार ६ धावांनी विजय.|title=Nepal Defeats UAE by 6 Runs via DLS Method in ICC Cricket World Cup League 2 |url=https://english.ratopati.com/story/61131/nepal-defeats-uae-in-thrilling-match |work=रातोपाटी |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> | notes = [[अर्जुन कुमाल]] (ने) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले .<ref>{{cite web |trans-title= कीर्तिपूर येथे पदार्पण करत अर्जुन कुमाल नेपाळच्या पुरुष संघाचा ४३ वा एकदिवसीय (ODI) खेळाडू बनला. |title=Arjun Kumal becomes Nepal men's 43rd ODI player with debut in Kirtipur |url=https://www.cricnepal.com/arjun-kumal-becomes-nepal-mens-43rd-odi-player-with-debut-in-kirtipur |work=क्रिकनेपाळ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> * [[संदीप लामिछाने]] (ने) हा '[[क्रिकेट विश्वचषक लीग २]]' मध्ये १०० बळी घेणारा पहिला गोलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1BF3GPdbR9/ |trans-title= संदीप लामिछाने हा 'आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक लीग २' च्या इतिहासात १०० बळी घेणारा पहिला गोलंदाज ठरला आहे.|title=Sandeep Lamichhane becomes the first bowler to take 100 wickets in the history of ICC Men's CWC League 2 |work= नेपाळ बंद्याचा दिनक्रम |via=[[Facebook]] |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> }} ====५वा आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = ३ मे २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = ३०८/८ (४७ षटके) | runs1 = [[हरप्रीत सिंग]] ७७ (६५) | wickets1 = मुहम्मद इम्रान ३/७० (९ षटके) | score2 = २५४ (३९.५ षटके) | runs2 = जितेन रामनंदी ९१[[नाबाद|*]] (६२) | wickets2 = [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] ६/४९ (७.५ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ५४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[प्रगीथ राम्बुकवेल्ला]] (श्री) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (ने) | motm = [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] (युएई) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी ४७ षटकांचा करण्यात आला. | notes = जश गियानानी (युएई) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले . * [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] (युएई) याने एकदिवसीय सामन्यांत पहिल्यांदाच एका डावात पाच बळी घेण्याची कामगिरी केली.<ref>{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/2026/05/03/junaid-siddique-stars-as-uae-fight-back-in-cwcl2-with-victory-over-oman/ |trans-title= ओमानवर विजय मिळवताना क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मध्ये यूएईची दमदार लढत; जुनैद सिद्दीकीची चमक. |title=Junaid Siddique stars as UAE fight back in CWCL2 with victory over Oman |work=द नॅशनल (अबुधाबी)|date=३ मे २०२६|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> }} ====६वा आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = ५ मे २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २५६ (४९.५ षटके) | runs1 = [[आसिफ शेख]] ९४ (९७) | wickets1 = नदीम खान ३/४१ (१० षटके) | score2 = १७५ (३९.५ षटके) | runs2 = [[विनायक शुक्ला]] ३६ (४१) | wickets2 = [[गुलशन झा]] ५/३८ (९ षटके) | result = नेपाळ ८१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[प्रगीथ राम्बुकवेल्ला]] (श्री) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = [[आसिफ शेख]] (ने) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = हसनैन उल वहाब (ओ) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले . }} ==नोंदी== {{Notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६]] [[Category:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे नेपाळ दौरे]] [[Category:संयुक्त अरब अमिराती क्रिकेट संघाचे नेपाळ दौरे]] [[Category:ओमान क्रिकेट संघाचे नेपाळ दौरे]] [[वर्ग:नेपाळमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिराती क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|नेपाळ]] a8flf81iyuryrxvse713lcl02l7khvc 0 379006 2717547 2681777 2026-10-06T19:26:30Z सांगकाम्या 6385 /* उल्लेखनीय रुग्ण */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717547 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ब्रीच कँडी रुग्णालय''' हे भारतातील [[मुंबई]] शहरात असलेले एक खाजगी रुग्णालय आहे. ते [[दक्षिण मुंबई|दक्षिण मुंबईतील]] ब्रीच कँडी परिसरात वसलेले आहे. येथे दाखल झालेल्या श्रीमंत आणि प्रसिद्ध रुग्णांमुळे हे रुग्णालय अनेक वेळा ओळखले जाते. == इतिहास == या रुग्णालयाची स्थापना १९४६ मध्ये दक्षिण मुंबईतील उच्चभ्रू ब्रीच कँडी परिसरात झाली आणि याची रचना इंग्लिश वास्तुविशारद क्लॉड बॅटले यांनी केली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theory.tifr.res.in/bombay/persons/claude-batley.html|title=Claude Batley|date=14 May 2005|website=Theory TIFR|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200212170636/http://theory.tifr.res.in/bombay/persons/claude-batley.html|archive-date=12 February 2020|access-date=March 27, 2022}}</ref> ते २५ खाटांचे नर्सिंग होम म्हणून सुरू झाले. आज, हे २२० पेक्षा जास्त खाटा असलेले मल्टी-स्पेशालिटी रुग्णालय आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.breachcandyhospital.org/index.php/about-us1/chairman-message|title=Chairman's Message}}</ref> येथील रुग्णालयाच्या तज्ञांमध्ये भारतीय वैद्यकीय क्षेत्रातील काही अत्यंत प्रतिष्ठित नावांचा समावेश आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.breachcandyhospital.org/index.php/about-us1/chairman-message|title=Chairman's Message}}</ref> २००५ पूर्वी, पिरोजशा गोदरेज फाऊंडेशनने रुग्णालयाच्या एका विभागाला निधी दिला होता, जो पिरोजशा गोदरेज विंग म्हणून ओळखला जात होता.<ref name="Reference number 1">{{स्रोत बातमी|url=https://www.financialexpress.com/archive/philanthrophys-not-for-big-companies-only/107935/|title=Philanthrophys not for big companies only|date=6 March 2005|work=The Financial Express|access-date=1 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201102844/https://www.financialexpress.com/archive/philanthrophys-not-for-big-companies-only/107935/|archive-date=1 February 2022|url-status=live}}</ref> == वैशिष्ट्ये आणि विभाग == ब्रीच कँडी रुग्णालयाचे व्यवस्थापन ब्रीच कँडी हॉस्पिटल ट्रस्टद्वारे केले जाते. ते खालील सेवा पुरवते:<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.breachcandyhospital.org/index.php/speciality-departments|title=Speciality Departments|website=Breach Candy Hospital|access-date=July 11, 2025}}</ref> * भूलशास्त्र * बॅरिएट्रिक शस्त्रक्रिया * रक्तपेढी * [[कार्डिओलॉजी|हृदयरोगशास्त्र]] * हृदयरोग शस्त्रक्रिया * त्वचारोग * अंतःस्रावशास्त्र * कान, नाक आणि घसा * सामान्य शस्त्रक्रिया * [[स्त्रीरोगशास्त्र]] * रक्तविज्ञान * न्यूरोलॉजी * ऑन्कोलॉजी * [[नेत्रशल्यचिकित्सा|नेत्ररोगशास्त्र]] * बालरोग शस्त्रक्रिया * प्लास्टिक सर्जरी * मानसोपचार * रेडिओलॉजी * रुमॅटोलॉजी * झोप प्रयोगशाळा * मूत्रविज्ञान * रक्तवहिन्यांची शस्त्रक्रिया * [[मेंदूची शस्त्रक्रिया|न्यूरोसर्जरी]] * फुफ्फुसशास्त्र == उल्लेखनीय रुग्ण == खालील उल्लेखनीय आणि प्रसिद्ध व्यक्ती ब्रीच कँडी रुग्णालयात रुग्ण होते: * [[भारताचे पंतप्रधान|भारताचे माजी पंतप्रधान]] [[अटलबिहारी वाजपेयी]] यांच्यावर २००० साली, ते पदास्थ असताना, रुग्णालयात गुडघ्याची शस्त्रक्रिया झाली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/963811.stm|title=Special arrangements at Bombay hospital|date=9 Oct 2000|work=BBC News|access-date=13 Jan 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20030418155116/http://news.bbc.co.uk/1/low/world/south_asia/963811.stm|archive-date=18 April 2003|url-status=live}}</ref> * अभिनेता [[सैफ अली खान]] आणि अभिनेत्री [[करीना कपूर|करीना कपूर खान]] यांचे दोन्ही मुलं येथे जन्मले — तैमूर अली खान (जन्म २० डिसेंबर २०१६) <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2016/12/23/kareena-returns-home-with-her-newborn|title=Kareena returns home with her newborn|date=23 December 2016|work=The Kathmandu Post}}</ref> आणि [[Jehangir Ali Khan|जहांगीर अली खान]] (जन्म २१ फेब्रुवारी २०२१) <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kareena-saif-welcome-second-child-thank-well-wishers-for-love-and-support/article33894461.ece|title=Kareena, Saif welcome second child, thank well-wishers for love and support|date=21 February 2021|work=The Hindu}}</ref> . * रुग्णालयात दाखल झालेल्या [[धीरूभाई अंबाणी|धीरूभाई अंबानी]] यांचे ६ जुलै २००२ रोजी मोठ्या स्ट्रोकनंतर निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tentaran.com/dhirubhai-ambani-biography/|title=Dhirubhai Ambani Biography|website=Tentaran|access-date=March 27, 2022|archive-date=2022-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524031932/https://www.tentaran.com/dhirubhai-ambani-biography/|url-status=dead}}</ref> * [[महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री]] [[विलासराव देशमुख]] यांना ऑगस्ट २०१२ च्या पहिल्या आठवड्यात रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. त्यांना यकृत आणि मूत्रपिंड दोन्ही निकामी झाल्याचे निदान झाले होते.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Pushpa Narayan and Prafulla Marapakwar|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Vilasrao-Deshmukh-still-critical-no-liver-transplant/articleshow/15395714.cms|title=Vilasrao Deshmukh still critical, no liver transplant|date=8 August 2012|work=[[The Times of India]]|access-date=14 August 2012|archive-url=https://archive.today/20130127033109/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-08/india/33099446_1_liver-transplant-chennai-s-global-hospitals-cadaver-transplant|archive-date=27 January 2013|url-status=live}}</ref><ref name="death2012">{{स्रोत बातमी|url=http://in.news.yahoo.com/former-maharashtra-cm-vilasrao-deshmukh-passes-away-20120814.html|title=liver and kidney transplants|date=14 August 2012|work=Yahoo News, India|access-date=14 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120815130910/http://in.news.yahoo.com/former-maharashtra-cm-vilasrao-deshmukh-passes-away-20120814.html|archive-date=15 August 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://news.gather.com/viewArticle.action?articleId=281474981545163|title=Vilasrao Deshmukh Passes Away, Twitter Celebrates &#124; Gather|date=|publisher=News.gather.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225055554/http://news.gather.com/viewArticle.action?articleId=281474981545163|archive-date=25 February 2014|access-date=2012-10-29}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/Mumbai/Vilasrao-Deshmukh-on-life-support/Article1-909528.aspx|title=Vilasrao Deshmukh on life support|date=8 July 2012|publisher=Hindustantimes.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715191619/http://www.hindustantimes.com/India-news/Mumbai/Vilasrao-Deshmukh-on-life-support/Article1-909528.aspx|archive-date=15 July 2015}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Arun Ram|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Vilasrao-Deshmukh-dies-in-Chennai-cremation-at-his-native-village-tomorrow/articleshow/15491175.cms|title=Vilasrao Deshmukh passes away|date=14 August 2012|work=[[The Times of India]]|access-date=14 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120816061358/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-14/india/33200867_1_organ-registry-transplant-surgeons-dual-transplant|archive-date=16 August 2012|url-status=live}}</ref> नंतर त्यांना [[चेन्नई]] येथील ग्लोबल हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आले, जिथे १४ ऑगस्ट २०१२ रोजी त्यांचे निधन झाले. * समाजसेवक आणि दानशूर परमेश्वर गोदरेज यांचे ११ ऑक्टोबर २०१६ रोजी रुग्णालयात फुफ्फुसाच्या आजारामुळे निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/Politics/fpqWzD9OjxVZvGUIe39EJJ/Parmeshwar-Godrej-socialitephilanthropist-dies-at-71.html|title=Parmeshwar Dodreg Sociatlie Philanthropist dies|website=Live Mint|access-date=March 27, 2022}}</ref> * गायिका [[लता मंगेशकर]] यांचे [[कोविड-१९]] आणि [[न्यूमोनिया|न्यूमोनियाशी]] दीर्घकाळ लढा दिल्यानंतर ६ फेब्रुवारी २०२२ रोजी निधन झाले. त्यांना ८ जानेवारी २०२२ रोजी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/lata-mangeshkar-health-critical-condition-deteriorated-7758174/|title=Lata Mangeshkar is stable now, says Asha Bhosle|date=6 February 2022|work=The Indian Express|language=en|access-date=6 February 2022}}</ref> * भारतीय क्रिकेट खेळाडू [[विराट कोहली]] आणि अभिनेत्री [[अनुष्का शर्मा]] यांची मुलगी वामिका कोहलीचा जन्म ११ जानेवारी २०२१ रोजी झाला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.abplive.com/entertainment/anushka-sharma-virat-kohli-gear-up-security-at-breach-candy-hospital-after-their-daughter-birth-1436607|title=Gear up security at Breach Candhy Hospital|date=13 January 2021|website=News Abp Live|access-date=March 27, 2022}}</ref> * अभिनेत्री [[नूतन]] यांचे २१ फेब्रुवारी १९९१ रोजी [[स्तनाचा कर्करोग|स्तनाच्या कर्करोगामुळे]] निधन झाले. * अभिनेत्री [[सारा अली खान|सारा अली खानचा]] जन्म १२ ऑगस्ट १९९५ रोजी झाला. * अभिनेत्री [[नर्गीस दत्त|नर्गिस]] यांचे ३ मे १९८१ रोजी [[स्वादुपिंडाच्या कर्करोग|स्वादुपिंडाच्या कर्करोगामुळे]] निधन झाले. * अभिनेता [[अक्षय कुमार]] आणि अभिनेत्री [[ट्विंकल खन्ना]] यांची मुलगी नितारा हिचा जन्म २५ सप्टेंबर २०१२ रोजी झाला. * अभिनेता [[अजय देवगण]] आणि अभिनेत्री [[काजोल]] यांची मुलगी न्यासा हिचा जन्म २० एप्रिल २००३ रोजी झाला. * भारतीय अब्जाधीश आणि [[उद्योगपती]], शेअर व्यापारी आणि गुंतवणूकदार [[राकेश झुनझुनवाला]] यांचे १४ ऑगस्ट २०२२ रोजी निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/newsblogs/daily-news-and-latest-updates-live-14-august-2022/liveblog/93549317.cms|title=Rakesh Jhunjhunwala Death News LIVE Updates: Billionaire investor and Akasa air owner Rakesh Jhunjhunwala passes away|website=The Economic Times|language=en|access-date=2022-08-14}}</ref> * संगीत दिग्दर्शक [[शंकर-जयकिशन|जयकिशन दयाभाई पांचाळ]] यांचे १२ सप्टेंबर १९७१ रोजी निधन झाले. * चित्रपट निर्माते रवी चोप्रा यांचे १२ नोव्हेंबर २०१४ रोजी निधन झाले. * पार्श्वगायक [[पंकज उधास|पंकज उदास]] यांचे वयोमानानुसार उद्भवलेल्या आजारांमुळे २६ फेब्रुवारी २०२४ रोजी रुग्णालयात निधन झाले. * उद्योगपती [[रतन टाटा]] यांचे वयोमानानुसार उद्भवलेल्या वैद्यकीय कारणांमुळे ९ ऑक्टोबर २०२४ रोजी रुग्णालयात निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/ratan-tata-former-tata-group-chairman-passes-away-after-prolonged-illness-9612080/|title=Ratan Tata passes away: A giant departs, India left in grief|date=2024-10-09|website=Indian Express|language=en|access-date=2024-10-09}}</ref> * पार्श्वगायिका [[आशा भोसले]] यांचे १२ एप्रिल २०२६ रोजी रुग्णालयात अनेक अवयव निकामी झाल्याने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/asha-bhosle-dies-death-at-92-career-legacy-10631621/|title=Legendary playback singer Asha Bhosle dies at 92 of multi-organ failure, last rites on Monday|date=2026-04-12|website=The Indian Express|language=en|access-date=2026-04-12}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी|33em}} [[वर्ग:इ.स. १९४६ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:मुंबईमधील इमारती व वास्तू]] [[वर्ग:मुंबईतील रुग्णालये]] jjkekxzawaeatvguruwh132y53r70dw 0 381306 2717535 2693371 2026-10-06T19:25:25Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717535 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = विनायक शुक्ला | image = | caption = | country = ओमान | birth_date = {{Birth date and age|1994|06|18|df=yes}} | birth_place = [[कानपूर]], [[उत्तर प्रदेश]], [[भारत]] | nickname = | heightft = | heightinch = | heightm = | batting = उजव्या हाताने | bowling = | role = [[फलंदाज]], [[यष्टीरक्षक]] | international = true | internationalspan = २०२४-सद्य | odidebutdate = १० फेब्रुवारी | odidebutyear = २०२५ | odidebutagainst = नामिबिया | odicap = ३८ | lastodidate = २७ मे | lastodiyear = २०२५ | lastodiagainst = युनायटेड स्टेट्स | T20Idebutdate = १४ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = कतार | T20Icap = ४१ | lastT20Idate = ३० सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२५ | lastT20Iagainst = कुवेत | columns = 2 | hidedeliveries = true | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आं.ए.दि.]] | matches1 = १५ | runs1 = ३१२ | bat avg1 = २६.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ५८[[नाबाद|*]] | catches/stumpings1 = १९/३ | column2 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] | matches2 = २३ | runs2 = ४४७ | bat avg2 = २६.२९ | 100s/50s2 = ०/२ | top score2 = ५२[[नाबाद|*]] | catches/stumpings2 = ८/२ | date = ९ जुलै २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1457849.html ईएसपीएन क्रिकइन्फो }} '''विनायक शुक्ला''' (जन्म १८ जून १९९४) हा भारतात जन्मलेला क्रिकेट खेळाडू असून तो {{Cr|OMN}}च्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघासाठी उजव्या हाताचा [[यष्टिरक्षक]]-[[फलंदाज]] म्हणून खेळतो आणि सध्या संघाचे [[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]पद भूषवत आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/vinayak-shukla-1457849|title=विनायक शुक्ला|work=क्रिकइन्फो|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> त्याने २०२४ च्या 'मेन्स गल्फ टी२०आय चॅम्पियनशिप' स्पर्धेत ओमानच्या राष्ट्रीय संघाकडून पदार्पण केले. ==प्रारंभिक जीवन== शुक्लाचा जन्म १८ जून १९९४ रोजी [[उत्तर प्रदेश]]ातील [[कानपूर]] येथे झाला. त्याने लहानपणीच क्रिकेट खेळायला सुरुवात केली आणि नंतरच्या काळात तो क्लब क्रिकेटमध्ये सहभागी झाला. आपल्या क्लब कारकिर्दीदरम्यान, त्याने 'प्रायव्हेट स्पोर्ट्स एंटरप्रायझेस'चे प्रतिनिधित्व केले आणि कुलदीप यादव याच्याविरुद्ध नियमितपणे सामने खेळले. भारतात असताना, तो [[कोलकाता नाईट रायडर्स]]च्या 'नेट सेशन्स'चा (सराव सत्रांचा) भाग होता, जिथे त्याला [[दिनेश कार्तिक]]सारख्या खेळाडूंकडून मार्गदर्शन मिळाले. ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== एका प्रशिक्षकाच्या सल्ल्यानुसार, चांगल्या संधींच्या शोधात २०२१ मध्ये शुक्ला ओमानला गेला. त्यानंतर, दैनंदिन खर्च भागवण्यासाठी त्यांने 'सीब' (Seeb) येथील 'नॅशनल मेटल कॅन्स'मध्ये डेटा ऑपरेटरची नोकरी स्वीकारली. डिसेंबर २०२४ मध्ये, २०२४ च्या 'मेन्स गल्फ टी-२०आय चॅम्पियनशिप'साठी ओमानच्या संघात त्याची निवड करण्यात आली. [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कतार]]विरुद्धच्या संघाच्या पहिल्या सामन्यातून त्याने [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. या स्पर्धेत ओमानसाठी सर्वाधिक धावा करणाऱ्या फलंदाजांच्या यादीत तो तिसऱ्या क्रमांकावर राहिला; त्यांनी ५ सामन्यांत एकूण १३४ धावा केल्या, ज्यामध्ये शेवटच्या सामन्यातील एका अर्धशतकाचाही समावेश होता. फेब्रुवारी २०२५ मध्ये, '[[२०२५ ओमान तिरंगी मालिका (नववी फेरी)|२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]]' च्या नवव्या फेरीत [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया]]विरुद्ध ओमानकडून खेळताना त्याने '[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]]' क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. या सामन्यात त्याने यष्टिरक्षणाचे उत्कृष्ट कौशल्य दाखवले आणि यष्टींमागे तीन झेल घेतले. सप्टेंबर २०२५ मध्ये, [[२०२५ आशिया चषक]] स्पर्धेत पहिल्यांदाच सहभागी होणाऱ्या ओमानच्या संघात शुक्लाची निवड करण्यात आली. डिसेंबर २०२५ मध्ये, [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी त्याची संघाचा उपकर्णधार म्हणून निवड करण्यात आली. जुलै २०२६ मध्ये, [[जतिंदर सिंग]]च्या जागी ओमानच्या संघाचा कर्णधार म्हणून त्याची नियुक्ती करण्यात आली. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ओमानचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:ओमानचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:ओमानचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू]] 102slt4yxudn0lnzwl09vsb5ws00rbb 0 381312 2717688 2694078 2026-10-07T05:14:06Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2717688 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Pakistan.svg | team1_name = पाकिस्तान | team2_image = Flag of Zimbabwe.svg | team2_name = झिम्बाब्वे | from_date = ४ | to_date = १५ मे २०२६ | team1_captain = [[फातिमा सना]] | team2_captain = [[नॉमवेलो सिबंदा]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 0 | team1_ODIs_most_runs = [[सदफ शमास]] (२८९) | team2_ODIs_most_runs = बीलव्ह्ड बिझा (१५५) | team1_ODIs_most_wickets = [[सईदा अरूब शाह]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[प्रेशियस मरान्गे]] (३) | player_of_ODI_series = [[गुल फरोझा]] (पा) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[आयेशा झफर]] (१५१) | team2_twenty20s_most_runs = अदेल झिमुनू (४८) | team1_twenty20s_most_wickets = [[सादिया इक्बाल]] (६) | team2_twenty20s_most_wickets = लिंडोकुहले माभेरो (३)<br>मिशेल मावुंगा (३) | player_of_twenty20_series = [[आयेशा झफर]] (पा) }} [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघ]]ाने मे २०२६ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[पाकिस्तान]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-women-set-for-first-ever-tour-to-pakistan-1531234 |trans-title= झिम्बाब्वे महिला संघ पहिल्यावहिल्या पाकिस्तान दौऱ्यासाठी सज्ज |title=Zimbabwe women set for first-ever tour to Pakistan |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका ही २०२५-२०२९ आयसीसी महिला चॅम्पियनशिपचा भाग होती. <ref>{{cite web |trans-title= महिलांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Women's Future Tours Programme |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/momiku5h9eyqzp5tohdb.pdf |access-date=९ जुलै २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|date=४ नोव्हेंबर २०२४}}</ref> झिम्बाब्वेच्या महिला संघाचा पाकिस्तानचा हा पहिलाच दौरा होता. <ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/138317/zimbabwe-women-set-for-maiden-tour-of-pakistan |trans-title= झिम्बाब्वे महिला संघ पाकिस्तानच्या पहिल्या दौऱ्यासाठी सज्ज |title=Zimbabwe Women set for maiden tour of Pakistan |work=क्रिकबझ्झ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> सदर आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका ही [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपूर्वी पाकिस्तानसाठी तयारीची संधी ठरली. <ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/pakistan-to-host-zimbabwe-ahead-of-t20-world-cup |trans-title= टी२० विश्वचषकापूर्वी पाकिस्तान झिम्बाब्वेचे यजमानपद भूषवणार |title=Pakistan to host Zimbabwe ahead of T20 World Cup |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan=2|{{crw|PAK}} !{{crw|ZIM}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/fatima-sana-to-lead-pakistan-in-odi-series-against-zimbabwe.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ जुलै २०२६|trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिकेत फातिमा सना पाकिस्तानचे नेतृत्व करणार |title= Fatima Sana to lead Pakistan in ODI series against Zimbabwe}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/15-member-pakistan-women-s-t20i-squad-announced-for-zimbabwe-series.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ जुलै २०२६|trans-title=झिम्बाब्वे मालिकेसाठी १५ सदस्यांचा पाकिस्तान महिला टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ जाहीर |title=15-member Pakistan women's T20I squad announced for Zimbabwe series}}</ref> !आं.ए.दि. व आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/4745/ZC-names-new-look-Zimbabwe-Women-squad-for-Pakistan-tour |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=९ जुलै २०२६|trans-title= पाकिस्तान दौऱ्यासाठी झिम्बाब्वे क्रिकेटने जाहीर केला महिलांचा नवीन स्वरूपातील संघ. |title=ZC names new-look Zimbabwe Women squad for Pakistan tour}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[फातिमा सना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आयेशा झफर]] * [[आलिया रियाझ]] * [[गुल फरोझा]] * [[डायना बेग]] * तस्मिया रुबाब * [[नजीहा अल्वी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नतालिया परवेझ]] * [[नश्रा संधू]] * [[मुनीबा अली]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * मोमिना रियासत * [[रमीन शमीम]] * [[सईदा अरूब शाह]] * [[सदफ शमास]] * [[सिद्रा अमीन]] | * [[फातिमा सना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आयेशा झफर]] * [[आलिया रियाझ]] * अंबर कायनात * [[इराम जावेद]] * एमान फातिमा * [[गुल फरोझा]] * तस्मिया रुबाब * [[तुबा हसन]] * [[नतालिया परवेझ]] * [[नश्रा संधू]] * [[मुनीबा अली]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[रमीन शमीम]] * [[सादिया इक्बाल]] * सायरा जबीन | * [[नॉमवेलो सिबंदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अदेल झिमुनु * [[ऑलिंडर चारे]] * [[केलीस एनधलोवू]] * कुडझाई चिगोरा * केली एनदिराया * क्रिस्टीन मुतासा * नताशा म्टोंबा * [[प्रेशियस मरान्गे]] * बिलव्ह्ड बिझा * मिशेल मावुंगा * मेलिंडा कचिंग्वे * रन्यारारो पासिपानोद्या * लिंडोकुहले माभेरो * विंबाई मुटुंगविंदू |} ==महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== === १ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ मे २०२६ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ३३०/५ (५० षटके) | runs1 = [[सदफ शमास]] ९८ (१३०) | wickets1 = [[प्रेशियस मरान्गे]] ३/३९ (१० षटके) | score2 = १६२ (३६.४ षटके) | runs2 = बीलव्ह्ड बिझा ५३ (५३) | wickets2 = तस्मिया रुबाब २/२१ (७.४ षटके) | result = पाकिस्तान १६८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = झुल्फिकार जान (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[सदफ शमास]] (पा) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मोमिना रियासत (पा), मेलिंडा कचिंग्वे, क्रिस्टीन मुतासा आणि केली एनदिराया (झि) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * महिला अजिंक्यपद गुण: पाकिस्तान २, झिम्बाब्वे ०. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ मे २०२६ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ३४३/४ (५० षटके) | runs1 = [[सदफ शमास]] १०१ (११२) | wickets1 = क्रिस्टीन मुतासा १/१९ (२ षटके) | score2 = १३७ (३९ षटके) | runs2 = रन्यारारो पासिपानोद्या ३३[[नाबाद|*]] (६२) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/१५ (६ षटके) | result = पाकिस्तान २०६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = [[निमाली परेरा]] (श्री) आणि [[तारिक रशीद]] (पा) | motm = [[गुल फरोझा]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = विंबाई मुटुंगविंदू (झि) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * [[सदफ शमास]] आणि [[गुल फरोझा]] (पा) ह्या दोघींनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील पहिले शतक केले.<ref>{{cite web |trans-title= सदाफ आणि गुल यांच्या शतकांच्या जोरावर पाकिस्तानचा झिम्बाब्वेवर २०६ धावांनी विक्रमी विजय |title=Sadaf, Gull centuries power Pakistan to record 206-run win against Zimbabwe |url=https://www.pcb.com.pk/news-detail/sadaf-gull-centuries-power-pakistan-to-record-206-run-win-against-zimbabwe.html |website=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद गुण: पाकिस्तान २, झिम्बाब्वे ०. }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ मे २०२६ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|PAK}} | score1 = २२९/९ (५० षटके) | runs1 = बीलव्ह्ड बिझा ७३ (८८) | wickets1 = तस्मिया रुबाब ३/४९ (१० षटके) | score2 = २२५/१ (३१.५ षटके) | runs2 = [[गुल फरोझा]] १०६[[नाबाद|*]] (९२) | wickets2 = कुडझाई चिगोरा १/३९ (४.५ षटके) | result = पाकिस्तान ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[गुल फरोझा]] (पा) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: पाकिस्तान २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १२ मे २०२६ | time = १९:३० | night = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २३७/५ (२० षटके) | runs1 = [[आयेशा झफर]] १०२[[नाबाद|*]] (४७) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/५९ (४ षटके) | score2 = ८४ (१८.२ षटके) | runs2 = नताशा म्टोंबा २४ (२०) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/७ (३ षटके) | result = पाकिस्तान १५३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = अब्दुल मुकीत (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[आयेशा झफर]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अंबर कायनात, सायरा जबीन (पा), विंबाई मुटुंगविंदू आणि केली एनदिराया (झि) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. . * [[आयेशा झफर]] (पा) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील तिचे पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्धच्या पहिल्या टी२० सामन्यात शतक झळकावत आयेशा झफरने अनेक विक्रम आपल्या नावे केले. |title=Ayesha Zafar bags multiple records with century against Zimbabwe in first T20I |url=https://www.geosuper.tv/latest/55944-ayesha-zafar-bags-multiple-records-with-century-against-zimbabwe-in-first-t20i |website=जिओ सुपर |access-date=१३ जुलै २०२६}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ मे २०२६ | time = १९:३० | night = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = एमान फातिमा ७९[[नाबाद|*]] (४३) | wickets1 = लिंडोकुहले माभेरो १/२० (३ षटके) | score2 = १०३/८ (२० षटके) | runs2 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] १८[[नाबाद|*]] (३७) | wickets2 = [[नश्रा संधू]] २/१८ (३ षटके) | result = पाकिस्तान ६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = नासिर हुसेन (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = एमान फातिमा (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ मे २०२६ | time = १९:३० | night = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २२३/४ (२० षटके) | runs1 = [[फातिमा सना]] ६२[[नाबाद|*]] (१९) | wickets1 = लिंडोकुहले माभेरो २/३६ (४ षटके) | score2 = ९० (१७.१ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ३२ (१३) | wickets2 = [[सादिया इक्बाल]] ३/२० (३ षटके) | result = पाकिस्तान १३३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[फातिमा सना]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ऑलिंडर चारे (झि) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} == नोंदी == {{notelist}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ===बाह्यदुवे=== *[https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-women-in-pakistan-odis-2026-1534023 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{पाकिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे|२०२६]] [[वर्ग:झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|पाकिस्तान]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे पाकिस्तान दौरे]] i6m8bthziqlh1sc9hjq1vmhm3jgbsez 2717689 2717688 2026-10-07T05:14:33Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2717689 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Pakistan.svg | team1_name = पाकिस्तान | team2_image = Flag of Zimbabwe.svg | team2_name = झिम्बाब्वे | from_date = ४ | to_date = १५ मे २०२६ | team1_captain = [[फातिमा सना]] | team2_captain = [[नॉमवेलो सिबंदा]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 0 | team1_ODIs_most_runs = [[सदफ शमास]] (२८९) | team2_ODIs_most_runs = बीलव्ह्ड बिझा (१५५) | team1_ODIs_most_wickets = [[सईदा अरूब शाह]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[प्रेशियस मरान्गे]] (३) | player_of_ODI_series = [[गुल फरोझा]] (पा) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[आयेशा झफर]] (१५१) | team2_twenty20s_most_runs = अदेल झिमुनू (४८) | team1_twenty20s_most_wickets = [[सादिया इक्बाल]] (६) | team2_twenty20s_most_wickets = लिंडोकुहले माभेरो (३)<br>मिशेल मावुंगा (३) | player_of_twenty20_series = [[आयेशा झफर]] (पा) }} [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघ]]ाने मे २०२६ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[पाकिस्तान]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-women-set-for-first-ever-tour-to-pakistan-1531234 |trans-title= झिम्बाब्वे महिला संघ पहिल्यावहिल्या पाकिस्तान दौऱ्यासाठी सज्ज |title=Zimbabwe women set for first-ever tour to Pakistan |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका ही २०२५-२०२९ आयसीसी महिला चॅम्पियनशिपचा भाग होती. <ref>{{cite web |trans-title= महिलांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Women's Future Tours Programme |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/momiku5h9eyqzp5tohdb.pdf |access-date=९ जुलै २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|date=४ नोव्हेंबर २०२४}}</ref> झिम्बाब्वेच्या महिला संघाचा पाकिस्तानचा हा पहिलाच दौरा होता. <ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/138317/zimbabwe-women-set-for-maiden-tour-of-pakistan |trans-title= झिम्बाब्वे महिला संघ पाकिस्तानच्या पहिल्या दौऱ्यासाठी सज्ज |title=Zimbabwe Women set for maiden tour of Pakistan |work=क्रिकबझ्झ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> सदर आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका ही [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपूर्वी पाकिस्तानसाठी तयारीची संधी ठरली. <ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/pakistan-to-host-zimbabwe-ahead-of-t20-world-cup |trans-title= टी२० विश्वचषकापूर्वी पाकिस्तान झिम्बाब्वेचे यजमानपद भूषवणार |title=Pakistan to host Zimbabwe ahead of T20 World Cup |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan=2|{{crw|PAK}} !{{crw|ZIM}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/fatima-sana-to-lead-pakistan-in-odi-series-against-zimbabwe.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ जुलै २०२६|trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिकेत फातिमा सना पाकिस्तानचे नेतृत्व करणार |title= Fatima Sana to lead Pakistan in ODI series against Zimbabwe}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/15-member-pakistan-women-s-t20i-squad-announced-for-zimbabwe-series.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ जुलै २०२६|trans-title=झिम्बाब्वे मालिकेसाठी १५ सदस्यांचा पाकिस्तान महिला टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ जाहीर |title=15-member Pakistan women's T20I squad announced for Zimbabwe series}}</ref> !आं.ए.दि. व आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/4745/ZC-names-new-look-Zimbabwe-Women-squad-for-Pakistan-tour |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=९ जुलै २०२६|trans-title= पाकिस्तान दौऱ्यासाठी झिम्बाब्वे क्रिकेटने जाहीर केला महिलांचा नवीन स्वरूपातील संघ. |title=ZC names new-look Zimbabwe Women squad for Pakistan tour}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[फातिमा सना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आयेशा झफर]] * [[आलिया रियाझ]] * [[गुल फरोझा]] * [[डायना बेग]] * तस्मिया रुबाब * [[नजीहा अल्वी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नतालिया परवेझ]] * [[नश्रा संधू]] * [[मुनीबा अली]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * मोमिना रियासत * [[रमीन शमीम]] * [[सईदा अरूब शाह]] * [[सदफ शमास]] * [[सिद्रा अमीन]] | * [[फातिमा सना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आयेशा झफर]] * [[आलिया रियाझ]] * अंबर कायनात * [[इराम जावेद]] * एमान फातिमा * [[गुल फरोझा]] * तस्मिया रुबाब * [[तुबा हसन]] * [[नतालिया परवेझ]] * [[नश्रा संधू]] * [[मुनीबा अली]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[रमीन शमीम]] * [[सादिया इक्बाल]] * सायरा जबीन | * [[नॉमवेलो सिबंदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अदेल झिमुनु * [[ऑलिंडर चारे]] * [[केलीस एनधलोवू]] * कुडझाई चिगोरा * केली एनदिराया * क्रिस्टीन मुतासा * नताशा म्टोंबा * [[प्रेशियस मरान्गे]] * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * [[मिशेल मावुंगा]] * मेलिंडा कचिंग्वे * रन्यारारो पासिपानोद्या * लिंडोकुहले माभेरो * विंबाई मुटुंगविंदू |} ==महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== === १ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ मे २०२६ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ३३०/५ (५० षटके) | runs1 = [[सदफ शमास]] ९८ (१३०) | wickets1 = [[प्रेशियस मरान्गे]] ३/३९ (१० षटके) | score2 = १६२ (३६.४ षटके) | runs2 = बीलव्ह्ड बिझा ५३ (५३) | wickets2 = तस्मिया रुबाब २/२१ (७.४ षटके) | result = पाकिस्तान १६८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = झुल्फिकार जान (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[सदफ शमास]] (पा) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मोमिना रियासत (पा), मेलिंडा कचिंग्वे, क्रिस्टीन मुतासा आणि केली एनदिराया (झि) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * महिला अजिंक्यपद गुण: पाकिस्तान २, झिम्बाब्वे ०. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ मे २०२६ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ३४३/४ (५० षटके) | runs1 = [[सदफ शमास]] १०१ (११२) | wickets1 = क्रिस्टीन मुतासा १/१९ (२ षटके) | score2 = १३७ (३९ षटके) | runs2 = रन्यारारो पासिपानोद्या ३३[[नाबाद|*]] (६२) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/१५ (६ षटके) | result = पाकिस्तान २०६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = [[निमाली परेरा]] (श्री) आणि [[तारिक रशीद]] (पा) | motm = [[गुल फरोझा]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = विंबाई मुटुंगविंदू (झि) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * [[सदफ शमास]] आणि [[गुल फरोझा]] (पा) ह्या दोघींनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील पहिले शतक केले.<ref>{{cite web |trans-title= सदाफ आणि गुल यांच्या शतकांच्या जोरावर पाकिस्तानचा झिम्बाब्वेवर २०६ धावांनी विक्रमी विजय |title=Sadaf, Gull centuries power Pakistan to record 206-run win against Zimbabwe |url=https://www.pcb.com.pk/news-detail/sadaf-gull-centuries-power-pakistan-to-record-206-run-win-against-zimbabwe.html |website=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद गुण: पाकिस्तान २, झिम्बाब्वे ०. }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ मे २०२६ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|PAK}} | score1 = २२९/९ (५० षटके) | runs1 = बीलव्ह्ड बिझा ७३ (८८) | wickets1 = तस्मिया रुबाब ३/४९ (१० षटके) | score2 = २२५/१ (३१.५ षटके) | runs2 = [[गुल फरोझा]] १०६[[नाबाद|*]] (९२) | wickets2 = कुडझाई चिगोरा १/३९ (४.५ षटके) | result = पाकिस्तान ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[गुल फरोझा]] (पा) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: पाकिस्तान २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १२ मे २०२६ | time = १९:३० | night = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २३७/५ (२० षटके) | runs1 = [[आयेशा झफर]] १०२[[नाबाद|*]] (४७) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/५९ (४ षटके) | score2 = ८४ (१८.२ षटके) | runs2 = नताशा म्टोंबा २४ (२०) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/७ (३ षटके) | result = पाकिस्तान १५३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = अब्दुल मुकीत (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[आयेशा झफर]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अंबर कायनात, सायरा जबीन (पा), विंबाई मुटुंगविंदू आणि केली एनदिराया (झि) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. . * [[आयेशा झफर]] (पा) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील तिचे पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्धच्या पहिल्या टी२० सामन्यात शतक झळकावत आयेशा झफरने अनेक विक्रम आपल्या नावे केले. |title=Ayesha Zafar bags multiple records with century against Zimbabwe in first T20I |url=https://www.geosuper.tv/latest/55944-ayesha-zafar-bags-multiple-records-with-century-against-zimbabwe-in-first-t20i |website=जिओ सुपर |access-date=१३ जुलै २०२६}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ मे २०२६ | time = १९:३० | night = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = एमान फातिमा ७९[[नाबाद|*]] (४३) | wickets1 = लिंडोकुहले माभेरो १/२० (३ षटके) | score2 = १०३/८ (२० षटके) | runs2 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] १८[[नाबाद|*]] (३७) | wickets2 = [[नश्रा संधू]] २/१८ (३ षटके) | result = पाकिस्तान ६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = नासिर हुसेन (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = एमान फातिमा (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ मे २०२६ | time = १९:३० | night = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २२३/४ (२० षटके) | runs1 = [[फातिमा सना]] ६२[[नाबाद|*]] (१९) | wickets1 = लिंडोकुहले माभेरो २/३६ (४ षटके) | score2 = ९० (१७.१ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ३२ (१३) | wickets2 = [[सादिया इक्बाल]] ३/२० (३ षटके) | result = पाकिस्तान १३३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[फातिमा सना]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ऑलिंडर चारे (झि) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} == नोंदी == {{notelist}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ===बाह्यदुवे=== *[https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-women-in-pakistan-odis-2026-1534023 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{पाकिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे|२०२६]] [[वर्ग:झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|पाकिस्तान]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे पाकिस्तान दौरे]] tbasygwn623ui9u1p7fzefcfw6pwmt9 2717690 2717689 2026-10-07T05:14:58Z Nitin.kunjir 4684 /* ३रा आं.टी२० सामना */ 2717690 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Pakistan.svg | team1_name = पाकिस्तान | team2_image = Flag of Zimbabwe.svg | team2_name = झिम्बाब्वे | from_date = ४ | to_date = १५ मे २०२६ | team1_captain = [[फातिमा सना]] | team2_captain = [[नॉमवेलो सिबंदा]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 0 | team1_ODIs_most_runs = [[सदफ शमास]] (२८९) | team2_ODIs_most_runs = बीलव्ह्ड बिझा (१५५) | team1_ODIs_most_wickets = [[सईदा अरूब शाह]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[प्रेशियस मरान्गे]] (३) | player_of_ODI_series = [[गुल फरोझा]] (पा) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[आयेशा झफर]] (१५१) | team2_twenty20s_most_runs = अदेल झिमुनू (४८) | team1_twenty20s_most_wickets = [[सादिया इक्बाल]] (६) | team2_twenty20s_most_wickets = लिंडोकुहले माभेरो (३)<br>मिशेल मावुंगा (३) | player_of_twenty20_series = [[आयेशा झफर]] (पा) }} [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघ]]ाने मे २०२६ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[पाकिस्तान]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-women-set-for-first-ever-tour-to-pakistan-1531234 |trans-title= झिम्बाब्वे महिला संघ पहिल्यावहिल्या पाकिस्तान दौऱ्यासाठी सज्ज |title=Zimbabwe women set for first-ever tour to Pakistan |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका ही २०२५-२०२९ आयसीसी महिला चॅम्पियनशिपचा भाग होती. <ref>{{cite web |trans-title= महिलांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Women's Future Tours Programme |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/momiku5h9eyqzp5tohdb.pdf |access-date=९ जुलै २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|date=४ नोव्हेंबर २०२४}}</ref> झिम्बाब्वेच्या महिला संघाचा पाकिस्तानचा हा पहिलाच दौरा होता. <ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/138317/zimbabwe-women-set-for-maiden-tour-of-pakistan |trans-title= झिम्बाब्वे महिला संघ पाकिस्तानच्या पहिल्या दौऱ्यासाठी सज्ज |title=Zimbabwe Women set for maiden tour of Pakistan |work=क्रिकबझ्झ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> सदर आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका ही [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपूर्वी पाकिस्तानसाठी तयारीची संधी ठरली. <ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/pakistan-to-host-zimbabwe-ahead-of-t20-world-cup |trans-title= टी२० विश्वचषकापूर्वी पाकिस्तान झिम्बाब्वेचे यजमानपद भूषवणार |title=Pakistan to host Zimbabwe ahead of T20 World Cup |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan=2|{{crw|PAK}} !{{crw|ZIM}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/fatima-sana-to-lead-pakistan-in-odi-series-against-zimbabwe.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ जुलै २०२६|trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिकेत फातिमा सना पाकिस्तानचे नेतृत्व करणार |title= Fatima Sana to lead Pakistan in ODI series against Zimbabwe}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/15-member-pakistan-women-s-t20i-squad-announced-for-zimbabwe-series.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ जुलै २०२६|trans-title=झिम्बाब्वे मालिकेसाठी १५ सदस्यांचा पाकिस्तान महिला टी२० आंतरराष्ट्रीय संघ जाहीर |title=15-member Pakistan women's T20I squad announced for Zimbabwe series}}</ref> !आं.ए.दि. व आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/4745/ZC-names-new-look-Zimbabwe-Women-squad-for-Pakistan-tour |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=९ जुलै २०२६|trans-title= पाकिस्तान दौऱ्यासाठी झिम्बाब्वे क्रिकेटने जाहीर केला महिलांचा नवीन स्वरूपातील संघ. |title=ZC names new-look Zimbabwe Women squad for Pakistan tour}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[फातिमा सना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आयेशा झफर]] * [[आलिया रियाझ]] * [[गुल फरोझा]] * [[डायना बेग]] * तस्मिया रुबाब * [[नजीहा अल्वी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नतालिया परवेझ]] * [[नश्रा संधू]] * [[मुनीबा अली]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * मोमिना रियासत * [[रमीन शमीम]] * [[सईदा अरूब शाह]] * [[सदफ शमास]] * [[सिद्रा अमीन]] | * [[फातिमा सना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आयेशा झफर]] * [[आलिया रियाझ]] * अंबर कायनात * [[इराम जावेद]] * एमान फातिमा * [[गुल फरोझा]] * तस्मिया रुबाब * [[तुबा हसन]] * [[नतालिया परवेझ]] * [[नश्रा संधू]] * [[मुनीबा अली]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[रमीन शमीम]] * [[सादिया इक्बाल]] * सायरा जबीन | * [[नॉमवेलो सिबंदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अदेल झिमुनु * [[ऑलिंडर चारे]] * [[केलीस एनधलोवू]] * कुडझाई चिगोरा * केली एनदिराया * क्रिस्टीन मुतासा * नताशा म्टोंबा * [[प्रेशियस मरान्गे]] * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * [[मिशेल मावुंगा]] * मेलिंडा कचिंग्वे * रन्यारारो पासिपानोद्या * लिंडोकुहले माभेरो * विंबाई मुटुंगविंदू |} ==महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== === १ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ मे २०२६ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ३३०/५ (५० षटके) | runs1 = [[सदफ शमास]] ९८ (१३०) | wickets1 = [[प्रेशियस मरान्गे]] ३/३९ (१० षटके) | score2 = १६२ (३६.४ षटके) | runs2 = बीलव्ह्ड बिझा ५३ (५३) | wickets2 = तस्मिया रुबाब २/२१ (७.४ षटके) | result = पाकिस्तान १६८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = झुल्फिकार जान (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[सदफ शमास]] (पा) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मोमिना रियासत (पा), मेलिंडा कचिंग्वे, क्रिस्टीन मुतासा आणि केली एनदिराया (झि) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * महिला अजिंक्यपद गुण: पाकिस्तान २, झिम्बाब्वे ०. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ मे २०२६ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ३४३/४ (५० षटके) | runs1 = [[सदफ शमास]] १०१ (११२) | wickets1 = क्रिस्टीन मुतासा १/१९ (२ षटके) | score2 = १३७ (३९ षटके) | runs2 = रन्यारारो पासिपानोद्या ३३[[नाबाद|*]] (६२) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/१५ (६ षटके) | result = पाकिस्तान २०६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = [[निमाली परेरा]] (श्री) आणि [[तारिक रशीद]] (पा) | motm = [[गुल फरोझा]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = विंबाई मुटुंगविंदू (झि) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * [[सदफ शमास]] आणि [[गुल फरोझा]] (पा) ह्या दोघींनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील पहिले शतक केले.<ref>{{cite web |trans-title= सदाफ आणि गुल यांच्या शतकांच्या जोरावर पाकिस्तानचा झिम्बाब्वेवर २०६ धावांनी विक्रमी विजय |title=Sadaf, Gull centuries power Pakistan to record 206-run win against Zimbabwe |url=https://www.pcb.com.pk/news-detail/sadaf-gull-centuries-power-pakistan-to-record-206-run-win-against-zimbabwe.html |website=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद गुण: पाकिस्तान २, झिम्बाब्वे ०. }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ मे २०२६ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|PAK}} | score1 = २२९/९ (५० षटके) | runs1 = बीलव्ह्ड बिझा ७३ (८८) | wickets1 = तस्मिया रुबाब ३/४९ (१० षटके) | score2 = २२५/१ (३१.५ षटके) | runs2 = [[गुल फरोझा]] १०६[[नाबाद|*]] (९२) | wickets2 = कुडझाई चिगोरा १/३९ (४.५ षटके) | result = पाकिस्तान ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[गुल फरोझा]] (पा) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: पाकिस्तान २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १२ मे २०२६ | time = १९:३० | night = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २३७/५ (२० षटके) | runs1 = [[आयेशा झफर]] १०२[[नाबाद|*]] (४७) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/५९ (४ षटके) | score2 = ८४ (१८.२ षटके) | runs2 = नताशा म्टोंबा २४ (२०) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/७ (३ षटके) | result = पाकिस्तान १५३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = अब्दुल मुकीत (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[आयेशा झफर]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अंबर कायनात, सायरा जबीन (पा), विंबाई मुटुंगविंदू आणि केली एनदिराया (झि) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. . * [[आयेशा झफर]] (पा) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील तिचे पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्धच्या पहिल्या टी२० सामन्यात शतक झळकावत आयेशा झफरने अनेक विक्रम आपल्या नावे केले. |title=Ayesha Zafar bags multiple records with century against Zimbabwe in first T20I |url=https://www.geosuper.tv/latest/55944-ayesha-zafar-bags-multiple-records-with-century-against-zimbabwe-in-first-t20i |website=जिओ सुपर |access-date=१३ जुलै २०२६}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ मे २०२६ | time = १९:३० | night = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = एमान फातिमा ७९[[नाबाद|*]] (४३) | wickets1 = लिंडोकुहले माभेरो १/२० (३ षटके) | score2 = १०३/८ (२० षटके) | runs2 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] १८[[नाबाद|*]] (३७) | wickets2 = [[नश्रा संधू]] २/१८ (३ षटके) | result = पाकिस्तान ६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = नासिर हुसेन (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = एमान फातिमा (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ मे २०२६ | time = १९:३० | night = | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २२३/४ (२० षटके) | runs1 = [[फातिमा सना]] ६२[[नाबाद|*]] (१९) | wickets1 = लिंडोकुहले माभेरो २/३६ (४ षटके) | score2 = ९० (१७.१ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ३२ (१३) | wickets2 = [[सादिया इक्बाल]] ३/२० (३ षटके) | result = पाकिस्तान १३३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[फातिमा सना]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[ऑलिंडर चारे]] (झि) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} == नोंदी == {{notelist}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ===बाह्यदुवे=== *[https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-women-in-pakistan-odis-2026-1534023 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{पाकिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे|२०२६]] [[वर्ग:झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|पाकिस्तान]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे पाकिस्तान दौरे]] bmc82gq8ie9hubvgumg45xs2xmggafc 0 381419 2717479 2694290 2026-10-06T19:21:26Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717479 wikitext text/x-wiki '''मटिल्डा रोझ कॉर्टिन-कोलमॅन''' (जन्म २३ ऑगस्ट २००७) ही एक इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आहे, जी सध्या सरे आणि सदर्न ब्रेव्ह या संघांसाठी खेळते. ती '[[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]]' गोलंदाज म्हणून खेळते. तिने [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६|मे २०२६ मध्ये न्यू झीलंडविरुद्धच्या एकदिवसीय सामन्या]]द्वारे इंग्लंडकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००७ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] coay1pskyf71y9oa0ccwswazciiark2 0 381421 2717497 2694294 2026-10-06T19:22:34Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717497 wikitext text/x-wiki '''अलेक्सा केट स्टोनहाऊस''' (जन्म ५ डिसेंबर २००४) ही एक इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आहे, जी सध्या सरे आणि ट्रेंट रॉकेट्स या संघांसाठी खेळते. ती उजव्या हाताने फलंदाजी आणि डाव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती गोलंदाज]]ी करते. ==आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द== ऑक्टोबर २०२२ मध्ये, [[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी [[इंग्लंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|इंग्लंडच्या १९-वर्षांखालील संघा]]त स्टोनहाऊसची निवड करण्यात आली. या स्पर्धेत तिने खेळलेल्या पाच सामन्यांत ११.३३ च्या सरासरीने सहा बळी घेतले. मार्च २०२४ मध्ये, [[श्रीलंका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] यांच्याविरुद्धच्या तिरंगी मालिकेसाठी स्टोनहाऊसची पुन्हा एकदा १९-वर्षांखालील संघात निवड करण्यात आली; तिने या मालिकेत पाच सामने खेळले आणि पाच बळी घेतले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००४ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] mm3pn9oaax379pjrbi9b0ggonvrmnh3 0 381422 2717472 2694334 2026-10-06T19:20:55Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717472 wikitext text/x-wiki '''ब्रिअर्न ग्रेस इलिंग''' (जन्म २९ सप्टेंबर २००३) ही न्यू झीलंडची क्रिकेट खेळाडू आहे; ती सध्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर {{Crw|NZ}} महिला क्रिकेट संघाकडून आणि देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये ऑकलंडकडून खेळते. ती डावखुरी फलंदाज आणि डावखुरी [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलदगती गोलंदाज]] म्हणून खेळते. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००३ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] om3qw3ru19bseeb13fa04191hd2pf7d 0 381423 2717470 2694350 2026-10-06T19:20:48Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717470 wikitext text/x-wiki '''नेन्सी हितेशकुमार पटेल''' (जन्म २७ मे २००२) ही भारतात जन्मलेली न्यू झीलंडची क्रिकेट खेळाडू आहे; ती सध्या {{Crw|NZL}} महिला क्रिकेट संघ आणि देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये 'नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स' संघाकडून खेळते. ती उजव्या हाताने [[ऑफ-स्पिन]] गोलंदाजी करते. [[वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] dctx39rjj113stnxs9b3agcldxpuzra 0 381424 2717474 2694215 2026-10-06T19:21:07Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717474 wikitext text/x-wiki '''फ्लोरा डायना मेरी डेव्हनशायर''' (जन्म १३ फेब्रुवारी २००३) ही न्यू झीलंडची क्रिकेट खेळाडू आहे. ती सध्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर {{Crw|NZL}} महिला क्रिकेट संघाकडून आणि देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये 'सेंट्रल डिस्ट्रिक्ट्स'कडून खेळते. ती डावखुरी फलंदाज आणि डावखुरी [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-वेगवान गोलंदाज]] आहे. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] ijiytl1sjop49eyr2p5lhpc9rtpmeqa 0 381427 2717475 2694354 2026-10-06T19:21:10Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717475 wikitext text/x-wiki '''जोडी लुईस ग्र्यूकॉक''' (जन्म ३० नोव्हेंबर २००४) ही एक इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आहे जी सध्या एसेक्ससाठी खेळते. ती डावखुरी फलंदाज आणि उजव्या हाताची [[लेग स्पिन|लेग-ब्रेक गोलंदाज]] म्हणून खेळते. [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६|मे २०२६ मध्ये न्यू झीलंडविरुद्ध मालिकेमध्ये]] तिने [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००४ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 3etagide1d5077tuzzm53palusijtzj 0 381461 2717528 2694486 2026-10-06T19:24:48Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717528 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = शुभम रांजणे | image = Shubham Ranjane.jpg | caption = २०१९-२० विजय हजारे चषक स्पर्धेदरम्यान रांजणे | country = युनायटेड स्टेट्स | fullname = शुभम सुभाष रांजणे | birth_date = {{birth date and age|1994|3|26|df=yes}} | birth_place = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | death_date = | death_place = | nickname = | batting = | bowling = | role = अष्टपैलू | date = १५ जुलै २०२६ | source = [http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/554701.html ईएसपीएन क्रिकइन्फो] }}'''शुभम सुभाष रांजणे''' (जन्म २६ मार्च १९९४) हा एक भारतीय-अमेरिकन क्रिकेट खेळाडू असून तो {{Cr|USA}} राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून [[अष्टपैलू खेळाडू]] म्हणून खेळतो. तो उजव्या हाताने मधल्या फळीत फलंदाजी आणि उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती गोलंदाजी]] करतो. अमेरिकेत जाण्यापूर्वी त्याने भारतात [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट]] खेळले होते. रांजणेने २१ नोव्हेंबर २०१६ रोजी [[२०१६-१७ रणजी करंडक]] स्पर्धेत [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]]साठी प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ranji-trophy-2016-17/engine/current/match/1053613.html|title=रणजी करंडक, अ गट: गुजरात विरुद्ध मुंबई, हुबळी येथे, २१-२४ नोव्हेंबर २०१६|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]|access-date=१५ जुलै २०२६}}</ref> जानेवारी २०२६ मध्ये, [[२०१६ टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी अमेरिकेच्या संघात रांजणेची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite press release|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/usa-announce-squad-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026|title=यूएसएने आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक २०२६ साठी संघ जाहीर केला.|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|date=३० जानेवारी २०२६|access-date=१५ जुलै २०२६}}</ref> विश्वचषकादरम्यान, ७ फेब्रुवारी २०२६ रोजी [[वानखेडे स्टेडियम]]वर भारता विरुद्ध त्याने [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="Cricinfo">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/554701.html |title=शुभम रांजणे |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]|access-date=१५ जुलै २०२६}}</ref> स्पर्धेतील पाकिस्तान विरुद्धच्या दुसऱ्या सामन्यात, त्याने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील पहिले अर्धशतक झळकावले. या सामन्यात त्याने ३० चेंडूंत ५१ धावा केल्या. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{ESPNcricinfo|id=554701}} [[वर्ग:अमेरिकेचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:अमेरिकेचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:अमेरिकेचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू]] 2e1une8mxr4binq5bgoptq2uw5fwssp 0 381502 2717463 2694817 2026-10-06T19:20:22Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2717463 wikitext text/x-wiki '''जहझारा कियाना क्लो क्लॅक्स्टन''' (जन्म १२ मार्च २००६) ही सेंट किट्स आणि नेव्हिसची फुटबॉलपटू आणि क्रिकेट खेळाडू आहे. फुटबॉलमध्ये, ती 'न्यूटाउन युनायटेड एफसी' आणि सेंट किट्स आणि नेव्हिसच्या महिला राष्ट्रीय संघासाठी 'फॉरवर्ड' म्हणून खेळते. क्रिकेटमध्ये, ती 'लीवर्ड आयलंड्स'साठी डाव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करते. तिने वेस्ट इंडीजच्या १९-वर्षांखालील संघासाठीही क्रिकेट खेळले आहे; वेस्ट इंडीजच्या १९-वर्षांखालील संघात निवड झालेली ती 'लीवर्ड आयलंड्स'मधील पहिलीच महिला क्रिकेट खेळाडू ठरली आहे. [[वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२५|इंग्लंडविरुद्धच्या मालिकेसाठी]] तिची वेस्ट इंडीज संघात पहिल्यांदाच निवड झाली. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये वेस्ट इंडीजसाठी पदार्पण करणारी ती सेंट किट्सची पहिली महिला ठरली ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1352172}} [[वर्ग: वेस्ट इंडीजच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] n2n4hygm7c26e52riz3mkmrcepiybo0 0 381504 2717461 2694826 2026-10-06T19:20:14Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2717461 wikitext text/x-wiki '''शॉनिशा हेक्टर''' ही [[अँटिगा आणि बार्बुडा|अँटिग्वा]]ची क्रिकेट खेळाडू असून ती लीवर्ड आयलंड्स, त्रिनबागो नाइट रायडर्स आणि {{Crw|WIN}} संघांकडून क्रिकेट खेळते. ऑक्टोबर २०१९ मध्ये, [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०१९-२०|भारताविरुद्धच्या मालिकेसाठी]] वेस्ट इंडीजच्या संघात तिची निवड करण्यात आली होती. वेस्ट इंडीज संघात निवड झालेली ती अँटिग्वाची पहिली महिला क्रिकेट खेळाडू ठरली. तिने १ नोव्हेंबर २०१९ रोजी भारता विरुद्ध वेस्ट इंडीजसाठी महिला [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] सामन्यात पदार्पण केले. मे २०२१ मध्ये, हेक्टरला [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]]कडून करारबद्ध करण्यात आले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{cricinfo|id=1204928}} *{{cricketarchive|id=2091215}} [[वर्ग:वेस्ट इंडीजच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] ayky0yqlbl6fszn0d9o9ha4cknt0e03 0 381506 2717503 2694836 2026-10-06T19:22:57Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717503 wikitext text/x-wiki '''एमी केट मॅग्वायर''' (जन्म ९ सप्टेंबर २००६) ही एक आयरिश क्रिकेट खेळाडू असून ती {{Crw|IRL}}साठी डावखुरी [[फिरकी गोलंदाज]] म्हणून खेळते. तिने देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये 'स्कॉर्चर्स' संघाचे प्रतिनिधित्व केले आहे. डिसेंबर २०२२ मध्ये, दक्षिण आफ्रिकेत झालेल्या [[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी आयर्लंडच्या १९-वर्षांखालील संघात मॅग्वायरची निवड करण्यात आली. तिने या स्पर्धेत पाच सामने खेळले आणि २६.६६ च्या सरासरीने ३ बळी घेतले. जून २०२३ मध्ये, [[आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२३|वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या मालिके]]साठी राष्ट्रीय संघात मॅग्वायरला पहिल्यांदाच बोलावण्यात आले. वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या याच मालिकेत तिने १ जुलै रोजी [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि ४ जुलै २०२३ रोजी [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांत पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo||id=1351945}} [[वर्ग:आयर्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] rjwrma0lcaakv6u8zcl3dc85ot4oiv2 0 381552 2717493 2695139 2026-10-06T19:22:19Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717493 wikitext text/x-wiki '''नंदनी श्याम सुंदर शर्मा''' (जन्म २० सप्टेंबर २००१) ही एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. शर्मा ही उजव्या हाताने फलंदाजी करते आणि उजव्या हाताने जलद-मध्यमगती गोलंदाजी करते. तिचा जन्म चंदीगड येथे झाला. मे २०२६ मध्ये, [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी आणि त्याआधी [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६|इंग्लंडविरुद्ध]] होणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेसाठी भारताच्या संघात शर्माची निवड करण्यात आली. तिने २८ मे २०२६ रोजी चेम्सफोर्ड येथे इंग्लंडविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यातून पदार्पण केले आणि ३४ धावांत ३ बळी घेतले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1289676}} [[वर्ग:भारताच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 530ou8f5d6wj17qc3cg9iqcguk9m1zl 0 381689 2717489 2696159 2026-10-06T19:22:05Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717489 wikitext text/x-wiki '''एली अँडरसन''' (जन्म ३० ऑक्टोबर २००३) ही एक इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू असून ती सध्या समरसेट संघाकडून खेळते. ती उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती गोलंदाजी]] करते. ऑक्टोबर २०२२ मध्ये, [[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी [[इंग्लंड १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|इंग्लंडच्या १९ वर्षांखालील संघात]] अँडरसनची निवड करण्यात आली. या स्पर्धेत तिने ५.६२ च्या सरासरीने एकूण आठ बळी घेतले; यामध्ये [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज]]विरुद्ध १२ धावांत ५ बळी घेण्याच्या कामगिरीचा (५/१२) समावेश होता. ==बाह्यदुवे== *{{cricinfo|id=1185631}} [[वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००३ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] s8jjfej337xqtdc1194t4p6hlw66zyn 0 381717 2717506 2696219 2026-10-06T19:23:08Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717506 wikitext text/x-wiki '''मुहम्मद गाझी घोरी''' (जन्म १६ मार्च २००३) हा एक पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे. घोरी हा उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] करतो तसेच [[यष्टिरक्षक]] सुद्धा आहे. त्याचा जन्म [[कराची]], [[सिंध]], [[पाकिस्तान]] येथे झाला.<ref name="PCB">{{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/player/ghazi-ghouri-50566.html |title=मुहम्मद गाझी घोरी|publisher=पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड |accessdate=२१ जुलै २०२६}}</ref> मार्च २०२६ मध्ये, घोरीने [[मीरपूर]] येथे [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बांगलादेश]]विरुद्ध [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]]साठी [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] (ODI) सामन्यात पदार्पण केले. संघाची धावसंख्या ३ बाद ६४ असताना फलंदाजीला आलेल्या घोरीने २९ धावा केल्या आणि अब्दुल समदसोबत ५० धावांची भागीदारी केली.<ref name="ODIdebut">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-in-bangladesh-2025-26-1525632/bangladesh-vs-pakistan-3rd-odi-1525654/full-scorecard |trans-title=बांगलादेश विरुद्ध पाकिस्तान, तिसरी एकदिवसीय, पाकिस्तान बांगलादेश मध्ये २०२५/२६|title=Bangladesh v Pakistan, 3rd ODI, Pakistan in Bangladesh 2025/26 |publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |accessdate=२१ जुलै २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1295902}} [[वर्ग:पाकिस्तानचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पाकिस्तानचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००३ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] kkmplml5uaqmtpt4bt1v2wzbzl98bpe 0 381724 2717519 2696221 2026-10-06T19:24:02Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717519 wikitext text/x-wiki '''माझ सदाकत''' (जन्म १५ मे २००५) हा एक [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तानी]] क्रिकेट खेळाडू आणि [[अष्टपैलू खेळाडू|अष्टपैलू]] [[फलंदाजी|फलंदाज]] आहे. त्याचा जन्म १५ मे २००५ रोजी [[पेशावर]], [[खैबर पख्तूनख्वा]], [[पाकिस्तान]] येथे झाला. तो डावखुरा फलंदाज असून अधूनमधून [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन|मंदगती डावखुरी ऑर्थोडॉक्स]] फिरकी गोलंदाजीही करतो. तो देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये खैबर पख्तुनख्वा क्रिकेट संघाकडून खेळतो. याआधी तो [[पाकिस्तान १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|पाकिस्तानच्या राष्ट्रीय १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघा]]कडूनही खेळला आहे.<ref>{{cite web |title=माझ सदाकत |url=https://www.pcb.com.pk/player/maaz-sadaqat-53213.html |publisher=पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड |access-date=२१ जुलै २०२६}}</ref> मार्च २०२६ मध्ये, [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६|बांगलादेश दौऱ्यादरम्यान]] सदाकतने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. मालिकेतील दुसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात, ७५ धावा (४६ चेंडूंत) आणि ३ बळी (२३ धावांत) अशा अष्टपैलू कामगिरीसाठी त्याला [[सामनावीर]] म्हणून घोषित करण्यात आले. पहिल्या एकदिवसीय सामन्यात पाकिस्तानची फलंदाजी कोलमडल्यानंतर, सदाकतने अधिक आक्रमक पवित्रा स्वीकारला; त्याने सुरुवातीलाच काही चौकार मारले आणि [[नाहिद राणा]]विरुद्ध त्याच्या पहिल्याच षटकात षटकारही लगावला.<ref>{{Cite web |last=रसूल |first=दानयाल |date=१३ मार्च २०२६|trans-title=अष्टपैलू सदाकतमुले पाकिस्तानसाठी मालिका बरोबरीत|title=All-round Sadaqat levels series for Pakistan |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-in-bangladesh-2025-26-1525632/bangladesh-vs-pakistan-2nd-odi-1525653/match-report |website=क्रिकइन्फो}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1244154}} [[वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पाकिस्तानचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पाकिस्तानचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००५ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] mox6r1wr65gknxagdr0u1d4241h5rqe 0 381734 2717501 2696223 2026-10-06T19:22:49Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717501 wikitext text/x-wiki '''शामिल हुसेन''' (जन्म १० ऑक्टोबर २००४) हा एक पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे जो [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो. हुसेन पाकिस्तान सुपर लीगमधील 'क्वेटा ग्लॅडिएटर्स' संघाचा भाग आहे.<ref name="psl" >{{cite news |title=पीएसएल: बाबर आणि शाहीन 'प्लॅटिनम' श्रेणीत कायम; सुलतान्सकडून रिझवान मुक्त|url=https://www.espncricinfo.com/story/psl-2026-babar-shaheen-retained-in-platinum-category-sultans-release-rizwan-1522269 |access-date=२१ जुलै २०२६|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |language=en}}</ref> [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६|बांगलादेशविरुद्धच्या मालिकेसाठी]] हुसेन पाकिस्तानच्या एकदिवसीय संघाचा भाग होता. त्याने ११ मार्च २०२६ रोजी बांगलादेशविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] सामन्यातून पदार्पण केले.<ref>{{cite news |trans-title=बांगलादेशविरुद्धच्या एकदिवसीय सामन्यांनी २०२७ च्या तयारीला सुरुवात करताना पाकिस्तानच्या तीन खेळाडूंच्या पदार्पणाची शक्यता.|title=Trio set for debuts as Pakistan commence 2027 preparations with Bangladesh ODIs |url=https://www.dawn.com/news/1980809 |work=डॉन|date=११ मार्च २०२६|language=en}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1339105}} [[वर्ग:पाकिस्तानचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पाकिस्तानचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००४ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] lzojlbqg63jo0nzptn7km3wn4q6wq0q 0 381737 2717476 2696226 2026-10-06T19:21:14Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2717476 wikitext text/x-wiki '''ऑलिव्हर जॉन पीक''' (जन्म ११ सप्टेंबर २००६) हा एक व्यावसायिक ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने ऑस्ट्रेलियाचे [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] क्रिकेटमध्ये प्रतिनिधित्व केले आहे आणि तो [[व्हिक्टोरिया बुशरेंजर्स|व्हिक्टोरिया]] व [[मेलबर्न रेनेगेड्स]]साठी देशांतर्गत क्रिकेट खेळतो. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताचा [[ऑफ ब्रेक]] गोलंदाज आहे. पीक [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेत]] [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०२४]] जिंकणाऱ्या [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ]]याचा सदस्य होता. विजेत्या संघातील सर्वात तरुण सदस्य असलेल्या पीकने उपांत्य फेरीत पाकिस्तानविरुद्ध ४९ धावांचे योगदान दिले, तसेच अंतिम सामन्यात भारताविद्ध नाबाद ४६ धावा केल्या.<ref>{{cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/3892701/olive-peake-australia-under-19-world-cup-final-india-clinton-peake-geelong|website=Cricket.com.au|accessdate=३ डिसेंबर २०२४|title= पीकी ब्लाइंडर्स: सर्वात तरुण ऑस्ट्रेलियन खेळाडू राखीव खेळाडूपासून अंतिम सामन्याचा नायक बनला.|date=२१ फेब्रुवारी २०२४|first=डेव्हिड|last=मिडलटन}}</ref> मे-जून २०२६ मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६|पाकिस्तानविरुद्धच्या तीन सामन्यांच्या एकदिवसीय मालिके]]साठी पीकची ऑस्ट्रेलियाच्या आंतरराष्ट्रीय संघात निवड करण्यात आली. मालिकेतील पहिल्या सामन्यात खेळल्यामुळे, १९ वर्षे आणि २६१ दिवस वयाचा पीक ऑस्ट्रेलियासाठी एकदिवसीय क्रिकेट खेळणारा सर्वात तरुण 'विशेषज्ञ फलंदाज' आणि चौथा सर्वात तरुण क्रिकेट खेळाडू ठरला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{Cricinfo|id=1418371}} [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००६ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] oiwvbtjpy7tb13fboxov79cgne0efci 0 381741 2717482 2696229 2026-10-06T19:21:38Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717482 wikitext text/x-wiki '''लियाम अलेक्झांडर हॅमिल्टन स्कॉट''' (जन्म १२ डिसेंबर २०००) हा एक ऑस्ट्रेलियाई क्रिकेट खेळाडू आहे; त्याने [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] स्तरावर आपल्या देशाचे प्रतिनिधित्व केले असून तो दक्षिण ऑस्ट्रेलिया संघाकडून खेळतो. अष्टपैलू गोलंदाज खेळाडू असलेला स्कॉट उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने जलद-मध्यम गतीची गोलंदाजी करतो. त्याने मार्च २०२६ मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६|बांगलादेश विरुद्ध मालिके]]मधून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1076376}} [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] pvqgzz33ulwhjwjjwskz2plo934gq62 0 381791 2717487 2696297 2026-10-06T19:21:58Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717487 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = पसिंदू सूर्यबंदारा<br>පසිඳු සූරියබණ්ඩාර | image = | fullname = डॉन पसिंदु संजुला सूर्यबंदारा | birth_date = {{birth date and age|1999|10|19|df=yes}} | birth_place = [[कोलंबो]], श्रीलंका | batting = उजव्या हाताने | bowling = | role = फलंदाज | club1 = [[सिंहली स्पोर्ट्स क्लब|एसएससी]] | year1 = २०१८–२०२० | club2 = [[मूर्स स्पोर्ट्स क्लब|मूर्स]] | year2 = २०२१–सद्य | date = २३ जुलै २०२६ | source = [http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/980417.html ईएसपीएन क्रिकइन्फो] |club3=गॅले|year3=२०२३–सद्य|club4=गॅले मार्व्हल्स|year4=२०२४–सद्य}} '''पसिंदू सूर्यबंदारा''' ([[सिंहला भाषा|सिंहला]]: පසිඳු සූරියබණ්ඩාර), हा एक श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने ७ डिसेंबर २०१६ रोजी २८१८-१९ प्रीमियर लीग स्पर्धेत [[सिंहली स्पोर्ट्स क्लब]]साठी प्रथम श्रेणी पदार्पण केले. त्याने ४ जानेवारी २०२० रोजी २०१९-२० एसएलसी टी२० स्पर्धेत सिंहली स्पोर्ट्स क्लबसाठी टी२० पदार्पण केले. त्याने २८ मार्च २०२१ रोजी मूर्स स्पोर्ट्स क्लबसाठी २०२०-२१ मेजर क्लब्स लिमिटेड ओव्हर टूर्नामेंटमध्ये [[लिस्ट अ]] पदार्पण केले. ==नोंदी== {{reflist|group=n.}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=980417}} [[वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू]] 9npf9sbdco5oxa38vt0mmx074ng6vyp 10 381795 2717431 2716938 2026-10-06T17:11:26Z AdvAnantGholam 172574 2717431 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = कोकण लोकजीवन | title = कोकण लोकजीवन | state = autocollapse | bodyclass = hlist | titlestyle = background:#d9d9f3; | groupstyle = background:#e8e8f8; | group1 = प्रदेश व संस्कृती | list1 = * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील देवराया]] | group2 = ग्रामव्यवस्था | list2 = * [[पंचक्रोशी]] * [[भावकी]] * [[कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था]] * [[खडीकोळवण]] | group3 = भूमापन व भूमिअभिलेख | list3 = * [[महाराष्ट्रातील भूमापन, महसूल सर्वेक्षण आणि भूमिअभिलेखांचा इतिहास]] | group4 = समाज व समुदाय | list4 = * [[कोकणातील मानपानाची परंपरा]] * [[कोकणातील कुणबी]] | group5 = धार्मिक परंपरा | list5 = * [[कोकणातील गौरी गणपती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवळांची वास्तुशैली]] * [[कोकणातील ग्रामदैवत]] * [[कोकणात देवाला पोवते बांधणे]] * [[कोकणात देवाला कौल लावणे]] * [[कोकणात देवाला नवरात्री माळ लावणे]] * [[काळम्मादेवी मंदिर (उदगिरी)]] * [[गाव पांढर]] * [[कोकणातील मुचकुंद ऋषींची गुहा]] | group6 = लोककला | list6 = * [[नमन (लोककला)]] * [[कोकणातील टिपरी परंपरा]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[कोकणातील लोकवाद्ये]] | group7 = ग्रामीण जीवन | list7 = * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] * [[कोकणातील भातशेती]] * [[कोकणातील भात शेती कापणी]] * [[कोकणातील आंबा लागवड]] * [[कोकणातील काजू लागवड]] * [[मिरागाची राखण]] * [[नांगर]] * [[कोकणातील जनावरांचे पारंपरिक गोठे]] * [[कोकणातील आठवडी बाजार]] | group8 = अन्न व खाद्यसंस्कृती | list8 = * [[कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती]] * [[कोकणातील पारंपरिक मासेमारी]] | group9 = पर्यावरण, नद्या व वनसंपदा | list9 = * [[बाव नदी]] * [[कोकणातील जंगलतोड आणि बदलते पर्यावरण]] * [[पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र]] }} 37l6s633hprsd6iaj39b9106pwb20wf 0 381821 2717537 2696551 2026-10-06T19:25:33Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717537 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = जेम्स रेव | image = | fullname = जेम्स एडवर्ड केनेथ रेव | country = इंग्लंड | birth_date = {{birth date and age|2004|1|11|df=yes}} | birth_place = लॅम्बेथ, [[लंडन]], इंग्लंड | batting = डावखुरा | bowling = | role = [[यष्टीरक्षक]] | family = [[थॉमस रेव]] (भाऊ) | international = true | internationalspan = २०२६–सद्य | onetest = true | testdebutdate = १७ जून | testdebutyear = २०२६ | testdebutagainst = न्यू झीलंड | testcap = ७२३ | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | date = २४ जुलै २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1184436.html क्रिकइन्फो }} '''जेम्स एडवर्ड केनेथ रेव''' (जन्म ११ जानेवारी २००४) हा एक इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आहे. जुलै २०२१ मध्ये, [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताच्या]] [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२१|इंग्लंड दौऱ्यादरम्यान]] त्यांच्याविरुद्ध तीन दिवसांचा सामना खेळण्यासाठी काउंटी निवडक एकादश संघात रेवची ​​निवड करण्यात आली होती. रेवने २० जुलै २०२१ रोजी या सामन्यातून [[प्रथम श्रेणी]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1269781.html |title=सराव सामना, चेस्टर-ली-स्ट्रीट, २० - २२ जुलै २०२१, भारताचा इंग्लंड दौरा|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> त्याने १ ऑगस्ट २०२१ रोजी २०२१ रॉयल लंडन वन-डे कपमध्ये समरसेट संघाकडून [[लिस्ट अ]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1250193.html |title=गट १, टॉन्टन, १ ऑगस्ट २०२१, रॉयल लंडन वन-डे कप |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> डिसेंबर २०२१ मध्ये, वेस्ट इंडीजमध्ये होणाऱ्या [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०२२]] स्पर्धेसाठी इंग्लंडच्या संघात त्याची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/2424846/young-lions-announce-england-u19-world-cup-squad |title='यंग लायन्स'कडून इंग्लंडच्या १९-वर्षांखालील विश्वचषक संघाची घोषणा |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]|access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> त्याने २७ मे २०२२ रोजी इंग्लंड दौऱ्यावर आलेल्या 'श्रीलंका क्रिकेट डेव्हलपमेंट इलेव्हन' विरुद्ध समरसेट संघाकडून खेळताना टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. जुलै २०२२ मध्ये, एसेक्सविरुद्धच्या काउंटी चॅम्पियनशिप सामन्यात रेवने प्रथम श्रेणी क्रिकेटमधील आपले पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/county-championship-division-one-2022-1297650/essex-vs-somerset-50th-match-1297758/match-report-4 |title=जेम्स रेव आणि टॉम बँटन यांची परस्परविरोधी शैलीतील पहिली शतके; सामना अनिर्णित व नीरस |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> जानेवारी २०२५ मध्ये ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यावर जाणाऱ्या 'इंग्लंड लायन्स' संघात रेवचा समावेश करण्यात आला. मे २०२५ मध्ये, १९३९ मधील डेनिस कॉम्पटननंतर प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये १० शतके पूर्ण करणारा रेव हा सर्वात तरुण इंग्लिश खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web|url=https://www.wisden.com/series/county-championship-2025/cricket-news/why-hasnt-james-rew-played-for-england-yet |title=इंग्लंडचा सर्वात प्रभावी प्रथम श्रेणी फलंदाज मानल्या जाणाऱ्या जेम्स रेवने अजून कसोटी क्रिकेट का खेळलेले नाही? |publisher=[[विस्डेन]]|access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> त्याच महिन्याच्या उत्तरार्धात, दुखापतग्रस्त [[जॉर्डन कॉक्स]]च्या जागी त्याला इंग्लंडच्या कसोटी संघात बोलावण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4261292 |title=जेम्स रेवची इंग्लंडच्या पुरुष कसोटी संघात निवड |publisher=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]|access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1184436}} [[वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू]] flnzsu7hzqqrmutcs5v18pi2uzsqzky 0 381823 2717525 2696560 2026-10-06T19:24:28Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717525 wikitext text/x-wiki '''हेन्री थॉमस क्रोकॉम''' (जन्म २० सप्टेंबर २००१) हा एक इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने १ ऑगस्ट २०२० रोजी 'बॉब विलिस ट्रॉफी २०२०' मध्ये ससेक्स संघाकडून [[प्रथम श्रेणी]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="FC">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1227592.html |title=साउथ ग्रुप, होव्ह, १-४ ऑगस्ट २०२०, बॉब विलिस ट्रॉफी |access-date=२४ जुलै २०२६|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> त्याने ११ जून २०२१ रोजी 'टी२० ब्लास्ट २०२१' मध्ये ससेक्स संघाकडून टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/1250122/game/1250244 |title=साउथ ग्रुप (N), ब्रिस्टल, ११ जून २०२१, व्हायटॅलिटी ब्लास्ट|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> त्याने २३ जुलै २०२१ रोजी 'रॉयल ​​लंडन वन-डे कप २०२१' मध्ये ससेक्स संघाकडून 'लिस्ट अ' क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1250164.html |title=गट २, सेडबर्ग, २३ जुलै २०२१, रॉयल लंडन वन-डे कप |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> जून २०२६ मध्ये, दक्षिण आफ्रिका 'अ' विरुद्धच्या ५० षटकांच्या मालिकेसाठी 'इंग्लंड लायन्स'च्या संघात क्रोकॉमची निवड करण्यात आली; 'इंग्लंड लायन्स'च्या स्तरावर त्याची ही पहिलीच निवड होती.<ref>{{cite web |title=कोल्स आणि क्रोकॉम्ब यांना 'लायन्स' संघात बोलावणे|url=https://sussexcricket.co.uk/news/coles-crocombe-receive-lions-call-ups |website=ससेक्स क्रिकेट |date=४ जून २०२६ |access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1143809}} [[वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] e97nte40bf53kztkkx11bniqpqxm860 0 381846 2717536 2696652 2026-10-06T19:25:29Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717536 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = गुरनूर ब्रार | image = | fullname = गुरनूर सिंह ब्रार | birth_date = {{birth date and age|2000|05|25|df=yes}} | birth_place = [[मुक्तसर]], [[पंजाब]], भारत | death_date = | death_place = | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती ]] | height = ६फू ५इं<ref>{{Cite web|title=गुरनूर ब्रार — आकड्यांच्या पलीकडे जाऊन अंतर्प्रेरणेने घेतलेला निर्णय |url=https://www.thehindu.com/sport/gurnoor-brar-a-choice-driven-by-instinct-and-beyond-thenumbers/article71104921.ece|date=१५ जून २०२६|website=[[द हिंदू]]|quote=But the 26-year-old’s raw pace, and 6’5” frame, convinced the wise men that he would be more than handy. So he proved in the first ODI against the Afghans in Dharamshala on Saturday, returning figures of three for 27 from 4.5 overs in India’s seven-wicket victory in a rain-curtailed encounter.}}</ref> | role = [[गोलंदाजी|गोलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२६–सद्य | country = भारत | odidebutdate = १३ जून | odidebutyear = २०२६ | odidebutagainst = अफगाणिस्तान | odicap = २६२ | lastodidate = १९ जुलै | lastodiyear = २०२६ | lastodiagainst = इंग्लंड | odishirt = १५ | club1 = [[पंजाब क्रिकेट संघ|पंजाब ]] | year1 = २०२२/२३–सद्य | club2 = [[पंजाब किंग्स]] | year2 = २०२३ | club3 = [[गुजरात टायटन्स]] | year3 = २०२५–सद्य | date = २४ जुलै | year = २०२६ | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/gurnoor-brar-1287033 क्रिकइन्फो }} '''गुरनूर ब्रार''' (जन्म २५ मे २०००) हा एक भारतीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू आहे जो उजव्या हाताने [[वेगवान गोलंदाजी]] करतो. तो २०२६ पासून [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारता]]साठी आणि २०२२ पासून [[पंजाब क्रिकेट संघ|पंजाब]]साठी खेळत आहे. [[इंडियन प्रीमियर लीग]] मध्ये, त्याने २०२५ पासून [[गुजरात टायटन्स]]चे आणि २०२३ मध्ये [[पंजाब किंग्स]]चे प्रतिनिधित्व केले आहे. ==कारकीर्द== व्यावसायिक पदार्पणापूर्वी, ब्रार [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]]मध्ये पाच वेळा विजेतेपद पटकावणाऱ्या [[मुंबई इंडियन्स]]साठी नेट मध्ये गोलंदाजी करत होता. १४ डिसेंबर २०२२ रोजी, ब्रारने [[गोवा क्रिकेट संघ|गोव्याविरुद्ध]] [[पंजाब क्रिकेट संघ|पंजाब]]साठी त्याचे व्यावसायिक आणि [[लिस्ट अ]] पदार्पण केले.<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/vijay-hazare-trophy-2021-22-1280193/goa-vs-punjab-elite-group-e-1280393/full-scorecard|title=गुरनूर ब्रारचे गोव्याविरुद्ध पंजाबसाठी व्यावसायिक आणि लिस्ट अ पदार्पण.|publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]|access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> २० डिसेंबर २०२२ रोजी, त्याने [[रेल्वे क्रिकेट संघ|रेल्वे]]विरुद्ध पंजाबसाठी [[प्रथम श्रेणी]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/ranji-trophy-2022-23-1332913/railways-vs-punjab-elite-group-d-1333224/full-scorecard|title=गुरनूर ब्रारचे पंजाबसाठी प्रथम श्रेणी पदार्पण.|publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> १० जानेवारी २०२३ रोजी, [[जम्मू आणि काश्मीर क्रिकेट संघ|जम्मू आणि काश्मीर]]विरुद्धच्या रणजी करंडक सामन्यात, ब्रारने ६४ धावा करून पंजाबचा पहिला डाव सावरला आणि [[सिद्धार्थ कौल]]सोबत १०० धावांची भागीदारी केली; या कामगिरीमुळे तो चर्चेत आला आणि संघाला ४ गडी राखून विजय मिळवता आला.<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/ranji-trophy-2022-23-1332913/punjab-vs-jammu-kashmir-elite-group-d-1333281/full-scorecard|title=ब्रारने ६४ धावांची खेळी करत पंजाबचा पहिला डाव सावरला आणि संघाला सावरण्यास मदत केली.|publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] हंगामासाठी पंजाब किंग्सने [[राज बावा]]च्या जागी ब्रारला २० लाख रुपयांना विकत घेतले. त्याने २८ एप्रिल २०२३ रोजी [[लखनौ सुपर जायंट्स]]विरुद्ध [[पंजाब किंग्स]]साठी आयपीएल आणि टी२० पदार्पण केले.<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/indian-premier-league-2023-1345038/punjab-kings-vs-lucknow-super-giants-38th-match-1359512/full-scorecard|title=२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग, सामना क्रमांक ३८, पंजाब किंग्स विरुद्ध लखनौ सुपर जायंट्स|publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |date=२८ एप्रिल २०२३|access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तान]]विरुद्धच्या [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६|२०२६ मधील मायदेशातील मालिके]]साठी भारताच्या कसोटी आणि एकदिवसीय संघात त्याची निवड झाली आणि १३ जून रोजी पहिल्या एकदिवसीय सामन्यात त्याने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{Cite web |last=सूर्यनारायणन|first=एस |date=१३ जून २०२६ |title=सहा फूट पाच इंच आणि अजूनही वाढती उंची: गुरनूर ब्रारची वेगाने होणारी प्रगती |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/139141/who-is-gurnoor-brar-the-story-behind-indias-latest-fast-bowler-cricbuzzcom |access-date=२४ जुलै २०२६ |website=[[क्रिकबझ्झ]]}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1287033}} [[वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] nozc3m5qazh9zdc751z53oettkmvg34 0 381848 2717532 2696694 2026-10-06T19:25:06Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717532 wikitext text/x-wiki '''मानव जगदूसकुमार सुथार''' (जन्म ३ ऑगस्ट २००२) हा एक भारतीय व्यावसायिक क्रिकेट खेळाडू (गोलंदाजी अष्टपैलू) आहे, जो डावखुरा फिरकी गोलंदाज आणि डावखुरा फलंदाज म्हणून खेळतो. तो २०२६ पासून [[भारत क्रिकेट संघ|भारताचे]] आणि २०२२ पासून [[राजस्थान क्रिकेट संघ|राजस्थान]]चे प्रतिनिधित्व करत आहे. जून २०२६ पर्यंत, तो [[इंडियन प्रीमियर लीग]]मध्ये [[गुजरात टायटन्स]] आणि इंग्लिश काउंटी क्रिकेटमध्ये [[वॉरविकशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|वॉरविकशायर]] संघाशी जोडलेला आहे. ==कारकीर्द== सुथारने १७ फेब्रुवारी २०२२ रोजी २०२१-२२ [[रणजी करंडक]] स्पर्धेमध्ये [[आंध्र प्रदेश क्रिकेट संघ|आंध्र]] विरुद्ध [[प्रथम श्रेणी]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्याने ११ ऑक्टोबर २०२२ रोजी २०२२-२३ सय्यद मुश्ताक अली ट्रॉफीमध्ये [[मध्य प्रदेश क्रिकेट संघ|मध्य प्रदेश]] विरुद्ध टी२० पदार्पण केले. जुलै २०२३ मध्ये, २०२३ एसीसी इमर्जिंग टीम्स आशिया कपसाठी त्याची [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ संघात]] निवड झाली. त्याने एसीसी इमर्जिंग टीम्स आशिया कपमध्ये यूएई अ विरुद्ध इंडिया अ कडून [[लिस्ट अ]] पदार्पण केले. तो [[२०२४ इंडियन प्रीमियर लीग]]मध्ये [[गुजरात टायटन्स]]कडूनही खेळला. सप्टेंबर २०२४ मध्ये, २०२४-२५ [[दुलीप करंडक]] स्पर्धेसाठी त्याची भारत क संघात निवड झाली. त्याने भारत ब विरुद्ध ८२ धावांची खेळी केली. तसेच, या स्पर्धेत भारत ड विरुद्ध एका डावात त्याने ७ गडी बाद केले. जून २०२६ मध्ये नवीन चंदीगड स्टेडियमवर [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६#एकमेव कसोटी|अफगाणिस्तानविरुद्धच्या कसोटी]] पदार्पणाच्या सामन्यात, सुथारने पहिल्या डावात ३३ धावांत ६ बळी घेतले आणि त्याला सामनावीर पुरस्कार मिळाला. त्याच महिन्यात, काउंटी चॅम्पियनशिपमध्ये दोन सामने खेळण्यासाठी सुथारने 'वॉर्विकशायर' संघाशी करार केला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{ESPNcricinfo|id=1175426}} [[वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००२ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 55ypoy64alola4fn00nn71qo344sn0h 0 381850 2717488 2696712 2026-10-06T19:22:02Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717488 wikitext text/x-wiki '''हर्ष दुबे''' (जन्म २३ जुलै २००२) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे जो देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये [[विदर्भ क्रिकेट संघ|विदर्भ]] संघाकडून आणि [[इंडियन प्रीमियर लीग]]मध्ये सनरायझर्स हैदराबादकडून खेळतो. त्याने १३ जून २०२६ रोजी अफगाणिस्तानविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|एकदिवसीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. ६९ बळी आणि ४७६ धावांच्या कामगिरीसह, दुबेने २०२४-२५ [[रणजी करंडक]] स्पर्धेत मालिकवीराचा पुरस्कार जिंकला; या स्पर्धेत विदर्भ संघाने विजेतेपद पटकावले होते. दुबेला [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तानविरुद्धच्या]] २०२६ मधील [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६|कसोटी आणि एकदिवसीय मालिके]]साठी पहिल्यांदाच भारतीय संघात बोलावण्यात आले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1216159}} {{DEFAULTSORT:दुबे, हर्ष}} [[वर्ग:भारताचे टी२० पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००२ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:सनरायझर्स हैदराबाद क्रिकेट खेळाडू]] mvmte401joe6ubkp1npo5bcolq753xc 0 381851 2717490 2696714 2026-10-06T19:22:08Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717490 wikitext text/x-wiki '''रहमानुल्ला''' (जन्म १८ नोव्हेंबर २००२) हा एक अफगाण क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने १ मार्च २०१८ रोजी मिस ऐनाक रिजन संघाकडून २०१८ च्या अहमद शाह अब्दाली ४-दिवसीय स्पर्धेत प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०२०|२०२० च्या १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी अफगाणिस्तानच्या संघात त्याचा समावेश करण्यात आला होता. त्याने १५ ऑक्टोबर २०२१ रोजी मिस ऐनाक रिजन संघाकडून २०२१ च्या गाझी अमानुल्ला खान प्रादेशिक एकदिवसीय स्पर्धेत [[लिस्ट अ]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=974085}} [[वर्ग:इ.स. २००२ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] kk8r116slbil01p60stw37ch6ai5rpq 0 381941 2717508 2697218 2026-10-06T19:23:16Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717508 wikitext text/x-wiki '''युवराज सिंग समरा''' (जन्म २९ सप्टेंबर २००६) हा कॅनडाचा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू असून तो डावखुरा फलंदाज म्हणून वरच्या फळीत फलंदाजी करतो. तो [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाचे [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांमध्ये प्रतिनिधित्व करतो. फेब्रुवारी २०२४ मध्ये, समराने [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हाँगकाँग]]विरुद्धच्या एका दौऱ्यातील सामन्यात १२४ धावा केल्या. त्याने २६ फेब्रुवारी २०२५ रोजी झिम्बाब्वे 'अ' संघाविरुद्ध कॅनडासाठी [[लिस्ट अ]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. समराने ५ मार्च २०२५ रोजी [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड्स]]विरुद्ध, [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] स्पर्धेअंतर्गत खेळल्या गेलेल्या [[२०२५ नामिबिया तिरंगी मालिका (दहावी फेरी)|नामिबिया तिरंगी मालिकेत]] कॅनडासाठी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्याच महिन्यात, याच दौऱ्यावर नामिबियाविरुद्ध त्याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्येही पदार्पण केले. जानेवारी २०२६ मध्ये, [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठीच्या कॅनडाच्या संघात समराची निवड करण्यात आली. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1419054}} [[वर्ग:कॅनडाचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कॅनडाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कॅनडाचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू]] 368iyvuq26i7vjlrksq6fx705wd56br 0 381977 2717491 2697323 2026-10-06T19:22:12Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2717491 wikitext text/x-wiki '''थॉमस सेबस्टियन ब्राट''' (जन्म १४ नोव्हेंबर १९९२) हा एक डच आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू आहे, ज्याने जुलै २०१२ मध्ये [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|डच राष्ट्रीय संघा]]साठी पदार्पण केले. तो उजव्या हाताने वेगवान गोलंदाजी करतो. जुलै २०१९ मध्ये, [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]]विरुद्धच्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिकेसाठी त्याची डच संघात निवड करण्यात आली. त्याने ५ ऑगस्ट २०१९ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. एप्रिल २०२० मध्ये, संघाच्या वरिष्ठ संघात निवड झालेल्या नेदरलँड्समधील १७ क्रिकेट खेळाडूंपैकी तो एक होता. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{cricinfo|id=348095}} [[वर्ग:नेदरलँड्सचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] h92niqutr7vmgsilfkgrmo7xj4bnopr 0 381979 2717483 2697297 2026-10-06T19:21:41Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717483 wikitext text/x-wiki '''अब्दुल गफर साकलेन''' (बंगाली: আব্দুল গাফফার সাকলাইন; जन्म १४ फेब्रुवारी १९९८) हा एक बांगलादेशी क्रिकेट खेळाडू आहे. साकलेन हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. त्याने '२०२५ आशिया कप रायझिंग स्टार्स' स्पर्धेत बांगलादेश 'अ' संघाचे प्रतिनिधित्व केले आहे, ज्यामध्ये बांगलादेशचा संघ उपविजेता ठरला होता. त्याने २०२६ मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६|ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध मालिकेमधून]] आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{cricinfo|id=1182029}} [[वर्ग:बांगलादेशचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:बांगलादेशचे टी२० क्रिकेट खेळाडू]] rjswib7i38glxv3hp6bd0ybxtvebuf8 0 381980 2717524 2697386 2026-10-06T19:24:24Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717524 wikitext text/x-wiki '''जोएल डेरेक डेव्हिस''' (जन्म २८ सप्टेंबर २००३) हा एक [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियाई]] क्रिकेट खेळाडू आहे जो [[बिग बॅश लीग]]मध्ये [[सिडनी सिक्सर्स]]कडून खेळतो. डेव्हिस यापूर्वी [[सिडनी थंडर्स]] कडून खेळला आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि डाव्या हाताचा ऑर्थोडॉक्स फिरकी गोलंदाज आहे. डिसेंबर २०२२ मध्ये, इंग्लंडच्या १९-वर्षांखालील संघाविरुद्ध खेळण्यासाठी ऑस्ट्रेलियाच्या १९-वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा कर्णधार म्हणून त्याची निवड करण्यात आली होती.<ref>{{Cite web|url= https://www.cricket.com.au/news/australia-under-19-series-all-format-england-brisbane-2023-davies-captain-salzman-bajwa-clark-coach/2022-12-24|title= इंग्लंडविरुद्धच्या मालिकेसाठी ऑस्ट्रेलियाच्या १९-खालील संघाचे नेतृत्व डेव्हिस करणार|website=क्रिकेट.कॉम}}</ref> यापूर्वी तो [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०२२|२०२२ च्या आयसीसी १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषका]]साठी राखीव खेळाडू म्हणून निवडला गेला होता. डिसेंबर २०२३ मध्ये, भारताच्या दौऱ्यावर जाणाऱ्या ऑस्ट्रेलियाच्या वरिष्ठ राष्ट्रीय टी२० संघात त्याची निवड झाली होती, मात्र त्याला कोणताही सामना खेळण्याची संधी मिळाली नाही. मे २०२६ मध्ये, [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६|बांगलादेशच्या टी२० दौऱ्यासाठी]] पुन्हा एकदा ऑस्ट्रेलियाच्या संघात त्याची निवड झाली; त्याने पहिल्या सामन्यातून पदार्पण केले आणि १७ धावांत ३ बळी अशी कामगिरी नोंदवली.<ref>{{cite web|url= https://www.espncricinfo.com/story/not-the-end-of-the-road-for-maxwell-stoinis-smith-in-t20is-for-australia-1536243|website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=२७ जुलै २०२६|title= ऑस्ट्रेलियासाठी टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये मॅक्सवेल, स्टॉइनिस आणि स्मिथ यांचा प्रवास संपलेला नाही.|date=११ मे २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{cricinfo|id=1295851}} [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे टी२० क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ac2mu68q63ni69mfxbqf82g41qr3wuc 0 381982 2717464 2697397 2026-10-06T19:20:26Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (3) using [[Project:AWB|AWB]] 2717464 wikitext text/x-wiki '''निखिल चौधरी''' (जन्म ४ मे १९९६) हा भारतात जन्मलेला [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियाई]] क्रिकेट खेळाडू आहे, जो टास्मानिया, [[होबार्ट हरिकेन्स]] आणि वॉशिंग्टन फ्रीडम या संघांसाठी खेळतो. जून २०२६ मध्ये, त्याला [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियाच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघात]] पहिल्यांदाच बोलावणे मिळाले आणि बांगलादेशातील आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेदरम्यान त्याने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. '[[बिग बॅश लीग]]'मध्ये खेळणारा तो भारतात जन्मलेला दुसरा क्रिकेट खेळाडू देखील आहे. ११ जून २०२६ रोजी चौधरीला पहिल्यांदाच आंतरराष्ट्रीय संघात बोलावणे मिळाले; वैयक्तिक कारणास्तव माघार घेतलेल्या [[ट्रॅव्हिस हेड]]च्या जागी त्याला [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६|बांगलादेशाच्या तीन सामन्यांच्या दौऱ्यासाठी]] ऑस्ट्रेलियाच्या टी२० संघात समाविष्ट करण्यात आले होते. त्याच्याकडे ऑस्ट्रेलियाचे नागरिकत्व नसले तरी, तो तेथील कायमस्वरूपी रहिवासी आहे आणि वास्तव्याच्या आधारे [[आयसीसी]]च्या पात्रता निकषांची पूर्तता करतो.<ref>{{cite news |last=ॲलेक्स मॅल्कम |date=११ जून २०२६|url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-v-aus-2026-india-born-nikhil-chaudhary-called-into-australia-t20-squad-1540452 |title=भारतात जन्मलेल्या निखिल चौधरीला ऑस्ट्रेलियाच्या टी-२० संघात बोलावण्यात आले. |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२७ जुलै २०२६}}</ref> चौधरीने मालिकेतील पहिल्या सामन्यात पदार्पण केले; यामुळे १९६४ मधील लेग-स्पिनर [[रेक्स सेलर्स]]नंतर, ऑस्ट्रेलियाचे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रतिनिधित्व करणारा तो भारतात जन्मलेला पहिला पुरुष क्रिकेट खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/aussies-add-delhi-born-spinner-to-squad-for-bangladesh-t20is |title=बांगलादेशविरुद्धच्या टी-२० मालिकेसाठी ऑस्ट्रेलियन संघात दिल्लीत जन्मलेल्या फिरकीपटूचा समावेश. |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=११ जून २०२६|access-date=२७ जुलै २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{ESPNcricinfo|id=1079380}} [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे टी२० क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 2i2v0nwf34c5fbgxktzjcp2ryneurdw 0 382136 2717484 2698194 2026-10-06T19:21:45Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717484 wikitext text/x-wiki '''जुवैरिया फिरदौस''' (जन्म: २५ ऑक्टोबर २००५) ही बांगलादेशची क्रिकेट खेळाडू आहे. ती [[यष्टीरक्षक]] असून उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] करते. जुवैरियाने जानेवारी २०२६ मध्ये [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता]] फेरी दरम्यान [[अमेरिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|अमेरिकेविरुद्ध]] आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले तर [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६|एप्रिल २०२६ मध्ये श्रीलंकेविरुद्ध]] आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेत तिचा बांगलादेशच्या संघात समावेश करण्यात आला होता ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{ESPNcricinfo|id=1352221}} [[वर्ग:बांगलादेशच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००५ मधील जन्म]] 8uhl9gip471y2bds5b747lkr3uwzeoc 0 382178 2717542 2698346 2026-10-06T19:25:54Z सांगकाम्या 6385 /* सुरुवातीचे जीवन */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717542 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = वैभव सूर्यवंशी | nickname = बॉस बेबी<ref>{{cite web|title='Why hit a single when you can hit six?' - the making of a teen IPL star|first=Mohsin|last=Kamal|work=[[BBC Sport]]|date=29 April 2025|access-date=2 July 2026|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cx2wvqd3jnzo|archive-date=2 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702131914/https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cx2wvqd3jnzo|url-status=live}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2011|3|27|df=y}} | birth_place = तेजपूर, [[बिहार]] | batting = डावखुरा | bowling = [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] | role = सलामीचा फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६–आजतागायत | country = भारत | T20Idebutdate = ४ जुलै | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = इंग्लंड | T20Icap = १२२ | lastT20Idate = २६ जुलै | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = झिम्बाब्वे | T20Ishirt = | club1 = बिहार क्रिकेट संघ | year1 = {{nowrap|२०२३/२४–आजतागायत}} | club2 = [[राजस्थान रॉयल्स]] | year2 = {{nowrap|२०२५–आजतागायत}} | columns = ४ | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी २०आय]] | matches1 = ६ | runs1 = १९३ | bat avg1 = ३२.१६ | 100s/50s1 = ०/२ | top score1 = ८१ | deliveries1 = – | wickets1 = – | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = ४/– | column2 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|श्रेणी १]] | matches2 = ८ | runs2 = २०७ | bat avg2 = १७.२५ | 100s/50s2 = ०/१ | top score2 = ९३ | deliveries2 = ८४ | wickets2 = २ | bowl avg2 = २८.५० | fivefor2 = ० | tenfor2 = ० | best bowling2 = १/७ | catches/stumpings2 = २/– | column3 = [[लिस्ट-अ सामने|लिस्ट-अ]] | matches3 = १३ | runs3 = ५६४ | bat avg3 = ४३.३८ | 100s/50s3 = १/२ | top score3 = १९० | deliveries3 = ६० | wickets3 = ० | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = ६/– | column4 = [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|ट्वेंटी-२०]] | matches4 = ४० | runs4 = १,६७० | bat avg4 = ४२.८२ | 100s/50s4 = ४/८ | top score4 = १४४ | deliveries4 = १७ | wickets4 = ० | bowl avg4 = – | fivefor4 = – | tenfor4 = – | best bowling4 = – | catches/stumpings4 = ८/– | source = https://www.cricinfo.com/cricketers/vaibhav-sooryavanshi-1408688 Cricinfo | date = २६ जुलै | year = २०२६ | medaltemplates = {{MedalSport|पुरुष [[क्रिकेट]]}} {{MedalCountry|IND}} {{MedalCompetition|[[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक]]}} {{Medal|W|[[२०२६ १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक|२०२६ ]]|झिंबाब्वे व नामिबिया}} {{MedalCompetition|[[१९-वर्षांखालील पुरुष क्रिकेट विश्वचषक|एसीसी १९ आशिया चषक]]}} {{Medal|RU|[[२०२४ एसीसी १९ वर्षांखालील आशिया चषक|२०२४ एसीसी]]|[[संयुक्त अरब अमिराती|यूएई]]}} {{Medal|RU|[[२०२५ एसीसी १९ वर्षांखालील आशिया चषक|२०२५ एसीसी]]|[[संयुक्त अरब अमिराती|यूएई]]}} | caption = वैभव सूर्यवंशी (२०२५) }} '''वैभव सूर्यवंशी''' (जन्म २७ मार्च, २०११) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. तो डाव्या हाताचा सलामीचा फलंदाज असून गरज पडल्यास डाव्या हाताने मंद गतीची गोलंदाजी ([[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]]) सुद्धा करतो. जुलै २०२६ मध्ये [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड संघाविरुद्ध]] झालेल्या [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६|टी-२० मालिकेतून]] त्याने [[भारतीय राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारतीय क्रिकेट संघातून]] आंतरराष्ट्रीय पदार्पण केले. वयाच्या अवघ्या १५ वर्षे आणि ९९ दिवसांत भारताचे प्रतिनिधित्व करणारा तो सर्वात तरुण खेळाडू ठरला आहे. वैभव देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये [[बिहार क्रिकेट संघ|बिहार संघाकडून]] खेळतो आणि त्याने जानेवारी २०२४ मध्ये [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये]] पदार्पण केले. तसेच, [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग|इंडियन प्रीमियर लीग, २०२५]] मध्ये तो [[राजस्थान रॉयल्स]]कडून खेळतो. त्याने [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग|२०२५ च्या हंगामात]] आयपीएलमध्ये पदार्पण केले असून, वयाच्या १३ व्या वर्षी आयपीएलमध्ये खेळणारा तो सर्वात तरुण खेळाडू आहे. == सुरुवातीचे जीवन == वैभव सूर्यवंशी याचा जन्म २७ मार्च २०११ रोजी बिहारमधील मिथिला प्रदेशातील समस्तीपूर जिल्ह्यातील ताजपूर येथे झाला. त्याचे वडील संजीव सूर्यवंशी यांना स्वतः क्रिकेट खेळाडू बनण्याची इच्छा होती आणि त्यांनीच वैभवला क्रिकेट खेळण्यासाठी प्रोत्साहन दिले. वैभवने वयाच्या चौथ्या वर्षापासूनच सराव सुरू केला आणि वयाच्या नवव्या वर्षी त्याच्या वडिलांनी त्याला पाटणा येथे मनीष ओझा चालवणाऱ्या क्रिकेट अकादमीत दाखल केले. सरावासाठी वैभव आणि त्याचे वडील समस्तीपूर ते पाटणा असा सुमारे १०० किलोमीटरचा प्रवास आलटून-पालटून करायचे. वैभवने वेस्ट इंडीजचा फलंदाज [[ब्रायन लारा]] याला आपली प्रेरणा मानले आहे. वैभवच्या अधिकृत जन्मदिनांकाबाबत काही संभ्रम निर्माण झाला होता. २०२३ मधील एका मुलाखतीत त्याने आपण २७ सप्टेंबर २०२३ रोजी १४ वर्षांचे होणार असल्याचे सांगितले होते, ज्यावरून तो त्याच्या अधिकृत जन्मदिनांकापेक्षा किमान दीड वर्षांनी मोठा असल्याचा अंदाज लावला गेला. नोव्हेंबर २०२४ मध्ये त्याचे वडील संजीव सूर्यवंशी यांनी त्याचा अधिकृत जन्मदिनांक अचूक असल्याचे ठामपणे सांगितले. तसेच, वयाच्या साडेआठ वर्षांच्या असताना त्याची हाडांच्या घनतेची चाचणी (बोन डेन्सिटी टेस्ट) करण्यात आली होती आणि तो [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाने]] (BCCI) वयोमर्यादा पडताळणीसाठी अनिवार्य केलेल्या चाचण्या सातत्याने पास करत आला आहे, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. == पुरस्कार आणि सन्मान == * [[प्रधानमंत्री राष्ट्रीय बाल पुरस्कार|राष्ट्रीय बाल पुरस्कार]] (२०२५)<ref>{{cite news |last1=Pavithran |first1=Lekshmy |title=Vaibhav Suryavanshi's stellar year: India's 14-year-old cricket star to receive top civilian award |url=https://gulfnews.com/sport/cricket/vaibhav-suryavanshis-stellar-year-indias-14-year-old-cricket-star-to-receive-top-civilian-award-1.500390844 |access-date=31 December 2025 |work=[[Gulf News]] |date=26 December 2025 |archive-date=29 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251229193737/https://gulfnews.com/sport/cricket/vaibhav-suryavanshis-stellar-year-indias-14-year-old-cricket-star-to-receive-top-civilian-award-1.500390844 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Cricket prodigy Vaibhav Suryavanshi conferred with Rashtriya Bal Puraskar |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/cricket-prodigy-vaibhav-suryavanshi-conferred-with-rashtriya-bal-puraskar/article70442582.ece |access-date=31 December 2025 |work=[[The Hindu]] |agency=[[Press Trust of India]] |date=27 December 2025 |language=en-IN |archive-date=27 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251227054712/https://www.thehindu.com/sport/cricket/cricket-prodigy-vaibhav-suryavanshi-conferred-with-rashtriya-bal-puraskar/article70442582.ece |url-status=live }}</ref> * [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक| आयसीसी १९ वर्षांखालील विश्वचषक]] – स्पर्धेतील सर्वोत्तम खेळाडू (२०२६)<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/under-19-world-cup-2026-player-of-the-tournament-winners-full-list/article70600502.ece|title=Under-19 World Cup 2026: List of Player of the Tournament winners|work=[[Sportstar]]|access-date=1 June 2026}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT: सूर्यवंशी, वैभव}} [[वर्ग:भारताचे टी२० पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:राजस्थान रॉयल्स क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:बिहारचे व्यक्ती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] nk1dxv4su7q36fz6mdliflh8am5k13i 0 382229 2717515 2698823 2026-10-06T19:23:45Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717515 wikitext text/x-wiki '''पल्ले कंकणमगे मल्की मदारा''' (जन्म ३० डिसेंबर २०००; 'मल्की मदारा' म्हणून ओळखली जाणारी) ही एक श्रीलंकाई ​​क्रिकेट खेळाडू आहे. ती [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघ]]ाकडून उजव्या हाताने मध्यम-जलदगती गोलंदाज म्हणून खेळते. ==कारकीर्द== फेब्रुवारी २०२५ मध्ये, [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२४-२५|न्यू झीलंडविरुद्धच्या मालिकेसाठी]] राष्ट्रीय संघाच्या एकदिवसीय आणि आंतरराष्ट्रीय संघात टी२० मदाराची पहिल्यांदाच निवड झाली. तिने याच मालिकेत १४ मार्च २०२५ रोजी टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले,[३] आणि त्या सामन्यात तीन बळी घेतल्यामुळे तिला 'सामनावीर' हा पुरस्कार मिळाला. एप्रिल २०२५ मध्ये, [[२०२५ श्रीलंका महिला तिरंगी मालिका|भारत आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्याविरुद्धच्या तिरंगी मालिकेसाठी]] मदाराची एकदिवसीय संघात निवड करण्यात आली. तिने याच स्पर्धेत २७ एप्रिल २०२५ रोजी भारताविराुद्ध एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्यानंतर, २ मे २०२५ रोजी दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या आपल्या दुसऱ्या आंतरराष्ट्रीय सामन्यात तिने चार बळी घेतले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1371669}} [[वर्ग:श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] r3wzezz52sdzbtk348aius38jal2r4l 0 382234 2717494 2698840 2026-10-06T19:22:23Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717494 wikitext text/x-wiki '''इसोबेल ग्रेस शार्प''' (जन्म १ डिसेंबर २००४) ही न्यू झीलंडची क्रिकेट खेळाडू आहे. ती सध्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघ]]ासाठी आणि देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये कँटरबरी संघासाठी खेळते. ती उजव्या हाताने फलंदाजी करते. त्याशिवाय ती यष्टिरक्षक आहे. फेब्रुवारी २०२५ मध्ये, [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२४-२५|श्रीलंकेविरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेसाठी]] तिची न्यू झीलंडच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघात पहिल्यांदाच निवड झाली.त्यानंतर, [[लॉरेन डाउन]]च्या जागी त्याच मालिकेसाठीच्या एकदिवसीय संघातही तिचा समावेश करण्यात आला. तिने १४ मार्च २०२५ रोजी श्रीलंकेविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1294098}} {{DEFAULTSORT:शार्प, इझ्झी}} [[वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००४ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] hl2mubazegi54z7f8lj2n2fhkqrcvk4 0 382309 2717553 2703822 2026-10-06T19:27:26Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2717553 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धा | fromdate = १५ | todate = २१ जून २०२५ | administrator = [[क्रिकेट पापुआ न्यू गिनी]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = दुहेरी साखळी फेरी | host = {{flagicon|PNG}} [[पापुआ न्यू गिनी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ | participants = ४ | matches = १२ | most runs = {{flagicon|VAN}} रॅचेल अँड्र्यू (१४५)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = PacificAus Sports Cricket Invitational – PNG: Batting Records | url = https://cricclubs.com/cpng/battingRecords.do?clubId=34550 | website = CricClubs | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | most wickets = {{flagicon|AUS}} क्रिस्टिना कूलसन (११)<br/>{{flagicon|PNG}} [[इसाबेल तौआ]] (११) }} '''२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धा''' ही १५ ते २१ जून २०२५ दरम्यान [[पापुआ न्यू गिनी]]मध्ये खेळविण्यात आलेली महिलांची [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेट स्पर्धा होती. ही दरवर्षी आयोजित करण्यात येणाऱ्या महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धेची पहिली आवृत्ती होती. प्रशांत महासागर क्षेत्रातील आणि ऑस्ट्रेलियातील फर्स्ट नेशन्स समुदायांमधील महिला क्रिकेट खेळाडूंना एकत्र आणणारी ही अशा प्रकारची पहिली स्पर्धा होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | date = २४ जून २०२५ | title = Putting Pacific Cricket On The Path To International Success | url = https://www.pacificaussports.gov.au/news/putting-pacific-cricket-path-international-success | website = PacificAus Sports | access-date = २४ जून २०२५ | language = en | archive-date = 2025-06-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20250618053506/https://www.pacificaussports.gov.au/news/putting-pacific-cricket-path-international-success | url-status = dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = Cricket PNG Thanks Support for a Successful PacificAus Sports Cricket Invitational 2025 | url = https://www.cricketpng.org.pg/press-releases/cricket-png-thanks-support-for-a-successful-pacificaus-sports-cricket-invitational-2025 | website = Cricket PNG | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> ही स्पर्धा पापुआ न्यू गिनीच्या स्वातंत्र्याच्या पन्नासाव्या वर्धापनदिनानिमित्त आयोजित करण्यात आलेल्या कार्यक्रमांचा भाग होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = postcourieronline | date = १३ जून २०२५ | title = Inaugural PacificAus Sports Cricket Invitational to ignite Amini Park | url = https://www.postcourier.com.pg/inaugural-pacificaus-sports-cricket-invitational-to-ignite-amini-park/ | website = Post Courier | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> या स्पर्धेत [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]], [[सामोआ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सामोआ]], [[व्हानुआतू राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|व्हानुआतू]] आणि ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ या चार संघांनी भाग घेतला. स्पर्धेचे आयोजन क्रिकेट पापुआ न्यू गिनीने केले होते. ऑस्ट्रेलियन सरकारच्या पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स कार्यक्रमाने आणि [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया|क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने]] स्पर्धेला सहकार्य केले. प्रशांत महासागर क्षेत्रातील क्रिकेटसाठी असलेल्या पॅसिफिकऑस भागीदारीचे नूतनीकरण झाल्यानंतर ही स्पर्धा आयोजित करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | date = २४ जून २०२५ | title = PacificAus Sports Announces New Cricket Partnership | url = https://www.pacificaussports.gov.au/news/pacificaus-sports-announces-new-cricket-partnership | website = PacificAus Sports | access-date = २४ जून २०२५ | language = en | archive-date = 2025-06-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20250618052103/https://www.pacificaussports.gov.au/news/pacificaus-sports-announces-new-cricket-partnership | url-status = dead }}</ref> ऑस्ट्रेलिया आणि ब्लू पॅसिफिकमधील देशांच्या संबंधांना ही स्पर्धा समर्पित करण्यात आली होती. पापुआ न्यू गिनीमध्ये खेळविण्यात आलेले हे पहिले महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = Kei | first = Jonah | date = १९ जून २०२५ | title = Australian High Commission Hosts PacificAus Sports Tea Reception for Women's Cricket Invitational | url = https://www.sportstokmagazine.com/post/australian-high-commission-hosts-pacificaus-sports-tea-reception-for-women-s-cricket-invitational | website = Sports Tok Magazine | access-date = २४ जून २०२५ | language = en | archive-date = 2026-05-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20260521014201/https://www.sportstokmagazine.com/post/australian-high-commission-hosts-pacificaus-sports-tea-reception-for-women-s-cricket-invitational | url-status = dead }}</ref> स्पर्धा दुहेरी साखळी पद्धतीने खेळविण्यात आली. पापुआ न्यू गिनीने गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवून विजेतेपद पटकावले. पापुआ न्यू गिनी आणि ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाचे समान गुण झाले होते; मात्र पापुआ न्यू गिनीची [[निव्वळ धावगती]] अधिक असल्यामुळे संघ विजेता ठरला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = PNG Lewas crowned champions of inaugural PacificAus Sports Cricket Invitational | url = https://www.nbc.com.pg/post/22707/png-lewas-crowned-champions-of-inaugural-pacificaus-sports-cricket-invitational | website = NBC PNG | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> सामोआतील ऑस्ट्रेलियाचे उच्चायुक्त विल रॉबिन्सन यांनी उद्घाटनाच्या पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धेत सामोआ संघाच्या सहभागासाठी ऑस्ट्रेलियन सरकारने सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशनसोबत केलेल्या भागीदारीबद्दल अभिमान व्यक्त केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = Women cricketers to make mark in PNG | url = https://www.samoaobserver.ws/category/samoa/114749 | website = Samoa Observer | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> यापूर्वी पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्सने जानेवारी २०२५ मध्ये झालेल्या महिला अंडर-१९ टी२० विश्वचषकाच्या तयारीसाठी ऑस्ट्रेलियाची माजी क्रिकेट खेळाडू [[कॅथ्रिन फिट्झपॅट्रिक]] हिच्या सामोआ दौऱ्याला सहकार्य केले होते. सामोआने कोणत्याही स्तरावरील आयसीसी विश्वचषकासाठी पात्र ठरण्याची ती पहिलीच वेळ होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | date = २४ जून २०२५ | title = A Cricket Legend's Impact on Samoa's ICC T20 World Cup Dreams | url = https://www.pacificaussports.gov.au/news/cricket-legends-impact-samoas-icc-t20-world-cup-dreams | website = PacificAus Sports | access-date = २४ जून २०२५ | language = en | archive-date = 2025-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20250516202155/https://www.pacificaussports.gov.au/news/cricket-legends-impact-samoas-icc-t20-world-cup-dreams | url-status = dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = ICC | date = २३ मे २०२४ | title = Samoa make history by booking their spot at the ICC U19 Women’s T20 World Cup 2025 | url = https://www.icc-cricket.com/media-releases/samoa-make-history-by-booking-their-spot-at-the-icc-u19-women-s-t20-world-cup-2025 | website = आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> कॅपिटल इन्शुरन्स, स्टील इंडस्ट्रीज, एमजे इलेक्ट्रिकल, ड्युलक्स, प्युअर वॉटर, बोरोको मोटर्स, ब्रायन बेल, पॅसिफिक इंटरनॅशनल हॉस्पिटल, डिजिसेल, रॉयल पापुआ यॉट क्लब, ब्लॅक स्वान सिक्युरिटी सर्व्हिसेस, बिशप ब्रदर्स, पीएनजी मोटर्स, बीओसी गॅसेस, गार्ड डॉग सिक्युरिटी सर्व्हिसेस, क्वीन्सलँड क्रिकेट, बिझनेस फॉर हेल्थ पीएनजी, पापुआ न्यू गिनी ऑलिम्पिक समिती आणि बिझनेस कोअॅलिशन फॉर विमेन यांसह अनेक प्रायोजक आणि सहयोगी संस्थांनी स्पर्धेला सहकार्य केले.<ref name="closing">{{संकेतस्थळ स्रोत | last = postcourieronline | date = २३ जून २०२५ | title = Cricket PNG celebrates success of inaugural PacificAus Sports Cricket Invitational 2025 | url = https://www.postcourier.com.pg/cricket-png-celebrates-success-of-inaugural-pacificaus-sports-cricket-invitational-2025/ | website = Post Courier | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> १८ जून रोजी [[पोर्ट मॉरेस्बी]] येथील ऑस्ट्रेलियन उच्चायुक्तालयाच्या मुख्य कार्यालयात ऑस्ट्रेलियाचे पापुआ न्यू गिनीतील उच्चायुक्त आणि प्रशांत महासागर क्षेत्रासाठीचे विशेष दूत इवेन मॅकडोनाल्ड यांनी सहभागी संघांसाठी चहापानाचे आयोजन केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = Post-Courier | date = २४ जून २०२५ | title = Tea, cricket and a very good wicket | url = https://www.postcourier.com.pg/tea-cricket-and-a-very-good-wicket/ | website = Post Courier | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> २१ जून रोजी स्पर्धेच्या अखेरच्या दिवशी पारितोषिक वितरणासह समारोप समारंभ झाला. या कार्यक्रमाला पापुआ न्यू गिनीतील ऑस्ट्रेलियाचे कार्यवाहक उच्चायुक्त एड्रियन लॉक्रिन, मोतू कोइता असेंब्लीचे अध्यक्ष दादी टोका ज्युनियर, पापुआ न्यू गिनी ऑलिम्पिक समितीच्या अध्यक्षा एमा वायवाय आणि क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाचे ब्रेट वूड उपस्थित होते.<ref name="closing"/> ==खेळाडू== स्पर्धेसाठी पुढील संघ जाहीर करण्यात आले होते. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- ! {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | date = १० जून २०२५ | title = NSW Trio Named for Indigenous Squad – Cricket NSW | url = https://www.cricketnsw.com.au/news/4282876/nsw-trio-named-for-indigenous-squad | website = क्रिकेट न्यू साउथ वेल्स | access-date = २२ जून २०२५ | language = en }}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = PNG Lewas Squad Announced for the Inaugural PacificAus Sports Cricket Invitational | url = https://www.cricketpng.org.pg/press-releases/png-lewas-squad-announced-for-the-inaugural-pacificaus-sports-cricket-invitational | website = क्रिकेट पापुआ न्यू गिनी | access-date = २२ जून २०२५ | language = en }}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = Release | first = Press | date = १६ जून २०२५ | title = Samoa to participate in Inaugural PacificAus Sports Cricket Invitational | url = https://samoaglobalnews.com/samoa-to-participate-in-inaugural-pacificaus-sports-cricket-invitational/ | website = Samoa Global News | access-date = २२ जून २०२५ | language = en }}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = Cricket | first = Vanuatu | date = ९ जून २०२५ | title = Squad Named for PacificAus Sports Women's Invitational T20 in PNG | url = https://www.cricket.vu/post/squad-named-for-pacificaus-sports-women-s-invitational-t20-in-png | website = व्हानुआतू क्रिकेट | access-date = २२ जून २०२५ | language = en }}</ref> |- style="vertical-align:top;" | style="text-align:left;" | * क्रिस्टिना कूलसन (कर्णधार) * एमा मॅनिक्स-गीव्ह्स (यष्टिरक्षक) * ग्रेस ॲब्डी * कॅली ब्लॅक * धर्मिनी चौहान * एला हेवर्ड * मिकायला हिंकली * व्हेरोनिका कीन * अनिका लियरॉइड * तालिया मायर * क्लोडा रायाल * एल्सी सिम्पसन * मॅडिसन स्पेन्स * शार्लट टुही | style="text-align:left;" | * [[ब्रेंडा ताऊ]] (कर्णधार, यष्टिरक्षक) * मेलानी आनी * विकी बुरुका * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * मिरिया रायो * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताऊ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | style="text-align:left;" | * कोलोटिता नोनू (कर्णधार) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * फिलिमाउआ मालोटुटोआसी * अवेतिया मापू * नोरा सलीमा * फाइउगा सिसिफो * जॅसिंटा सॅनेले * तुआओलोआ सेमाऊ * एंजेल सूटागा (यष्टिरक्षक) * मसीना ताफेआ * फातामाली तिउगा | style="text-align:left;" | * रॅचेल अँड्र्यू (कर्णधार) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * मेलिसा फारे * ॲना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेंटा लंगियातू * विकी मनसाले * नसिमाना नवाइका * रायलिन ओवा * नैथा सिमेलुम * सुसान स्टीफन * माहिना तारिमियाला (यष्टिरक्षक) * व्हॅनेसा विरा |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | '''{{crw|PNG}}''' || ६ || ५ || १ || ० || ० || '''१०''' || '''+१.६४६१''' || '''विजेता''' |- | २ || style="text-align:left;" | {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ || ६ || ५ || १ || ० || ० || '''१०''' || +१.४२२१ || उपविजेता |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|VAN}} || ६ || १ || ४ || ० || १ || '''३''' || −१.११४० || तिसरे स्थान |- | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|SAM}} || ६ || ० || ५ || ० || १ || '''१''' || −२.५०१८ || चौथे स्थान |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%;" | स्रोत: क्रिकेट पापुआ न्यू गिनी<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://cricclubs.com/cpng/viewPointsTable.do?clubId=34550 | title = PacificAus Sports Cricket Invitational 2025 – League Points Table | website = CricClubs | access-date = ५ ऑगस्ट २०२६ | language = en }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ==साखळी सामने== ===पहिला सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ | score1 = १०८/६ (२० षटके) | runs1 = [[ब्रेंडा ताऊ]] ४६* (४६) | wickets1 = क्रिस्टिना कूलसन २/१० (३ षटके) | score2 = १०९/२ (१८ षटके) | runs2 = अनिका लियरॉइड ६२* (५७) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] १/२२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://cricclubs.com/cpng/fullScorecard.do?matchId=1437&clubId=34550 धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = अनिका लियरॉइड (ऑस्ट्रेलिया आदिवासी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = ११६/९ (२० षटके) | runs1 = व्हॅलेंटा लंगियातू ३४ (४०) | wickets1 = तालिली इओसेफो ३/१९ (४ षटके) | score2 = १२/२ (१.३ षटके) | runs2 = कॅरोल अगाफिली १० (७) | wickets2 = व्हॅनेसा विरा १/५ (१ षटक) | result = सामन्याचा निकाल लागला नाही | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489042.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = लकानी ओआला (पापुआ न्यू गिनी) आणि राका इपी (पापुआ न्यू गिनी) | motm = | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामन्याचा निकाल लागला नाही. | notes = फातामाली तिउगाने (सामोआ) आणि ॲना ग्रिफिनने (व्हानुआतू) [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===तिसरा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १६ जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ {{flagicon|AUS}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = ११६/३ (२० षटके) | runs1 = क्लोडा रायाल ४४ (५७) | wickets1 = तुआओलोआ हेलेन सेमाऊ २/२१ (३ षटके) | score2 = ७० (१५ षटके) | runs2 = फाइउगा सिसिफो १३ (१५) | wickets2 = क्रिस्टिना कूलसन ३/७ (२ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने ४६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://cricclubs.com/cpng/fullScorecard.do?matchId=1441&clubId=34550 धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = क्रिस्टिना कूलसन (ऑस्ट्रेलिया आदिवासी) | toss = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===चौथा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १६ जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|VAN}} | score1 = ९८ (२० षटके) | runs1 = हेनाओ थॉमस ४६ (४७) | wickets1 = रॅचेल अँड्र्यू ३/१९ (४ षटके) | score2 = ६३ (१८.२ षटके) | runs2 = व्हॅलेंटा लंगियातू १९ (३९) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] ४/५ (३.२ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ३५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489043.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = आलू कापा (पापुआ न्यू गिनी) आणि लकानी ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | motm = [[इसाबेल तौआ]] (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[लक्ष्मी राजदुराई]]ने पापुआ न्यू गिनीकडून [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===पाचवा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = ६४ (१७ षटके) | runs1 = तालिली इओसेफो २२ (२५) | wickets1 = [[पाउके सियाका]] ४/३ (३ षटके) | score2 = ६५/६ (१२.२ षटके) | runs2 = [[नाओआनी वारे]] २४* (३५) | wickets2 = डिका लोहिया २/७ (३ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489044.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि आलू कापा (पापुआ न्यू गिनी) | motm = [[पाउके सियाका]] (पापुआ न्यू गिनी) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मिरिया रायोने पापुआ न्यू गिनीकडून [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===सहावा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ | score1 = ९४/८ (२० षटके) | runs1 = रॅचेल अँड्र्यू ५६* (५४) | wickets1 = एला हेवर्ड ३/१७ (३ षटके) | score2 = ९५/४ (१८.४ षटके) | runs2 = तालिया मायर ३१* (५२) | wickets2 = विकी मनसाले २/१७ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1446&clubId=34550 धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = रॅचेल अँड्र्यू (व्हानुआतू) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===सातवा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ {{flagicon|AUS}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = १११/७ (२० षटके) | runs1 = कॅली ब्लॅक ४९ (४०) | wickets1 = हॉलन डोरिगा ३/८ (४ षटके) | score2 = ११३/८ (१९.५ षटके) | runs2 = [[पाउके सियाका]] ३३* (३५) | wickets2 = ग्रेस ॲब्डी ३/१७ (४ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने २ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1448&clubId=34550 धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = [[पाउके सियाका]] (पापुआ न्यू गिनी) | toss = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===आठवा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = १०२/६ (२० षटके) | runs1 = रॅचेल अँड्र्यू ५६ (६२) | wickets1 = ऑलिव्ह लेफागा २/१४ (४ षटके) | score2 = ९३ (१८.३ षटके) | runs2 = तालिली इओसेफो ३५ (२५) | wickets2 = रायलिन ओवा ५/१४ (३.३ षटके) | result = व्हानुआतूने ९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489045.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि आलू कापा (पापुआ न्यू गिनी) | motm = रायलिन ओवा (व्हानुआतू) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===नववा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|VAN}} | score1 = ९८/८ (२० षटके) | runs1 = हेनाओ थॉमस २७ (४६) | wickets1 = विकी मनसाले ३/३१ (४ षटके) | score2 = ६७ (१६.४ षटके) | runs2 = रॅचेल अँड्र्यू १६ (१६) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] ३/८ (४ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ३१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489046.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = आलू कापा (पापुआ न्यू गिनी) आणि राका इपी (पापुआ न्यू गिनी) | motm = [[इसाबेल तौआ]] (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मेलानी आनीने पापुआ न्यू गिनीकडून [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दहावा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ | score1 = ५१ (१६ षटके) | runs1 = कॅरोल लोरा अगाफिली १६ (१८) | wickets1 = क्रिस्टिना कूलसन ४/३ (२ षटके) | score2 = ५२/३ (१०.२ षटके) | runs2 = क्रिस्टिना कूलसन १८ (१९) | wickets2 = कॅरोल लोरा अगाफिली ३/१० (३ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://nit.com.au/23-06-2025/18696/australia-dominant-at-sports-cricket-invitational-pipped-by-hosts-as-tournament-champions वृत्त] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = धर्मिनी चौहान (ऑस्ट्रेलिया आदिवासी) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===अकरावा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ | score1 = ६० (१६.१ षटके) | runs1 = सुसान स्टीफन १० (११) | wickets1 = एला हेवर्ड ४/१० (४ षटके) | score2 = ६२/२ (११ षटके) | runs2 = एला हेवर्ड २१* (२५) | wickets2 = नसिमाना नवाइका १/१४ (२ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1452&clubId=34550 धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = एला हेवर्ड (ऑस्ट्रेलिया आदिवासी) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===बारावा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = १३८/६ (२० षटके) | runs1 = [[नाओआनी वारे]] ३० (४३) | wickets1 = तुआओलोआ सेमाऊ २/२१ (४ षटके) | score2 = ४४ (११ षटके) | runs2 = जॅसिंटा सॅनेले १२ (२०) | wickets2 = हेनाओ थॉमस ३/८ (३ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ९४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489047.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = आलू कापा (पापुआ न्यू गिनी) आणि लकानी ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | motm = हेनाओ थॉमस (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = या विजयामुळे पापुआ न्यू गिनीने गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.pacificaussports.gov.au/news/history-making-pacificaus-sports-cricket-invitational पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्सवरील स्पर्धेचे पान]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.cricketpng.org.pg/press-releases/fxeh7l2k08p9hgurev4zeu2glaykfv क्रिकेट पापुआ न्यू गिनीवरील स्पर्धेची घोषणा] * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/21071/season/2025/pacificaus-sports-cricket-invitational ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] i1dm1yt5zhdtgf81i2vtzucy1jbves0 0 382319 2717541 2699752 2026-10-06T19:25:46Z सांगकाम्या 6385 clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2717541 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ मलावी चौरंगी टी२० चषक | fromdate = ५ | todate = १३ जुलै २०२५ | administrator = [[क्रिकेट मलावी]] | cricket format = [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = दुहेरी [[साखळी पद्धत]] आणि [[बाद फेरी]] | host = [[मलावी]] | champions = {{cr|TAN}} | runners-up = {{cr|BHR}} | participants = ४ | matches = १४ | player of the series = | most runs = {{cricon|TAN}} अरुण यादव (३१८) | most wickets = {{cricon|TAN}} अली किमोटे (१३) | previous_year = | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ मलावी चौरंगी टी२० चषक''' ('''अर्जुन मेनन स्मृती स्पर्धा''') ही ५ ते १३ जुलै २०२५ या कालावधीत [[ब्लँटायर]], [[मलावी]] येथे खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="fixtures">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10278/quadrangular-t20i-series-in-malawi-2025/matches |title=Quadrangular T20I Series in Malawi 2025 schedule, live scores and results |work=Cricbuzz |access-date=5 August 2026}}</ref> [[क्रिकेट मलावी]]ने आयोजित केलेल्या या स्पर्धेतील सर्व सामने ब्लँटायरमधील टीसीए ओव्हल येथे खेळवण्यात आले. स्पर्धेत प्रथम दुहेरी साखळी पद्धतीने सामने खेळवण्यात आले आणि त्यानंतर तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना व अंतिम सामना खेळवण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://malawisport.mw/news/malawi-to-host-quad-nations-t20-cup/ |title=MALAWI TO HOST QUAD NATIONS T20 CUP |work=Malawi National Council of Sports |access-date=1 July 2025 |archive-date=2025-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009152007/https://malawisport.mw/news/malawi-to-host-quad-nations-t20-cup/ |url-status=dead }}</ref> क्रिकेट मलावीचे माजी क्रिकेट संचालन प्रमुख दिवंगत अर्जुन मेनन यांच्या स्मरणार्थ या स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते.<ref name="malawi202">{{cite web |url=https://times.mw/malawi-to-host-quad-nations-t20-cup/ |title=Malawi to host Quad Nations T20 Cup |work=The Times Group |access-date=2 July 2025}}</ref> मलावी राष्ट्रीय क्रीडा परिषदेने या स्पर्धेचे वर्णन मलावीमध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या सर्वाधिक प्रतिष्ठेच्या क्रिकेट स्पर्धांपैकी एक असे केले होते.<ref>{{cite web |url=https://malawisport.mw/news/cricket-malawi-announces-national-squad-and-fixtures-for-2025-quad-nations-t20-cup-arjun-menon-memorial/ |title=Cricket Malawi announces national squad and fixtures for 2025 Quad Nations T20 Cup – Arjun Menon Memorial |work=Malawi National Council of Sports |access-date=4 July 2025 |archive-date=2025-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007060039/https://malawisport.mw/news/cricket-malawi-announces-national-squad-and-fixtures-for-2025-quad-nations-t20-cup-arjun-menon-memorial/ |url-status=dead }}</ref> मलावीमध्ये खेळवण्यात आलेली ही पहिली बहुसंघीय पुरुष टी२०आ स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;groupby=series;host=169;orderby=start;size=200;template=results;tournament_type=3;tournament_type=5;type=team |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Team records |work=ESPNcricinfo |access-date=7 July 2025}}</ref> स्पर्धेत यजमान [[मलावी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलावी]], तसेच [[बहरैन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बहरैन]], [[जर्मनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|जर्मनी]] आणि [[टांझानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|टांझानिया]] या चार संघांनी भाग घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.gdnonline.com/Details/1357689/Kingdom-seal-46-run-victory-over-Germany |title=Kingdom seal 46-run victory over Germany |work=Gulf Daily News |access-date=7 July 2025}}</ref> टांझानियाचे नवे मुख्य प्रशिक्षक सलीग नॅकर्डियन यांच्या मार्गदर्शनाखालील ही संघाची पहिली आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा होती. त्यांचा मुलगा इम्रान नॅकर्डियन याने यापूर्वी टांझानियाच्या १९ वर्षांखालील पुरुष संघाला प्रथमच १९ वर्षांखालील पुरुष क्रिकेट विश्वचषकासाठी पात्र ठरवले होते. त्याने वरिष्ठ महिला संघाला [[२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा|२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धेचे]] विजेतेपदही मिळवून दिले होते.<ref name="Tansquad">{{cite web |url=https://dailynews.co.tz/tanzania-mens-team-off-to-malawi-for-cricket-challenge/ |title=Tanzania men’s team off to Malawi for cricket challenge |work=Daily News |access-date=3 July 2025}}</ref> स्पर्धा सुरू होण्याच्या आदल्या दिवशी उपकरणे पोहोचण्यास झालेल्या विलंबामुळे वेळापत्रकात काही बदल करण्यात आले. यामध्ये बहरैन आणि टांझानिया यांच्यातील सामना ५ जुलैऐवजी ८ जुलै रोजी खेळवण्याचा बदलही समाविष्ट होता.<ref>{{cite tweet |user=cricketmalawi |number=1941230876781838584 |title=🏏 FIXTURE UPDATE – QUAD NATIONS T20 CUP 🇲🇼🔥 |date=5 July 2025}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|BHR}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/15NtyDxXRj/ |title=From the deserts of Bahrain to the heart of Africa! 🏏🇧🇭🦁 Ready to roar in Malawi & Rwanda. Game on! |work=Bahrain Cricket Federation |via=Facebook |access-date=3 July 2025}}</ref> ! {{cr|GER}}<ref>{{cite web |url=https://www.cricket.de/cricket-jenseits-des-aequators-dcb-herren-spielen-in-malawi/ |title=Cricket jenseits des Äquators – DCB-Herren spielen in Malawi |trans-title=Cricket beyond the equator – DCB men play in Malawi |work=German Cricket Federation |language=German |access-date=3 July 2025}}</ref> ! {{cr|MWI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/16nj9HoKR1/ |title=🇲🇼 MALAWI SQUAD ANNOUNCEMENT 🇲🇼 |work=Cricket Malawi |via=Facebook |access-date=1 July 2025}}</ref> ! {{cr|TAN}}<ref name="Tansquad" /> |- | valign="top" | * अहमर बिन नासिर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अब्दुल माजिद अब्बासी * फियाझ अहमद * सोहेल अहमद * आसिफ अली * इम्रान अन्वर * जुनैद अझीझ * मुहम्मद बासिल * रिझवान बट * अली दाऊद * इम्रान खान * प्रशांत कुरूप ([[यष्टीरक्षक]]) * शशांक शुक्ला * अब्दुल्ला मोहम्मद युसुफ | valign="top" | * हरमनजोत सिंग ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अब्दुल बशीर * अब्दुल शकूर * शाहिद आफ्रिदी * गुलाम अहमदी * मुसद्दिक अहमद * आदिल खान * फयाझ खान * हसन खान * काइल क्लेसे ([[यष्टीरक्षक]]) * जतिंदर कुमार * साजिद लियाकत * सचिन मंडी * मुस्लिम यार | valign="top" | * डोनेक्स कान्सोन्खो ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सामी सोहेल ([[उपकर्णधार]]) * ब्राइट बलाला * चिसोमो चेते * डॅनियल जॅकिएल * गिफ्ट कान्सोन्खो * आफताब लिमडावाला * चिसोमो मलाया * सलीम निहुते ([[यष्टीरक्षक]]) * केनेडी नल्टुंडुवाथा * ब्लेसिंग्स पोंडानी * काझिम सोमानी * चिसोमो त्चाले * सुहैल वयानी | valign="top" | * कासिम नासोरो ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अजित ऑगस्टिन * लक्ष बकरानिया * शेख बाशा * रेमंड फ्रान्सिस * अली हाफिधी * एक्रे ह्यूगो ([[यष्टीरक्षक]]) * खालिदी जुमा * सालुम जुम्बे * अली किमोटे * सिम्बा म्बाकी * ध्रुमित मेहता * मुकेश सुथार * अरुण यादव |} ==साखळी फेरी== ===गुणतालिका=== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{cr|BHR}} || ६ || ४ || १ || ० || १ || '''९''' || +२.६०७ || rowspan="2" | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{cr|TAN}} || ६ || ३ || २ || ० || १ || '''७''' || +०.६६७ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{cr|GER}} || ६ || २ || ३ || ० || १ || '''५''' || −०.४१३ || rowspan="2" | [[#तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना|तिसऱ्या स्थानासाठीच्या सामन्यात प्रवेश]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{cr|MWI}} || ६ || १ || ४ || ० || १ || '''३''' || −२.६१५ |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/table/series/1492875/season/2025/quadrangular-twenty20-series-malawi |title=Quadrangular Twenty20 Series (Malawi) Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=5 August 2026}}</ref> |} ===सामने=== {{Single-innings cricket match | date = ५ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|MWI}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = १४४/८ (२० षटके) | runs1 = सामी सोहेल ६८ (४३) | wickets1 = शाहिद आफ्रिदी ३/२६ (४ षटके) | score2 = १४५/५ (१६.४ षटके) | runs2 = काइल क्लेसे ३८ (३१) | wickets2 = ब्राइट बलाला १/६ (१ षटक) | result = जर्मनी ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492880.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) | motm = शाहिद आफ्रिदी (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = ट्रस्ट मकाया, सलीम निहुते (मलावी), हसन खान, काइल क्लेसे आणि जतिंदर कुमार (जर्मनी) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|TAN}} | team2 = {{cr|MWI}} | score1 = १९२/४ (२० षटके) | runs1 = अरुण यादव ८६ (६४) | wickets1 = डॅनियल जॅकिएल २/२९ (४ षटके) | score2 = १२०/७ (२० षटके) | runs2 = सलीम निहुते ४०* (४०) | wickets2 = अली किमोटे ३/१७ (४ षटके) | result = टांझानिया ७२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492882.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि सुनील गौडा (जर्मनी) | motm = अरुण यादव (टांझानिया) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = अजित ऑगस्टिन, एक्रे ह्यूगो, मुकेश सुथार आणि अरुण यादव (टांझानिया) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ६ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = २०७/२ (२० षटके) | runs1 = फियाझ अहमद १०५* (५७) | wickets1 = साजिद लियाकत १/२९ (३ षटके) | score2 = १६१/८ (२० षटके) | runs2 = फयाझ खान ३१ (१६) | wickets2 = रिझवान बट ३/२५ (४ षटके) | result = बहरैन ४६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492881.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = फियाझ अहमद (बहरैन) | toss = बहरैनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = फियाझ अहमद हा पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात शतक करणारा बहरैनचा पहिला क्रिकेट खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1B1Jj5Zmeg/ |title=🔥 RECORD BREAKER! 🔥 |work=Cricket Malawi |via=Facebook |access-date=6 July 2025}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = ७ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|TAN}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = १३५/९ (२० षटके) | runs1 = कासिम नासोरो ३२ (२५) | wickets1 = गुलाम अहमदी २/१७ (२ षटके) | score2 = १३७/६ (१८ षटके) | runs2 = मुसद्दिक अहमद ६३ (३९) | wickets2 = अरुण यादव ३/१२ (२ षटके) | result = जर्मनी ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492883.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = मुसद्दिक अहमद (जर्मनी) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = अरुण यादवने आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील आपली पहिली हॅट्ट्रिक घेतली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492883.html |title=Germany v Tanzania, 4th Match, Quadrangular Twenty20 Series (Malawi) 2025 – Scorecard |work=ESPNcricinfo |access-date=5 August 2026}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = ७ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|MWI}} | team2 = {{cr|BHR}} | score1 = १०९/९ (२० षटके) | runs1 = सामी सोहेल ४८ (३८) | wickets1 = इम्रान अन्वर २/१३ (३ षटके) | score2 = १११/३ (१४.४ षटके) | runs2 = आसिफ अली ३३ (२२) | wickets2 = सामी सोहेल १/१६ (४ षटके) | result = बहरैन ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492884.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) आणि सुनील गौडा (जर्मनी) | motm = अब्दुल माजिद अब्बासी (बहरैन) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = काझिम सोमानीने (मलावी) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ८ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|TAN}} | score1 = २०९/५ (२० षटके) | runs1 = फियाझ अहमद ६१ (३५) | wickets1 = अली किमोटे २/४५ (४ षटके) | score2 = २१५/४ (१९.२ षटके) | runs2 = अरुण यादव ८४ (३२) | wickets2 = आसिफ अली १/१० (१ षटक) | result = टांझानिया ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492879.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सुनील गौडा (जर्मनी) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = अरुण यादव (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|MWI}} | team2 = {{cr|TAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द करण्यात आला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492885.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) आणि सुनील गौडा (जर्मनी) | motm = | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे एकही चेंडू टाकता आला नाही. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द करण्यात आला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492886.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे एकही चेंडू टाकता आला नाही. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|TAN}} | team2 = {{cr|BHR}} | score1 = १५४/७ (२० षटके) | runs1 = मुकेश सुथार ६७* (४७) | wickets1 = इम्रान अन्वर ३/२५ (४ षटके) | score2 = १५७/४ (१६.२ षटके) | runs2 = फियाझ अहमद ६०* (३९) | wickets2 = अली किमोटे २/२६ (४ षटके) | result = बहरैन ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492887.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सुनील गौडा (जर्मनी) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = इम्रान अन्वर (बहरैन) | toss = बहरैनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|MWI}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = १६६/८ (२० षटके) | runs1 = आफताब लिमडावाला ६८ (४९) | wickets1 = साजिद लियाकत ३/२९ (३ षटके) | score2 = १५८ (१९.५ षटके) | runs2 = सचिन मंडी ५०* (३५) | wickets2 = आफताब लिमडावाला ४/२३ (३.५ षटके) | result = मलावी ८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492888.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) | motm = आफताब लिमडावाला (मलावी) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = * केनेडी म्टुंडुवाथाने (मलावी) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * आफताब लिमडावाला हा पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात हॅट्ट्रिक घेणारा मलावीचा पहिला खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492888.html |title=Malawi v Germany, 10th Match, Quadrangular Twenty20 Series (Malawi) 2025 – Scorecard |work=ESPNcricinfo |access-date=5 August 2026}}</ref> }} --- {{Single-innings cricket match | date = १२ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|MWI}} | team2 = {{cr|BHR}} | score1 = ७२ (१४.५ षटके) | runs1 = आफताब लिमडावाला २७ (२१) | wickets1 = रिझवान बट ६/९ (३.५ षटके) | score2 = ७६/० (६.५ षटके) | runs2 = अहमर बिन नासिर ५२* (२८) | wickets2 = | result = बहरैन १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492889.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि सुनील गौडा (जर्मनी) | motm = रिझवान बट (बहरैन) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = शशांक शुक्लाने (बहरैन) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १२ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|GER}} | team2 = {{cr|TAN}} | score1 = १४० (१८.४ षटके) | runs1 = सचिन मंडी ५० (४०) | wickets1 = सालुम जुम्बे २/७ (२ षटके) | score2 = १४६/५ (१६.५ षटके) | runs2 = अजित ऑगस्टिन ५६ (४०) | wickets2 = साजिद लियाकत २/२० (३ षटके) | result = टांझानिया ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492890.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = अजित ऑगस्टिन (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = रेमंड फ्रान्सिसने (टांझानिया) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ==तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना== {{Single-innings cricket match | date = १३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|GER}} | team2 = {{cr|MWI}} | score1 = २१९/७ (२० षटके) | runs1 = मुसद्दिक अहमद १०७ (५३) | wickets1 = चिसोमो त्चाले २/३६ (४ षटके) | score2 = १८२/७ (२० षटके) | runs2 = सलीम निहुते ५६ (३३) | wickets2 = शाहिद आफ्रिदी ३/१५ (२ षटके) | result = जर्मनी ३७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492891.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सुनील गौडा (जर्मनी) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = मुसद्दिक अहमद (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = * चिसोमो त्चालेने (मलावी) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * मुसद्दिक अहमद हा पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात शतक करणारा जर्मनीचा पहिला क्रिकेट खेळाडू ठरला. * शाहिद आफ्रिदीने (जर्मनी) आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील आपली पहिली हॅट्ट्रिक घेतली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1492875/scorecard/1492891/malawi-vs-germany-3rd-place-play-off-quadrangular-twenty20-series-malawi-2025 |title=Malawi v Germany, 3rd place play-off, Quadrangular Twenty20 Series (Malawi) 2025 – Scorecard |work=ESPNcricinfo |access-date=5 August 2026}}</ref> }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | date = १३ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|TAN}} | score1 = ८९ (१९ षटके) | runs1 = जुनैद अझीझ २८ (३६) | wickets1 = अली किमोटे ३/१२ (३ षटके) | score2 = ९०/० (१०.१ षटके) | runs2 = अरुण यादव ४८* (३२) | wickets2 = | result = टांझानिया १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492892.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) | motm = सालुम जुम्बे (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1492875/season/2025/quadrangular-twenty20-series-malawi ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10278/quadrangular-t20i-series-in-malawi-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] ey836j9n3rpnk9kfr5wr38e1g5lpeul 0 382350 2717546 2703812 2026-10-06T19:26:17Z सांगकाम्या 6385 /* सामने */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717546 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका | fromdate = १७ | todate = २७ जुलै २०२५ | administrator = [[युगांडा क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] आणि [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट]] | tournament format = [[साखळी सामने|दुहेरी साखळी]] | host = [[युगांडा]] | champions = {{cr|UGA}} | count = २ | runners-up = {{cr|UAE}} | participants = ५ | matches = १८ | player of the series = | most runs = {{cricon|UGA}} [[राघव धवन]] (२२८) | most wickets = {{cricon|UAE}} हैदर अली (१३) | previous_year = २०२१ | previous_tournament = २०२१-२२ युगांडा तिरंगी मालिका | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका''' ही जुलै २०२५ मध्ये एंटेबे, [[युगांडा]] येथे खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] (टी२०आ) क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://english.news.cn/africa/20250625/bb46cf5de510479b859acdf479ba2e4c/c.html |title=Uganda to host Pearl of Africa T20 Cricket Series |work=Xinhua |access-date=26 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sportsnation.co.ug/hosts-uganda-express-readiness-for-pearl-of-africa-t20-series/ |title=Hosts Uganda Express Readiness For Pearl Of Africa T20 Series |work=SportsNation |access-date=26 June 2025 }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ही स्पर्धेची दुसरी आवृत्ती होती आणि तिचे आयोजन [[युगांडा क्रिकेट असोसिएशन]]ने केले होते.<ref>{{cite web |url=https://roramedia.net/second-edition-of-the-pearl-of-africa-t20-series-launched/ |title=Second edition of the Pearl of Africa T20 series launched |work=Rora Media Sports |access-date=26 June 2025}}</ref> स्पर्धेत यजमान [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युगांडा]], तसेच [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या]] आणि [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] या देशांचे राष्ट्रीय संघ व [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ संघ]] सहभागी झाले होते.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/pearl-of-africa-t20i-tournament-2025/ |title=Uganda cricket to host 2nd edition of Pearl of Africa T20I tournament in July 2025 |work=Czarsportz |access-date=26 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://voiceofbugerere.com/pearl-of-africa-t20-series-launched-world-class-experience-expected-at-entebbe-cricket-oval/ |title=Pearl of Africa T20 Series Launched, World Class Experience Expected at Entebbe Cricket Oval |work=Voice of Bugerere |access-date=26 June 2025}}</ref> [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेतचाही]] सुरुवातीला स्पर्धेत सहभाग निश्चित करण्यात आला होता; मात्र २६ जून रोजी स्पर्धेतील संघांची संख्या चार करण्यात आल्याचे जाहीर करण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://kawowo.com/2025/06/25/cricket-cranes-in-pearl-of-africa-series-test-ahead-of-t20-qualifiers/ |title=Cricket Cranes in Pearl of Africa Series test ahead of T20 Qualifiers |work=Kawowo Sports |access-date=26 June 2025}}</ref> ३ जुलै रोजी [[नायजेरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नायजेरियाचा]] पाचवा संघ म्हणून स्पर्धेत समावेश करण्यात आल्याचे जाहीर करण्यात आले.<ref name="uca">{{cite web |url=http://www.ugandacricket.com/index.php/international-competition/76-men-s-cricket/1065-poa-t20-series-nigeria-s-yellow-greens-replace-kuwait-playing-format-changes |title=POA T20 Series - Nigeria’s Yellow Greens Replace Kuwait, Playing Format Changes |work=Uganda Cricket Association |access-date=8 July 2025 |archive-date=2025-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703230059/http://www.ugandacricket.com/index.php/international-competition/76-men-s-cricket/1065-poa-t20-series-nigeria-s-yellow-greens-replace-kuwait-playing-format-changes |url-status=dead }}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|KEN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DL787qtSldl/?hl=en |title=Team Announcement for the 2nd Edition of Africa T20I Tournament. |work=Cricket Kenya |access-date=15 July 2025 |via=Instagram}}</ref> ! {{cr|NAM|name=नामिबिया अ}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DMKS1oVuwLi/ |title=PEARL OF AFRICA SERIES Our Namibia A squad is ready for Uganda! Stay tuned for livestream details. |work=Cricket Namibia |access-date=16 July 2025 |via=Instagram}}</ref> ! {{cr|NGA}}<ref>{{cite news |url=https://punchng.com/yellow-greens-set-for-pearl-of-africa-cricket-tourney |title=Yellow Greens set for Pearl of Africa cricket tourney |access-date=15 July 2025 |newspaper=The Punch}}</ref> ! {{cr|UGA}}<ref>{{cite web |url=https://kawowo.com/2025/07/13/pearl-of-africa-series-new-captain-two-debutants-in-cricket-cranes-squad/ |title=Pearl Of Africa Series: New captain, two debutants in Cricket Cranes squad |work=Kawowo Sports |access-date=13 July 2025}}</ref> ! {{cr|UAE}}<ref>{{cite web |url=https://www.emiratescricket.com/news-detail/lwGqLkzPdyXwbQrov3KB |title=Muhammad Waseem to lead UAE in Pearl of Africa T20I Series in Uganda |work=Emirates Cricket Board |access-date=14 July 2025}}</ref> |- | valign="top" | * धिरेन गोंदारिया ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सचिन गिल * जसराज कुंडी * पीटर लंगत * फ्रान्सिस मुतुआ * जेरार्ड म्वेंदवा * [[शेम न्गोचे]] * [[लुकास ओलुओच]] * [[राकेप पटेल]] * विशिल पटेल * [[व्रज पटेल]] * [[पुष्कर शर्मा]] * तन्झील शेख * [[सुखदीप सिंग]] ([[यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * यान बाल्ट ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * लियाम बॅसन ([[यष्टीरक्षक]]) * [[पीटर-डॅनियल ब्लिग्नॉट]] * [[जॅक ब्रासेल]] * अ‍ॅड्रिआन कोएत्झी * यान-इझाक डी व्हिलियर्स * [[झिवागो ग्रोनीवॉल्ड]] * मॅक्स हेइंगो * ज्युनियर कारियाटा * हांद्रे क्लाझिंगे * डिलन लेइकर * डियान नीथलिंग ([[यष्टीरक्षक]]) * सायमन शिकोंगो * झाकिओ व्हॅन वुरेन | valign="top" | * सिल्वेस्टर ओकपे ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * व्हिन्सेंट अडेवोये * पीटर आहो * डेव्हिड अंक्रा * सोलोमन चिलेमान्या ([[यष्टीरक्षक]]) * आयझॅक डॅनलाडी * अखेरे इसेसेले * अब्दुलरहमान जिमोह * आयझॅक ओकपे * ओलायिंका ओलालेये * सुलैमान रनसेवे ([[यष्टीरक्षक]]) * सेलीम सालाऊ * मोहम्मद ताइवो * प्रॉस्पर उसेनी | valign="top" | * [[जुमा मियागी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * जोसेफ बागुमा * [[राघव धवन]] * सायरस काकुरू ([[यष्टीरक्षक]]) * कॉसमस क्येवुता * रोनाल्ड लुताया * श्रीदीप मंगेला * मॅथ्यू मुसिंगुझी * इनोसंट म्वेबाझे * दिनेश नकरानी * फ्रँक नसुबुगा * [[रॉबिन्सन ओबुया]] * [[अल्पेश रामजानी]] * कॅल्विन वाटुवा | valign="top" | * [[मुहम्मद वसीम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] * [[राहुल चोप्रा]] ([[यष्टीरक्षक]]) * इथन डि'सूझा * [[आसिफ खान]] * मतिउल्ला खान * सघीर खान * [[ध्रुव पराशर]] * आकिफ राजा * मुहम्मद रोहिद * आर्यन्श शर्मा * [[आलिशान शराफु]] * मुहम्मद झोहैब * झुहैब झुबैर |} युगांडाने नामिबिया अ संघाविरुद्धच्या सामन्यांसाठी स्वतंत्र युगांडा अ संघही जाहीर केला होता.<ref>{{cite web |url=http://www.ugandacricket.com/index.php/international-competition/76-men-s-cricket/1071-poa-t20-series-coach-abhay-sharma-happy-to-unleash-exciting-debutants-calvin-watuwa-matthew-musinguzi |title=POA T20 series: Coach Abhay Sharma happy to unleash exciting debutants Calvin Watuwa and Matthew Musinguzi |work=Uganda Cricket Association |access-date=15 July 2025 |archive-date=2025-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250715181202/http://www.ugandacricket.com/index.php/international-competition/76-men-s-cricket/1071-poa-t20-series-coach-abhay-sharma-happy-to-unleash-exciting-debutants-calvin-watuwa-matthew-musinguzi |url-status=dead }}</ref> ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! स्थिती |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{cr|UGA}} || ६ || ६ || ० || ० || ० || '''१२''' || +१.५४८ || विजेता |- | २ || style="text-align:left" | {{cr|UAE}} || ६ || ४ || २ || ० || ० || '''८''' || +२.०३२ || उपविजेता |- | ३ || style="text-align:left" | {{cr|KEN}} || ६ || २ || ४ || ० || ० || '''४''' || −०.८७२ || |- | ४ || style="text-align:left" | {{cr|NGA}} || ६ || ० || ६ || ० || ० || '''०''' || −२.७१४ || |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: युगांडा क्रिकेट असोसिएशन<ref>{{cite web |url=https://ugandacricket.com/poa-t20-series-cricket-cranes-crowned-champions-after-epic-final-win-over-uae/ |title=POA T20 Series – Cricket Cranes Crowned Champions After Epic ‘Final’ Win Over UAE |work=Uganda Cricket Association |date=27 July 2025 |access-date=6 August 2026 |archive-date=2026-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260807230743/https://ugandacricket.com/poa-t20-series-cricket-cranes-crowned-champions-after-epic-final-win-over-uae/ |url-status=dead }}</ref> |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | नामिबिया अ आणि युगांडा अ यांनी प्रदर्शनीय सामने खेळले होते आणि त्यांचा विजेतेपदाच्या गुणांकनात समावेश करण्यात आला नव्हता. |} ==सामने== {{Single-innings cricket match | date = १७ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|NGA}} | score1 = १०८/८ (१६ षटके) | runs1 = तन्झील शेख २६ (२०) | wickets1 = सिल्वेस्टर ओकपे ४/११ (४ षटके) | score2 = ८८/९ (१६ षटके) | runs2 = प्रॉस्पर उसेनी ३६ (१९) | wickets2 = [[व्रज पटेल]] ३/५ (३ षटके) | result = केन्या २० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494115.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जॉन मायेकू (युगांडा) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = [[व्रज पटेल]] (केन्या) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १६ षटकांचा करण्यात आला. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १८ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|NGA}} | score1 = १८०/४ (२० षटके) | runs1 = [[रॉबिन्सन ओबुया]] ५८[[नाबाद|*]] (३९) | wickets1 = प्रॉस्पर उसेनी १/१८ (२ षटके) | score2 = ८५/५ (१८ षटके) | runs2 = आयझॅक डॅनलाडी २६ (४४) | wickets2 = मॅथ्यू मुसिंगुझी २/१६ (३ षटके) | result = युगांडा ७७ धावांनी विजयी (डकवर्थ–लुईस–स्टर्न पद्धतीनुसार) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494116.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = [[रॉबिन्सन ओबुया]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही. | notes = * मॅथ्यू मुसिंगुझीने (युगांडा) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * डेव्हिड अंक्राने यापूर्वी घानासाठी चार आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळल्यानंतर नायजेरियाकडून आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला. पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२०मध्ये दोन आंतरराष्ट्रीय संघांचे प्रतिनिधित्व करणारा तो विसावा क्रिकेट खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1336/1336474/1336474.html |title=David-Kind Ankrah |work=CricketArchive |access-date=6 August 2026}}</ref> }} --- {{Single-innings cricket match | date = १८ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|KEN}} | score1 = १६१/७ (२० षटके) | runs1 = [[राहुल चोप्रा]] ४५[[नाबाद|*]] (४०) | wickets1 = सचिन गिल २/३६ (४ षटके) | score2 = १२१ (२० षटके) | runs2 = धिरेन गोंदारिया ४५ (४२) | wickets2 = [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] २/१५ (४ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ४० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494105.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि जॉन मायेकू (युगांडा) | motm = [[राहुल चोप्रा]] (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = मुहम्मद रोहिदने (संयुक्त अरब अमिराती) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १९ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १२६/९ (२० षटके) | runs1 = [[राघव धवन]] ४४ (४२) | wickets1 = मुहम्मद रोहिद ३/२३ (४ षटके) | score2 = १२०/८ (२० षटके) | runs2 = [[मुहम्मद वसीम]] ३३ (२८) | wickets2 = [[जुमा मियागी]] ३/२८ (४ षटके) | result = युगांडा ६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494108.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जॉन मायेकू (युगांडा) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = [[अल्पेश रामजानी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NGA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = ५८ (१३.३ षटके) | runs1 = आयझॅक डॅनलाडी १७ (२७) | wickets1 = झुहैब झुबैर ५/२१ (३.३ षटके) | score2 = ५९/३ (४.५ षटके) | runs2 = [[आलिशान शराफु]] ३६ (१६) | wickets2 = प्रॉस्पर उसेनी १/३ (१ षटक) | result = संयुक्त अरब अमिराती ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494118.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = झुहैब झुबैर (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = * सोलोमन चिलेमान्या आणि अब्दुलरहमान जिमोह (नायजेरिया) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * झुहैब झुबैरने (संयुक्त अरब अमिराती) आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील आपले पहिले पाच बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494118.html |title=Nigeria v United Arab Emirates, 7th Match, Pearl of Africa T20I Series 2025 – Scorecard |work=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026}}</ref> }} --- {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|KEN}} | score1 = १५७/५ (२० षटके) | runs1 = [[राघव धवन]] ४१ (३९) | wickets1 = पीटर लंगत २/२५ (३ षटके) | score2 = १२९/७ (२० षटके) | runs2 = [[राकेप पटेल]] ५८ (४९) | wickets2 = फ्रँक नसुबुगा ३/१० (३ षटके) | result = युगांडा २८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494103.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = फ्रँक नसुबुगा (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २२ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|NGA}} | score1 = १४७/६ (२० षटके) | runs1 = श्रीदीप मंगेला ५१ (४२) | wickets1 = [[मोहम्मद तैवो]] २/१८ (४ षटके) | score2 = १०९ (१८.१ षटके) | runs2 = आयझॅक ओकपे २६[[नाबाद|*]] (२०) | wickets2 = दिनेश नकरानी ३/११ (३ षटके) | result = युगांडा ३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494583.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = श्रीदीप मंगेला (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = इनोसंट म्वेबाझे आणि कॅल्विन वाटुवा (युगांडा) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = ९८ (२० षटके) | runs1 = [[पुष्कर शर्मा]] ४२ (३९) | wickets1 = झुहैब झुबैर २/१३ (४ षटके) | score2 = १०१/३ (१३.५ षटके) | runs2 = मुहम्मद झोहैब ३५[[नाबाद|*]] (३६) | wickets2 = धिरेन गोंदारिया २/३१ (३.५ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494110.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = झुहैब झुबैर (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|UGA}} | score1 = १२४/८ (२० षटके) | runs1 = [[राकेप पटेल]] ३७ (३६) | wickets1 = कॉसमस क्येवुता २/२५ (४ षटके) | score2 = १२५/४ (१८.१ षटके) | runs2 = [[राघव धवन]] ३२ (४६) | wickets2 = [[लुकास ओलुओच]] १/६ (१.१ षटके) | result = युगांडा ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494114.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = दिनेश नकरानी (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NGA}} | score1 = १४१/५ (२० षटके) | runs1 = मुहम्मद झोहैब ५० (४८) | wickets1 = सुलैमान रनसेवे १/१४ (२ षटके) | score2 = ८८ (१८.५ षटके) | runs2 = डेव्हिड अंक्रा २४ (१७) | wickets2 = इथन डि'सूझा ४/९ (२.५ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ५३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494113.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = इथन डि'सूझा (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २७ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NGA}} | team2 = {{cr|KEN}} | score1 = ११३/९ (२० षटके) | runs1 = सिल्वेस्टर ओकपे ३५ (३७) | wickets1 = सचिन गिल २/१० (४ षटके) | score2 = ११६/४ (१९.१ षटके) | runs2 = सचिन गिल ३५ (४२) | wickets2 = [[मोहम्मद तैवो]] १/६ (१ षटक) | result = केन्या ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494584.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = सचिन गिल (केन्या) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २७ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १७०/७ (२० षटके) | runs1 = [[अल्पेश रामजानी]] ६१ (३४) | wickets1 = [[अकिफ राजा]] २/३१ (४ षटके) | score2 = १६२/९ (२० षटके) | runs2 = इथन डि'सूझा ३२ (१७) | wickets2 = दिनेश नकरानी २/२४ (४ षटके) | result = युगांडा ८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494111.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जॉन मायेकू (युगांडा) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = [[अल्पेश रामजानी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ==अतिरिक्त ट्वेंटी-२० सामने== {{Single-innings cricket match | date = १७ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] {{flagicon|NAM}} | team2 = {{flagicon|UGA}} [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युगांडा अ]] | score1 = १४५/६ (२० षटके) | runs1 = यान बाल्ट ४८ (४१) | wickets1 = बैधू इव्हान ३/२३ (४ षटके) | score2 = १४३/५ (२० षटके) | runs2 = सायमन सेसाझी ६६ (६६) | wickets2 = यान-इझाक डी व्हिलियर्स २/२० (४ षटके) | result = नामिबिया अ २ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494106.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = यान बाल्ट (नामिबिया अ) | toss = नामिबिया अ संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १९ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NGA}} | team2 = {{flagicon|NAM}} [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] | score1 = १११ (१९ षटके) | runs1 = सिल्वेस्टर ओकपे २७ (२८) | wickets1 = डिलन लेइकर ४/२६ (४ षटके) | score2 = ११५/२ (१५.२ षटके) | runs2 = हांद्रे क्लाझिंगे ५५[[नाबाद|*]] (४०) | wickets2 = पीटर आहो १/१५ (३ षटके) | result = नामिबिया अ ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494117.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि चार्ल्स कारियुकी (केन्या) | motm = डिलन लेइकर (नामिबिया अ) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = लियाम बॅसन, मॅक्स हेइंगो, डियान नीथलिंग, झाकिओ व्हॅन वुरेन (नामिबिया अ) आणि सोलोमन चिलेमान्या (नायजेरिया) यांनी ट्वेंटी-२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २२ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] {{flagicon|NAM}} | team2 = {{cr|KEN}} | score1 = ११३/८ (२० षटके) | runs1 = यान-इझाक डी व्हिलियर्स ३३ (२७) | wickets1 = पीटर लंगत ३/२८ (४ षटके) | score2 = ८३/७ (१२.५ षटके) | runs2 = लुकास ओलुओच ३१[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = झाकिओ व्हॅन वुरेन २/९ (२ षटके) | result = केन्या ३ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ–लुईस–स्टर्न पद्धत|डकवर्थ–लुईस–स्टर्न पद्धतीनुसार]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494107.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि जॉन मायेकू (युगांडा) | motm = लुकास ओलुओच (केन्या) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = पावसामुळे केन्यासमोर १३ षटकांत ८३ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युगांडा अ]] {{flagicon|UGA}} | team2 = {{flagicon|NAM}} [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] | score1 = १२७/८ (२० षटके) | runs1 = अनस बेग ४५ (३१) | wickets1 = यान बाल्ट २/१६ (३ षटके) | score2 = १२४/७ (२० षटके) | runs2 = लियाम बॅसन २५ (२६) | wickets2 = केनेथ वैस्वा ३/२८ (४ षटके) | result = युगांडा अ ३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494109.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि जॉन मायेकू (युगांडा) | motm = अनस बेग (युगांडा अ) | toss = युगांडा अ संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NGA}} | team2 = {{flagicon|NAM}} [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = ओलायिंका ओलालेये ३४ (३६) | wickets1 = यान-इझाक डी व्हिलियर्स २/६ (२ षटके) | score2 = ९९/८ (२० षटके) | runs2 = यान बाल्ट ३५ (४०) | wickets2 = आयझॅक डॅनलाडी २/१३ (४ षटके) | result = नायजेरिया ६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494104.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जॉन मायेकू (युगांडा) आणि आयझॅक ओयेको (केन्या) | motm = अब्दुलरहमान जिमोह (नायजेरिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = अ‍ॅड्रिआन कोएत्झीने (नामिबिया अ) ट्वेंटी-२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{flagicon|NAM}} [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] | score1 = १२६/६ (२० षटके) | runs1 = धिरेन गोंदारिया ३९[[नाबाद|*]] (२०) | wickets1 = झिवागो ग्रोनीवॉल्ड २/१७ (४ षटके) | score2 = १२३/२ (२० षटके) | runs2 = झाकिओ व्हॅन वुरेन ६२ (५३) | wickets2 = फ्रान्सिस मुतुआ १/२४ (३ षटके) | result = केन्या ३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494112.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि आयझॅक ओयेको (केन्या) | motm = धिरेन गोंदारिया (केन्या) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ugandacricket.com/poa-t20-series-cricket-cranes-crowned-champions-after-epic-final-win-over-uae/ क्रिकेट युगांडावरील स्पर्धेचा आढावा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260807230743/https://ugandacricket.com/poa-t20-series-cricket-cranes-crowned-champions-after-epic-final-win-over-uae/ |date=2026-08-07 }} * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/24127/season/2025/pearl-of-africa-t20i-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका मुख्यपृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10410/pearl-of-africa-t20i-series-2025 क्रिकबझवरील मालिका मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:युगांडामधील क्रिकेट]] gt7cnn11j1s0l44hbv1od32fhcytsx7 0 382427 2717540 2703752 2026-10-06T19:25:41Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717540 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सूर्यांश शेडगे | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2003|01|29|df=y}} | birth_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-सद्य | country = भारत | T20Idebutdate = २८ जून | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = आयर्लंड | T20Icap = १२० | lastT20Idate = २६ जुलै | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = झिम्बाब्वे | T20Ishirt = | club1 = [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]] | year1 = २०२४/२५–सद्य | club2 = [[पंजाब किंग्स]] | year2 = २०२५–सद्य | columns = 3 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] | matches1 = ३ | runs1 = ८ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ७ | deliveries1 = ३० | wickets1 = ० | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = ०/१५ | catches/stumpings1 = १/– | column2 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | matches2 = ७ | runs2 = ४०४ | bat avg2 = ५०.५० | 100s/50s2 = ०/४ | top score2 = ९९ | deliveries2 = ४८ | wickets2 = ० | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ५/– | column3 =[[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | matches3 = ९ | runs3 = ९५ | bat avg3 = १३.५७ | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ४४ | deliveries3 = १३७ | wickets3 = ९ | bowl avg3 = १८.११ | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ४/३५ | catches/stumpings3 = ५/– | date = ७ ऑगस्ट २०२६ | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/suryansh-shedge-1339698 ईएसपीएन क्रिकइन्फो }} '''सूर्यांश शेडगे''' (जन्म २९ जानेवारी २००३) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. तो देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]]चे प्रतिनिधित्व करतो आणि एक अष्टपैलू फलंदाज आहे. [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग]] हंगामासाठी [[पंजाब किंग्स]]ने त्याला आपल्या संघात सामील करून घेतले. २५ मार्च २०२५ रोजी, [[गुजरात टायटन्स]]विरुद्धच्या सामन्यात त्याने पंजाब किंग्ससाठी आयपीएलमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://news18marathi.com/sport/who-is-suryansh-shendge-hits-25-ball-50-runs-against-gujarat-titans-vs-punjab-king-ipl-2026-ws-a-1681625.html|title=Suryansh Shendge : आईने करिअरसाठी नोकरी सोडली, आज पोरानं नाव काढलं, 29 बॉलमध्ये धमाका, गुजरातला एकटा पुरून उरला, VIDEO|work=न्यूज१८ मराठी|access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जून २०२६ मध्ये, [[आयर्लंड क्रिकेट संघ|आयर्लंड]]विरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यातून शेडगेने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.esakal.com/krida/cricket/ind-vs-ire-2nd-t20i-no-vaibhav-sooryavanshi-yet-prince-yadav-and-suryansh-shedge-make-india-debut-marathi-cricket-news-svg87|title=IND vs IRE 2nd T20I : वैभव सूर्यवंशीला संधी नाहीच... भारतीय संघात दोन खेळाडूंचे पदार्पण; कोण आहेत ते? जाणून घ्या प्लेइंग इलेव्हन|work=सकाळ|access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> देशांतर्गत सामन्यांमधील मुंबईसाठीची उत्कृष्ट कामगिरी आणि [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] संघासोबतच्या यशस्वी कामगिरीमुळे, जून २०२६ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६|आयर्लंडविरुद्धच्या टी२० मालिकेसाठी]] अष्टपैलू गोलंदाज [[नितीश कुमार रेड्डी]]च्या जागी शेडगेची भारतीय संघात निवड करण्यात आली. तो भारताचा १२० व्या क्रमांकाचा खेळाडू ठरला. त्याला [[संजू सॅमसन]]च्या हस्ते पदार्पणाची 'कॅप' मिळाली आणि [[बेलफास्ट]] येथे आयर्लंडविरुद्धच्या दुसऱ्या सामन्यातून त्याने वरिष्ठ आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पदार्पण केले;<ref>{{cite web|url=https://www.lokmat.com/cricket/news/ind-vs-ire-2nd-t20i-prince-yadav-and-suryansh-shedge-made-their-international-t20i-debuts-for-india-against-ireland-no-vaibhav-suryavanshi-a-a1004/|title=IND VS IRE : नो वैभव सूर्यवंशी! मुंबईकर सूर्यांश शेडगेसह प्रिन्सला टीम इंडियाकडून पदार्पणाची संधी|access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=लोकमत}}</ref> या सामन्यात त्याने आठव्या क्रमांकावर फलंदाजी केली. [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६|इंग्लंडविरुद्धच्या ५ सामन्यांच्या द्विपक्षीय मालिकेसाठी]]ही शेडगे भारतीय टी२० संघाचा भाग होता, परंतु त्याने केवळ शेवटचा सामना खेळला.<ref>{{cite web|url=https://www.lokmat.com/cricket/news/india-vs-england-2026-5th-t20-11-sanju-samson-back-with-suryansh-shedge-washington-sundar-and-vaibhav-suryavanshi-out-a-a1004/|title=IND vs ENG 5th T20I: तीन सामन्यानंतर वैभव सूर्यवंशी OUT; संजूसह सूर्यांश शेडगेला मिळाली आणखी एक संधी|access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=लोकमत}}</ref><ref>{{cite web|url=https://maharashtratimes.com/sports/cricket/cricket-news/england-vs-india-5th-t20-playing-11-two-chnages-suryansh-shedge-in-for-washington-and-sanju-samson-comes-in-for-sooryavanshi/articleshow/132326445.cms|title=IND vs ENG 5th T20 : भारताने जिंकला टॉस, प्लेइंग 11 मध्ये 2 मोठे बदल; संजूची एन्ट्री अन् बेबी बॉसही बाहेर, जाणून घ्या|work=महाराष्ट्र टाइम्स|access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६|झिम्बाब्वेविरुद्धच्या ३ सामन्यांच्या मालिकेत]] त्याने तिसरा टी-२० सामना खेळला; वरिष्ठ राष्ट्रीय संघासोबतचा हा त्याचा सामना आणि मालिका अशा दोन्ही स्तरांवरील पहिला विजय ठरला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारताचे टी२० पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] tu2wvdl73akhjvu33wzfd3y532mnigt 0 382428 2717500 2699876 2026-10-06T19:22:45Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717500 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer |name = मॅट हॉलार्ड |image = |country = आयर्लंड |fullname = मॅथ्यू काईल हॉलार्ड |birth_date = {{Birth date and age|1999|4|14|df=yes}} |birth_place = बॉक्सबर्ग, दक्षिण आफ्रिका |heightft = |heightinch = |batting = उजव्या हाताने |bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलदगती |role = गोलंदाज |family = |international = true |T20Idebutdate = २६ जून |T20Idebutyear = २०२६ |T20Idebutagainst = भारत |T20Icap = ६३ |lastT20Idate = २८ जून |lastT20Iyear = २०२६ |lastT20Iagainst = भारत |T20Ishirt = |club1 = लेनस्टर लाइटनिंग |year1 = २०२५–सद्य |club2 = लिम्पोपो क्रिकेट संघ |year2 = २०२५/२६ |date = ७ ऑगस्ट |year = २०२६ |source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/matt-hollard-1490554 क्रिकइन्फो }} '''मॅथ्यू काईल हॉलार्ड''' (जन्म १४ एप्रिल १९९९) हा दक्षिण आफ्रिकेत जन्मलेला आयरिश क्रिकेट खेळाडू आहे. हॉलार्ड हा उजव्या हाताचा फलंदाज असून तो उजव्या हाताने मध्यम-जलद गतीने गोलंदाजी करतो. त्याचा जन्म [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेतील]] बॉक्सबर्ग येथे झाला. जून २०२६ मध्ये, [[भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६|भारताविरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेसाठी]] हॉलार्डची आयर्लंडच्या वरिष्ठ संघात पहिल्यांदाच निवड झाली. त्याने २६ जून २०२६ रोजी [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट]] येथे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. या सामन्यात त्याने २८ धावांत ३ बळी घेतले (ज्यात [[ईशान किशन]] आणि [[श्रेयस अय्यर]] यांच्या बळींचा समावेश होता) आणि 'सामनावीर' हा किताब पटकावला; या सामन्यात आयर्लंडने कोणत्याही प्रकारच्या क्रिकेटमध्ये भारतावर आपला पहिला विजय नोंदवला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आयर्लंडचे क्रिकेट खेळाडू]] eo2j4nfoih6hj8hn9y4qg16zrl9blnw 0 382429 2717513 2699875 2026-10-06T19:23:37Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717513 wikitext text/x-wiki '''जय मुंद्रा''' (जन्म १० जानेवारी १९९७) हा भारतात जन्मलेला क्रिकेट खेळाडू असून तो [[आयर्लंड क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cr47347kkvko|trans-title=आयर्लंड विरुद्ध भारत: 'स्वप्न साकार' - भारतात जन्मलेल्या जय मुंद्राची आयर्लंडच्या ऐतिहासिक विजयात मोलाची भूमिका.|title=Ireland vs India: 'Dream come true' - India-born Jai Moondra helps Irish claim historic win|date=२६ जून २०२६|website=बीबीसी स्पोर्ट्स}}</ref> [[राजस्थान]]मधील [[टोंक]] येथे जन्मलेला मुंद्रा, 'टेक्नॉलॉजिकल युनिव्हर्सिटी डब्लिन'मध्ये इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कम्युनिकेशन या विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेण्यासाठी २०२१ मध्ये आयर्लंडला गेला.<ref name="cricinfo">{{Cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/ireland-vs-india-how-matt-hollard-and-jai-moondra-beat-india-with-pace-and-smarts-1543111 |trans-title=मुंड्रा, हॉलार्ड आणि आयर्लंड यांच्यासाठी 'एका मोठ्या प्रवासातील एक छोटे पाऊल'|title='A small step in a big journey' for Moondra, Hollard and Ireland |first=नेथन|last=जोन्स|date=२६ जून २०२६}}</ref> तो डावखुरा फलंदाज आणि डावखुरा जलद-मध्यमगती गोलंदाज असून त्याच्याकडे अजूनही भारताचा पासपोर्ट आहे.<ref name="cricinfo"/> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आयर्लंडचे क्रिकेट खेळाडू]] exxbkg9sotkhmbzavq5my8w06x66old 0 382510 2717538 2700328 2026-10-06T19:25:37Z सांगकाम्या 6385 /* चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717538 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = नेपाळ महिला क्रिकेट संघाचा मलेशिया दौरा, २०२५-२६ | team1_image = Flag of Malaysia.svg | team1_name = मलेशिया | team2_image = Flag of Nepal.svg | team2_name = नेपाळ | from_date = २ | to_date = ८ ऑक्टोबर २०२५ | team1_captain = [[विनिफ्रेड दुराईसिंगम]] | team2_captain = [[इंदू बर्मा]] | no_of_twenty20s = ५ | team1_twenty20s_won = २ | team2_twenty20s_won = ३ | team1_twenty20s_most_runs = आइना हमिझा हाशिम (१५२) | team2_twenty20s_most_runs = [[इंदू बर्मा]] (११७) | team1_twenty20s_most_wickets = नूर दानिया स्युहादा (७) | team2_twenty20s_most_wickets = [[कविता कुंवर]] (९) | player_of_twenty20_series = }} [[नेपाळ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ]]ाने ऑक्टोबर २०२५ मध्ये [[मलेशिया]]चा दौरा करून [[मलेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध सामने खेळले.<ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/nepal-vs-malaysia-womens-t20i-series-2025/ |title=Malaysia Cricket to host Nepal Women for T2oI series in October 2025 |work=Czarsportz Global |access-date=२ ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thahakhabar.com/news/236398/ |title=आजदेखि नेपाल-मलेसिया महिला टी–२० सिरिज शुरू हुँदै |trans-title=Nepal-Malaysia Women's T20 Series Begins Today |work=Thaha Khabar |access-date=२ ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/10/1774955/nepali-womens-cricket-team-playing-against-malaysia |title=नेपाली महिला क्रिकेट टोलीले मलेसियासँग खेल्दै |trans-title=Nepali women's cricket team playing against Malaysia |work=Onlinekhabar |access-date=२ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> या दौऱ्यात पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवण्यात आले.<ref>{{cite tweet |number=1973392423309975685 |title=All Set for October! Malaysia Women vs Nepal Women–T20I Series Fixtures Announced. |user=MalaysiaCricket}}</ref> सर्व सामने [[पांडामारन]] येथील [[बायुएमास ओव्हल]] येथे खेळवण्यात आले.<ref name="SQ">{{cite tweet |number=1973336573157749232 |title=Spotlight on Nepal Women’s Cricket Team. Nepal Women tour Malaysia for a 5-match T20I series, kicking off tomorrow |user=CricketNep}}</ref> नेपाळ महिलांनी मालिका ३–२ ने जिंकली.<ref>{{cite web |title=Nepal defeat Malaysia in decider to clinch five-match series |url=https://kathmandupost.com/cricket/2025/10/09/nepal-defeat-malaysia-in-decider-to-clinch-five-match-series |work=The Kathmandu Post |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web |title=Nepal clinch T20 series against Malaysia with home-ground victory |url=http://english.khabarhub.com/2025/08/500434/ |work=Khabarhub |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- !{{crw|MAS}} !{{crw|NEP}}<ref name="SQ" /> |- style="vertical-align:top" | * [[विनिफ्रेड दुराईसिंगम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * नूर आलिया बात्रीस्या * [[ऐस्या एलिसा]] * [[मास एलिसा]] * आइन्ना हमीजाह हाशिम * नझातुल हिदायाह हुस्ना * [[माहिरा इज्जती इस्माईल]] * [[वॅन ज्युलिया]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * सुवाबिका मणिवन्नन * [[धनुश्री मुहुनन]] * इरदिना बेह नबिल * [[आयना नजवा]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[नूर एरियाना नत्स्या]] * अमालिन सोर्फिना * नूर इज्जातुल स्याफिका * [[नूर दानिया स्युहदा]] | * [[इंदू बर्मा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[पूजा महतो]] (उपकर्णधार) * राजमती ऐरी * सोमू बिस्ट * यशोदा बिस्ट * रचना चौधरी * [[रुबिना छेत्री]] * साबित्री धामी * [[कविता जोशी]] * [[समझाना खडका]] * [[कविता कुंवर]] * [[सीता राणा मगर]] * रुबी पोद्दार * रिया शर्मा |} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २ ऑक्टोबर २०२५ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|MAS}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = १०४/५ (२० षटके) | runs1 = [[विनिफ्रेड दुराईसिंगम]] २७ (४१) | wickets1 = सोमू बिस्ट २/२१ (४ षटके) | score2 = १०१/७ (२० षटके) | runs2 = [[पूजा महतो]] ३० (२९) | wickets2 = [[नूर दानिया स्युहदा]] ३/१० (४ षटके) | result = मलेशिया महिलांनी ३ धावांनी सामना जिंकला. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505114.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = विश्वनाथन कालिदास (मलेशिया) आणि नारायणन सिवन (मलेशिया) | motm = [[नूर दानिया स्युहदा]] (मलेशिया) | toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = नूर आलिया बात्रीस्या (मलेशिया) आणि साबित्री धामी (नेपाळ) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ ऑक्टोबर २०२५ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|MAS}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = ९१/४ (२० षटके) | runs1 = आइन्ना हमीजाह हाशिम ५०[[नाबाद|*]] (६३) | wickets1 = सुमन बिस्ट २/१८ (४ षटके) | score2 = ९३/४ (१६.२ षटके) | runs2 = [[पूजा महतो]] ३९ (३९) | wickets2 = आइन्ना हमीजाह हाशिम २/२२ (३.२ षटके) | result = नेपाळ महिलांनी ६ गडी राखून सामना जिंकला. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505115.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = नूर हिजराह (मलेशिया) आणि नारायणन सिवन (मलेशिया) | motm = [[पूजा महतो]] (नेपाळ) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२५ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|MAS}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = १२०/४ (२० षटके) | runs1 = आइन्ना हमीजाह हाशिम ६१ (५८) | wickets1 = [[कविता कुंवर]] २/१३ (२ षटके) | score2 = १०७/८ (२० षटके) | runs2 = रुबी पोद्दार ३१ (३७) | wickets2 = [[ऐस्या एलिसा]] १/१५ (४ षटके) | result = मलेशिया महिलांनी १३ धावांनी सामना जिंकला. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505116.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = नूर हिजराह (मलेशिया) आणि विश्वनाथन कालिदास (मलेशिया) | motm = आइन्ना हमीजाह हाशिम (मलेशिया) | toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = यशोदा बिस्ट (नेपाळ) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२५ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|MAS}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = १११/५ (२० षटके) | runs1 = [[मास एलिसा]] ५६[[नाबाद|*]] (६३) | wickets1 = [[कविता कुंवर]] ३/१० (४ षटके) | score2 = ११५/४ (१७.३ षटके) | runs2 = [[इंदू बर्मा]] ४८[[नाबाद|*]] (३९) | wickets2 = आइन्ना हमीजाह हाशिम १/१३ (१ षटक) | result = नेपाळ महिलांनी ६ गडी राखून सामना जिंकला. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505117.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = विश्वनाथन कालिदास (मलेशिया) आणि नारायणन सिवन (मलेशिया) | motm = [[कविता कुंवर]] (नेपाळ) | toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = [[इंदू बर्मा]] आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये १,००० धावा पूर्ण करणाऱ्या नेपाळच्या पहिल्या महिला क्रिकेट खेळाडू ठरल्या.<ref>{{cite web |url=https://kathmandupost.com/cricket/2025/10/07/indu-barma-becomes-first-nepali-woman-cricketer-to-complete-1-000-t20i-runs |title=Indu Barma becomes first Nepali woman cricketer to complete 1,000 T20I runs |work=The Kathmandu Post |access-date=७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75589-indu-barma-becomes-first-nepal-woman-to-surpass-1000-t20i-runs-milestone.html |title=Indu Barma Becomes First Nepal Woman to Surpass 1,000 T20I Runs Milestone |work=Female Cricket |access-date=९ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> }} ===पाचवा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑक्टोबर २०२५ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|MAS}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = १०३/७ (२० षटके) | runs1 = [[विनिफ्रेड दुराईसिंगम]] ४० (४६) | wickets1 = राजमती ऐरी ३/१५ (३ षटके) | score2 = १०४/५ (१८ षटके) | runs2 = रुबी पोद्दार २६ (२५) | wickets2 = नूर आलिया बात्रीस्या नॉर्मिझान १/६ (१ षटक) | result = नेपाळ महिलांनी ५ गडी राखून सामना जिंकला. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505118.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = नूर हिजराह (मलेशिया) आणि नारायणन सिवन (मलेशिया) | motm = राजमती ऐरी (नेपाळ) | toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/nepal-women-in-malaysia-2025-26-1505110 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:मलेशियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:नेपाळमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा]] [[वर्ग:नेपाळ महिला क्रिकेट संघाचे मलेशिया दौरे|२०२५-२६]] 7pdvjz4av2un3yy0pdzvzmv7xkzfjt9 0 382578 2717512 2700691 2026-10-06T19:23:32Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717512 wikitext text/x-wiki '''ताफाद्झवा त्सिगा''' (जन्म १३ जुलै १९९४) हा झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करतो. संघामध्ये तो [[यष्टीरक्षक]] फलंदाज म्हणून खेळतो. त्याने २४ फेब्रुवारी २०१४ रोजी २०१३-१४ च्या लोगन कप स्पर्धेत 'सदर्न रॉक्स'कडून प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.फेब्रुवारी २०१७ मध्ये, त्या वर्षाच्या उत्तरार्धात इंग्लंडचा दौरा करणाऱ्या [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]च्या अकादमी संघात त्याची निवड करण्यात आली.<ref name="Academy">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/zimbabwe/content/story/1082860.html |title=झिम्बाब्वे क्रिकेटतर्फे इंग्लंड दौऱ्यासाठी १६ सदस्यांचा अकादमी संघ जाहीर. |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=१० ऑगस्ट २०२६}}</ref> ४ फेब्रुवारी २०२३ रोजी त्सिगा याने [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२२-२३|वेस्ट इंडीजविरुद्ध]] कसोटी पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1350681.html |title=१ली कसोटी, बुलावायो, ४ - ८ फेब्रुवारी २०२३, वेस्ट इंडीजचा झिम्बाब्वे दौरा|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=१० ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=722321}} {{DEFAULTSORT:त्सिगा, ताफाद्झवा}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:झिम्बाब्वेचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] sweii9axs4a05tu6qym7urqurb0e2fs 0 382582 2717514 2700695 2026-10-06T19:23:41Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717514 wikitext text/x-wiki '''अर्नेस्ट मासुकू''' (जन्म ३१ डिसेंबर १९९२) हा झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो संघात मध्यमगती गोलंदाज म्हणून खेळतो. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि गोलंदाजी करतो. त्याने १७ मे २०१७ रोजी २०१६-१७ च्या लोगन कप स्पर्धेत 'मटाबेलेलँड टस्कर्स'कडून [[प्रथम श्रेणी]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तसेच, २५ मे २०१७ रोजी २०१६-१७ च्या प्रो-५० चॅम्पियनशिपमध्ये 'मटाबेलेलँड टस्कर्स'कडूनच त्याने [[लिस्ट अ]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. मे २०२२ मध्ये, नामिबियाविरुद्धच्या पाच सामन्यांच्या मायदेशातील मालिकेसाठी झिम्बाब्वेच्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] संघात मासुकूची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://zimcricket.org/zimbabwe-gear-up-for-strong-outing-against-namibia-in-t20i-series/ |title=आं.टी२० मालिकेत नामिबियाविरुद्ध दमदार कामगिरीसाठी झिम्बाब्वे सज्ज|work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=१० ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५|ऑगस्ट २०२५ मध्ये श्रीलंकेविरुद्ध]] मासुकूने [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-in-zimbabwe-2025-1492818/zimbabwe-vs-sri-lanka-2nd-odi-1492822/full-scorecard|title=झिम्बाब्वे विरुद्ध श्रीलंका, दुसरी वनडे (हरारे), ३१ ऑगस्ट २०२५ - संपूर्ण धावफलक|access-date=१० ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=728085}} {{DEFAULTSORT:}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:झिम्बाब्वेचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 9ziq1kug7dd4ri6u21wu0getcq4mf8c 0 382624 2717477 2700976 2026-10-06T19:21:18Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717477 wikitext text/x-wiki '''क्रिस्टीना ई. कोल्टर रायली''' (जन्म: ऑगस्ट १७, २००३) ही एक {{Crw|IRE}}तर्फे खेळणारी क्रिकेट खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी करते तर संघात [[यष्टिरक्षक]] फलंदाज आहे. क्रिस्टीनाने [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२४|२०२४ मध्ये श्रीलंकेविरुद्ध मालिकेतून]] [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1232213}} [[वर्ग:आयर्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] rd6yxf0wkrxt0nb2uqf7rrfdepqpmr8 0 382625 2717486 2700977 2026-10-06T19:21:51Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717486 wikitext text/x-wiki '''रिलिआना ग्रिमंड''' (जन्म २४ फेब्रुवारी २००५) ही एक {{Crw|WIN}}ची क्रिकेट खेळाडू आहे. ती वेस्ट इंडीज संघाकडून खेळते, तसेच 'विमेन्स सुपर ५० कप' आणि 'ट्वेंटी-२० ब्लेझ' या स्पर्धांमध्ये गयाना संघाचे प्रतिनिधित्व करते. [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२५|मे २०२५ मध्ये, इंग्लंडविरुद्धच्या मालिकेसाठी]] तिला पहिल्यांदाच वेस्ट इंडीज संघात बोलावण्यात आले. ४ जून २०२५ रोजी इंग्लंडविरुद्धच्या आपल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पणाच्या सामन्यात तिने अर्धशतक (५३ धावा) झळकावले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{Cricinfo|id=1352170}} [[वर्ग:वेस्ट इंडीजच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००५ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] kq995ewghsg7isp8ab4l4j4opigwe7n 0 382627 2717554 2700982 2026-10-06T19:27:31Z सांगकाम्या 6385 /* सामने */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717554 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२५ जीसीसी महिला गल्फ चषक | image = | imagesize = | caption = | fromdate = १२ | todate = १९ डिसेंबर २०२५ | administrator = आखाती सहकार परिषद | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = [[साखळी सामने|साखळी]] आणि अंतिम सामना | host = {{flagicon|OMA}} [[ओमान]] | champions = {{crw|UAE}} | runner up = {{crw|OMA}} | count = ४ | participants = ६ | matches = १६ | player of the series = | most runs = {{crwicon|UAE}} [[ईशा ओझा]] (२५०) | most wickets = {{crwicon|UAE}} [[ईशा ओझा]] (१०) | previous_year = २०२२ | previous_tournament = २०२१-२२ आखाती सहकार परिषद महिला ट्वेंटी२० चषक|२०२२ जीसीसी महिला गल्फ चषक | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ जीसीसी महिला गल्फ चषक''' ही १२ ते १९ डिसेंबर २०२५ या कालावधीत [[ओमान]]मध्ये खेळवण्यात आलेली [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) [[क्रिकेट]] स्पर्धा होती.{{संदर्भ हवा|date=डिसेंबर २०२५}} आखाती सहकार परिषदेने (जीसीसी) आयोजित केलेल्या या स्पर्धेत [[ओमान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ओमान]], [[बहरैन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|बहरैन]], [[कुवेत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कुवेत]], [[कतार राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कतार]], [[सौदी अरेबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सौदी अरेबिया]] आणि [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] या देशांच्या महिला राष्ट्रीय संघांनी भाग घेतला.{{संदर्भ हवा|date=डिसेंबर २०२५}} महिला गल्फ चषकाची ही पाचवी आवृत्ती होती.{{संदर्भ हवा|date=डिसेंबर २०२५}} २०२२ मध्ये खेळवण्यात आलेली [[२०२१-२२ आखाती सहकार परिषद महिला ट्वेंटी२० चषक|मागील आवृत्ती]] ही सामन्यांना टी२०आ दर्जा असलेली पहिली आवृत्ती होती.<ref>{{cite web|url=https://timesofoman.com/article/114459-oman-cricket-announces-gcc-womens-t20i-cup |title=Oman Cricket announces GCC Women's T20i Cup |work=Times of Oman |accessdate=१८ मार्च २०२२}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|BHR}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1SgasApLCC/ |title=🏆 GCC Women’s T20i Championship - 2025 |work=बहरैन क्रिकेट महासंघ |via=फेसबुक |access-date=१० डिसेंबर २०२५}}</ref> ! {{crw|KUW}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EtD7s3GqF/ |title=All Set for the Gulf Cup! |work=कुवेत क्रिकेट |via=फेसबुक |access-date=१० डिसेंबर २०२५}}</ref> ! {{crw|OMA}}<ref>{{cite web |url=https://www.thearabianstories.com/2025/12/10/oman-ready-to-host-gcc-womens-t20i-championship/ |title=Oman ready to host GCC Women’s T20I Championship |work=अरेबियन स्टोरीज |access-date=१० डिसेंबर २०२५}}</ref> ! {{crw|QAT}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1Dd76z1U7T/ |title=أعلنت اللجنة القطرية لرياضة الكريكت رسمياً عن مشاركة المنتخب الوطني للسيدات في "بطولة الخليج للكريكت للسيدات T20i" التي تستضيفها سلطنة عُمان خلال الفترة من 12 إلى 19 ديسمبر 2025. تم الكشف عن التشكيلة الرسمية للمنتخب وجدول مبارياته ضمن هذا الإعلان، ويسعى الفريق لتحقيق أداء قوي والمنافسة على اللقب الإقليمي في البطولة الخليجية المرتقبة |trans-title=कतार क्रिकेट संघटनेने १२ ते १९ डिसेंबर २०२५ दरम्यान ओमानमध्ये होणाऱ्या महिला टी२०आ गल्फ क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धेसाठी महिला राष्ट्रीय संघाच्या सहभागाची अधिकृत घोषणा केली. या घोषणेत संघाची अधिकृत खेळाडू यादी आणि सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर करण्यात आले. |work=कतार क्रिकेट संघटना |via=फेसबुक |language=अरबी |access-date=८ डिसेंबर २०२५}}</ref> ! {{crw|SAU}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1DGrj18H2X/ |title=#TeamSaudi squad for the Women’s Gulf Cricket Championship in Oman! 📋🏏 |work=सौदी अरेबियन क्रिकेट महासंघ |via=फेसबुक |access-date=१२ डिसेंबर २०२५}}</ref> ! {{crw|UAE}}<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/79482-uae-announce-squad-for-gcc-womens-t20i-championship-2025-esha-oza-to-lead.html |title=UAE announce Squad for GCC Women’s T20I Championship 2025; Esha Oza to Lead |work=फिमेल क्रिकेट |access-date=९ डिसेंबर २०२५}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[दीपिका रसंगिका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सदामली भक्षला * सना बट ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * स्वीटा कॉर्डा * रेशेल डिसोझा * थरंगा गजानायके * पूर्वजा जगदीशा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * निपुनी नादीरा * स्वर्णा नुन्ना * सुदेशिका रणवाका * रसिका रॉड्रिगो * इमान शहजादी * पवित्रा शेट्टी * इशारा सुहुन | * [[आमना शरीफ तारिक|आमना तारिक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कँडिस डायस * सुचिता डिसा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * वेनोरा डिसोझा * मरियम्मा हैदर * मारिया जस्वी * झीफा जिलानी * खादिजा खलील * प्रियदा मुरली * [[मरियम उमर]] * बालसुब्रमणी शांती * त्शेरिंग यांगचेन * भवानी येक्केली * साबरीन झाकी | * प्रियंका मेंडोन्का ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * फिझा जावेद (उपकर्णधार) * अफिदा आफताब * अमांडा डिकोस्टा * जयधन्या गुणशेखर * हिना जावेद * सहाना जिलानी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नित्या जोशी * समीरा खान * लुजैना * तृप्ती पावडे * सिंथिया सालदान्हा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सुशांतिका सथिया * अलिफिया सय्यद | * आयशा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आमना काशिफ * सरीनाह अहमद * रुहीद अख्तर * लिहारा अयेसेकरा * शहरीन बहादूर * गर्ट्रूड चंदिरू * तफुल एलखैर * खादिजा इम्तियाज * क्रिस्टीना जेकब * मारिया जेकब * क्रिशेता सर्वणकुमार ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सरगम पटेल * श्रुतीबेन राणा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | * मशाएल वकास ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * माह नूर आमिर * फातिमा अब्बास * नजवा अकरम * निमरा गझनफर ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अश्मल हाश्मी * अबीर मरियम * सिमरा मिर्झा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * रुमैसा जवाद नासिर * लाइबा नसरुल्लाह * माह नूर * सारा * उसरा उमर फारूक * अरिदा उमेर फारूक ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | * [[ईशा ओझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * मिशेल बोथा * [[समायरा धरणीधरका]] * उडेनी डोना * [[सिया गोखले]] * अल मसीरा जहांगीर * वैष्णवी महेश * केझिया मिरियम साबिन * इंधुजा नंदकुमार * रिनिथा राजिथ * [[तीर्थ सतीश]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अथिगे सिल्वा * मेहक ठाकूर * केटी थॉम्पसन |} ==तिरंगी मालिका== {{Infobox cricket tournament | name = २०२५ ओमान महिला तिरंगी मालिका | fromdate = ६ | todate = १० डिसेंबर २०२५ | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = साखळी फेरी आणि अंतिम सामना | host = {{flagicon|OMA}} [[ओमान]] | champions = {{crw|OMA}} | runner up = {{crw|QAT}} | participants = ३ | matches = ४ | most runs = {{crwicon|OMA}} जयधन्या गुणशेखर (१२७) | most wickets = {{crwicon|OMA}} अमांडा डिकोस्टा (८) }} जीसीसी महिला गल्फ चषकापूर्वी ६ ते १० डिसेंबर २०२५ दरम्यान [[ओमान]]मध्ये महिला टी२०आ तिरंगी मालिका खेळवण्यात आली. या मालिकेत [[ओमान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ओमान]], [[बहरैन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|बहरैन]] आणि [[कतार राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कतार]] या तीन संघांनी भाग घेतला.<ref name="tri-series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/24145/oman-womens-t20i-tri-series |title=Oman Women's T20I Tri-Series – Fixtures and Results |trans-title=ओमान महिला टी२०आ तिरंगी मालिका – सामने आणि निकाल |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=११ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सामने [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ २]] येथे खेळवण्यात आले.<ref name="tri-series" /> या मालिकेमुळे यजमान ओमानला जीसीसी महिला टी२०आ स्पर्धेपूर्वी सामन्यांचा सराव मिळाला.<ref>{{cite web |url=https://timesofoman.com/article/166049-oman-ready-to-host-gcc-womens-t20i-championship |title=Oman ready to host GCC Women’s T20I Championship |trans-title=जीसीसी महिला टी२०आ अजिंक्यपद स्पर्धेच्या यजमानपदासाठी ओमान सज्ज |work=टाइम्स ऑफ ओमान |date=१० डिसेंबर २०२५ |access-date=११ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ओमानने साखळी फेरीत बहरैनचा १० गडी राखून आणि कतारचा १८ धावांनी पराभव केला, तर कतारने बहरैनचा ६ गडी राखून पराभव करून अंतिम सामन्यात प्रवेश केला.<ref name="tri-series" /> १० डिसेंबर रोजी झालेल्या अंतिम सामन्यात ओमानने १२७/६ धावा केल्यानंतर कतारला ११४/४ धावांवर रोखत १३ धावांनी विजय मिळवला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24145/scorecard/1514513/oman-women-vs-qatar-women-final-oman-womens-t20i-tri-series-2025-26 |title=Oman Women vs Qatar Women, Final, Oman Women's T20I Tri-Series 2025 |trans-title=ओमान महिला विरुद्ध कतार महिला, अंतिम सामना, २०२५ ओमान महिला टी२०आ तिरंगी मालिका |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=१० डिसेंबर २०२५ |access-date=११ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ===गुणतालिका=== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|OMA}} || २ || २ || ० || ० || ४ || +३.१४८ || rowspan="2" | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|QAT}} || २ || १ || १ || ० || २ || +०.५२५ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|BHR}} || २ || ० || २ || ० || ० || −४.५९२ || स्पर्धेतून बाहेर |} '''स्रोत:''' क्रिकेटआर्काइव्ह<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Events/Tables/41/Oman_Womens_International_T20_Tri-Series_2025-26.html |title=Oman Women's International T20 Tri-Series 2025/26 Table |trans-title=२०२५-२६ ओमान महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० तिरंगी मालिका – गुणतालिका |work=क्रिकेटआर्काइव्ह |access-date=११ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ===साखळी सामने=== {{Single-innings cricket match | date = ६ डिसेंबर २०२५ | time = ११:०० | team1 = {{crw-rt|BHR}} | team2 = {{crw|OMA}} | score1 = ६५ (१९.२ षटके) | runs1 = [[दीपिका रसंगिका]] १७ (२४ चेंडू) | wickets1 = अमांडा डिकोस्टा २/१४ (४ षटके) | score2 = ६६/० (५.५ षटके) | runs2 = जयधन्या गुणशेखर २३[[नाबाद|*]] (२० चेंडू) | result = ओमान महिलांनी १० गडी राखून सामना जिंकला. | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1514500/scorecard/1514510/oman-women-vs-bahrain-women-1st-match- धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ २]], अल अमारत | umpires = मीरा भानुशाली आणि मनजुनाथ शंकर | motm = जयधन्या गुणशेखर (ओमान) | toss = बहरैनने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = रेशेल डिसोझा, रीमा नासिर, निपुनी नादीरा, सुदेशिका रणवाका आणि इमान शाहझादी यांनी बहरैनकडून महिला टी२०आ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1514500/scorecard/1514510/oman-women-vs-bahrain-women-1st-match- |title=Oman Women vs Bahrain Women, 1st Match – Full Scorecard |trans-title=ओमान महिला विरुद्ध बहरैन महिला, पहिला सामना – संपूर्ण धावफलक |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=६ डिसेंबर २०२५ |access-date=११ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = ७ डिसेंबर २०२५ | time = १३:३० | team1 = {{crw-rt|OMA}} | team2 = {{crw|QAT}} | score1 = १२९/५ (२० षटके) | runs1 = जयधन्या गुणशेखर ४८ (४८ चेंडू) | wickets1 = खादिजा इम्तियाज २/१४ (३ षटके) | score2 = १११/८ (२० षटके) | runs2 = गर्ट्रूड चंदिरू ६२ (५५ चेंडू) | wickets2 = अमांडा डिकोस्टा ४/२० (४ षटके) | result = ओमान महिलांनी १८ धावांनी सामना जिंकला. | report = [https://www.espn.com/cricket/series/24145/scorecard/1514511/oman-women-vs-qatar-women-2nd-match-oman-womens-t20i-tri-series-2025-26 धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ २]], अल अमारत | umpires = प्रतिमा भट्टाचार्य आणि वेंकेटसन कार्तिकेयन | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = अरीबा मुघलने ओमानकडून, तर क्रिशेता सर्वणकुमार आणि लिहारा अयेसेकरा यांनी कतारकडून महिला टी२०आ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24145/scorecard/1514511/oman-women-vs-qatar-women-2nd-match-oman-womens-t20i-tri-series-2025-26 |title=Oman Women vs Qatar Women, 2nd Match – Full Scorecard |trans-title=ओमान महिला विरुद्ध कतार महिला, दुसरा सामना – संपूर्ण धावफलक |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=७ डिसेंबर २०२५ |access-date=११ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = ९ डिसेंबर २०२५ | time = १३:३० | team1 = {{crw-rt|BHR}} | team2 = {{crw|QAT}} | score1 = १२१ (१९.४ षटके) | runs1 = [[दीपिका रसंगिका]] ६६ (४७ चेंडू) | wickets1 = गर्ट्रूड चंदिरू २/१० (२ षटके) | score2 = १२५/४ (१४.५ षटके) | runs2 = क्रिस्टीना जेकब ४७ (३५ चेंडू) | wickets2 = रेशेल डिसोझा २/२४ (३ षटके) | result = कतार महिलांनी ६ गडी राखून सामना जिंकला. | report = [https://www.espn.com/cricket/series/24145/scorecard/1514512/bahrain-women-vs-qatar-women-3rd-match-oman-womens-t20i-tri-series-2025-26 धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ २]], अल अमारत | umpires = मेरिटा पिंटो आणि जमान कुरैशी | motm = आयशा (कतार) | toss = बहरैनने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | notes = आमना काशिफने कतारकडून महिला टी२०आ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24145/scorecard/1514512/bahrain-women-vs-qatar-women-3rd-match-oman-womens-t20i-tri-series-2025-26 |title=Bahrain Women vs Qatar Women, 3rd Match – Full Scorecard |trans-title=बहरैन महिला विरुद्ध कतार महिला, तिसरा सामना – संपूर्ण धावफलक |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=९ डिसेंबर २०२५ |access-date=११ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> }} ===अंतिम सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १० डिसेंबर २०२५ | time = १३:३० | team1 = {{crw-rt|OMA}} | team2 = {{crw|QAT}} | score1 = १२७/६ (२० षटके) | runs1 = जयधन्या गुणशेखर ५६ (६१ चेंडू) | wickets1 = लिहारा अयेसेकरा २/२५ (४ षटके) | score2 = ११४/४ (२० षटके) | runs2 = श्रुतीबेन राणा ५७[[नाबाद|*]] (५८ चेंडू) | wickets2 = अमांडा डिकोस्टा २/१७ (४ षटके) | result = ओमान महिलांनी १३ धावांनी सामना जिंकला. | report = [https://www.espn.com/cricket/series/24145/scorecard/1514513/oman-women-vs-qatar-women-final-oman-womens-t20i-tri-series-2025-26 धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ २]], अल अमारत | umpires = मीरा भानुशाली आणि जमान कुरैशी | motm = जयधन्या गुणशेखर (ओमान) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. }} ==साखळी फेरी== ===गुणतालिका=== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|UAE}} || ५ || ५ || ० || ० || १० || +८.५१७ || rowspan="2" | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|OMA}} || ५ || ४ || १ || ० || ८ || +२.३५७ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|KUW}} || ५ || ३ || २ || ० || ६ || +१.०४२ || rowspan="4" | स्पर्धेतून बाहेर |- | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|QAT}} || ५ || २ || ३ || ० || ४ || −१.२२० |- | ५ || style="text-align:left;" | {{crw|BHR}} || ५ || १ || ४ || ० || २ || −२.०९९ |- | ६ || style="text-align:left;" | {{crw|SAU}} || ५ || ० || ५ || ० || ० || −८.३८४ |} '''स्रोत:''' [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/gulf-cricket-women-s-t20i-championship-2025-26-1514503/points-table-standings |title=Gulf Cricket Women's T20I Championship 2025 - Points Table |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१८ डिसेंबर २०२५}}</ref> ===सामने=== {{Single-innings cricket match | date = १२ डिसेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KUW}} | team2 = {{crw|QAT}} | score1 = १६०/५ (२० षटके) | runs1 = झीफा जिलानी ७१ (५४ चेंडू) | wickets1 = मारिया जेकब २/२३ (४ षटके) | score2 = ९२ (१६.२ षटके) | runs2 = आयशा ३३ (३० चेंडू) | wickets2 = झीफा जिलानी २/८ (२ षटके) | result = कुवेत ६८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514514.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = रबाब अहसान (संयुक्त अरब अमिराती) आणि राहत अली (सौदी अरेबिया) | motm = झीफा जिलानी (कुवेत) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = त्शेरिंग यांगचेनने यापूर्वी भूतानकडून ३ महिला टी२०आ सामने खेळल्यानंतर कुवेतकडून महिला टी२०आ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/16Co11nDD5/ |title=Former Bhutan international Tshering Yangchen has made her debut for Kuwait against Qatar in the 2025 Women’s Gulf Cup |work=Associate Chronicles |via=Facebook |access-date=१३ डिसेंबर २०२५}}</ref> यासह महिला टी२०आमध्ये दोन आंतरराष्ट्रीय संघांचे प्रतिनिधित्व करणारी ती सहावी महिला क्रिकेट खेळाडू ठरली. }} {{Single-innings cricket match | date = १२ डिसेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|OMA}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = ६३ (१९.१ षटके) | runs1 = समीरा खान १२ (२० चेंडू) | wickets1 = [[ईशा ओझा]] ३/६ (४ षटके) | score2 = ६५/० (५.४ षटके) | runs2 = [[ईशा ओझा]] ४३[[नाबाद|*]] (१८ चेंडू) | wickets2 = | result = संयुक्त अरब अमिराती १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514515.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = रिदवान पारकर (कुवेत) आणि मुहम्मद उस्मान (कतार) | motm = [[ईशा ओझा]] (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ डिसेंबर २०२५ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BHR}} | team2 = {{crw|SAU}} | score1 = १९६/३ (२० षटके) | runs1 = [[दीपिका रसंगिका]] १०७[[नाबाद|नाबाद]] (६६ चेंडू) | wickets1 = लाइबा नसरुल्लाह १/२२ (४ षटके) | score2 = ८९/९ (२० षटके) | runs2 = मशाएल वकास ३६[[नाबाद|नाबाद]] (४९ चेंडू) | wickets2 = [[दीपिका रसंगिका]] ३/१९ (३ षटके) | result = बहरैन १०७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514516.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = रबाब अहसान (संयुक्त अरब अमिराती) आणि गोपकुमार पिल्लई (ओमान) | motm = [[दीपिका रसंगिका]] (बहरैन) | toss = कुवेतने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = निमरा गझनफर, अश्मल हाश्मी, लाइबा नसरुल्लाह, रुमैसा जवाद नासिर, माह नूर, मशाएल वकास आणि सारा यांनी सौदी अरेबियाकडून महिला टी२०आ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १३ डिसेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UAE}} | team2 = {{crw|QAT}} | score1 = १८३/५ (२० षटके) | runs1 = रिनिथा राजिथ ९६ (५२ चेंडू) | wickets1 = मारिया जेकब ३/२५ (४ षटके) | score2 = ४७ (१८.४ षटके) | runs2 = मारिया जेकब ८ (२४ चेंडू) | wickets2 = इंधुजा नंदकुमार ३/८ (४ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती १३६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514517.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = मीरा भानुशाली (ओमान) आणि रिदवान पारकर (कुवेत) | motm = रिनिथा राजिथ (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १३ डिसेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|OMA}} | team2 = {{crw|SAU}} | score1 = २०३/३ (२० षटके) | runs1 = जयधन्या गुणशेखर ६६ (४३ चेंडू) | wickets1 = रुमैसा जवाद नासिर १/२६ (३ षटके) | score2 = ३६ (१८.४ षटके) | runs2 = मशाएल वकास १२ (२५ चेंडू) | wickets2 = अमांडा डिकोस्टा ३/४ (४ षटके) | result = ओमान १६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514518.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = अरफान घानी (बहरैन) आणि मुहम्मद उस्मान (कतार) | motm = जयधन्या गुणशेखर (ओमान) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = उसरा उमर फारूकने सौदी अरेबियाकडून महिला टी२०आ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १३ डिसेंबर २०२५ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BHR}} | team2 = {{crw|KUW}} | score1 = १०८/३ (२० षटके) | runs1 = [[दीपिका रसंगिका]] ३६[[नाबाद|*]] (२९ चेंडू) | wickets1 = प्रियदा मुरली १/१० (२.५ षटके) | score2 = १०९/३ (१२.५ षटके) | runs2 = झीफा जिलानी ४८ (२९ चेंडू) | wickets2 = सुदेशिका रणवाका २/१९ (२.५ षटके) | result = कुवेत ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514519.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = रबाब अहसान (संयुक्त अरब अमिराती) आणि राहत अली (सौदी अरेबिया) | motm = झीफा जिलानी (कुवेत) | toss = बहरैनने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १५ डिसेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BHR}} | team2 = {{crw|OMA}} | score1 = ९६/७ (२० षटके) | runs1 = [[दीपिका रसंगिका]] ४६ (४७ चेंडू) | wickets1 = अलिफिया सय्यद ३/२२ (४ षटके) | score2 = ९७/१ (१२.२ षटके) | runs2 = नित्या जोशी ४९ (३६ चेंडू) | wickets2 = [[दीपिका रसंगिका]] १/८ (१ षटक) | result = ओमान ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514520.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = रिदवान पारकर (कुवेत) आणि मुहम्मद उस्मान (कतार) | motm = नित्या जोशी (ओमान) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १५ डिसेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAU}} | team2 = {{crw|QAT}} | score1 = ६४/८ (२० षटके) | runs1 = फातिमा अब्बास १६ (३५ चेंडू) | wickets1 = आयशा ३/१० (४ षटके) | score2 = ६६/१ (८ षटके) | runs2 = आयशा २६[[नाबाद|*]] (१५ चेंडू) | wickets2 = माह नूर आमिर १/१७ (२ षटके) | result = कतार ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514521.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = रबाब अहसान (संयुक्त अरब अमिराती) आणि अरफान घानी (बहरैन) | motm = आयशा (कतार) | toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = फातिमा अब्बास आणि अरिदा उमेर फारूक यांनी सौदी अरेबियाकडून महिला टी२०आ क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १५ डिसेंबर २०२५ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|KUW}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = २६ (१२.५ षटके) | runs1 = [[आमना शरीफ तारिक|आमना तारिक]] ५ (१७ चेंडू) | wickets1 = मिशेल बोथा ४/६ (३ षटके) | score2 = २७/१ (३.५ षटके) | runs2 = [[ईशा ओझा]] १३ (८ चेंडू) | wickets2 = त्शेरिंग यांगचेन १/५ (१ षटक) | result = संयुक्त अरब अमिराती ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514522.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = मीरा भानुशाली (ओमान) आणि गोपकुमार पिल्लई (ओमान) | motm = मिशेल बोथा (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १६ डिसेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|QAT}} | team2 = {{crw|BHR}} | score1 = १३८/६ (२० षटके) | runs1 = आयशा ४१ (२५ चेंडू) | wickets1 = थरंगा गजानायके १/१६ (४ षटके) | score2 = ९० (१९ षटके) | runs2 = पवित्रा शेट्टी २१[[नाबाद|*]] (३१ चेंडू) | wickets2 = गर्ट्रूड चंदिरू २/१२ (४ षटके) | result = कतार ४८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514523.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = राहत अली (सौदी अरेबिया) आणि रिदवान पारकर (कुवेत) | motm = आयशा (कतार) | toss = बहरैनने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १६ डिसेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UAE}} | team2 = {{crw|SAU}} | score1 = २५१/२ (२० षटके) | runs1 = [[समायरा धरणीधरका]] ८५[[नाबाद|*]] (५२ चेंडू) | wickets1 = नजवा अकरम १/४४ (४ षटके)<br />माह नूर आमिर १/४४ (४ षटके) | score2 = १३ (९.४ षटके) | runs2 = अश्मल हाश्मी ४ (५ चेंडू) | wickets2 = अथिगे सिल्वा ४/६ (४ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती २३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514524.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = अरफान घानी (बहरैन) आणि मुहम्मद उस्मान (कतार) | motm = [[समायरा धरणीधरका]] (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १६ डिसेंबर २०२५ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|KUW}} | team2 = {{crw|OMA}} | score1 = ८५/९ (२० षटके) | runs1 = झीफा जिलानी २२ (१९ चेंडू) | wickets1 = प्रियंका मेंडोन्का ४/१८ (४ षटके) | score2 = ८६/१ (१२.४ षटके) | runs2 = जयधन्या गुणशेखर ४१[[नाबाद|*]] (४१ चेंडू) | wickets2 = कँडिस डायस १/२० (३ षटके) | result = ओमान ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514525.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = रबाब अहसान (संयुक्त अरब अमिराती) आणि राहत अली (सौदी अरेबिया) | motm = प्रियंका मेंडोन्का (ओमान) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १८ डिसेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAU}} | team2 = {{crw|KUW}} | score1 = २० (१२ षटके) | runs1 = लाइबा नसरुल्लाह २[[नाबाद|*]] (१३ चेंडू) | wickets1 = [[मरियम उमर]] ३/४ (४ षटके) | score2 = २१/० (१.३ षटके) | runs2 = झीफा जिलानी १०[[नाबाद|*]] (४ चेंडू) | wickets2 = | result = कुवेत १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514526.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = रबाब अहसान (संयुक्त अरब अमिराती) आणि मुहम्मद उस्मान (कतार) | motm = [[मरियम उमर]] (कुवेत) | toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १८ डिसेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UAE}} | team2 = {{crw|BHR}} | score1 = १९८/१ (२० षटके) | runs1 = [[ईशा ओझा]] १०२[[नाबाद|*]] (६८ चेंडू) | wickets1 = | score2 = ४१ (१६ षटके) | runs2 = स्वीटा कॉर्डा ९[[नाबाद|*]] (२१ चेंडू) | wickets2 = [[समायरा धरणीधरका]] ३/७ (२ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती १५७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514527.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = रिदवान पारकर (कुवेत) आणि गोपकुमार पिल्लई (ओमान) | motm = [[ईशा ओझा]] (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[समायरा धरणीधरका]]ने महिला टी२०आ क्रिकेटमधील आपली दुसरी हॅट्ट्रिक घेतली.<ref>{{cite web |title=Bahrain Women vs United Arab Emirates Women, 14th Match, GCC Women's Twenty20 Championship Cup at Al Amarat, Dec 18 2025 |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/20623/game/1514527/utils |website=ESPN |access-date=२१ मे २०२६}}</ref><ref>{{cite web |title=UAE Women vs ZIM Women, 1st T20I at Bulawayo, ZIM-W vs UAE-W, Oct 05 2025 - Full Scorecard |url=https://www.espncricinfo.com/series/united-arab-emirates-women-in-zimbabwe-2025-26-1503557/zimbabwe-women-vs-united-arab-emates-women-1st-t20i-1503565/full-scorecard |website=ESPNcricinfo |access-date=२१ मे २०२६}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = १८ डिसेंबर २०२५ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|QAT}} | team2 = {{crw|OMA}} | score1 = ९७/९ (२० षटके) | runs1 = श्रुतीबेन राणा ३९ (४४ चेंडू) | wickets1 = अफिदा आफताब २/११ (३ षटके) | score2 = ९८/४ (१५.४ षटके) | runs2 = प्रियंका मेंडोन्का ३७[[नाबाद|*]] (४४ चेंडू) | wickets2 = मारिया जेकब १/१५ (२ षटके) | result = ओमान ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514528.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = राहत अली (सौदी अरेबिया) आणि अरफान घानी (बहरैन) | motm = जयधन्या गुणशेखर (ओमान) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | date = १९ डिसेंबर २०२५ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|OMA}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = ८४/७ (२० षटके) | runs1 = फिझा जावेद १७ (२९ चेंडू) | wickets1 = केटी थॉम्पसन २/१० (४ षटके) | score2 = ८५/१ (१२.३ षटके) | runs2 = [[समायरा धरणीधरका]] ३८[[नाबाद|*]] (३२ चेंडू) | wickets2 = प्रियंका मेंडोन्का १/२६ (४ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514529.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] | umpires = राहत अली (सौदी अरेबिया) आणि रिदवान पारकर (कुवेत) | motm = | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/20623/gcc-womens-twenty20-championship-cup ईएसपीएन क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.thearabianstories.com/2025/12/10/oman-ready-to-host-gcc-womens-t20i-championship/ द अरेबियन स्टोरीजवरील स्पर्धेचा पूर्वावलोकन अहवाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:ओमानमधील क्रिकेट]] qt4xa709shfxg7b9r3iahplezr3wxcd 0 382663 2717499 2701317 2026-10-06T19:22:41Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717499 wikitext text/x-wiki '''जेडन रिचर्ड लेनॉक्स''' (जन्म १४ डिसेंबर १९९४) हा {{Cr|NZL}}चा क्रिकेट खेळाडू आहे. [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६|डिसेंबर २०२५ मध्ये, भारताच्या दौऱ्यावर]] जाणाऱ्या 'ब्लॅक कॅप्स'च्या (न्यू झीलंड संघ) एकदिवसीय संघात लेनॉक्सची निवड करण्यात आली.<ref>{{Cite web |trans-title=भारताविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेत न्यूझीलंडचे नेतृत्व ब्रेसवेल करणार; टी२० मालिकेसाठी सँटनरचे पुनरागमन|title=Bracewell to lead New Zealand in ODIs against India, Santner to return for T20Is |url=https://www.espncricinfo.com/story/michael-bracewell-to-lead-new-zealand-in-odis-against-india-mitchell-santner-to-return-for-t20is-1516909 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251223184525/https://www.espncricinfo.com/story/michael-bracewell-to-lead-new-zealand-in-odis-against-india-mitchell-santner-to-return-for-t20is-1516909 |archive-date=२३ डिसेंबर २०२५|access-date=१२ ऑगस्ट २०२६|website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |language=en}}</ref> त्याने दुसऱ्या [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] सामन्यातून पदार्पण केले. [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६|मे २०२६ मध्ये बांगलादेशविरुद्ध]] मिरपूर येथे त्याने [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] पदार्पण केले ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1206769}} [[वर्ग:न्यू झीलंडचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] dauii80nwh09dtwej3pksbywv8do6c4 0 382729 2717522 2701588 2026-10-06T19:24:15Z सांगकाम्या 6385 /* उल्लेखनीय लोक */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2717522 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''भदोही''' हे उत्तर भारतातील [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[भदोही जिल्हा|भदोही जिल्ह्यातील]] एक शहर आणि महानगरपालिका आहे. हे भदोही जिल्ह्याचे जिल्हा मुख्यालय आहे. [[प्रयागराज]] आणि [[वाराणसी]] या दोन सांस्कृतिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या आणि समृद्ध वारसा असलेल्या शहरांच्या मध्ये वसलेले असल्यामुळे भदोहीला भौगोलिक महत्त्व आहे. शहर हे वाराणसीच्या पश्चिमेला ४५ किमी,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.google.co.in/maps/dir/Sant_Ravidas_Nagar_Bhadohi,+Uttar+Pradesh/Varanasi,+Uttar+Pradesh/@25.3282222,82.6305594,11z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x398fde0eeba498d3:0xfabbe137e48d4bf4!2m2!1d82.5680309!2d25.38727!1m5!1m1!1s0x398e2db76febcf4d:0x68131710853ff0b5!2m2!1d82.9739144!2d25.3176452!3e0|title=Google Maps: Sant Ravidas Nagar Bhadohi to Varanasi|date=23 May 2017|website=Google maps|access-date=23 May 2017}}</ref> आणि प्रयागराजच्या पूर्वेला ८२ किमी वर स्थित आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.google.co.in/maps/dir/_Sant_Ravidas_Nagar_Bhadohi,+Uttar+Pradesh/Allahabad,+Uttar+Pradesh/@25.470515,81.6367279,9z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x398fde0eeba498d3:0xfabbe137e48d4bf4!2m2!1d82.5680309!2d25.38727!1m5!1m1!1s0x398534c9b20bd49f:0xa2237856ad4041a!2m2!1d81.846311!2d25.4358011!3e0|title=Google Maps: Sant Ravidas Nagar Bhadohi to Allahabad|date=23 May 2017|website=Google maps|access-date=23 May 2017}}</ref> == लोकसंख्याशास्त्र == {{Bar box|title=भदोही मधिल धर्म (२०११) |titlebar=#Fcd116 |width = 300px |barwidth= 60px |left1='''धर्म''' |right1='''टक्के''' |float=left |bars= {{bar percent|[[हिंदू]]|darkorange|82.33}} {{bar percent|[[मुस्लिम]]|green|17.07}} {{bar percent|इतर|black|0.60}} }} [[भारताची जनगणना २०११|२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार]], भदोहीची एकूण लोकसंख्या ९४,६२० होती, ज्यापैकी ४९,६३९ पुरुष आणि ४४,९८१ स्त्रिया होत्या. ० ते ६ वर्षे वयोगटातील लोकसंख्या १४,०८३ होती. भदोहीमध्ये एकूण ५८,४७० (६१.८%) साक्षर होते; यामध्ये पुरुष साक्षरता ६८% आणि महिला साक्षरता ५४.९% होती. भदोहीमधील ७+ वयोगटातील लोकसंख्येचा साक्षरता दर ७२.६% होता, ज्यामध्ये पुरुषांचा साक्षरता दर ७९.८% आणि महिलांचा साक्षरता दर ६४.६% होता. [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींची]] लोकसंख्या अनुक्रमे ९,५९७ आणि १५ होती. २०११ मध्ये भदोहीमध्ये १३,२७४ कुटुंबे राहत होती.<ref name="Census2011Gov">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=238043|title=Census of India: Sant Ravidas Nagar Bhadohi|website=www.censusindia.gov.in|access-date=10 December 2019}}</ref> == वाणिज्य == हे [[दक्षिण आशिया|दक्षिण आशियातील]] सर्वात मोठे हाताने विणलेल्या गालिच्यांचे उद्योग केंद्र आहे. या शहरात गालिचे विणण्याची एक दीर्घकाळ चालत आलेली परंपरा आहे, जे त्यांच्या टिकाऊपणा, अद्वितीय नमुने आणि कारागिरीसाठी ओळखले जातात. भदोहीमधील मुख्य व्यवसाय [[गालिचा|गालिचा निर्मितीचा]] आहे. भदोही गालिचे उद्योगात २२ [[लक्ष|लाख]] कारागीरांना रोजगार देते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://bhadohi.nic.in/economy/|title=Economy {{!}} District Sant Ravidas Nagar, Government of Uttar Pradesh {{!}} India|language=en-US|access-date=2020-07-13}}</ref> भदोही गालिचे त्यांच्या टिकाऊपणा, मऊपणा आणि पारंपरिक व आधुनिक नमुन्यांचा मिलाफ असलेल्या अनोख्या डिझाइनसाठी ओळखले जातात. भदोही गालिचे अमेरिका, युनायटेड किंगडम आणि जर्मनी यांसारख्या जगभरातील विविध देशांमध्ये निर्यात केले जातात. == उल्लेखनीय लोक == * [[यशस्वी जैस्वाल|यशस्वी जयस्वाल]] हा भारतीय राष्ट्रीय संघातील एक क्रिकेट खेळाडू आहे<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.espncricinfo.com/story/wi-vs-ind-1st-test-yashasvi-jaiswal-becomes-india-17th-centurion-on-test-debut-1387280?platform=amp|title=Yashasvi Jaiswal becomes India's 17th centurion on Test debut|date=2023-07-13|work=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/yashasvi-jaiswal-s-glorious-double-century-against-england-ends-india-s-15-year-drought-in-tests-101706927642763.html|title=Yashasvi Jaiswal 3rd youngest after Gavaskar, Kambli to slam Test double century, ends India's 15-year drought|date=2024-02-03|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2025-09-01}}</ref> * [[शिवम दुबे]] हा भारतीय राष्ट्रीय संघातील एक क्रिकेट खेळाडू आहे. दुबेच्या वडिलांचा जन्म भदोही जिल्ह्यातील आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भदोही जिल्हा]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील गावे]] jrbkfdxlki5dr2o6933i0vphjjcy80t 0 382859 2717465 2702928 2026-10-06T19:20:30Z सांगकाम्या 6385 /* वैयक्तिक जीवन */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717465 wikitext text/x-wiki '''झॅक ट्राईब''' (जन्म: १६ ऑगस्ट २००१) हा {{Cr|JER}} संघाकडून खेळणारा [[क्रिकेट]]पटू आहे. तो वरच्या फळीतील फलंदाज असतून उजव्या हाताने फलंदाजी आणि लेग ब्रेक गुगली गोलंदाजी करतो. त्याने १५ ऑक्टोबर २०२१ रोजी [[जर्मनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|जर्मनी]] विरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-europe-region-qualifier-2021-22-1282731/germany-vs-jersey-1st-match-1282738/full-scorecard|title=जर्मनी विरुद्ध जर्सी, पहिला सामना - अल्मेरिया, टी-२० विश्वचषक पात्रता फेरी, १५ ऑक्टोबर २०२१ - संपूर्ण धावफलक|access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==वैयक्तिक जीवन== ट्राइब हा व्यावसायिक क्रिकेट खेळाडू [[एसा त्रिबे|एसा ट्राइब]] याचा मोठा भाऊ आहे.<ref name=zak>{{cite web|url=https://jerseyeveningpost.com/sport/more/cricket/2024/02/02/tribe-goes-massive-in-quest-for-dominance-down-under/|title=ट्राइबची ऑस्ट्रेलियात वर्चस्व गाजवण्याची मोठी मोहीम|publisher=जर्सी इव्हनिंग पोस्ट|access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/c5yr4nxvzgvo|title=डाऊन अंडर (ऑस्ट्रेलियात) जर्सीचे विश्वचषकाचे स्वप्न कसे साकार होत आहे|publisher=बीबीसी स्पोर्ट |access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> त्याने नॉटिंगहॅम ट्रेंट विद्यापीठातून पदवी प्राप्त केली आहे.<ref name=zak/> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1112223}} [[वर्ग:जर्सीचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] lalhe3btmdtrdswo568iio7nko2se5o 0 382874 2717509 2703061 2026-10-06T19:23:20Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717509 wikitext text/x-wiki '''अलुथ गेदारा चेतना विमुक्ती''' (जन्म १० जानेवारी २००२; 'चेतना विमुक्ती' म्हणून ओळखली जाणारी) ही {{Crw|SRI}} महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी क्रिकेट खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने जलदगती गोलंदाजी करते. ==कारकीर्द== फेब्रुवारी २०२५ मध्ये, न्यू झीलंडविरुद्धच्या मालिकेसाठी राष्ट्रीय संघाच्या एकदिवसीय आणि टी-२० आंतरराष्ट्रीय संघात विमुक्तीची पहिल्यांदाच निवड झाली.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/sri-lanka-tour-of-new-zealand-2025/62311-u19-stars-manudi-nanayakkara-and-rashmika-sewwandi-earn-spots-in-sri-lankas-senior-squad-for-new-zealand-series.html |title=न्यूझीलंड मालिकेसाठी श्रीलंकेच्या वरिष्ठ संघात १९-खालील गटातील खेळाडू मानुदी नानायक्कारा आणि रश्मिका सेव्वांडी यांची निवड. |work=फिमेल क्रिकेट |access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> तिने याच मालिकेत ४ मार्च २०२५ रोजी एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1443568.html |title=पहिला एकदिवसीय सामना (दिवस-रात्र), नेपियर, ४ मार्च २०२५, श्रीलंका महिलांचा न्यूझीलंड दौरा|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1054103}} [[वर्ग:श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००२ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] so1vkod6q3vu9eqaexa19phrvceeou2 0 382875 2717533 2703064 2026-10-06T19:25:15Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717533 wikitext text/x-wiki '''देउमी विजेरत्ने विहंगा मल्लावा अराच्चिगे''' (जन्म २ ऑगस्ट २००५; 'देउमी विहंगा' म्हणून ओळखली जाणारी) ही {{Crw|SRI}} महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी ​​क्रिकेट खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफ-ब्रेक गोलंदाजी करते. तिने श्रीलंका महिलांच्या १९-वर्षांखालील संघाचेही प्रतिनिधित्व केले आहे. ==कारकीर्द== २०१९ मध्ये, विहंगाने 'विमेन्स सुपर प्रोव्हिन्शियल टी-२०' क्रिकेट स्पर्धेत डंबुला संघाचे प्रतिनिधित्व केले. जानेवारी २०२३ मध्ये, [[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी श्रीलंकेच्या संघात विहंगाची निवड करण्यात आली. पहिल्या १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील सर्वोत्तम संघासाठी (टीम ऑफ द टुर्नामेंट) करण्यात आली. त्याच वर्षी एप्रिलमध्ये, बांगलादेशविरुद्धच्या सराव सामन्यासाठी 'श्रीलंका क्रिकेट बोर्ड इलेव्हन' संघात तिचा समावेश करण्यात आला. एप्रिल २०२५ मध्ये, [[२०२५ श्रीलंका महिला तिरंगी मालिका|भारत आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्याविरुद्धच्या एकदिवसीय तिरंगी मालिकेसाठी]] विहंगाची श्रीलंका राष्ट्रीय संघात निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |title=भारत आणि दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या तिरंगी मालिकेसाठी श्रीलंकेचा मजबूत संघ जाहीर. |url=https://www.icc-cricket.com/news/sri-lanka-name-strong-squad-for-india-south-africa-tri-nation-series |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> तिने याच स्पर्धेत २ मे २०२५ रोजी दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476982.html |title=तिसरा सामना, कोलंबो (आरपीएस), २ मे २०२५, श्रीलंका महिला वनडे त्रिकोणीय मालिका|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ९ मे रोजी दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध तिने एकदिवसीय सामन्यात पहिल्यांदाच एका डावात पाच बळी घेण्याची कामगिरी केली<ref>{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/annerie-dercksen-dewmi-vihanga-achieve-records-as-sa-eye-consolation-win-in-tri-series-clash-against-sl-2025-05-09-989492 |title=ॲनेरी डेर्कसेन, देउमी विहंगा यांचे श्रीलंका तिरंगी मालिका लढतीत नेत्रदीपक विक्रम|work=इंडिया टीव्ही |access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> आणि [[स्नेह राणा]] (१५ बळी) नंतर या स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेणारी (११ बळी) दुसरी गोलंदाज ठरली.<ref>{{cite news |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/sri-lanka-women-s-odi-tri-series-2025-17032 |title=श्रीलंका महिलांच्या २०२५ च्या एकदिवसीय तिरंगी मालिकेत सर्वाधिक बळी |access-date=१७ ऑगस्ट २०२६ |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{cricinfo|id=1352456}} [[वर्ग:श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००५ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] qqpeuxvhszod6qa1df5h11fxl20a82i 0 382884 2717527 2703126 2026-10-06T19:24:44Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717527 wikitext text/x-wiki '''रश्मिका सेव्वांडी हेवालंका गीगानागे''' (जन्म २१ ऑक्टोबर २००६; 'रश्मिका सेव्वांडी' म्हणून ओळखली जाणारी) ही एक {{Crw|SRI}} संघाकडून खेळणारी ​​क्रिकेट खेळाडू आहे. ती डाव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने वेगवान गोलंदाज करते. तिने श्रीलंका महिलांच्या १९-वर्षांखालील क्रिकेट संघाचेही प्रतिनिधित्व केले आहे. ==कारकीर्द== जानेवारी २०२३ मध्ये, [[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी श्रीलंकेच्या संघात सेव्वांडीची निवड करण्यात आली होती. जून २०२४ मध्ये, [[वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२४|वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या मालिकेसाठी]] तिची श्रीलंका राष्ट्रीय संघात निवड करण्यात आली. फेब्रुवारी २०२५ मध्ये, [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२४-२५|न्यू झीलंडविरुद्धच्या मालिकेसाठीच्या]] आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि टी२० संघांमध्ये सेव्वांडीचा समावेश करण्यात आला. तिने याच मालिकेत १८ मार्च २०२५ रोजी आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1443573.html |title=तिसरा टी२० सामना, ड्युनेडिन, १८ मार्च २०२५, श्रीलंकेच्या महिला संघाचा न्यूझीलंड दौरा|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> एप्रिल २०२५ मध्ये, [[२०२५ श्रीलंका महिला तिरंगी मालिका|भारत आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्याविरुद्धच्या एकदिवसीय तिरंगी मालिकेसाठी]] तिची श्रीलंका राष्ट्रीय संघात निवड करण्यात आली. २५ जुलै २०२६ रोजी [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६|पाकिस्तान विरुद्ध मालिकेमध्ये]] तिला एकदिवसीय पदार्पणाची संधी मिळाली.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1540541.html|title=श्रीलंका महिला विरुद्ध पाकिस्तान महिला, दुसरा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना - हंबन्टोटा, २५ जुलै २०२६ - संपूर्ण धावफलक|access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1380033}} [[वर्ग:श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] i8auw21zd67j3cyll66ld3ociibsu2w 0 382886 2717520 2703132 2026-10-06T19:24:06Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717520 wikitext text/x-wiki '''रनमोर एथोलसन जॉन मार्टिनेझ''' (जन्म २४ जून १९६७) हे श्रीलंकेचे पंच आणि माजी प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळाडू आहेत. मार्टिनेझ यांनी मोरातुवा येथील 'सेबेस्टियनाइट्स क्रिकेट अँड ॲथलेटिक क्लब'साठी प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले. त्यांची कारकीर्द अल्पकालीन होती आणि त्यांनी केवळ चार प्रथम श्रेणी सामन्यांत सहभाग घेतला होता. त्यांनी १९९६ मध्ये पंच म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली आणि २००० मध्ये त्यांची 'प्रीमियर डिव्हिजन'मध्ये पदोन्नती झाली. [[क्रिकेट विश्वचषक, २०१५|२०१५ क्रिकेट विश्वचषकातील]] सामन्यांसाठी पंच म्हणून काम करणाऱ्या वीस पंचांपैकी एक म्हणून त्यांची निवड करण्यात आली होती.<ref>{{cite web|url= http://www.icc-cricket.com/news/2014/media-releases/83319/icc-announces-match-officials-for-icc-cricket-world-cup-2015|title= आयसीसीतर्फे २०१५ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषकासाठी सामना अधिकाऱ्यांची घोषणा.|publisher= आयसीसी क्रिकेट|date= २ डिसेंबर २०१४|access-date= १७ ऑगस्ट २०२६|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20150330201852/http://www.icc-cricket.com/news/2014/media-releases/83319/icc-announces-match-officials-for-icc-cricket-world-cup-2015|archive-date= २० मार्च २०१५}}</ref> जानेवारी २०१८ मध्ये, [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०१८]]साठी नेमण्यात आलेल्या सतरा मैदानी पंचांपैकी एक म्हणून त्यांची निवड झाली.<ref name="2018U19">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/586590 |title=१९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषकासाठी सामना अधिकाऱ्यांची नियुक्ती |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |access-date=१७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] [[वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 7w40gybh8epe7utr627ru24ecobp8av 0 382931 2717495 2703456 2026-10-06T19:22:27Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717495 wikitext text/x-wiki '''महाम अनीस''' (जन्म: १ ऑगस्ट २००६) ही {{Crw|PAK}}ची क्रिकेट खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफब्रेक गोलंदाजी करते. ==कारकीर्द== महाम अनीसची २०२५ महिला १९-वर्षांखालील टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी निवड झाली होती.<ref>{{cite web|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/komal-khan-to-lead-pakistan-in-icc-u19-women-s-t20-world-cup.html |title= आयसीसी १९-वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेत पाकिस्तानचे नेतृत्व कोमल खान करणार|work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=२८ डिसेंबर २०२४}}</ref>. [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६|पाकिस्तानच्या २०२६ च्या श्रीलंका दौऱ्यासाठी]] तीची एकदिवसीय आणि टी२० दौऱ्यात निवड करण्यात आली होती.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/sl-vs-pak-muneeba-ali-to-lead-new-look-pakistan-t20i-squad-in-fatima-sanas-absence-1546109|title=सनाच्या अनुपस्थितीत श्रीलंकेविरुद्धच्या नवीन स्वरूपातील पाकिस्तान टी-२० संघाचे नेतृत्व मुनीबा करणार|access-date=१८ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1352128}} [[वर्ग:इ.स. २००६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 4x8sdp132i3n2j53c6ec7710r455nnv 0 382938 2717505 2703479 2026-10-06T19:23:04Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717505 wikitext text/x-wiki '''एमान फातिमा''' (जन्म १२ ऑक्टोबर २००४) ही एक पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे. तिने २०२३ आयसीसी १९वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषकात पाकिस्तानच्या १९-वर्षांखालील महिला संघाचे प्रतिनिधित्व केले आहे. तसेच, तिने लाहोर आणि पीसीबी स्ट्रायकर्स संघांकडून राष्ट्रीय महिला टी२० स्पर्धा आणि राष्ट्रीय महिला एकदिवसीय स्पर्धेत देशांतर्गत क्रिकेटही खेळले आहे. जुलै २०२५ मध्ये, [[पाकिस्तानी महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२५|आयर्लंडविरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेसाठी]] फातिमाची पाकिस्तानच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघात पहिल्यांदाच निवड झाली. तिने ६ ऑगस्ट २०२५ रोजी आयर्लंडविरुद्ध टी-२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1476992.html |title=१ला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, डब्लिन, ६ ऑगस्ट २०२५, पाकिस्तान महिला संघाचा आयर्लंड दौरा|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=१८ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{cricinfo|id=1352091}} [[वर्ग:पाकिस्तानच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००४ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 83szulucdsb3t6e26ory7kh8xb9g9d7 0 382945 2717511 2703495 2026-10-06T19:23:28Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717511 wikitext text/x-wiki '''यश रवीसिंग ठाकूर''' (जन्म: २८ डिसेंबर १९९८) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. तो देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये [[विदर्भ क्रिकेट संघ|विदर्भासाठी]] आणि इंडियन प्रीमियर लीगमध्ये [[पंजाब किंग्स]]साठी खेळतो. त्याने २५ फेब्रुवारी २०१७ रोजी २०१६-१७ विजय हजारे करंडक स्पर्धेत विदर्भासाठी [[लिस्ट-अ सामने|लिस्ट अ]] पदार्पण केले. त्याने २८ नोव्हेंबर २०१८ रोजी २०१८-१९ [[रणजी करंडक]] स्पर्धेत विदर्भासाठी [[प्रथम श्रेणी]] पदार्पण केले. त्याने २१ फेब्रुवारी २०१९ रोजी २०१८-१९ [[सय्यद मुश्ताक अली करंडक]] स्पर्धेत विदर्भासाठी [[ट्वेंटी२०]] पदार्पण केले. यशने [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६|झिम्बाब्वेविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेमधून]] २५ जुलै २०२६ रोजी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html|title=झिम्बाब्वे वि भारत, १ला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना हरारे येथे, २३ जुलै २०२६ - संपूर्ण धावफलक|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=१८ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1070196}} [[वर्ग:भारताचे टी२० पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] e5p5iqifgjawutb9dw7eo6pj20u8htn 0 382998 2717466 2703735 2026-10-06T19:20:34Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717466 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = जोशुआ बिशप | image = | country = | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2000|5|30|df=yes}} | birth_place = [[बार्बाडोस]] | death_date = | death_place = | nickname = | batting = उजव्या हाताने | bowling = मंदगती डावखोरा ऑर्थोडॉक्स | role = गोलंदाज | club1 = वेस्ट इंडीज अकादमी | year1 = २०१७–सद्य | clubnumber1 = | club2 = बार्बाडोस रॉयल्स | year2 = २०१९–२०२३ | clubnumber2 = | date = १९ ऑगस्ट २०२६ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1078693.html ईएसपीएन क्रिकइन्फो }} '''जोशुआ बिशप''' (जन्म: ३० मे २०००) हा बार्बाडियन क्रिकेट खेळाडू असून तो मंदगती [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन|डावखोरा ऑर्थोडॉक्स फिरकी]] गोलंदाज आहे. तो बार्बाडोसच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळतो. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1078693}} {{DEFAULTSORT:बिशप, जॉशुआ}} [[वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] fn5pnslen8ailek9r8suhtjf3gmjhrf 0 383000 2717523 2703744 2026-10-06T19:24:20Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717523 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अझान अवैस | image = | country = पाकिस्तान | fullname = | birth_date = {{birth date and age|2004|10|10|df=yes}} | birth_place = [[सियालकोट]], [[पंजाब, पाकिस्तान]] | height = | batting = डावखुरा | bowling = | role = | international = true | internationalspan = २०२६–सद्य | testdebutdate = ८ मे | testdebutyear = २०२६ | testdebutagainst = बांगलादेश | testcap = २६१ | lasttestdate = १२ मे | lasttestyear = २०२६ | lasttestagainst = बांगलादेश | club1 = सियालकोट | year1 = २०२४/२५–सद्य | clubnumber1 = | club2 = इशाल असोसिएट | year2 = २०२४/२५ | clubnumber2 = | club3 = सुई नॉर्दन | year3 = २०२५/२६ | date = १९ ऑगस्ट | year = २०२६ | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/azan-awais-1339355 क्रिकइन्फो }} '''अझान अवैस''' (जन्म: १० ऑक्टोबर २००४) हा एक पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे, ज्याने २०२४-२५ हंगामात सियालकोटसाठी [[प्रथम श्रेणी]] क्रिकेट खेळण्यास सुरुवात केली. अवैसचा जन्म सियालकोटमध्ये झाला. डाव्या हाताचा सलामीवीर फलंदाज असलेल्या ओवैसने पाकिस्तानच्या १९-वर्षांखालील संघात निवड होण्यापूर्वी सियालकोटचे वयोगट स्तरावरील क्रिकेटमध्ये प्रतिनिधित्व केले होते. मे २०२६ मध्ये, [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६|बांगलादेशविरुद्ध]]च्या आपल्या पदार्पणाच्या कसोटी सामन्यात त्याने शतक झळकावले आणि अशी कामगिरी करणारा तो पाकिस्तानचा १४ वा खेळाडू ठरला.<ref name=":0" /> ऑगस्ट २०२५ मध्ये, पाकिस्तान शाहीन संघाच्या इंग्लंड दौऱ्यावर, अवैसने सात डावांत २७६ धावा करत संघासाठी सर्वाधिक धावा करणाऱ्या खेळाडूंचा मान मिळवला. त्याने ८ मे २०२६ रोजी मीरपूर येथे बांगलादेशविरुद्ध कसोटी पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-pak-sarfaraz-ahmed-is-the-pakistan-head-coach-with-asad-shafiq-and-umar-gul-also-among-support-staff-1532463 |title=बांगलादेशविरुद्धच्या कसोटी मालिकेसाठी पाकिस्तानकडून चार नवोदित खेळाडूंची निवड; सरफराज यांची मुख्य प्रशिक्षकपदी नियुक्ती. |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१९ ऑगस्ट २०२६}}</ref> पदार्पणाच्या सामन्यात शतक झळकावून, अशी कामगिरी करणारा तो १४ वा पाकिस्तानी आणि पाकिस्तानबाहेर अशी कामगिरी करणारा तिसरा पाकिस्तानी खेळाडू ठरला.<ref name=":0">{{cite web |title=बांगलादेश विरुद्ध पाकिस्तान, ढाका येथे पहिली कसोटी, ८ मे २०२६|url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-in-bangladesh-2026-1532478/bangladesh-vs-pakistan-1st-test-1532486/full-scorecard |publisher=क्रिकइन्फो|access-date=१९ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1339355}} [[वर्ग:पाकिस्तानचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पाकिस्तानचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] nyuh4jngeh4wxlxebsf2yuiz8u97hm3 0 383010 2717485 2703803 2026-10-06T19:21:48Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717485 wikitext text/x-wiki '''अब्दुल्ला फझल''' (जन्म १६ जानेवारी २००३) हा 'रावळपिंडीझ' संघाकडून खेळणारा पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे. फझल हा डावखुरा सलामीवीर फलंदाज आहे. त्याचा जन्म कराची, सिंध, पाकिस्तान येथे झाला. त्याने ८ मे २०२६ रोजी मीरपूर, ढाका येथे [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६|बांगलादेशविरुद्ध]] कसोटी क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-pak-sarfaraz-ahmed-is-the-pakistan-head-coach-with-asad-shafiq-and-umar-gul-also-among-support-staff-1532463 |title=बांगलादेशविरुद्धच्या कसोटी मालिकेसाठी पाकिस्तानकडून चार नवोदित खेळाडूंची निवड; सरफराज यांची मुख्य प्रशिक्षकपदी नियुक्ती.|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१९ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1398224}} [[वर्ग:पाकिस्तानचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पाकिस्तानचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] op1l5pvk08i009fxto5t7jo8r9vdijb 0 383024 2717529 2703912 2026-10-06T19:24:52Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717529 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer |name = अली उस्मान |image = |country = पाकिस्तान |fullname = अली उस्मान |birth_date = {{Birth date and age|1993|6|6|df=yes}} |birth_place = वेहरी, [[पंजाब, पाकिस्तान]] |heightft = |heightinch = |batting = उजव्या हाताने |bowling = मंदगती डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन |role = Bowler | international = true | onetest = | internationalspan = २०२६-सद्य | testdebutdate = २५ जुलै | testdebutyear = २०२६ | testdebutagainst = वेस्ट इंडीज | testcap = २६३ | lasttestdate = २ ऑगस्ट | lasttestyear = २०२६ | lasttestagainst = वेस्ट इंडीज |date = १९ ऑगस्ट |year = २०२६ |source = https://www.cricinfo.com/cricketers/ali-usman-681099 ईएसपीएन क्रिकइन्फो }} '''अली उस्मान''' (जन्म: ६ जून १९९३) हा एक पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे जो [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन|मंदगती डावखोरा ऑर्थोडॉक्स फिरकी]] गोलंदाज म्हणून खेळतो. त्याने मुल्तान, पाकिस्तान इंटरनॅशनल एअरलाईन्स, पाकिस्तान टेलिव्हिजन, पाकिस्तान कस्टम्स, स्टेट बँक ऑफ पाकिस्तान आणि सदर्न पंजाब या संघांसाठी देशांतर्गत क्रिकेट खेळले आहे.<ref name="Cricinfo">{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/ali-usman-681099 |title=अली उस्मान माहिती|publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|accessdate=१९ ऑगस्ट २०२६}}</ref> उस्मानने २१ नोव्हेंबर २०१३ रोजी २०१३-१४ च्या 'वन डे कप'मध्ये हैदराबाद हॉक्सविरुद्ध मुल्तान टायगर्ससाठी [[लिस्ट अ]]क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="LAdebut">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/one-day-cup-2013-14-677147/multan-tigers-vs-hyderabad-hawks-group-ii-678009/full-scorecard |title=टायगर्स विरुद्ध हॉक्स, गट २, वन डे कप २०१३/१४ - संपूर्ण धावफलक|publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |accessdate=१९ ऑगस्ट २०२६}}</ref> त्याने २२ ऑक्टोबर २०१६ रोजी २०१६-१७ च्या 'कायद-ए-आझम करंडक'मध्ये रावळपिंडीविरुद्ध पाकिस्तान इंटरनॅशनल एअरलाईन्ससाठी [[प्रथम श्रेणी]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले,<ref name="FCdebut">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quaid-e-azam-trophy-2016-17-1047819/rawalpindi-vs-pakistan-international-airlines-pool-b-1047893/full-scorecard |title=रावळपिंडी विरुद्ध पाकिस्तान इंटरनॅशनल एअरलाईन्स, गट ब, कायद-ए-आझम करंडक २०१६/१७ - संपूर्ण धावफलक |publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |accessdate=१९ ऑगस्ट २०२६}}</ref> तसेच १५ डिसेंबर २०१८ रोजी २०१८-१९ च्या 'नॅशनल टी-२० कप'मध्ये 'फेडरली ॲडमिनिस्टर्ड ट्रायबल एरियाज' विरुद्ध मुल्तानसाठी [[ट्वेंटी-२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref name="T20debut">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/national-t20-cup-2018-19-1168534/multan-vs-federally-administered-tribal-areas-11th-match-1168545/full-scorecard |title=मुल्तान विरुद्ध फेडरली ॲडमिनिस्टर्ड ट्रायबल एरियाज, ११ वा सामना, नॅशनल टी२० कप २०१८/१९ - संपूर्ण धावफलक |publisher=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|accessdate=१९ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=681099}} [[वर्ग:पाकिस्तानचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पाकिस्तानचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] kzr3bpk1i80m6sici1v15u1xjhu46da 0 383026 2717510 2703913 2026-10-06T19:23:24Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717510 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = उबेद शाह | image = | full_name = उबेद शाह | birth_date = {{birth date and age|2006|2|5|df=yes}} | birth_place = लोअर दिर जिल्हा, [[खैबर पख्तूनख्वा]], [[पाकिस्तान]] | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलद-मध्यमगती]] | role = [[गोलंदाज]] | international = true | onetest = true | internationalspan = २०२६-सद्य | testdebutdate = २ ऑगस्ट | testdebutyear = २०२६ | testdebutagainst = वेस्ट इंडीज | testcap = | lasttestdate = | lasttestyear = | lasttestagainst = | date = १९ ऑगस्ट २०२६ | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/ubaid-shah-1404712 क्रिकइन्फो }} '''उबेद शाह''' ([[उर्दू]]: عبید شاہ, [[पश्तो]]: عبید شاہ; जन्म: ५ फेब्रुवारी २००६) हा एक पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे; तो 'लाहोर कलंदर्स' आणि पाकिस्तानच्या १९वर्षांखालील क्रिकेट संघासाठी उजव्या हाताचा मध्यम-वेगवान गोलंदाज म्हणून खेळतो. जुलै २०२६ मध्ये, [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६|वेस्ट इंडीज]] आणि [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६|इंग्लंडच्या]] आगामी दौऱ्यांसाठी पाकिस्तानच्या संघात शाहचा समावेश करण्यात आल्याची घोषणा करण्यात आली. त्याच्या निवडीमागे आकिब जावेद यांनी त्याची गोलंदाजीची गती आणि ऑक्टोबर २०२४ मध्ये पदार्पण केल्यापासून १६ सामन्यांत घेतलेल्या ७२ प्रथम श्रेणी बळींची कामगिरी ही कारणे दिली होती.<ref>{{Cite web |last=नागी|first=अहसान इफ्तीकार |date=५ जुलै २०२६|title=वेस्ट इंडिज आणि इंग्लंडविरुद्धच्या कसोटी सामन्यांसाठी पाकिस्तानने शाहीन, हसन आणि नोमान यांना वगळले.|url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-drop-shaheen-shah-afridi-hasan-ali-and-noman-ali-for-west-indies-and-england-tests-1544381 |website=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> त्याने २ ऑगस्ट २०२६ रोजी वेस्ट इंडीज विरुद्ध कसोटी पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1404712}} {{DEFAULTSORT:शाह, उबेद}} [[वर्ग:पाकिस्तानचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पाकिस्तानचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] gtsx7lzs8yx0aez6t1yqg5bl4oyf8ak 0 383058 2717478 2703997 2026-10-06T19:21:22Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717478 wikitext text/x-wiki मोहम्मद शोएब खान (जन्म ५ जून १९९८) हा भारतात जन्मलेला {{Cr|UAE}}चा क्रिकेट खेळाडू आहे, जो संयुक्त अरब अमिरातीच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघासाठी उजव्या हाताने मधल्या फळीतील [[फलंदाजी|फलंदाज]] म्हणून खेळतो. ==कारकीर्द== त्याने २८ ऑक्टोबर २०२५ रोजी [[अमेरिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|अमेरिकेविरुद्ध]] आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525/united-arab-emirates-vs-nepal-90th-match-1507889/full-scorecard |title=संयुक्त अरब अमिराती विरुद्ध नेपाळ, दुबई येथील ९० वा सामना - आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक लीग २|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=२० ऑगस्ट २०२६}}</ref> नोव्हेंबर २०२५ मध्ये, [[२०२५ आशिया चषक रायझिंग स्टार्स]] स्पर्धेसाठी संयुक्त अरब अमिरातीच्या संघात त्याची निवड करण्यात आली. या स्पर्धेत तो संघासाठी सर्वाधिक धावा करणारा दुसरा फलंदाज ठरला; यात [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] विरुद्ध केलेल्या ६३ धावा ही त्याची सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या होती. तसेच, १६ नोव्हेंबर २०२५ रोजी याच स्पर्धेत [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ओमान]]विरुद्ध त्याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-rising-stars-2025-26-1509844/oman-vs-united-arab-emirates-5th-match-group-b-1509859/full-scorecard |title=यूएई विरुद्ध ओमान, ५ वा सामना (दोहा), आशिया कप रायझिंग स्टार्स |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=२० ऑगस्ट २०२६}}</ref> जानेवारी २०२६ मध्ये, [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]]स्पर्धेसाठी संयुक्त अरब अमिरातीच्या संघात त्याची निवड करण्यात आली.<ref name="UAE-squad1">{{cite web|access-date=२० ऑगस्ट २०२६ |title=आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक २०२६ – मोहम्मद वसीम यूएईच्या १५ सदस्यीय संघाचे नेतृत्व करणार|url=https://emiratescricket.com/news-detail/og5m6QnXe0LGexrLjlyq |publisher=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]]}}</ref> या स्पर्धेत [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कॅनडा]] आणि [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तान]]विरुद्धच्या सलग डावांमध्ये त्याने दोन अर्धशतके झळकावली, ज्यापैकी कॅनडाविरुद्धच्या त्याच्या खेळीने संयुक्त अरब अमिरातीच्या विजयात महत्त्वाची भूमिका बजावली. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे == {{cricinfo|id=1508989}} [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू]] 0m6wsipiys0n00mzp8rvoy6juf5powc 0 383059 2717526 2704000 2026-10-06T19:24:40Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717526 wikitext text/x-wiki '''अदीब उस्मानी''' (जन्म ७ सप्टेंबर १९९७) हा भारतात जन्मलेला {{Cr|UAE}}चा क्रिकेट खेळाडू आहे; तो उजव्या हाताने यष्टिरक्षक-फलंदाज म्हणून खेळतो. ==कारकीर्द== एप्रिल २०२६ मध्ये, [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (एप्रिल)|नेपाळमध्ये होणाऱ्या २०२४-२०२६ CWC लीग २ च्या १७ व्या फेरीसाठी]] युएईच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० आणि एकदिवसीय संघांमध्ये त्याची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://emiratescricket.com/news-detail/BErm0wMvbmyAbYAlO1nq |title=आयसीसी सीडब्ल्यूसी लीग २ मालिका – नेपाळ २०२६ मध्ये यूएईचे नेतृत्व मोहम्मद वसीम करणार |work=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] |date=२४ एप्रिल २०२६|access-date=२० ऑगस्ट २०२६}}</ref> त्याने २० एप्रिल २०२६ रोजी [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]]विरुद्ध आपल्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] कारकिर्दीची सुरुवात केली आणि पदार्पणाच्या सामन्यातच, अधिक अनुभवी असलेल्या [[आर्यांश शर्मा]]च्या ऐवजी त्याला यष्टिरक्षणाची जबाबदारी सोपवण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/united-arab-emirates-in-nepal-2026-1531686/nepal-vs-united-arab-emirates-1st-t20i-1531694/full-scorecard |title=नेपाळ विरुद्ध संयुक्त अरब अमिराती, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना (कीर्तिपूर), संयुक्त अरब अमिरातीचा नेपाळ दौरा |work=क्रिकइन्फो|access-date=२० ऑगस्ट २०२६}}</ref> त्याने २५ एप्रिल २०२६ रोजी नेपाळविरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525/nepal-vs-united-arab-emirates-97th-match-1531696/full-scorecard |title=नेपाळ विरुद्ध संयुक्त अरब अमिराती, ९७वा सामना - कीर्तिपूर, आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक लीग २ |work=क्रिकइन्फो|access-date=२० ऑगस्ट २०२६}}</ref> या मालिकेत खेळलेल्या चार सामन्यांत त्याने दोन अर्धशतके झळकावली आणि एकूण १५१ धावा करत सर्वाधिक धावा करणाऱ्या फलंदाजांच्या यादीत चौथा क्रमांक पटकावला. UAE साठी खेळलेल्या आपल्या पाचव्या एकदिवसीय सामन्यात, उस्मानीने स्कॉटलंडविरुद्ध कारकिर्दीतील पहिले आंतरराष्ट्रीय शतक ठोकले; त्याने १२६ चेंडूंमध्ये ११६ धावा केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/2026/08/10/scotland-break-uae-hearts-as-adeeb-usmani-century-goes-in-vain/ |title=अदीब उस्मानीचे शतक व्यर्थ; स्कॉटलंडने केली यूएईच्या चाहत्यांची निराशा.|work=द नॅशनल (अबू धाबी) |date=9 August 2026 |access-date=२० ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1532751}} [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 3zi1uh1gtwkgrmry2sugpw32xyegnwh 0 383062 2717498 2704050 2026-10-06T19:22:38Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717498 wikitext text/x-wiki '''अक्षदीप दीपेंद्र नाथ''' (जन्म १० मे १९९३) हा भारतात जन्मलेला क्रिकेट खेळाडू असून {{Cr|UAE}}च्या संघाकडून खेळतो. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो. ऑस्ट्रेलियामध्ये २०१२ पार पडलेला [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०१२|१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक]] जिंकणाऱ्या [[भारत १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ]]ाचा तो उपकर्णधार होता.<ref>[http://www.espncricinfo.com/india/content/squad/570911.html भारतीय संघ - २०१२ आयसीसी १९-वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक]</ref> तसेच, त्याने भारतीय देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये उत्तर प्रदेश संघाचे प्रतिनिधित्व केले आहे. त्याने [[संयुक्त अरब अमिराती क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळताना [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]] विरुद्ध २० एप्रिल २०२६ रोजी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] आणि २५ एप्रिल २०२६ रोजी [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=500360}} [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 808jyu876wfjjlk9uu9bjrgyq0z5rh4 0 383089 2717534 2704233 2026-10-06T19:25:19Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717534 wikitext text/x-wiki '''स्कॉट अलेक्झांडर व्हॅन ब्रेडा''' (जन्म १२ डिसेंबर १९९१) हा दक्षिण आफ्रिकेचा [[रग्बी युनियन]] खेळाडू आणि क्रिकेट खेळाडू आहे. तो आरएफयू चॅम्पियनशिपमधील जर्सी रेड्स या संघासाठी रग्बी युनियन खेळतो. तो 'युटिलिटी बॅक' म्हणून खेळतो, म्हणजेच तो सेंटर, फुल-बॅक किंवा विंगर अशा विविध भूमिका बजावू शकतो. व्हॅन ब्रेडा जर्सीसाठी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटही खेळतो. ==रग्बी कारकीर्द== व्हॅन ब्रेडाने २०११ च्या २१ वर्षांखालील प्राव्हिन्शियल चॅम्पियनशिपमध्ये २१ वर्षांखालील ईस्टर्न प्रोव्हिन्स संघाचे प्रतिनिधित्व केले. त्याने आठ सामन्यांत १०८ गुण मिळवून स्पर्धेच्या गट ब मध्ये सर्वाधिक गुण मिळवणारा खेळाडू म्हणून स्थान पटकावले. त्याच्या या कामगिरीमुळे संघाला स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत धडक मारता आली, जिथे त्यांना वेलिंग्टन येथे २१ वर्षांखालील बॉर्डर संघाकडून २३-१९ अशा फरकाने पराभव स्वीकारावा लागला. त्याने २०१२ च्या व्होडाकॉम चषक स्पर्धेमध्ये ईस्टर्न प्रोव्हिन्स किंग्ससाठी प्रथम श्रेणी पदार्पण केले. त्याने स्टेलेनबॉश येथे अर्जेंटिनाच्या निमंत्रित संघ पाम्पास XV विरुद्ध झालेल्या पहिल्या फेरीच्या सामन्यात सहभाग नोंदवला. ==क्रिकेट कारकीर्द== जर्सीच्या फार्मर्स क्रिकेट क्लबने २०२५ टी१० युरोपियन क्रिकेट लीग जिंकली; या विजयात व्हॅन ब्रेडाने महत्त्वाची भूमिका बजावली. नॉर्वेच्या स्कँडरबोर्ग संघाविरुद्धच्या उपांत्य फेरीतील विजयात त्याने तीन बळी घेतले.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/crmjrjy3rjeo|title=जर्सीच्या शेतकऱ्यांनी युरोपियन क्रिकेट लीगची अंतिम फेरी जिंकली.|publisher=बीबीसी स्पोर्ट्स |access-date=२१ ऑगस्ट २०२६}}</ref> जून २०२५ मध्ये, तीन वर्षांच्या वास्तव्याची अट पूर्ण केल्यानंतर, [[गर्न्सी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|गर्न्सी]] विरुद्धच्या [[२०२५ टी२०आ आंतर-द्वीपीय मालिका|आंतरराष्ट्रीय टी२० आंतर-द्वीपीय मालिके]]साठी त्याची [[जर्सी क्रिकेट संघ|जर्सीच्या]] संघात निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.jerseycricket.je/latest-news/jersey-cricket-announces-squad-for-2025-mens-t20i-inter-insular-series|title=जर्सी क्रिकेटतर्फे २०२५ पुरुष आंतरराष्ट्रीय टी२० आंतर-द्वीपीय मालिकेसाठी संघ जाहीर.|publisher=जर्सी क्रिकेट|access-date=२१ ऑगस्ट २०२६}}</ref> त्याच मालिकेमध्ये त्याने ६ जून २०२५ रोजी गर्न्सी विरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=437422}} [[वर्ग:जर्सीचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 8n11tkfcwpbxqz7ow9py5ii0y17d9n7 0 383092 2717492 2704242 2026-10-06T19:22:15Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717492 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अली शमशेर खान | country = कॅनडा | birth_date = {{birth date and age|1989|8|1|df=yes}} | birth_place = [[सियालकोट]], [[पंजाब, पाकिस्तान]] | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम जलदगती]] | role = अष्टपैलू | international = true | oneodi = true | odidebutdate = ११ ऑगस्ट | odidebutyear = २०२६ | odidebutagainst = संयुक्त अरब अमिराती | odicap = | lastodidate = | lastodiyear = | lastodiagainst = | T20Idebutdate = | T20Idebutyear = | T20Idebutagainst = | T20Icap = | lastT20Idate = | lastT20Iyear = | lastT20Iagainst = | columns = 3 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आं.ए.दि.]] | matches1 = १ | runs1 = ५ | bat avg1 = - | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ५[[नाबाद|*]] | deliveries1 = ४८ | wickets1 = ० | bowl avg1 = - | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = ०/– | column2 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | matches2 = ७१ | runs2 = २६७१ | bat avg2 = २७.२५ | 100s/50s2 = ४/१२ | top score2 = १८७ | deliveries2 = ३१७६ | wickets2 = ६५ | bowl avg2 = २८.६४ | fivefor2 = १ | tenfor2 = ० | best bowling2 = ८/५० | catches/stumpings2 = ४१/– | column3 = [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | matches3 = ७७ | runs3 = १७३७ | bat avg3 = ३६.१८ | 100s/50s3 = ०/१० | top score3 = ८७[[नाबाद|*]] | deliveries3 = ९२५ | wickets3 = १९ | bowl avg3 = ४६.५२ | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ३/३२ | catches/stumpings3 = २८/– | date = २१ ऑगस्ट २०२६ | source = https://www.cricinfo.com/cricketers/ali-khan-227757 क्रिकइन्फो }} '''अली शमशेर खान''' (जन्म १ ऑगस्ट १९८९, सियालकोट, पंजाब) हा {{Cr|CAN}}च्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे.<ref name="Bio">{{Cite web|url=https://www.cricinfo.com/cricketers/ali-khan-227757 |title=अली समशेर खान|access-date=२१ ऑगस्ट २०२६ |work=क्रिकइन्फो}}</ref> त्याने ११ ऑगस्ट २०२६ रोजी [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध]] कॅनडासाठी [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{Cite web |title=कॅनडा विरुद्ध संयुक्त अरब अमिराती, डंडी येथील १२५ वा सामना, डब्ल्यूसीएल २, ११ ऑगस्ट २०२६ - संपूर्ण धावफलक|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546002.html |access-date=२१ ऑगस्ट २०२६ |website=क्रिकइन्फो|language=en}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * {{ESPNcricinfo|id=227757}} [[वर्ग:कॅनडाचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:कॅनडाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] bobqvcl5c90iu4ugfz1yfsmrg95zb10 0 383146 2717552 2708002 2026-10-06T19:27:14Z सांगकाम्या 6385 /* सामने */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717552 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२६ एसीसी महिला प्रीमियर चषक | image = | imagesize = | fromdate = ३ | todate = १३ जून २०२६ | administrator = [[आशिया क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गटांतील [[राऊंड-रॉबिन स्पर्धा|साखळी सामने]] आणि [[बाद फेरी]] | host = [[मलेशिया]] | champions = {{crw|THA}} | count = | runners-up = {{crw|UAE}} | participants = १८ | matches = ३८ | player of the series = | most runs = {{crwicon|UAE}} [[ईशा ओझा]] (२७७) | most wickets = {{crwicon|THA}} थिपाचा पुथावोंग (१६) | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ एसीसी महिला प्रीमियर चषक | next_year = | next_tournament = }} '''२०२६ एसीसी महिला प्रीमियर चषक''' ही एसीसी महिला प्रीमियर चषकाची दुसरी आवृत्ती होती आणि जून २०२६ मध्ये [[मलेशिया]] येथे आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/acc-womens-premier-cup-2026/ |title=Malaysia Cricket to host Women's Asia Cup Qualifier in June 2026 |work=Czarsportz |access-date=१८ मे २०२६}}</ref> ही स्पर्धा २०२६ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग होती.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/acc-womens-premier-cup-2026/88940-announced-complete-schedule-for-acc-womens-premier-cup-2026-in-malaysia.html |title=Announced: Complete Schedule for ACC Women's Premier Cup 2026 in Malaysia |work=Female Cricket |access-date=१८ मे २०२६}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|BHR}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DYnCQJdoxlg/ |title=Introducing our fearless squad for the ACC Women's T20I Premier Cup – Malaysia 2026! |date=२२ मे २०२६ |access-date=२९ मे २०२६ |work=[[बहरैन क्रिकेट असोसिएशन]] |via=[[इन्स्टाग्राम]]}}</ref> ! {{crw|BHU}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EAuhA7BEP/ |title=Meet the players who will represent Bhutan at the ACC Women's Premier Cup 2026 |date=३ जून २०२६ |access-date=३ जून २०२६ |work=भूतान क्रिकेट परिषद मंडळ |via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{crw|CHN}} ! {{crw|HK}}<ref>{{cite web |url=https://www.crickethongkong.com/news-detail/4841/Hong-Kong,-China-Women-in-Malaysia-for-Women%E2%80%99s-ACC-Premier-Cup-2026 |title=Hong Kong, China Women in Malaysia for Women's ACC Premier Cup 2026 |work=क्रिकेट हाँग काँग, चीन |access-date=३ जून २०२६ |archive-date=2026-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823065703/https://www.crickethongkong.com/news-detail/4841/Hong-Kong,-China-Women-in-Malaysia-for-Women%25E2%2580%2599s-ACC-Premier-Cup-2026 |url-status=dead }}</ref> ! {{crw|IDN}} ! {{crw|JPN}}<ref>{{cite web |url=https://www.cricket.or.jp/en/news/women-s-japan-national-team-for-acc-women-s-premier-cup-2026-announced |title=Women's Japan National Team for ACC Women's Premier Cup 2026 Announced |date=३ जून २०२६ |access-date=७ जून २०२६ |work=[[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] }}{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ! {{crw|KUW}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DYwgkErE-LN/ |title=Kuwait Women's Squad Announced for ACC Women's T20I Premier Cup 2026 & Myanmar T20I Bilateral Series in Malaysia |date=२६ मे २०२६ |access-date=२९ मे २०२६ |work=कुवेत क्रिकेट |via=[[इन्स्टाग्राम]]}}</ref> ! {{crw|MAS}} ! {{crw|MNG}} |- | valign="top" | * [[दीपिका रसंगिका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सना बट (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * स्वीटा कॉर्डा * रेशेल डिसूझा * थरंगा गजनायके * अश्विनी गोविंदा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * दिस्ना जयसूरिया * मनमीत कौर * निपुनी नादीरा * रीमा नसीर * सई पारेख * सारा विवेक * अबीरा वारिस * श्रुती यादव | valign="top" | * [[अंजू गुरुंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * नगावांग चोडेन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * रित्शी चोडेन * सोनम चोडेन * त्शेरिंग चोकी चोडेन * समजना मोंगर * चाडो ओम * सोनम पाल्डेन * रिया प्रधान * ममता राय * सोनम * डेचेन वांगमो * सांगे यांगझोम * त्शेरिंग झांगमो | valign="top" | * मिंगयुए झू ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्साई युझी * चेन शिन्यु * फेंग चियान * गोंग युतिंग * हाँग याली * जियांग चुकिन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * ली जियापिंग * ल्यू यिहान * मा रुइके * वांग हुइयिंग * वेई हैटिंग * शिये वेनयान * झाओ यिहान | valign="top" | * [[नताशा माइल्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * मरियम बीबी (उपकर्णधार) * शार्लट चॅन * [[कॅरी चॅन]] * शिंग चॅन * [[यास्मिन दासवानी]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मारिको हिल]] * जॉयलीन कौर * [[एम्मा लाई]] * मरीना लॅम्पलॉ * इकरा सहर * शानझीन शहजाद ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * ॲलिसन सिऊ * रुचिता व्यंकटेश | valign="top" | * नी पुतू आयू नंदा साकरिनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नी अरियानी * डेर्नी बंगी * नी लुह देवी * किसी कासे * सांग मेप्रियानी * रहमावती पांगेस्टुती * दारा परमिता * नी काडेक फित्रिया राडा रानी * नी माडे पुत्री सुवांडेवी * देसी वुलंदारी | valign="top" | * [[माई यानागिदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अहिल्या चंदेल * आयुमी फुजिकावा * हिनासे गोटो * हारुना इवासाकी * शिमाको कातो * आयाका कातो-स्टॅफर्ड * एलेना कुसुदा-नैर्न * एरिका ओडा * [[कुरुमी ओटा]] * बियांका शिनो-डायसन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सेइका सुमी * ममता कासवान * नोनोहा यासुमोटो | valign="top" | * [[आमना शरीफ तारिक|आमना तारिक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सुचिता डिसा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * वेनोरा डिसूझा * कँडिस डायस * सिओभान गोमेझ * मरिअम्मा हैदर * मारिया जसवी * झीफा जिलानी * खादिजा खलील ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * प्रियदा मुरली * [[मरियम उमर]] * बालसुब्रमणी शांती * त्शेरिंग यांगचेन * रिदा झैनब | valign="top" | * [[मास एलिसा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[माहिरा इज्जती इस्माईल]] (उपकर्णधार) * [[विनिफ्रेड दुराईसिंगम]] * [[ऐस्या एलिसा]] * [[आईन्ना हमीजाह हाशिम]] * [[एल्सा हंटर]] * नुरिन इमानिना * [[वॅन ज्युलिया]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[धनुश्री मुहुनन]] * इरदिना बेह नबिल * [[आयना नजवा]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[नूर एरियाना नत्स्या]] * नूर कलीशा * [[नूर दानिया स्युहदा]] | valign="top" | * गानसुख अनुजिन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * ओयुनसुव्द अमरजारगल * म्यागमारझाया बाटनासन * उगानसुव्द बायरजावखलान * दामदिनसुरेन एन्खत्सेत्सेग * नोमिन-एर्देने एर्देनेबाट * बाटजार्गल इचिनखोरलू * एन्खबोल्ड खालिउना ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सुंजिदमा फिलिप्स * जावझंदुलम तुग्सजारगल * बाट्तूर उनेन्खत्सेत्सेग * गानबोल्ड उर्जिंदुलम |- ! {{crw|MYA}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1Cjh9U2KSk/ |title=Myanmar Women's Departs for ACC Women's Premier Cup 2026, Malaysia and the Bilateral Series against Kuwait Women's in Kuala Lumpur, Malaysia |work=[[म्यानमार क्रिकेट फेडरेशन]] |date=२९ मे २०२६ |access-date=२ जून २०२६ |via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{crw|NEP}}<ref>{{cite web |last=Yash Tailor |date=७ मे २०२६ |title=Nepal Women Name Squad for Asian Games Qualifier and ACC Women's Premier Cup 2026 |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/88412-nepal-women-name-squad-for-asian-games-qualifier-and-acc-womens-premier-cup-2026.html |access-date=३ जून २०२६ |work=Female Cricket}}</ref> ! {{crw|OMA}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DYy8wsfgA3M/ |title=Here's Oman Women's Squad for the ACC Women's Premier Cup 2026 starting June 3rd !! |work=[[ओमान क्रिकेट]] |date=२६ मे २०२६ |access-date=३ जून २०२६ |via=[[इन्स्टाग्राम]]}}</ref> ! {{crw|PHI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1LCad36VXi/ |title=Philippine Blue Caps Gear Up for ACC Tournament Debut |work=फिलिपिन क्रिकेट असोसिएशन |date=३१ मे २०२६ |access-date=३ जून २०२६ |via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{crw|QAT}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/18mEb6D9UD/ |title=Qatar Cricket Association officially announces the participation of our Women's National Team in the ACC Premier Cup 2026 |work=[[कतार क्रिकेट असोसिएशन]] |date=२९ मे २०२६ |access-date=३ जून २०२६ |via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{crw|SAU}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1HD5A9b6uG/ |title=Team Saudi lineup for the ACC Women's Premier Cup in Malaysia! |date=३ जून २०२६ |access-date=३ जून २०२६ |work=सौदी अरेबियन क्रिकेट फेडरेशन |via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{crw|SIN}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1GTkxAtCCX/ |title=Excited to Announce Singapore Women's Team for the ACC Women's Premier Cup 2026 to be held in Malaysia |date=१४ मे २०२६ |access-date=३ जून २०२६ |work=[[सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन]] |via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{crw|THA}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1ET7RbUvoc/ |title=Meet the Thailand Women's Squad for the ACC Women's Premier Cup 2026! |date=२ जून २०२६ |access-date=३ जून २०२६ |work=थायलंड क्रिकेट असोसिएशन |via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{crw|UAE}}<ref>{{cite web |url=https://emiratescricket.com/news-detail/m8VvJ4openODa7Az1XPY/ |title=Esha Oza to captain UAE in the ACC Women's Premier Cup 2026 – Malaysia |access-date=२९ मे २०२६ |work=एमिरेट्स क्रिकेट बोर्ड}}</ref> |- | valign="top" | * थेइंट सो ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * झोन लिन (उपकर्णधार) * ह्तेत आंग * थे थे आंग ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * खिन म्यात * वा थोन नादी * एई फ्यो * मो एई फ्यु * पान एई फ्यु * मे सान * थिरी सांडार श्वे * लिन लिन तुन * श्वे यी विन * झार विन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * इंदू बर्मा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[पूजा महतो]] (उपकर्णधार) * रुबिना क्षेत्री * [[कविता जोशी]] * अनु कडायत * सीमाना के.सी. * [[समझाना खडका]] * [[कविता कुंवर]] * सोनी पाख्रिन * रुबी पोद्दार ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[सीता राणा मगर]] * [[बिंदू रावळ]] * रिया शर्मा * मनीषा उपाध्याय | valign="top" | * प्रियांका मेंडोन्का ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * फिझा जावेद (उपकर्णधार) * अफिदा आफताब * अमांडा डिकोस्टा * जयधन्या गुणशेखर * जावेद हिना * सहाना जीलानी * नित्या जोशी * समीरा खान * लुजैना * तृप्ती पावडे * सिंथिया साल्दान्हा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सुशांथिका सथिया * अलिफिया सय्यद | valign="top" | * केटी डोनोव्हन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * जॉन आंद्रेआनो * मा लूझ बार्सिलोना * रेवेन कॅस्टिलो * मारितोनी गॅचालियन * मेरिक्रिस हिंडॉय * कॅरी कीन * काइट कीन * जोमे मसाया * जेसिका मेडियानेस्ता ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन सिराह * अमेलिया वाल्डेझ * एलायझा वॉल * झोई मिलाग वोंग | valign="top" | * आयशा अब्दुर रहमान ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * लिहारा अय्येसेकरा * शाहरीन बहादुर * गर्ट्रूड कँडिरू * तफुल एलखैर * खादिजा इम्तियाज * मारिया जेकब * जाझा मरियम * फातिमा मुकादम * सरगम पटेल * श्रुतीबेन राणा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * क्रिशेता सर्वनकुमार ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * रोशनी सेबॅस्टियन * पवित्रा सेल्वम | valign="top" | * मसाहेल वकास ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * माह नूर आमिर * नजवा अक्रम * माहीन आमिर * लाइबा आरिफ * रिझवाना बेगम * निमरा गझनफर ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अश्मल हाश्मी * उसरा उमर फारूक * अफशान खान * अबीर मरियम * लाइबा नसरुल्लाह * माह नूर * सारा | valign="top" | * शफीना महेश ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * विनू कुमार (उपकर्णधार) * अनन्या आहुजा * रश्मेका बद्री नारायणन * रिया भसीन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लास्या बोम्मारेड्डी * हरेश धविना * देविका गालिया * पियुमी गुरुसिंघे ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * पुष्पा मुरली * रोमा रावल * रोशनी सेठ * अनुष्का तोमर * एला उंगरमन | valign="top" | * [[नरुएमोल चैवाई]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * नन्नाफत चैहान * [[नत्ताकन चांतम]] * सुनिदा चतुरोंगरत्तना * [[ओन्निचा कांचोम्पू]] * [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[सुलीपोर्न लाओमी]] * [[फन्नीता माया]] * चयानिसा फेंगपेन * [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] * अरिकान फुएंगखो * [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] * [[अपिसरा सुवांचनरोती]] * कोरानित सुवांचोनराती | valign="top" | * [[ईशा ओझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[समायरा धरणीधरका]] * [[हीना होतचंदानी]] * अल मसीरा जहांगीर * लावण्या केनी * सुरक्षा कोट्टे * मेहुल कुलकर्णी * वैष्णवी महेश * इंधुजा नंदकुमार * [[तीर्थ सतीश]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन शेठ * शशिकला सिल्वा * जननी तिरुक्कुमारन * केटी थॉम्पसन |} ==गट फेरी== ===गट अ=== <section begin="Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|THA}} || ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || +५.३४८ || rowspan="2" | [[#उपांत्यपूर्व फेरी|उपांत्यपूर्व फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|JPN}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || +१.६७५ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|MYA}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || +०.८७४ || rowspan="3" | स्पर्धेतून बाहेर |- | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|MGL}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −४.२१८ |- | ५ || style="text-align:left;" | {{crw|BHR}} || ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || −३.१४१ |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="accpc">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asian-cricket-council-women-s-premier-cup-2026-1536581/points-table-standings |title=Asian Cricket Council Women's Premier Cup 2026 Points Table & Team Standings |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=९ जून २०२६}}</ref></small> <section end="Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|MGL}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = १९ (९.२ षटके) | runs1 = अनुजिन गानसुख ६ (५) | wickets1 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] ५/३ (४ षटके) | score2 = २१/० (२.२ षटके) | runs2 = [[फन्नीता माया]] १९[[नाबाद|*]] (१०) | result = थायलंडने १० गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536614.html धावफलक] | venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]] | umpires = हुमैरा फराह (पाकिस्तान) आणि अंकिता गुहा (भारत) | motm = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] (थायलंड) | toss = मंगोलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = सुंजिदमा फिलिप्स (मंगोलिया) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]]ने (थायलंड) आपल्या कारकिर्दीतील पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली आणि महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपला १५०वा बळी घेतला.{{संदर्भ हवा|date=जून २०२६}} }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|BHR}} | team2 = {{crw|MYA}} | score1 = ६४ (१९.५ षटके) | runs1 = [[दीपिका रसंगिका]] १९ (३४) | wickets1 = लिन लिन तुन ३/१० (४ षटके) | score2 = ६५/२ (१२.४ षटके) | runs2 = थेइंट सो २३ (१८) | wickets2 = [[दीपिका रसंगिका]] १/४ (०.४ षटके) | result = म्यानमारने ८ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536616.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) आणि वेंकटेसन कृथिका (भारत) | motm = लिन लिन तुन (म्यानमार) | toss = बहरैनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|BHR}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = ४० (१३.४ षटके) | runs1 = थरंगा गजनायके १६ (१४) | wickets1 = सुनिदा चतुरोंगरत्तना ३/० (३ षटके) | score2 = ४१/० (३.३ षटके) | runs2 = [[फन्नीता माया]] २२[[नाबाद|*]] (११) | result = थायलंडने १० गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536621.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = रोकैया सुलताना (बांगलादेश) आणि वेंकटेसन कृथिका (भारत) | motm = सुनिदा चतुरोंगरत्तना (थायलंड) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]]ने (थायलंड) आपला १००वा महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला.{{संदर्भ हवा|date=जून २०२६}} }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|MGL}} | score1 = १८८/४ (२० षटके) | runs1 = आयाका कातो-स्टॅफर्ड ८४ (५६) | wickets1 = जावझंदुलम तुग्सजारगल १/२१ (२ षटके) | score2 = ७२/८ (२० षटके) | runs2 = बाटजार्गल इचिनखोरलू १३ (४७) | wickets2 = ममता कासवान ३/१२ (४ षटके) | result = जपानने ११६ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536624.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = आफिया अमीन (पाकिस्तान) आणि हुमैरा फराह (पाकिस्तान) | motm = आयाका कातो-स्टॅफर्ड (जपान) | toss = मंगोलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|MYA}} | score1 = १०६/४ (२० षटके) | runs1 = आयाका कातो-स्टॅफर्ड ४२[[नाबाद|*]] (४४) | wickets1 = वा थोन नादी २/९ (४ षटके) | score2 = ९४/७ (२० षटके) | runs2 = झार विन २४ (२४) | wickets2 = आयाका कातो-स्टॅफर्ड ४/४ (४ षटके) | result = जपानने १२ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536630.html धावफलक] | venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]] | umpires = आफिया अमीन (पाकिस्तान) आणि वेंकटेसन कृथिका (भारत) | motm = आयाका कातो-स्टॅफर्ड (जपान) | toss = म्यानमारने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|BHR}} | team2 = {{crw|MGL}} | score1 = ९७ (१८.२ षटके) | runs1 = [[दीपिका रसंगिका]] २९ (२१) | wickets1 = उगानसुव्द बायरजावखलान ३/२० (४ षटके) | score2 = ९८/७ (१४.३ षटके) | runs2 = नोमिन-एर्देने एर्देनेबाट ३६ (३७) | wickets2 = रेशेल डिसूझा २/१४ (२ षटके) | result = मंगोलियाने ३ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536632.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पाकिस्तान) आणि सुन मेंग याओ (चीन) | motm = म्यागमारझाया बाटनासन (मंगोलिया) | toss = बहरैनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|MYA}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = ३२/९ (१७ षटके) | runs1 = श्वे यी विन १०[[नाबाद|*]] (२३) | wickets1 = सुनिदा चतुरोंगरत्तना ५/३ (३ षटके) | score2 = ३३/० (३.१ षटके) | runs2 = [[फन्नीता माया]] २२[[नाबाद|*]] (११) | result = थायलंडने १० गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536636.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = नूर हिरजा (मलेशिया) आणि सुन मेंग याओ (चीन) | motm = सुनिदा चतुरोंगरत्तना (थायलंड) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १७ षटकांचा करण्यात आला. | notes = सुनिदा चतुरोंगरत्तनाने (थायलंड) महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये प्रथमच एका डावात पाच बळी घेतले.{{संदर्भ हवा|date=जून २०२६}} }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|BHR}} | score1 = १४२/५ (२० षटके) | runs1 = आयाका कातो-स्टॅफर्ड ६३ (६१) | wickets1 = थरंगा गजनायके २/२७ (४ षटके) | score2 = ९४/३ (२० षटके) | runs2 = स्वीटा कॉर्डा ३४[[नाबाद|*]] (४७) | wickets2 = शिमाको कातो १/१० (४ षटके) | result = जपानने ४८ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536638.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = नूर हिरजा (मलेशिया) आणि सुन मेंग याओ (चीन) | motm = आयाका कातो-स्टॅफर्ड (जपान) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = बियांका शिनो-डायसन (जपान) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ९ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|JPN}} | score1 = १२६/६ (२० षटके) | runs1 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ४७[[नाबाद|*]] (४२) | wickets1 = आयाका कातो-स्टॅफर्ड २/१५ (४ षटके) | score2 = ८४ (२० षटके) | runs2 = आयाका कातो-स्टॅफर्ड २९ (४०) | wickets2 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] ३/६ (४ षटके) | result = थायलंडने ४२ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536640.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = अंकिता गुहा (भारत) आणि नूर हिरजा (मलेशिया) | motm = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] (थायलंड) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = कोरानित सुवांचोनराती (थायलंड) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ९ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|MYA}} | team2 = {{crw|MGL}} | score1 = १८२/१ (२० षटके) | runs1 = खिन म्यात ६८[[नाबाद|*]] (५७) | score2 = ८०/९ (२० षटके) | runs2 = बाटजार्गल इचिनखोरलू २४ (३५) | wickets2 = झार विन ३/२८ (४ षटके) | result = म्यानमारने १०२ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536641.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = आफिया अमीन (पाकिस्तान) आणि [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = खिन म्यात (म्यानमार) | toss = म्यानमारने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ===गट ब=== <section begin="Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|UAE}} || ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || +७.९२३ || rowspan="2" | [[#उपांत्यपूर्व फेरी|उपांत्यपूर्व फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|OMA}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || +१.१६१ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|CHN}} || ४ || १ || २ || १ || '''३''' || +०.१०० || rowspan="3" | स्पर्धेतून बाहेर |- | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|PHI}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −१.३३२ |- | ५ || style="text-align:left;" | {{crw|SAU}} || ४ || ० || ३ || १ || '''१''' || −८.९६४ |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="accpc" /></small> <section end="Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|SAU}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = २७ (१५.३ षटके) | runs1 = मसाहेल वकास ९ (२२) | wickets1 = [[हीना होतचंदानी]] ३/४ (२.३ षटके) | score2 = ३०/० (०.५ षटके) | runs2 = [[ईशा ओझा]] १५[[नाबाद|*]] (५) | result = संयुक्त अरब अमिरातने १० गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536613.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = आफिया अमीन (पाकिस्तान) आणि रोकैया सुलताना (बांगलादेश) | motm = सुरक्षा कोट्टे (संयुक्त अरब अमिरात) | toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = लाइबा आरिफ, रिझवाना बेगम (सौदी अरेबिया), जननी तिरुक्कुमारन आणि मेहुल कुलकर्णी (संयुक्त अरब अमिरात) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|OMA}} | team2 = {{crw|CHN}} | score1 = १०५/७ (२० षटके) | runs1 = अमांडा डिकोस्टा २७ (२७) | wickets1 = मा रुइके २/१६ (४ षटके) | score2 = ८९ (१८.४ षटके) | runs2 = मिंगयुए झू १८ (२६) | wickets2 = सुशांथिका सथिया २/११ (३ षटके) | result = ओमानने १६ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536617.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = आफिया अमीन (पाकिस्तान) आणि रोकैया सुलताना (बांगलादेश) | motm = प्रियांका मेंडोन्का (ओमान) | toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|OMA}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = ६४/९ (२० षटके) | runs1 = जयधन्या गुणशेखर ११ (२२) | wickets1 = वैष्णवी महेश ३/१३ (४ षटके) | score2 = ६६/१ (६.४ षटके) | runs2 = [[ईशा ओझा]] ३१[[नाबाद|*]] (१९) | wickets2 = सुशांथिका सथिया १/२५ (२ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिरातने ९ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536622.html धावफलक] | venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पाकिस्तान) आणि [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = [[ईशा ओझा]] (संयुक्त अरब अमिरात) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|SAU}} | score1 = २०३/५ (२० षटके) | runs1 = कॅरी कीन ६७[[नाबाद|*]] (३५) | wickets1 = माह नूर ३/३५ (२ षटके) | score2 = ७०/९ (२० षटके) | runs2 = सारा १९ (३०) | wickets2 = काइट कीन ३/१५ (४ षटके) | result = फिलिपिन्सने १३३ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536625.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = वेंकटेसन कृथिका (भारत) आणि रोकैया सुलताना (बांगलादेश) | motm = केटी डोनोव्हन (फिलिपिन्स) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = झोई इसाबेला वोंग (फिलिपिन्स), माहीन आमिर आणि अफशान खान (सौदी अरेबिया) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|CHN}} | score1 = १०३/६ (२० षटके) | runs1 = कॅरी कीन ४६ (४४) | wickets1 = मा रुइके २/१७ (४ षटके) | score2 = १०४/२ (१३.३ षटके) | runs2 = वांग हुइयिंग ५०[[नाबाद|*]] (३४) | wickets2 = जॉन आंद्रेआनो १/२० (२.३ षटके) | result = चीनने ८ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536629.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) आणि अंकिता गुहा (भारत) | motm = वांग हुइयिंग (चीन) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|SAU}} | team2 = {{crw|OMA}} | score1 = ३८ (१३.४ षटके) | runs1 = नजवा अक्रम ८ (१७) | wickets1 = प्रियांका मेंडोन्का ५/८ (४ षटके) | score2 = ३९/० (३.२ षटके) | runs2 = जयधन्या गुणशेखर ३१[[नाबाद|*]] (१४) | result = ओमानने १० गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536633.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = अंकिता गुहा (भारत) आणि [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = प्रियांका मेंडोन्का (ओमान) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = प्रियांका मेंडोन्काने (ओमान) महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये प्रथमच एका डावात पाच बळी घेतले.{{संदर्भ हवा|date=जून २०२६}} }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|UAE}} | team2 = {{crw|CHN}} | score1 = ४७/३ (५ षटके) | runs1 = [[ईशा ओझा]] २९[[नाबाद|*]] (१८) | wickets1 = मा रुइके १/१६ (२ षटके) | score2 = २९/५ (५ षटके) | runs2 = मिंगयुए झू ९ (४) | wickets2 = [[हीना होतचंदानी]] ३/८ (२ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिरातने १८ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536637.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = रोकैया सुलताना (बांगलादेश) आणि वेंकटेसन कृथिका (भारत) | motm = [[हीना होतचंदानी]] (संयुक्त अरब अमिरात) | toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी ५ षटकांचा करण्यात आला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|OMA}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = १४१/६ (२० षटके) | runs1 = फिझा जावेद ४३ (३५) | wickets1 = जॉन आंद्रेआनो १/१८ (३ षटके) | score2 = ९७/७ (२० षटके) | runs2 = अमेलिया वाल्डेझ २५ (१४) | wickets2 = अमांडा डिकोस्टा ४/२१ (४ षटके) | result = ओमानने ४४ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536639.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = वेंकटेसन कृथिका (भारत) आणि रोकैया सुलताना (बांगलादेश) | motm = अमांडा डिकोस्टा (ओमान) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ९ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|UAE}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = २००/५ (२० षटके) | runs1 = [[ईशा ओझा]] ९२ (५७) | wickets1 = केटी डोनोव्हन ३/२५ (४ षटके) | score2 = ५१ (१२.१ षटके) | runs2 = अमेलिया वाल्डेझ १८ (१९) | wickets2 = [[ईशा ओझा]] ३/३ (२.१ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिरातने १४९ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536642.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = अंकिता गुहा (भारत) आणि नूर हिजरा (मलेशिया) | motm = [[ईशा ओझा]] (संयुक्त अरब अमिरात) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = सिमरन शेठ (संयुक्त अरब अमिरात) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ९ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|SAU}} | team2 = {{crw|CHN}} | score1 = ३९/७ (२० षटके) | runs1 = सारा ११ (३९) | wickets1 = चेन शिन्यु ३/३ (२ षटके) | score2 = २४/२ (२.४ षटके) | runs2 = ली जियापिंग १४[[नाबाद|*]] (९) | wickets2 = लाइबा नसरुल्लाह १/६ (०.४ षटके) | result = निकाल लागला नाही | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536643.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = आफिया अमीन (पाकिस्तान) आणि [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही. | notes = ल्यू यिहान (चीन) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===गट क=== <section begin="Group C" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|IDN}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || +२.३१५ || rowspan="2" | [[#उपांत्यपूर्व फेरी|उपांत्यपूर्व फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|MAS}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +०.६६३ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|KUW}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −०.७४५ || rowspan="2" | स्पर्धेतून बाहेर |- | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|SIN}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −२.२३२ |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="accpc" /></small> <section end="Group C" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|MAS}} | team2 = {{crw|KUW}} | score1 = १०२/७ (२० षटके) | runs1 = [[धनुश्री मुहुनन]] २८ (२८) | wickets1 = कँडिस डायस २/१० (४ षटके) | score2 = ९३/७ (२० षटके) | runs2 = झीफा जिलानी ३४ (४५) | wickets2 = [[नूर दानिया स्युहदा]] २/१५ (४ षटके) | result = मलेशियाने ९ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536612.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = वेंकटेसन कृथिका (भारत) आणि [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = [[विनिफ्रेड दुराईसिंगम]] (मलेशिया) | toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|SIN}} | team2 = {{crw|IDN}} | score1 = ८२/७ (२० षटके) | runs1 = शफीना महेश २४ (२५) | wickets1 = सांग मेप्रियानी २/१४ (४ षटके) | score2 = ८३/२ (१०.५ षटके) | runs2 = नी पुतू आयू नंदा साकरिनी २९[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = शफीना महेश १/१३ (२.५ षटके) | result = इंडोनेशियाने ८ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536618.html धावफलक] | venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]] | umpires = हुमैरा फराह (पाकिस्तान) आणि अंकिता गुहा (भारत) | motm = सांग मेप्रियानी (इंडोनेशिया) | toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = रश्मेका बद्री नारायणन (सिंगापूर) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|MAS}} | team2 = {{crw|SIN}} | score1 = १२०/६ (२० षटके) | runs1 = [[माहिरा इज्जती इस्माईल]] ४८[[नाबाद|*]] (५०) | wickets1 = विनू कुमार २/२१ (४ षटके) | score2 = ८०/६ (२० षटके) | runs2 = रोशनी सेठ १८ (२१) | wickets2 = [[आईन्ना हमीजाह हाशिम]] १/१० (३.१ षटके) | result = मलेशियाने ४० धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536620.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = आफिया अमीन (पाकिस्तान) आणि हुमैरा फराह (पाकिस्तान) | motm = [[माहिरा इज्जती इस्माईल]] (मलेशिया) | toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|KUW}} | team2 = {{crw|IDN}} | score1 = ६०/९ (२० षटके) | runs1 = सिओभान गोमेझ २० (२३) | wickets1 = डेर्नी बंगी ४/५ (४ षटके) | score2 = ६१/० (८.५ षटके) | runs2 = रहमावती पांगेस्टुती ३६[[नाबाद|*]] (२२) | result = इंडोनेशियाने १० गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536626.html धावफलक] | venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पाकिस्तान) आणि [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = डेर्नी बंगी (इंडोनेशिया) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|MAS}} | team2 = {{crw|IDN}} | score1 = ८७/६ (२० षटके) | runs1 = [[विनिफ्रेड दुराईसिंगम]] २५ (४१) | wickets1 = फित्रिया राडा रानी २/१४ (४ षटके) | score2 = ८८/४ (१८.१ षटके) | runs2 = नी पुतू आयू नंदा साकरिनी २५[[नाबाद|*]] (३०) | wickets2 = [[माहिरा इज्जती इस्माईल]] २/२० (४ षटके) | result = इंडोनेशियाने ६ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536628.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पाकिस्तान) आणि सुन मेंग याओ (चीन) | motm = नी पुतू आयू नंदा साकरिनी (इंडोनेशिया) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|SIN}} | team2 = {{crw|KUW}} | score1 = ९४/६ (२० षटके) | runs1 = रोशनी सेठ ५७[[नाबाद|*]] (३९) | wickets1 = [[मरियम उमर]] २/१२ (४ षटके) | score2 = ९७/० (१५.२ षटके) | runs2 = प्रियदा मुरली ४४[[नाबाद|*]] (४७) | result = कुवेतने १० गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536634.html धावफलक] | venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]] | umpires = आफिया अमीन (पाकिस्तान) आणि वेंकटेसन कृथिका (भारत) | motm = सिओभान गोमेझ (कुवेत) | toss = कुवेतने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ===गट ड=== <section begin="Group D" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|HK}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || +२.७६७ || rowspan="2" | [[#उपांत्यपूर्व फेरी|उपांत्यपूर्व फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|NEP}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +०.४२८ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|BHU}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −०.९४७ || rowspan="2" | स्पर्धेतून बाहेर |- | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|QAT}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −२.६६६ |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="accpc" /></small> <section end="Group D" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|QAT}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = ७६ (१६.५ षटके) | runs1 = गर्ट्रूड कँडिरू २५ (१९) | wickets1 = [[रुबिना छेत्री]] ३/८ (३.५ षटके) | score2 = ७८/२ (१०.५ षटके) | runs2 = [[बिंदू रावळ]] ३३ (३०) | wickets2 = खादिजा इम्तियाज १/७ (१ षटक) | result = नेपाळने ८ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536615.html धावफलक] | venue = कोलेज तुआंकू जाफार क्रिकेट ओव्हल, मंतिन | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पाकिस्तान) आणि नूर हिजरा (मलेशिया) | motm = [[रुबिना छेत्री]] (नेपाळ) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = रोशनी सेबॅस्टियन (कतार) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|HK}} | team2 = {{crw|BHU}} | score1 = १३३/३ (२० षटके) | runs1 = [[यास्मिन दासवानी]] ३५ (४१) | wickets1 = त्शेरिंग झांगमो २/१७ (४ षटके) | score2 = ११९/६ (२० षटके) | runs2 = डेचेन वांगमो ३९ (३९) | wickets2 = मरियम बीबी ३/८ (२ षटके) | result = हाँग काँगने १४ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536619.html धावफलक] | venue = कोलेज तुआंकू जाफार क्रिकेट ओव्हल, मंतिन | umpires = नूर हिजरा (मलेशिया) आणि [[सलीमा इम्तियाझ]] (पाकिस्तान) | motm = मरियम बीबी (हाँग काँग) | toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = समजना मोंगर (भूतान) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|NEP}} | team2 = {{crw|BHU}} | score1 = ११३ (२० षटके) | runs1 = [[सीता राणा मगर]] ३७ (२८) | wickets1 = सोनम ३/१२ (४ षटके) | score2 = ६२/८ (२० षटके) | runs2 = डेचेन वांगमो ३९ (६०) | wickets2 = [[रुबिना छेत्री]] ३/१५ (४ षटके) | result = नेपाळने ५१ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536623.html धावफलक] | venue = कोलेज तुआंकू जाफार क्रिकेट ओव्हल, मंतिन | umpires = अंकिता गुहा (भारत) आणि सुन मेंग याओ (चीन) | motm = [[रुबिना छेत्री]] (नेपाळ) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = हा नेपाळचा १००वा महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. * रित्शी चोडेन (भूतान) आंतरराष्ट्रीय सामन्यात [[टाइम्ड आऊट]] पद्धतीने बाद होणारी पहिली महिला क्रिकेट खेळाडू ठरली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bhutan-s-ritshi-choden-becomes-first-women-cricketer-to-be-timed-out-1539622 |title=Bhutan's Ritshi Choden becomes first woman cricketer to be timed out |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=४ जून २०२६ |access-date=५ जून २०२६}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|HK}} | team2 = {{crw|QAT}} | score1 = १६४/३ (२० षटके) | runs1 = [[यास्मिन दासवानी]] ८४[[नाबाद|*]] (६४) | wickets1 = क्रिशेता सर्वनकुमार १/२२ (२ षटके) | score2 = ८१ (१७.२ षटके) | runs2 = क्रिशेता सर्वनकुमार २० (२२) | wickets2 = [[कॅरी चॅन]] ३/१७ (४ षटके) | result = हाँग काँगने ८३ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536627.html धावफलक] | venue = कोलेज तुआंकू जाफार क्रिकेट ओव्हल, मंतिन | umpires = अंकिता गुहा (भारत) आणि सुन मेंग याओ (चीन) | motm = [[यास्मिन दासवानी]] (हाँग काँग) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = जाझा मरियम (कतार) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|QAT}} | team2 = {{crw|BHU}} | score1 = ९९/७ (२० षटके) | runs1 = श्रुतीबेन राणा ३० (३४) | wickets1 = रिया प्रधान २/१३ (३ षटके) | score2 = १००/५ (१८.३ षटके) | runs2 = नगावांग चोडेन २० (१८) | wickets2 = खादिजा इम्तियाज २/१६ (४ षटके) | result = भूतानने ५ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536631.html धावफलक] | venue = कोलेज तुआंकू जाफार क्रिकेट ओव्हल, मंतिन | umpires = रोकैया सुलताना (बांगलादेश) आणि नूर हिजरा (मलेशिया) | motm = नगावांग चोडेन (भूतान) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|HK}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = १०९/३ (२० षटके) | runs1 = [[यास्मिन दासवानी]] ४२[[नाबाद|*]] (४४) | wickets1 = [[रुबिना छेत्री]] १/२० (४ षटके) | score2 = ४० (१३.३ षटके) | runs2 = सोनी पाख्रिन १२ (२३) | wickets2 = इकरा सहर ४/४ (४ षटके) | result = हाँग काँगने ६९ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536635.html धावफलक] | venue = कोलेज तुआंकू जाफार क्रिकेट ओव्हल, मंतिन | umpires = नूर हिजरा (मलेशिया) आणि रोकैया सुलताना (बांगलादेश) | motm = इकरा सहर (हाँग काँग) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ==बाद फेरी== ===फेरी=== {{8TeamBracket |team-width=150px |score-width=150px |seeds = yes |RD1='''{{nobr|[[#उपांत्यपूर्व फेरी|उपांत्यपूर्व फेरी]]}}''' |RD1-seed1=अ१ |RD1-team1='''{{crw|THA}}''' |RD1-score1='''१३०/४ (२० षटके)''' |RD1-seed2=ड२ |RD1-team2={{crw|NEP}} |RD1-score2=७४/७ (२० षटके) |RD1-seed3=क१ |RD1-team3='''{{crw|IDN}}''' |RD1-score3='''{{nobr|१३७/७ (२० षटके)}}''' |RD1-seed4=ब२ |RD1-team4={{crw|OMA}} |RD1-score4=२४ (११.५ षटके) |RD1-seed5=ब१ |RD1-team5='''{{nobr|{{crw|UAE}}}}''' |RD1-score5='''१३८/२ (२० षटके)''' |RD1-seed6=क२ |RD1-team6={{crw|MAS}} |RD1-score6=८६/५ (२० षटके) |RD1-seed7=ड१ |RD1-team7='''{{crw|HK}}''' |RD1-score7='''१४०/५ (२० षटके)''' |RD1-seed8=अ२ |RD1-team8={{crw|JPN}} |RD1-score8=९९ (१९.१ षटके) |RD2='''{{nobr|[[#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरी]]}}''' |RD2-seed1=अ१ |RD2-team1='''{{crw|THA}}''' |RD2-score1='''{{nobr|६७/४ (१२ षटके)}}''' |RD2-seed2=क१ |RD2-team2={{crw|IDN}} |RD2-score2=६६ (१८.४ षटके) |RD2-seed3=ब१ |RD2-team3='''{{nobr|{{crw|UAE}}}}''' |RD2-score3='''५७/० (७ षटके)''' |RD2-seed4=ड१ |RD2-team4={{crw|HK}} |RD2-score4=५६ (१४.३ षटके) |RD3='''[[#अंतिम सामना|अंतिम सामना]]''' |RD3-seed1=अ१ |RD3-team1='''{{crw|THA}}''' |RD3-score1='''९६/४ (१८.१ षटके)''' |RD3-seed2=ब१ |RD3-team2={{nobr|{{crw|UAE}}}} |RD3-score2=९५/९ (२० षटके) |RD4='''{{nobr|[[#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाचा सामना]]}}''' |RD4-seed1=क१ |RD4-team1='''{{crw|IDN}}''' |RD4-score1='''{{nobr|१०८/४ (१८.३ षटके)}}''' |RD4-seed2=ड१ |RD4-team2={{crw|HK}} |RD4-score2=१०७/७ (२० षटके) }} ===उपांत्यपूर्व फेरी=== {{Single-innings cricket match | date = १० जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|NEP}} | score1 = १३०/४ (२० षटके) | runs1 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ६२[[नाबाद|नाबाद]] (५१) | wickets1 = [[रुबिना छेत्री]] १/११ (४ षटके) | score2 = ७४/७ (२० षटके) | runs2 = [[रुबिना छेत्री]] २०[[नाबाद|नाबाद]] (२३) | wickets2 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] २/७ (४ षटके) | result = थायलंडने ५६ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536644.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = हुमैरा फराह (पाकिस्तान) आणि वेंकटेसन कृथिका (भारत) | motm = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] (थायलंड) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १० जून २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|HK}} | team2 = {{crw|JPN}} | score1 = १४०/५ (२० षटके) | runs1 = [[यास्मिन दासवानी]] ५५[[नाबाद|*]] (३६) | wickets1 = नोनोहा यासुमोटो १/१६ (२ षटके) | score2 = ९९ (१९.१ षटके) | runs2 = हारुना इवासाकी २६ (२०) | wickets2 = मरियम बीबी ३/१७ (४ षटके) | result = हाँग काँगने ४१ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536645.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = अंकिता गुहा (भारत) आणि रोकैया सुलताना (बांगलादेश) | motm = [[यास्मिन दासवानी]] (हाँग काँग) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १० जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|UAE}} | team2 = {{crw|MAS}} | score1 = १३८/२ (२० षटके) | runs1 = [[तीर्थ सतीश]] ६५[[नाबाद|*]] (५३) | wickets1 = [[विनिफ्रेड दुराईसिंगम]] २/३२ (४ षटके) | score2 = ८६/५ (२० षटके) | runs2 = [[मास एलिसा]] ३९ (४७) | wickets2 = [[ईशा ओझा]] २/१६ (४ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिरातने ५२ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536646.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = हुमैरा फराह (पाकिस्तान) आणि [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = [[ईशा ओझा]] (संयुक्त अरब अमिरात) | toss = संयुक्त अरब अमिरातने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १० जून २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|OMA}} | score1 = १३७/७ (२० षटके) | runs1 = नी पुतू आयू नंदा साकरिनी ५१ (४९) | wickets1 = प्रियांका मेंडोन्का २/३८ (४ षटके) | score2 = २४ (११.५ षटके) | runs2 = हिना जावेद ४ (६) | wickets2 = नी माडे पुत्री सुवांडेवी ४/११ (४ षटके) | result = इंडोनेशियाने ११३ धावांनी सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536647.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = आफिया अमीन (पाकिस्तान) आणि अंकिता गुहा (भारत) | motm = नी माडे पुत्री सुवांडेवी (इंडोनेशिया) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ===उपांत्य फेरी=== {{Single-innings cricket match | date = १२ जून २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = ६६ (१८.४ षटके) | runs1 = नी पुतू आयू नंदा साकरिनी १७ (२४) | wickets1 = [[फन्नीता माया]] ३/१३ (३.४ षटके) | score2 = ६७/४ (१२ षटके) | runs2 = अपिसरा सुवांचनराती १८[[नाबाद|*]] (९) | wickets2 = सांग मेप्रियानी २/२१ (४ षटके) | result = थायलंडने ६ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536648.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पाकिस्तान) आणि [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = [[फन्नीता माया]] (थायलंड) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १२ जून २०२६ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|HK}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = ५६ (१४.३ षटके) | runs1 = [[नताशा माइल्स]] १३ (१२) | wickets1 = वैष्णवी महेश ३/५ (२.३ षटके) | score2 = ५७/० (७ षटके) | runs2 = [[ईशा ओझा]] ३७[[नाबाद|*]] (३०) | wickets2 = | result = संयुक्त अरब अमिरातने १० गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536649.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = नूर हिजरा (मलेशिया) आणि वेंकटेसन कृथिका (भारत) | motm = [[ईशा ओझा]] (संयुक्त अरब अमिरात) | toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = }} ===तिसऱ्या स्थानाचा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ जून २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|HK}} | team2 = {{crw|IDN}} | score1 = १०७/७ (२० षटके) | runs1 = [[यास्मिन दासवानी]] ५२ (५२) | wickets1 = नी माडे पुत्री सुवांडेवी २/१२ (३ षटके) | score2 = १०८/४ (१८.३ षटके) | runs2 = देसी वुलंदारी २२ (२७) | wickets2 = [[कॅरी चॅन]] २/२४ (४ षटके) | result = इंडोनेशियाने ६ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536650.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = हुमैरा फराह (पाकिस्तान) आणि अंकिता गुहा (भारत) | motm = नी माडे पुत्री सुवांडेवी (इंडोनेशिया) | toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = }} ===अंतिम सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ जून २०२६ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UAE}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = ९५/९ (२० षटके) | runs1 = [[ईशा ओझा]] ३१ (३७) | wickets1 = [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] ३/१५ (४ षटके) | score2 = ९६/४ (१८.१ षटके) | runs2 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ३६[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = [[ईशा ओझा]] १/१२ (२.१ षटके) | result = थायलंडने ६ गडी राखून सामना जिंकला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1536651.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पाकिस्तान) आणि [[देदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] (थायलंड) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/asian-cricket-council-women-s-premier-cup-2026-1536581 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} {{DEFAULTSORT:एसीसी महिला प्रीमियर चषक, २०२६}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:मलेशियामधील क्रिकेट]] g07t3raerf10c4i2eo9dbxczv1xo5s0 0 383201 2717668 2711875 2026-10-07T04:12:07Z संतोष गोरे 135680 2717668 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | नाव = अनिल आखरे | चित्र = Anil akhare.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = अनिल आखरे, २०२६ | पूर्ण_नाव = अनिल शेषराव आखरे | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = [[नागपूर]], महाराष्ट्र, भारत | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | निवास_स्थान = [[यवतमाळ]], [[महाराष्ट्र]], भारत | नागरिकत्व = भारतीय | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | वांशिकत्व = | धर्म = | पेशा = डॉक्टर, बालरोगतज्ज्ञ | कार्यकाळ = २००९–सद्य | शिक्षण = एमबीबीएस ([[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]]); डीसीएच; निओनेटोलॉजीमधील फेलोशिप (बाई जेरबाई वाडिया हॉस्पिटल फॉर चिल्ड्रन); बालरोग व निओनेटल इकोकार्डियोग्राफी प्रशिक्षण (ग्लेनमार्क कार्डियाक सेंटर) | प्रशिक्षण_संस्था = [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]] | कार्यसंस्था = श्री वसंतराव नाईक शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय; शिवनेरी चिल्ड्रन्स हॉस्पिटल अँड कार्डियाक सेंटर, यवतमाळ | ख्याती = नवजात शिशु काळजी, बालहृदयरोग निदानशास्त्र, [[विदर्भ]] विभागातील सामुदायिक आरोग्य उपक्रम | पुरस्कार = | वडील_नाव = शेषराव आखरे | आई_नाव = | जोडीदार = डॉ. अश्विनी आखरे | अपत्ये = २ | तळटिपा = }} '''अनिल शेषराव आखरे''' हे [[यवतमाळ]],<ref name=":0" /> महाराष्ट्र, भारत येथे कार्यरत असलेले भारतीय बालरोगतज्ज्ञ,<ref name=":0">{{Cite news |date=2024-02-16 |title=जिल्ह्यातील कुपोषित बालकांना जीवनावश्यक वस्तूंचे वाटप |url=https://www.tarunbharat.net/Encyc/2024/2/16/Distribution-of-essential-items-to-malnourished-children.html |access-date=2026-07-04 |work=Tarun Bharat |language=mr}}</ref> निओनेटोलॉजिस्ट (नवजातरोगतज्ज्ञ) आणि आरोग्य प्रशासक{{Citation needed|date=July 2026}} आहेत. बालआरोग्य, नवजात शिशु वैद्यकशास्त्र, बालहृदयरोग निदानशास्त्र, तसेच महाराष्ट्रातील [[विदर्भ]] विभागातील सामुदायिक आरोग्य उपक्रमांमधील कार्यासाठी ते ओळखले जातात. == प्रारंभिक जीवन व पार्श्वभूमी == अनिल आखरे यांचा जन्म [[आर्णी]] भारतातील महाराष्ट्र राज्यात झाला. {{विस्तार}} == शिक्षण == आखरे यांनी [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]] येथून एमबीबीएस (बॅचलर ऑफ मेडिसिन, बॅचलर ऑफ सर्जरी) पदवी पूर्ण केली. त्यानंतर त्यांनी बालरोगतज्ज्ञ डॉ. अंजली काळे यांच्या मार्गदर्शनाखाली महात्मा गांधी वैद्यकीय महाविद्यालय येथून बालआरोग्य पदविका (डीसीएच) मिळवली. नवजातशास्त्रात विशेषीकरण करण्यासाठी त्यांनी डॉ. प्रफुल्ल शंभाग यांच्या मार्गदर्शनाखाली बाई जेरबाई वाडिया हॉस्पिटल फॉर चिल्ड्रन येथे निओनेटोलॉजीमधील फेलोशिप पूर्ण केली. त्यांच्या फेलोशिप प्रबंधाचे शीर्षक "Comparison of CRP and Pro-calcitonin in Blood Culture Positive Sepsis" असे होते. त्यांनी बालहृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. भरत दळवी यांच्या मार्गदर्शनाखाली ग्लेनमार्क कार्डियाक सेंटर येथे बालरोग व निओनेटल इकोकार्डियोग्राफीचे विशेष प्रशिक्षणही घेतले. == कारकीर्द == आखरे यांनी [[श्री वसंतराव नाईक शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]] येथे रजिस्ट्रार म्हणून काम केले असून, तेथे ते बालरोगशास्त्राचे अध्यापन, नैदानिक प्रशिक्षण व शैक्षणिक मार्गदर्शन यांत सहभागी राहिले आहेत. पेटंट डक्टस आर्टिरिओसस (पीडीए) संबंधित अभ्यासांसह बालरोगशास्त्रातील पदव्युत्तर संशोधनाचे मार्गदर्शनही त्यांनी केले आहे. ते यवतमाळ येथील शिवनेरी चिल्ड्रन्स हॉस्पिटल अँड कार्डियाक सेंटर या बालआरोग्य संस्थेचे संस्थापक व मुख्य सल्लागार आहेत. ही संस्था नवजात शिशु काळजी, बाल अतिदक्षता, प्रतिबंधात्मक बालआरोग्य आणि बालहृदयरोग निदानशास्त्र यांवर लक्ष केंद्रित करते. त्यांनी व्यावसायिक व सामाजिक संघटनांमध्येही पदे भूषवली आहेत, ज्यात इंडियन ॲकॅडमी ऑफ पेडियाट्रिक्सचे जिल्हा सचिव आणि आरोग्य भारतीचे यवतमाळ जिल्हा कार्यकारी अध्यक्ष यांचा समावेश आहे.<ref name="ArogyaBharati">{{Cite journal |title=Working President of Arogya Bhartt |url=https://epaper.lokmat.com/articlepage.php?articleid=LOK_HYTL_20251108_2_2 |journal=Working President of Arogya Bhartt) |date=2021}}</ref> == संशोधन व प्रकाशने == आखरे यांच्या शैक्षणिक रुचींमध्ये नवजात सेप्सिस (रक्तसंसर्ग), बालहृदयरोग तपासणी आणि आरोग्य नीतिशास्त्र यांचा समावेश होतो. त्यांनी नवजातशास्त्र व सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्रातील संशोधनात योगदान दिले असून, आरोग्य व मानवी हक्क या विषयावरील कार्यही प्रकाशित केले आहे.<ref name="aiirj2021">{{Cite journal |title=Health and human rights |url=https://www.aiirjournal.com/uploads/Articles/1641097602Special%20Issue%20101%20Final%20file.pdf |journal=Aayushi International Interdisciplinary Research Journal (AIIRJ) |date=2021}}</ref> == सामाजिक व सामुदायिक कार्य == वैद्यकीय व्यवसायाव्यतिरिक्त, आखरे आरोग्य भारती व इतर संघटनांमार्फत सार्वजनिक आरोग्य जनजागृती व सामुदायिक आरोग्यसेवा उपक्रमांशी संबंधित राहिले आहेत. त्यांच्या उपक्रमांमध्ये बालआरोग्य जनजागृती, स्वच्छता व आरोग्यरक्षण, कुपोषण प्रतिबंध, बालसंरक्षण व शिक्षण, तसेच सामुदायिक आरोग्य सुविधांचा समावेश आहे. यवतमाळ विभागात बालरोगविषयक आरोग्यसेवा व प्रतिबंधात्मक वैद्यकशास्त्र यांची उपलब्धता वाढवणाऱ्या उपक्रमांतही ते सहभागी राहिले आहेत. == वैयक्तिक जीवन == आखरे मूळचे अर्णी, महाराष्ट्र येथील असून सध्या ते यवतमाळ येथे वैद्यकीय व्यवसाय करतात. त्यांच्या पत्नी डॉ. अश्विनी आखरे या दंतवैद्य (डेंटिस्ट) आहेत. या दांपत्याला दोन मुले आहेत. == संदर्भ == # {{Official website|https://anilakhare.com/}} hz3d9p7699bz5t9rr52x2x4wr54jsg2 2717669 2717668 2026-10-07T04:12:50Z संतोष गोरे 135680 2717669 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | नाव = अनिल आखरे | चित्र = Anil akhare.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = अनिल आखरे, २०२६ | पूर्ण_नाव = अनिल शेषराव आखरे | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = [[नागपूर]], महाराष्ट्र, भारत | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | निवास_स्थान = [[यवतमाळ]], [[महाराष्ट्र]], भारत | नागरिकत्व = भारतीय | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | वांशिकत्व = | धर्म = | पेशा = डॉक्टर, बालरोगतज्ज्ञ | कार्यकाळ = २००९–सद्य | शिक्षण = एमबीबीएस ([[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]]); डीसीएच; निओनेटोलॉजीमधील फेलोशिप (बाई जेरबाई वाडिया हॉस्पिटल फॉर चिल्ड्रन); बालरोग व निओनेटल इकोकार्डियोग्राफी प्रशिक्षण (ग्लेनमार्क कार्डियाक सेंटर) | प्रशिक्षण_संस्था = [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]] | कार्यसंस्था = श्री वसंतराव नाईक शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय; शिवनेरी चिल्ड्रन्स हॉस्पिटल अँड कार्डियाक सेंटर, यवतमाळ | ख्याती = नवजात शिशु काळजी, बालहृदयरोग निदानशास्त्र, [[विदर्भ]] विभागातील सामुदायिक आरोग्य उपक्रम | पुरस्कार = | वडील_नाव = शेषराव आखरे | आई_नाव = | जोडीदार = डॉ. अश्विनी आखरे | अपत्ये = २ | तळटिपा = }} '''अनिल शेषराव आखरे''' हे [[यवतमाळ]],<ref name=":0" /> महाराष्ट्र, भारत येथे कार्यरत असलेले भारतीय बालरोगतज्ज्ञ,<ref name=":0">{{Cite news |date=2024-02-16 |title=जिल्ह्यातील कुपोषित बालकांना जीवनावश्यक वस्तूंचे वाटप |url=https://www.tarunbharat.net/Encyc/2024/2/16/Distribution-of-essential-items-to-malnourished-children.html |access-date=2026-07-04 |work=Tarun Bharat |language=mr}}</ref> निओनेटोलॉजिस्ट (नवजातरोगतज्ज्ञ) आणि आरोग्य प्रशासक{{Citation needed|date=July 2026}} आहेत. बालआरोग्य, नवजात शिशु वैद्यकशास्त्र, बालहृदयरोग निदानशास्त्र, तसेच महाराष्ट्रातील [[विदर्भ]] विभागातील सामुदायिक आरोग्य उपक्रमांमधील कार्यासाठी ते ओळखले जातात. == प्रारंभिक जीवन व पार्श्वभूमी == अनिल आखरे यांचा जन्म [[आर्णी]] भारतातील महाराष्ट्र राज्यात झाला. {{विस्तार}} == शिक्षण == आखरे यांनी [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]] येथून एमबीबीएस (बॅचलर ऑफ मेडिसिन, बॅचलर ऑफ सर्जरी) पदवी पूर्ण केली.{{संदर्भ हवा}} त्यानंतर त्यांनी बालरोगतज्ज्ञ डॉ. अंजली काळे यांच्या मार्गदर्शनाखाली महात्मा गांधी वैद्यकीय महाविद्यालय येथून बालआरोग्य पदविका (डीसीएच) मिळवली.{{संदर्भ हवा}} नवजातशास्त्रात विशेषीकरण करण्यासाठी त्यांनी डॉ. प्रफुल्ल शंभाग यांच्या मार्गदर्शनाखाली बाई जेरबाई वाडिया हॉस्पिटल फॉर चिल्ड्रन येथे निओनेटोलॉजीमधील फेलोशिप पूर्ण केली. त्यांच्या फेलोशिप प्रबंधाचे शीर्षक "Comparison of CRP and Pro-calcitonin in Blood Culture Positive Sepsis" असे होते.{{संदर्भ हवा}} त्यांनी बालहृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. भरत दळवी यांच्या मार्गदर्शनाखाली ग्लेनमार्क कार्डियाक सेंटर येथे बालरोग व निओनेटल इकोकार्डियोग्राफीचे विशेष प्रशिक्षणही घेतले.{{संदर्भ हवा}} == कारकीर्द == आखरे यांनी [[श्री वसंतराव नाईक शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]] येथे रजिस्ट्रार म्हणून काम केले असून, तेथे ते बालरोगशास्त्राचे अध्यापन, नैदानिक प्रशिक्षण व शैक्षणिक मार्गदर्शन यांत सहभागी राहिले आहेत. पेटंट डक्टस आर्टिरिओसस (पीडीए) संबंधित अभ्यासांसह बालरोगशास्त्रातील पदव्युत्तर संशोधनाचे मार्गदर्शनही त्यांनी केले आहे. ते यवतमाळ येथील शिवनेरी चिल्ड्रन्स हॉस्पिटल अँड कार्डियाक सेंटर या बालआरोग्य संस्थेचे संस्थापक व मुख्य सल्लागार आहेत. ही संस्था नवजात शिशु काळजी, बाल अतिदक्षता, प्रतिबंधात्मक बालआरोग्य आणि बालहृदयरोग निदानशास्त्र यांवर लक्ष केंद्रित करते. त्यांनी व्यावसायिक व सामाजिक संघटनांमध्येही पदे भूषवली आहेत, ज्यात इंडियन ॲकॅडमी ऑफ पेडियाट्रिक्सचे जिल्हा सचिव आणि आरोग्य भारतीचे यवतमाळ जिल्हा कार्यकारी अध्यक्ष यांचा समावेश आहे.<ref name="ArogyaBharati">{{Cite journal |title=Working President of Arogya Bhartt |url=https://epaper.lokmat.com/articlepage.php?articleid=LOK_HYTL_20251108_2_2 |journal=Working President of Arogya Bhartt) |date=2021}}</ref> == संशोधन व प्रकाशने == आखरे यांच्या शैक्षणिक रुचींमध्ये नवजात सेप्सिस (रक्तसंसर्ग), बालहृदयरोग तपासणी आणि आरोग्य नीतिशास्त्र यांचा समावेश होतो. त्यांनी नवजातशास्त्र व सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्रातील संशोधनात योगदान दिले असून, आरोग्य व मानवी हक्क या विषयावरील कार्यही प्रकाशित केले आहे.<ref name="aiirj2021">{{Cite journal |title=Health and human rights |url=https://www.aiirjournal.com/uploads/Articles/1641097602Special%20Issue%20101%20Final%20file.pdf |journal=Aayushi International Interdisciplinary Research Journal (AIIRJ) |date=2021}}</ref> == सामाजिक व सामुदायिक कार्य == वैद्यकीय व्यवसायाव्यतिरिक्त, आखरे आरोग्य भारती व इतर संघटनांमार्फत सार्वजनिक आरोग्य जनजागृती व सामुदायिक आरोग्यसेवा उपक्रमांशी संबंधित राहिले आहेत. त्यांच्या उपक्रमांमध्ये बालआरोग्य जनजागृती, स्वच्छता व आरोग्यरक्षण, कुपोषण प्रतिबंध, बालसंरक्षण व शिक्षण, तसेच सामुदायिक आरोग्य सुविधांचा समावेश आहे. यवतमाळ विभागात बालरोगविषयक आरोग्यसेवा व प्रतिबंधात्मक वैद्यकशास्त्र यांची उपलब्धता वाढवणाऱ्या उपक्रमांतही ते सहभागी राहिले आहेत. == वैयक्तिक जीवन == आखरे मूळचे अर्णी, महाराष्ट्र येथील असून सध्या ते यवतमाळ येथे वैद्यकीय व्यवसाय करतात. त्यांच्या पत्नी डॉ. अश्विनी आखरे या दंतवैद्य (डेंटिस्ट) आहेत. या दांपत्याला दोन मुले आहेत. == संदर्भ == # {{Official website|https://anilakhare.com/}} gmyiyt3bj40icrdpodyqkfgc9usar3g 2717670 2717669 2026-10-07T04:13:17Z संतोष गोरे 135680 2717670 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | नाव = अनिल आखरे | चित्र = Anil akhare.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = अनिल आखरे, २०२६ | पूर्ण_नाव = अनिल शेषराव आखरे | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = [[नागपूर]], महाराष्ट्र, भारत | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | निवास_स्थान = [[यवतमाळ]], [[महाराष्ट्र]], भारत | नागरिकत्व = भारतीय | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | वांशिकत्व = | धर्म = | पेशा = डॉक्टर, बालरोगतज्ज्ञ | कार्यकाळ = २००९–सद्य | शिक्षण = एमबीबीएस ([[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]]); डीसीएच; निओनेटोलॉजीमधील फेलोशिप (बाई जेरबाई वाडिया हॉस्पिटल फॉर चिल्ड्रन); बालरोग व निओनेटल इकोकार्डियोग्राफी प्रशिक्षण (ग्लेनमार्क कार्डियाक सेंटर) | प्रशिक्षण_संस्था = [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]] | कार्यसंस्था = श्री वसंतराव नाईक शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय; शिवनेरी चिल्ड्रन्स हॉस्पिटल अँड कार्डियाक सेंटर, यवतमाळ | ख्याती = नवजात शिशु काळजी, बालहृदयरोग निदानशास्त्र, [[विदर्भ]] विभागातील सामुदायिक आरोग्य उपक्रम | पुरस्कार = | वडील_नाव = शेषराव आखरे | आई_नाव = | जोडीदार = डॉ. अश्विनी आखरे | अपत्ये = २ | तळटिपा = }} '''अनिल शेषराव आखरे''' हे [[यवतमाळ]],<ref name=":0" /> महाराष्ट्र, भारत येथे कार्यरत असलेले भारतीय बालरोगतज्ज्ञ,<ref name=":0">{{Cite news |date=2024-02-16 |title=जिल्ह्यातील कुपोषित बालकांना जीवनावश्यक वस्तूंचे वाटप |url=https://www.tarunbharat.net/Encyc/2024/2/16/Distribution-of-essential-items-to-malnourished-children.html |access-date=2026-07-04 |work=Tarun Bharat |language=mr}}</ref> निओनेटोलॉजिस्ट (नवजातरोगतज्ज्ञ) आणि आरोग्य प्रशासक{{Citation needed|date=July 2026}} आहेत. बालआरोग्य, नवजात शिशु वैद्यकशास्त्र, बालहृदयरोग निदानशास्त्र, तसेच महाराष्ट्रातील [[विदर्भ]] विभागातील सामुदायिक आरोग्य उपक्रमांमधील कार्यासाठी ते ओळखले जातात. == प्रारंभिक जीवन व पार्श्वभूमी == अनिल आखरे यांचा जन्म [[आर्णी]] भारतातील महाराष्ट्र राज्यात झाला. {{विस्तार}} == शिक्षण == आखरे यांनी [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]] येथून एमबीबीएस (बॅचलर ऑफ मेडिसिन, बॅचलर ऑफ सर्जरी) पदवी पूर्ण केली.{{संदर्भ हवा}} त्यानंतर त्यांनी बालरोगतज्ज्ञ डॉ. अंजली काळे यांच्या मार्गदर्शनाखाली महात्मा गांधी वैद्यकीय महाविद्यालय येथून बालआरोग्य पदविका (डीसीएच) मिळवली.{{संदर्भ हवा}} नवजातशास्त्रात विशेषीकरण करण्यासाठी त्यांनी डॉ. प्रफुल्ल शंभाग यांच्या मार्गदर्शनाखाली बाई जेरबाई वाडिया हॉस्पिटल फॉर चिल्ड्रन येथे निओनेटोलॉजीमधील फेलोशिप पूर्ण केली. त्यांच्या फेलोशिप प्रबंधाचे शीर्षक "Comparison of CRP and Pro-calcitonin in Blood Culture Positive Sepsis" असे होते.{{संदर्भ हवा}} त्यांनी बालहृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. भरत दळवी यांच्या मार्गदर्शनाखाली ग्लेनमार्क कार्डियाक सेंटर येथे बालरोग व निओनेटल इकोकार्डियोग्राफीचे विशेष प्रशिक्षणही घेतले.{{संदर्भ हवा}} == कारकीर्द == आखरे यांनी [[श्री वसंतराव नाईक शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]] येथे रजिस्ट्रार म्हणून काम केले असून, तेथे ते बालरोगशास्त्राचे अध्यापन, नैदानिक प्रशिक्षण व शैक्षणिक मार्गदर्शन यांत सहभागी राहिले आहेत.{{संदर्भ हवा}} पेटंट डक्टस आर्टिरिओसस (पीडीए) संबंधित अभ्यासांसह बालरोगशास्त्रातील पदव्युत्तर संशोधनाचे मार्गदर्शनही त्यांनी केले आहे.{{संदर्भ हवा}} ते यवतमाळ येथील शिवनेरी चिल्ड्रन्स हॉस्पिटल अँड कार्डियाक सेंटर या बालआरोग्य संस्थेचे संस्थापक व मुख्य सल्लागार आहेत. ही संस्था नवजात शिशु काळजी, बाल अतिदक्षता, प्रतिबंधात्मक बालआरोग्य आणि बालहृदयरोग निदानशास्त्र यांवर लक्ष केंद्रित करते.{{संदर्भ हवा}} त्यांनी व्यावसायिक व सामाजिक संघटनांमध्येही पदे भूषवली आहेत, ज्यात इंडियन ॲकॅडमी ऑफ पेडियाट्रिक्सचे जिल्हा सचिव आणि आरोग्य भारतीचे यवतमाळ जिल्हा कार्यकारी अध्यक्ष यांचा समावेश आहे.<ref name="ArogyaBharati">{{Cite journal |title=Working President of Arogya Bhartt |url=https://epaper.lokmat.com/articlepage.php?articleid=LOK_HYTL_20251108_2_2 |journal=Working President of Arogya Bhartt) |date=2021}}</ref> == संशोधन व प्रकाशने == आखरे यांच्या शैक्षणिक रुचींमध्ये नवजात सेप्सिस (रक्तसंसर्ग), बालहृदयरोग तपासणी आणि आरोग्य नीतिशास्त्र यांचा समावेश होतो. त्यांनी नवजातशास्त्र व सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्रातील संशोधनात योगदान दिले असून, आरोग्य व मानवी हक्क या विषयावरील कार्यही प्रकाशित केले आहे.<ref name="aiirj2021">{{Cite journal |title=Health and human rights |url=https://www.aiirjournal.com/uploads/Articles/1641097602Special%20Issue%20101%20Final%20file.pdf |journal=Aayushi International Interdisciplinary Research Journal (AIIRJ) |date=2021}}</ref> == सामाजिक व सामुदायिक कार्य == वैद्यकीय व्यवसायाव्यतिरिक्त, आखरे आरोग्य भारती व इतर संघटनांमार्फत सार्वजनिक आरोग्य जनजागृती व सामुदायिक आरोग्यसेवा उपक्रमांशी संबंधित राहिले आहेत. त्यांच्या उपक्रमांमध्ये बालआरोग्य जनजागृती, स्वच्छता व आरोग्यरक्षण, कुपोषण प्रतिबंध, बालसंरक्षण व शिक्षण, तसेच सामुदायिक आरोग्य सुविधांचा समावेश आहे. यवतमाळ विभागात बालरोगविषयक आरोग्यसेवा व प्रतिबंधात्मक वैद्यकशास्त्र यांची उपलब्धता वाढवणाऱ्या उपक्रमांतही ते सहभागी राहिले आहेत. == वैयक्तिक जीवन == आखरे मूळचे अर्णी, महाराष्ट्र येथील असून सध्या ते यवतमाळ येथे वैद्यकीय व्यवसाय करतात. त्यांच्या पत्नी डॉ. अश्विनी आखरे या दंतवैद्य (डेंटिस्ट) आहेत. या दांपत्याला दोन मुले आहेत. == संदर्भ == # {{Official website|https://anilakhare.com/}} cuzyqrbncsl3he6j7wp1gcnrjt54lfz 2717671 2717670 2026-10-07T04:13:39Z संतोष गोरे 135680 2717671 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | नाव = अनिल आखरे | चित्र = Anil akhare.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = अनिल आखरे, २०२६ | पूर्ण_नाव = अनिल शेषराव आखरे | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = [[नागपूर]], महाराष्ट्र, भारत | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | निवास_स्थान = [[यवतमाळ]], [[महाराष्ट्र]], भारत | नागरिकत्व = भारतीय | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | वांशिकत्व = | धर्म = | पेशा = डॉक्टर, बालरोगतज्ज्ञ | कार्यकाळ = २००९–सद्य | शिक्षण = एमबीबीएस ([[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]]); डीसीएच; निओनेटोलॉजीमधील फेलोशिप (बाई जेरबाई वाडिया हॉस्पिटल फॉर चिल्ड्रन); बालरोग व निओनेटल इकोकार्डियोग्राफी प्रशिक्षण (ग्लेनमार्क कार्डियाक सेंटर) | प्रशिक्षण_संस्था = [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]] | कार्यसंस्था = श्री वसंतराव नाईक शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय; शिवनेरी चिल्ड्रन्स हॉस्पिटल अँड कार्डियाक सेंटर, यवतमाळ | ख्याती = नवजात शिशु काळजी, बालहृदयरोग निदानशास्त्र, [[विदर्भ]] विभागातील सामुदायिक आरोग्य उपक्रम | पुरस्कार = | वडील_नाव = शेषराव आखरे | आई_नाव = | जोडीदार = डॉ. अश्विनी आखरे | अपत्ये = २ | तळटिपा = }} '''अनिल शेषराव आखरे''' हे [[यवतमाळ]],<ref name=":0" /> महाराष्ट्र, भारत येथे कार्यरत असलेले भारतीय बालरोगतज्ज्ञ,<ref name=":0">{{Cite news |date=2024-02-16 |title=जिल्ह्यातील कुपोषित बालकांना जीवनावश्यक वस्तूंचे वाटप |url=https://www.tarunbharat.net/Encyc/2024/2/16/Distribution-of-essential-items-to-malnourished-children.html |access-date=2026-07-04 |work=Tarun Bharat |language=mr}}</ref> निओनेटोलॉजिस्ट (नवजातरोगतज्ज्ञ) आणि आरोग्य प्रशासक{{Citation needed|date=July 2026}} आहेत. बालआरोग्य, नवजात शिशु वैद्यकशास्त्र, बालहृदयरोग निदानशास्त्र, तसेच महाराष्ट्रातील [[विदर्भ]] विभागातील सामुदायिक आरोग्य उपक्रमांमधील कार्यासाठी ते ओळखले जातात. == प्रारंभिक जीवन व पार्श्वभूमी == अनिल आखरे यांचा जन्म [[आर्णी]] भारतातील महाराष्ट्र राज्यात झाला. {{विस्तार}} == शिक्षण == आखरे यांनी [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर]] येथून एमबीबीएस (बॅचलर ऑफ मेडिसिन, बॅचलर ऑफ सर्जरी) पदवी पूर्ण केली.{{संदर्भ हवा}} त्यानंतर त्यांनी बालरोगतज्ज्ञ डॉ. अंजली काळे यांच्या मार्गदर्शनाखाली महात्मा गांधी वैद्यकीय महाविद्यालय येथून बालआरोग्य पदविका (डीसीएच) मिळवली.{{संदर्भ हवा}} नवजातशास्त्रात विशेषीकरण करण्यासाठी त्यांनी डॉ. प्रफुल्ल शंभाग यांच्या मार्गदर्शनाखाली बाई जेरबाई वाडिया हॉस्पिटल फॉर चिल्ड्रन येथे निओनेटोलॉजीमधील फेलोशिप पूर्ण केली. त्यांच्या फेलोशिप प्रबंधाचे शीर्षक "Comparison of CRP and Pro-calcitonin in Blood Culture Positive Sepsis" असे होते.{{संदर्भ हवा}} त्यांनी बालहृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. भरत दळवी यांच्या मार्गदर्शनाखाली ग्लेनमार्क कार्डियाक सेंटर येथे बालरोग व निओनेटल इकोकार्डियोग्राफीचे विशेष प्रशिक्षणही घेतले.{{संदर्भ हवा}} == कारकीर्द == आखरे यांनी [[श्री वसंतराव नाईक शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय]] येथे रजिस्ट्रार म्हणून काम केले असून, तेथे ते बालरोगशास्त्राचे अध्यापन, नैदानिक प्रशिक्षण व शैक्षणिक मार्गदर्शन यांत सहभागी राहिले आहेत.{{संदर्भ हवा}} पेटंट डक्टस आर्टिरिओसस (पीडीए) संबंधित अभ्यासांसह बालरोगशास्त्रातील पदव्युत्तर संशोधनाचे मार्गदर्शनही त्यांनी केले आहे.{{संदर्भ हवा}} ते यवतमाळ येथील शिवनेरी चिल्ड्रन्स हॉस्पिटल अँड कार्डियाक सेंटर या बालआरोग्य संस्थेचे संस्थापक व मुख्य सल्लागार आहेत. ही संस्था नवजात शिशु काळजी, बाल अतिदक्षता, प्रतिबंधात्मक बालआरोग्य आणि बालहृदयरोग निदानशास्त्र यांवर लक्ष केंद्रित करते.{{संदर्भ हवा}} त्यांनी व्यावसायिक व सामाजिक संघटनांमध्येही पदे भूषवली आहेत, ज्यात इंडियन ॲकॅडमी ऑफ पेडियाट्रिक्सचे जिल्हा सचिव आणि आरोग्य भारतीचे यवतमाळ जिल्हा कार्यकारी अध्यक्ष यांचा समावेश आहे.<ref name="ArogyaBharati">{{Cite journal |title=Working President of Arogya Bhartt |url=https://epaper.lokmat.com/articlepage.php?articleid=LOK_HYTL_20251108_2_2 |journal=Working President of Arogya Bhartt) |date=2021}}</ref> == संशोधन व प्रकाशने == आखरे यांच्या शैक्षणिक रुचींमध्ये नवजात सेप्सिस (रक्तसंसर्ग), बालहृदयरोग तपासणी आणि आरोग्य नीतिशास्त्र यांचा समावेश होतो. त्यांनी नवजातशास्त्र व सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्रातील संशोधनात योगदान दिले असून, आरोग्य व मानवी हक्क या विषयावरील कार्यही प्रकाशित केले आहे.<ref name="aiirj2021">{{Cite journal |title=Health and human rights |url=https://www.aiirjournal.com/uploads/Articles/1641097602Special%20Issue%20101%20Final%20file.pdf |journal=Aayushi International Interdisciplinary Research Journal (AIIRJ) |date=2021}}</ref> == सामाजिक व सामुदायिक कार्य == वैद्यकीय व्यवसायाव्यतिरिक्त, आखरे आरोग्य भारती व इतर संघटनांमार्फत सार्वजनिक आरोग्य जनजागृती व सामुदायिक आरोग्यसेवा उपक्रमांशी संबंधित राहिले आहेत.{{संदर्भ हवा}} त्यांच्या उपक्रमांमध्ये बालआरोग्य जनजागृती, स्वच्छता व आरोग्यरक्षण, कुपोषण प्रतिबंध, बालसंरक्षण व शिक्षण, तसेच सामुदायिक आरोग्य सुविधांचा समावेश आहे.{{संदर्भ हवा}} यवतमाळ विभागात बालरोगविषयक आरोग्यसेवा व प्रतिबंधात्मक वैद्यकशास्त्र यांची उपलब्धता वाढवणाऱ्या उपक्रमांतही ते सहभागी राहिले आहेत.{{संदर्भ हवा}} == वैयक्तिक जीवन == आखरे मूळचे अर्णी, महाराष्ट्र येथील असून सध्या ते यवतमाळ येथे वैद्यकीय व्यवसाय करतात. त्यांच्या पत्नी डॉ. अश्विनी आखरे या दंतवैद्य (डेंटिस्ट) आहेत. या दांपत्याला दोन मुले आहेत. == संदर्भ == # {{Official website|https://anilakhare.com/}} a0xozpk9o2wf49fzq5ecbcbxz6rwuzz 0 383347 2717550 2708853 2026-10-06T19:26:53Z सांगकाम्या 6385 /* गट ब */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717550 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक<br/>युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता क | image = | fromdate = १४ | todate = २१ ऑगस्ट २०२६ | administrator = [[आयसीसी युरोप]] | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[राऊंड-रॉबिन स्पर्धा|गट फेरी]] आणि [[बाद फेरी]] | host = {{flag|फिनलंड}} | champions = {{cr|POR}} | runners-up = {{cr|ESP}} | participants = १० | matches = २४ | player of the series = {{cricon|POR}} सेबॅस्टियन डी ऑलिव्हेरा | most runs = {{cricon|POR}} मोइसेस हेन्रिक्स (१९६) | most wickets = {{cricon|POR}} सेबॅस्टियन डी ऑलिव्हेरा (११) | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता क | next_year = | next_tournament = }} <!--{{2028 ICC Men's T20 World Cup sidebar}}-->'''२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता क''' ही [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती. ही स्पर्धा ऑगस्ट २०२६ मध्ये [[फिनलंड]] येथे आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |date=१२ डिसेंबर २०२५ |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announce-icc-men-s-t20-world-cup-2028-europe-pathway-events-for-2026 |title=ICC Announce ICC Men’s T20 World Cup 2028 Europe Pathway Events for 2026 |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=७ जानेवारी २०२६}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |date=१३ डिसेंबर २०२५ |url=https://emergingcricket.com/news/icc-confirms-europe-qualification-pathway-for-mens-t20-world-cup-2028/ |title=ICC confirms Europe Qualification Pathway for Men’s T20 World Cup 2028 |work=Emerging Cricket |access-date=७ जानेवारी २०२६}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-europe-sub-regional-qualifier-c/ |title=Cricket Finland to host 2028 ICC Men's T20 World Cup Europe Sub-regional Qualifier C in August 2026 |work=Czarsportz |date=१३ डिसेंबर २०२५ |access-date=७ जानेवारी २०२६}}</ref> [[पोर्तुगाल राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पोर्तुगाल]] स्पर्धेत अपराजित राहिला आणि अंतिम सामन्यात [[स्पेन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्पेन]]चा ५७ धावांनी पराभव करून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.icc-cricket.com/news/portugal-qualify-for-men-s-t20-world-cup-europe-qualifier |title=Portugal qualify for Men's T20 World Cup Europe Qualifier |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |access-date=२२ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.uniindia.com/news/sports/sports-cricket-t20wc-qualifier-lead-portugal/3950762.html |title=Portugal qualify for Men's T20 World Cup Europe Qualifier |work=United News of India |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |access-date=२२ ऑगस्ट २०२६}}</ref> अंतिम सामन्यातील दोन्ही संघ प्रादेशिक अंतिम पात्रता स्पर्धेसाठी पात्र ठरले. त्यांच्यासोबत मागील [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेत सहभागी झाल्यामुळे थेट प्रवेश मिळालेला [[स्कॉटलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]], [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता अ|उप-प्रादेशिक पात्रता अ]]मधून [[जर्सी क्रिकेट संघ|जर्सी]] आणि गर्नसी, तसेच [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता ब|उप-प्रादेशिक पात्रता ब]]मधून [[डेन्मार्क राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|डेन्मार्क]] हे संघही सहभागी होतील.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/c3d2zr74e97o|title=Jersey edge past Guernsey to win T20 World Cup qualifier|work=BBC Sport|date=२३ मे २०२६|access-date=२३ मे २०२६}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://eurocrick.com/top-stories/the-dashing-danes-denmark-hold-their-nerve-to-keep-2028-t20-world-cup-hopes-alive|title=THE DASHING DANES! DENMARK HOLD THEIR NERVE TO KEEP 2028 T20 WORLD CUP HOPES ALIVE|publisher=eurocrick.com|access-date=२० जुलै २०२६}}</ref> सुरुवातीला या स्पर्धेतील केवळ विजेता संघ प्रादेशिक अंतिम पात्रता स्पर्धेसाठी पात्र ठरणार होता. तथापि, ऑगस्ट २०२६ मध्ये प्रादेशिक पात्रता प्रक्रियेचा आढावा घेतल्यानंतर अव्वल दोन संघांना प्रादेशिक अंतिम पात्रता स्पर्धेत स्थान देण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://x.com/Cricket_Espana/status/2092932698390065201 | title = Comunicado Oficial: Pasamos a la Siguiente Fase de Grupos del ICC Clasificatoria Mundial de 2028 | trans-title = अधिकृत घोषणा: आम्ही आयसीसी २०२८ विश्वचषक पात्रता स्पर्धेच्या पुढील फेरीसाठी पात्र ठरलो | work = क्रिकेट एस्पाना | date = २७ ऑगस्ट २०२६ | access-date = २७ ऑगस्ट २०२६ | language = es }}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- ! {{cr|BUL}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=On our way to Finland |url=https://www.instagram.com/p/Db8BDxty3WD/ |date=१२ ऑगस्ट २०२६ |access-date=१२ ऑगस्ट २०२६ |work=बल्गेरियन क्रिकेट फेडरेशन |via=इंस्टाग्राम}}</ref> ! {{cr|CZE}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Czech Cricket is pleased to announce the Czechia Men's National Team selected for the ICC Men's T20 World Cup Europe Sub-Regional Qualifier C, taking place in Finland from 12-22 August 2026 |url=https://www.facebook.com/100028103094044/posts/pfbid0ZLC2sCVooDineXAHqzVAU72bQBxcN23F33P3vDhzoup2wGfjob7LskcC548NHiBFl/ |date=११ ऑगस्ट २०२६ |access-date=११ ऑगस्ट २०२६ |work=चेक क्रिकेट |via=फेसबुक}}</ref> ! {{cr|FIN}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |title=Cricket’s Super August Continues – Finland takes on Germany ahead of the T20 WCQ and Squad Announcement |url=https://cricketfinland.com/crickets-super-august-continues-finland-takes-on-germany-ahead-of-the-t20-cricket-world-cup-qualifying-tournament/ |date=११ ऑगस्ट २०२६ |access-date=११ ऑगस्ट २०२६ |website=क्रिकेट फिनलंड |archive-date=2026-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821161647/https://cricketfinland.com/crickets-super-august-continues-finland-takes-on-germany-ahead-of-the-t20-cricket-world-cup-qualifying-tournament/ |url-status=dead }}</ref> ! {{cr|GER}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |title=Squad Announcement {{!}} Germany is ready for the ICC Men’s T20 World Cup Qualifier in Finland! |url=https://www.facebook.com/share/p/19T3JxQCPu/ |work=जर्मन क्रिकेट फेडरेशन |date=१४ ऑगस्ट २०२६ |access-date=१८ ऑगस्ट २०२६ |via=फेसबुक}}</ref> ! {{cr|GRE}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Η Εθνική Ομάδα Ανδρών Κρίκετ στη Μάχη των Προκριματικών του Παγκοσμίου Κυπέλλου T20 |trans-title=ग्रीसचा पुरुष राष्ट्रीय क्रिकेट संघ टी२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धेत |url=https://www.facebook.com/share/p/1HimCnaKce/ |date=११ ऑगस्ट २०२६ |access-date=१२ ऑगस्ट २०२६ |work=हेलेनिक क्रिकेट फेडरेशन |language=el |via=फेसबुक}}</ref> |- |valign=top| * मिलेन गोगेव ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * मनन बशीर * ॲन्थनी डाउलिंग * जोशुआ डाउलिंग * ऑस्कर डफ * इव्हान गेन्चेव * जेकब गुल * कुशाल कृष्णकुमार ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * ह्रिस्तो लाकोव * प्रकाश मिश्रा * व्हॅलेंटिन निकोलाएव * दिमो निकोलोव * दान्याल राजा * अली रसूल * इसा झारू |valign=top| * साहिल ग्रोव्हर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अजहर आलम * साजिब भुईयां * जो कोप * सबावून दविझी * रातुल खान ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * ऋतुराज मागरे * व्यंकटेश मार्गशायम * सोजिब मिया * सकलैन मुख्तार * डेव्हिडसन रमानी * ऋतिक तोमर * नीरज त्यागी * सुदेश विक्रमसेकरा |valign=top| * अमजद शेर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * निकोलस सालोनेन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|उपकर्णधार]]) * फराज मेहती अब्बास * अखिल अर्जुनन * माधवा बसनायका * झहिदुल्लाह कमाल * पियुमल करुणारत्ने * जुनैद खान * अरविंद मोहन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फहीम नेल्लानचेरी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * वनराज पधाल * अनिकेत पुस्ताय * हमदुल्लाह शिनवारी * महेश तांबे |valign=top| * मुसद्दिक अहमद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * शाहिद आफ्रिदी * प्रतीक दाभोलकर * आदिल खान * फयाज खान * बेन कोहलर-कॅडमोर * जतिंदर कुमार * साजिद लियाकत * सचिन मंडी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * हरमनजोत सिंग * अहमद उल्लाह * जोशुआ व्हॅन हीर्डन * हामिद वर्दक * मुस्लिम यार |valign=top| * अमरप्रीत मेहमी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * क्रिस्टोडुलोस बोगदानोस * साजिद खान आफ्रिदी * इमॅन्युएल * ब्लेक फॉन्स * जॉर्जिओस गालानिस * आंद्रेयास गॅस्टेराटोस * निकोडिमोस कावाडियास * सिनान खान * बिली कोनस्टास * फिलिपोस नायर * समादेर शादाब * दिमित्रिओस त्रियांताफिलिदिस * स्पिरिडोन वासिलाकिस |- ! {{cr|IOM}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Congratulations to the 14 players selected as part of the Isle of Man squad taking part in the ICC Men's T20 World Cup Europe Sub Regional Qualifier C in Finland |url=https://www.facebook.com/share/p/19Ee5UHTRK/ |date=३ ऑगस्ट २०२६ |access-date=५ ऑगस्ट २०२६ |work=आइल ऑफ मॅन क्रिकेट असोसिएशन |via=फेसबुक}}</ref> ! {{cr|ISR}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Our squad is set, Finland, here we come! |url=https://www.instagram.com/p/Db5FyrfO5S4/ |date=११ ऑगस्ट २०२६ |access-date=११ ऑगस्ट २०२६ |work=इस्रायल क्रिकेट असोसिएशन |via=इंस्टाग्राम}}</ref> ! {{cr|LUX}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=All the best Team Luxembourg |url=https://www.facebook.com/100064783476031/posts/pfbid0iCu42NZdCrUpHaTw3zvxcwvVwaWehWHV7P9f17xkCRqkDq7h7Px1dM6wi8x8wcoCl/ |date=१२ ऑगस्ट २०२६ |access-date=१२ ऑगस्ट २०२६ |work=लक्झेंबर्ग क्रिकेट फेडरेशन |via=फेसबुक}}</ref> ! {{cr|POR}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Moises Henriques to captain Portugal in T20 World Cup qualification bid |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/49580787/ |date=११ ऑगस्ट २०२६ |access-date=१४ ऑगस्ट २०२६ |work=[[ईएसपीएन]]}}</ref> ! {{cr|ESP}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Lista el convocados para el ICC clasificatoria para el mundial26 |trans-title=आयसीसी विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठी निवडलेल्या खेळाडूंची यादी |language=es |url=https://www.instagram.com/p/Db_65VUoi53/ |date=१४ ऑगस्ट २०२६ |access-date=१४ ऑगस्ट २०२६ |work=क्रिकेट स्पेन |via=इंस्टाग्राम}}</ref> |- |valign=top| * मॅथ्यू अँसेल * जोसेफ बरोज * जेकब बटलर * स्पेन्सर क्लार्क * जोश क्लफ * जेराड ग्रिफिन * कार्ल हार्टमन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * डॉलिन यान्सेन * नॅथन नाइट्स * ख्रिस लँगफोर्ड * कॉर्बिन लिबेनबर्ग * ॲडम मॅकॉली * जॉर्ज न्यूटन * ख्रिश्चन वेबस्टर |valign=top| * शैलेश बांघेरा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * एयाल भोनकर * जोश इव्हान्स * अजयकुमार खुंटी * बेंजामिन लाझारस * सुबोदा मंगोडा * जोशुआ मार्क्स * स्निर मासिल * निव नागावकर * यायर नागावकर * योगेव नागावकर * वर्णा नारायणा * गॅब्रिएल शाकात * एलान टॉकर |valign=top| * शिव गिल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * टिमोथी बार्कर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|उपकर्णधार]]) * विल्यम कोप ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * विवेक दीक्षित * बेंजामिन एम्बलटन * इलियास जबरखेल * असगर अली खान * जतिन मदान * मिलाद मोमंद * मयंक नागायच * नवीन पुगलेन्धी * कमल सौखिया * गिरीश व्यंकटेश्वरन * विक्रम विज |valign=top| * मोइसेस हेन्रिक्स ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * क्रेग कॅचोपा * क्रिस्टोफर डी फ्रेटास * सेबॅस्टियन डी ऑलिव्हेरा * एडवर्ड फ्लेमिंग * राहुलकुमार हाशू * सिराज उल्लाह खादेम * हरदीप खुट्टन * जेरेमी मार्टिन्स * धवलकुमार नोरोतम ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * जॉर्डन नेटो * कार्लोस नुनेस * उपेन शांतू * कॅमेरॉन शेकलटन |valign=top| * ख्रिश्चन मुनोझ-मिल्स ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * राजा अदील * यासिर अली * मोहम्मद आतिफ * गुरविंदर बाजवा * लॉर्न बर्न्स * हमजा दार * ॲलेक डेव्हिडसन सोलर ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * डॅनियल डॉयल-काले * सेबॅस्टियन ह्यूजेस-पिनान * मोहम्मद इहसान ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मोहम्मद कामरान * आतिफ मेहमूद * चार्ली रुमिस्त्रझेविच |} ==जर्मनीचा फिनलंड दौरा== <!--एकाच सामन्यासाठी माहितीचौकट आवश्यक नाही-->{{Single-innings cricket match | date = ११ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:३० | team1 = {{cr-rt|GER}} | team2 = {{cr|FIN}} | score1 = १३७/८ (१८ षटके) | runs1 = हरमनजोत सिंग ४६ (४२) | wickets1 = जुनैद खान २/१७ (३ षटके) | score2 = ८९/६ (१६ षटके) | runs2 = झहिदुल्लाह कमाल ४४ (३९) | wickets2 = प्रतीक दाभोलकर २/१० (३ षटके) | result = जर्मनी ३० धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549394.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[केरवा]] | umpires = थरिंदू कोरालागे (फिनलंड) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = प्रतीक दाभोलकर (जर्मनी) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. | rain = पावसामुळे फिनलंडसमोर १६ षटकांत १२० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले. }} ==गट फेरी== ===गट अ=== <section begin="Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" ! १ | style="text-align:left;" | {{cr|ESP}} | ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || +४.७७२ | '''[[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]]''' |- style="background:#ffffcc;" ! २ | style="text-align:left;" | {{cr|FIN}} | ४ || २ || १ || १ || '''५''' || +२.३२१ | '''[[#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]]''' |- style="background:#ccccff;" ! ३ | style="text-align:left;" | {{cr|IOM}} | ४ || २ || १ || १ || '''५''' || +१.२०१ | '''[[#पाचव्या स्थानाचा सामना|पाचव्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]]''' |- style="background:#ffcccc;" ! ४ | style="text-align:left;" | {{cr|BUL}} | ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −४.३६७ | '''[[#सातव्या स्थानाचा सामना|सातव्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]]''' |- ! ५ | style="text-align:left;" | {{cr|LUX}} | ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || −३.३४० | स्पर्धेतून बाहेर |}<small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="eurC">{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.espncricinfo.com/series/mt20wc-sub-regional-europe-qlf-c-2026-1545644/points-table-standings | title = Men's T20 World Cup Sub Europe Qualifier C Points Table & Team Standings | work = [[क्रिकइन्फो]] | access-date = २० ऑगस्ट २०२६ }}</ref></small> <section end="Group A" /> {{Single-innings cricket match | date = १४ ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{cr|ESP}} | score1 = १३१/९ (२० षटके) | runs1 = अरविंद मोहन ५७[[नाबाद|*]] (४६) | wickets1 = चार्ली रुमिस्त्रझेविच ३/१८ (४ षटके) | score2 = १३५/२ (१६.४ षटके) | runs2 = डॅनियल डॉयल-काले ४९[[नाबाद|*]] (३५) | wickets2 = पियुमल करुणारत्ने २/२२ (४ षटके) | result = स्पेन ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545660.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = सुनील चंदिरामानी (जिब्राल्टर) आणि मंदार साठे (स्वित्झर्लंड) | motm = चार्ली रुमिस्त्रझेविच (स्पेन) | toss = स्पेनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | date = १४ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|LUX}} | team2 = {{cr|IOM}} | score1 = ११६ (१८.२ षटके) | runs1 = टिमोथी बार्कर ४४ (२९) | wickets1 = मॅथ्यू अँसेल ४/१८ (४ षटके) | score2 = ११८/२ (१७ षटके) | runs2 = ॲडम मॅकॉली ५० (४१) | wickets2 = कमल सौखिया १/१८ (४ षटके) | result = आइल ऑफ मॅन ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545662.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = सुनील चंदिरामानी (जिब्राल्टर) आणि विनय मल्होत्रा (जर्मनी) | motm = कॉर्बिन लिबेनबर्ग (आइल ऑफ मॅन) | toss = आइल ऑफ मॅनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | date = १५ ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|IOM}} | team2 = {{cr|ESP}} | score1 = १०८/८ (२० षटके) | runs1 = कार्ल हार्टमन २७ (३४) | wickets1 = आतिफ मेहमूद ३/१७ (४ षटके) | score2 = ११०/३ (१३.३ षटके) | runs2 = डॅनियल डॉयल-काले ४७[[नाबाद|*]] (२८) | wickets2 = जॉर्ज न्यूटन २/१२ (४ षटके) | result = स्पेन ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545665.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = सुनील चंदिरामानी (जिब्राल्टर) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = डॅनियल डॉयल-काले (स्पेन) | toss = स्पेनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | date = १५ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{cr|BUL}} | score1 = २३२/९ (२० षटके) | runs1 = फहीम नेल्लानचेरी ३७ (१३) | wickets1 = दान्याल राजा ३/३८ (४ षटके) | score2 = १४० (१९ षटके) | runs2 = कुशाल कृष्णकुमार ४८ (३४) | wickets2 = हमदुल्लाह शिनवारी ५/२८ (४ षटके) | result = फिनलंड ९२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545667.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = सुनील चंदिरामानी (जिब्राल्टर) आणि अदनान खान (स्पेन) | motm = हमदुल्लाह शिनवारी (फिनलंड) | toss = बल्गेरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|IOM}} | team2 = {{cr|BUL}} | score1 = १७७/७ (२० षटके) | runs1 = डॉलिन यान्सेन ८६ (४८) | wickets1 = प्रकाश मिश्रा २/४३ (३ षटके) | score2 = ८८/८ (२० षटके) | runs2 = इसा झारू ४५ (५३) | wickets2 = मॅथ्यू अँसेल ४/१२ (४ षटके) | result = आइल ऑफ मॅन ८९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545669.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = विनय मल्होत्रा (जर्मनी) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = डॉलिन यान्सेन (आइल ऑफ मॅन) | toss = बल्गेरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|ESP}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = २०६/६ (२० षटके) | runs1 = यासिर अली ६४ (४५) | wickets1 = जतिन मदान ३/२७ (४ षटके) | score2 = ६५ (१५ षटके) | runs2 = मयंक नागायच ३१ (४०) | wickets2 = मोहम्मद कामरान ६/२० (४ षटके) | result = स्पेन १४१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545671.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = सुनील चंदिरामानी (जिब्राल्टर) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = मोहम्मद कामरान (स्पेन) | toss = लक्झेंबर्गने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १६८/९ (२० षटके) | runs1 = अरविंद मोहन ५२ (३७) | wickets1 = कमल सौखिया ३/३५ (४ षटके) | score2 = ९५ (१७.२ षटके) | runs2 = विल्यम कोप २० (२१) | wickets2 = माधवा बसनायका ४/२७ (४ षटके) | result = फिनलंड ७३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545673.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड्स) आणि सुनील चंदिरामानी (जिब्राल्टर) | motm = अरविंद मोहन (फिनलंड) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. }} {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|BUL}} | team2 = {{cr|ESP}} | score1 = ५९ (१४.४ षटके) | runs1 = मिलेन गोगेव ३३ (२१) | wickets1 = सेबॅस्टियन ह्यूजेस-पिनान २/३ (४ षटके) | score2 = ६१/१ (४.५ षटके) | runs2 = ख्रिश्चन मुनोझ-मिल्स ३४[[नाबाद|*]] (१४) | wickets2 = जोशुआ डाउलिंग १/२३ (२ षटके) | result = स्पेन ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545675.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड्स) आणि विनय मल्होत्रा (जर्मनी) | motm = सेबॅस्टियन ह्यूजेस-पिनान (स्पेन) | toss = बल्गेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. }} {{Single-innings cricket match | date = २० ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|BUL}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १५६/६ (२० षटके) | runs1 = इसा झारू ३३ (३०) | wickets1 = इलियास जबरखेल ३/२५ (४ षटके) | score2 = ९७/४ (१४ षटके) | runs2 = असगर अली खान २८ (२७) | wickets2 = ऑस्कर डफ २/२९ (४ षटके) | result = बल्गेरिया ६ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545676.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड्स) आणि विनय मल्होत्रा (जर्मनी) | motm = मिलेन गोगेव (बल्गेरिया) | toss = लक्झेंबर्गने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही. | notes = नवीन पुगलेन्धी (लक्झेंबर्ग) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २० ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{cr|IOM}} | score1 = | score2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545678.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = सुनील चंदिरामानी (जिब्राल्टर) आणि विनय मल्होत्रा (जर्मनी) | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. }} ===गट ब=== <section begin="Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" ! १ | style="text-align:left;" | {{cr|POR}} | ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || +३.३१९ | '''[[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]]''' |- style="background:#ffffcc;" ! २ | style="text-align:left;" | {{cr|GER}} | ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || +३.७६३ | '''[[#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]]''' |- style="background:#ccccff;" ! ३ | style="text-align:left;" | {{cr|ISR}} | ४ || २ || २ || ० || '''४''' || −२.७३२ | '''[[#पाचव्या स्थानाचा सामना|पाचव्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]]''' |- style="background:#ffcccc;" ! ४ | style="text-align:left;" | {{cr|CZE}} | ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −२.६०५ | '''[[#सातव्या स्थानाचा सामना|सातव्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]]''' |- ! ५ | style="text-align:left;" | {{cr|GRE}} | ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || −२.४५४ | स्पर्धेतून बाहेर |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="eurC" /></small> <section end="Group B" /> {{Single-innings cricket match | date = १४ ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|POR}} | team2 = {{cr|ISR}} | score1 = १६३/४ (२० षटके) | runs1 = मोइसेस हेन्रिक्स ६६[[नाबाद|*]] (३९) | wickets1 = सुबोदा मंगोडा २/२३ (४ षटके) | score2 = ६९/९ (२० षटके) | runs2 = यायर नागावकर २१ (३२) | wickets2 = एडवर्ड फ्लेमिंग ३/११ (४ षटके) | result = पोर्तुगाल ९४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545661.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड्स) आणि अदनान खान (स्पेन) | motm = मोइसेस हेन्रिक्स (पोर्तुगाल) | toss = इस्रायलने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = अजयकुमार खुंटी, सुबोदा मंगोडा (इस्रायल) आणि कॅमेरॉन शेकलटन (पोर्तुगाल) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * मोइसेस हेन्रिक्सने यापूर्वी ऑस्ट्रेलियाकडून २४ आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळल्यानंतर पोर्तुगालकडून पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला आणि पुरुष आंतरराष्ट्रीय टी२०मध्ये दोन आंतरराष्ट्रीय संघांचे प्रतिनिधित्व करणारा २६वा क्रिकेट खेळाडू ठरला. }} {{Single-innings cricket match | date = १४ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|GER}} | team2 = {{cr|CZE}} | score1 = २२१/५ (२० षटके) | runs1 = जोशुआ व्हॅन हीर्डन ७४ (४७) | wickets1 = नीरज त्यागी २/३० (४ षटके) | score2 = १६०/७ (२० षटके) | runs2 = साजिब भुईयां ७१ (४४) | wickets2 = फयाज खान २/११ (१ षटक) | result = जर्मनी ६१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545663.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = अदनान खान (स्पेन) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = फयाज खान (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. }} {{Single-innings cricket match | date = १५ ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|GRE}} | team2 = {{cr|CZE}} | score1 = १४७/९ (२० षटके) | runs1 = साजिद खान आफ्रिदी ३८ (१९) | wickets1 = डेव्हिडसन रमानी ४/२६ (४ षटके) | score2 = १४८/४ (१८.२ षटके) | runs2 = सुदेश विक्रमसेकरा ३८[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = ब्लेक फॉन्स २/२९ (४ षटके) | result = चेक प्रजासत्ताक ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545664.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = विनय मल्होत्रा (जर्मनी) आणि मंदार साठे (स्वित्झर्लंड) | motm = सुदेश विक्रमसेकरा (चेक प्रजासत्ताक) | toss = ग्रीसने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = इमॅन्युएल, ब्लेक फॉन्स, बिली कोनस्टास आणि दिमित्रिओस त्रियांताफिलिथिस (ग्रीस) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १५ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|GER}} | team2 = {{cr|POR}} | score1 = १४०/९ (२० षटके) | runs1 = मुस्लिम यार ३६ (२१) | wickets1 = सेबॅस्टियन डी ऑलिव्हेरा ३/२० (४ षटके) | score2 = १४१/६ (१९.२ षटके) | runs2 = क्रिस्टोफर डी फ्रेटास ६५ (४६) | wickets2 = शाहिद आफ्रिदी १/९ (१ षटक) | result = पोर्तुगाल ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545666.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड्स) आणि मंदार साठे (स्वित्झर्लंड) | motm = क्रिस्टोफर डी फ्रेटास (पोर्तुगाल) | toss = पोर्तुगालने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|ISR}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = ९४ (१९.५ षटके) | runs1 = निव नागावकर २१ (२१) | wickets1 = जतिंदर कुमार २/१७ (४ षटके) | score2 = ९५/१ (७.३ षटके) | runs2 = बेन कोहलर-कॅडमोर ५३[[नाबाद|*]] (२६) | wickets2 = एलान टॉकर १/१६ (२ षटके) | result = जर्मनी ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545668.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड्स) आणि अदनान खान (स्पेन) | motm = बेन कोहलर-कॅडमोर (जर्मनी) | toss = इस्रायलने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. }} {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|GRE}} | team2 = {{cr|POR}} | score1 = १२१ (१९.३ षटके) | runs1 = अमरप्रीत मेहमी ३९ (४३) | wickets1 = सेबॅस्टियन डी ऑलिव्हेरा ४/२३ (४ षटके) | score2 = १२४/३ (१६ षटके) | runs2 = कॅमेरॉन शेकलटन ५२[[नाबाद|*]] (३४) | wickets2 = अमरप्रीत मेहमी १/१३ (२ षटके) | result = पोर्तुगाल ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545670.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = अदनान खान (स्पेन) आणि मंदार साठे (स्वित्झर्लंड) | motm = सेबॅस्टियन डी ऑलिव्हेरा (पोर्तुगाल) | toss = पोर्तुगालने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = क्रेग कॅचोपा (पोर्तुगाल) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|GRE}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = ९६ (१८.२ षटके) | runs1 = बिली कोनस्टास ५०[[नाबाद|*]] (४५) | wickets1 = शाहिद आफ्रिदी ३/८ (२ षटके) | score2 = ९८/३ (८.१ षटके) | runs2 = जोशुआ व्हॅन हीर्डन २८ (११) | wickets2 = सिनान खान २/९ (१ षटक) | result = जर्मनी ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545672.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = अदनान खान (स्पेन) आणि मंदार साठे (स्वित्झर्लंड) | motm = जोशुआ व्हॅन हीर्डन (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | date = १८ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|CZE}} | team2 = {{cr|ISR}} | score1 = १५४/६ (२० षटके) | runs1 = सुदेश विक्रमसेकरा ४०[[नाबाद|*]] (१३) | wickets1 = अजयकुमार खुंटी २/३७ (४ षटके) | score2 = १५५/३ (१६ षटके) | runs2 = निव नागावकर ६३[[नाबाद|*]] (४३) | wickets2 = व्यंकटेश मार्गशायम १/१३ (०.३ षटके) | result = इस्रायल ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545674.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) आणि मंदार साठे (स्वित्झर्लंड) | motm = निव नागावकर (इस्रायल) | toss = चेक प्रजासत्ताकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. }} {{Single-innings cricket match | date = २० ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|POR}} | team2 = {{cr|CZE}} | score1 = २११/६ (२० षटके) | runs1 = मोइसेस हेन्रिक्स १११ (५१) | wickets1 = ऋतिक तोमर २/१८ (३ षटके) | score2 = २४/५ (८.५ षटके) | runs2 = साजिब भुईयां ११ (१४) | wickets2 = राहुलकुमार हाशू २/७ (२ षटके) | result = पोर्तुगाल ९१ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545677.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = अदनान खान (स्पेन) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = मोइसेस हेन्रिक्स (पोर्तुगाल) | toss = पोर्तुगालने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही. | notes = मोइसेस हेन्रिक्स (पोर्तुगाल) याने आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २० ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|ISR}} | team2 = {{cr|GRE}} | score1 = ६९/५ (८ षटके) | runs1 = निव नागावकर ३९ (२२) | wickets1 = बिली कोनस्टास २/७ (१ षटक) | score2 = ४३/३ (५ षटके) | runs2 = बिली कोनस्टास २३[[नाबाद|*]] (१९) | wickets2 = निव नागावकर १/१४ (२ षटके) | result = इस्रायल १ धावेने विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545679.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) आणि मंदार साठे (स्वित्झर्लंड) | motm = निव नागावकर (इस्रायल) | toss = ग्रीसने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = पावसामुळे ग्रीससमोर ५ षटकांत ४५ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले. | notes = फिलिपोस नायर (ग्रीस) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ==स्थाननिर्धारण सामने== ===सातव्या स्थानाचा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|BUL}} | team2 = {{cr|CZE}} | score1 = १५८ (१९.५ षटके) | runs1 = कुशाल कृष्णकुमार ७७ (४९) | wickets1 = जो कोप ४/३० (४ षटके) | score2 = १६४/५ (१९.२ षटके) | runs2 = ऋतुराज मागरे ४५ (२६) | wickets2 = प्रकाश मिश्रा २/२१ (४ षटके) | result = चेक प्रजासत्ताक ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545681.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) आणि मंदार साठे (स्वित्झर्लंड) | motm = ऋतुराज मागरे (चेक प्रजासत्ताक) | toss = चेक प्रजासत्ताकने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = इव्हान गेन्चेव (बल्गेरिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===पाचव्या स्थानाचा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|ISR}} | team2 = {{cr|IOM}} | score1 = ८८ (१८.२ षटके) | runs1 = निव नागावकर ४२ (४४) | wickets1 = जॉर्ज न्यूटन ३/१३ (४ षटके) | score2 = ८९/१ (१०.१ षटके) | runs2 = ॲडम मॅकॉली ३८[[नाबाद|*]] (३५) | wickets2 = यायर नागावकर १/२४ (२ षटके) | result = आइल ऑफ मॅन ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545682.html धावफलक] | venue = [[टिकुरिला क्रिकेट मैदान]], वांता | umpires = सुनील चंदिरामानी (जिब्राल्टर) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = जॉर्ज न्यूटन (आइल ऑफ मॅन) | toss = आइल ऑफ मॅनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = स्निर मासिल (इस्रायल) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===तिसऱ्या स्थानाचा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ ऑगस्ट २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|GER}} | team2 = {{cr|FIN}} | score1 = १४४/७ (२० षटके) | runs1 = फयाज खान ५१[[नाबाद|*]] (३४) | wickets1 = पियुमल करुणारत्ने ४/२३ (४ षटके) | score2 = ७६ (१५.४ षटके) | runs2 = फराज मेहती अब्बास २१ (२९) | wickets2 = मुस्लिम यार ४/२० (४ षटके) | result = जर्मनी ६८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545680.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड्स) आणि अदनान खान (स्पेन) | motm = फयाज खान (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. }} ===अंतिम सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ ऑगस्ट २०२६ | time = १६:०० | team1 = {{cr-rt|POR}} | team2 = {{cr|ESP}} | score1 = १६०/६ (२० षटके) | runs1 = क्रिस्टोफर डी फ्रेटास ३९ (३६) | wickets1 = यासिर अली २/२४ (४ षटके) | score2 = १०३ (१७.१ षटके) | runs2 = डॅनियल डॉयल-काले २९ (२८) | wickets2 = एडवर्ड फ्लेमिंग ३/१३ (४ षटके) | result = पोर्तुगाल ५७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1545683.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = [[रिझवान अक्रम]] (नेदरलँड्स) आणि विनय मल्होत्रा (जर्मनी) | motm = एडवर्ड फ्लेमिंग (पोर्तुगाल) | toss = स्पेनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/mt20wc-sub-regional-europe-qlf-c-2026-1545644 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:फिनलंडमधील क्रिकेट]] i43dy8dfxv57pyrtasnpsulec39eg76 0 383488 2717473 2707424 2026-10-06T19:20:59Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717473 wikitext text/x-wiki '''मरयम फैसल''' (जन्म ७ जुलै २००५) ही एक [[स्कॉटलंड महिला क्रिकेट संघ|स्कॉटिश क्रिकेट खेळाडू]] असून ती राष्ट्रीय महिला संघासाठी [[यष्टिरक्षक]]-फलंदाज म्हणून खेळते. २०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठीच्या स्कॉटलंडच्या संघात तिची निवड करण्यात आली होती. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1352120}} [[वर्ग:स्कॉटलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००५ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 6419ec8w31uaks8y0bfdihwahy3u8ml 0 383489 2717481 2707427 2026-10-06T19:21:34Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717481 wikitext text/x-wiki '''नयमा मुघिस शेख''' (जन्म ४ मार्च २००६) ही एक [[स्कॉटलंड महिला क्रिकेट संघ|स्कॉटिश क्रिकेट खेळाडू]] असून ती राष्ट्रीय महिला संघासाठी [[अष्टपैलू खेळाडू]] म्हणून खेळते. शेखने १० जुलै २०२३ रोजी [[२०२३ नेदरलँड्स महिला तिरंगी मालिका|नेदरलँड्स महिला तिरंगी मालिकेत]] [[थायलंड महिला क्रिकेट संघ|थायलंड]]विरुद्ध स्कॉटलंडसाठी [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्यानंतर, २१ ऑक्टोबर २०२३ रोजी [[स्कॉटलंड महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा (स्पेनमध्ये), २०२३-२४|आयर्लंडविरुद्धच्या मालिकेदरम्यान]] तिने [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1352130}} [[वर्ग:स्कॉटलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 2ax5eocqdpvhvvjue5bc9lmtgahpid1 0 383517 2717504 2707475 2026-10-06T19:23:01Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717504 wikitext text/x-wiki '''कुंदाई माटिगीमु''' (जन्म २ फेब्रुवारी १९९८) हा {{Cr|ZIM}}चा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो झिम्बाब्वे आणि देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये 'ईगल्स' संघासाठी खेळतो. तो उजव्या हाताने वेगवान गोलंदाज करतो. त्याने झिम्बाब्वेच्या १९-वर्षांखालील क्रिकेट संघाचेही प्रतिनिधित्व केले आहे. ==कारकीर्द== माटिगीमुने २०२४-२५ लोगन कप स्पर्धेदरम्यान ९ फेब्रुवारी २०२५ रोजी 'मिड वेस्ट राइनोज' विरुद्ध प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्याने २०२५ च्या झिम्बाब्वे देशांतर्गत ट्वेंटी-२० स्पर्धेदरम्यान २४ मार्च २०२५ रोजी 'मटाबेलेलँड टस्कर्स' विरुद्ध टी२० पदार्पण केले. जून २०२५ मध्ये, [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५|दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या कसोटी मालिकेसाठी]] झिम्बाब्वेच्या संघात मॅटिगीमूची निवड करण्यात आली. त्याने याच मालिकेत ६ जुलै २०२५ रोजी कसोटी पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=696135}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:झिम्बाब्वेचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट खेळाडू]] 4tz1ttue3tbz8dnt4bukqbugx2x01e4 0 383628 2717467 2708307 2026-10-06T19:20:38Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717467 wikitext text/x-wiki '''किरा मेगन चथली''' (जन्म २९ जुलै १९९९) ही एक इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आहे जी सध्या सरे आणि एमआय लंडनसाठी खेळते. ती यष्टिरक्षक आणि उजव्या हाताची फलंदाज म्हणून खेळते. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९९ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] llyyj2c6b5919f5b5g5ahqacrajfv6e 0 383749 2717517 2708683 2026-10-06T19:23:53Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717517 wikitext text/x-wiki '''कायला रेनेके''' (जन्म २१ ऑक्टोबर २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेट खेळाडू आहे, जी वेस्टर्न प्रोव्हिन्स महिला क्रिकेट संघ आणि [[दक्षिण आफ्रिका महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळते. अष्टपैलू खेळाडू असलेली कायला उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] करते आणि उजव्या हाताने [[ऑफ-स्पिन]] गोलंदाजी करते. तिने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६|पाकिस्तानविरुद्धच्या टी२० मालिकेतून]] राष्ट्रीय संघासाठी पदार्पण केले आणि त्यानंतरच्या महिन्यात [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६|न्यू झीलंडविरुद्ध]] एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तिने आपल्या पहिल्या चार सामन्यांमध्येच दोनदा 'सामनावीर' पुरस्कार मिळवून आपला प्रभाव पाडला. टी२० आणि एकदिवसीय अशा दोन्ही प्रकारांतील पदार्पणाच्या सामन्यांत तिनेच विजयी धावा केल्या; विशेष म्हणजे, दोन्ही वेळा तिने डावातील शेवटच्या चेंडूवर षटकार मारून विजय मिळवून दिला.<ref>{{cite web |last1=मुंडा|first1=फिरदोस|title=कायला रेनेकेची अढळ एकाग्रता – दक्षिण आफ्रिकेची एक अगदी नवीन आणि वैशिष्ट्यपूर्ण जमेची बाजू. |url=https://www.cricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-the-laser-focus-of-kayla-reyneke-south-africa-s-brand-new-point-of-difference-1540832 |website=क्रिकइन्फो|access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1331328}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] 0za5t8q0hsoadxastsopsff5bu06izl 0 383750 2717531 2708691 2026-10-06T19:24:59Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717531 wikitext text/x-wiki '''मियाने स्मित''' (जन्म २ फेब्रुवारी २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेट खेळाडू आहे, जी देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये फ्री स्टेट संघाकडून खेळते. ती एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. ==आंतरराष्ट्रीय करकीर्द== डिसेंबर २०२२ मध्ये, [[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी [[दक्षिण आफ्रिका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ]]ामध्ये स्मितची निवड झाली. तिने या स्पर्धेत चार सामने खेळले आणि ८.४२ च्या सरासरीने ७ बळी घेतले; यात [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] विरुद्ध ४/११ ही तिची सर्वोत्तम गोलंदाजी कामगिरी होती. सप्टेंबर २०२३ मध्ये, न्यू झीलंडविरुद्धच्या सराव सामन्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या 'इमर्जिंग' (उदयोन्मुख) संघात तिची निवड करण्यात आली. मार्च २०२४ मध्ये, २०२३ च्या आफ्रिकन गेम्ससाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या इमर्जिंग संघात तिचा समावेश करण्यात आला. सप्टेंबर २०२४ मध्ये, [[२०२४ महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला संघात राखीव प्रवासी खेळाडू म्हणून तिची निवड झाली. एप्रिल २०२५ मध्ये, [[श्रीलंका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि [[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारत]] यांच्याविरुद्धच्या तिरंगी मालिकेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या एकदिवसीय संघात तिला पहिल्यांदाच बोलावण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/sri-lanka-women-s-odi-tri-series-2025-1476972/india-women-vs-south-africa-women-5th-match-1476984/full-scorecard|title=भारत महिला विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका महिला, ५ वा सामना - कोलंबो, महिला तिरंगी मालिका (श्रीलंका), ७ मे २०२५ - संपूर्ण धावफलक|access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}</ref> मे २०२५ मध्ये, [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज]]विरुद्धच्या मालिकेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० आणि एकदिवसीय संघांमध्ये तिचा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/south-africa-women-in-west-indies-2025-1472531/west-indies-women-vs-south-africa-women-1st-t20i-1472537/full-scorecard|title=वेस्ट इंडीज महिला विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका महिला, पहिली आंतरराष्ट्रीय टी२० लढत - केव्ह हिल, २० जून २०२५ - संपूर्ण धावफलक|access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1210910}} kim2azmjfes283e78gfxxod8tkp4l98 0 384053 2717496 2709937 2026-10-06T19:22:31Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717496 wikitext text/x-wiki '''जॉर्डन गॅब्रिएल हरमन''' (जन्म ४ डिसेंबर २००१) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने २९ ऑक्टोबर २०२१ रोजी २०२१-२२ सीएसए ४-दिवसीय मालिकेमध्ये 'टायटन्स' संघाकडून [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट]]मध्ये पदार्पण केले. त्याने २ डिसेंबर २०२२ रोजी सीएसए प्रांतीय वन-डे चॅलेंजमध्ये 'वॉरियर्स' संघाकडून [[लिस्ट अ क्रिकेट]]मध्ये पदार्पण केले. त्याने १८ ऑक्टोबर २०२२ रोजी २०२२ सीएसए टी-२० चॅलेंजमध्ये 'वॉरियर्स' संघाकडून टी-२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. त्याने १५ मार्च २०२६ रोजी न्यू झीलंडविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय तर ९ सप्टेंबर २०२६ रोजी नामिबियाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1255248}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे टी२० क्रिकेट खेळाडू]] 5kjzkt2cs7gdsgrxn0fhrqtupjyablw 0 384140 2717502 2710251 2026-10-06T19:22:53Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717502 wikitext text/x-wiki '''ॲनायरिन हेन्री थॉमस डोनाल्ड''' (जन्म २० डिसेंबर १९९६) हा एक वेल्श क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने ग्लॅमॉर्गन, हॅम्पशायर आणि डर्बीशायर या संघांसाठी प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळले आहे. टो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफ-स्पिन गोलंदाजी करतो. डिसेंबर २०१५ मध्ये, [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०१६]] स्पर्धेसाठी इंग्लंडच्या संघात त्याची निवड करण्यात आली होती.<ref name="England">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/icc-under-19-world-cup-2016/content/story/954191.html |title=ॲनायरिन डोनाल्डला १९-वर्षांखालील विश्वचषकासाठी पुन्हा बोलावण्यात आले. |accessdate=१७ सप्टेंबर २०२६|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> त्याने १५ सप्टेंबर २०२६ रोजी श्रीलंकेविरुद्ध मालिकेमध्ये आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/sri-lanka-in-england-2026-1496567/england-vs-sri-lanka-1st-t20i-1496585/full-scorecard|title=इंग्लंड विरुद्ध श्रीलंका, पहिली आंतरराष्ट्रीय टी२० लढत (साउथम्प्टन), १५ सप्टेंबर २०२६ - संपूर्ण धावफलक|work=क्रिकइन्फो|access-date=१७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=562281}} [[वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इंग्लंडचे टी२० क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] o3a7vwhohgin9i0exnopv3wmm6h3nqg 0 384238 2717754 2710536 2026-10-07T06:23:57Z Dharmadhyaksha 28394 2717754 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{भारताचे संविधान}} केंद्र आणि राज्यांमध्ये कायदेविषयक अधिकारांच्या वितरणासंदर्भातील भारतातील घटनात्मक तरतुदी प्रामुख्याने कलम २४५ आणि २४६ अंतर्गत परिभाषित केल्या आहेत. '''[[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाची]] सातवी अनुसूची''' केंद्र आणि राज्य विधिमंडळांमधील अधिकार आणि कार्यांचे वाटप निर्दिष्ट करते. त्यामध्ये तीन सूचींचा समावेश आहे; म्हणजेच, [[संघ यादी (भारताचे संविधान)|संघ यादी]], [[राज्य यादी (भारताचे संविधान)|राज्य यादी]] आणि [[समवर्ती यादी (भारताचे संविधान)|समवर्ती यादी]]. संघ सूचीमध्ये एकूण ९७ विषयांचा समावेश आहे, ज्यांवर केंद्रीय संसदेचे अधिकार क्षेत्र विस्तारलेले आहे. त्याचप्रमाणे, राज्य सूचीमध्ये राज्य कायद्यासाठी एकूण ६६ विषयांचा उल्लेख आहे. या अनुसूचीमध्ये एकूण ४७ विषयांची एक समवर्ती सूची देखील नमूद केली आहे, ज्यावर केंद्रीय संसद आणि राज्य विधानसभा या दोघांनाही कायदे करण्याचा अधिकार आहे, तथापि हे संविधानाच्या इतर तरतुदींच्या अधीन आहे, ज्या राज्यांच्या कायद्यांपेक्षा केंद्रीय कायद्यांना प्राधान्य देतात. राज्यांच्या विषयांपासून केंद्रीय कायद्याचे विषय वेगळे करण्याव्यतिरिक्त, संविधानाचे कलम २४८ असे अवशिष्ट अधिकार देखील प्रदान करते जे संघ किंवा राज्य सूचीमध्ये विचारात घेतलेले नाहीत. त्यात असे म्हटले आहे की, “समवर्ती सूची किंवा राज्य सूचीमध्ये नमूद नसलेल्या कोणत्याही बाबीसंदर्भात कोणताही कायदा करण्याचा अनन्य अधिकार केंद्रीय संसदेला आहे.” याव्यतिरिक्त, संविधानाने अनुच्छेद २४६{{Efn|The said clause provides that the "Parliament has power to make laws with respect to any matter for any part of the territory of India not included in a State notwithstanding that such matter is a matter enumerated in the State List." The reference to state therein has been construed by the [[Supreme Court of India]] to be adverting to the states enumerated in the First Schedule of the constitution.<ref name="legislation for UTs" />}} च्या खंड ४ द्वारे केंद्रीय संसदेला राज्य सूचीमध्ये नमूद केलेल्या विषयांसह सर्व विषयांवर [[केंद्रशासित प्रदेश|केंद्रशासित प्रदेशांसाठी]] कायदे करण्याचा अधिकार दिला आहे.<ref name="legislation for UTs">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=i4j3DAAAQBAJ&pg=PR89|title=Commentary on General Clauses Act, 1897: (India)|last=Bhalla|first=Sandeep|date=July 2008}}</ref> == संघ सूची == {{मुख्य|संघ यादी (भारताचे संविधान)}} == राज्य सूची == {{मुख्य|राज्य यादी (भारताचे संविधान)}} == समवर्ती सूची == {{मुख्य|समवर्ती यादी (भारताचे संविधान)}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय संविधान]] ckoof69dlhkfs2uwk9qvnv08j2rstgv 0 384300 2717648 2716177 2026-10-07T03:39:25Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717648 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव = संजय मल्होत्रा | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र =Sanjay Malhotra RBI.jpg | चित्र आकारमान = | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = | क्रम = | मागील = [[शक्तिकांत दास]] | पुढील = | पद =[[भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर|भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे २६ वे गव्हर्नर]] | कार्यकाळ_आरंभ = ११ डिसेंबर २०२४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील1 = तरुण बजाज | पुढील1 = अरविंद श्रीवास्तव | पद1 = सचिव, भारत सरकार | कार्यकाळ_आरंभ1 = १ डिसेंबर २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = ११ डिसेंबर २०२४ | मागील2 = देवाशीष पांडा | पुढील2 = विवेक जोशी | पद2 = आर्थिक सेवा सचिव | कार्यकाळ_आरंभ2 = १ फेब्रुवारी २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = ३० नोव्हेंबर २०२२ | उपराष्ट्रपती = | उपपंतप्रधान = | डेप्युटी = | लेफ्टनंट = | सम्राट = | राष्ट्रपती = | पंतप्रधान = [[नरेंद्र मोदी]] | राज्यपाल = | गव्हर्नर-जनरल = | मतदारसंघ = | बहुमत = | क्रम2 = | जन्मदिनांक = {{birth date and age|df=y|1968|2|14}} | जन्मस्थान = [[बिकानेर]], [[राजस्थान]], [[भारत]] | शिक्षण = [[IIT Kanpur|Indian Institute of Technology, Kanpur]] ([[Bachelor of Technology|BTech]])<br>[[Princeton University]] ([[Master of Public Policy|MPP]])--> }} '''संजय मल्होत्रा, आयएएस''' (जन्म:[[१४ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९६८|१९६८]])<ref>{{Cite web |title=Civil List of IAS Officers |url=https://dtf.in/wp-content/files/Civil_List_of_IAS_Officers_-Appendix_A-_Combined_Gradation_List_of_IAS_Officers_appointed_on_the_result_of_annual_competitive_Exam._As_on_01.01.2014-civillist.ias.nic.in.htm |access-date=2023-11-20 |website=dtf.in |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917155047/https://dtf.in/z0f76a1d14fd21a8fb5fd0d03e0fdc3d3cedae52f?wsidchk=11969816 |url-status=live }}</ref> हे एक भारतीय नोकरशहा आणि [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|आय.ए.एस.]] अधिकारी आहेत, जे ११ डिसेंबर २०२४ पासून [[भारतीय रिझर्व बँक|भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे]] विद्यमान आणि २६ वे [[भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर|गव्हर्नर]] म्हणून कार्यरत आहेत.<ref>{{Cite web |date=2024-12-11 |title=RBI new Governor Sanjay Malhotra's first agenda: Rate cut in February? |url=https://indianexpress.com/article/business/rbi-new-governor-sanjay-malhotra-rate-cut-february-9718362/ |access-date=2024-12-11 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web| title=Notification | url=https://financialservices.gov.in/beta/sites/default/files/English-Shr-Sanjay-Malhotra.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20241213221051/https://financialservices.gov.in/beta/sites/default/files/English-Shr-Sanjay-Malhotra.pdf | archive-date=2024-12-13}}</ref> ते १९९० बॅचच्या [[राजस्थान]] कॅडरचे आय.ए.एस. अधिकारी असून, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत विविध पदांवर काम केले आहे.<ref>{{Cite web |date=2024-12-09 |title='Calm influence': Revenue Secretary Sanjay Malhotra next RBI Governor |url=https://indianexpress.com/article/business/sanjay-malhotra-new-rbi-governor-shaktikanta-das-9715279/ |access-date=2024-12-09 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref name=":1" /> == प्रारंभिक आयुष्य == मल्होत्रा यांचा जन्म [[राजस्थान]]मधील [[बिकानेर]] येथे झाला आणि त्यांचे शालेय शिक्षण बिकानेरच्या [[केंद्रीय विद्यालय|केंद्री विद्यालयात]] झाले. त्यांनी [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (कानपूर)|भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, कानपूर]] (आय.आय.टी. कानपूर) मधून संगणक विज्ञानात बॅचलर ऑफ टेक्नॉलॉजी]] (बी.टेक.) पदवी पूर्ण केली.<ref name=":0">{{Cite news |date=2024-12-10 |title=Who is Sanjay Malhotra? The new RBI Governor: Here's a look at his educational journey from IIT Kanpur to Princeton |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/who-is-sanjay-malhotra-the-new-rbi-governor-heres-a-look-at-his-educational-journey-from-iit-kanpur-to-princeton/articleshow/116168391.cms |access-date=2024-12-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> त्यानंतर त्यांनी युनायटेड स्टेट्सच्या [[प्रिन्स्टन विद्यापीठ|प्रिन्स्टन विद्यापीठातून]] पब्लिक पॉलिसीमध्ये (लोक धोरण) पदव्युत्तर पदवी पूर्ण केली.<ref name=":0" /><ref>{{citation|url=https://www.thehindubusinessline.com/multimedia/profile-princeton-educated-consensus-builder-sanjay-malhotra-is-new-rbi-governor/article68976889.ece|title= Profile: Princeton-educated consensus builder Sanjay Malhotra is new RBI Governor|publisher=The Hindu Business Line|access-date=26 April 2025}}</ref> त्यांचे वडील [[सीमा सुरक्षा दल|सीमा सुरक्षा दलात (बी.एस.एफ.)]] अधिकारी होते. == कारकिर्द == भारत सरकारच्या नोकरशाहीत मल्होत्रा यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात २००० मध्ये झाली, जेव्हा त्यांची केंद्रीय मंत्र्यांचे खासगी सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. खासगी सचिव म्हणून नियुक्ती होण्यापूर्वी त्यांनी राजस्थानमधील विविध विभागांमध्ये सेवा बजावली होती.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dinakaran |first=R. |date=10 December 2024 |title=Who is RBI Governor-designate Sanjay Malhotra? |url=https://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/who-is-sanjay-malhotra/article68968500.ece |access-date=5 March 2025 |website=The Hindu BusinessLine}}</ref> २००३ ते २०२० दरम्यान, मल्होत्रा यांनी राजस्थान सरकारच्या खनिकर्म व खनिजे, माहिती आणि प्रसारण, वित्त, ऊर्जा आणि व्यावसायिक कर विभागात काम केले.<ref name=":1" /> २००३ ते २०२० या कालावधीत, एका आंतरराष्ट्रीय नियुक्तीनुसार, मल्होत्रा यांनी संयुक्त राष्ट्र औद्योगिक विकास संघटनेत (UNIDO) प्रकल्प समन्वयक म्हणून काम केले, जिथे त्यांनी उपसचिव (डेप्युटी सेक्रेटरी) पदाचा दर्जा भूषवला.<ref name=":3">{{Cite web |last1=Kumar |first1=Harsh |last2=Mishra |first2=Asit Ranjan |date=9 December 2024 |title=Change of guard: Who is Sanjay Malhotra, Centre's pick as new RBI governor? |url=https://www.business-standard.com/economy/news/change-of-guard-who-is-sanjay-malhotra-centre-s-pick-as-new-rbi-governor-124120901126_1.html |access-date=6 March 2025 |website=Business Standard |archive-date=18 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218233046/https://www.business-standard.com/economy/news/change-of-guard-who-is-sanjay-malhotra-centre-s-pick-as-new-rbi-governor-124120901126_1.html |url-status=live }}</ref> २००० ते २००३ दरम्यान, मल्होत्रा हे [[अंतराळ विभाग]] आणि [[सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालय|सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालयाच्या]] राज्यमंत्र्यांचे वैयक्तिक सचिव होते.<ref name=":3" /> २०२० मध्ये, त्यांची ऊर्जा मंत्रालयात अतिरिक्त सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आणि त्यांनी रुरल इलेक्ट्रिफिकेशन कॉर्पोरेशनचे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक (एमडी) म्हणूनही काम पाहिले.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |last= |first= |date=9 December 2024 |title=Who is Sanjay Malhotra, the next RBI chief? |url=https://www.thehindu.com/business/Economy/who-is-sanjay-malhotra-new-rbi-governor/article68965257.ece |access-date=9 December 2024 |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> फेब्रुवारी २०२२ मध्ये, त्यांची वित्त मंत्रालयात वित्तीय सेवा सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आणि त्यांच्या या पदावरील कार्यकालदरम्यान त्यांनी [[भारतीय आयुर्विमा महामंडळ|भारतीय आयुर्विमा महामंडळाचा]] आयपीओ लाँच केला आणि ते भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या बोर्डाचे सदस्यही होते.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite news |last=Dhoot |first=Vikas |date=14 December 2024 |title=Sanjay Malhotra {{!}} The new boss at Mint Street |url=https://www.thehindu.com/business/Economy/sanjay-malhotra-the-new-boss-at-mint-street/article68986213.ece |access-date=5 March 2025 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> डिसेंबर २०२२ मध्ये मल्होत्रा यांची महसूल सचिव म्हणून नियुक्ती झाली आणि त्यांनी आपल्या या कार्यकालदरम्यान नवीन आयकर प्रणाली लागू केली.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ११ डिसेंबर २०२४ रोजी, मल्होत्रा यांची आर.बी.आय.चे गव्हर्नर म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{Cite web |date=12 February 2025 |title=Coming soon, Rs 50 notes signed by new RBI governor Sanjay Malhotra |url=https://www.businesstoday.in/india/story/coming-soon-rs-50-notes-signed-by-new-rbi-governor-sanjay-malhotra-464408-2025-02-12 |access-date=5 March 2025 |website=Business Today}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:मल्होत्रा, संजय}} [[वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी]] [[वर्ग:भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर]] [[वर्ग:राजस्थानी व्यक्ती]] [[वर्ग:केंद्रीय विद्यालयाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:भारतीय तंत्रज्ञान संस्था कानपूरचे माजी विद्यार्थी]] hfgpt03t08l4d7gi493lxjix1uqxvb8 2717650 2717648 2026-10-07T03:42:20Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717650 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव = संजय मल्होत्रा | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र =Sanjay Malhotra RBI.jpg | चित्र आकारमान = | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = | क्रम = | मागील = [[शक्तिकांत दास]] | पुढील = | पद =[[भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर|भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे २६ वे गव्हर्नर]] | कार्यकाळ_आरंभ = ११ डिसेंबर २०२४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील1 = तरुण बजाज | पुढील1 = अरविंद श्रीवास्तव | पद1 = सचिव, भारत सरकार | कार्यकाळ_आरंभ1 = १ डिसेंबर २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = ११ डिसेंबर २०२४ | मागील2 = देवाशीष पांडा | पुढील2 = विवेक जोशी | पद2 = आर्थिक सेवा सचिव | कार्यकाळ_आरंभ2 = १ फेब्रुवारी २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = ३० नोव्हेंबर २०२२ | उपराष्ट्रपती = | उपपंतप्रधान = | डेप्युटी = | लेफ्टनंट = | सम्राट = | राष्ट्रपती = | पंतप्रधान = [[नरेंद्र मोदी]] | राज्यपाल = | गव्हर्नर-जनरल = | मतदारसंघ = | बहुमत = | क्रम2 = | जन्मदिनांक = {{birth date and age|df=y|1968|2|14}} | जन्मस्थान = [[बिकानेर]], [[राजस्थान]], [[भारत]] | शिक्षण = [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (कानपूर)|आय.आय.टी. कानपूर]] (बी टेक)<br>[[प्रिन्स्टन विद्यापीठ]] (सार्वजनिक धोरण पदव्युत्तर पदवी) }} '''संजय मल्होत्रा, आयएएस''' (जन्म:[[१४ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९६८|१९६८]])<ref>{{Cite web |title=Civil List of IAS Officers |url=https://dtf.in/wp-content/files/Civil_List_of_IAS_Officers_-Appendix_A-_Combined_Gradation_List_of_IAS_Officers_appointed_on_the_result_of_annual_competitive_Exam._As_on_01.01.2014-civillist.ias.nic.in.htm |access-date=2023-11-20 |website=dtf.in |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917155047/https://dtf.in/z0f76a1d14fd21a8fb5fd0d03e0fdc3d3cedae52f?wsidchk=11969816 |url-status=live }}</ref> हे एक भारतीय नोकरशहा आणि [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|आय.ए.एस.]] अधिकारी आहेत, जे ११ डिसेंबर २०२४ पासून [[भारतीय रिझर्व बँक|भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे]] विद्यमान आणि २६ वे [[भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर|गव्हर्नर]] म्हणून कार्यरत आहेत.<ref>{{Cite web |date=2024-12-11 |title=RBI new Governor Sanjay Malhotra's first agenda: Rate cut in February? |url=https://indianexpress.com/article/business/rbi-new-governor-sanjay-malhotra-rate-cut-february-9718362/ |access-date=2024-12-11 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web| title=Notification | url=https://financialservices.gov.in/beta/sites/default/files/English-Shr-Sanjay-Malhotra.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20241213221051/https://financialservices.gov.in/beta/sites/default/files/English-Shr-Sanjay-Malhotra.pdf | archive-date=2024-12-13}}</ref> ते १९९० बॅचच्या [[राजस्थान]] कॅडरचे आय.ए.एस. अधिकारी असून, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत विविध पदांवर काम केले आहे.<ref>{{Cite web |date=2024-12-09 |title='Calm influence': Revenue Secretary Sanjay Malhotra next RBI Governor |url=https://indianexpress.com/article/business/sanjay-malhotra-new-rbi-governor-shaktikanta-das-9715279/ |access-date=2024-12-09 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref name=":1" /> == प्रारंभिक आयुष्य == मल्होत्रा यांचा जन्म [[राजस्थान]]मधील [[बिकानेर]] येथे झाला आणि त्यांचे शालेय शिक्षण बिकानेरच्या [[केंद्रीय विद्यालय|केंद्री विद्यालयात]] झाले. त्यांनी [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (कानपूर)|भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, कानपूर]] (आय.आय.टी. कानपूर) मधून संगणक विज्ञानात बॅचलर ऑफ टेक्नॉलॉजी]] (बी.टेक.) पदवी पूर्ण केली.<ref name=":0">{{Cite news |date=2024-12-10 |title=Who is Sanjay Malhotra? The new RBI Governor: Here's a look at his educational journey from IIT Kanpur to Princeton |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/who-is-sanjay-malhotra-the-new-rbi-governor-heres-a-look-at-his-educational-journey-from-iit-kanpur-to-princeton/articleshow/116168391.cms |access-date=2024-12-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> त्यानंतर त्यांनी युनायटेड स्टेट्सच्या [[प्रिन्स्टन विद्यापीठ|प्रिन्स्टन विद्यापीठातून]] पब्लिक पॉलिसीमध्ये (लोक धोरण) पदव्युत्तर पदवी पूर्ण केली.<ref name=":0" /><ref>{{citation|url=https://www.thehindubusinessline.com/multimedia/profile-princeton-educated-consensus-builder-sanjay-malhotra-is-new-rbi-governor/article68976889.ece|title= Profile: Princeton-educated consensus builder Sanjay Malhotra is new RBI Governor|publisher=The Hindu Business Line|access-date=26 April 2025}}</ref> त्यांचे वडील [[सीमा सुरक्षा दल|सीमा सुरक्षा दलात (बी.एस.एफ.)]] अधिकारी होते. == कारकिर्द == भारत सरकारच्या नोकरशाहीत मल्होत्रा यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात २००० मध्ये झाली, जेव्हा त्यांची केंद्रीय मंत्र्यांचे खासगी सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. खासगी सचिव म्हणून नियुक्ती होण्यापूर्वी त्यांनी राजस्थानमधील विविध विभागांमध्ये सेवा बजावली होती.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dinakaran |first=R. |date=10 December 2024 |title=Who is RBI Governor-designate Sanjay Malhotra? |url=https://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/who-is-sanjay-malhotra/article68968500.ece |access-date=5 March 2025 |website=The Hindu BusinessLine}}</ref> २००३ ते २०२० दरम्यान, मल्होत्रा यांनी राजस्थान सरकारच्या खनिकर्म व खनिजे, माहिती आणि प्रसारण, वित्त, ऊर्जा आणि व्यावसायिक कर विभागात काम केले.<ref name=":1" /> २००३ ते २०२० या कालावधीत, एका आंतरराष्ट्रीय नियुक्तीनुसार, मल्होत्रा यांनी संयुक्त राष्ट्र औद्योगिक विकास संघटनेत (UNIDO) प्रकल्प समन्वयक म्हणून काम केले, जिथे त्यांनी उपसचिव (डेप्युटी सेक्रेटरी) पदाचा दर्जा भूषवला.<ref name=":3">{{Cite web |last1=Kumar |first1=Harsh |last2=Mishra |first2=Asit Ranjan |date=9 December 2024 |title=Change of guard: Who is Sanjay Malhotra, Centre's pick as new RBI governor? |url=https://www.business-standard.com/economy/news/change-of-guard-who-is-sanjay-malhotra-centre-s-pick-as-new-rbi-governor-124120901126_1.html |access-date=6 March 2025 |website=Business Standard |archive-date=18 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218233046/https://www.business-standard.com/economy/news/change-of-guard-who-is-sanjay-malhotra-centre-s-pick-as-new-rbi-governor-124120901126_1.html |url-status=live }}</ref> २००० ते २००३ दरम्यान, मल्होत्रा हे [[अंतराळ विभाग]] आणि [[सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालय|सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालयाच्या]] राज्यमंत्र्यांचे वैयक्तिक सचिव होते.<ref name=":3" /> २०२० मध्ये, त्यांची ऊर्जा मंत्रालयात अतिरिक्त सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आणि त्यांनी रुरल इलेक्ट्रिफिकेशन कॉर्पोरेशनचे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक (एमडी) म्हणूनही काम पाहिले.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |last= |first= |date=9 December 2024 |title=Who is Sanjay Malhotra, the next RBI chief? |url=https://www.thehindu.com/business/Economy/who-is-sanjay-malhotra-new-rbi-governor/article68965257.ece |access-date=9 December 2024 |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> फेब्रुवारी २०२२ मध्ये, त्यांची वित्त मंत्रालयात वित्तीय सेवा सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आणि त्यांच्या या पदावरील कार्यकालदरम्यान त्यांनी [[भारतीय आयुर्विमा महामंडळ|भारतीय आयुर्विमा महामंडळाचा]] आयपीओ लाँच केला आणि ते भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या बोर्डाचे सदस्यही होते.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite news |last=Dhoot |first=Vikas |date=14 December 2024 |title=Sanjay Malhotra {{!}} The new boss at Mint Street |url=https://www.thehindu.com/business/Economy/sanjay-malhotra-the-new-boss-at-mint-street/article68986213.ece |access-date=5 March 2025 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> डिसेंबर २०२२ मध्ये मल्होत्रा यांची महसूल सचिव म्हणून नियुक्ती झाली आणि त्यांनी आपल्या या कार्यकालदरम्यान नवीन आयकर प्रणाली लागू केली.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ११ डिसेंबर २०२४ रोजी, मल्होत्रा यांची आर.बी.आय.चे गव्हर्नर म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{Cite web |date=12 February 2025 |title=Coming soon, Rs 50 notes signed by new RBI governor Sanjay Malhotra |url=https://www.businesstoday.in/india/story/coming-soon-rs-50-notes-signed-by-new-rbi-governor-sanjay-malhotra-464408-2025-02-12 |access-date=5 March 2025 |website=Business Today}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:मल्होत्रा, संजय}} [[वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी]] [[वर्ग:भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर]] [[वर्ग:राजस्थानी व्यक्ती]] [[वर्ग:केंद्रीय विद्यालयाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:भारतीय तंत्रज्ञान संस्था कानपूरचे माजी विद्यार्थी]] n3i5sb4ucd5sjx1zclbvl9ulyt0oy03 2717651 2717650 2026-10-07T03:42:49Z संतोष गोरे 135680 2717651 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव = संजय मल्होत्रा | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र =Sanjay Malhotra RBI.jpg | चित्र आकारमान = | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = | क्रम = | मागील = [[शक्तिकांत दास]] | पुढील = | पद =[[भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर|भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे २६ वे गव्हर्नर]] | कार्यकाळ_आरंभ = ११ डिसेंबर २०२४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील1 = तरुण बजाज | पुढील1 = अरविंद श्रीवास्तव | पद1 = सचिव, भारत सरकार | कार्यकाळ_आरंभ1 = १ डिसेंबर २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = ११ डिसेंबर २०२४ | मागील2 = देवाशीष पांडा | पुढील2 = विवेक जोशी | पद2 = आर्थिक सेवा सचिव | कार्यकाळ_आरंभ2 = १ फेब्रुवारी २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = ३० नोव्हेंबर २०२२ | उपराष्ट्रपती = | उपपंतप्रधान = | डेप्युटी = | लेफ्टनंट = | सम्राट = | राष्ट्रपती = | पंतप्रधान = [[नरेंद्र मोदी]] | राज्यपाल = | गव्हर्नर-जनरल = | मतदारसंघ = | बहुमत = | क्रम2 = | जन्मदिनांक = {{birth date and age|df=y|1968|2|14}} | जन्मस्थान = [[बिकानेर]], [[राजस्थान]], [[भारत]] | शिक्षण = [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (कानपूर)|आय.आय.टी. कानपूर]] (बी टेक)<br>[[प्रिन्स्टन विद्यापीठ]] (सार्वजनिक धोरण पदव्युत्तर पदवी) }} '''संजय मल्होत्रा, आयएएस''' (जन्म:[[१४ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९६८|१९६८]])<ref>{{Cite web |title=Civil List of IAS Officers |url=https://dtf.in/wp-content/files/Civil_List_of_IAS_Officers_-Appendix_A-_Combined_Gradation_List_of_IAS_Officers_appointed_on_the_result_of_annual_competitive_Exam._As_on_01.01.2014-civillist.ias.nic.in.htm |access-date=2023-11-20 |website=dtf.in |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917155047/https://dtf.in/z0f76a1d14fd21a8fb5fd0d03e0fdc3d3cedae52f?wsidchk=11969816 |url-status=live }}</ref> हे एक भारतीय नोकरशहा आणि [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|आय.ए.एस.]] अधिकारी आहेत, जे ११ डिसेंबर २०२४ पासून [[भारतीय रिझर्व बँक|भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे]] विद्यमान आणि २६ वे [[भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर|गव्हर्नर]] म्हणून कार्यरत आहेत.<ref>{{Cite web |date=2024-12-11 |title=RBI new Governor Sanjay Malhotra's first agenda: Rate cut in February? |url=https://indianexpress.com/article/business/rbi-new-governor-sanjay-malhotra-rate-cut-february-9718362/ |access-date=2024-12-11 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web| title=Notification | url=https://financialservices.gov.in/beta/sites/default/files/English-Shr-Sanjay-Malhotra.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20241213221051/https://financialservices.gov.in/beta/sites/default/files/English-Shr-Sanjay-Malhotra.pdf | archive-date=2024-12-13}}</ref> ते १९९० बॅचच्या [[राजस्थान]] कॅडरचे आय.ए.एस. अधिकारी असून, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत विविध पदांवर काम केले आहे.<ref>{{Cite web |date=2024-12-09 |title='Calm influence': Revenue Secretary Sanjay Malhotra next RBI Governor |url=https://indianexpress.com/article/business/sanjay-malhotra-new-rbi-governor-shaktikanta-das-9715279/ |access-date=2024-12-09 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref name=":1" /> == प्रारंभिक आयुष्य == मल्होत्रा यांचा जन्म [[राजस्थान]]मधील [[बिकानेर]] येथे झाला आणि त्यांचे शालेय शिक्षण बिकानेरच्या [[केंद्रीय विद्यालय|केंद्री विद्यालयात]] झाले. त्यांनी [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (कानपूर)|भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, कानपूर]] (आय.आय.टी. कानपूर) मधून संगणक विज्ञानात बॅचलर ऑफ टेक्नॉलॉजी (बी.टेक.) पदवी पूर्ण केली.<ref name=":0">{{Cite news |date=2024-12-10 |title=Who is Sanjay Malhotra? The new RBI Governor: Here's a look at his educational journey from IIT Kanpur to Princeton |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/who-is-sanjay-malhotra-the-new-rbi-governor-heres-a-look-at-his-educational-journey-from-iit-kanpur-to-princeton/articleshow/116168391.cms |access-date=2024-12-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> त्यानंतर त्यांनी युनायटेड स्टेट्सच्या [[प्रिन्स्टन विद्यापीठ|प्रिन्स्टन विद्यापीठातून]] पब्लिक पॉलिसीमध्ये (लोक धोरण) पदव्युत्तर पदवी पूर्ण केली.<ref name=":0" /><ref>{{citation|url=https://www.thehindubusinessline.com/multimedia/profile-princeton-educated-consensus-builder-sanjay-malhotra-is-new-rbi-governor/article68976889.ece|title= Profile: Princeton-educated consensus builder Sanjay Malhotra is new RBI Governor|publisher=The Hindu Business Line|access-date=26 April 2025}}</ref> त्यांचे वडील [[सीमा सुरक्षा दल|सीमा सुरक्षा दलात (बी.एस.एफ.)]] अधिकारी होते. == कारकिर्द == भारत सरकारच्या नोकरशाहीत मल्होत्रा यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात २००० मध्ये झाली, जेव्हा त्यांची केंद्रीय मंत्र्यांचे खासगी सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. खासगी सचिव म्हणून नियुक्ती होण्यापूर्वी त्यांनी राजस्थानमधील विविध विभागांमध्ये सेवा बजावली होती.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dinakaran |first=R. |date=10 December 2024 |title=Who is RBI Governor-designate Sanjay Malhotra? |url=https://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/who-is-sanjay-malhotra/article68968500.ece |access-date=5 March 2025 |website=The Hindu BusinessLine}}</ref> २००३ ते २०२० दरम्यान, मल्होत्रा यांनी राजस्थान सरकारच्या खनिकर्म व खनिजे, माहिती आणि प्रसारण, वित्त, ऊर्जा आणि व्यावसायिक कर विभागात काम केले.<ref name=":1" /> २००३ ते २०२० या कालावधीत, एका आंतरराष्ट्रीय नियुक्तीनुसार, मल्होत्रा यांनी संयुक्त राष्ट्र औद्योगिक विकास संघटनेत (UNIDO) प्रकल्प समन्वयक म्हणून काम केले, जिथे त्यांनी उपसचिव (डेप्युटी सेक्रेटरी) पदाचा दर्जा भूषवला.<ref name=":3">{{Cite web |last1=Kumar |first1=Harsh |last2=Mishra |first2=Asit Ranjan |date=9 December 2024 |title=Change of guard: Who is Sanjay Malhotra, Centre's pick as new RBI governor? |url=https://www.business-standard.com/economy/news/change-of-guard-who-is-sanjay-malhotra-centre-s-pick-as-new-rbi-governor-124120901126_1.html |access-date=6 March 2025 |website=Business Standard |archive-date=18 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218233046/https://www.business-standard.com/economy/news/change-of-guard-who-is-sanjay-malhotra-centre-s-pick-as-new-rbi-governor-124120901126_1.html |url-status=live }}</ref> २००० ते २००३ दरम्यान, मल्होत्रा हे [[अंतराळ विभाग]] आणि [[सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालय|सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालयाच्या]] राज्यमंत्र्यांचे वैयक्तिक सचिव होते.<ref name=":3" /> २०२० मध्ये, त्यांची ऊर्जा मंत्रालयात अतिरिक्त सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आणि त्यांनी रुरल इलेक्ट्रिफिकेशन कॉर्पोरेशनचे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक (एमडी) म्हणूनही काम पाहिले.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |last= |first= |date=9 December 2024 |title=Who is Sanjay Malhotra, the next RBI chief? |url=https://www.thehindu.com/business/Economy/who-is-sanjay-malhotra-new-rbi-governor/article68965257.ece |access-date=9 December 2024 |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> फेब्रुवारी २०२२ मध्ये, त्यांची वित्त मंत्रालयात वित्तीय सेवा सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आणि त्यांच्या या पदावरील कार्यकालदरम्यान त्यांनी [[भारतीय आयुर्विमा महामंडळ|भारतीय आयुर्विमा महामंडळाचा]] आयपीओ लाँच केला आणि ते भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या बोर्डाचे सदस्यही होते.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite news |last=Dhoot |first=Vikas |date=14 December 2024 |title=Sanjay Malhotra {{!}} The new boss at Mint Street |url=https://www.thehindu.com/business/Economy/sanjay-malhotra-the-new-boss-at-mint-street/article68986213.ece |access-date=5 March 2025 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> डिसेंबर २०२२ मध्ये मल्होत्रा यांची महसूल सचिव म्हणून नियुक्ती झाली आणि त्यांनी आपल्या या कार्यकालदरम्यान नवीन आयकर प्रणाली लागू केली.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ११ डिसेंबर २०२४ रोजी, मल्होत्रा यांची आर.बी.आय.चे गव्हर्नर म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{Cite web |date=12 February 2025 |title=Coming soon, Rs 50 notes signed by new RBI governor Sanjay Malhotra |url=https://www.businesstoday.in/india/story/coming-soon-rs-50-notes-signed-by-new-rbi-governor-sanjay-malhotra-464408-2025-02-12 |access-date=5 March 2025 |website=Business Today}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:मल्होत्रा, संजय}} [[वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी]] [[वर्ग:भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर]] [[वर्ग:राजस्थानी व्यक्ती]] [[वर्ग:केंद्रीय विद्यालयाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:भारतीय तंत्रज्ञान संस्था कानपूरचे माजी विद्यार्थी]] q0orlgf6vnpx944g9n9fd68nvuc0ga6 2717652 2717651 2026-10-07T03:43:53Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717652 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव = संजय मल्होत्रा | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र =Sanjay Malhotra RBI.jpg | चित्र आकारमान = | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = | क्रम = | मागील = [[शक्तिकांत दास]] | पुढील = | पद =[[भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर|भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे २६ वे गव्हर्नर]] | कार्यकाळ_आरंभ = ११ डिसेंबर २०२४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील1 = तरुण बजाज | पुढील1 = अरविंद श्रीवास्तव | पद1 = सचिव, भारत सरकार | कार्यकाळ_आरंभ1 = १ डिसेंबर २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = ११ डिसेंबर २०२४ | मागील2 = देवाशीष पांडा | पुढील2 = विवेक जोशी | पद2 = आर्थिक सेवा सचिव | कार्यकाळ_आरंभ2 = १ फेब्रुवारी २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = ३० नोव्हेंबर २०२२ | उपराष्ट्रपती = | उपपंतप्रधान = | डेप्युटी = | लेफ्टनंट = | सम्राट = | राष्ट्रपती = | पंतप्रधान = [[नरेंद्र मोदी]] | राज्यपाल = | गव्हर्नर-जनरल = | मतदारसंघ = | बहुमत = | क्रम2 = | जन्मदिनांक = {{birth date and age|df=y|1968|2|14}} | जन्मस्थान = [[बिकानेर]], [[राजस्थान]], [[भारत]] | शिक्षण = [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (कानपूर)|आय.आय.टी. कानपूर]] (बी टेक)<br>[[प्रिन्स्टन विद्यापीठ]] (सार्वजनिक धोरण पदव्युत्तर पदवी) }} '''संजय मल्होत्रा, आयएएस''' (जन्म:[[१४ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९६८|१९६८]])<ref>{{Cite web |title=Civil List of IAS Officers |url=https://dtf.in/wp-content/files/Civil_List_of_IAS_Officers_-Appendix_A-_Combined_Gradation_List_of_IAS_Officers_appointed_on_the_result_of_annual_competitive_Exam._As_on_01.01.2014-civillist.ias.nic.in.htm |access-date=2023-11-20 |website=dtf.in |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917155047/https://dtf.in/z0f76a1d14fd21a8fb5fd0d03e0fdc3d3cedae52f?wsidchk=11969816 |url-status=live }}</ref> हे एक भारतीय नोकरशहा आणि [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|आय.ए.एस.]] अधिकारी आहेत, जे ११ डिसेंबर २०२४ पासून [[भारतीय रिझर्व बँक|भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे]] विद्यमान आणि [[भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर|२६ वे गव्हर्नर]] म्हणून कार्यरत आहेत.<ref>{{Cite web |date=2024-12-11 |title=RBI new Governor Sanjay Malhotra's first agenda: Rate cut in February? |url=https://indianexpress.com/article/business/rbi-new-governor-sanjay-malhotra-rate-cut-february-9718362/ |access-date=2024-12-11 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web| title=Notification | url=https://financialservices.gov.in/beta/sites/default/files/English-Shr-Sanjay-Malhotra.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20241213221051/https://financialservices.gov.in/beta/sites/default/files/English-Shr-Sanjay-Malhotra.pdf | archive-date=2024-12-13}}</ref> ते १९९० बॅचच्या [[राजस्थान]] कॅडरचे आय.ए.एस. अधिकारी असून, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत विविध पदांवर काम केले आहे.<ref>{{Cite web |date=2024-12-09 |title='Calm influence': Revenue Secretary Sanjay Malhotra next RBI Governor |url=https://indianexpress.com/article/business/sanjay-malhotra-new-rbi-governor-shaktikanta-das-9715279/ |access-date=2024-12-09 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref name=":1" /> == प्रारंभिक आयुष्य == मल्होत्रा यांचा जन्म [[राजस्थान]]मधील [[बिकानेर]] येथे झाला आणि त्यांचे शालेय शिक्षण बिकानेरच्या [[केंद्रीय विद्यालय|केंद्री विद्यालयात]] झाले. त्यांनी [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (कानपूर)|भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, कानपूर]] (आय.आय.टी. कानपूर) मधून संगणक विज्ञानात बॅचलर ऑफ टेक्नॉलॉजी (बी.टेक.) पदवी पूर्ण केली.<ref name=":0">{{Cite news |date=2024-12-10 |title=Who is Sanjay Malhotra? The new RBI Governor: Here's a look at his educational journey from IIT Kanpur to Princeton |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/who-is-sanjay-malhotra-the-new-rbi-governor-heres-a-look-at-his-educational-journey-from-iit-kanpur-to-princeton/articleshow/116168391.cms |access-date=2024-12-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> त्यानंतर त्यांनी युनायटेड स्टेट्सच्या [[प्रिन्स्टन विद्यापीठ|प्रिन्स्टन विद्यापीठातून]] पब्लिक पॉलिसीमध्ये (लोक धोरण) पदव्युत्तर पदवी पूर्ण केली.<ref name=":0" /><ref>{{citation|url=https://www.thehindubusinessline.com/multimedia/profile-princeton-educated-consensus-builder-sanjay-malhotra-is-new-rbi-governor/article68976889.ece|title= Profile: Princeton-educated consensus builder Sanjay Malhotra is new RBI Governor|publisher=The Hindu Business Line|access-date=26 April 2025}}</ref> त्यांचे वडील [[सीमा सुरक्षा दल|सीमा सुरक्षा दलात (बी.एस.एफ.)]] अधिकारी होते. == कारकिर्द == भारत सरकारच्या नोकरशाहीत मल्होत्रा यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात २००० मध्ये झाली, जेव्हा त्यांची केंद्रीय मंत्र्यांचे खासगी सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. खासगी सचिव म्हणून नियुक्ती होण्यापूर्वी त्यांनी राजस्थानमधील विविध विभागांमध्ये सेवा बजावली होती.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dinakaran |first=R. |date=10 December 2024 |title=Who is RBI Governor-designate Sanjay Malhotra? |url=https://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/who-is-sanjay-malhotra/article68968500.ece |access-date=5 March 2025 |website=The Hindu BusinessLine}}</ref> २००३ ते २०२० दरम्यान, मल्होत्रा यांनी राजस्थान सरकारच्या खनिकर्म व खनिजे, माहिती आणि प्रसारण, वित्त, ऊर्जा आणि व्यावसायिक कर विभागात काम केले.<ref name=":1" /> २००३ ते २०२० या कालावधीत, एका आंतरराष्ट्रीय नियुक्तीनुसार, मल्होत्रा यांनी संयुक्त राष्ट्र औद्योगिक विकास संघटनेत (UNIDO) प्रकल्प समन्वयक म्हणून काम केले, जिथे त्यांनी उपसचिव (डेप्युटी सेक्रेटरी) पदाचा दर्जा भूषवला.<ref name=":3">{{Cite web |last1=Kumar |first1=Harsh |last2=Mishra |first2=Asit Ranjan |date=9 December 2024 |title=Change of guard: Who is Sanjay Malhotra, Centre's pick as new RBI governor? |url=https://www.business-standard.com/economy/news/change-of-guard-who-is-sanjay-malhotra-centre-s-pick-as-new-rbi-governor-124120901126_1.html |access-date=6 March 2025 |website=Business Standard |archive-date=18 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218233046/https://www.business-standard.com/economy/news/change-of-guard-who-is-sanjay-malhotra-centre-s-pick-as-new-rbi-governor-124120901126_1.html |url-status=live }}</ref> २००० ते २००३ दरम्यान, मल्होत्रा हे [[अंतराळ विभाग]] आणि [[सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालय|सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालयाच्या]] राज्यमंत्र्यांचे वैयक्तिक सचिव होते.<ref name=":3" /> २०२० मध्ये, त्यांची ऊर्जा मंत्रालयात अतिरिक्त सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आणि त्यांनी रुरल इलेक्ट्रिफिकेशन कॉर्पोरेशनचे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक (एमडी) म्हणूनही काम पाहिले.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |last= |first= |date=9 December 2024 |title=Who is Sanjay Malhotra, the next RBI chief? |url=https://www.thehindu.com/business/Economy/who-is-sanjay-malhotra-new-rbi-governor/article68965257.ece |access-date=9 December 2024 |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> फेब्रुवारी २०२२ मध्ये, त्यांची वित्त मंत्रालयात वित्तीय सेवा सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आणि त्यांच्या या पदावरील कार्यकालदरम्यान त्यांनी [[भारतीय आयुर्विमा महामंडळ|भारतीय आयुर्विमा महामंडळाचा]] आयपीओ लाँच केला आणि ते भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या बोर्डाचे सदस्यही होते.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite news |last=Dhoot |first=Vikas |date=14 December 2024 |title=Sanjay Malhotra {{!}} The new boss at Mint Street |url=https://www.thehindu.com/business/Economy/sanjay-malhotra-the-new-boss-at-mint-street/article68986213.ece |access-date=5 March 2025 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> डिसेंबर २०२२ मध्ये मल्होत्रा यांची महसूल सचिव म्हणून नियुक्ती झाली आणि त्यांनी आपल्या या कार्यकालदरम्यान नवीन आयकर प्रणाली लागू केली.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ११ डिसेंबर २०२४ रोजी, मल्होत्रा यांची आर.बी.आय.चे गव्हर्नर म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{Cite web |date=12 February 2025 |title=Coming soon, Rs 50 notes signed by new RBI governor Sanjay Malhotra |url=https://www.businesstoday.in/india/story/coming-soon-rs-50-notes-signed-by-new-rbi-governor-sanjay-malhotra-464408-2025-02-12 |access-date=5 March 2025 |website=Business Today}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:मल्होत्रा, संजय}} [[वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी]] [[वर्ग:भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर]] [[वर्ग:राजस्थानी व्यक्ती]] [[वर्ग:केंद्रीय विद्यालयाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:भारतीय तंत्रज्ञान संस्था कानपूरचे माजी विद्यार्थी]] tk1iut4yik1bmtq7ep51paoq75k0oz1 0 384660 2717766 2717329 2026-10-07T07:10:21Z Nitin.kunjir 4684 2717766 wikitext text/x-wiki {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२६|२०२७}} '''२०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते मार्च २०२७ पर्यंत चालणार आहे.<ref>{{Cite web |trans-title= पुरुषांचा २०२३ ते २०२७ भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110152130/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=१० नोव्हेंबर २०२२ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |trans-title=|title= २०२३-२०२७ पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम जाहीर | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> या वेळापत्रकात [[कसोटी सामना|पुरुषांचे कसोटी]], [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने, तसेच [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिलांचे कसोटी]], [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|महिलांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |महिलांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि इतर काही महत्त्वपूर्ण मालिकांचा समावेश असेल.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/series/index.html |trans-title= हंगाम संग्रह |title=Season archive | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> येथे नमूद केलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत 'असोसिएट' (सहयोगी) देशांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकाही खेळल्या जाणार आहेत. पहिली वहिली [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक]] स्पर्धा भारतात फेब्रुवारी २०२७ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-dates-confirmed-for-inaugural-icc-women-s-champions-trophy |trans-title= पहिल्या महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफीसाठी ठिकाणे निश्चित |title=Venues confirmed for first Women's Champions Trophy |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref> कसोटी क्रिकेटची १५० वर्षे साजरी करण्यासाठी, मार्च २०२७ मध्ये इंग्लंडविरुद्ध एक [[दिवस-रात्र क्रिकेट|दिवस-रात्र]] कसोटी सामना आयोजित करण्याचे यजमानपद ऑस्ट्रेलियाकडे आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-to-host-england-in-one-off-match-in-2027-to-celebrate-150-years-of-test-cricket |trans-title=कसोटी क्रिकेटच्या १५० वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त २०२७ मध्ये ऑस्ट्रेलिया इंग्लंडविरुद्ध एका विशेष सामन्याचे यजमानपद भूषवणार. |title=Australia to host England in one-off match in 2027 to celebrate 150 years of Test cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=18 August 2024 |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131339/australia-england-to-play-one-off-match-at-mcg-for-150th-test-anniversary-in-2027 |trans-title=२०२७ मध्ये कसोटी क्रिकेटच्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात एमसीजीवर एक विशेष कसोटी सामना खेळला जाणार.|title=Australia, England to play one-off match at MCG for 150th Test anniversary in 2027 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/australia-england-150th-anniversary-test-in-2027-to-be-a-pink-ball-day-night-match-at-mcg-1476705 |trans-title= २०२७ मधील ऑस्ट्रेलिया-इंग्लंड यांच्यातील १५० व्या वर्धापन दिनाची कसोटी सामना 'पिंक-बॉल' दिवस-रात्र सामना असेल. |title=Australia-England 150th anniversary Test in 2027 will be a pink-ball day-night match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==मोसम आढावा== === पुरुषांचे कार्यक्रम=== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan=2 | आरंभ दिनांक ! rowspan=2 | यजमान संघ ! rowspan=2 | पाहुणा संघ ! colspan=3 | निकाल [सामने] |- ! width=100 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]] ! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय| आं.ए.दि.]] ! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | [३] || २–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा |२७ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | {{n/a}} || २–१ [३] || [५] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा |९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|SRI}} | [२] || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" | [[#भारताचा न्यू झीलंड दौरा|२२ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | [२] || [५] || [५] |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये |२७ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | [२] || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा |२८ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|१३ नोव्हेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | [१] || [३] || [५] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१५ नोव्हेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | [२] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | [४] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१३ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | {{n/a}}|| [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१७ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | [३] || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वेचा भारत दौरा|३ जानेवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा|१६ जानेवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | [२] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|२१ जानेवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | [५] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | [१] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा|फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा| फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#आयर्लंड वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IRE}} | [१] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा| मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेशचा नेपाळ दौरा |२६ मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|NEP}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- ! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! आरंभ दिनांक ! colspan=4 | स्पर्धा ! विजेते |- style="text-align:left" | style="text-align:left" | [[#२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)|५ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|USA}} [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)]] | {{n/a}} |- |- style="text-align:left" | style="text-align:left" | [[#२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)|९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|OMN}} [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका |२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|७ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 |{{flagicon|UAE}} {{cricon|AFG|२०१३}} [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका |१८ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" | [[#२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२२ फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon image|Flag.svg}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {|class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |महिला आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट| म. कसोटी]] ! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|म.आं.ए.दि.]] ! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | style="text-align:left" | {{crw|WIN}} | {{n/a}} || २–१ [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | style="text-align:left" | {{crw|BAN}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा |१६ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |१८ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | style="text-align:left" | {{crw|NZL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |९ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|RSA}} | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | [१] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा |१० डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | style="text-align:left" | {{crw|BAN}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१८ मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{crw|RSA}} | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | [१] || [३] || [३] |- ! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! scope=col | आरंभ दिनांक ! scope=colgroup colspan=4 | स्पर्धा ! scope=col | विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक|१४ फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{nobr|{{flagicon|IND}} [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक |२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक]]}} | style="text-align:left" | |} ==सप्टेंबर== ===वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main| वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html म.आं.ए.दि. १५६५] || २४ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html म.आं.ए.दि. १५६६] || २७ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html म.आं.ए.दि. १५६७] || ३० सप्टेंबर|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९१ धावांनी |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html म.आं.टी२० ३०२९] || ३ ऑक्टोबर|| [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html म.आं.टी२० ३०३०] || ५ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html म.आं.टी२० ३०३१] || ७ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || |} ===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525655.html आं.ए.दि. ५०१७] || २४ सप्टेंबर || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|SA}} ६७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525656.html आं.ए.दि. ५०१९] || २७ सप्टेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525657.html आं.ए.दि. ५०२३] || ३० सप्टेंबर|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|AUS}} ४५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525659.html कसोटी २६३७] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525660.html २री कसोटी] || १८–२२ ऑक्टोबर|| [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525661.html ३री कसोटी] || २७–३१ऑक्टोबर|| [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |} ===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा=== {{main| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html आं.ए.दि. ५०२०] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html आं.ए.दि. ५०२२] || ३० सप्टेंबर|| [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html आं.ए.दि. ५०२४] || ३ ऑक्टोबर|| [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] ||{{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html आं.टी२० ४१६६] || ६ ऑक्टोबर|| [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] ||{{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html आं.टी२० ४१७९] || ९ ऑक्टोबर|| [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html आं.टी२० ४१८७] || ११ ऑक्टोबर|| [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html आं.टी२० ४२०२] || १४ ऑक्टोबर|| [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html ५वा आं.टी२०] || १७ ऑक्टोबर|| [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || |} ==ऑक्टोबर== ===२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)=== {{main|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html आं.ए.दि. ५०२५] || ३ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||अनिर्णित |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html आं.ए.दि. ५०२६] || ५ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html आं.ए.दि. ५०२७] || ७ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html आं.ए.दि. ५०२९] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html आं.ए.दि. ५०३१] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html आं.ए.दि. ५०३३] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |} ===बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528716.html म.आं.ए.दि. १५६८] || ९ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528717.html म.आं.ए.दि. १५६९] || ११ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528718.html म.आं.ए.दि. १५७०] || १४ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || |} ===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main| अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html कसोटी २९३६] || ९–१३ ऑक्टोबर|| || |} ===२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)=== {{main|२०२६ ओमान तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html आं.ए.दि. ५०२८] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html आं.ए.दि. ५०३०] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html आं.ए.दि. ५०३२] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html आं.ए.दि. ५०३४] || १५ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html ५वा आं.ए.दि.] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html ६वा आं.ए.दि.] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |} ===श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा=== {{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550708.html आं.टी२० ४१८०] || ९ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550709.html आं.टी२० ४१८८] || ११ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550710.html आं.टी२० ४१९५] || १३ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- ! colspan="4"| [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] — कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550711.html १ली कसोटी] || ९–१३ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550712.html २री कसोटी] || १७–२१ नोव्हेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |} ===झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा=== {{main| झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html १ला म.आं.टी२०] || १६ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html २रा म.आं.टी२०] || १८ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html ३रा म.आं.टी२०] || २० ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html १ला म.आं.ए.दि.] || २३ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html २रा म.आं.ए.दि.] || २५ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html ३रा म.आं.ए.दि.] || २८ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || |} ===२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका |PTS}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555117.html १ला आं.ए.दि.] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|BAN}} || {{cr|ZIM}} || || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555118.html २रा आं.ए.दि.] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|ZIM}} || || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555119.html ३रा आं.ए.दि.] || २१ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|BAN}} || || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [ ४था आं.ए.दि.] || २३ ऑक्टोबर|| TBD || TBD || || |} ===२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html १ला आं.ए.दि.] || १८ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html २रा आं.ए.दि.] || २० ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html ४था आं.ए.दि.] || २५ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html ५वा आं.ए.दि.] || २७ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html ६वा आं.ए.दि.] || २९ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html ७वा आं.ए.दि.] || ३१ ऑक्टोबर|| TBD || TBD || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |} ===न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main| न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528722.html १ला म.आं.टी२०] || १८ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528723.html २रा म.आं.टी२०] || २० ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528724.html ३रा म.आं.टी२०] || २२ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528725.html १ला म.आं.ए.दि.] || ६ मार्च || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528726.html २रा म.आं.ए.दि.] || ८ मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528727.html ३रा म.आं.ए.दि.] || १० मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || |} ===भारताचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html १ला आं.टी२०] || २२ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html २रा आं.टी२०] || २४ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html ३रा आं.टी२०] || २७ ऑक्टोबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html ४था आं.टी२०] || ३० ऑक्टोबर|| [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html ५वा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] || |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html १ला आं.ए.दि.] || ४ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html २रा आं.ए.दि.] || ७ नोव्हेंबर || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html ३रा आं.ए.दि.] || १० नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html ४था आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html ५वा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html १ली कसोटी] || १९–२३ नोव्हेंबर || [[Basin Reserve]], [[Wellington]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html २री कसोटी] || २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |} ===झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555120.html १ला आं.टी२०] || २७ ऑक्टोबर|| || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555121.html २रा आं.टी२०] || २९ ऑक्टोबर|| || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555122.html ३रा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || || |- ! colspan="4"| कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555123.html १ली कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555124.html २री कसोटी] || १३–१७ नोव्हेंबर || || |} ===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553295.html १ली कसोटी] || २८ ऑक्टोबर–१ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553296.html २री कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || |} ==नोव्हेंबर== === इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html १ला आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html २रा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html ३रा आं.ए.दि.] || १८ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528706.html १ला आं.टी२०] || २१ नोव्हेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528707.html २रा आं.टी२०] || २४ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528708.html ३रा आं.टी२०] || २७ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528709.html ४था आं.टी२०] || २९ नोव्हेंबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528710.html ५वा आं.टी२०] || २ डिसेंबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || |- ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528715.html एकमेव कसोटी] || ११–१५ मार्च|| [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || |} === बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525662.html १ली कसोटी] || १५–१९ नोव्हेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525663.html २री कसोटी] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html १ला आं.ए.दि.] || १ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html २रा आं.ए.दि.] || ४ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html ३रा आं.ए.दि.] || ७ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html १ला आं.टी२०] || १० डिसेंबर || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html २रा आं.टी२०] || १२ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html ३रा आं.टी२०] || १३ डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || |} ==डिसेंबर== ===न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528711.html १ली कसोटी] || ९–१३ डिसेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528712.html २री कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528713.html ३री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528714.html ४थी कसोटी] || ४–८ जानेवारी|| [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || |} ===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main| भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| महिला कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | एकमेव महिला कसोटी|| ९–१२ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- |१ला म.आं.ए.दि. || १६ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || |- |२रा म.आं.ए.दि. || १९ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |- |३रा म.आं.ए.दि. || २२ डिसेंबर || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || २६ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || |- |२रा म.आं.टी२०|| २९ डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || |- |३रा म.आं.टी२०|| ३० डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || |- |} ===बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा=== {{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || १० डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- | २रा म.आं.टी२० || १२ डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- | ३रा म.आं.टी२० || १५ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.ए.दि. || १८ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || |- | २रा म.आं.ए.दि. || २१ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- | ३रा म.आं.ए.दि. || २३ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |} ===श्रीलंकेचा भारत दौरा=== {{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html १ला आं.ए.दि.] || १३ डिसेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html २रा आं.ए.दि.] || १६ डिसेंबर || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html ३रा आं.ए.दि.] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html १ला आं.टी२०] || २२ डिसेंबर || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html २रा आं.टी२०] || २४ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html ३रा आं.टी२०] || २७ डिसेंबर || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[पुणे]] || |} ===इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525671.html १ली कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525672.html २री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525673.html ३री कसोटी] || ३–७ जानेवारी || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html १ला आं.ए.दि.] || १० जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html २रा आं.ए.दि.] || १३ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html ३रा आं.ए.दि.] || १५ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || |} ==जानेवारी== ===झिम्बाब्वेचा भारत दौरा === {{main|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html १ला आं.ए.दि.] || ३ जानेवारी || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html २रा आं.ए.दि.] || ६ जानेवारी || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html ३रा आं.ए.दि.] || ९ जानेवारी || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || |} ===श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा=== {{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539444.html १ला आं.ए.दि.] || १६ जानेवारी || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539445.html २रा आं.ए.दि.] || १९ जानेवारी || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539446.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ जानेवारी || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || |- ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539447.html १ला आं.टी२०] || २६ जानेवारी || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539448.html २रा आं.टी२०] || २९ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539449.html ३रा आं.टी२०] || ३१ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539450.html १ली कसोटी] || 4–8 फेब्रुवारी || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539451.html २री कसोटी] || 12–16 फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] || |} ===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा=== {{main| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529244.html १ली कसोटी] || २१–२५ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529245.html २री कसोटी] || २९ जानेवारी–२ फेब्रुवारी || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529246.html ३री कसोटी] || ११–१५ फेब्रुवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529247.html ४थी कसोटी] || १९–२३ फेब्रुवारी || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529248.html ५वी कसोटी] || २७ फेब्रुवारी–३ मार्च|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || |} ==फेब्रुवारी== ===इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा=== {{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ली कसोटी || || || |- | २री कसोटी || || || |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा=== {{main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ली कसोटी || || || |- | २री कसोटी || || || |} ===२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक === {{main|२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक }} ===२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता=== {{main|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता}} ==मार्च== ===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main| ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || १८ मार्च|| [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]]|| |- | २रा म.आं.टी२० || २१ मार्च || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]]|| |- |३रा म.आं.टी२० || २३ मार्च || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] | |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.ए.दि. || २७ मार्च || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]]|| |- | २रा म.आं.ए.दि. || ३१ मार्च || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]]|| |- | ३रा म.आं.ए.दि. || ३ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]]|| |- ! colspan="4"| महिला कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | एकमेव महिला कसोटी || ८–११ एप्रिल|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || |} ===बांगलादेशचा नेपाळ दौरा === {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || २६ मार्च|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || |- | २रा म.आं.टी२० || २८ मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || |- | ३रा म.आं.टी२० || ३० मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} awxwd88luqu1owkb54f17n02909yomq 2717785 2717766 2026-10-07T08:04:38Z Nitin.kunjir 4684 /* बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये */ 2717785 wikitext text/x-wiki {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२६|२०२७}} '''२०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते मार्च २०२७ पर्यंत चालणार आहे.<ref>{{Cite web |trans-title= पुरुषांचा २०२३ ते २०२७ भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110152130/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=१० नोव्हेंबर २०२२ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |trans-title=|title= २०२३-२०२७ पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम जाहीर | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> या वेळापत्रकात [[कसोटी सामना|पुरुषांचे कसोटी]], [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने, तसेच [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिलांचे कसोटी]], [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|महिलांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |महिलांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि इतर काही महत्त्वपूर्ण मालिकांचा समावेश असेल.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/series/index.html |trans-title= हंगाम संग्रह |title=Season archive | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> येथे नमूद केलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत 'असोसिएट' (सहयोगी) देशांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकाही खेळल्या जाणार आहेत. पहिली वहिली [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक]] स्पर्धा भारतात फेब्रुवारी २०२७ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-dates-confirmed-for-inaugural-icc-women-s-champions-trophy |trans-title= पहिल्या महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफीसाठी ठिकाणे निश्चित |title=Venues confirmed for first Women's Champions Trophy |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref> कसोटी क्रिकेटची १५० वर्षे साजरी करण्यासाठी, मार्च २०२७ मध्ये इंग्लंडविरुद्ध एक [[दिवस-रात्र क्रिकेट|दिवस-रात्र]] कसोटी सामना आयोजित करण्याचे यजमानपद ऑस्ट्रेलियाकडे आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-to-host-england-in-one-off-match-in-2027-to-celebrate-150-years-of-test-cricket |trans-title=कसोटी क्रिकेटच्या १५० वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त २०२७ मध्ये ऑस्ट्रेलिया इंग्लंडविरुद्ध एका विशेष सामन्याचे यजमानपद भूषवणार. |title=Australia to host England in one-off match in 2027 to celebrate 150 years of Test cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=18 August 2024 |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131339/australia-england-to-play-one-off-match-at-mcg-for-150th-test-anniversary-in-2027 |trans-title=२०२७ मध्ये कसोटी क्रिकेटच्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात एमसीजीवर एक विशेष कसोटी सामना खेळला जाणार.|title=Australia, England to play one-off match at MCG for 150th Test anniversary in 2027 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/australia-england-150th-anniversary-test-in-2027-to-be-a-pink-ball-day-night-match-at-mcg-1476705 |trans-title= २०२७ मधील ऑस्ट्रेलिया-इंग्लंड यांच्यातील १५० व्या वर्धापन दिनाची कसोटी सामना 'पिंक-बॉल' दिवस-रात्र सामना असेल. |title=Australia-England 150th anniversary Test in 2027 will be a pink-ball day-night match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==मोसम आढावा== === पुरुषांचे कार्यक्रम=== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan=2 | आरंभ दिनांक ! rowspan=2 | यजमान संघ ! rowspan=2 | पाहुणा संघ ! colspan=3 | निकाल [सामने] |- ! width=100 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]] ! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय| आं.ए.दि.]] ! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | [३] || २–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा |२७ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | {{n/a}} || २–१ [३] || [५] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा |९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|SRI}} | [२] || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" | [[#भारताचा न्यू झीलंड दौरा|२२ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | [२] || [५] || [५] |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये |२७ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | [२] || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा |२८ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|१३ नोव्हेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | [१] || [३] || [५] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१५ नोव्हेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | [२] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | [४] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१३ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | {{n/a}}|| [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१७ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | [३] || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वेचा भारत दौरा|३ जानेवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा|१६ जानेवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | [२] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|२१ जानेवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | [५] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | [१] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा|फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा| फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#आयर्लंड वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IRE}} | [१] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा| मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेशचा नेपाळ दौरा |२६ मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|NEP}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- ! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! आरंभ दिनांक ! colspan=4 | स्पर्धा ! विजेते |- style="text-align:left" | style="text-align:left" | [[#२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)|५ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|USA}} [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)]] | {{n/a}} |- |- style="text-align:left" | style="text-align:left" | [[#२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)|९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|OMN}} [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका |२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|७ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 |{{flagicon|UAE}} {{cricon|AFG|२०१३}} [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका |१८ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" | [[#२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२२ फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon image|Flag.svg}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {|class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |महिला आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट| म. कसोटी]] ! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|म.आं.ए.दि.]] ! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | style="text-align:left" | {{crw|WIN}} | {{n/a}} || २–१ [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | style="text-align:left" | {{crw|BAN}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा |१६ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |१८ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | style="text-align:left" | {{crw|NZL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |९ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|RSA}} | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | [१] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा |१० डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | style="text-align:left" | {{crw|BAN}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१८ मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{crw|RSA}} | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | [१] || [३] || [३] |- ! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! scope=col | आरंभ दिनांक ! scope=colgroup colspan=4 | स्पर्धा ! scope=col | विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक|१४ फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{nobr|{{flagicon|IND}} [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक |२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक]]}} | style="text-align:left" | |} ==सप्टेंबर== ===वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main| वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html म.आं.ए.दि. १५६५] || २४ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html म.आं.ए.दि. १५६६] || २७ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html म.आं.ए.दि. १५६७] || ३० सप्टेंबर|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९१ धावांनी |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html म.आं.टी२० ३०२९] || ३ ऑक्टोबर|| [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html म.आं.टी२० ३०३०] || ५ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html म.आं.टी२० ३०३१] || ७ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || |} ===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525655.html आं.ए.दि. ५०१७] || २४ सप्टेंबर || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|SA}} ६७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525656.html आं.ए.दि. ५०१९] || २७ सप्टेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525657.html आं.ए.दि. ५०२३] || ३० सप्टेंबर|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|AUS}} ४५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525659.html कसोटी २६३७] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525660.html २री कसोटी] || १८–२२ ऑक्टोबर|| [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525661.html ३री कसोटी] || २७–३१ऑक्टोबर|| [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |} ===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा=== {{main| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html आं.ए.दि. ५०२०] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html आं.ए.दि. ५०२२] || ३० सप्टेंबर|| [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html आं.ए.दि. ५०२४] || ३ ऑक्टोबर|| [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] ||{{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html आं.टी२० ४१६६] || ६ ऑक्टोबर|| [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] ||{{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html आं.टी२० ४१७९] || ९ ऑक्टोबर|| [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html आं.टी२० ४१८७] || ११ ऑक्टोबर|| [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html आं.टी२० ४२०२] || १४ ऑक्टोबर|| [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html ५वा आं.टी२०] || १७ ऑक्टोबर|| [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || |} ==ऑक्टोबर== ===२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)=== {{main|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html आं.ए.दि. ५०२५] || ३ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||अनिर्णित |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html आं.ए.दि. ५०२६] || ५ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html आं.ए.दि. ५०२७] || ७ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html आं.ए.दि. ५०२९] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html आं.ए.दि. ५०३१] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html आं.ए.दि. ५०३३] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |} ===बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528716.html म.आं.ए.दि. १५६८] || ९ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528717.html म.आं.ए.दि. १५६९] || ११ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528718.html म.आं.ए.दि. १५७०] || १४ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || |} ===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main| अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html कसोटी २९३६] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]|| |} ===२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)=== {{main|२०२६ ओमान तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html आं.ए.दि. ५०२८] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html आं.ए.दि. ५०३०] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html आं.ए.दि. ५०३२] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html आं.ए.दि. ५०३४] || १५ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html ५वा आं.ए.दि.] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html ६वा आं.ए.दि.] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |} ===श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा=== {{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550708.html आं.टी२० ४१८०] || ९ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550709.html आं.टी२० ४१८८] || ११ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550710.html आं.टी२० ४१९५] || १३ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- ! colspan="4"| [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] — कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550711.html १ली कसोटी] || ९–१३ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550712.html २री कसोटी] || १७–२१ नोव्हेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |} ===झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा=== {{main| झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html १ला म.आं.टी२०] || १६ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html २रा म.आं.टी२०] || १८ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html ३रा म.आं.टी२०] || २० ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html १ला म.आं.ए.दि.] || २३ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html २रा म.आं.ए.दि.] || २५ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html ३रा म.आं.ए.दि.] || २८ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || |} ===२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका |PTS}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555117.html १ला आं.ए.दि.] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|BAN}} || {{cr|ZIM}} || || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555118.html २रा आं.ए.दि.] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|ZIM}} || || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555119.html ३रा आं.ए.दि.] || २१ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|BAN}} || || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [ ४था आं.ए.दि.] || २३ ऑक्टोबर|| TBD || TBD || || |} ===२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html १ला आं.ए.दि.] || १८ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html २रा आं.ए.दि.] || २० ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html ४था आं.ए.दि.] || २५ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html ५वा आं.ए.दि.] || २७ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html ६वा आं.ए.दि.] || २९ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html ७वा आं.ए.दि.] || ३१ ऑक्टोबर|| TBD || TBD || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |} ===न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main| न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528722.html १ला म.आं.टी२०] || १८ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528723.html २रा म.आं.टी२०] || २० ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528724.html ३रा म.आं.टी२०] || २२ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528725.html १ला म.आं.ए.दि.] || ६ मार्च || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528726.html २रा म.आं.ए.दि.] || ८ मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528727.html ३रा म.आं.ए.दि.] || १० मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || |} ===भारताचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html १ला आं.टी२०] || २२ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html २रा आं.टी२०] || २४ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html ३रा आं.टी२०] || २७ ऑक्टोबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html ४था आं.टी२०] || ३० ऑक्टोबर|| [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html ५वा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] || |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html १ला आं.ए.दि.] || ४ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html २रा आं.ए.दि.] || ७ नोव्हेंबर || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html ३रा आं.ए.दि.] || १० नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html ४था आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html ५वा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html १ली कसोटी] || १९–२३ नोव्हेंबर || [[Basin Reserve]], [[Wellington]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html २री कसोटी] || २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |} ===झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555120.html १ला आं.टी२०] || २७ ऑक्टोबर|| || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555121.html २रा आं.टी२०] || २९ ऑक्टोबर|| || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555122.html ३रा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || || |- ! colspan="4"| कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555123.html १ली कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555124.html २री कसोटी] || १३–१७ नोव्हेंबर || || |} ===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553295.html १ली कसोटी] || २८ ऑक्टोबर–१ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553296.html २री कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || |} ==नोव्हेंबर== === इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html १ला आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html २रा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html ३रा आं.ए.दि.] || १८ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528706.html १ला आं.टी२०] || २१ नोव्हेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528707.html २रा आं.टी२०] || २४ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528708.html ३रा आं.टी२०] || २७ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528709.html ४था आं.टी२०] || २९ नोव्हेंबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528710.html ५वा आं.टी२०] || २ डिसेंबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || |- ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528715.html एकमेव कसोटी] || ११–१५ मार्च|| [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || |} === बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525662.html १ली कसोटी] || १५–१९ नोव्हेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525663.html २री कसोटी] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html १ला आं.ए.दि.] || १ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html २रा आं.ए.दि.] || ४ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html ३रा आं.ए.दि.] || ७ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html १ला आं.टी२०] || १० डिसेंबर || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html २रा आं.टी२०] || १२ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html ३रा आं.टी२०] || १३ डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || |} ==डिसेंबर== ===न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528711.html १ली कसोटी] || ९–१३ डिसेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528712.html २री कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528713.html ३री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528714.html ४थी कसोटी] || ४–८ जानेवारी|| [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || |} ===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main| भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| महिला कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | एकमेव महिला कसोटी|| ९–१२ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- |१ला म.आं.ए.दि. || १६ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || |- |२रा म.आं.ए.दि. || १९ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |- |३रा म.आं.ए.दि. || २२ डिसेंबर || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || २६ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || |- |२रा म.आं.टी२०|| २९ डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || |- |३रा म.आं.टी२०|| ३० डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || |- |} ===बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा=== {{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || १० डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- | २रा म.आं.टी२० || १२ डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- | ३रा म.आं.टी२० || १५ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.ए.दि. || १८ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || |- | २रा म.आं.ए.दि. || २१ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- | ३रा म.आं.ए.दि. || २३ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |} ===श्रीलंकेचा भारत दौरा=== {{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html १ला आं.ए.दि.] || १३ डिसेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html २रा आं.ए.दि.] || १६ डिसेंबर || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html ३रा आं.ए.दि.] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html १ला आं.टी२०] || २२ डिसेंबर || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html २रा आं.टी२०] || २४ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html ३रा आं.टी२०] || २७ डिसेंबर || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[पुणे]] || |} ===इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525671.html १ली कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525672.html २री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525673.html ३री कसोटी] || ३–७ जानेवारी || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html १ला आं.ए.दि.] || १० जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html २रा आं.ए.दि.] || १३ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html ३रा आं.ए.दि.] || १५ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || |} ==जानेवारी== ===झिम्बाब्वेचा भारत दौरा === {{main|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html १ला आं.ए.दि.] || ३ जानेवारी || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html २रा आं.ए.दि.] || ६ जानेवारी || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html ३रा आं.ए.दि.] || ९ जानेवारी || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || |} ===श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा=== {{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539444.html १ला आं.ए.दि.] || १६ जानेवारी || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539445.html २रा आं.ए.दि.] || १९ जानेवारी || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539446.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ जानेवारी || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || |- ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539447.html १ला आं.टी२०] || २६ जानेवारी || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539448.html २रा आं.टी२०] || २९ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539449.html ३रा आं.टी२०] || ३१ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539450.html १ली कसोटी] || 4–8 फेब्रुवारी || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539451.html २री कसोटी] || 12–16 फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] || |} ===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा=== {{main| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529244.html १ली कसोटी] || २१–२५ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529245.html २री कसोटी] || २९ जानेवारी–२ फेब्रुवारी || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529246.html ३री कसोटी] || ११–१५ फेब्रुवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529247.html ४थी कसोटी] || १९–२३ फेब्रुवारी || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529248.html ५वी कसोटी] || २७ फेब्रुवारी–३ मार्च|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || |} ==फेब्रुवारी== ===इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा=== {{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ली कसोटी || || || |- | २री कसोटी || || || |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा=== {{main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ली कसोटी || || || |- | २री कसोटी || || || |} ===२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक === {{main|२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक }} ===२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता=== {{main|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता}} ==मार्च== ===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main| ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || १८ मार्च|| [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]]|| |- | २रा म.आं.टी२० || २१ मार्च || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]]|| |- |३रा म.आं.टी२० || २३ मार्च || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] | |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.ए.दि. || २७ मार्च || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]]|| |- | २रा म.आं.ए.दि. || ३१ मार्च || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]]|| |- | ३रा म.आं.ए.दि. || ३ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]]|| |- ! colspan="4"| महिला कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | एकमेव महिला कसोटी || ८–११ एप्रिल|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || |} ===बांगलादेशचा नेपाळ दौरा === {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || २६ मार्च|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || |- | २रा म.आं.टी२० || २८ मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || |- | ३रा म.आं.टी२० || ३० मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} q5qarw5lpc64zdqopyums77loy6l0ef 2717803 2717785 2026-10-07T09:39:44Z Nitin.kunjir 4684 /* पुरुषांचे कार्यक्रम */ 2717803 wikitext text/x-wiki {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२६|२०२७}} '''२०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते मार्च २०२७ पर्यंत चालणार आहे.<ref>{{Cite web |trans-title= पुरुषांचा २०२३ ते २०२७ भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110152130/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=१० नोव्हेंबर २०२२ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |trans-title=|title= २०२३-२०२७ पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम जाहीर | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> या वेळापत्रकात [[कसोटी सामना|पुरुषांचे कसोटी]], [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने, तसेच [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिलांचे कसोटी]], [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|महिलांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |महिलांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि इतर काही महत्त्वपूर्ण मालिकांचा समावेश असेल.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/series/index.html |trans-title= हंगाम संग्रह |title=Season archive | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> येथे नमूद केलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत 'असोसिएट' (सहयोगी) देशांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकाही खेळल्या जाणार आहेत. पहिली वहिली [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक]] स्पर्धा भारतात फेब्रुवारी २०२७ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-dates-confirmed-for-inaugural-icc-women-s-champions-trophy |trans-title= पहिल्या महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफीसाठी ठिकाणे निश्चित |title=Venues confirmed for first Women's Champions Trophy |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref> कसोटी क्रिकेटची १५० वर्षे साजरी करण्यासाठी, मार्च २०२७ मध्ये इंग्लंडविरुद्ध एक [[दिवस-रात्र क्रिकेट|दिवस-रात्र]] कसोटी सामना आयोजित करण्याचे यजमानपद ऑस्ट्रेलियाकडे आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-to-host-england-in-one-off-match-in-2027-to-celebrate-150-years-of-test-cricket |trans-title=कसोटी क्रिकेटच्या १५० वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त २०२७ मध्ये ऑस्ट्रेलिया इंग्लंडविरुद्ध एका विशेष सामन्याचे यजमानपद भूषवणार. |title=Australia to host England in one-off match in 2027 to celebrate 150 years of Test cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=18 August 2024 |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131339/australia-england-to-play-one-off-match-at-mcg-for-150th-test-anniversary-in-2027 |trans-title=२०२७ मध्ये कसोटी क्रिकेटच्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात एमसीजीवर एक विशेष कसोटी सामना खेळला जाणार.|title=Australia, England to play one-off match at MCG for 150th Test anniversary in 2027 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/australia-england-150th-anniversary-test-in-2027-to-be-a-pink-ball-day-night-match-at-mcg-1476705 |trans-title= २०२७ मधील ऑस्ट्रेलिया-इंग्लंड यांच्यातील १५० व्या वर्धापन दिनाची कसोटी सामना 'पिंक-बॉल' दिवस-रात्र सामना असेल. |title=Australia-England 150th anniversary Test in 2027 will be a pink-ball day-night match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==मोसम आढावा== === पुरुषांचे कार्यक्रम=== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan=2 | आरंभ दिनांक ! rowspan=2 | यजमान संघ ! rowspan=2 | पाहुणा संघ ! colspan=3 | निकाल [सामने] |- ! width=100 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]] ! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय| आं.ए.दि.]] ! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | [३] || २–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा |२७ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | {{n/a}} || २–१ [३] || [५] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा |९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|SRI}} | [२] || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" | [[#भारताचा न्यू झीलंड दौरा|२२ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | [२] || [५] || [५] |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये |२७ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | [२] || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा |२८ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|१३ नोव्हेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | [१] || [३] || [५] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१५ नोव्हेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | [२] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | [४] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१३ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | {{n/a}}|| [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१७ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | [३] || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वेचा भारत दौरा|३ जानेवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा|१६ जानेवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | [२] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|२१ जानेवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | [५] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | [१] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा|फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा| फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#आयर्लंड वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IRE}} | [१] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा| मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेशचा नेपाळ दौरा |२६ मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{cr|NEP}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- ! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! आरंभ दिनांक ! colspan=4 | स्पर्धा ! विजेते |- style="text-align:left" | style="text-align:left" | [[#२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)|५ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|USA}} [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)]] | {{n/a}} |- |- style="text-align:left" | style="text-align:left" | [[#२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)|९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|OMN}} [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका |२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|७ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 |{{flagicon|UAE}} {{cricon|AFG|२०१३}} [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" | [[#२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका |१८ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" | [[#२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२२ फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon image|Flag.svg}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {|class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |महिला आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट| म. कसोटी]] ! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|म.आं.ए.दि.]] ! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | style="text-align:left" | {{crw|WIN}} | {{n/a}} || २–१ [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | style="text-align:left" | {{crw|BAN}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा |१६ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |१८ ऑक्टोबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | style="text-align:left" | {{crw|NZL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |९ डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|RSA}} | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | [१] || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा |१० डिसेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | style="text-align:left" | {{crw|BAN}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१८ मार्च २०२७]] | style="text-align:left" | {{crw|RSA}} | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | [१] || [३] || [३] |- ! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! scope=col | आरंभ दिनांक ! scope=colgroup colspan=4 | स्पर्धा ! scope=col | विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक|१४ फेब्रुवारी २०२७]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{nobr|{{flagicon|IND}} [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक |२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक]]}} | style="text-align:left" | |} ==सप्टेंबर== ===वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main| वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html म.आं.ए.दि. १५६५] || २४ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html म.आं.ए.दि. १५६६] || २७ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html म.आं.ए.दि. १५६७] || ३० सप्टेंबर|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९१ धावांनी |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html म.आं.टी२० ३०२९] || ३ ऑक्टोबर|| [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html म.आं.टी२० ३०३०] || ५ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html म.आं.टी२० ३०३१] || ७ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || |} ===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525655.html आं.ए.दि. ५०१७] || २४ सप्टेंबर || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|SA}} ६७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525656.html आं.ए.दि. ५०१९] || २७ सप्टेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525657.html आं.ए.दि. ५०२३] || ३० सप्टेंबर|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|AUS}} ४५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525659.html कसोटी २६३७] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525660.html २री कसोटी] || १८–२२ ऑक्टोबर|| [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525661.html ३री कसोटी] || २७–३१ऑक्टोबर|| [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |} ===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा=== {{main| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html आं.ए.दि. ५०२०] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html आं.ए.दि. ५०२२] || ३० सप्टेंबर|| [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html आं.ए.दि. ५०२४] || ३ ऑक्टोबर|| [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] ||{{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html आं.टी२० ४१६६] || ६ ऑक्टोबर|| [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] ||{{cr|IND}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html आं.टी२० ४१७९] || ९ ऑक्टोबर|| [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html आं.टी२० ४१८७] || ११ ऑक्टोबर|| [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html आं.टी२० ४२०२] || १४ ऑक्टोबर|| [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html ५वा आं.टी२०] || १७ ऑक्टोबर|| [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || |} ==ऑक्टोबर== ===२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)=== {{main|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html आं.ए.दि. ५०२५] || ३ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||अनिर्णित |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html आं.ए.दि. ५०२६] || ५ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html आं.ए.दि. ५०२७] || ७ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html आं.ए.दि. ५०२९] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html आं.ए.दि. ५०३१] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html आं.ए.दि. ५०३३] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] || |} ===बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528716.html म.आं.ए.दि. १५६८] || ९ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528717.html म.आं.ए.दि. १५६९] || ११ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528718.html म.आं.ए.दि. १५७०] || १४ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || |} ===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main| अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html कसोटी २९३६] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]|| |} ===२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)=== {{main|२०२६ ओमान तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html आं.ए.दि. ५०२८] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html आं.ए.दि. ५०३०] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html आं.ए.दि. ५०३२] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html आं.ए.दि. ५०३४] || १५ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html ५वा आं.ए.दि.] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html ६वा आं.ए.दि.] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || |} ===श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा=== {{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550708.html आं.टी२० ४१८०] || ९ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550709.html आं.टी२० ४१८८] || ११ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550710.html आं.टी२० ४१९५] || १३ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- ! colspan="4"| [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] — कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550711.html १ली कसोटी] || ९–१३ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550712.html २री कसोटी] || १७–२१ नोव्हेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |} ===झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा=== {{main| झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html १ला म.आं.टी२०] || १६ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html २रा म.आं.टी२०] || १८ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html ३रा म.आं.टी२०] || २० ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html १ला म.आं.ए.दि.] || २३ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html २रा म.आं.ए.दि.] || २५ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html ३रा म.आं.ए.दि.] || २८ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || |} ===२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका |PTS}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555117.html १ला आं.ए.दि.] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|BAN}} || {{cr|ZIM}} || || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555118.html २रा आं.ए.दि.] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|ZIM}} || || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555119.html ३रा आं.ए.दि.] || २१ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|BAN}} || || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [ ४था आं.ए.दि.] || २३ ऑक्टोबर|| TBD || TBD || || |} ===२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html १ला आं.ए.दि.] || १८ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html २रा आं.ए.दि.] || २० ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html ४था आं.ए.दि.] || २५ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html ५वा आं.ए.दि.] || २७ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html ६वा आं.ए.दि.] || २९ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html ७वा आं.ए.दि.] || ३१ ऑक्टोबर|| TBD || TBD || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || |} ===न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main| न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528722.html १ला म.आं.टी२०] || १८ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528723.html २रा म.आं.टी२०] || २० ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528724.html ३रा म.आं.टी२०] || २२ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528725.html १ला म.आं.ए.दि.] || ६ मार्च || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528726.html २रा म.आं.ए.दि.] || ८ मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528727.html ३रा म.आं.ए.दि.] || १० मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || |} ===भारताचा न्यू झीलंड दौरा === {{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html १ला आं.टी२०] || २२ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html २रा आं.टी२०] || २४ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html ३रा आं.टी२०] || २७ ऑक्टोबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html ४था आं.टी२०] || ३० ऑक्टोबर|| [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html ५वा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] || |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html १ला आं.ए.दि.] || ४ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html २रा आं.ए.दि.] || ७ नोव्हेंबर || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html ३रा आं.ए.दि.] || १० नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html ४था आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html ५वा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html १ली कसोटी] || १९–२३ नोव्हेंबर || [[Basin Reserve]], [[Wellington]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html २री कसोटी] || २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |} ===झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555120.html १ला आं.टी२०] || २७ ऑक्टोबर|| || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555121.html २रा आं.टी२०] || २९ ऑक्टोबर|| || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555122.html ३रा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || || |- ! colspan="4"| कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555123.html १ली कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555124.html २री कसोटी] || १३–१७ नोव्हेंबर || || |} ===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा=== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553295.html १ली कसोटी] || २८ ऑक्टोबर–१ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553296.html २री कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || |} ==नोव्हेंबर== === इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html १ला आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html २रा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html ३रा आं.ए.दि.] || १८ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528706.html १ला आं.टी२०] || २१ नोव्हेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528707.html २रा आं.टी२०] || २४ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528708.html ३रा आं.टी२०] || २७ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528709.html ४था आं.टी२०] || २९ नोव्हेंबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528710.html ५वा आं.टी२०] || २ डिसेंबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || |- ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528715.html एकमेव कसोटी] || ११–१५ मार्च|| [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || |} === बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525662.html १ली कसोटी] || १५–१९ नोव्हेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525663.html २री कसोटी] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html १ला आं.ए.दि.] || १ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html २रा आं.ए.दि.] || ४ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html ३रा आं.ए.दि.] || ७ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html १ला आं.टी२०] || १० डिसेंबर || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html २रा आं.टी२०] || १२ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html ३रा आं.टी२०] || १३ डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || |} ==डिसेंबर== ===न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{main| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528711.html १ली कसोटी] || ९–१३ डिसेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528712.html २री कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528713.html ३री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528714.html ४थी कसोटी] || ४–८ जानेवारी|| [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || |} ===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main| भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| महिला कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | एकमेव महिला कसोटी|| ९–१२ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- |१ला म.आं.ए.दि. || १६ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || |- |२रा म.आं.ए.दि. || १९ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |- |३रा म.आं.ए.दि. || २२ डिसेंबर || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || २६ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || |- |२रा म.आं.टी२०|| २९ डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || |- |३रा म.आं.टी२०|| ३० डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || |- |} ===बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा=== {{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || १० डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- | २रा म.आं.टी२० || १२ डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- | ३रा म.आं.टी२० || १५ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.ए.दि. || १८ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || |- | २रा म.आं.ए.दि. || २१ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- | ३रा म.आं.ए.दि. || २३ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |} ===श्रीलंकेचा भारत दौरा=== {{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html १ला आं.ए.दि.] || १३ डिसेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html २रा आं.ए.दि.] || १६ डिसेंबर || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html ३रा आं.ए.दि.] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html १ला आं.टी२०] || २२ डिसेंबर || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html २रा आं.टी२०] || २४ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html ३रा आं.टी२०] || २७ डिसेंबर || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[पुणे]] || |} ===इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525671.html १ली कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525672.html २री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525673.html ३री कसोटी] || ३–७ जानेवारी || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html १ला आं.ए.दि.] || १० जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html २रा आं.ए.दि.] || १३ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html ३रा आं.ए.दि.] || १५ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || |} ==जानेवारी== ===झिम्बाब्वेचा भारत दौरा === {{main|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html १ला आं.ए.दि.] || ३ जानेवारी || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html २रा आं.ए.दि.] || ६ जानेवारी || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html ३रा आं.ए.दि.] || ९ जानेवारी || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || |} ===श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा=== {{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539444.html १ला आं.ए.दि.] || १६ जानेवारी || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539445.html २रा आं.ए.दि.] || १९ जानेवारी || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539446.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ जानेवारी || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || |- ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539447.html १ला आं.टी२०] || २६ जानेवारी || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539448.html २रा आं.टी२०] || २९ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539449.html ३रा आं.टी२०] || ३१ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] || |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539450.html १ली कसोटी] || 4–8 फेब्रुवारी || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539451.html २री कसोटी] || 12–16 फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] || |} ===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा=== {{main| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529244.html १ली कसोटी] || २१–२५ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529245.html २री कसोटी] || २९ जानेवारी–२ फेब्रुवारी || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529246.html ३री कसोटी] || ११–१५ फेब्रुवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529247.html ४थी कसोटी] || १९–२३ फेब्रुवारी || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529248.html ५वी कसोटी] || २७ फेब्रुवारी–३ मार्च|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || |} ==फेब्रुवारी== ===इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा=== {{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ली कसोटी || || || |- | २री कसोटी || || || |} ===दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा=== {{main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ली कसोटी || || || |- | २री कसोटी || || || |} ===२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक === {{main|२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक }} ===२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता=== {{main|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता}} ==मार्च== ===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{main| ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || १८ मार्च|| [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]]|| |- | २रा म.आं.टी२० || २१ मार्च || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]]|| |- |३रा म.आं.टी२० || २३ मार्च || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] | |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.ए.दि. || २७ मार्च || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]]|| |- | २रा म.आं.ए.दि. || ३१ मार्च || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]]|| |- | ३रा म.आं.ए.दि. || ३ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]]|| |- ! colspan="4"| महिला कसोटी सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | एकमेव महिला कसोटी || ८–११ एप्रिल|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || |} ===बांगलादेशचा नेपाळ दौरा === {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला म.आं.टी२० || २६ मार्च|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || |- | २रा म.आं.टी२० || २८ मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || |- | ३रा म.आं.टी२० || ३० मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} kcua9um36n3fhe9ocamm9b2ddyjrt7g 0 384663 2717544 2714795 2026-10-06T19:26:06Z सांगकाम्या 6385 /* सामने */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717544 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ उत्तर अमेरिका चषक | image = | imagesize = 150px | administrator = [[आयसीसी अमेरिका]] | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[राऊंड-रॉबिन स्पर्धा|दुहेरी साखळी सामने]] आणि बाद फेरी | host = {{flag|केमन द्वीपसमूह}} | fromdate = २३ | todate = २७ सप्टेंबर २०२६ | champions = {{cr|BER}} | runners-up = {{cr|CAY}} | count = १ | participants = ३ | matches = 8 | attendance = | player of the series = {{cricon|BER}} [[डेलरे रॉलिन्स]] | most runs = {{cricon|CAY}} जर्मेन बेकर (१४०) | most wickets = {{cricon|BER}} [[डेलरे रॉलिन्स]] (७)<br/>{{cricon|BER}} क्वासी जेम्स (७) | website = | previous_year = २०२५ | previous_tournament = २०२५ उत्तर अमेरिका चषक | next_year = २०२७ | next_tournament = }} '''२०२६ उत्तर अमेरिका चषक''' ही उत्तर अमेरिका चषक क्रिकेट स्पर्धेची दुसरी आवृत्ती होती. ही [[क्रिकेट]] स्पर्धा २० ते २७ सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत [[केमन द्वीपसमूह]] येथे आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/north-american-cup-2026/ |title=Cayman Cricket to host 2nd edition of North American Cup in September 2026 |work=Czarsports |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |access-date=२१ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref name="Bernews">{{cite web|url=https://bernews.com/2026/03/north-american-cricket-cup-set-september/ |title=North American Cricket Cup Set For September |work=Bernews |date=१४ मार्च २०२६ |access-date=२१ ऑगस्ट २०२६}}</ref> स्पर्धेतील सामन्यांना [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] (टी२०आ) दर्जा होता आणि यामध्ये यजमान [[केमन द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केमन द्वीपसमूह]], [[बहामास राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बहामास]] आणि [[बर्म्युडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बर्म्युडा]] हे तीन संघ सहभागी झाले होते.<ref>{{cite web|url=https://www.royalgazette.com/cricket/sport/article/20260917/bermuda-cricketers-head-to-cayman-for-north-american-cup/ |title=Bermuda head to Cayman for North American Cup |work=Royal Gazette |date=१७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> मुसळधार पावसामुळे पहिले दोन सामने रद्द झाले आणि त्यानंतर वेळापत्रकात बदल करण्यात आला; त्यामुळे स्पर्धेतील पहिला सामना २३ सप्टेंबर रोजी खेळवण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://www.royalgazette.com/cricket/sport/article/20260920/bermudas-first-game-at-north-american-cup-rained-out/ |title=Bermuda’s first game at North American Cup rained out |work=Royal Gazette |date=२० सप्टेंबर २०२६ |access-date=२० सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.royalgazette.com/cricket/sport/article/20260922/rain-continues-to-play-havoc-with-north-american-cup/ |title=Rain continues to play havoc with North American Cup |work=Royal Gazette |date=२२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> अंतिम सामन्यात बर्म्युडाने केमन द्वीपसमूहाचा ४२ धावांनी पराभव करून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref>{{cite web|url=https://www.royalgazette.com/cricket/sport/article/20260928/isaiah-obrien-stars-as-bermuda-win-north-american-cup/ |title=Isaiah O’Brien comes of age as Bermuda lift North American Cup |work=Royal Gazette |date=२८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==पार्श्वभूमी== ही स्पर्धा सुरुवातीला एप्रिल २०२६ मध्ये खेळवली जाणार होती, परंतु आंतरराष्ट्रीय सामन्यांच्या वेळापत्रकाशी झालेला संघर्ष आणि व्यवस्थापकीय अडचणींमुळे नंतर ती सप्टेंबरमध्ये हलवण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.royalgazette.com/cricket/sport/article/20260313/crickets-north-american-cup-postponed-until-september/ |title=Cricket’s North American Cup postponed until September |work=The Royal Gazette |date=१३ मार्च २०२६ |access-date=२१ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref name="Bernews"/> ऑगस्ट २०२६ मध्ये सुधारित वेळापत्रक जाहीर करण्यात आले. मागील आवृत्तीत सहभागी झालेले [[युनायटेड स्टेट्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युनायटेड स्टेट्स]] आणि [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कॅनडा]] या स्पर्धेत सहभागी न झाल्यामुळे सुधारित स्पर्धेत केवळ तीन संघांचा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/share/p/1BjsB1v4XF/ |title=The Road to North American Glory Begins! |work=Cayman Cricket |date=२० ऑगस्ट २०२६ |access-date=२१ ऑगस्ट २०२६ |via=Facebook}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- ! {{cr|BAH}}<ref>{{Cite web |title=BHM vs CAYM, 2nd Match, North American Cup, 2026 - Commentary |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/170780/bhm-vs-caym-2nd-match-north-american-cup-2026 |website=[[क्रिकबझ]]}}</ref> ! {{cr|BER}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DdS-IoLTp-r/ |title=Bermuda squad announced for the North America Cricket Cup 2026 |work=Bermuda Cricket Association |via=Instagram |date=१५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१५ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{cr|CAY}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DdHHH5VI8gh/ |title=Cayman Islands National Cricket Team – NACC 2026 |work=Cayman Islands Cricket Association |via=Instagram |date=११ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१५ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- |valign=top| * तुरान ब्राउन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * फेस्टस बेन * कीथ बरोझ * एव्हरेट हेवन * केर्वॉन हिंड्स * ग्रेगरी इर्विन * रिकार्डो पॅटन * शॉन फाउलर * ऑर्व्हिल हॉवेल * मोहम्मद सरफुद्दीन * [[ग्रेगरी टेलर]] * मार्क टेलर * डॅमियन विंट |valign=top| * [[टेरिन फ्रे]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[डेरीक ब्रांगमान]] (उपकर्णधार) * ओनियास बास्कोम * [[केव्हॉन फुबलर]] * क्वासी जेम्स * [[कमाउ लेवेरॉक]] * आयझाया ओब्रायन * न्झारी पेन्टर * जर्मल प्रॉक्टर * [[डेलरे रॉलिन्स]] * डॉमिनिक साबिर * [[सिनक्लेअर स्मिथ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * झेरी टॉमलिन्सन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * चार्ल्स ट्रॉट |valign=top| * [[रमोन सीली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * जर्मेन बेकर ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * विक धनिराम * सचिन दिवांगना * रोमियो डुंका * रोमारियो एडवर्ड्स * सॅम फॉस्टर * ॲन्टवान इफिल * डेमार जॉन्सन * ॲलेसॅन्ड्रो मॉरिस ज्युनियर * बिशाल खार्टी * [[आंद्रे मॅककार्थी]] * माल्कम रामलोगन * एड्रियन राइट |} ==साखळी सामने== ===गुणतालिका=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! बरोबरी ! निकाल नाही ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" | १ | style="text-align:left;" | {{cr|CAY}} | ४ | २ | १ | ० | १ | '''५''' | +१.९८० | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#ffc;" | २ | style="text-align:left;" | {{cr|BER}} | ४ | १ | १ | ० | २ | '''४''' | +०.४४४ | rowspan="2" | [[#पात्रता सामना|पात्रता सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#ffc;" | ३ | style="text-align:left;" | {{cr|BAH}} | ४ | ० | १ | ० | ३ | '''३''' | −६.५५० |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/north-america-cup-2026-1552791/points-table-standings |title=North America Cup 2026 Points Table & Team Standings |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |language=en }}</ref></small> ===सामने=== {{hatnote|सर्व वेळा पूर्व प्रमाण वेळेनुसार ([[यूटीसी−०५:००]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | date = २३ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|BER}} | team2 = {{cr|CAY}} | score1 = ११३ (१९.२ षटके) | runs1 = [[कमाउ लेवेरॉक]] ४६ (३६) | wickets1 = रोमियो डुंका ३/२७ (३ षटके) | score2 = ११५/८ (१८.३ षटके) | runs2 = [[आंद्रे मॅककार्थी]] २८ (२१) | wickets2 = [[डेलरे रॉलिन्स]] ४/१५ (४ षटके) | result = केमन द्वीपसमूह २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1555386.html धावफलक] | venue = [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्जटाउन]] | umpires = [[नरेंद्र एकनायके]] (बहामास) आणि झिट्रॉय रॉबर्टसन (केमन द्वीपसमूह) | motm = [[आंद्रे मॅककार्थी]] (केमन द्वीपसमूह) | toss = बर्म्युडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = सचिन दिवांगना, बिशाल खार्टी आणि माल्कम रामलोगन (केमन द्वीपसमूह) यांनी टी२०आ पदार्पण केले. * [[आंद्रे मॅककार्थी]]ने यापूर्वी वेस्ट इंडीजकडून एक टी२०आ सामना खेळल्यानंतर केमन द्वीपसमूहाकडून आपला पहिला टी२०आ सामना खेळला आणि पुरुषांच्या टी२०आमध्ये दोन आंतरराष्ट्रीय संघांचे प्रतिनिधित्व करणारा २७वा क्रिकेट खेळाडू ठरला. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:३० | team1 = {{cr-rt|CAY}} | team2 = {{cr|BER}} | score1 = १४३/५ (२० षटके) | runs1 = रोमियो डुंका ४३[[नाबाद|*]] (२७) | wickets1 = [[केव्हॉन फुबलर]] २/९ (२ षटके) | score2 = १४९/० (१६.४ षटके) | runs2 = डॉमिनिक साबिर ७३[[नाबाद|*]] (५५) | result = बर्म्युडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552797.html धावफलक] | venue = [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्जटाउन]] | umpires = [[नरेंद्र एकनायके]] (बहामास) आणि डेरिक विल्यम्स (केमन द्वीपसमूह) | motm = [[डेलरे रॉलिन्स]] (बर्म्युडा) | toss = केमन द्वीपसमूहाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = क्वासी जेम्स (बर्म्युडा) याने टी२०आ पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|CAY}} | team2 = {{cr|BAH}} | score1 = २१५/३ (२० षटके) | runs1 = जर्मेन बेकर १०६[[नाबाद|*]] (६०) | wickets1 = शॉन फाउलर १/११ (२ षटके) | score2 = ८४ (१८.३ षटके) | runs2 = मार्क टेलर २४ (१६) | wickets2 = सचिन दिवांगना २/४ (२ षटके) | result = केमन द्वीपसमूह १३१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552795.html धावफलक] | venue = [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्जटाउन]] | umpires = [[नरेंद्र एकनायके]] (बहामास) आणि [[ओमर विलिस]] (केमन द्वीपसमूह) | motm = जर्मेन बेकर (केमन द्वीपसमूह) | toss = बहामासने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = डॅमियन विंट (बहामास) याने टी२०आ पदार्पण केले. * जर्मेन बेकर (केमन द्वीपसमूह) याने टी२०आमधील आपले पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] केले.{{cn|date=September 2026}} }} {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:३० | team1 = {{cr-rt|BAH}} | team2 = {{cr|CAY}} | score1 = | score2 = | result = निकाल लागला नाही | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552798.html धावफलक] | venue = [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्जटाउन]] | umpires = झिट्रॉय रॉबर्टसन (केमन द्वीपसमूह) आणि डेरिक विल्यम्स (केमन द्वीपसमूह) | toss = बहामासने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = ॲन्टवान इफिल, ॲलेसॅन्ड्रो मॉरिस ज्युनियर (केमन द्वीपसमूह) आणि मोहम्मद सरफुद्दीन (बहामास) यांनी टी२०आ पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २५ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{cr-rt|BAH}} | team2 = {{cr|BER}} | score1 = | score2 = | result = सामना रद्द झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552796.html धावफलक] | venue = [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्जटाउन]] | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. }} {{Single-innings cricket match | date = २५ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:३० | team1 = {{cr-rt|BAH}} | team2 = {{cr|BER}} | score1 = | score2 = | result = सामना रद्द झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552799.html धावफलक] | venue = [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्जटाउन]] | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. }} ==बाद फेरी== {{hatnote|सर्व वेळा पूर्व प्रमाण वेळेनुसार ([[यूटीसी−०५:००]]) आहेत.}} ===पात्रता सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | team1 = {{cr-rt|BAH}} | team2 = {{cr|BER}} | score1 = ८२ (१८.५ षटके) | runs1 = मार्क टेलर ६२ (५९) | wickets1 = क्वासी जेम्स ४/२६ (४ षटके) | score2 = ८३/२ (६.१ षटके) | runs2 = [[डेलरे रॉलिन्स]] ५२ (१७) | wickets2 = तुरान ब्राउन २/२४ (२ षटके) | result = बर्म्युडा ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552800.html धावफलक] | venue = [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्जटाउन]] | umpires = झिट्रॉय रॉबर्टसन (केमन द्वीपसमूह) आणि [[ओमर विलिस]] (केमन द्वीपसमूह) | motm = [[डेलरे रॉलिन्स]] (बर्म्युडा) | toss = बहामासने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===अंतिम सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | team1 = {{cr-rt|BER}} | team2 = {{cr|CAY}} | score1 = १०१/९ (१५ षटके) | runs1 = आयझाया ओब्रायन ४३ (२२) | wickets1 = रोमारियो एडवर्ड्स ३/६ (२ षटके) | score2 = ५९ (१५ षटके) | runs2 = विक धनिराम १४ (११) | wickets2 = क्वासी जेम्स ३/१७ (३ षटके) | result = बर्म्युडा ४२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552801.html धावफलक] | venue = [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्जटाउन]] | umpires = [[नरेंद्र एकनायके]] (बहामास) आणि [[ओमर विलिस]] (केमन द्वीपसमूह) | motm = आयझाया ओब्रायन (बर्म्युडा) | toss = केमन द्वीपसमूहाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १५ षटकांचा करण्यात आला. | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/fixtures-results आयसीसीवरील सामने आणि निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:केमन द्वीपसमूहामधील क्रिकेट]] lfudwd0qb140i9x2xzab1m1tm6phzvj 10 384665 2717793 2717310 2026-10-07T08:11:55Z Nitin.kunjir 4684 2717793 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७ |title = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७]] |listclass = hlist |state = collapsed |above = आधीचा मोसम: [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६]] |group1 = सप्टेंबर २०२६ |list1 = * [[वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७|वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा]] * [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७|ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]] * [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७|वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा]] |group2 = ऑक्टोबर २०२६ |list2 = * [[इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण कोरिया दौरा, २०२६-२७|इंडोनेशियाचा दक्षिण कोरिया दौरा]] * [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|युएसए तिरंगी मालिका]] * [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ|पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ]] * २०२६ मलेशिया महिला तिरंगी मालिका * [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब|पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब]] * [[बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]] * [[अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७|बांगलादेश विरुद्ध अफगाणिस्तान युएईमध्ये]] * [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका|ओमान तिरंगी मालिका]] * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७|श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा]] * [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा]] * [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका युएईमध्ये]] * [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका|पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] * [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]] * [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता क|पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता क]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७|भारताचा न्यू झीलंड दौरा]] * [[झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ अफगाणिस्तान विरुद्ध युएई मध्ये, २०२६–२७|झिम्बाब्वे विरुद्ध अफगाणिस्तान युएईमध्ये]] * [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७|वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा]] |group3 = नोव्हेंबर २०२६ |list3 = * [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७|बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]] * २०२६ महिला उदयोन्मुख राष्ट्रे ट्रॉफी |group4 = डिसेंबर २०२६ |list4 = * [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७|भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]] * [[बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७|बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा]] * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|श्रीलंकेचा भारत दौरा]] * [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७|इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]] * [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ|विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ]] |group5 = जानेवारी २०२७ |list5 = * [[झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|झिम्बाब्वेचा भारत दौरा]] * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७|श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा]] * [[ऑस्ट्रेलिया संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा]] |group6 = फेब्रुवारी २०२७ |list6 = * [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक|महिला चॅम्पियन्स चषक]] |group7 = मार्च २०२७ |list7 = * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७|बांगलादेशचा नेपाळ दौरा]] |group8 = चालू स्पर्धा |list8 = * [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] * [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] * [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग|क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] * [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|महिला अजिंक्यपद]] * असोसिएट आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट |below = पुढील मोसम: [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२७]] }}<noinclude> {{Collapsible option}} [[वर्ग:International cricket by year navigational boxes]] </noinclude> 2jrm3f5iotfsf31u5n5nw6dwysku9wz 0 384731 2717621 2717246 2026-10-07T01:24:11Z Ganesh591 62733 /* आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका */ 2717621 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of India.svg | team1_name = भारत | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २७ सप्टेंबर | to_date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[शुभमन गिल]] <small>(आं.ए.दि.)</small><br>[[श्रेयस अय्यर]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[शई होप]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[शुभमन गिल]] (३३४) | team2_ODIs_most_runs = [[शई होप]] (२७८) | team1_ODIs_most_wickets = [[कुलदीप यादव]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[जेडन सील्स]] (४) | player_of_ODI_series = [[शुभमन गिल]] (भा) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर आणि ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी भारताच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/138154/indian-mens-team-to-play-22-matches-across-17-venues-at-home-in-2026-27 |trans-title=भारतीय पुरुष संघ २०२६-२७ मध्ये मायदेशात १७ मैदानांवर २२ सामने खेळणार.|title=Indian men's team to play 22 matches across 17 venues at home in 2026-27 |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-cricket-schedule-fixtures-venues-2026-27-chepauk-ma-chidambaram-stadium/article70787484.ece |trans-title=२०२६-२७ मधील भारतीय क्रिकेटच्या मायदेशातील सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर: चेन्नईला बॉर्डर-गावस्कर चषक मालिकेचा एक सामना; मायदेशातील हंगामाची सुरुवात २७ सप्टेंबरपासून.|title=Indian cricket schedule for 2026-27 home matches announced: Chennai gets one Border-Gavaskar Trophy fixture, Home season commences on September 27 |work=[[द हिंदू]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=२ एप्रिल २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=2022-12-26 |url-status=dead}}</ref> मार्च २०२६ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]ाने (बीसीसीआय) २०२६-२७ च्या घरच्या आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे सामने निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2026/news/55556333/fixtures-unveiled-for-team-india-s-international-home-season-2026-27 |trans-title=भारतीय संघाच्या २०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय मायदेशातील हंगामाचे वेळापत्रक जाहीर|title=Fixtures unveiled for Team India’s international home season 2026-27 |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !colspan="2" |{{cr|IND}} !colspan="2" |{{cr|WIN}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या मायदेशातील मालिकेसाठी भारताचा संघ आणि इराणी चषकासाठी 'रेस्ट ऑफ इंडिया'चा संघ जाहीर.|title=India’s squad for home series against West Indies and ROI squad for Irani Cup announced |url=https://www.bcci.tv/news/article/indias-squad-for-home-series-against-west-indies-and-roi-squad-for-irani-cup-announced |website=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या व्हाईट-बॉल मालिकेसाठी भारताचे संघ जाहीर.|title=India name squads for white-ball series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/news/india-name-squads-for-white-ball-series-against-west-indies |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=क्रिकेट वेस्ट इंडिजकडून भारत दौऱ्यासाठी मर्यादित षटकांच्या सामन्यांचे संघ जाहीर.|title=Cricket West Indies Announces Limited Overs Squads for the Tour of India |url=https://www.windiescricket.com/news/cricket-west-indies-announces-limited-overs-squads-for-the-tour-of-india/ |website=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]]}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडीजतर्फे भारत दौऱ्यासाठी एकदिवसीय आणि टी२० संघांची घोषणा.|title=West Indies unveil ODI and T20I squads for India tour |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-2027/news/west-indies-unveil-odi-and-t20i-squads-for-india-tour |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[केएल राहुल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अंशुल कंबोज]] * [[ऋतुराज गायकवाड]] * [[आकिब नबी]] * [[कुलदीप यादव]] * [[गुरनूर ब्रार]] * [[ध्रुव जुरेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नमन धीर]] * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[प्रसिद्ध कृष्ण]] * [[मोहम्मद सिराज]] * [[यशस्वी जैस्वाल]] * [[रवींद्र जडेजा]] * [[रोहित शर्मा]] * [[विराट कोहली]] | * [[श्रेयस अय्यर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[टिळक वर्मा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अक्षर पटेल]] * [[अभिषेक शर्मा]] * [[अर्शदीप सिंग]] * [[इशान किशन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कुलदीप यादव]] * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[मयंक यादव]] * [[रवी बिश्नोई]] * [[प्रिन्स यादव]] * [[वैभव सूर्यवंशी]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[शिवम दुबे]] * [[संजू सॅमसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अमीर जांगू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अल्झारी जोसेफ]] * [[कीमो पॉल]] * [[केसी कार्टी]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] * [[ज्वेल अँड्र्यू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेडन सील्स]] * [[जॉन कॅम्पबेल]] * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[रोस्टन चेस]] * [[व्हिटेल लॉज]] * [[शमार जोसेफ]] * [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अकिल होसीन]] * [[अमीर जांगू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कामिल पूरन]] * [[किमो पॉल]] * [[क्वेंटिन सॅम्पसन]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[ज्वेल अँड्र्यू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[रोमारियो शेफर्ड]] * [[रोव्हमन पॉवेल]] * [[रोस्टन चेस]] * [[शमार जोसेफ]] * [[शामर स्प्रिंगर]] * [[शिमरॉन हेटमायर]] * [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] |} १ ऑक्टोबर रोजी, हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे [[प्रसिद्ध कृष्ण]] शेवटच्या एकदिवसीय सामन्यातून बाहेर पडला आणि त्याच्या जागी [[अंशुल कंबोज]]चा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/anshul-kamboj-replaces-injured-prasidh-krishna-for-final-india-vs-west-indies-odi-1556731 |trans-title= भारत विरुद्ध वेस्ट इंडिज यांच्यातील अंतिम एकदिवसीय सामन्यासाठी दुखापतग्रस्त प्रसिद्धच्या जागी कंबोज|title= Kamboj replaces injured Prasidh for final India vs West Indies ODI |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर रोजी, तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात बोटाला दुखापत झालेल्या [[ज्वेल अँड्रु]]च्या जागी (पर्यायी खेळाडू म्हणून) [[अमीर जांगू]]चा आंतरराष्ट्रीय टी२० संघात समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=भारत आं.टी२० मालिकेसाठी दुखापतग्रस्त ज्वेल अँड्र्यूच्या जागी वेस्ट इंडिजकडून अमीर जांगूचा समावेश.|title=West Indies add Amir Jangoo as cover for the injured Jewel Andrew for India T20Is |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/50107427/ind-vs-wi-west-indies-add-amir-jangoo-cover-injured-jewel-andrew-india-t20is |website=ईएसपीएन}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २९५/७ (५० षटके) | runs1 = [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] १०१ (१०८) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] ४/४० (१० षटके) | score2 = ३००/२ (४१.४ षटके) | runs2 = [[विराट कोहली]] १३९[[नाबाद|*]] (८८) | wickets2 = [[रॉस्टन चेझ]] १/६४ (१० षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html धावफलक] | venue = [[द स्पोर्ट्स हब|ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[कुलदीप यादव]] (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[नमन धीर]] (भारत) याने एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या पहिल्या एकदिवसीय सामन्यात नमन धीरचे भारतासाठी पदार्पण.|title=Naman Dhir makes India debut in first ODI against West Indies |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/naman-dhir-india-debut-1st-odi-vs-west-indies/article71515566.ece/amp/ |work=[[स्पोर्टस्टार]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] (वेस्ट इंडीज) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपले पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] केले.<ref>{{cite web |trans-title=भारताविरुद्धच्या वनडे सामन्यात ग्रीव्हजच्या शतकानंतर वेस्ट इंडीजची धावसंख्या ७ बाद २९५|title=West Indies reach 295-7 after Greaves ton in India ODI |url=https://www.afp.com/en/west-indies-reach-295-7-after-greaves-ton-india-odi |work=एजन्स फ्रान्स-प्रेस |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[विराट कोहली]] (भारत) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील १५,००० धावा पूर्ण केल्या,<ref>{{cite web |trans-title=कोहलीने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १५,००० धावांचा टप्पा गाठला; तेंडुलकरनंतर ही कामगिरी करणारा तो केवळ दुसरा फलंदाज.|title=Kohli brings up 15000 ODI runs, just 2nd batter to reach feat after Tendulkar |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/virat-kohli-15000-odi-runs-record-sachin-tendulkar-10896470/lite/ |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> तसेच हा टप्पा सर्वांत कमी डावांत गाठणारा फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=विराट कोहलीने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये आणखी एक उल्लेखनीय विक्रम प्रस्थापित केला.|title=Virat Kohli scales another remarkable ODI record |url=https://www.icc-cricket.com/news/virat-kohli-scales-another-remarkable-odi-record |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ४०५/७ (५० षटके) | runs1 = [[अमीर जांगू]] ११४ (७७) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] २/६५ (१० षटके) | score2 = ४०६/२ (४३.३ षटके) | runs2 = [[शुभमन गिल]] २२३[[नाबाद|*]] (१३३) | wickets2 = [[शमार जोसेफ]] १/५२ (६ षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html धावफलक] | venue = [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] | umpires = [[शारफुदौला]] (बांगलादेश) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भारत) | motm = [[शुभमन गिल]] (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[आकिब नबी]] (भारत) याने एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web |last=मोंगा|first=सिद्धार्थ|date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=भारताने क्षेत्ररक्षण स्वीकारले; नबीला पदार्पणाची संधी, वेस्ट इंडीज संघात चार बदल.|title=Nabi handed debut as India field; West Indies make four changes |url=https://www.cricinfo.com/story/ind-vs-wi-2nd-odi-auqib-nabi-handed-debut-as-india-field-west-indies-make-four-changes-1556562 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[लोकेश राहुल|के. एल. राहुल]] (भारत) याने आपला १००वा एकदिवसीय सामना खेळला.<ref>{{cite web |date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=के.एल. राहुल आपला १०० वा एकदिवसीय सामना खेळण्यास सज्ज; आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये १०,००० धावा पूर्ण करण्यासाठी ३५ धावांची आवश्यकता.|title=KL Rahul set to play 100th ODI, 35 runs away from 10,000 international runs |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/ind-vs-wi-kl-rahul-set-to-play-100th-odi-35-runs-away-from-10000-international-runs20260930115106/ |work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल}}</ref> * [[कुलदीप यादव]] (भारत) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपला २००वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=कुलदीप यादव वनडेमध्ये २०० बळी घेणारा चौथा भारतीय फिरकीपटू ठरला.|title=Kuldeep Yadav becomes 4th Indian spinner to reach 200 ODI wickets |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/kuldeep-yadav-becomes-4th-indian-spinner-to-reach-200-odi-wickets/amp |website=The Tribune}}</ref> * वेस्ट इंडीजने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपली आतापर्यंतची सर्वोच्च संघधावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडीजची एकदिवसीय सामन्यातील आतापर्यंतची सर्वोच्च धावसंख्या; भारतासमोर ४०६ धावांचे आव्हान.|title=West Indies score their highest ever ODI total, India to chase 406 |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/west-indies-score-their-highest-ever-odi-total-india-to-chase-406-101790773601329-amp.html |website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]}}</ref> * [[रोहित शर्मा]] (भारत) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील १२,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=रोहित शर्मा एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १२,००० धावा पूर्ण करणारा तिसरा भारतीय ठरला.|title=Rohit Sharma Becomes 3rd Indian To 12,000 ODI Runs |url=https://www.news18.com/amp/cricket/rohit-sharma-becomes-3rd-indian-to-12000-odi-runs-ws-l-10361504.html |website=News18}}</ref> तसेच एकाच देशात २०० षटकार मारणारा तो पहिला फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=रोहित शर्माने पुन्हा इतिहास रचला, एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये अविश्वसनीय कामगिरी करणारा तो पहिला फलंदाज ठरला.|title=Rohit Sharma Creates History Again, Becomes First Batter Ever To Reach Incredible ODI Feat |url=https://sports.ndtv.com/cricket/rohit-sharma-creates-history-again-becomes-first-batter-ever-to-reach-incredible-odi-feat-12121229 |website=एनडीटीव्ही}}</ref> * [[शुभमन गिल]] (भारत) हा रोहित शर्मानंतर एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये दोन द्विशतके करणारा दुसरा फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=गिलची द्विशतकी खेळी; एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये एकापेक्षा अधिक द्विशतके ठोकणारा केवळ दुसरा फलंदाज ठरला.|title=Gill cracks 200, becomes only 2nd batter with multiple ODI double centuries |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/shubman-gill-second-200-rohit-sharma-multiple-odi-double-centuries-10901235/lite/ |website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]}}</ref> * गिलचे द्विशतक चेंडूंच्या दृष्टीने एकदिवसीय क्रिकेटमधील सर्वांत जलद द्विशतक ठरले; त्याने ११७ चेंडूंमध्ये द्विशतक पूर्ण केले.<ref>{{cite web |first=संपत|last=बांदारुपल्ली|access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=आकडेवारी - ८११ धावा, पाच शतकवीर आणि गुवाहाटीत अनेक विक्रमांची नोंद.|title=Stats - 811 runs, five centurions, and records galore in Guwahati |url=https://www.cricinfo.com/story/stats-811-runs-five-centurions-and-records-galore-in-guwahati-1556649 |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> तसेच त्याने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये कर्णधाराकडून केलेली सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या नोंदवली. धावांचा पाठलाग करताना भारतीय फलंदाजाने द्विशतक करण्याची ही पहिलीच वेळ होती.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धची एकदिवसीय मालिका जिंकताना भारताने अनेक विक्रम प्रस्थापित केले.|title=Records galore as India clinch ODI series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/news/records-galore-as-india-west-indies-vie-for-the-odi-series? |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}</ref> * या सामन्यात पाच शतके झाली, जी कोणत्याही एकदिवसीय सामन्यातील सर्वाधिक शतकांची संख्या होती.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=एकदिवसीय सामन्यात सर्वाधिक शतके: गुवाहाटी येथील भारत विरुद्ध वेस्ट इंडिज दुसऱ्या एकदिवसीय सामन्याने इतिहास रचला.|title=Most centuries scored in a match in ODI: India vs West Indies 2nd ODI in Guwahati set history |url=https://sports.yahoo.com/articles/most-centuries-scored-match-odi-151424993.html? |website=Yahoo Sports}}</ref> * हा एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासातील भारताचा सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग होता. तसेच हा [[एकदिवसीय सामन्यातील विक्रमांची यादी|एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासातील]] दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{cite web |first=सिद्धार्थ |last=मोंगा|access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=गिलच्या २२३ धावांनी भारतासाठी रचला विक्रमी पाठलागाचा पाया.|title=Gill 223 sets up record chase for India |url=https://www.cricinfo.com/series/west-indies-in-india-2026-27-1529215/india-vs-west-indies-2nd-odi-1529228/match-report |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ३५१/७ (५० षटके) | runs1 = [[लोकेश राहुल]] १२९[[नाबाद|*]] (८७) | wickets1 = [[जेडन सील्स]] ३/६२ (१० षटके) | score2 = ३५२/५ (४८.२ षटके) | runs2 = [[शाई होप]] १६२[[नाबाद|*]] (१४३) | wickets2 = [[नमन धीर]] १/३३ (५.२ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html धावफलक] | venue = [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = [[शाई होप]] (वे) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = या मैदानावर खेळला गेलेला हा पहिला [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] सामना होता.<ref>{{cite web |access-date=२ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=मुल्लनपूर पहिल्या पुरुष एकदिवसीय सामन्यासाठी सज्ज; भारत आणि वेस्ट इंडीजचे संघ दाखल|title=Mullanpur set for first men’s ODI as India, WI teams arrive |url=https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/mullanpur-set-for-first-mens-odi-as-india-wi-teams-arrive/amp |website=द ट्रिब्यून}}</ref> * [[अंशुल कंबोज]] (भारत) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात अंशुल कंबोजचे भारतासाठी 'व्हाइट-बॉल' क्रिकेटमध्ये पदार्पण.|title=Anshul Kamboj makes India white-ball debut in third ODI against West Indies |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/anshul-kamboj-india-white-ball-debut-third-odi-west-indies/article71540054.ece/amp/ |website=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> * हा वेस्ट इंडीजचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमधील सर्वाधिक धावसंख्येचा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=राहुलवर 'होप'ची सरशी; वेस्ट इंडिजने ३५२ धावांचे आव्हान यशस्वीपणे पेलले|title=WI hunt down 352 as Hope trumps Rahul |url=https://m.cricbuzz.com/cricket-news/140385/wi-hunt-down-352-as-hope-trumps-rahul |website=[[क्रिकबझ]]}}</ref> * [[शाई होप]]ने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यात धावांचा पाठलाग करताना वेस्ट इंडीजकडून सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=होपच्या कामगिरीमुळे वेस्ट इंडीजला भारतावर ऐतिहासिक विजय|title=Hope inspires West Indies to record win over India |url=https://www.icc-cricket.com/news/hope-inspires-west-indies-to-record-win-over-india |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = १७१ (१९.१ षटके) | runs1 = [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] ५६ (३४) | wickets1 = [[नमन धीर]] ३/३१ (४ षटके) | score2 = १७२/२ (१४.४ षटके) | runs2 = [[श्रेयस अय्यर]] १०२[[नाबाद|*]] (४३) | wickets2 = [[अकिल होसीन]] १/३७ (४ षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html धावफलक] | venue = [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भारत) | motm = [[श्रेयस अय्यर]] (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[नमन धीर]] (भारत) आणि [[कामिल पूरन]] (वेस्ट इंडीज) या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |title=Naman Dhir and Kamil Pooran debut in Lucknow after India opt to bowl |trans-title=भारताने गोलंदाजीचा निर्णय घेतल्यानंतर लखनौमध्ये नमन धीर आणि कामिल पूरनचे पदार्पण |url=https://www.cricinfo.com/story/naman-dhir-and-kamil-pooran-debut-in-lucknow-after-india-opt-to-bowl-vs-west-indies-1557314 |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> * [[अकिल होसीन]] (वेस्ट इंडीज) याने आपला १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला.<ref>{{cite web |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |title=Versatile Hosein banks on 'data' and 'instincts' against India's hitters |trans-title=भारताच्या फलंदाजांविरुद्ध अष्टपैलू होसेनचा 'डेटा' आणि 'अंतःप्रेरणेवर' भर |url=https://www.espn.co.uk/cricket/story/_/id/50109987/ind-vs-wi-akeal-hosein-banks-data-instincts-india-hitters |website=[[ईएसपीएन]]}}</ref> * [[श्रेयस अय्यर]] (भारत) याने आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील आपले पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] झळकावले.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |title=Captain Shreyas Iyer Smashes Maiden T20I Century |trans-title=कर्णधार श्रेयस अय्यरने पहिले आंतरराष्ट्रीय टी२० शतक झळकावले |url=https://www.deccanchronicle.com/amp/nation/captain-shreyas-iyer-smashes-maiden-t20i-century-1993677 |website=डेक्कन क्रॉनिकल}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html धावफलक] | venue = [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल|जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[रांची]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[रोहन पंडित]] (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html धावफलक] | venue = [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि वीरेंद्र शर्मा (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html धावफलक] | venue = राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि वीरेंद्र शर्मा (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html धावफलक] | venue = [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[रोहन पंडित]] (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-in-india-2026-27-1529215 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{भारताचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे भारत दौरे|२०२६]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|भारत]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे भारत दौरे]] t08p6av87rw75cj9cc4orvp359ml9ix 2717673 2717621 2026-10-07T04:33:47Z Nitin.kunjir 4684 /* आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका */ 2717673 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of India.svg | team1_name = भारत | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २७ सप्टेंबर | to_date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[शुभमन गिल]] <small>(आं.ए.दि.)</small><br>[[श्रेयस अय्यर]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[शई होप]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[शुभमन गिल]] (३३४) | team2_ODIs_most_runs = [[शई होप]] (२७८) | team1_ODIs_most_wickets = [[कुलदीप यादव]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[जेडन सील्स]] (४) | player_of_ODI_series = [[शुभमन गिल]] (भा) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर आणि ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी भारताच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/138154/indian-mens-team-to-play-22-matches-across-17-venues-at-home-in-2026-27 |trans-title=भारतीय पुरुष संघ २०२६-२७ मध्ये मायदेशात १७ मैदानांवर २२ सामने खेळणार.|title=Indian men's team to play 22 matches across 17 venues at home in 2026-27 |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-cricket-schedule-fixtures-venues-2026-27-chepauk-ma-chidambaram-stadium/article70787484.ece |trans-title=२०२६-२७ मधील भारतीय क्रिकेटच्या मायदेशातील सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर: चेन्नईला बॉर्डर-गावस्कर चषक मालिकेचा एक सामना; मायदेशातील हंगामाची सुरुवात २७ सप्टेंबरपासून.|title=Indian cricket schedule for 2026-27 home matches announced: Chennai gets one Border-Gavaskar Trophy fixture, Home season commences on September 27 |work=[[द हिंदू]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=२ एप्रिल २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=2022-12-26 |url-status=dead}}</ref> मार्च २०२६ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]ाने (बीसीसीआय) २०२६-२७ च्या घरच्या आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे सामने निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2026/news/55556333/fixtures-unveiled-for-team-india-s-international-home-season-2026-27 |trans-title=भारतीय संघाच्या २०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय मायदेशातील हंगामाचे वेळापत्रक जाहीर|title=Fixtures unveiled for Team India’s international home season 2026-27 |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !colspan="2" |{{cr|IND}} !colspan="2" |{{cr|WIN}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या मायदेशातील मालिकेसाठी भारताचा संघ आणि इराणी चषकासाठी 'रेस्ट ऑफ इंडिया'चा संघ जाहीर.|title=India’s squad for home series against West Indies and ROI squad for Irani Cup announced |url=https://www.bcci.tv/news/article/indias-squad-for-home-series-against-west-indies-and-roi-squad-for-irani-cup-announced |website=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या व्हाईट-बॉल मालिकेसाठी भारताचे संघ जाहीर.|title=India name squads for white-ball series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/news/india-name-squads-for-white-ball-series-against-west-indies |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=क्रिकेट वेस्ट इंडिजकडून भारत दौऱ्यासाठी मर्यादित षटकांच्या सामन्यांचे संघ जाहीर.|title=Cricket West Indies Announces Limited Overs Squads for the Tour of India |url=https://www.windiescricket.com/news/cricket-west-indies-announces-limited-overs-squads-for-the-tour-of-india/ |website=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]]}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडीजतर्फे भारत दौऱ्यासाठी एकदिवसीय आणि टी२० संघांची घोषणा.|title=West Indies unveil ODI and T20I squads for India tour |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-2027/news/west-indies-unveil-odi-and-t20i-squads-for-india-tour |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[केएल राहुल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अंशुल कंबोज]] * [[ऋतुराज गायकवाड]] * [[आकिब नबी]] * [[कुलदीप यादव]] * [[गुरनूर ब्रार]] * [[ध्रुव जुरेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नमन धीर]] * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[प्रसिद्ध कृष्ण]] * [[मोहम्मद सिराज]] * [[यशस्वी जैस्वाल]] * [[रवींद्र जडेजा]] * [[रोहित शर्मा]] * [[विराट कोहली]] | * [[श्रेयस अय्यर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[टिळक वर्मा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अक्षर पटेल]] * [[अभिषेक शर्मा]] * [[अर्शदीप सिंग]] * [[इशान किशन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कुलदीप यादव]] * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[मयंक यादव]] * [[रवी बिश्नोई]] * [[प्रिन्स यादव]] * [[वैभव सूर्यवंशी]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[शिवम दुबे]] * [[संजू सॅमसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अमीर जांगू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अल्झारी जोसेफ]] * [[कीमो पॉल]] * [[केसी कार्टी]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] * [[ज्वेल अँड्र्यू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेडन सील्स]] * [[जॉन कॅम्पबेल]] * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[रोस्टन चेस]] * [[व्हिटेल लॉज]] * [[शमार जोसेफ]] * [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अकिल होसीन]] * [[अमीर जांगू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कामिल पूरन]] * [[किमो पॉल]] * [[क्वेंटिन सॅम्पसन]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[ज्वेल अँड्र्यू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[रोमारियो शेफर्ड]] * [[रोव्हमन पॉवेल]] * [[रोस्टन चेस]] * [[शमार जोसेफ]] * [[शामर स्प्रिंगर]] * [[शिमरॉन हेटमायर]] * [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] |} १ ऑक्टोबर रोजी, हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे [[प्रसिद्ध कृष्ण]] शेवटच्या एकदिवसीय सामन्यातून बाहेर पडला आणि त्याच्या जागी [[अंशुल कंबोज]]चा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/anshul-kamboj-replaces-injured-prasidh-krishna-for-final-india-vs-west-indies-odi-1556731 |trans-title= भारत विरुद्ध वेस्ट इंडिज यांच्यातील अंतिम एकदिवसीय सामन्यासाठी दुखापतग्रस्त प्रसिद्धच्या जागी कंबोज|title= Kamboj replaces injured Prasidh for final India vs West Indies ODI |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर रोजी, तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात बोटाला दुखापत झालेल्या [[ज्वेल अँड्रु]]च्या जागी (पर्यायी खेळाडू म्हणून) [[अमीर जांगू]]चा आंतरराष्ट्रीय टी२० संघात समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=भारत आं.टी२० मालिकेसाठी दुखापतग्रस्त ज्वेल अँड्र्यूच्या जागी वेस्ट इंडिजकडून अमीर जांगूचा समावेश.|title=West Indies add Amir Jangoo as cover for the injured Jewel Andrew for India T20Is |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/50107427/ind-vs-wi-west-indies-add-amir-jangoo-cover-injured-jewel-andrew-india-t20is |website=ईएसपीएन}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २९५/७ (५० षटके) | runs1 = [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] १०१ (१०८) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] ४/४० (१० षटके) | score2 = ३००/२ (४१.४ षटके) | runs2 = [[विराट कोहली]] १३९[[नाबाद|*]] (८८) | wickets2 = [[रॉस्टन चेझ]] १/६४ (१० षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html धावफलक] | venue = [[द स्पोर्ट्स हब|ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = [[कुलदीप यादव]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[नमन धीर]] (भा) याने एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या पहिल्या एकदिवसीय सामन्यात नमन धीरचे भारतासाठी पदार्पण.|title=Naman Dhir makes India debut in first ODI against West Indies |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/naman-dhir-india-debut-1st-odi-vs-west-indies/article71515566.ece/amp/ |work=[[स्पोर्टस्टार]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] (वे) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपले पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] केले.<ref>{{cite web |trans-title=भारताविरुद्धच्या वनडे सामन्यात ग्रीव्हजच्या शतकानंतर वेस्ट इंडीजची धावसंख्या ७ बाद २९५|title=West Indies reach 295-7 after Greaves ton in India ODI |url=https://www.afp.com/en/west-indies-reach-295-7-after-greaves-ton-india-odi |work=एजन्स फ्रान्स-प्रेस |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[विराट कोहली]] (भा) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील १५,००० धावा पूर्ण केल्या,<ref>{{cite web |trans-title=कोहलीने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १५,००० धावांचा टप्पा गाठला; तेंडुलकरनंतर ही कामगिरी करणारा तो केवळ दुसरा फलंदाज.|title=Kohli brings up 15000 ODI runs, just 2nd batter to reach feat after Tendulkar |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/virat-kohli-15000-odi-runs-record-sachin-tendulkar-10896470/lite/ |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> तसेच हा टप्पा सर्वांत कमी डावांत गाठणारा फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=विराट कोहलीने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये आणखी एक उल्लेखनीय विक्रम प्रस्थापित केला.|title=Virat Kohli scales another remarkable ODI record |url=https://www.icc-cricket.com/news/virat-kohli-scales-another-remarkable-odi-record |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ४०५/७ (५० षटके) | runs1 = [[अमीर जांगू]] ११४ (७७) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] २/६५ (१० षटके) | score2 = ४०६/२ (४३.३ षटके) | runs2 = [[शुभमन गिल]] २२३[[नाबाद|*]] (१३३) | wickets2 = [[शमार जोसेफ]] १/५२ (६ षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html धावफलक] | venue = [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] | umpires = [[शारफुदौला]] (बां) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[शुभमन गिल]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[आकिब नबी]] (भा) याने एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web |last=मोंगा|first=सिद्धार्थ|date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=भारताने क्षेत्ररक्षण स्वीकारले; नबीला पदार्पणाची संधी, वेस्ट इंडीज संघात चार बदल.|title=Nabi handed debut as India field; West Indies make four changes |url=https://www.cricinfo.com/story/ind-vs-wi-2nd-odi-auqib-nabi-handed-debut-as-india-field-west-indies-make-four-changes-1556562 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[लोकेश राहुल|के. एल. राहुल]] (भा) याने आपला १००वा एकदिवसीय सामना खेळला.<ref>{{cite web |date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=के.एल. राहुल आपला १०० वा एकदिवसीय सामना खेळण्यास सज्ज; आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये १०,००० धावा पूर्ण करण्यासाठी ३५ धावांची आवश्यकता.|title=KL Rahul set to play 100th ODI, 35 runs away from 10,000 international runs |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/ind-vs-wi-kl-rahul-set-to-play-100th-odi-35-runs-away-from-10000-international-runs20260930115106/ |work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल}}</ref> * [[कुलदीप यादव]] (भा) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपला २००वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=कुलदीप यादव वनडेमध्ये २०० बळी घेणारा चौथा भारतीय फिरकीपटू ठरला.|title=Kuldeep Yadav becomes 4th Indian spinner to reach 200 ODI wickets |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/kuldeep-yadav-becomes-4th-indian-spinner-to-reach-200-odi-wickets/amp |website=The Tribune}}</ref> * वेस्ट इंडीजने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपली आतापर्यंतची सर्वोच्च संघधावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडीजची एकदिवसीय सामन्यातील आतापर्यंतची सर्वोच्च धावसंख्या; भारतासमोर ४०६ धावांचे आव्हान.|title=West Indies score their highest ever ODI total, India to chase 406 |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/west-indies-score-their-highest-ever-odi-total-india-to-chase-406-101790773601329-amp.html |website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]}}</ref> * [[रोहित शर्मा]] (भा) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील १२,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=रोहित शर्मा एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १२,००० धावा पूर्ण करणारा तिसरा भारतीय ठरला.|title=Rohit Sharma Becomes 3rd Indian To 12,000 ODI Runs |url=https://www.news18.com/amp/cricket/rohit-sharma-becomes-3rd-indian-to-12000-odi-runs-ws-l-10361504.html |website=News18}}</ref> तसेच एकाच देशात २०० षटकार मारणारा तो पहिला फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=रोहित शर्माने पुन्हा इतिहास रचला, एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये अविश्वसनीय कामगिरी करणारा तो पहिला फलंदाज ठरला.|title=Rohit Sharma Creates History Again, Becomes First Batter Ever To Reach Incredible ODI Feat |url=https://sports.ndtv.com/cricket/rohit-sharma-creates-history-again-becomes-first-batter-ever-to-reach-incredible-odi-feat-12121229 |website=एनडीटीव्ही}}</ref> * [[शुभमन गिल]] (भा) हा रोहित शर्मानंतर एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये दोन द्विशतके करणारा दुसरा फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=गिलची द्विशतकी खेळी; एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये एकापेक्षा अधिक द्विशतके ठोकणारा केवळ दुसरा फलंदाज ठरला.|title=Gill cracks 200, becomes only 2nd batter with multiple ODI double centuries |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/shubman-gill-second-200-rohit-sharma-multiple-odi-double-centuries-10901235/lite/ |website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]}}</ref> * गिलचे द्विशतक चेंडूंच्या दृष्टीने एकदिवसीय क्रिकेटमधील सर्वांत जलद द्विशतक ठरले; त्याने ११७ चेंडूंमध्ये द्विशतक पूर्ण केले.<ref>{{cite web |first=संपत|last=बांदारुपल्ली|access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=आकडेवारी - ८११ धावा, पाच शतकवीर आणि गुवाहाटीत अनेक विक्रमांची नोंद.|title=Stats - 811 runs, five centurions, and records galore in Guwahati |url=https://www.cricinfo.com/story/stats-811-runs-five-centurions-and-records-galore-in-guwahati-1556649 |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> तसेच त्याने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये कर्णधाराकडून केलेली सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या नोंदवली. धावांचा पाठलाग करताना भारतीय फलंदाजाने द्विशतक करण्याची ही पहिलीच वेळ होती.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धची एकदिवसीय मालिका जिंकताना भारताने अनेक विक्रम प्रस्थापित केले.|title=Records galore as India clinch ODI series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/news/records-galore-as-india-west-indies-vie-for-the-odi-series? |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}</ref> * या सामन्यात पाच शतके झाली, जी कोणत्याही एकदिवसीय सामन्यातील सर्वाधिक शतकांची संख्या होती.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=एकदिवसीय सामन्यात सर्वाधिक शतके: गुवाहाटी येथील भारत विरुद्ध वेस्ट इंडिज दुसऱ्या एकदिवसीय सामन्याने इतिहास रचला.|title=Most centuries scored in a match in ODI: India vs West Indies 2nd ODI in Guwahati set history |url=https://sports.yahoo.com/articles/most-centuries-scored-match-odi-151424993.html? |website=Yahoo Sports}}</ref> * हा एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासातील भारताचा सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग होता. तसेच हा [[एकदिवसीय सामन्यातील विक्रमांची यादी|एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासातील]] दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{cite web |first=सिद्धार्थ |last=मोंगा|access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=गिलच्या २२३ धावांनी भारतासाठी रचला विक्रमी पाठलागाचा पाया.|title=Gill 223 sets up record chase for India |url=https://www.cricinfo.com/series/west-indies-in-india-2026-27-1529215/india-vs-west-indies-2nd-odi-1529228/match-report |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ३५१/७ (५० षटके) | runs1 = [[लोकेश राहुल]] १२९[[नाबाद|*]] (८७) | wickets1 = [[जेडन सील्स]] ३/६२ (१० षटके) | score2 = ३५२/५ (४८.२ षटके) | runs2 = [[शाई होप]] १६२[[नाबाद|*]] (१४३) | wickets2 = [[नमन धीर]] १/३३ (५.२ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html धावफलक] | venue = [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = [[शाई होप]] (वे) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = या मैदानावर खेळला गेलेला हा पहिला [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] सामना होता.<ref>{{cite web |access-date=२ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=मुल्लनपूर पहिल्या पुरुष एकदिवसीय सामन्यासाठी सज्ज; भारत आणि वेस्ट इंडीजचे संघ दाखल|title=Mullanpur set for first men’s ODI as India, WI teams arrive |url=https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/mullanpur-set-for-first-mens-odi-as-india-wi-teams-arrive/amp |website=द ट्रिब्यून}}</ref> * [[अंशुल कंबोज]] (भा) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात अंशुल कंबोजचे भारतासाठी 'व्हाइट-बॉल' क्रिकेटमध्ये पदार्पण.|title=Anshul Kamboj makes India white-ball debut in third ODI against West Indies |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/anshul-kamboj-india-white-ball-debut-third-odi-west-indies/article71540054.ece/amp/ |website=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> * हा वेस्ट इंडीजचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमधील सर्वाधिक धावसंख्येचा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=राहुलवर 'होप'ची सरशी; वेस्ट इंडिजने ३५२ धावांचे आव्हान यशस्वीपणे पेलले|title=WI hunt down 352 as Hope trumps Rahul |url=https://m.cricbuzz.com/cricket-news/140385/wi-hunt-down-352-as-hope-trumps-rahul |website=[[क्रिकबझ]]}}</ref> * [[शाई होप]]ने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यात धावांचा पाठलाग करताना वेस्ट इंडीजकडून सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=होपच्या कामगिरीमुळे वेस्ट इंडीजला भारतावर ऐतिहासिक विजय|title=Hope inspires West Indies to record win over India |url=https://www.icc-cricket.com/news/hope-inspires-west-indies-to-record-win-over-india |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = १७१ (१९.१ षटके) | runs1 = [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] ५६ (३४) | wickets1 = [[नमन धीर]] ३/३१ (४ षटके) | score2 = १७२/२ (१४.४ षटके) | runs2 = [[श्रेयस अय्यर]] १०२[[नाबाद|*]] (४३) | wickets2 = [[अकिल होसीन]] १/३७ (४ षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html धावफलक] | venue = [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भारत) | motm = [[श्रेयस अय्यर]] (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[नमन धीर]] (भारत) आणि [[कामिल पूरन]] (वेस्ट इंडीज) या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |title=Naman Dhir and Kamil Pooran debut in Lucknow after India opt to bowl |trans-title=भारताने गोलंदाजीचा निर्णय घेतल्यानंतर लखनौमध्ये नमन धीर आणि कामिल पूरनचे पदार्पण |url=https://www.cricinfo.com/story/naman-dhir-and-kamil-pooran-debut-in-lucknow-after-india-opt-to-bowl-vs-west-indies-1557314 |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> * [[अकिल होसीन]] (वेस्ट इंडीज) याने आपला १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला.<ref>{{cite web |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |title=Versatile Hosein banks on 'data' and 'instincts' against India's hitters |trans-title=भारताच्या फलंदाजांविरुद्ध अष्टपैलू होसेनचा 'डेटा' आणि 'अंतःप्रेरणेवर' भर |url=https://www.espn.co.uk/cricket/story/_/id/50109987/ind-vs-wi-akeal-hosein-banks-data-instincts-india-hitters |website=[[ईएसपीएन]]}}</ref> * [[श्रेयस अय्यर]] (भारत) याने आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील आपले पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] झळकावले.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |title=Captain Shreyas Iyer Smashes Maiden T20I Century |trans-title=कर्णधार श्रेयस अय्यरने पहिले आंतरराष्ट्रीय टी२० शतक झळकावले |url=https://www.deccanchronicle.com/amp/nation/captain-shreyas-iyer-smashes-maiden-t20i-century-1993677 |website=डेक्कन क्रॉनिकल}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html धावफलक] | venue = [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल|जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[रांची]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[रोहन पंडित]] (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html धावफलक] | venue = [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि वीरेंद्र शर्मा (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html धावफलक] | venue = राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि वीरेंद्र शर्मा (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html धावफलक] | venue = [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[रोहन पंडित]] (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-in-india-2026-27-1529215 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{भारताचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे भारत दौरे|२०२६]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|भारत]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे भारत दौरे]] 6ytg7zjudqgi1bhx9m6ndb5rle65lcu 2717674 2717673 2026-10-07T04:34:20Z Nitin.kunjir 4684 /* आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका */ 2717674 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of India.svg | team1_name = भारत | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २७ सप्टेंबर | to_date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[शुभमन गिल]] <small>(आं.ए.दि.)</small><br>[[श्रेयस अय्यर]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[शई होप]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[शुभमन गिल]] (३३४) | team2_ODIs_most_runs = [[शई होप]] (२७८) | team1_ODIs_most_wickets = [[कुलदीप यादव]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[जेडन सील्स]] (४) | player_of_ODI_series = [[शुभमन गिल]] (भा) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर आणि ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी भारताच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/138154/indian-mens-team-to-play-22-matches-across-17-venues-at-home-in-2026-27 |trans-title=भारतीय पुरुष संघ २०२६-२७ मध्ये मायदेशात १७ मैदानांवर २२ सामने खेळणार.|title=Indian men's team to play 22 matches across 17 venues at home in 2026-27 |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-cricket-schedule-fixtures-venues-2026-27-chepauk-ma-chidambaram-stadium/article70787484.ece |trans-title=२०२६-२७ मधील भारतीय क्रिकेटच्या मायदेशातील सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर: चेन्नईला बॉर्डर-गावस्कर चषक मालिकेचा एक सामना; मायदेशातील हंगामाची सुरुवात २७ सप्टेंबरपासून.|title=Indian cricket schedule for 2026-27 home matches announced: Chennai gets one Border-Gavaskar Trophy fixture, Home season commences on September 27 |work=[[द हिंदू]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=२ एप्रिल २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=2022-12-26 |url-status=dead}}</ref> मार्च २०२६ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]ाने (बीसीसीआय) २०२६-२७ च्या घरच्या आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे सामने निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2026/news/55556333/fixtures-unveiled-for-team-india-s-international-home-season-2026-27 |trans-title=भारतीय संघाच्या २०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय मायदेशातील हंगामाचे वेळापत्रक जाहीर|title=Fixtures unveiled for Team India’s international home season 2026-27 |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !colspan="2" |{{cr|IND}} !colspan="2" |{{cr|WIN}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या मायदेशातील मालिकेसाठी भारताचा संघ आणि इराणी चषकासाठी 'रेस्ट ऑफ इंडिया'चा संघ जाहीर.|title=India’s squad for home series against West Indies and ROI squad for Irani Cup announced |url=https://www.bcci.tv/news/article/indias-squad-for-home-series-against-west-indies-and-roi-squad-for-irani-cup-announced |website=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या व्हाईट-बॉल मालिकेसाठी भारताचे संघ जाहीर.|title=India name squads for white-ball series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/news/india-name-squads-for-white-ball-series-against-west-indies |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=क्रिकेट वेस्ट इंडिजकडून भारत दौऱ्यासाठी मर्यादित षटकांच्या सामन्यांचे संघ जाहीर.|title=Cricket West Indies Announces Limited Overs Squads for the Tour of India |url=https://www.windiescricket.com/news/cricket-west-indies-announces-limited-overs-squads-for-the-tour-of-india/ |website=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]]}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडीजतर्फे भारत दौऱ्यासाठी एकदिवसीय आणि टी२० संघांची घोषणा.|title=West Indies unveil ODI and T20I squads for India tour |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-2027/news/west-indies-unveil-odi-and-t20i-squads-for-india-tour |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[केएल राहुल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अंशुल कंबोज]] * [[ऋतुराज गायकवाड]] * [[आकिब नबी]] * [[कुलदीप यादव]] * [[गुरनूर ब्रार]] * [[ध्रुव जुरेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नमन धीर]] * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[प्रसिद्ध कृष्ण]] * [[मोहम्मद सिराज]] * [[यशस्वी जैस्वाल]] * [[रवींद्र जडेजा]] * [[रोहित शर्मा]] * [[विराट कोहली]] | * [[श्रेयस अय्यर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[टिळक वर्मा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अक्षर पटेल]] * [[अभिषेक शर्मा]] * [[अर्शदीप सिंग]] * [[इशान किशन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कुलदीप यादव]] * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[मयंक यादव]] * [[रवी बिश्नोई]] * [[प्रिन्स यादव]] * [[वैभव सूर्यवंशी]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[शिवम दुबे]] * [[संजू सॅमसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अमीर जांगू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अल्झारी जोसेफ]] * [[कीमो पॉल]] * [[केसी कार्टी]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] * [[ज्वेल अँड्र्यू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेडन सील्स]] * [[जॉन कॅम्पबेल]] * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[रोस्टन चेस]] * [[व्हिटेल लॉज]] * [[शमार जोसेफ]] * [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अकिल होसीन]] * [[अमीर जांगू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कामिल पूरन]] * [[किमो पॉल]] * [[क्वेंटिन सॅम्पसन]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[ज्वेल अँड्र्यू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[रोमारियो शेफर्ड]] * [[रोव्हमन पॉवेल]] * [[रोस्टन चेस]] * [[शमार जोसेफ]] * [[शामर स्प्रिंगर]] * [[शिमरॉन हेटमायर]] * [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] |} १ ऑक्टोबर रोजी, हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे [[प्रसिद्ध कृष्ण]] शेवटच्या एकदिवसीय सामन्यातून बाहेर पडला आणि त्याच्या जागी [[अंशुल कंबोज]]चा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/anshul-kamboj-replaces-injured-prasidh-krishna-for-final-india-vs-west-indies-odi-1556731 |trans-title= भारत विरुद्ध वेस्ट इंडिज यांच्यातील अंतिम एकदिवसीय सामन्यासाठी दुखापतग्रस्त प्रसिद्धच्या जागी कंबोज|title= Kamboj replaces injured Prasidh for final India vs West Indies ODI |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर रोजी, तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात बोटाला दुखापत झालेल्या [[ज्वेल अँड्रु]]च्या जागी (पर्यायी खेळाडू म्हणून) [[अमीर जांगू]]चा आंतरराष्ट्रीय टी२० संघात समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=भारत आं.टी२० मालिकेसाठी दुखापतग्रस्त ज्वेल अँड्र्यूच्या जागी वेस्ट इंडिजकडून अमीर जांगूचा समावेश.|title=West Indies add Amir Jangoo as cover for the injured Jewel Andrew for India T20Is |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/50107427/ind-vs-wi-west-indies-add-amir-jangoo-cover-injured-jewel-andrew-india-t20is |website=ईएसपीएन}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २९५/७ (५० षटके) | runs1 = [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] १०१ (१०८) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] ४/४० (१० षटके) | score2 = ३००/२ (४१.४ षटके) | runs2 = [[विराट कोहली]] १३९[[नाबाद|*]] (८८) | wickets2 = [[रॉस्टन चेझ]] १/६४ (१० षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html धावफलक] | venue = [[द स्पोर्ट्स हब|ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = [[कुलदीप यादव]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[नमन धीर]] (भा) याने एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या पहिल्या एकदिवसीय सामन्यात नमन धीरचे भारतासाठी पदार्पण.|title=Naman Dhir makes India debut in first ODI against West Indies |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/naman-dhir-india-debut-1st-odi-vs-west-indies/article71515566.ece/amp/ |work=[[स्पोर्टस्टार]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] (वे) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपले पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] केले.<ref>{{cite web |trans-title=भारताविरुद्धच्या वनडे सामन्यात ग्रीव्हजच्या शतकानंतर वेस्ट इंडीजची धावसंख्या ७ बाद २९५|title=West Indies reach 295-7 after Greaves ton in India ODI |url=https://www.afp.com/en/west-indies-reach-295-7-after-greaves-ton-india-odi |work=एजन्स फ्रान्स-प्रेस |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[विराट कोहली]] (भा) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील १५,००० धावा पूर्ण केल्या,<ref>{{cite web |trans-title=कोहलीने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १५,००० धावांचा टप्पा गाठला; तेंडुलकरनंतर ही कामगिरी करणारा तो केवळ दुसरा फलंदाज.|title=Kohli brings up 15000 ODI runs, just 2nd batter to reach feat after Tendulkar |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/virat-kohli-15000-odi-runs-record-sachin-tendulkar-10896470/lite/ |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> तसेच हा टप्पा सर्वांत कमी डावांत गाठणारा फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=विराट कोहलीने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये आणखी एक उल्लेखनीय विक्रम प्रस्थापित केला.|title=Virat Kohli scales another remarkable ODI record |url=https://www.icc-cricket.com/news/virat-kohli-scales-another-remarkable-odi-record |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ४०५/७ (५० षटके) | runs1 = [[अमीर जांगू]] ११४ (७७) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] २/६५ (१० षटके) | score2 = ४०६/२ (४३.३ षटके) | runs2 = [[शुभमन गिल]] २२३[[नाबाद|*]] (१३३) | wickets2 = [[शमार जोसेफ]] १/५२ (६ षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html धावफलक] | venue = [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] | umpires = [[शारफुदौला]] (बां) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[शुभमन गिल]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[आकिब नबी]] (भा) याने एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web |last=मोंगा|first=सिद्धार्थ|date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=भारताने क्षेत्ररक्षण स्वीकारले; नबीला पदार्पणाची संधी, वेस्ट इंडीज संघात चार बदल.|title=Nabi handed debut as India field; West Indies make four changes |url=https://www.cricinfo.com/story/ind-vs-wi-2nd-odi-auqib-nabi-handed-debut-as-india-field-west-indies-make-four-changes-1556562 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[लोकेश राहुल|के. एल. राहुल]] (भा) याने आपला १००वा एकदिवसीय सामना खेळला.<ref>{{cite web |date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=के.एल. राहुल आपला १०० वा एकदिवसीय सामना खेळण्यास सज्ज; आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये १०,००० धावा पूर्ण करण्यासाठी ३५ धावांची आवश्यकता.|title=KL Rahul set to play 100th ODI, 35 runs away from 10,000 international runs |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/ind-vs-wi-kl-rahul-set-to-play-100th-odi-35-runs-away-from-10000-international-runs20260930115106/ |work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल}}</ref> * [[कुलदीप यादव]] (भा) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपला २००वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=कुलदीप यादव वनडेमध्ये २०० बळी घेणारा चौथा भारतीय फिरकीपटू ठरला.|title=Kuldeep Yadav becomes 4th Indian spinner to reach 200 ODI wickets |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/kuldeep-yadav-becomes-4th-indian-spinner-to-reach-200-odi-wickets/amp |website=The Tribune}}</ref> * वेस्ट इंडीजने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपली आतापर्यंतची सर्वोच्च संघधावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडीजची एकदिवसीय सामन्यातील आतापर्यंतची सर्वोच्च धावसंख्या; भारतासमोर ४०६ धावांचे आव्हान.|title=West Indies score their highest ever ODI total, India to chase 406 |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/west-indies-score-their-highest-ever-odi-total-india-to-chase-406-101790773601329-amp.html |website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]}}</ref> * [[रोहित शर्मा]] (भा) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील १२,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=रोहित शर्मा एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १२,००० धावा पूर्ण करणारा तिसरा भारतीय ठरला.|title=Rohit Sharma Becomes 3rd Indian To 12,000 ODI Runs |url=https://www.news18.com/amp/cricket/rohit-sharma-becomes-3rd-indian-to-12000-odi-runs-ws-l-10361504.html |website=News18}}</ref> तसेच एकाच देशात २०० षटकार मारणारा तो पहिला फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=रोहित शर्माने पुन्हा इतिहास रचला, एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये अविश्वसनीय कामगिरी करणारा तो पहिला फलंदाज ठरला.|title=Rohit Sharma Creates History Again, Becomes First Batter Ever To Reach Incredible ODI Feat |url=https://sports.ndtv.com/cricket/rohit-sharma-creates-history-again-becomes-first-batter-ever-to-reach-incredible-odi-feat-12121229 |website=एनडीटीव्ही}}</ref> * [[शुभमन गिल]] (भा) हा रोहित शर्मानंतर एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये दोन द्विशतके करणारा दुसरा फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=गिलची द्विशतकी खेळी; एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये एकापेक्षा अधिक द्विशतके ठोकणारा केवळ दुसरा फलंदाज ठरला.|title=Gill cracks 200, becomes only 2nd batter with multiple ODI double centuries |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/shubman-gill-second-200-rohit-sharma-multiple-odi-double-centuries-10901235/lite/ |website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]}}</ref> * गिलचे द्विशतक चेंडूंच्या दृष्टीने एकदिवसीय क्रिकेटमधील सर्वांत जलद द्विशतक ठरले; त्याने ११७ चेंडूंमध्ये द्विशतक पूर्ण केले.<ref>{{cite web |first=संपत|last=बांदारुपल्ली|access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=आकडेवारी - ८११ धावा, पाच शतकवीर आणि गुवाहाटीत अनेक विक्रमांची नोंद.|title=Stats - 811 runs, five centurions, and records galore in Guwahati |url=https://www.cricinfo.com/story/stats-811-runs-five-centurions-and-records-galore-in-guwahati-1556649 |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> तसेच त्याने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये कर्णधाराकडून केलेली सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या नोंदवली. धावांचा पाठलाग करताना भारतीय फलंदाजाने द्विशतक करण्याची ही पहिलीच वेळ होती.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धची एकदिवसीय मालिका जिंकताना भारताने अनेक विक्रम प्रस्थापित केले.|title=Records galore as India clinch ODI series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/news/records-galore-as-india-west-indies-vie-for-the-odi-series? |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}</ref> * या सामन्यात पाच शतके झाली, जी कोणत्याही एकदिवसीय सामन्यातील सर्वाधिक शतकांची संख्या होती.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=एकदिवसीय सामन्यात सर्वाधिक शतके: गुवाहाटी येथील भारत विरुद्ध वेस्ट इंडिज दुसऱ्या एकदिवसीय सामन्याने इतिहास रचला.|title=Most centuries scored in a match in ODI: India vs West Indies 2nd ODI in Guwahati set history |url=https://sports.yahoo.com/articles/most-centuries-scored-match-odi-151424993.html? |website=Yahoo Sports}}</ref> * हा एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासातील भारताचा सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग होता. तसेच हा [[एकदिवसीय सामन्यातील विक्रमांची यादी|एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासातील]] दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{cite web |first=सिद्धार्थ |last=मोंगा|access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=गिलच्या २२३ धावांनी भारतासाठी रचला विक्रमी पाठलागाचा पाया.|title=Gill 223 sets up record chase for India |url=https://www.cricinfo.com/series/west-indies-in-india-2026-27-1529215/india-vs-west-indies-2nd-odi-1529228/match-report |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ३५१/७ (५० षटके) | runs1 = [[लोकेश राहुल]] १२९[[नाबाद|*]] (८७) | wickets1 = [[जेडन सील्स]] ३/६२ (१० षटके) | score2 = ३५२/५ (४८.२ षटके) | runs2 = [[शाई होप]] १६२[[नाबाद|*]] (१४३) | wickets2 = [[नमन धीर]] १/३३ (५.२ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html धावफलक] | venue = [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = [[शाई होप]] (वे) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = या मैदानावर खेळला गेलेला हा पहिला [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] सामना होता.<ref>{{cite web |access-date=२ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=मुल्लनपूर पहिल्या पुरुष एकदिवसीय सामन्यासाठी सज्ज; भारत आणि वेस्ट इंडीजचे संघ दाखल|title=Mullanpur set for first men’s ODI as India, WI teams arrive |url=https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/mullanpur-set-for-first-mens-odi-as-india-wi-teams-arrive/amp |website=द ट्रिब्यून}}</ref> * [[अंशुल कंबोज]] (भा) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात अंशुल कंबोजचे भारतासाठी 'व्हाइट-बॉल' क्रिकेटमध्ये पदार्पण.|title=Anshul Kamboj makes India white-ball debut in third ODI against West Indies |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/anshul-kamboj-india-white-ball-debut-third-odi-west-indies/article71540054.ece/amp/ |website=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> * हा वेस्ट इंडीजचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमधील सर्वाधिक धावसंख्येचा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=राहुलवर 'होप'ची सरशी; वेस्ट इंडिजने ३५२ धावांचे आव्हान यशस्वीपणे पेलले|title=WI hunt down 352 as Hope trumps Rahul |url=https://m.cricbuzz.com/cricket-news/140385/wi-hunt-down-352-as-hope-trumps-rahul |website=[[क्रिकबझ]]}}</ref> * [[शाई होप]]ने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यात धावांचा पाठलाग करताना वेस्ट इंडीजकडून सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=होपच्या कामगिरीमुळे वेस्ट इंडीजला भारतावर ऐतिहासिक विजय|title=Hope inspires West Indies to record win over India |url=https://www.icc-cricket.com/news/hope-inspires-west-indies-to-record-win-over-india |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = १७१ (१९.१ षटके) | runs1 = [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] ५६ (३४) | wickets1 = [[नमन धीर]] ३/३१ (४ षटके) | score2 = १७२/२ (१४.४ षटके) | runs2 = [[श्रेयस अय्यर]] १०२[[नाबाद|*]] (४३) | wickets2 = [[अकिल होसीन]] १/३७ (४ षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html धावफलक] | venue = [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भा) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[श्रेयस अय्यर]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[नमन धीर]] (भा) आणि [[कामिल पूरन]] (वे) या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |title=Naman Dhir and Kamil Pooran debut in Lucknow after India opt to bowl |trans-title=भारताने गोलंदाजीचा निर्णय घेतल्यानंतर लखनौमध्ये नमन धीर आणि कामिल पूरनचे पदार्पण |url=https://www.cricinfo.com/story/naman-dhir-and-kamil-pooran-debut-in-lucknow-after-india-opt-to-bowl-vs-west-indies-1557314 |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> * [[अकिल होसीन]] (वे) याने आपला १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला.<ref>{{cite web |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |title=Versatile Hosein banks on 'data' and 'instincts' against India's hitters |trans-title=भारताच्या फलंदाजांविरुद्ध अष्टपैलू होसेनचा 'डेटा' आणि 'अंतःप्रेरणेवर' भर |url=https://www.espn.co.uk/cricket/story/_/id/50109987/ind-vs-wi-akeal-hosein-banks-data-instincts-india-hitters |website=[[ईएसपीएन]]}}</ref> * [[श्रेयस अय्यर]] (भा) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० मधील आपले पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] झळकावले.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |title=Captain Shreyas Iyer Smashes Maiden T20I Century |trans-title=कर्णधार श्रेयस अय्यरने पहिले आंतरराष्ट्रीय टी२० शतक झळकावले |url=https://www.deccanchronicle.com/amp/nation/captain-shreyas-iyer-smashes-maiden-t20i-century-1993677 |website=डेक्कन क्रॉनिकल}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html धावफलक] | venue = [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल|जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[रांची]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[रोहन पंडित]] (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html धावफलक] | venue = [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि वीरेंद्र शर्मा (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html धावफलक] | venue = राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि वीरेंद्र शर्मा (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html धावफलक] | venue = [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[रोहन पंडित]] (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-in-india-2026-27-1529215 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{भारताचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे भारत दौरे|२०२६]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|भारत]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे भारत दौरे]] ikdqwfnrt4fo965orwkrctzqdces0f8 2717675 2717674 2026-10-07T04:35:29Z Nitin.kunjir 4684 removed [[Category:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे भारत दौरे]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717675 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of India.svg | team1_name = भारत | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २७ सप्टेंबर | to_date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[शुभमन गिल]] <small>(आं.ए.दि.)</small><br>[[श्रेयस अय्यर]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[शई होप]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[शुभमन गिल]] (३३४) | team2_ODIs_most_runs = [[शई होप]] (२७८) | team1_ODIs_most_wickets = [[कुलदीप यादव]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[जेडन सील्स]] (४) | player_of_ODI_series = [[शुभमन गिल]] (भा) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर आणि ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी भारताच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/138154/indian-mens-team-to-play-22-matches-across-17-venues-at-home-in-2026-27 |trans-title=भारतीय पुरुष संघ २०२६-२७ मध्ये मायदेशात १७ मैदानांवर २२ सामने खेळणार.|title=Indian men's team to play 22 matches across 17 venues at home in 2026-27 |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-cricket-schedule-fixtures-venues-2026-27-chepauk-ma-chidambaram-stadium/article70787484.ece |trans-title=२०२६-२७ मधील भारतीय क्रिकेटच्या मायदेशातील सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर: चेन्नईला बॉर्डर-गावस्कर चषक मालिकेचा एक सामना; मायदेशातील हंगामाची सुरुवात २७ सप्टेंबरपासून.|title=Indian cricket schedule for 2026-27 home matches announced: Chennai gets one Border-Gavaskar Trophy fixture, Home season commences on September 27 |work=[[द हिंदू]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=२ एप्रिल २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=2022-12-26 |url-status=dead}}</ref> मार्च २०२६ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]ाने (बीसीसीआय) २०२६-२७ च्या घरच्या आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे सामने निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2026/news/55556333/fixtures-unveiled-for-team-india-s-international-home-season-2026-27 |trans-title=भारतीय संघाच्या २०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय मायदेशातील हंगामाचे वेळापत्रक जाहीर|title=Fixtures unveiled for Team India’s international home season 2026-27 |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=२६ मार्च २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !colspan="2" |{{cr|IND}} !colspan="2" |{{cr|WIN}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या मायदेशातील मालिकेसाठी भारताचा संघ आणि इराणी चषकासाठी 'रेस्ट ऑफ इंडिया'चा संघ जाहीर.|title=India’s squad for home series against West Indies and ROI squad for Irani Cup announced |url=https://www.bcci.tv/news/article/indias-squad-for-home-series-against-west-indies-and-roi-squad-for-irani-cup-announced |website=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या व्हाईट-बॉल मालिकेसाठी भारताचे संघ जाहीर.|title=India name squads for white-ball series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/news/india-name-squads-for-white-ball-series-against-west-indies |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=क्रिकेट वेस्ट इंडिजकडून भारत दौऱ्यासाठी मर्यादित षटकांच्या सामन्यांचे संघ जाहीर.|title=Cricket West Indies Announces Limited Overs Squads for the Tour of India |url=https://www.windiescricket.com/news/cricket-west-indies-announces-limited-overs-squads-for-the-tour-of-india/ |website=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]]}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडीजतर्फे भारत दौऱ्यासाठी एकदिवसीय आणि टी२० संघांची घोषणा.|title=West Indies unveil ODI and T20I squads for India tour |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-2027/news/west-indies-unveil-odi-and-t20i-squads-for-india-tour |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[केएल राहुल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अंशुल कंबोज]] * [[ऋतुराज गायकवाड]] * [[आकिब नबी]] * [[कुलदीप यादव]] * [[गुरनूर ब्रार]] * [[ध्रुव जुरेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नमन धीर]] * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[प्रसिद्ध कृष्ण]] * [[मोहम्मद सिराज]] * [[यशस्वी जैस्वाल]] * [[रवींद्र जडेजा]] * [[रोहित शर्मा]] * [[विराट कोहली]] | * [[श्रेयस अय्यर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[टिळक वर्मा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अक्षर पटेल]] * [[अभिषेक शर्मा]] * [[अर्शदीप सिंग]] * [[इशान किशन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कुलदीप यादव]] * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[मयंक यादव]] * [[रवी बिश्नोई]] * [[प्रिन्स यादव]] * [[वैभव सूर्यवंशी]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[शिवम दुबे]] * [[संजू सॅमसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अमीर जांगू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अल्झारी जोसेफ]] * [[कीमो पॉल]] * [[केसी कार्टी]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] * [[ज्वेल अँड्र्यू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेडन सील्स]] * [[जॉन कॅम्पबेल]] * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[रोस्टन चेस]] * [[व्हिटेल लॉज]] * [[शमार जोसेफ]] * [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अकिल होसीन]] * [[अमीर जांगू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कामिल पूरन]] * [[किमो पॉल]] * [[क्वेंटिन सॅम्पसन]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[ज्वेल अँड्र्यू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[रोमारियो शेफर्ड]] * [[रोव्हमन पॉवेल]] * [[रोस्टन चेस]] * [[शमार जोसेफ]] * [[शामर स्प्रिंगर]] * [[शिमरॉन हेटमायर]] * [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] |} १ ऑक्टोबर रोजी, हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे [[प्रसिद्ध कृष्ण]] शेवटच्या एकदिवसीय सामन्यातून बाहेर पडला आणि त्याच्या जागी [[अंशुल कंबोज]]चा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/anshul-kamboj-replaces-injured-prasidh-krishna-for-final-india-vs-west-indies-odi-1556731 |trans-title= भारत विरुद्ध वेस्ट इंडिज यांच्यातील अंतिम एकदिवसीय सामन्यासाठी दुखापतग्रस्त प्रसिद्धच्या जागी कंबोज|title= Kamboj replaces injured Prasidh for final India vs West Indies ODI |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ५ ऑक्टोबर रोजी, तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात बोटाला दुखापत झालेल्या [[ज्वेल अँड्रु]]च्या जागी (पर्यायी खेळाडू म्हणून) [[अमीर जांगू]]चा आंतरराष्ट्रीय टी२० संघात समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=भारत आं.टी२० मालिकेसाठी दुखापतग्रस्त ज्वेल अँड्र्यूच्या जागी वेस्ट इंडिजकडून अमीर जांगूचा समावेश.|title=West Indies add Amir Jangoo as cover for the injured Jewel Andrew for India T20Is |url=https://www.espn.in/cricket/story/_/id/50107427/ind-vs-wi-west-indies-add-amir-jangoo-cover-injured-jewel-andrew-india-t20is |website=ईएसपीएन}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २९५/७ (५० षटके) | runs1 = [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] १०१ (१०८) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] ४/४० (१० षटके) | score2 = ३००/२ (४१.४ षटके) | runs2 = [[विराट कोहली]] १३९[[नाबाद|*]] (८८) | wickets2 = [[रॉस्टन चेझ]] १/६४ (१० षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html धावफलक] | venue = [[द स्पोर्ट्स हब|ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = [[कुलदीप यादव]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[नमन धीर]] (भा) याने एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या पहिल्या एकदिवसीय सामन्यात नमन धीरचे भारतासाठी पदार्पण.|title=Naman Dhir makes India debut in first ODI against West Indies |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/naman-dhir-india-debut-1st-odi-vs-west-indies/article71515566.ece/amp/ |work=[[स्पोर्टस्टार]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] (वे) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपले पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] केले.<ref>{{cite web |trans-title=भारताविरुद्धच्या वनडे सामन्यात ग्रीव्हजच्या शतकानंतर वेस्ट इंडीजची धावसंख्या ७ बाद २९५|title=West Indies reach 295-7 after Greaves ton in India ODI |url=https://www.afp.com/en/west-indies-reach-295-7-after-greaves-ton-india-odi |work=एजन्स फ्रान्स-प्रेस |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[विराट कोहली]] (भा) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील १५,००० धावा पूर्ण केल्या,<ref>{{cite web |trans-title=कोहलीने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १५,००० धावांचा टप्पा गाठला; तेंडुलकरनंतर ही कामगिरी करणारा तो केवळ दुसरा फलंदाज.|title=Kohli brings up 15000 ODI runs, just 2nd batter to reach feat after Tendulkar |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/virat-kohli-15000-odi-runs-record-sachin-tendulkar-10896470/lite/ |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> तसेच हा टप्पा सर्वांत कमी डावांत गाठणारा फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=विराट कोहलीने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये आणखी एक उल्लेखनीय विक्रम प्रस्थापित केला.|title=Virat Kohli scales another remarkable ODI record |url=https://www.icc-cricket.com/news/virat-kohli-scales-another-remarkable-odi-record |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=२७ सप्टेंबर २०२६ |access-date=२८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ४०५/७ (५० षटके) | runs1 = [[अमीर जांगू]] ११४ (७७) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] २/६५ (१० षटके) | score2 = ४०६/२ (४३.३ षटके) | runs2 = [[शुभमन गिल]] २२३[[नाबाद|*]] (१३३) | wickets2 = [[शमार जोसेफ]] १/५२ (६ षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html धावफलक] | venue = [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] | umpires = [[शारफुदौला]] (बां) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[शुभमन गिल]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[आकिब नबी]] (भा) याने एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web |last=मोंगा|first=सिद्धार्थ|date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=भारताने क्षेत्ररक्षण स्वीकारले; नबीला पदार्पणाची संधी, वेस्ट इंडीज संघात चार बदल.|title=Nabi handed debut as India field; West Indies make four changes |url=https://www.cricinfo.com/story/ind-vs-wi-2nd-odi-auqib-nabi-handed-debut-as-india-field-west-indies-make-four-changes-1556562 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[लोकेश राहुल|के. एल. राहुल]] (भा) याने आपला १००वा एकदिवसीय सामना खेळला.<ref>{{cite web |date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=के.एल. राहुल आपला १०० वा एकदिवसीय सामना खेळण्यास सज्ज; आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये १०,००० धावा पूर्ण करण्यासाठी ३५ धावांची आवश्यकता.|title=KL Rahul set to play 100th ODI, 35 runs away from 10,000 international runs |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/ind-vs-wi-kl-rahul-set-to-play-100th-odi-35-runs-away-from-10000-international-runs20260930115106/ |work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल}}</ref> * [[कुलदीप यादव]] (भा) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपला २००वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=कुलदीप यादव वनडेमध्ये २०० बळी घेणारा चौथा भारतीय फिरकीपटू ठरला.|title=Kuldeep Yadav becomes 4th Indian spinner to reach 200 ODI wickets |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/kuldeep-yadav-becomes-4th-indian-spinner-to-reach-200-odi-wickets/amp |website=The Tribune}}</ref> * वेस्ट इंडीजने एकदिवसीय क्रिकेटमधील आपली आतापर्यंतची सर्वोच्च संघधावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडीजची एकदिवसीय सामन्यातील आतापर्यंतची सर्वोच्च धावसंख्या; भारतासमोर ४०६ धावांचे आव्हान.|title=West Indies score their highest ever ODI total, India to chase 406 |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/west-indies-score-their-highest-ever-odi-total-india-to-chase-406-101790773601329-amp.html |website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]}}</ref> * [[रोहित शर्मा]] (भा) याने एकदिवसीय क्रिकेटमधील १२,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=रोहित शर्मा एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १२,००० धावा पूर्ण करणारा तिसरा भारतीय ठरला.|title=Rohit Sharma Becomes 3rd Indian To 12,000 ODI Runs |url=https://www.news18.com/amp/cricket/rohit-sharma-becomes-3rd-indian-to-12000-odi-runs-ws-l-10361504.html |website=News18}}</ref> तसेच एकाच देशात २०० षटकार मारणारा तो पहिला फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=रोहित शर्माने पुन्हा इतिहास रचला, एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये अविश्वसनीय कामगिरी करणारा तो पहिला फलंदाज ठरला.|title=Rohit Sharma Creates History Again, Becomes First Batter Ever To Reach Incredible ODI Feat |url=https://sports.ndtv.com/cricket/rohit-sharma-creates-history-again-becomes-first-batter-ever-to-reach-incredible-odi-feat-12121229 |website=एनडीटीव्ही}}</ref> * [[शुभमन गिल]] (भा) हा रोहित शर्मानंतर एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये दोन द्विशतके करणारा दुसरा फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=गिलची द्विशतकी खेळी; एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये एकापेक्षा अधिक द्विशतके ठोकणारा केवळ दुसरा फलंदाज ठरला.|title=Gill cracks 200, becomes only 2nd batter with multiple ODI double centuries |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/shubman-gill-second-200-rohit-sharma-multiple-odi-double-centuries-10901235/lite/ |website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]}}</ref> * गिलचे द्विशतक चेंडूंच्या दृष्टीने एकदिवसीय क्रिकेटमधील सर्वांत जलद द्विशतक ठरले; त्याने ११७ चेंडूंमध्ये द्विशतक पूर्ण केले.<ref>{{cite web |first=संपत|last=बांदारुपल्ली|access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=आकडेवारी - ८११ धावा, पाच शतकवीर आणि गुवाहाटीत अनेक विक्रमांची नोंद.|title=Stats - 811 runs, five centurions, and records galore in Guwahati |url=https://www.cricinfo.com/story/stats-811-runs-five-centurions-and-records-galore-in-guwahati-1556649 |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> तसेच त्याने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये कर्णधाराकडून केलेली सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या नोंदवली. धावांचा पाठलाग करताना भारतीय फलंदाजाने द्विशतक करण्याची ही पहिलीच वेळ होती.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धची एकदिवसीय मालिका जिंकताना भारताने अनेक विक्रम प्रस्थापित केले.|title=Records galore as India clinch ODI series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/news/records-galore-as-india-west-indies-vie-for-the-odi-series? |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}</ref> * या सामन्यात पाच शतके झाली, जी कोणत्याही एकदिवसीय सामन्यातील सर्वाधिक शतकांची संख्या होती.<ref>{{cite web |access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=एकदिवसीय सामन्यात सर्वाधिक शतके: गुवाहाटी येथील भारत विरुद्ध वेस्ट इंडिज दुसऱ्या एकदिवसीय सामन्याने इतिहास रचला.|title=Most centuries scored in a match in ODI: India vs West Indies 2nd ODI in Guwahati set history |url=https://sports.yahoo.com/articles/most-centuries-scored-match-odi-151424993.html? |website=Yahoo Sports}}</ref> * हा एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासातील भारताचा सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग होता. तसेच हा [[एकदिवसीय सामन्यातील विक्रमांची यादी|एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासातील]] दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{cite web |first=सिद्धार्थ |last=मोंगा|access-date=३० सप्टेंबर २०२६ |trans-title=गिलच्या २२३ धावांनी भारतासाठी रचला विक्रमी पाठलागाचा पाया.|title=Gill 223 sets up record chase for India |url=https://www.cricinfo.com/series/west-indies-in-india-2026-27-1529215/india-vs-west-indies-2nd-odi-1529228/match-report |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ३५१/७ (५० षटके) | runs1 = [[लोकेश राहुल]] १२९[[नाबाद|*]] (८७) | wickets1 = [[जेडन सील्स]] ३/६२ (१० षटके) | score2 = ३५२/५ (४८.२ षटके) | runs2 = [[शाई होप]] १६२[[नाबाद|*]] (१४३) | wickets2 = [[नमन धीर]] १/३३ (५.२ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html धावफलक] | venue = [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = [[शाई होप]] (वे) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = या मैदानावर खेळला गेलेला हा पहिला [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] सामना होता.<ref>{{cite web |access-date=२ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=मुल्लनपूर पहिल्या पुरुष एकदिवसीय सामन्यासाठी सज्ज; भारत आणि वेस्ट इंडीजचे संघ दाखल|title=Mullanpur set for first men’s ODI as India, WI teams arrive |url=https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/mullanpur-set-for-first-mens-odi-as-india-wi-teams-arrive/amp |website=द ट्रिब्यून}}</ref> * [[अंशुल कंबोज]] (भा) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात अंशुल कंबोजचे भारतासाठी 'व्हाइट-बॉल' क्रिकेटमध्ये पदार्पण.|title=Anshul Kamboj makes India white-ball debut in third ODI against West Indies |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/anshul-kamboj-india-white-ball-debut-third-odi-west-indies/article71540054.ece/amp/ |website=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> * हा वेस्ट इंडीजचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमधील सर्वाधिक धावसंख्येचा यशस्वी पाठलाग होता.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=राहुलवर 'होप'ची सरशी; वेस्ट इंडिजने ३५२ धावांचे आव्हान यशस्वीपणे पेलले|title=WI hunt down 352 as Hope trumps Rahul |url=https://m.cricbuzz.com/cricket-news/140385/wi-hunt-down-352-as-hope-trumps-rahul |website=[[क्रिकबझ]]}}</ref> * [[शाई होप]]ने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यात धावांचा पाठलाग करताना वेस्ट इंडीजकडून सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |access-date=३ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=होपच्या कामगिरीमुळे वेस्ट इंडीजला भारतावर ऐतिहासिक विजय|title=Hope inspires West Indies to record win over India |url=https://www.icc-cricket.com/news/hope-inspires-west-indies-to-record-win-over-india |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = १७१ (१९.१ षटके) | runs1 = [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] ५६ (३४) | wickets1 = [[नमन धीर]] ३/३१ (४ षटके) | score2 = १७२/२ (१४.४ षटके) | runs2 = [[श्रेयस अय्यर]] १०२[[नाबाद|*]] (४३) | wickets2 = [[अकिल होसीन]] १/३७ (४ षटके) | result = भारत ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html धावफलक] | venue = [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भा) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[श्रेयस अय्यर]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[नमन धीर]] (भा) आणि [[कामिल पूरन]] (वे) या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |title=Naman Dhir and Kamil Pooran debut in Lucknow after India opt to bowl |trans-title=भारताने गोलंदाजीचा निर्णय घेतल्यानंतर लखनौमध्ये नमन धीर आणि कामिल पूरनचे पदार्पण |url=https://www.cricinfo.com/story/naman-dhir-and-kamil-pooran-debut-in-lucknow-after-india-opt-to-bowl-vs-west-indies-1557314 |website=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> * [[अकिल होसीन]] (वे) याने आपला १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला.<ref>{{cite web |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |title=Versatile Hosein banks on 'data' and 'instincts' against India's hitters |trans-title=भारताच्या फलंदाजांविरुद्ध अष्टपैलू होसेनचा 'डेटा' आणि 'अंतःप्रेरणेवर' भर |url=https://www.espn.co.uk/cricket/story/_/id/50109987/ind-vs-wi-akeal-hosein-banks-data-instincts-india-hitters |website=[[ईएसपीएन]]}}</ref> * [[श्रेयस अय्यर]] (भा) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० मधील आपले पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] झळकावले.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ |title=Captain Shreyas Iyer Smashes Maiden T20I Century |trans-title=कर्णधार श्रेयस अय्यरने पहिले आंतरराष्ट्रीय टी२० शतक झळकावले |url=https://www.deccanchronicle.com/amp/nation/captain-shreyas-iyer-smashes-maiden-t20i-century-1993677 |website=डेक्कन क्रॉनिकल}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html धावफलक] | venue = [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल|जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[रांची]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि [[रोहन पंडित]] (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html धावफलक] | venue = [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भारत) आणि वीरेंद्र शर्मा (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html धावफलक] | venue = राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि वीरेंद्र शर्मा (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html धावफलक] | venue = [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भारत) आणि [[रोहन पंडित]] (भारत) | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-in-india-2026-27-1529215 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{भारताचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे भारत दौरे|२०२६]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|भारत]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे]] lgaw2pbabf7qonar8lbck6rr4rkm6zd 0 384733 2717622 2716892 2026-10-07T01:28:48Z Ganesh591 62733 /* आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका */ 2717622 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २४ सप्टेंबर | to_date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = [[हेली मॅथ्यूस]] <small>(एकदिवसीय)</small><br>[[शिनेल हेन्री]] <small>(टी२०आ)</small> | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (१२८) | team2_ODIs_most_runs = [[हेली मॅथ्यूस]] (३२६) | team1_ODIs_most_wickets = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[आलिया ॲलेने]] (७) | player_of_ODI_series = [[हेली मॅथ्यूस]] (वेस्ट इंडीज) | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-west-indies-women-for-three-odis-and-three-t20is-in-september-october-1554924 |trans-title=झिम्बाब्वे सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये वेस्ट इंडीजच्या महिला संघाचे तीन एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामन्यांसाठी यजमानपद भूषवणार.|title=Zimbabwe to host WI women for three ODIs and three T20Is in September-October |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/97194-zimbabwe-women-to-face-west-indies-in-landmark-six-match-home-series-starting-september-24.html |trans-title=२४ सप्टेंबरपासून सुरू होणाऱ्या ऐतिहासिक सहा सामन्यांच्या मायदेशातील मालिकेत झिम्बाब्वे महिला संघ वेस्ट इंडीजचा सामना करणार|title=Zimbabwe Women to Face West Indies in Landmark Six-Match Home Series Starting September 24 |work=फिमेल क्रिकेट |date=१९ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-prepare-for-west-indies-challenge-in-women-s-championship |trans-title=महिला चॅम्पियनशिपमध्ये झिम्बाब्वे वेस्ट इंडिजचे यजमानपद भूषवणार|title=Zimbabwe to host West Indies in Women’s Championship |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/5134/Zimbabwe-set-to-welcome-West-Indies-Women-for-white-ball-series |trans-title=झिम्बाब्वे 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=Zimbabwe set to welcome West Indies Women for white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २९९/६ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] १८२ (१५६) | wickets1 = [[फ्रांसिस्का चिपारे]] २/५७ (१० षटके) | score2 = २०० (४३.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ८६ (१०६) | wickets2 = [[आलिया ॲलेने]] ३/४४ (६.३ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} === २रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३९ (३९.३ षटके) | runs1 = [[स्टेफानी टेलर]] ४७ (६८) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ४/३३ (१० षटके) | score2 = १४०/६ (४०.५ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३८ (५७) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/१५ (७ षटके) | result = झिम्बाब्वे ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झि) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: झिम्बाब्वे २, वेस्ट इंडीज ०. }} === ३रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २७१/५ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] ११८ (११३) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/४२ (७ षटके) | score2 = १८० (४७.३ षटके) | runs2 = [[जोसेफिन कोमो]] ७४[[नाबाद|*]] (१०९) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/३२ (१० षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = ९७/९ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा २१ (२४) | wickets1 = [[करिष्मा रामहॅराक]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = ९८/२ (१२.५ षटके) | runs2 = [[रिलीआना ग्रिमंड]] ३४ (२५) | wickets2 = बिलव्हड बिझा १/१० (१.५ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} === २रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १०६/७ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा ३५ (३५) | wickets1 = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] ३/१४ (२ षटके) | score2 = १०८/२ (९.१ षटके) | runs2 = एबोनी ब्रॅथवेट ५७ (२३) | wickets2 = क्रिस्टीन मुतासा १/१५ (१.१ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू झीलंड) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झिम्बाब्वे) | motm = एबोनी ब्रॅथवेट (वेस्ट इंडीज) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} === ३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/west-indies-women-in-zimbabwe-2026-1554972 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे झिम्बाब्वे दौरे]] p4jpkdq7y1jko2i1rp9r8ksqnejl9ae 2717676 2717622 2026-10-07T04:37:11Z Nitin.kunjir 4684 /* २रा आं.टी२० सामना */ 2717676 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २४ सप्टेंबर | to_date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = [[हेली मॅथ्यूस]] <small>(एकदिवसीय)</small><br>[[शिनेल हेन्री]] <small>(टी२०आ)</small> | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (१२८) | team2_ODIs_most_runs = [[हेली मॅथ्यूस]] (३२६) | team1_ODIs_most_wickets = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[आलिया ॲलेने]] (७) | player_of_ODI_series = [[हेली मॅथ्यूस]] (वेस्ट इंडीज) | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-west-indies-women-for-three-odis-and-three-t20is-in-september-october-1554924 |trans-title=झिम्बाब्वे सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये वेस्ट इंडीजच्या महिला संघाचे तीन एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामन्यांसाठी यजमानपद भूषवणार.|title=Zimbabwe to host WI women for three ODIs and three T20Is in September-October |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/97194-zimbabwe-women-to-face-west-indies-in-landmark-six-match-home-series-starting-september-24.html |trans-title=२४ सप्टेंबरपासून सुरू होणाऱ्या ऐतिहासिक सहा सामन्यांच्या मायदेशातील मालिकेत झिम्बाब्वे महिला संघ वेस्ट इंडीजचा सामना करणार|title=Zimbabwe Women to Face West Indies in Landmark Six-Match Home Series Starting September 24 |work=फिमेल क्रिकेट |date=१९ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-prepare-for-west-indies-challenge-in-women-s-championship |trans-title=महिला चॅम्पियनशिपमध्ये झिम्बाब्वे वेस्ट इंडिजचे यजमानपद भूषवणार|title=Zimbabwe to host West Indies in Women’s Championship |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/5134/Zimbabwe-set-to-welcome-West-Indies-Women-for-white-ball-series |trans-title=झिम्बाब्वे 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=Zimbabwe set to welcome West Indies Women for white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २९९/६ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] १८२ (१५६) | wickets1 = [[फ्रांसिस्का चिपारे]] २/५७ (१० षटके) | score2 = २०० (४३.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ८६ (१०६) | wickets2 = [[आलिया ॲलेने]] ३/४४ (६.३ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} === २रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३९ (३९.३ षटके) | runs1 = [[स्टेफानी टेलर]] ४७ (६८) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ४/३३ (१० षटके) | score2 = १४०/६ (४०.५ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३८ (५७) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/१५ (७ षटके) | result = झिम्बाब्वे ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झि) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: झिम्बाब्वे २, वेस्ट इंडीज ०. }} === ३रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २७१/५ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] ११८ (११३) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/४२ (७ षटके) | score2 = १८० (४७.३ षटके) | runs2 = [[जोसेफिन कोमो]] ७४[[नाबाद|*]] (१०९) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/३२ (१० षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = ९७/९ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा २१ (२४) | wickets1 = [[करिष्मा रामहॅराक]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = ९८/२ (१२.५ षटके) | runs2 = [[रिलीआना ग्रिमंड]] ३४ (२५) | wickets2 = बिलव्हड बिझा १/१० (१.५ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} === २रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १०६/७ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा ३५ (३५) | wickets1 = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] ३/१४ (२ षटके) | score2 = १०८/२ (९.१ षटके) | runs2 = एबोनी ब्रॅथवेट ५७ (२३) | wickets2 = क्रिस्टीन मुतासा १/१५ (१.१ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = एबोनी ब्रॅथवेट (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} === ३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/west-indies-women-in-zimbabwe-2026-1554972 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे झिम्बाब्वे दौरे]] 59gmg8k0itqshx7s2w6ewtf2g0zlueq 2717677 2717676 2026-10-07T04:42:35Z Nitin.kunjir 4684 /* बाह्य दुवे */ 2717677 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २४ सप्टेंबर | to_date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = [[हेली मॅथ्यूस]] <small>(एकदिवसीय)</small><br>[[शिनेल हेन्री]] <small>(टी२०आ)</small> | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (१२८) | team2_ODIs_most_runs = [[हेली मॅथ्यूस]] (३२६) | team1_ODIs_most_wickets = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[आलिया ॲलेने]] (७) | player_of_ODI_series = [[हेली मॅथ्यूस]] (वेस्ट इंडीज) | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-west-indies-women-for-three-odis-and-three-t20is-in-september-october-1554924 |trans-title=झिम्बाब्वे सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये वेस्ट इंडीजच्या महिला संघाचे तीन एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामन्यांसाठी यजमानपद भूषवणार.|title=Zimbabwe to host WI women for three ODIs and three T20Is in September-October |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/97194-zimbabwe-women-to-face-west-indies-in-landmark-six-match-home-series-starting-september-24.html |trans-title=२४ सप्टेंबरपासून सुरू होणाऱ्या ऐतिहासिक सहा सामन्यांच्या मायदेशातील मालिकेत झिम्बाब्वे महिला संघ वेस्ट इंडीजचा सामना करणार|title=Zimbabwe Women to Face West Indies in Landmark Six-Match Home Series Starting September 24 |work=फिमेल क्रिकेट |date=१९ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-prepare-for-west-indies-challenge-in-women-s-championship |trans-title=महिला चॅम्पियनशिपमध्ये झिम्बाब्वे वेस्ट इंडिजचे यजमानपद भूषवणार|title=Zimbabwe to host West Indies in Women’s Championship |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/5134/Zimbabwe-set-to-welcome-West-Indies-Women-for-white-ball-series |trans-title=झिम्बाब्वे 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=Zimbabwe set to welcome West Indies Women for white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २९९/६ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] १८२ (१५६) | wickets1 = [[फ्रांसिस्का चिपारे]] २/५७ (१० षटके) | score2 = २०० (४३.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ८६ (१०६) | wickets2 = [[आलिया ॲलेने]] ३/४४ (६.३ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} === २रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३९ (३९.३ षटके) | runs1 = [[स्टेफानी टेलर]] ४७ (६८) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ४/३३ (१० षटके) | score2 = १४०/६ (४०.५ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३८ (५७) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/१५ (७ षटके) | result = झिम्बाब्वे ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झि) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: झिम्बाब्वे २, वेस्ट इंडीज ०. }} === ३रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २७१/५ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] ११८ (११३) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/४२ (७ षटके) | score2 = १८० (४७.३ षटके) | runs2 = [[जोसेफिन कोमो]] ७४[[नाबाद|*]] (१०९) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/३२ (१० षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = ९७/९ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा २१ (२४) | wickets1 = [[करिष्मा रामहॅराक]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = ९८/२ (१२.५ षटके) | runs2 = [[रिलीआना ग्रिमंड]] ३४ (२५) | wickets2 = बिलव्हड बिझा १/१० (१.५ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} === २रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १०६/७ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा ३५ (३५) | wickets1 = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] ३/१४ (२ षटके) | score2 = १०८/२ (९.१ षटके) | runs2 = एबोनी ब्रॅथवेट ५७ (२३) | wickets2 = क्रिस्टीन मुतासा १/१५ (१.१ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = एबोनी ब्रॅथवेट (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} === ३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/west-indies-women-in-zimbabwe-2026-1554972 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे झिम्बाब्वे दौरे]] psczn7sqfjo4nao59l4hvf38gptg13x 2717678 2717677 2026-10-07T04:55:52Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2717678 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २४ सप्टेंबर | to_date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = [[हेली मॅथ्यूस]] <small>(एकदिवसीय)</small><br>[[शिनेल हेन्री]] <small>(टी२०आ)</small> | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (१२८) | team2_ODIs_most_runs = [[हेली मॅथ्यूस]] (३२६) | team1_ODIs_most_wickets = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[आलिया ॲलेने]] (७) | player_of_ODI_series = [[हेली मॅथ्यूस]] (वेस्ट इंडीज) | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-west-indies-women-for-three-odis-and-three-t20is-in-september-october-1554924 |trans-title=झिम्बाब्वे सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये वेस्ट इंडीजच्या महिला संघाचे तीन एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामन्यांसाठी यजमानपद भूषवणार.|title=Zimbabwe to host WI women for three ODIs and three T20Is in September-October |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/97194-zimbabwe-women-to-face-west-indies-in-landmark-six-match-home-series-starting-september-24.html |trans-title=२४ सप्टेंबरपासून सुरू होणाऱ्या ऐतिहासिक सहा सामन्यांच्या मायदेशातील मालिकेत झिम्बाब्वे महिला संघ वेस्ट इंडीजचा सामना करणार|title=Zimbabwe Women to Face West Indies in Landmark Six-Match Home Series Starting September 24 |work=फिमेल क्रिकेट |date=१९ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-prepare-for-west-indies-challenge-in-women-s-championship |trans-title=महिला चॅम्पियनशिपमध्ये झिम्बाब्वे वेस्ट इंडिजचे यजमानपद भूषवणार|title=Zimbabwe to host West Indies in Women’s Championship |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/5134/Zimbabwe-set-to-welcome-West-Indies-Women-for-white-ball-series |trans-title=झिम्बाब्वे 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=Zimbabwe set to welcome West Indies Women for white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap;margin:auto" |- !colspan=2|{{crw|ZIM}} !colspan=2|{{crw|WIN}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिज मालिकेसाठी झिम्बाब्वे महिला संघाची घोषणा |title=ZC names Zimbabwe Women squad for West Indies series |url=https://www.zimcricket.org/news/5155/ZC-names-Zimbabwe-Women-squad-for-West-Indies-series |website=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या वनडे आणि टी२० मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा संघ जाहीर. |title=Zimbabwe name squad for ODI, T20I series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-name-squad-for-odi-t20i-series-against-west-indies |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाची घोषणा |title=West Indies Women Name Squad for Zimbabwe Tour |url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-women-name-squad-for-zimbabwe-tour/ |website=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=डॉटिन झिम्बाब्वे दौरा मुकणार, मॅथ्यूज केवळ एकदिवसीय सामने खेळणार |title=Dottin to miss Zimbabwe tour, Matthews to only play ODIs |url=https://www.cricinfo.com/story/deandra-dottin-to-miss-zimbabwe-tour-hayley-matthews-to-only-play-odis-1555039 |website=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * ऑलिंडर चारे * कुडझाई चिगोरा * क्रिस्टीना मुतासा * [[केलीस एनधलोवू]] * [[चिएद्झा धुरुरु]] ([[यष्टीरक्षक |य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * तेंडाई मकुशा * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * बिलव्ह्ड बिझा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * लिंडोकुहळे माभेरा * [[लॉरिन फिरी]] * [[लॉरीन त्शुमा]] * लॉरेन पेमहिवा * [[शार्नी मायर्स]] | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * ऑलिंडर चारे * क्रिस्टीना मुतासा * [[केलीस एनधलोवू]] * [[चिएद्झा धुरुरु]] ([[यष्टीरक्षक |य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * तेंडाई मकुशा * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * बिलव्ह्ड बिझा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[लॉरिन फिरी]] * [[शार्नी मायर्स]] | * [[हेली मॅथ्यूस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * एबोनी ब्रॅथवेट * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[जहझारा क्लॅक्सटन]] * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[मँडी मंगरु]] * [[रिलीआना ग्रिमंड]] * [[शिनेल हेन्री]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शॉनिशा हेक्टर]] * [[स्टेफानी टेलर]] | * [[शिनेल हेन्री]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * एबोनी ब्रॅथवेट * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[जहझारा क्लॅक्सटन]] * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[मँडी मंगरु]] * [[रिलीआना ग्रिमंड]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शॉनिशा हेक्टर]] * [[स्टेफानी टेलर]] |} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २९९/६ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] १८२ (१५६) | wickets1 = [[फ्रांसिस्का चिपारे]] २/५७ (१० षटके) | score2 = २०० (४३.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ८६ (१०६) | wickets2 = [[आलिया ॲलेने]] ३/४४ (६.३ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} === २रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३९ (३९.३ षटके) | runs1 = [[स्टेफानी टेलर]] ४७ (६८) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ४/३३ (१० षटके) | score2 = १४०/६ (४०.५ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३८ (५७) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/१५ (७ षटके) | result = झिम्बाब्वे ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झि) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: झिम्बाब्वे २, वेस्ट इंडीज ०. }} === ३रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २७१/५ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] ११८ (११३) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/४२ (७ षटके) | score2 = १८० (४७.३ षटके) | runs2 = [[जोसेफिन कोमो]] ७४[[नाबाद|*]] (१०९) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/३२ (१० षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = ९७/९ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा २१ (२४) | wickets1 = [[करिष्मा रामहॅराक]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = ९८/२ (१२.५ षटके) | runs2 = [[रिलीआना ग्रिमंड]] ३४ (२५) | wickets2 = बिलव्हड बिझा १/१० (१.५ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} === २रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १०६/७ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा ३५ (३५) | wickets1 = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] ३/१४ (२ षटके) | score2 = १०८/२ (९.१ षटके) | runs2 = एबोनी ब्रॅथवेट ५७ (२३) | wickets2 = क्रिस्टीन मुतासा १/१५ (१.१ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = एबोनी ब्रॅथवेट (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} === ३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/west-indies-women-in-zimbabwe-2026-1554972 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे झिम्बाब्वे दौरे]] agy1y14o9kpiu9p6bxqnz5a438gppdh 2717679 2717678 2026-10-07T04:59:39Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2717679 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २४ सप्टेंबर | to_date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = [[हेली मॅथ्यूस]] <small>(एकदिवसीय)</small><br>[[शिनेल हेन्री]] <small>(टी२०आ)</small> | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (१२८) | team2_ODIs_most_runs = [[हेली मॅथ्यूस]] (३२६) | team1_ODIs_most_wickets = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[आलिया ॲलेने]] (७) | player_of_ODI_series = [[हेली मॅथ्यूस]] (वेस्ट इंडीज) | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-west-indies-women-for-three-odis-and-three-t20is-in-september-october-1554924 |trans-title=झिम्बाब्वे सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये वेस्ट इंडीजच्या महिला संघाचे तीन एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामन्यांसाठी यजमानपद भूषवणार.|title=Zimbabwe to host WI women for three ODIs and three T20Is in September-October |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/97194-zimbabwe-women-to-face-west-indies-in-landmark-six-match-home-series-starting-september-24.html |trans-title=२४ सप्टेंबरपासून सुरू होणाऱ्या ऐतिहासिक सहा सामन्यांच्या मायदेशातील मालिकेत झिम्बाब्वे महिला संघ वेस्ट इंडीजचा सामना करणार|title=Zimbabwe Women to Face West Indies in Landmark Six-Match Home Series Starting September 24 |work=फिमेल क्रिकेट |date=१९ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-prepare-for-west-indies-challenge-in-women-s-championship |trans-title=महिला चॅम्पियनशिपमध्ये झिम्बाब्वे वेस्ट इंडिजचे यजमानपद भूषवणार|title=Zimbabwe to host West Indies in Women’s Championship |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/5134/Zimbabwe-set-to-welcome-West-Indies-Women-for-white-ball-series |trans-title=झिम्बाब्वे 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=Zimbabwe set to welcome West Indies Women for white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap;margin:auto" |- !colspan=2|{{crw|ZIM}} !colspan=2|{{crw|WIN}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिज मालिकेसाठी झिम्बाब्वे महिला संघाची घोषणा |title=ZC names Zimbabwe Women squad for West Indies series |url=https://www.zimcricket.org/news/5155/ZC-names-Zimbabwe-Women-squad-for-West-Indies-series |website=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या वनडे आणि टी२० मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा संघ जाहीर. |title=Zimbabwe name squad for ODI, T20I series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-name-squad-for-odi-t20i-series-against-west-indies |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाची घोषणा |title=West Indies Women Name Squad for Zimbabwe Tour |url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-women-name-squad-for-zimbabwe-tour/ |website=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=डॉटिन झिम्बाब्वे दौरा मुकणार, मॅथ्यूज केवळ एकदिवसीय सामने खेळणार |title=Dottin to miss Zimbabwe tour, Matthews to only play ODIs |url=https://www.cricinfo.com/story/deandra-dottin-to-miss-zimbabwe-tour-hayley-matthews-to-only-play-odis-1555039 |website=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * ऑलिंडर चारे * कुडझाई चिगोरा * क्रिस्टीना मुतासा * [[केलीस एनधलोवू]] * [[चिएद्झा धुरुरु]] ([[यष्टीरक्षक |य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * तेंडाई मकुशा * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * बिलव्ह्ड बिझा * [[मिशेल मावुंगा]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[लॉरिन फिरी]] * [[शार्नी मायर्स]] | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * ऑलिंडर चारे * क्रिस्टीना मुतासा * [[केलीस एनधलोवू]] * [[चिएद्झा धुरुरु]] ([[यष्टीरक्षक |य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * तेंडाई मकुशा * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * बिलव्ह्ड बिझा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[लॉरिन फिरी]] * [[शार्नी मायर्स]] | * [[हेली मॅथ्यूस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * एबोनी ब्रॅथवेट * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[जहझारा क्लॅक्सटन]] * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[मँडी मंगरु]] * [[रिलीआना ग्रिमंड]] * [[शिनेल हेन्री]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शॉनिशा हेक्टर]] * [[स्टेफानी टेलर]] | * [[शिनेल हेन्री]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * एबोनी ब्रॅथवेट * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[जहझारा क्लॅक्सटन]] * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[मँडी मंगरु]] * [[रिलीआना ग्रिमंड]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शॉनिशा हेक्टर]] * [[स्टेफानी टेलर]] |} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २९९/६ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] १८२ (१५६) | wickets1 = [[फ्रांसिस्का चिपारे]] २/५७ (१० षटके) | score2 = २०० (४३.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ८६ (१०६) | wickets2 = [[आलिया ॲलेने]] ३/४४ (६.३ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} === २रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३९ (३९.३ षटके) | runs1 = [[स्टेफानी टेलर]] ४७ (६८) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ४/३३ (१० षटके) | score2 = १४०/६ (४०.५ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३८ (५७) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/१५ (७ षटके) | result = झिम्बाब्वे ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झि) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: झिम्बाब्वे २, वेस्ट इंडीज ०. }} === ३रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २७१/५ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] ११८ (११३) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/४२ (७ षटके) | score2 = १८० (४७.३ षटके) | runs2 = [[जोसेफिन कोमो]] ७४[[नाबाद|*]] (१०९) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/३२ (१० षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = ९७/९ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा २१ (२४) | wickets1 = [[करिष्मा रामहॅराक]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = ९८/२ (१२.५ षटके) | runs2 = [[रिलीआना ग्रिमंड]] ३४ (२५) | wickets2 = बिलव्हड बिझा १/१० (१.५ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} === २रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १०६/७ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा ३५ (३५) | wickets1 = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] ३/१४ (२ षटके) | score2 = १०८/२ (९.१ षटके) | runs2 = एबोनी ब्रॅथवेट ५७ (२३) | wickets2 = क्रिस्टीन मुतासा १/१५ (१.१ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = एबोनी ब्रॅथवेट (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} === ३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/west-indies-women-in-zimbabwe-2026-1554972 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे झिम्बाब्वे दौरे]] actkq0b1risf8nxewefb2gg6xp3ntng 2717680 2717679 2026-10-07T05:02:00Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2717680 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २४ सप्टेंबर | to_date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = [[हेली मॅथ्यूस]] <small>(एकदिवसीय)</small><br>[[शिनेल हेन्री]] <small>(टी२०आ)</small> | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (१२८) | team2_ODIs_most_runs = [[हेली मॅथ्यूस]] (३२६) | team1_ODIs_most_wickets = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[आलिया ॲलेने]] (७) | player_of_ODI_series = [[हेली मॅथ्यूस]] (वेस्ट इंडीज) | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-west-indies-women-for-three-odis-and-three-t20is-in-september-october-1554924 |trans-title=झिम्बाब्वे सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये वेस्ट इंडीजच्या महिला संघाचे तीन एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामन्यांसाठी यजमानपद भूषवणार.|title=Zimbabwe to host WI women for three ODIs and three T20Is in September-October |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/97194-zimbabwe-women-to-face-west-indies-in-landmark-six-match-home-series-starting-september-24.html |trans-title=२४ सप्टेंबरपासून सुरू होणाऱ्या ऐतिहासिक सहा सामन्यांच्या मायदेशातील मालिकेत झिम्बाब्वे महिला संघ वेस्ट इंडीजचा सामना करणार|title=Zimbabwe Women to Face West Indies in Landmark Six-Match Home Series Starting September 24 |work=फिमेल क्रिकेट |date=१९ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-prepare-for-west-indies-challenge-in-women-s-championship |trans-title=महिला चॅम्पियनशिपमध्ये झिम्बाब्वे वेस्ट इंडिजचे यजमानपद भूषवणार|title=Zimbabwe to host West Indies in Women’s Championship |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/5134/Zimbabwe-set-to-welcome-West-Indies-Women-for-white-ball-series |trans-title=झिम्बाब्वे 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=Zimbabwe set to welcome West Indies Women for white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap;margin:auto" |- !colspan=2|{{crw|ZIM}} !colspan=2|{{crw|WIN}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिज मालिकेसाठी झिम्बाब्वे महिला संघाची घोषणा |title=ZC names Zimbabwe Women squad for West Indies series |url=https://www.zimcricket.org/news/5155/ZC-names-Zimbabwe-Women-squad-for-West-Indies-series |website=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या वनडे आणि टी२० मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा संघ जाहीर. |title=Zimbabwe name squad for ODI, T20I series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-name-squad-for-odi-t20i-series-against-west-indies |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाची घोषणा |title=West Indies Women Name Squad for Zimbabwe Tour |url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-women-name-squad-for-zimbabwe-tour/ |website=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=डॉटिन झिम्बाब्वे दौरा मुकणार, मॅथ्यूज केवळ एकदिवसीय सामने खेळणार |title=Dottin to miss Zimbabwe tour, Matthews to only play ODIs |url=https://www.cricinfo.com/story/deandra-dottin-to-miss-zimbabwe-tour-hayley-matthews-to-only-play-odis-1555039 |website=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * ऑलिंडर चारे * कुडझाई चिगोरा * क्रिस्टीना मुतासा * [[केलीस एनधलोवू]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टीरक्षक |य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * तेंडाई मकुशा * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * बिलव्ह्ड बिझा * [[मिशेल मावुंगा]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[लॉरिन फिरी]] * [[शार्नी मायर्स]] | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * ऑलिंडर चारे * क्रिस्टीना मुतासा * [[केलीस एनधलोवू]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टीरक्षक |य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * तेंडाई मकुशा * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * बिलव्ह्ड बिझा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[लॉरिन फिरी]] * [[शार्नी मायर्स]] | * [[हेली मॅथ्यूस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * एबोनी ब्रॅथवेट * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[जहझारा क्लॅक्सटन]] * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[मँडी मंगरु]] * [[रिलीआना ग्रिमंड]] * [[शिनेल हेन्री]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शॉनिशा हेक्टर]] * [[स्टेफानी टेलर]] | * [[शिनेल हेन्री]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * एबोनी ब्रॅथवेट * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[जहझारा क्लॅक्सटन]] * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[मँडी मंगरु]] * [[रिलीआना ग्रिमंड]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शॉनिशा हेक्टर]] * [[स्टेफानी टेलर]] |} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २९९/६ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] १८२ (१५६) | wickets1 = [[फ्रांसिस्का चिपारे]] २/५७ (१० षटके) | score2 = २०० (४३.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ८६ (१०६) | wickets2 = [[आलिया ॲलेने]] ३/४४ (६.३ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} === २रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३९ (३९.३ षटके) | runs1 = [[स्टेफानी टेलर]] ४७ (६८) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ४/३३ (१० षटके) | score2 = १४०/६ (४०.५ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३८ (५७) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/१५ (७ षटके) | result = झिम्बाब्वे ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झि) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: झिम्बाब्वे २, वेस्ट इंडीज ०. }} === ३रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २७१/५ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] ११८ (११३) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/४२ (७ षटके) | score2 = १८० (४७.३ षटके) | runs2 = [[जोसेफिन कोमो]] ७४[[नाबाद|*]] (१०९) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/३२ (१० षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = ९७/९ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा २१ (२४) | wickets1 = [[करिष्मा रामहॅराक]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = ९८/२ (१२.५ षटके) | runs2 = [[रिलीआना ग्रिमंड]] ३४ (२५) | wickets2 = बिलव्हड बिझा १/१० (१.५ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} === २रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १०६/७ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा ३५ (३५) | wickets1 = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] ३/१४ (२ षटके) | score2 = १०८/२ (९.१ षटके) | runs2 = एबोनी ब्रॅथवेट ५७ (२३) | wickets2 = क्रिस्टीन मुतासा १/१५ (१.१ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = एबोनी ब्रॅथवेट (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} === ३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/west-indies-women-in-zimbabwe-2026-1554972 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे झिम्बाब्वे दौरे]] 8dsv1z3eumqx6ua0nzu0lkzucmb6ref 2717681 2717680 2026-10-07T05:03:47Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2717681 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २४ सप्टेंबर | to_date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = [[हेली मॅथ्यूस]] <small>(एकदिवसीय)</small><br>[[शिनेल हेन्री]] <small>(टी२०आ)</small> | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (१२८) | team2_ODIs_most_runs = [[हेली मॅथ्यूस]] (३२६) | team1_ODIs_most_wickets = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[आलिया ॲलेने]] (७) | player_of_ODI_series = [[हेली मॅथ्यूस]] (वेस्ट इंडीज) | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-west-indies-women-for-three-odis-and-three-t20is-in-september-october-1554924 |trans-title=झिम्बाब्वे सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये वेस्ट इंडीजच्या महिला संघाचे तीन एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामन्यांसाठी यजमानपद भूषवणार.|title=Zimbabwe to host WI women for three ODIs and three T20Is in September-October |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/97194-zimbabwe-women-to-face-west-indies-in-landmark-six-match-home-series-starting-september-24.html |trans-title=२४ सप्टेंबरपासून सुरू होणाऱ्या ऐतिहासिक सहा सामन्यांच्या मायदेशातील मालिकेत झिम्बाब्वे महिला संघ वेस्ट इंडीजचा सामना करणार|title=Zimbabwe Women to Face West Indies in Landmark Six-Match Home Series Starting September 24 |work=फिमेल क्रिकेट |date=१९ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-prepare-for-west-indies-challenge-in-women-s-championship |trans-title=महिला चॅम्पियनशिपमध्ये झिम्बाब्वे वेस्ट इंडिजचे यजमानपद भूषवणार|title=Zimbabwe to host West Indies in Women’s Championship |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/5134/Zimbabwe-set-to-welcome-West-Indies-Women-for-white-ball-series |trans-title=झिम्बाब्वे 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=Zimbabwe set to welcome West Indies Women for white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap;margin:auto" |- !colspan=2|{{crw|ZIM}} !colspan=2|{{crw|WIN}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिज मालिकेसाठी झिम्बाब्वे महिला संघाची घोषणा |title=ZC names Zimbabwe Women squad for West Indies series |url=https://www.zimcricket.org/news/5155/ZC-names-Zimbabwe-Women-squad-for-West-Indies-series |website=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या वनडे आणि टी२० मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा संघ जाहीर. |title=Zimbabwe name squad for ODI, T20I series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-name-squad-for-odi-t20i-series-against-west-indies |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाची घोषणा |title=West Indies Women Name Squad for Zimbabwe Tour |url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-women-name-squad-for-zimbabwe-tour/ |website=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=डॉटिन झिम्बाब्वे दौरा मुकणार, मॅथ्यूज केवळ एकदिवसीय सामने खेळणार |title=Dottin to miss Zimbabwe tour, Matthews to only play ODIs |url=https://www.cricinfo.com/story/deandra-dottin-to-miss-zimbabwe-tour-hayley-matthews-to-only-play-odis-1555039 |website=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ऑलिंडर चारे]] * कुडझाई चिगोरा * क्रिस्टीना मुतासा * [[केलीस एनधलोवू]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टीरक्षक |य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * तेंडाई मकुशा * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[लॉरिन फिरी]] * [[शार्नी मायर्स]] | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ऑलिंडर चारे]] * क्रिस्टीना मुतासा * [[केलीस एनधलोवू]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टीरक्षक |य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * तेंडाई मकुशा * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[लॉरिन फिरी]] * [[शार्नी मायर्स]] | * [[हेली मॅथ्यूस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * [[एबोनी ब्रॅथवेट]] * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[जहझारा क्लॅक्सटन]] * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[मँडी मंगरु]] * [[रिलीआना ग्रिमंड]] * [[शिनेल हेन्री]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शॉनिशा हेक्टर]] * [[स्टेफानी टेलर]] | * [[शिनेल हेन्री]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * [[एबोनी ब्रॅथवेट]] * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[जहझारा क्लॅक्सटन]] * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[मँडी मंगरु]] * [[रिलीआना ग्रिमंड]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शॉनिशा हेक्टर]] * [[स्टेफानी टेलर]] |} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २९९/६ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] १८२ (१५६) | wickets1 = [[फ्रांसिस्का चिपारे]] २/५७ (१० षटके) | score2 = २०० (४३.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ८६ (१०६) | wickets2 = [[आलिया ॲलेने]] ३/४४ (६.३ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} === २रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३९ (३९.३ षटके) | runs1 = [[स्टेफानी टेलर]] ४७ (६८) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ४/३३ (१० षटके) | score2 = १४०/६ (४०.५ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३८ (५७) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/१५ (७ षटके) | result = झिम्बाब्वे ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झि) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: झिम्बाब्वे २, वेस्ट इंडीज ०. }} === ३रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २७१/५ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] ११८ (११३) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/४२ (७ षटके) | score2 = १८० (४७.३ षटके) | runs2 = [[जोसेफिन कोमो]] ७४[[नाबाद|*]] (१०९) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/३२ (१० षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = ९७/९ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा २१ (२४) | wickets1 = [[करिष्मा रामहॅराक]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = ९८/२ (१२.५ षटके) | runs2 = [[रिलीआना ग्रिमंड]] ३४ (२५) | wickets2 = बिलव्हड बिझा १/१० (१.५ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} === २रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १०६/७ (२० षटके) | runs1 = बिलव्हड बिझा ३५ (३५) | wickets1 = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] ३/१४ (२ षटके) | score2 = १०८/२ (९.१ षटके) | runs2 = एबोनी ब्रॅथवेट ५७ (२३) | wickets2 = क्रिस्टीन मुतासा १/१५ (१.१ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = एबोनी ब्रॅथवेट (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} === ३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/west-indies-women-in-zimbabwe-2026-1554972 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे झिम्बाब्वे दौरे]] smx2mvslmbd80f9u4avjy3aylbihtx8 2717704 2717681 2026-10-07T05:29:26Z Nitin.kunjir 4684 /* आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका */ 2717704 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २४ सप्टेंबर | to_date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[जोसेफिन कोमो]] | team2_captain = [[हेली मॅथ्यूस]] <small>(एकदिवसीय)</small><br>[[शिनेल हेन्री]] <small>(टी२०आ)</small> | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (१२८) | team2_ODIs_most_runs = [[हेली मॅथ्यूस]] (३२६) | team1_ODIs_most_wickets = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[आलिया ॲलेने]] (७) | player_of_ODI_series = [[हेली मॅथ्यूस]] (वेस्ट इंडीज) | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघा]]विरुद्ध सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेच्या दौऱ्यावर आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-west-indies-women-for-three-odis-and-three-t20is-in-september-october-1554924 |trans-title=झिम्बाब्वे सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये वेस्ट इंडीजच्या महिला संघाचे तीन एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामन्यांसाठी यजमानपद भूषवणार.|title=Zimbabwe to host WI women for three ODIs and three T20Is in September-October |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/97194-zimbabwe-women-to-face-west-indies-in-landmark-six-match-home-series-starting-september-24.html |trans-title=२४ सप्टेंबरपासून सुरू होणाऱ्या ऐतिहासिक सहा सामन्यांच्या मायदेशातील मालिकेत झिम्बाब्वे महिला संघ वेस्ट इंडीजचा सामना करणार|title=Zimbabwe Women to Face West Indies in Landmark Six-Match Home Series Starting September 24 |work=फिमेल क्रिकेट |date=१९ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-prepare-for-west-indies-challenge-in-women-s-championship |trans-title=महिला चॅम्पियनशिपमध्ये झिम्बाब्वे वेस्ट इंडिजचे यजमानपद भूषवणार|title=Zimbabwe to host West Indies in Women’s Championship |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/5134/Zimbabwe-set-to-welcome-West-Indies-Women-for-white-ball-series |trans-title=झिम्बाब्वे 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=Zimbabwe set to welcome West Indies Women for white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=१८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap;margin:auto" |- !colspan=2|{{crw|ZIM}} !colspan=2|{{crw|WIN}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिज मालिकेसाठी झिम्बाब्वे महिला संघाची घोषणा |title=ZC names Zimbabwe Women squad for West Indies series |url=https://www.zimcricket.org/news/5155/ZC-names-Zimbabwe-Women-squad-for-West-Indies-series |website=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या वनडे आणि टी२० मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा संघ जाहीर. |title=Zimbabwe name squad for ODI, T20I series against West Indies |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-name-squad-for-odi-t20i-series-against-west-indies |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी वेस्ट इंडिज महिला संघाची घोषणा |title=West Indies Women Name Squad for Zimbabwe Tour |url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-women-name-squad-for-zimbabwe-tour/ |website=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=डॉटिन झिम्बाब्वे दौरा मुकणार, मॅथ्यूज केवळ एकदिवसीय सामने खेळणार |title=Dottin to miss Zimbabwe tour, Matthews to only play ODIs |url=https://www.cricinfo.com/story/deandra-dottin-to-miss-zimbabwe-tour-hayley-matthews-to-only-play-odis-1555039 |website=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ऑलिंडर चारे]] * कुडझाई चिगोरा * क्रिस्टीना मुतासा * [[केलीस एनधलोवू]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टीरक्षक |य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * तेंडाई मकुशा * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[लॉरिन फिरी]] * [[शार्नी मायर्स]] | * [[जोसेफिन कोमो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ऑलिंडर चारे]] * क्रिस्टीना मुतासा * [[केलीस एनधलोवू]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टीरक्षक |य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * तेंडाई मकुशा * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * [[बिलव्ह्ड बिझा]] * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[मिशेल मावुंगा]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[लॉरिन फिरी]] * [[शार्नी मायर्स]] | * [[हेली मॅथ्यूस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * [[एबोनी ब्रॅथवेट]] * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[जहझारा क्लॅक्सटन]] * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[मँडी मंगरु]] * [[रिलीआना ग्रिमंड]] * [[शिनेल हेन्री]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शॉनिशा हेक्टर]] * [[स्टेफानी टेलर]] | * [[शिनेल हेन्री]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अफि फ्लेचर]] * [[अश्मिनी मुनिसार]] * [[आलिया ॲलेने]] * [[एबोनी ब्रॅथवेट]] * [[करिष्मा रामहॅराक]] * [[जहझारा क्लॅक्सटन]] * [[जॅनिलिया ग्लासगो]] * [[झैदा जेम्स]] * [[मँडी मंगरु]] * [[रिलीआना ग्रिमंड]] * [[शेमेन कॅम्पबेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शॉनिशा हेक्टर]] * [[स्टेफानी टेलर]] |} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २९९/६ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] १८२ (१५६) | wickets1 = [[फ्रांसिस्का चिपारे]] २/५७ (१० षटके) | score2 = २०० (४३.३ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ८६ (१०६) | wickets2 = [[आलिया ॲलेने]] ३/४४ (६.३ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९९ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} === २रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १३९ (३९.३ षटके) | runs1 = [[स्टेफानी टेलर]] ४७ (६८) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ४/३३ (१० षटके) | score2 = १४०/६ (४०.५ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३८ (५७) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/१५ (७ षटके) | result = झिम्बाब्वे ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झि) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: झिम्बाब्वे २, वेस्ट इंडीज ०. }} === ३रा आं.ए.दि. सामना === {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{crw-rt|WIN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २७१/५ (५० षटके) | runs1 = [[हेली मॅथ्यूस]] ११८ (११३) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/४२ (७ षटके) | score2 = १८० (४७.३ षटके) | runs2 = [[जोसेफिन कोमो]] ७४[[नाबाद|*]] (१०९) | wickets2 = [[अश्मिनी मुनिसार]] २/३२ (१० षटके) | result = वेस्ट इंडीज ९१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झि) | motm = [[हेली मॅथ्यूस]] (वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला अजिंक्यपद गुण: वेस्ट इंडीज २, झिम्बाब्वे ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = ९७/९ (२० षटके) | runs1 = [[बिलव्ह्ड बिझा]] २१ (२४) | wickets1 = [[करिष्मा रामहॅराक]] ३/१७ (४ षटके) | score2 = ९८/२ (१२.५ षटके) | runs2 = [[रिलीआना ग्रिमंड]] ३४ (२५) | wickets2 = [[बिलव्ह्ड बिझा]] १/१० (१.५ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} === २रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = १०६/७ (२० षटके) | runs1 = [[बिलव्ह्ड बिझा]] ३५ (३५) | wickets1 = [[जहझारा क्लॅक्सटन]] ३/१४ (२ षटके) | score2 = १०८/२ (९.१ षटके) | runs2 = [[एबोनी ब्रॅथवेट]] ५७ (२३) | wickets2 = क्रिस्टीन मुतासा १/१५ (१.१ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि ऑस्कर ताफिरेन्यिका (झि) | motm = [[एबोनी ब्रॅथवेट]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} === ३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html धावफलक] | venue = [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] | umpires = | motm = | toss = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/west-indies-women-in-zimbabwe-2026-1554972 क्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} {{वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघ}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६-२७]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे झिम्बाब्वे दौरे]] jmebuns69buzwwzvkfvd6bmjtarz8ws 0 384741 2717647 2716433 2026-10-07T03:34:54Z संतोष गोरे 135680 /* उल्लेखनीय कामे */ 2717647 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''गुरू दत्त टीम''' किंवा '''गुरू दत्त ए-टीम''' (गुरुदत्त टीम) हा [[गुरू दत्त]] यांनी त्यांच्या काही चित्रपटांसाठी तयार केलेला चित्रपट निर्मात्यांचा एक गट होता.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/guru-dutt-s-94th-birth-anniversary-a-master-director-who-was-tormented-by-life/story-Q9eqv3AJT86dUntPubOiWN.html|title=Guru Dutt's 94th birth anniversary: A master director who was tormented by life|date=9 July 2019|website=[[Hindustan Times]]}}</ref> या टीमने तयार केलेल्या काही प्रसिद्ध चित्रपटांमध्ये ''[[प्यासा (चित्रपट)|प्यासा]]'' (१९५७), ''[[कागज के फूल]]'' (१९५९), ''[[चौदहवी का चांद]]'' (१९६०), आणि ''[[साहिब बीबी और गुलाम]]'' (१९६२), यांचा समावेश आहे. २००५ मध्ये ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' या नियतकालिक तर्फे ''प्यासा'' या चित्रपटाला सर्वकाळातील शीर्ष १०० चित्रपटांमध्ये स्थान देण्यात आले होते.<ref>{{cite magazine|url=https://entertainment.time.com/2005/02/12/all-time-100-movies/#pyaasa-1957 |title= All-Time 100 Movies |author=[[Richard Corliss]] and [[Richard Schickel]] |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |access-date=2 November 2011 |date=12 February 2005}}</ref> त्यांचे बहुतेक चित्रपट हे बनल्यानंतर त्यांना खूप उशिरा समीक्षकांची दाद मिळाली. कागज के फूल सारखे चित्रपट हे व्यावसायिकदृष्ट्या मोठे अपयशी ठरले होते. परंतु १९८० च्या दशकात युरोपमध्ये हा चित्रपट पुन्हा प्रदर्शित करण्यात आल्यावर समीक्षकांची दाद आणि व्यावसायिक पातळीवर मोठी लोकप्रियता मिळाली. दत्त यांचे फ्रान्स, जर्मनी आणि जपानमध्ये मोठ्या प्रमाणावर चाहते आहेत, जिथे त्यांच्या चित्रपटांचे महोत्सव वेळोवेळी आयोजित केले जातात.<ref>{{cite web|title=Asian Film Series No.9 Guru Dutt Retorospective|publisher=Japan Foundation Asia Center|date=2000–2001|url=http://www.jpf.go.jp/e/culture/new/old/0101/01_03.html|accessdate=26 April 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090620144748/http://www.jpf.go.jp/e/culture/new/old/0101/01_03.html|archivedate=20 June 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thefederal.com/features/in-life-and-death-guru-dutt-remains-an-enigma/|title=In life and death, Guru Dutt remains an enigma|first=Janani|last=Sampath|date=10 October 2019|website=The Federal}}</ref> == प्रमुख सदस्य == * लेखक: [[अबरार अल्वी]] * दिग्दर्शक: [[राज खोसला]], अबरार अल्वी * छायाचित्रण: [[व्ही.के. मूर्ती]] * अभिनेते: [[देव आनंद]], [[वहीदा रेहमान]], [[जॉनी वॉकर]], [[रहमान (अभिनेता)|रहमान]] * गायक: [[गीता दत्त]], [[मोहम्मद रफी]] * संगीत: [[ओंकार प्रसाद नय्यर|ओ.पी. नैय्यर]], [[सचिनदेव बर्मन|एस.डी. बर्मन]], [[हेमंत कुमार]] * गीत: [[साहिर लुधियानवी]], [[कैफी आझमी]], [[मजरूह सुलतानपुरी]] * संपादक: वाय. जी. चव्हाण * कला दिग्दर्शक: [[बिरेन नाग]] (गुरू दत्त यांच्या पाच चित्रपटांमध्ये कला दिग्दर्शक म्हणून काम केले) == उल्लेखनीय कामे == दत्त यांच्या कारकिर्दीतील काही उल्लेखनीय चित्रपट खालीलप्रमाणे आहेत:<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Guru-Dutt|title=Guru Dutt | Indian filmmaker and actor|website=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2020/jul/31/film-legend-guru-dutts-biopic-titled-pyaasa-in-works--2177017.html|title=Film legend Guru Dutt's biopic titled 'Pyaasa' in works|website=The New Indian Express |date=31 July 2020 }}</ref> * ''बाझी'' (१९५१) * ''जाल'' (१९५२) * ''बाज'' (१९५३) * ''आर पार'' (१९५४) * '' (मिस्टर अँड मिसेस ५५)'' (१९५५) * ''[[सी.आय.डी. (१९५६ चित्रपट)| सी.आय.डी.]]'' (१९५६) * ''[[प्यासा (चित्रपट)|प्यासा]]'' (१९५७) * ''[[कागज के फूल]]'' (१९५९) * ''[[चौदहवी का चांद]]'' (१९६०) * ''[[साहिब बीबी और गुलाम]]'' (१९६२): [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट हिंदी चित्रपट]], [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट हिंदी चित्रपट]], [[फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक]], [[फिल्मफेर सर्वोत्तम छायाचित्रण पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट छायाचित्रकार]] आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी]] [[फिल्मफेर पुरस्कार]] * ''बहारें फिर भी आएंगी'' (१९६६) - गुरू दत्त यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित == गुरू दत्त यांच्या निधनानंतर == गुरू दत्त यांच्या ३९ व्या वर्षी झालेल्या निधनानंतर या टीमने एकत्र काम करणे थांबवले. त्यांच्या मृत्यूनंर, या टीममधील मोजकेच सदस्य ती एक संघ म्हणून मिळवलेली समीक्षकांची दाद पुन्हा मिळवू शकले. यामागे अंशतः गुरू दत्त यांची बारकाईने लक्ष देण्याची वृत्ती कारणीभूत होती. ''प्यासा'' आणि ''कागज के फूल'' हे चित्रपट आजही दिग्दर्शकांसाठी प्रेरणास्थान आहेत. याला [[देव आनंद]], [[एस.डी. बर्मन]], [[साहिर लुधियानवी]], [[हेमंत कुमार]] आणि [[मोहम्मद रफी]] हे अपवाद होते, जे गुरू दत्त चित्रपटसृष्टीत येण्यापूर्वीच प्रस्थापित झाले होते. [[वहीदा रेहमान]] यादेखील अपवाद आहेत, कारण त्यांनी ''[[तीसरी कसम (चित्रपट) |तिसरी कसम]]'', ''[[बीस साल बाद (१९६२ चित्रपट) |बीस साल बाद]]'', ''[[रेश्मा और शेरा]]'', ''[[खामोशी (१९६९ चित्रपट) |खामोशी]]'' आणि त्यांचा सर्वोत्कृष्ट मैलाचा दगड ठरलेला ''[[गाइड (चित्रपट)|गाईड]]'' यांसारख्या आगामी चित्रपटांमध्ये उत्कृष्ट कामगिरी केली. व्ही. के. मुर्ती यांनी प्रमोद चक्रवर्ती यांच्यासोबत काम सुरू ठेवले, परंतु त्यांचे उल्लेखनीय काम त्यांचे भूतपूर्व साहाय्यक [[गोविंद निहलानी]] यांनी दिग्दर्शित केलेल्या ''[[तमस]]'' (१९८७) या चित्रपटात पाहायला मिळाले. == हे सुद्धा पहा == * [[गुरू दत्त फिल्म्स]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट]] [[वर्ग:गुरू दत्त]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक]] [[वर्ग:हिंदी संगीतकार]] [[वर्ग:पटकथाकार]] [[वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:हिंदी गीतकार]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट निर्माते]] 9bpkk3cfhmlpq7hih1evuutjt29i424 0 384750 2717545 2716147 2026-10-06T19:26:11Z सांगकाम्या 6385 /* पार्श्वभूमी */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717545 wikitext text/x-wiki [[File:1935-36_Australians_in_India_2.jpg |thumb|300px|right | ऑस्ट्रेलियन संघ. उभे, डावीकडून उजवीकडे: पंच, हॅरी अलेक्झांडर, हंटर हेंड्री, जॅक एलिस, लुईस टॅरंट, लिस्ले नेगल, फ्रँक टॅरंट, रॉन मॉरिस्बी, फ्रँक वॉर्न, पंच. बसलेले: फ्रँक ब्रायंट, रॉन ऑक्सनहॅम, टॉम लेदर, चार्ली मॅकार्टनी, पतियाळाचे महाराज, जॅक रायडर, हॅमी लव्ह, फ्रेड मेयर, वेंडेल बिल. अनुपस्थित: बर्ट आयर्नमॉंगर, आर्थर ऑलसॉप.]] एका [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट संघाने]] १९३५-३६ मध्ये सिलोन आणि [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश भारताचा]] दौरा केला. या दौऱ्यात ऑक्टोबर १९३५ ते फेब्रुवारी १९३६ दरम्यान १७ [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्रथम-श्रेणी सामने]] खेळले गेले, ज्यामध्ये चार अनधिकृत [[कसोटी सामना|कसोटी सामन्यांचा]] समावेश होता. ==पार्श्वभूमी== हा दौरा खाजगीरीत्या आयोजित करण्यात आला होता आणि त्याला [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया|ऑस्ट्रेलियन बोर्ड ऑफ कंट्रोलची]] मान्यता नव्हती. ऑस्ट्रेलियाचा [[कसोटी सामना|कसोटी]] संघ [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, १९३५-३६|दक्षिण आफ्रिकेच्या दौऱ्यावर]] होता. आघाडीच्या खेळाडूंच्या अनुपस्थितीमुळे [[शेफील्ड शील्ड]] हंगामावर आणखी परिणाम होऊ नये असा बोर्डाचा निर्धार होता, त्यामुळे सध्या शेफील्ड शील्डमध्ये खेळणाऱ्या कोणत्याही खेळाडूला भारत दौऱ्यावर जाण्याची परवानगी दिली जाणार नाही, अशी अट घालण्यात आली.<ref name="TM">"Third Man", "The Australians in India", ''The Cricketer'', Annual 1935-36, pp. 85–86.</ref> या दौऱ्यासाठी आर्थिक मदत पतियाळाचे महाराजा भूपिंदर सिंग यांनी केली होती आणि ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड व भारतात दीर्घकाळ खेळण्याचा अनुभव असलेले ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू [[फ्रँक टॅरँट]] यांनी संघाची निवड आणि आयोजन केले होते. संघाचे अधिकृत नाव "हिज हायनेस द महाराजा ऑफ पतियाला'ज टीम ऑफ ऑस्ट्रेलियन क्रिकेटर्स" असे होते.<ref>[[रामचंद्र गुहा]], ''A Corner of a Foreign Field'', Picador, London, 2002, p. 233.</ref> ==ऑस्ट्रेलियन संघ== निवडलेल्या संघात मुख्यतः माजी कसोटीपटू आणि [[शेफील्ड शील्ड]]मध्ये नियमित स्थान नसलेले खेळाडू होते.<ref>{{cite journal |title=The Boys of the Old Brigade! |journal=Mirror |date=19 October 1935 |page=15 |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/75717294}}</ref> ऑक्टोबर १९३५ च्या उत्तरार्धात दौरा सुरू झाला तेव्हाचे खेळाडू आणि त्यांचे वय पुढीलप्रमाणे होते: {{div col}} *जॅक रायडर (कर्णधार; ४६) *हॅरी अलेक्झांडर (३०) *आर्थर ऑलसॉप (२७) *वेंडेल बिल (२५) *फ्रँक ब्रायंट (२५) *जॉन एलिस (४५) *हंटर हेंड्री (४०) *बर्ट आयर्नमॉंगर (५३) *टॉम लेदर (२५) *हॅमी लव्ह (४०) *चार्ली मॅकार्टनी (४९) *फ्रेडरिक मेयर (३४) *रोनाल्ड मॉरिस्बी (२०) *लिस्ले नेगल (३०) *रॉन ऑक्सनहॅम (४४) {{div col end}} याशिवाय, फ्रँक वॉर्न (२९) तीन प्रथम-श्रेणी सामन्यांत खेळला, तर फ्रँक टॅरंट (५४) आणि जोसेफ डेव्हिस (वय अज्ञात) प्रत्येकी दोन सामन्यांत खेळले. टॅरंटचा मुलगा लुईस (३१) एका सामन्यात खेळला. पतियाळाचे महाराजाही ऑस्ट्रेलियन संघाकडून एका सामन्यात खेळले. पतियाळाविरुद्धच्या त्या सामन्यात त्यांनी पाहुणा कर्णधार म्हणून संघाचे नेतृत्व केले, तर पतियाळा संघाचे नेतृत्व त्यांचा मुलगा, पतियाळाचा युवराज यादविंद्र सिंग याने केले.<ref>{{cite web |title=Patiala v Australians 1935-36 |url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/15/15683.html |website=CricketArchive |access-date=23 February 2019}}</ref> ==दौरा== या दौऱ्याची सुरुवात ऑक्टोबर १९३५ मध्ये [[कोलंबो]] येथे [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सिलोन]]विरुद्धच्या एका प्रथम-श्रेणी सामन्याने झाली. हा सामना ऑस्ट्रेलियन संघाने एक डाव आणि १२७ धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web|title=All Ceylon v Australians, 1935/36|url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1935-36/AUS_IN_CEYLON/AUS_CEYLON_25-26OCT1935.html|work=[[क्रिकइन्फो]]|access-date=17 July 2017}}</ref> नोव्हेंबर १९३५ ते फेब्रुवारी १९३६ या कालावधीत संघाने भारतात १६ प्रथम-श्रेणी सामने खेळले. त्यामध्ये [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|अखिल भारतीय अकरा]]विरुद्धच्या चार सामन्यांचा समावेश होता: * [http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/15/15643.html पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना] [[बॉम्बे जिमखाना]] येथे – ऑस्ट्रेलियाने ९ गडी राखून विजय मिळवला<ref>{{cite web|title=Australia in India, 1935/36, 1st Unofficial Test|url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1935-36/AUS_IN_IND/AUS_IND_05-07DEC1935.html|work=[[क्रिकइन्फो]]|access-date=17 July 2017}}</ref> * [http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/15/15668.html दुसरा आंतरराष्ट्रीय सामना] [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता|कलकत्ता]] येथे – ऑस्ट्रेलियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला<ref>{{cite web|title=Australia in India, 1935/36, 2nd Unofficial Test|url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1935-36/AUS_IN_IND/AUS_IND_31DEC1935-01JAN1936.html|work=[[क्रिकइन्फो]]|access-date=17 July 2017}}</ref> * [http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/15/15680.html तिसरा आंतरराष्ट्रीय सामना] बाग-ए-जिन्ना, [[लाहोर]] येथे – भारताने ६८ धावांनी विजय मिळवला<ref>{{cite web|title=Australia in India, 1935/36, 3rd Unofficial Test|url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1935-36/AUS_IN_IND/AUS_IND_10-13JAN1936.html|work=[[क्रिकइन्फो]]|access-date=17 July 2017}}</ref> * [http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/15/15698.html चौथा आंतरराष्ट्रीय सामना] [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई|मद्रास]] येथे – भारताने ३३ धावांनी विजय मिळवला<ref>{{cite web|title=Australia in India, 1935/36, 4th Unofficial Test|url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1935-36/AUS_IN_IND/AUS_IND_06-08FEB1936.html|work=[[क्रिकइन्फो]]|access-date=17 July 2017}}</ref> ==अधिक वाचन== * [[मिहिर बोस]], ''A History of Indian Cricket'', Andre Deutsch, लंडन, १९९०, pp. ९९–१०० * माईक कावर्ड, ''Cricket Beyond the Bazaar'', Allen & Unwin, नॉर्थ सिडनी, १९९०, pp. ८९–११३ * [[रामचंद्र गुहा]], ''A Corner of a Foreign Field: An Indian History of a British Sport'', Picador, लंडन, २००१, pp. २३३–३४ * मेगन पॉन्सफोर्ड, ''The Has-Beens and Never-Will-Bes'', CricketMASH, २०२२<ref>{{cite web |title=The Has-Beens and Never-Will-Bes |url=http://cricmash.com/cricbookstore |website=CricketMASH |access-date=१२ डिसेंबर २०२३}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1935-36/AUS_IN_IND क्रिकइन्फोवरील दौऱ्याचे पान] * [https://cricketarchive.com/Archive/Events/2/Australia_in_India_and_Ceylon_1935-36.html क्रिकेटआर्काइव्हवरील ऑस्ट्रेलियाचा भारत आणि सिलोन दौरा, १९३५-३६] * [http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/99322.html "The first encounter that ended on even keel"] – [[क्रिकइन्फो]] {{DEFAULTSORT:Australian cricket team in Ceylon and India in 1935-36}} [[वर्ग:इ.स. १९३५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. १९३६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे भारत दौरे|१९३५-३६]] [[वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे|१९३५-३६]] rt82b6vm1k8a21ojedy1rd54nhjgqi1 0 384761 2717549 2716242 2026-10-06T19:26:47Z सांगकाम्या 6385 /* सिलोन संघ */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2717549 wikitext text/x-wiki [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सिलोन क्रिकेट संघाने]] डिसेंबर १९३२ आणि जानेवारी १९३३ मध्ये भारताचा दौरा केला. त्या वेळी सिलोनला [[कसोटी सामना|कसोटी]] दर्जा प्राप्त नव्हता, परंतु तीन दिवसांचे दोन अनधिकृत कसोटी सामने खेळले गेले आणि दोन्ही सामने अनिर्णित राहिले. या दौऱ्यात इतर चार [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्रथम-श्रेणी सामने]] आणि चार किरकोळ सामनेही खेळले गेले. सिलोनच्या संघाचा हा पहिलाच परदेश दौरा होता. पतियाळा आणि सेंट्रल प्रोव्हिन्सेस अँड बेरार यांच्याविरुद्ध मिळवलेले विजय हे सिलोनचे प्रथम-श्रेणी क्रिकेटमधील पहिले विजय होते.<ref name=IMM/> ==सिलोन संघ== {{Div col}} *चर्चिल गुणसेकरा (कर्णधार) *एड केलार्ट (उपकर्णधार) *मोहोटी अल्बर्ट *लॅडी बेकेलमन *चिप्पी गुणसेकरा *जॉर्ज ह्युबर्ट *सार्गो जयविक्रमे *नील जोसेफ *मर्विन केलार्ट *ह्युबर्ट केलार्ट *बर्ट्रम परेरा *हिल्टन पॉलियर *व्हर्नन शॉकमन *क्लॉड व्हॅन डर स्ट्राटेन *नंददेव विजेसेकरा {{div col end}} त्या काळातील सिलोनच्या सर्वोत्तम क्रिकेट खेळाडूंचे प्रतिनिधित्व करणारा हा संघ मानला जात होता; मात्र काही प्रमुख युरोपीय क्रिकेट खेळाडू आणि [[कोलंबो]]बाहेरील काही खेळाडू उपलब्ध नव्हते.<ref name=IMM>I. M. Mansukhani, "Ceylon Tour in India", ''[[The Cricketer]]'', Spring Annual, 1933, p. 74.</ref> कर्णधार चर्चिल गुणसेकरा हे कोलंबो महानगरपालिकेचे मुख्य वैद्यकीय आरोग्य अधिकारी होते. दौऱ्यादरम्यान देवीची साथ पसरल्यामुळे परिस्थिती हाताळण्यासाठी त्यांना सिलोनला परत बोलावण्यात आले. त्यामुळे भारताविरुद्धच्या दोन्ही सामन्यांत ते अनुपस्थित होते आणि त्या सामन्यांत एड केलार्टने संघाचे नेतृत्व केले.<ref name="SSP">S. S. Perera, ''The Janashakthi Book of Sri Lanka Cricket (1832–1996)'', Janashakthi Insurance, Colombo, 1999, pp. 170-71.</ref> ==दौरा== *या दौऱ्याची सुरुवात [[मुंबई क्रिकेट संघ|बॉम्बे]], पश्चिम भारत राज्ये आणि कराची यांच्याविरुद्धच्या तीन दोन-दिवसीय सामन्यांनी झाली. हे तिन्ही सामने अनिर्णित राहिले. *'''सिंध विरुद्ध सिलोन''', कराची जिमखाना, [[कराची]], १३, १४, १५ डिसेंबर १९३२. सिंध २९१ आणि १९३, सिलोन ३३५ आणि ९२/५. सामना अनिर्णित. जयविक्रमेने आपल्या प्रथम-श्रेणी पदार्पणात ५/५८ आणि २/३० अशी गोलंदाजी केली; परेराने १/२९ आणि ६/५१ अशी गोलंदाजी केली.<ref>{{cite web | url = https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/14/14505.html| title = Sind v Ceylon 1932-33| publisher=CricketArchive| access-date = १४ सप्टेंबर २०१७}}</ref> *'''भारत विरुद्ध सिलोन''', लॉरेन्स गार्डन्स, [[लाहोर]], १८, १९, २० डिसेंबर १९३२. सिलोन २८७ आणि २०१, भारत २१८ आणि २०७/७. सामना अनिर्णित. मर्विन केलार्टने पहिल्या डावात १०१ धावा केल्या. हे सिलोनचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] होते. भारताकडून नाओमल जाओमलने १०१ आणि ३२ धावा केल्या.<ref>{{cite web | url = https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/14/14510.html| title = India v Ceylon, Lahore 1932-33| publisher=CricketArchive| access-date = १४ सप्टेंबर २०१७}}</ref> *उत्तर भारताविरुद्धचा दोन-दिवसीय सामना अनिर्णित राहिला. *'''पतियाळा विरुद्ध सिलोन''', बारादरी मैदान, पतियाळा, २४, २५, २६ डिसेंबर १९३२. सिलोन २३१ आणि १२२/८ घोषित, पतियाळा १०७ आणि १८३. सिलोनने ६३ धावांनी विजय मिळवला. हा सिलोनचा प्रथम-श्रेणी सामन्यातील पहिला विजय होता. चर्चिल गुणसेकराने संघाचे नेतृत्व केले, तर बेकेलमनने ६/३४ आणि ६/६५ अशी गोलंदाजी केली. पतियाळाकडून अमर सिंगने ७/६९ आणि २/४३ अशी गोलंदाजी केली.<ref>{{cite web | url = https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/14/14516.html| title = Patiala v Ceylon, 1932-33| publisher=CricketArchive| access-date = १४ सप्टेंबर २०१७}}</ref> *'''भारत विरुद्ध सिलोन''', [[अरुण जेटली स्टेडियम|फिरोज शाह कोटला]], [[दिल्ली]], ३०, ३१ डिसेंबर १९३२, १ जानेवारी १९३३. भारत ३७३ आणि १८८/७ घोषित, सिलोन ३०५ आणि १८७/९. सामना अनिर्णित. विजयासाठी २५७ धावांची गरज असताना सिलोनने ८३ धावांत पहिले सहा गडी गमावले. मात्र आठव्या क्रमांकावर फलंदाजी करताना एड केलार्टने केलेल्या ४४ धावांमुळे अखेरचे फलंदाज खेळपट्टीवर टिकून राहिले आणि संघ सामना अनिर्णित राखण्यात यशस्वी झाला. केलार्टने सिलोनच्या पहिल्या डावात ५६ धावा केल्या आणि भारताच्या पहिल्या डावात ५/९५ अशी गोलंदाजीही केली. जयविक्रमेने पहिल्या डावात १३० धावा केल्या. भारताकडून [[मुश्ताक अली]]ने ६/९७ आणि ४/३२ अशी गोलंदाजी केली. भारतीय संघातील केवळ नाओमल जाओमल पहिल्या सामन्यातही खेळला होता.<ref>{{cite web | url = https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/14/14526.html| title = India v Ceylon, Delhi 1932-33| publisher=CricketArchive| access-date = १४ सप्टेंबर २०१७}}</ref> *'''सेंट्रल प्रोव्हिन्सेस अँड बेरार विरुद्ध सिलोन''', [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सेंट्रल प्रोव्हिन्सेस जिमखाना मैदान]], [[नागपूर]], ४, ५, ६ जानेवारी १९३३. सिलोन १२० आणि २२०, सेंट्रल प्रोव्हिन्सेस अँड बेरार ११४ आणि २१०. सिलोनने १६ धावांनी विजय मिळवला. बेकेलमनने ६/४२ आणि ५/६१ अशी गोलंदाजी केली; जयविक्रमेने ६३ आणि ४१ धावा केल्या आणि दुसऱ्या डावात ३/५८ अशी गोलंदाजी केली.<ref>{{cite web | url = https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/14/14531.html| title = Central Provinces and Berar v Ceylon, 1932-33| publisher=CricketArchive| access-date = १६ सप्टेंबर २०१७}}</ref> *'''मद्रास विरुद्ध सिलोन''', [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|मद्रास क्रिकेट क्लब मैदान]], [[चेन्नई|मद्रास]], ८, ९, १० जानेवारी १९३३. सिलोन ७२ आणि २४३, [[तमिळनाडू क्रिकेट संघ|मद्रास]] २२५ आणि ९३/५. मद्रासने पाच गडी राखून विजय मिळवला. पॉलियरने मद्रासच्या पहिल्या डावात ५/५८ अशी गोलंदाजी केली. मद्रासकडून एम. जे. गोपालनने ६/१६ अशी गोलंदाजी करताना [[हॅटट्रिक]]सह पाच चेंडूंत चार गडी बाद केले आणि दुसऱ्या डावात ७/५७ अशी गोलंदाजी केली.<ref>{{cite web | url = https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/14/14532.html| title = Madras v Ceylon, 1932-33| publisher=CricketArchive| access-date = १६ सप्टेंबर २०१७}}</ref> भारताने दोन आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत एकूण २१ खेळाडू वापरले, त्यांपैकी १० खेळाडूंनी १९३२ मध्ये इंग्लंडचा दौरा केला होता.<ref>{{cite web | url = http://test-cricket-tours.co.uk/page_2630625.html| title = Test Cricket Tours - India to England 1932| publisher=Test Cricket Tours | access-date = १६ सप्टेंबर २०१७}}</ref> पहिल्या सामन्यात पतियाळाचे युवराज यादविंद्र सिंग कर्णधार होते, तर दुसऱ्या सामन्यात [[सी.के. नायडू]] यांनी संघाचे नेतृत्व केले. ==आघाडीचे खेळाडू== भारताविरुद्धच्या दोन सामन्यांत एड केलार्टने ४०.०० च्या सरासरीने १६० धावा केल्या आणि २२.३६ च्या सरासरीने ११ गडी बाद केले. जयविक्रमे ५३.०० च्या सरासरीने २१२ धावा करून सर्वाधिक धावा करणारा फलंदाज ठरला, तर बेकेलमनने २७.०९ च्या सरासरीने ११ गडी बाद केले. भारताकडून दोन्ही सामन्यांत खेळणारा एकमेव भारतीय खेळाडू नाओमल जाओमलने ८४.०० च्या सरासरीने २५२ धावा केल्या. [[मुश्ताक अली]]ने १२.९० च्या सरासरीने सर्वाधिक १० गडी बाद केले. सर्व प्रथम-श्रेणी सामन्यांचा विचार करता जयविक्रमे ४६.७७ च्या सरासरीने ४२१ धावा करून सर्वोत्तम फलंदाज ठरला; त्याने २५.५३ च्या सरासरीने १५ गडीही बाद केले. एड केलार्टने २७.३७ च्या सरासरीने २१९ धावा केल्या आणि २१.४५ च्या सरासरीने २० गडी बाद केले. बेकेलमन १५.२८ च्या सरासरीने ३५ गडी बाद करून सर्वोत्तम गोलंदाज ठरला; सिलोनने जिंकलेल्या दोन सामन्यांत त्याने २०२ धावांत २३ गडी बाद केले.<ref>{{cite web | url = https://cricketarchive.com/Archive/Events/1/Ceylon_in_India_1932-33/f_Ceylon_Batting.html| title = First-class batting and fielding for Ceylon| publisher=CricketArchive| access-date = १६ सप्टेंबर २०१७}}</ref><ref>{{cite web | url = https://cricketarchive.com/Archive/Events/1/Ceylon_in_India_1932-33/f_Ceylon_Bowling.html| title = First-class bowling for Ceylon| publisher=CricketArchive| access-date = १६ सप्टेंबर २०१७}}</ref> ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://cricketarchive.com/Archive/Events/1/Ceylon_in_India_1932-33.html क्रिकेटआर्काइव्हवरील सिलोनचा भारत दौरा, १९३२-३३] * [http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1932-33/CEYLON_IN_IND/ क्रिकइन्फोवरील दौऱ्याचे पान] ==अधिक वाचन== *[http://magazine.cricketarchive.com/Magazine/1933/spring_annual_1933/index.html I. M. Mansukhani, "Ceylon Tour in India"], ''The Cricketer'', Spring Annual, १९३३, pp. ७४–७८. {{भारताचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{DEFAULTSORT:Ceylon cricket team in India in 1932-33}} [[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. १९३३ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे भारत दौरे|१९३२-३३]] ouvbpg4hu0hbk1myvut8yg9inhhjd72 0 384781 2717560 2716747 2026-10-06T19:28:09Z सांगकाम्या 6385 /* फ्लायदुबई फ्लाईट १०७३ */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2717560 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''स्मित भूपेन्द्र मच्छर''' ({{lang-gu|સ્મિત ભૂપેન્દ્ર મચ્છર}}, {{lang-en|Smit Bhupendra Machchhar}})<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.loksatta.com/research/smit-machhar-gujarati-surname-meaning-history-heroic-story-researchdc-svs-89-6170810/ |title= 'मच्छार' म्हणजे फक्त डास नव्हे; जाणून घ्या रंजक इतिहास |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकसत्ता |प्रकाशक= |भाषा= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=४ ऑक्टोबर २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> हे एक [[भारतीय व्यक्ती|भारतीय]] व्यावसायिक वैमानिक आहेत, ज्यांनी ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ वर 'बोइंग ७३७ मॅक्स' विमानात कॅप्टन म्हणून सेवा बजावत असताना, कॉकपिटमध्ये त्यांच्या सह-पायलट (को-पायलट) हम्मम अल-हम्मामी याने त्यांच्यावर चाकूने हल्ला केला.<ref>{{Cite news |last=Abbas Al Lawati, Tal Shalev, Kylie Atwood, Isaac Yee, Avery Schmitz, Thomas Bordeaux, Teele Rebane |date=2026-10-02 |title=Terrorist images found on Flydubai suspect's social media {{!}} CNN |url=https://edition.cnn.com/2026/10/02/world/flydubai-attacker-pilot-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=most-popular-article-end&tenant_id=popular.en |access-date=2026-10-03 |work=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mitchell McCluskey, Tal Shalev |date=2026-10-01 |title=What happened inside the Flydubai flight to Israel? {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/09/30/middleeast/flydubai-israel-plane-pilot-hijacking-incident-latam-hnk-intl |access-date=2026-10-03 |work=CNN |language=en}}</ref>{{efn|सौंदी फुटबॉल खेळाडू हम्माम अल-हम्मामी यांच्याशी संभ्रम होऊ नये|name=confusion}} या हल्ल्यात मच्छर यांना जीवघेण्या जखमा झाल्या, परंतु त्यांनी महत्प्रयासाने आतून कॉकपिटचा दरवाजा उघडला. ज्यामुळे क्रू मेंबर्स आणि प्रवाशांनी हस्तक्षेप करून को-पायलटला नियंत्रणात आणले. त्यानंतर कोणत्याही जीवितहानीशिवाय विमानाने तबुक, सौदी अरेबिया येथे सुखरूप इमर्जन्सी लँडिंग केले.<ref name="jpost">{{cite news |last=Zanger-Shamir |first=Maya |title=Flydubai pilot Smit Machchhar reportedly aided rescue efforts while wounded |url=https://www.jpost.com/international/article-910230 |work=The Jerusalem Post |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn">{{cite news |title=Flydubai latest: Hero passenger says he put attacker in a chokehold after cockpit struggle |url=https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |work=CNN |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930113117/https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="bbc">{{cite news |title='Hero' pilot stabbed by other pilot on Israel-bound plane, Israeli PM says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqgmrm7xd8wyo |work=BBC News |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="aftab">{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |last3=Ahmed |first3=Aftab |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=[[Reuters]] |language=en}}</ref> फ्लाईदुबईमध्ये रुजू होण्यापूर्वी, मच्छर यांनी [[स्पाईसजेट|स्पाइसजेट]] मध्ये ११ वर्षे काम केले होते आणि त्यांना बोइंग ७३७ विमान चालवण्याचा आधीचा अनुभव आहे.<ref name="fe">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar? Indian captain who fought flydubai co-pilot to land flight safely |url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |work=The Financial Express |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930213748/https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="week">{{cite news |last=Jose |first=Sachin |title=Who is Smit Machchhar? Hero Indian flydubai captain was former SpiceJet pilot, has 9,750 flying hours on Boeing aircraft |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |work=The Week |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001035431/https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> त्यांनी न्यू झीलंडमधील मेनलँड एर फ्लाइट स्कूल मधून सुरुवातीचे विमान चालवण्याचे प्रशिक्षण घेतले होते.<Ref name="somini"/><ref name=mogul/><ref name=1news/> मुळात मच्छर यांना त्यांच्या कौटुंबिक व्यवसायात काम करायचे होते, ज्यामुळे त्यांनी वेलिंगकर इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च मधून टेक्सटाईल इंजिनियरिंग आणि [[व्यवस्थापन|मॅनेजमेंटचे]] शिक्षण घेतले होते.<ref name=wsj>{{citation|url=https://www.wsj.com/world/the-38-year-old-captain-who-fought-off-cockpit-attack-on-flydubai-flight-cd2e484a|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=1 October 2026|title=The 38-Year-Old Captain Who Fought Off Cockpit Attack on FlyDubai Flight - Smit Machchhar is hailed for his heroism after being stabbed on Flight 1073|first1=Krishna|last1=Pokharel|first2=Aakash|last2=Hassan|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001145433/https://www.wsj.com/world/the-38-year-old-captain-who-fought-off-cockpit-attack-on-flydubai-flight-cd2e484a|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=aftab/> फ्लाईट १०७३ वर को-पायलटने केलेल्या हल्ल्यात गंभीर दुखापत झाल्यानंतर, त्यांच्यावर सौदी अरेबियातील रुग्णालयात उपचार करण्यात आले आणि नंतर एर मेडिकल सर्व्हिसेसद्वारे [[अबु धाबी]] येथील दुसऱ्या रुग्णालयात नेण्यात आले.<ref name=mithil/><ref name=somini/> तिथे असताना, त्यांना भारताच्या राजदूतांनी सदिच्छा भेट दिली आणि त्यांची कुटुंबाशी गाठभेट झाली.<ref name=mithil/><ref name=somini/> भारताचे पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] यांनी आधी त्यांच्या कुटुंबियांशी संपर्क साधला आणि नंतर रुग्णालयात विश्रांती घेत असताना मच्छर यांच्याशी फोनवरून संवाद साधला.<ref name=pmreachesout/><ref name=castro/> गुजरात सरकारने फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ मधील मच्छर यांच्या प्राण वाचवण्याच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना 'विशिष्ट गुजरात गरिमा पुरस्कार' प्रदान केला.<ref name=khaleej>{{citation|url=https://www.khaleejtimes.com/world/asia/gujarat-award-flydubai-pilot-smit-machchhar-bravery|access-date=2 October 2026|work=[[Khaleej Times]]|title=Gujarat announces award for flydubai pilot Smit Machchhar in honour of his 'bravery'|date=1 October 2026|first=Laraib|last=Anwer}}</ref><ref name=indomitable>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indomitable-bravery-indian-flydubai-pilot-smit-machchhar-to-be-awarded-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134613847.cms|work=[[The Times of India]]|access-date=2 October 2026|title='Indomitable bravery': Indian flydubai pilot Smit Machchhar to be awarded 'Visisht Gujarat Garima Award'|first=Trishta|last=Mahajan|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002013932/https://timesofindia.indiatimes.com/india/indomitable-bravery-indian-flydubai-pilot-smit-machchhar-to-be-awarded-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134613847.cms|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=economictimes>{{citation|title=Flydubai stabbing incident: Pilot Machchhar to be honoured with 'Visisht Gujarat Garima Award'|access-date=2 October 2026|work=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/flydubai-stabbing-incident-pilot-machchhar-to-be-honoured-with-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134615974.cms|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001210436/https://economictimes.indiatimes.com/news/india/flydubai-stabbing-incident-pilot-machchhar-to-be-honoured-with-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134615974.cms|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref> राज्यसभा सदस्य आणि सन फाउंडेशनचे अध्यक्ष विक्रमजित सिंग साहनी यांनी त्यांच्या सन्मानार्थ 'स्मित मच्छर शौर्य पुरस्कार' सुरू केला.<ref name=newsmill/><ref name=rajya/> भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अझार यांनी सांगितले की, त्यांच्या विमानातील प्रवाशांचे प्राण वाचवल्याबद्दल त्यांचे सरकार मच्छर यांचा सन्मान करणार आहे.<ref name=azar2/> पंतप्रधान मोदी यांना 'द फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्स' (FIP) कडून एक पत्र मिळाले असून, त्यात मच्छर यांना त्यांच्या देशाकडून राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार देण्याची विनंती करण्यात आली आहे.<ref name=braverystatesman/><ref name=braveryhindustan/><ref name=braverynewindian/> == प्रारंभिक आयुष्य == मूळचे [[मुंबई]] येथील असलेले मच्छर हे एक गुजराती ब्राह्मण आहेत.<ref name=craw/><ref name="jpost" /><ref name="vibes">{{cite news |title=Gujarat Pilot Smit Machchhar Stops Co-Pilot From Taking Control, Prevents Flydubai Flight From Crashing |url=https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |work=Vibes of India |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001014939/https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> त्यांच्या आई-वडिलांचे नाव भूपेंद्र मच्छर आणि गीता मच्छर असे आहे.<ref>{{citation|url=https://www.ndtv.com/india-news/pm-narendra-modis-big-salute-to-flydubai-pilot-smit-machchhars-parents-praise-for-his-wife-12129388|access-date=3 October 2026|work=[[NDTV]]|title=PM Modi's Big "Salute" To Smit Machchhar's Parents, Praise For His Wife - During the phone call, PM Modi told Captain Machchhar that he has made 140 crore Indians proud with his courage.|date=2 October 2026|first=Ajay|last=Kumar}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.ndtv.com/india-news/captain-smit-machchhars-father-to-ndtv-flying-is-like-his-wife-12129994|access-date=3 October 2026|work=[[NDTV]]|title='He Got Some Inner Strength': Captain Smit Machchhar's Father On His Heroics - The hero pilot, who saved 174 flydubai passengers from almost certain death by fighting off an axe attack by his co-pilot inside the cockpit, is recovering in a hospital in Abu Dhabi.|date=2 October 2026|first=Shiv|last=Aroor}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.thedailyjagran.com/india/news/immensely-proud-of-his-actions-smit-machchhar-father-bhupendra-shares-his-feelings-after-flydubai-pilot-became-global-hero-10331342|access-date=3 October 2026|work=[[The Daily Jagran]]|title='Immensely Proud Of His Actions': Smit Machchhar's Father Shares His Feelings After Son Thwarted Flydubai Plane Crash Attempt - Bhupendra Machchhar expressed immense pride in his son, Captain Smit Machchhar, who saved 180 lives during a Flydubai crash scare. Despite injuries sustained while preventing the co-pilot from crashing the plane, Smit is determined to return to flying.|date=2 October 2026|first=Raju|last=Kumar}}</ref> त्यांचे कुटुंब आणि मित्र त्यांना 'स्मित मॅक' टोपणनावाने हाक मारतात.<ref name=som>{{citation|url=https://www.abc.net.au/news/2026-10-03/captain-smit-machchhar-friend-pilot-tells-of-shock-and-relief/107223014|work=[[Australian Broadcasting Company]]|date=2 October 2026|access-date=2 October 2026|title=Friend of stabbed pilot Smit Machchhar speaks of shock, welcomes hero's recovery|first1=Som |last1=Patidar|first2=Lachlan|last2=Bennett|first3=Lucia|last3= Stein}}</ref><ref name=biswas>{{citation|first=Soutik|last=Biswas|url=https://www.bbc.com/news/articles/cq33k36yp01no|work=[[BBC News]]|title='He's taught us courage': Friend on Indian pilot hailed as a hero|date=1 October 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> त्यांचे कुटुंब मुंबईच्या [[घाटकोपर|घाटकोपर पूर्व]] उपनगरात राहते.<ref name=mogul/> त्यांचे कुटुंब वस्त्रोद्योग (टेक्सटाईल इंडस्ट्री) क्षेत्रात काम करत होते आणि मच्छर यांना देखील कौटुंबिक व्यवसायातच जायचे होते.<ref name=somini/><ref name=wsj/><ref name=mogul/> त्यांनी व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट) आणि टेक्सटाईल इंजिनियरिंग या दोन्ही विषयांत शिक्षण घेऊन पदव्या प्राप्त केल्या होत्या.<ref name=wsj/><ref name=mogul/> त्यांनी वेलिंगकर इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च मधून व्यवसाय व्यवस्थापनाचे शिक्षण घेतले होते.<ref name=aftab/> वयाच्या १९ व्या वर्षी ते विमान वाहतूक उद्योगावरील एका परिसंवादाला (सेमिनारला) गेले होते, ज्यामुळे त्यांना व्यावसायिक एअरलाइन पायलट कसे बनवायचे यावर संशोधन करण्याची प्रेरणा मिळाली.<ref name=aftab/><ref name=wsj/><ref name=mithil/> झलक मेहता यांच्या युट्यूब चॅनेलवरील २०२५ मधील एका मुलाखतीत त्यांनी सांगितले होते की, त्या काळातील इतर विमानचालक पायलटांच्या विपरीत, त्यांचे बालपणी फ्लाईट ट्रेनिंग घेण्याचे कोणतेही स्वप्न नव्हते, तर त्यांच्या करिअरच्या मधल्या टप्प्यात त्यांना याची प्रेरणा मिळाली होती.<ref name=zalakmehta>{{citation|url=https://www.youtube.com/watch?v=DuBRRM0UwUs|publisher=[[YouTube]]|first=Zalak|last=Mehta|title=Captain Smit Machchhar (The Indian Hero) Ep-2 of Bonafide Banter with CS Zalak Mehta|date=17 October 2025|work=Bonafide Banter|accessdate=3 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001111227/https://www.youtube.com/watch?si=VBxMKeKHyheX_RXb&v=DuBRRM0UwUs|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=aftab/><ref name=tribunepti>{{cite news |title=From textile engg to passion for aviation: Indian pilot Smit Machchhar wins praise for averting flydubai crash |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/from-textile-engg-to-passion-for-aviation-indian-pilot-smit-machchhar-wins-praise-for-averting-flydubai-crash/ |work=The Tribune |agency=Press Trust of India |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> २००८ मध्ये, मच्छर यांनी न्यू झीलंडमधील ड्युनेडिन विमानतळावरील मेनलँड एर येथे फ्लाइट ट्रेनिंग पूर्ण करण्यासाठी [[ड्युनेडिन]], [[न्यू झीलंड]] येथे १८ महिने घालवले.<ref name=somini/><ref name=mogul/><ref name=1news/> त्यांचे मित्र धरव गोसालिया, जे त्यांच्यासोबत फ्लाईट स्कूलमध्ये होते, त्यांनी एअरलाइनमध्ये रुजू होण्यास त्यांना मदत केली.<ref name=biswas/> 'मेनलँड एर'ने नमूद केले की ते अभ्यासात अत्यंत हुशार होते, आपल्या सहकाऱ्यांमध्ये ठळकपणे पुढे होते आणि त्यांनी आपल्या अभ्यासक्रमात उत्कृष्ट कामगिरी केली होती.<ref name=maqbool/><ref name=1news>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001150222/https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> 'मेनलँड एर'चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी फिलिप कीन यांनी आठवण सांगितली की, फ्लाईट स्कूलमधील त्यांच्या कालावधीत मच्छर शिकण्यासाठी सतत उत्सुक असत आणि आपल्या अभ्यासात यश मिळवण्यासाठी त्यांनी मन लावून मेहनत घेतली होती.<ref name=mogul/> आपले प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, मच्छर पायलट म्हणून काम करण्यासाठी भारतात परतले.<ref name=craw/> == कारकिर्द == [[File:A6-FKF B737Max8 2026-01-02 DXB FlyDubai psnb.jpeg|thumb|A6-FKF फ्लाईदुबईसाठी मच्छर यांनी चालवलेले विमान]] मच्छर यांचा व्यावसायिक विमानचालक म्हणून कॉकपिटमधील पहिला अनुभव भारतातील [[बंगळुरू]] ते [[दिल्ली]] अशा विमानातील प्रवासाचा होता.<ref name=wsj/> या सुरुवातीच्या विमान प्रवासाच्या अनुभवाबद्दल त्यांनी नमूद केले की, त्यांना विमान चालवण्यासाठी लागणाऱ्या कौशल्यामुळे नव्हे तर व्यावसायिक विमान चालवण्याच्या जबाबदारीमुळे चिंता वाटत होती.<ref name=wsj/> त्यांच्या व्यावसायिक विमान प्रवासाच्या सुरुवातीपासूनच मच्छर यांना हे माहीत होते की त्यांना बोइंग विमाने चालवायची आहेत.<ref name=mithil/><ref name=wsj/> त्यांनी सांगितले की त्यांनी चालवलेले पहिले विमान बोइंगने तयार केले होते आणि त्यानंतरच्या संपूर्ण कारकिर्दीत ते त्याच कंपनीच्या विमानांशी जोडलेले राहिले.<ref name=mithil/><ref name=wsj/> २०११ मध्ये त्यांना भारतीय एअरलाइन [[स्पाइसजेट]] द्वारे कामावर ठेवण्यात आले, जिथे त्यांना कॅप्टन गुरुचरण अरोरा यांनी प्रशिक्षण दिले.<ref name=wsj/><ref name=news18/><ref name=[india.com/](https://india.com/)> त्यांनी तिथे मुंबईतील त्यांचे मित्र आणि फ्लाईट स्कूलचे सहकारी असलेले कॅप्टन धरव गोसालिया यांच्यासोबत काम केले.<ref name=biswas/> मच्छर यांनी स्पाइसजेटमध्ये ११ वर्षे काम केले.<ref name=normandiamond>{{citation|url=https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Fox News]]|title=FlyDubai pilot showed world 'the highest form of courage,' India's PM says - Prime Minister Modi said Captain Smit Machchhar 'prevented another 9/11-like attack'|first=Greg|last=Norman-Diamond|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001172211/https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|archive-date=1 October 2026|url-status=live }}</ref><ref name=news18/> तिथे त्यांच्या भूमिकांमध्ये वरिष्ठ कमांडर, लाईन ट्रेनिंग कॅप्टन आणि इतर पायलटांचे मार्गदर्शक (मेन्टर) यांचा समावेश होता.<ref name="news18" /><ref name="india.com">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar, flydubai pilot involved in mid-air cockpit incident |url=https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |work=India.com |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001030438/https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref><Ref name="mogul"/> त्यांना २०२२ मध्ये फ्लाईदुबई द्वारे कॅप्टन आणि पायलट म्हणून कामावर ठेवण्यात आले आणि त्यांनी दुबईमधील सुविधळांमधून काम केले.<ref name=mithil/><ref name="news18" /><ref name="ynet">{{cite news |title=Meet Smit Machchhar, Flydubai captain stabbed in cockpit who fought to save jet |url=https://www.ynetnews.com/article/hyeibn9qgx |work=Ynetnews |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> २०२६ पर्यंत, त्यांना कमर्शियल पायलट म्हणून १३ वर्षांपेक्षा जास्त अनुभवाचा वारसा लाभला होता.<ref name=aftab/><ref name=fe/> त्यांनी बोइंग ७३७-८०० आणि ७३७ मॅक्स ८/९ विमानांवर ९,७५० तास उड्डाण केले होते.<ref name=biswas/><ref name=aftab/><ref name=fe/> यापैकी त्यांनी त्या विमानांवर ६,४०० तास पायलट-इन-कमांड म्हणून सेवा बजावली होती.<ref name="fe" /><ref name="news18">{{cite news |title=Who Is Smit Machchhar, Indian Pilot Who Fended Off Omani Co-Pilot Aboard Flydubai Flight |url=https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |work=News18 |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930133455/https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name=maqbool/> कॅप्टन म्हणून, मच्छर यांनी यापूर्वी [[मान्सून]] (पावसाळा) मधील हवेतील ढवळतुल्य परिस्थिती (टर्ब्युुलन्स) आणि विमान प्रवासादरम्यान झालेल्या बालकाच्या जन्मासारख्या प्रसंगांचा सामना केला होता.<ref name=maqbool/><ref name=somini>{{citation|access-date=1 October 2026|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2026/10/01/world/asia/israel-flight-flydubai-pilot-captain-smit-machchhar.html|first1=Somini|last1=Sengupta|first2=Suhasini|last2= Raj |first3=Mujib|last3= Mashal|date=1 October 2026|title=Who Is the Indian Pilot Being Hailed as a Hero? - Capt. Smit Machchhar suffered stab wounds while fending off an attack from his co-pilot, saving the lives of around 170 people on board, officials said.}}</ref><ref name=wsj/> बालकाच्या जन्माच्या वेळी त्यांना घेतलेल्या निर्णयांचे वर्णन करताना त्यांनी नमूद केले की, त्यांनी आणि त्यांच्या फ्लाईटने जवळपासची विमानतळे आणि स्थानिक हवामानाची माहिती घेतली होती.<Ref name="wsj"/> काही मिनिटांनंतर, त्यांना कळवण्यात आले की त्यांच्या विमानात यशस्वीपणे बाळ जन्माला आले आहे.<ref name=wsj/> मच्छर हे एका खाजगी फ्लाईट स्कूल असलेल्या 'फ्लाय बाय एव्हिएशन' मध्ये प्रशिक्षक (इन्स्ट्रक्टर) म्हणूनही राहिले आहेत.<ref name=somini/> == फ्लायदुबई फ्लाईट १०७३ == [[चित्र:Flydubai Flight 1073 altitude and speed.svg|इवलेसे|०५:२० (UTC) वाजता विमान तीव्र उताराच्या स्थितीत (स्टिप ड्राईव्ह) जात असल्याचे दर्शवणारी विमान टेलिमेट्री]] मच्छर यांनी ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबईच्या फ्लाईट FZ1073 वर पायलट म्हणून काम पाहिले.<ref name=mithil/> हे विमान, एक बोईंग ७३७ मॅक्स 8 (नोंदणी क्रमांक A6-FKF), दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून इस्रायलमधील बेन गुरियन विमानतळाच्या दिशेने सुमारे १८० लोकांना घेऊन जात होते.<ref name=mithil/> उड्डाण सुरू झाल्यानंतर दोन तासांनी, विमानाने २९ सेकंदांत सुमारे १४,००० फूट खाली झेप घेतली.<ref>{{citation|url=https://indianexpress.com/article/world/flydubai-flight-fz1073-stabbing-indian-pilot-smit-machchhar-saudi-arabia-emergency-landing-10901704/|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 October 2026|title=Plunged 14,000 feet in 29 secs: How stabbed Indian pilot averted flydubai crash - The flydubai stabbing on Flight FZ1073 sent a Boeing 737 diving 14,125 feet in 29 seconds before it landed safely in Saudi Arabia.|first=Abhishek|last= Chakraborty|date=1 October 2026}}</ref> विमानाने आणीबाणीचा कोड ७७०० प्रसारित केला, त्यानंतर विमान अपहरणाचा कोड ७५०० प्रसारित करण्यात आला.<ref name="cnn" /><ref name="kan">{{cite news |last=Blumenthal |first=Itay |title=אחרי שעות מורטות עצבים: נוסעי "פליי דובאי" שבו ארצה |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |work=Kan News |language=he |date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930212315/https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |archive-date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="toi">{{cite news |title=Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366 |work=The Times of Israel |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> इस्रायलचे पंतप्रधान [[बेंजामिन नेतान्याहू]] यांनी सांगितले की, ओमाणी सह-वैमानिक हमाम अल-हम्मानी याने मच्छर यांच्यावर वार केल्यानंतर ते गंभीर जखमी झाले.<ref name="CNN-2026-10-02">{{Cite news |last=Abbas Al Lawati, Tal Shalev, Kylie Atwood, Isaac Yee, Avery Schmitz, Thomas Bordeaux, Teele Rebane |date=2 October 2026 |title=Terrorist images found on Flydubai suspect's social media {{!}} CNN |url=https://edition.cnn.com/2026/10/02/world/flydubai-attacker-pilot-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=most-popular-article-end&tenant_id=popular.en |access-date=3 October 2026 |work=CNN |language=en}}</ref><ref name="CNN-2026-10-01">{{Cite news |last=Mitchell McCluskey, Tal Shalev |date=1 October 2026 |title=What happened inside the Flydubai flight to Israel? {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/09/30/middleeast/flydubai-israel-plane-pilot-hijacking-incident-latam-hnk-intl |access-date=3 October 2026 |work=CNN |language=en}}</ref>{{efn|name=confusion}} अशा अवस्थेत देखील त्यांनी हमल्याचा धैर्याने सामना केला आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडला, ज्यामुळे विमान कर्मचारी आणि प्रवाशांना त्या सह-वैमानिकाला नियंत्रणात आणणे शक्य झाले.<ref name=toiimmense>{{citation|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366 |access-date=1 October 2026|work=[[The Times of Israel]]|title='Immense courage and resolve': Pilot feted for crucial role in saving the lives of all aboard flydubai 1073 - Indian national Smit Machchhar undergoes surgery in Saudi Arabia after being attacked by Omani copilot, who Netanyahu says 'obviously hated Israelis' while acknowledging his 'exact background' remains unclear|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001050204/https://www.timesofisrael.com/out-of-harms-way-pilot-feted-for-helping-save-lives-of-everyone-aboard-flydubai-flight/|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=maqbool>{{citation|url=https://apnews.com/article/pilot-flydubai-attack-india-israel-saudi-arabia-50b58c553c34c3fc5c61f3d7e7866c54|work=[[Associated Press]]|date=1 October 2026|access-date=1 October 2026|title=An Indian airline captain is hailed as a hero after a cockpit attack on a FlyDubai flight|first1=Sheikh|last1=Saaliq|first2=Rafiq|last2=Maqbool}}</ref> तसेच प्रवाशांनी विमानाची होणारी तीव्र घसरण रोखली.<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="jpost" /><ref name="bbcar" /> कॉकपिटचा दरवाजा उघडला तेव्हा मच्छर यांचे चांगलेच रक्त वाहून गेल्याने ते बेशुद्ध होऊन खाली पडले.<ref name=nearly>{{citation|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366|access-date=1 October 2026|title=Nearly $80,000 raised for wounded flydubai pilot - A GoFundMe campaign organized by Jewish Breaking News raised more than $73,000 toward a $130,000 goal for flydubai Capt. Smit Machchhar.|work=[[The Jerusalem Post]]|date=1 October 2026}}</ref><ref name=toiimmense/> जमिनीवर रक्ताच्या थारोळ्यात पडलेले असताना, विमानातील प्रवासी दंतवैद्याने त्यांच्यावर ताबडतोब उपचार केले.<ref name=craw>{{citation|title=Who is the Indian pilot who fought off his cockpit attacker? - Captain Smit Machchhar once said he had planned to join his family's textile business before being bitten by the "aviation bug."|newspaper=[[The Washington Post]]|date=1 October 2026|first=Victoria|last=Craw|url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/01/flydubai-indian-pilot-smit-machchhar-hailed-hero-after-cockpit-stabbing/|access-date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001124241/https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/01/flydubai-indian-pilot-smit-machchhar-hailed-hero-after-cockpit-stabbing/|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=wsj/> दंतवैद्य शोटा मुसाएव यांनी सांगितले की, रक्तवाहिन्या निकामी झाल्यामुळे मच्छर यांचा अतीरक्तस्राव झाल्यामुळे ते गंभीर जखमी झाले होते.<ref name=mogul/> कॅप्टन मच्छर यांनी [[हनुमान चालीसा|हनुमान चालिसा]] म्हटली, ज्यामुळे त्यांना धार्मिक उन्मादी सह-वैमानिकाच्या हल्ल्याचा सामना करून जिवंत राहण्यासाठी मानसिक ताकद मिळाली.<ref name="h949">{{citation | last=Nath | first=Sanstuti | title='Recited Hanuman Chalisa For Courage," flydubai Hero Pilot Tells PM Modi | work=[[NDTV]]| date=2 October 2026 | url=https://www.ndtv.com/world-news/recited-hanuman-chalisa-for-courage-flydubai-hero-pilot-tells-pm-modi-12129120 | access-date=4 October 2026}}</ref> विमानावरील दोन रिलीफ पायलट (राखीव वैमानिक) कॉकपिटमध्ये पोहोचले.<ref>{{cite news |last1=Yerushalmy |first1=Jonathan |last2=Ellis-Petersen |first2=Hannah |last3=Hassan |first3=Aakash |title='Hero' pilot, plumber and dentist among those who saved flydubai flight to Israel |url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/01/hero-pilot-stabbed-flydubai-plane-flight-israel |access-date=2 October 2026 |work=[[The Guardian]] |date=1 October 2026}}</ref> विमानाने सौदी अरेबियातील तबुक येथील 'प्रिन्स सुलतान बिन अब्दुलाझीझ विमानतळावर' आणीबाणीच्या परिस्थितीत यशस्वी उतरवले. दोन्ही वैमानिकांना रुग्णालयात नेण्यात आले. मच्छर यांच्यावर शस्त्रक्रिया झाली असून त्यांची प्रकृती स्थिर आहे.<ref name=toiimmense/><ref name="i24" /> इस्रायलला विमाने पाठवून प्रवाशांना नेण्यास सौदी अरेबियाने नकार दिल्यानंतर प्रवाशांना फ्लाईदुबईच्या दुसऱ्या विमानात हलवण्यात आले.<ref name="kan" /> या घटनेची चौकशी करेपर्यंत फ्लाईदुबईने इस्रायलमधील आणि तेथून येणारी विमाने तात्पुरती बंद केली. इस्रायली सरकारी सूत्रांनी या घटनेला दहशतवादी कृत्य म्हटले असून या प्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे. सौदी अधिकाऱ्यांनी सह-वैमानिकाची कसून चौकशी केली. इस्रायलमधून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांच्या विमानातील परदेशी वैमानिकांसाठी इस्रायलने अधिक कडक तपासणी प्रक्रिया सुरू केली.<ref name="kan" /><ref name="bbcar">{{cite news |title=ركاب رحلة "فلاي دبي" يصلون تل أبيب ونتنياهو يلتقيهم في المطار |url=https://www.bbc.com/arabic/articles/ck0e3v20ljxlo |work=BBC News Arabic |language=ar |date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn" /><ref name="bbc" /><ref name="dw">{{cite news |title=Flydubai pilot stabbed in attempt to down Israel-bound plane |url=https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |work=Deutsche Welle |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930100616/https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref> सौदी अरेबियात वैद्यकीय उपचार घेतल्यानंतर, त्यांना एअर मेडिकल सर्व्हिसेसद्वारे [[अबू धाबी]] येथे नेण्यात आले.<ref name=mithil>{{citation|url=https://www.nbcnews.com/world/middle-east/smit-machchhar-pilot-hero-averting-crash-israel-plane-rcna600874|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[NBC News]]|title=What we know about the pilot hailed as a hero for averting crash of Israel-bound plane - Captain Smit Machchhar was severely injured by his fellow pilot but managed to open the cockpit door, an action credited with saving the lives of everyone on board.|first=Mithil|last=Aggarwal|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001142133/https://www.nbcnews.com/world/middle-east/smit-machchhar-pilot-hero-averting-crash-israel-plane-rcna600874|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=somini/> तेथे भारताच्या राजदूतांनी त्यांची भेट घेतली.<ref name=somini/><ref name=mithil/> तोपर्यंत त्यांचे कुटुंबीय देखील त्यांच्याजवळ पोहोचले.<ref name=somini/><ref name=mithil/> इस्रायलचे पंतप्रधान नेतन्याहू यांनी मच्छर यांना एक धाडसी तारणहार म्हटले आणि त्यांनी १७४ लोकांचे प्राण वाचवले असल्याचे सांगितले. या स्तुतीचा पुनरुच्चार सौदी अरेबियातील भारतीय दूतावासानेही केला.<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="i24">{{cite news |title=Flydubai Pilot Smit Machchhar Undergoes Surgery After Cockpit Stabbing |url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |work=i24NEWS |date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930195850/https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |archive-date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref> [[File:PM Modi calls Captain Smit Machchhar, wishes him a speedy recovery.webm|thumb|[[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांनी [[संयुक्त अरब अमिराती]]<nowiki/>तील रुग्णालयात उपचार घेत असलेल्या स्मित मच्छर यांच्याशी केलेल्या दूरध्वनी संभाषणाचा व्हिडिओ सार्वजनिकरित्या प्रसिद्ध केला<ref name=castro/><ref name=haworth/><ref name=reuterscall/>]] [[पंतप्रधान नरेंद्र मोदी]] यांनी स्वतः मच्छर यांच्या पत्नी आणि पालकांशी संपर्क साधला.<ref name=pmreachesout/> मोदींनी कुटुंबाला सांगितले की ते मच्छर यांच्या प्रकृतीसाठी आणि सुरक्षित पुनर्प्राप्तीसाठी प्रार्थना करत आहेत.<ref name=pmreachesout>{{citation|url=https://asianews.network/india-is-proud-pm-modi-reaches-out-to-flydubai-hero-smit-machchhars-wife-and-parents/|author=[[Asia News Network]]|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|title='India is proud': PM Modi reaches out to Flydubai hero Smit Machchhar's wife and parents - The former SpiceJet training captain has around 9,750 flying hours and is being treated in Tabuk after the Dubai-Tel Aviv aircraft was forced to divert to Saudi Arabia.}}</ref> मोदींनी नमूद केले की स्वतःच्या जीवाला सतत धोका असताना आणि गंभीर दुखापत झालेली असतानाही, मच्छर यांनी आपल्या प्रवाशांच्या जीवाची काळजी घेत शौर्य दाखवले.<ref name=maqbool/> पंतप्रधानांनी नमूद केले की मच्छर यांनी शेकडो लोकांचे मृत्यू टळले आणि एक मोठा अनर्थ टळला.<ref name=maqbool/> मोदी म्हणाले की वैमानिकाने दबावाखाली असतानाही अत्यंत शांत आणि संयमी वर्तन दाखवले.<ref name=maqbool/> त्यांनी सांगितले की कॅप्टनच्या कृतीमुळे त्यांच्या विमानावर [[सप्टेंबर ११, २००१ चे दहशतवादी हल्ले|११ सप्टेंबरच्या दहशतवादी हल्ल्याप्रमाणे]] धोकादायक हल्ला होण्यापासून टळला.<ref name=maqbool/><ref name=normandiamond>{{citation|url=https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Fox News]]|title=FlyDubai pilot showed world 'the highest form of courage,' India's PM says - Prime Minister Modi said Captain Smit Machchhar 'prevented another 9/11-like attack'|first=Greg|last=Norman-Diamond|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001172211/https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|archive-date=1 October 2026|url-status=live }}</ref> भारताच्या जनतेच्या वतीने बोलताना मोदींनी भर दिला की त्यांना वाटते मच्छर यांच्या धैर्याने भारतीय जनतेमध्ये अभिमानाची भावना निर्माण केली आहे.<ref name=maqbool/> मच्छर यांच्या कुटुंबाला आणि त्यांच्या वैद्यकीय खर्चासाठी मदत करण्याकरिता गो फंड मी वर उत्स्फूर्तपणे दोन स्वतंत्र निधीसंकलन मोहीम सुरू करण्यात आल्या.<ref name="nearly" /> या घटनेच्या दुसऱ्या दिवशी, या मोहिमांद्वारे एकूण ८०,००० [[युनायटेड स्टेट्स डॉलर|यूएस डॉलर]] जमा झाले होते.<ref name="nearly" /> क्रिकेट खेळाडू [[सचिन तेंडुलकर]] यांनी मच्छर यांच्या कृतीचे कौतुक केले, ते म्हणाले की संपूर्ण जगाला त्यांच्या या कृतीचा अभिमान वाटतो आणि ते मच्छर यांना त्यांच्या प्रवाशांचे तारणहार मानतात.<ref name="nearly" /> [[सुरेश रैना]], [[वीरेंद्र सेहवाग]] आणि [[युवराज सिंग]] यांसारख्या सह-क्रिकेट खेळाडूंनीही समर्थनाचे संदेश पाठवले.<ref name="nearly" /> [[शमिता शेट्टी]], [[रविना टंडन]] आणि [[सोनम कपूर]] यांसारख्या [[बॉलीवूड]] चित्रपट अभिनेत्यांकडूनही त्यांच्या कृतीचा सन्मान करणाऱ्या प्रतिक्रिया मिळाल्या.<ref name="nearly" /> अबू धाबीमधील रुग्णालयात असताना, मच्छर यांना पंतप्रधान मोदींनी फोन केल्यामुळे.<ref name="castro">{{citation|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Newsweek]]|url=https://www.newsweek.com/who-is-capt-smit-machchhar-flydubai-pilot-flight-fz1073-12509226|title=Who Is Captain Smit Machchhar? Flydubai Pilot Hailed as Hero|first1=Amanda |last1=Castro|first2=Alex |last2=Backus|first3=Joshua |last3=Rhett Miller}}</ref><ref name="haworth" /><ref name="reuterscall">{{citation|url=https://www.reuters.com/world/indian-pilot-tells-pm-modi-he-opened-flydubai-cockpit-door-during-attack-2026-10-02/|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Reuters]]|title=Indian pilot tells PM Modi he opened flydubai cockpit door during attack}}</ref> त्यांना ूप धीर मिळाला,. ्यांनी मोदींना सांगितले की, पंतप्रधानांनी त्या वेळी स्वतःहून संपर्क साधल्याबद्दल त्यांना अभिमान वाटला आणि ते मोदींकडे आपले आदर्श म्हणून पाहतात.<ref name="fightinglife" /><ref name="fightinglife">{{citation|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Fox News]]|url=https://www.foxnews.com/world/hero-flydubai-pilot-fighting-life-plane-plunged-copilot-attack|title=Hero FlyDubai pilot says he was 'fighting for my life' as plane plunged after copilot attack - Captain Smit Machchhar recalled saying, 'This is the last push Smit, do it, the door is right there'|first=Robert|last=McGreevy|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002142815/https://www.foxnews.com/world/hero-flydubai-pilot-fighting-life-plane-plunged-copilot-attack|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पंतप्रधान कार्यालयाने भारतीय नेते आणि वैमानिक यांच्यातील या फोन संभाषणाचा व्हिडिओ सार्वजनिक केला.<ref name="haworth">{{citation|url=https://abcnews.com/International/push-smit-flydubai-captain-smit-machchhar-recounts-harrowing/story?id=136944166|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|title='The last push, Smit': FlyDubai captain Smit Machchhar recounts harrowing cockpit attack - Machchhar spoke to Indian Prime Minister Narendra Modi.|first1=Jon|last1=Haworth|first2=Charlotte|last2=Gardiner|first3=Ivan|last3=Pereira|first4=Dada|last4=Jovanovic|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002115551/https://abcnews.com/International/push-smit-flydubai-captain-smit-machchhar-recounts-harrowing/story?id=136944166|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> मच्छर यांनी सांगितले की, जेव्हा त्यांच्यावर हल्ला होत होता, तेव्हा त्यांनी कशीतरी मदत मिळवण्यासाठी आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यासाठी कसा संघर्ष केला.<ref>{{citation|url=https://www.businessinsider.com/flydubai-captain-smit-machchhar-describes-how-helped-save-flight-1073-2026-10|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Business Insider]]|title='I couldn't let everyone else die': The Flydubai pilot stabbed by his coworker describes how he helped save Flight 1073|first=Pete|last=Syme}}</ref><ref name="reuterscall" /> त्यांनी मोदींना सांगितले की, स्वतःचा जीव वाचवणे आणि विमानातील प्रत्येकाचा जीव वाचवणे या दोन्ही गोष्टींमुळे त्यांना लढण्याची प्रेरणा मिळाली.<ref name="castro" /><ref>{{citation|url=https://www.bbc.com/news/articles/c639m98gde00o|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[BBC News]]|title='I was not going to let others die' - pilot of Flydubai flight describes cockpit attack by co-pilot|first=Vikas|last=Pandey}}</ref><ref name="pragati">{{citation|first=Pragati|last=K.B.|url=https://www.nytimes.com/2026/10/02/world/asia/flydubai-attack-pilot-israel-india-smit-machchhar.html|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The New York Times]]|title='I Couldn't Let All of Them Die': Pilot on FlyDubai Flight Recalls Sudden Attack - Capt. Smit Machchhar, who was stabbed by his co-pilot midair between Dubai and Tel Aviv, said he 'had to act' to prevent a crash despite serious injuries.}}</ref> त्यांनी सांगितले की त्यांच्या १७ वर्षांच्या विमान चालवण्याच्या अनुभवामुळे त्यांना या आणीबाणीच्या प्रसंगात योग्य कृती करण्यास मदत झाली.<ref>{{citation|url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/02/indian-pilot-smit-machchhar-recalls-flydubai-cockpit-attack|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Guardian]]|title='I was fighting for my life': Indian pilot hailed as hero recalls flydubai cockpit attack - Smit Machchhar says in video call with Indian PM that he realised if he did not get up 'passengers would lose their lives'|first=William|last=Christou}}</ref> मच्छर यांनी सांगितले की त्यांना प्रतिसाद देणे आपले कर्तव्य वाटत होते, परंतु दुखापतीमुळे ते जमिनीवर कोसळले आणि विमान वेगाने खाली उतरत असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले.<ref name="pragati" /> मदत मागण्यासाठी कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यासाठी लागणारी ऊर्जा गोळा करताना त्यांना किती त्रास सहन करावा लागला, हे त्यांनी मोदींना सांगितले.<ref name="reals" /> ते म्हणाले की जेव्हा ते कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्याचा प्रयत्न करत होते, तेव्हा त्यांचा सह-वैमानिक त्यांच्यावर सतत हल्ला करत होता.<ref name="reals">{{citation|url=https://www.cbsnews.com/news/flydubai-flight-incident-pilot-tells-india-leader-modi-his-story/|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[CBS News]]|first=Tucker|last=Reals|title=FlyDubai captain tells India's leader how he saved himself and 173 others while fighting for his own life|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002150950/https://www.cbsnews.com/news/flydubai-flight-incident-pilot-tells-india-leader-modi-his-story/|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name="cnncall">{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/02/middleeast/i-couldnt-let-everybody-else-die-says-hero-flydubai-pilot-smit-machchhar|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[CNN]]|title='I couldn't let everybody else die,' says hero Flydubai pilot Smit Machchhar|first1=Rhea|last1=Mogul|first2=Ayushi|last2=Shah|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002125819/https://www.cnn.com/2026/10/02/middleeast/i-couldnt-let-everybody-else-die-says-hero-flydubai-pilot-smit-machchhar|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> पंतप्रधान मोदींनी मच्छर यांच्याशी [[हिंदी भाषा|हिंदी]] आणि [[गुजराती भाषा|गुजराती भाषेत]] देखील संवाद साधला.<ref name="cnncall" /><ref name="haworth" /> मोदींनी भारतीय जनतेच्या वतीने मच्छर यांना लवकरात लवकर पूर्ण बरे होण्यासाठी प्रोत्साहन दिले आणि संपूर्ण देश त्यांच्या प्रकृती सुधारण्याच्या प्रक्रियेत त्यांच्या पाठीशी उभा असल्याचे सांगितले.<ref name="reals" /> पंतप्रधानांनी वैमानिकाला सांगितले की त्यांच्या उदाहरणावरून भारतीय लोकांना इतरांना हानी पोहोचवण्यापेक्षा जीव वाचवण्याचे महत्त्व किती मोठे आहे हे समजले.<ref>{{citation|work=[[Sky News]]|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|url=https://news.sky.com/story/flydubai-captain-says-he-fought-to-open-cockpit-door-while-still-being-attacked-13594247|title=Flydubai captain Smit Machchhar 'could not let people die' as he describes fight to open cockpit door - Smit Machchhar says he knew he had to get to the door if he wanted to save the 170-plus people on passenger jet.}}</ref> दुबईचे क्राउन प्रिन्स हमदान बिन मोहम्मद अल मकतूम यांनी त्यांच्या देशातील रुग्णालयात उपचाराधीन असलेल्या मच्छर यांची भेट घेतली.<ref name="economiccrown">{{citation|url=https://m.economictimes.com/news/international/uae/flydubai-incident-dubai-crown-prince-praises-indian-pilot-smit-machchhar-after-mid-air-cockpit-attack/amp_articleshow/134659833.cms|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|work=[[The Economic Times]]|title=Flydubai incident: Dubai Crown Prince praises Indian pilot Smit Machchhar after mid-air cockpit attack}}</ref><ref name="crownit">{{citation|url=https://www.indiatoday.in/amp/world/story/indian-pilot-smit-machchhar-praised-by-dubai-crown-prince-after-flydubai-cockpit-attack-ptag-3008873-2026-10-03|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|work=[[India Today]]|title=Dubai Crown Prince praises Indian pilot after cockpit attack on Israel flight - Dubai Crown Prince Hamdan visited Captain Smit Machchhar in hospital after the flydubai cockpit attack. The gesture underscored UAE praise for the Indian pilot's role in preventing a possible tragedy.}}</ref><ref name="crownndtv">{{citation|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|url=https://www.ndtvprofit.com/world/flydubai-pilot-smit-machchhar-praised-by-fz1073-cockpit-attack-12134511|work=[[NDTV]]|title=Flydubai pilot Smit Machchhar Praised By UAE Crown Prince After FZ1073 Cockpit Attack - Dubai Crown Prince Sheikh Hamdan bin Mohammed praised Indian flydubai pilot Smit Machchhar for his courage after a cockpit attack forced Flight FZ1073 to divert to Saudi Arabia.|first=Noor |last=Ul Haq}}</ref> त्यांनी सांगितले की ते देशाच्या शासकीय नेतृत्वाचे प्रतिनिधित्व करून मच्छर यांच्या कार्याची प्रशंसा करत आहेत.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownit" /><ref name="crownndtv" /> क्राउन प्रिन्स यांनी सांगितले की मच्छर त्यांच्या देशात वैमानिक म्हणून सेवा बजावत असल्याचा त्यांना अभिमान वाटतो.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownit" /><ref name="crownndtv" /> ते म्हणाले की मच्छर यांनी मानवता, शांतता आणि दयाळूपणावर भर देऊन संयुक्त अरब अमिरातीच्या मूल्यांचे प्रतिनिधित्व केले आहे.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownndtv" /> ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रुग्णालयाच्या बेडवरूनच मच्छर यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान नेतन्याहू यांच्याशी फोनवर संवाद साधला.<ref name=gaveeverything>{{citation|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-910475|access-date=4 October 2026|date=3 October 2026|work=[[The Jerusalem Post]]|title='I gave everything that I had': Flydubai captain tells Netanyahu about co-pilot's hijacking attempt - The prime minister thanked Machchhar for his "remarkable" actions, saying that he "saved the spirit of the world."|first=Aaron|last=Glick}}</ref><ref name=cnnheropilot>{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/03/world/video/flydubai-pilot-netanyahu-smit-machchhar-latam-intl|access-date=4 October 2026|date=3 October 2026|work=[[CNN]]|title=Flydubai hero pilot tells Netanyahu new details about cockpit attack - Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu spoke with Flydubai pilot Smit Machchhar Saturday, calling him a hero and learning new details about the terrifying moments in the cockpit attack.}}</ref><ref name=lazar/> विमानावर त्यांच्यावर कसा हल्ला झाला याबद्दल त्यांनी इस्रायली पंतप्रधानांना नवीन माहिती सांगितली.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar>{{citation|url=https://www.timesofisrael.com/flydubai-captain-says-copilot-asked-to-pray-then-struck-him-from-behind-describes-exactly-how-he-opened-cockpit-door/|work=[[The Times of Israel]]|access-date=4 October 2026|title=Flydubai captain says copilot asked to pray, then struck him from behind; describes exactly how he opened cockpit door - Speaking to PM, Smit Machchhar says terrorist Hamam al-Hammami kept crew outside from using code to enter cockpit; report says pilots from Iran, Syria, Iraq have flown airliners to Israel, and that al-Hammami had done so before|first=Lazar|last=Berman|date=4 October 2026}}</ref> त्यांनी सांगितले की, उड्डाण सुरू झाल्यानंतर दोन तासांनी हमाम अल-हम्मामी प्रार्थनेसाठी उठला होता, ज्याकडे मच्छर यांनी सर्वसामान्य बाब म्हणून दुर्लक्षित केले.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> त्यानंतर मच्छर यांना त्यांच्या डोक्याच्या पाठीमागच्या बाजूस जोराचा फटका बसल्याचे जाणवले आणि त्या हल्ल्यामुळे त्यांची दृष्टी अंधुक होऊ लागली.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> त्यांनी सांगितले की, हल्ल्यादरम्यान त्यांच्या विमानातील फ्लाइट अटेंडंट्स कॉकपिटमध्ये प्रवेश करण्यासाठी दरवाजाचा कोड टाकण्याचा प्रयत्न करत होते, परंतु हल्लेखोर त्यांना कॅप्टनला मदत करण्यासाठी तो प्रवेश कोड वापरू देत नव्हता.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> == वैयक्तिक आयुष == मच्छर हे त्यांची पत्नी सोनल मच्छर आणि दोन मुलांसह [[दुबई]] येथे राहतात.<ref name=shock>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/flydubai-pilot-smit-machchhars-wife-recalls-shock-didnt-have-the-mental-capacity/articleshow/134638267.cms|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Times of India]]|title=Flydubai pilot Smit Machchhar's wife recalls shock: 'Didn't have the mental capacity'}}</ref><ref name=wsj/><ref name=mogul>{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/01/india/india-captain-smit-machchhar-flydubai-intl-hnk|work=[[CNN]]|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|title=Captain Smit Machchhar: The 'jovial' pilot and father who thwarted the Flydubai attacker|first1=Rhea|last1=Mogul|first2=Ayushi|last2=Shah|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001070115/https://www.cnn.com/2026/10/01/india/india-captain-smit-machchhar-flydubai-intl-hnk|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref> फ्लाईदुबईमधील त्यांच्या नोकरीमुळे ते दुबईला स्थलांतरित झाले होते.<ref name=craw/> मच्छर यांनी स्पष्ट केले होते की कामाची पाळी संपल्यानंतर जेव्हा ते विमानाचे कॉकपिट सोडतात, तेव्हा ते इतरांशी विमान वाहतुकीबद्दल (एव्हिएशनबद्दल) बोलणे पूर्णपणे थांबवतात.<ref name=aftab/> त्याऐवजी आपल्या कुटुंबाच्या, मुलांच्या गरजांवर तसेच त्यांच्या वडिलांसोबत खेळण्याच्या इच्छेवर पूर्ण लक्ष केंद्रित करतात.<ref name=aftab/> == पुरस्कार आणि सन्मान == * फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ मधील त्यांच्या शौर्याबद्दल, मच्छर यांना गुजरात सरकारतर्फे 'विशिष्ट गुजरात गरिमा पुरस्कार' प्रदान करण्यात आला.<Ref name="khaleej"/><ref name=indomitable/><ref name=economictimes/> या पुरस्काराची घोषणा गुजरातचे मुख्यमंत्री [[भूपेंद्रभाई पटेल]] यांनी केली होती.<ref name=hindustanproud>{{citation|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|title=‘Everyone is proud’: Smit Machchhar's family lauds him after flydubai incident |work=[[Hindustan Times]]|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/everyone-is-proud-smit-machchhars-family-lauds-him-after-flydubai-incident-101791014414207.html}}</ref> आपत्कालीन परिस्थितीत त्यांनी दाखवलेले धाडस आणि संयमी वर्तनाचा गौरव म्हणून हा पुरस्कार देण्यात आल्याचे पटेल यांनी सांगितले.<Ref name="hindustanproud"/> * 'द फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्स' (FIP) ने २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांना एक पत्र लिहून मच्छर यांना [[राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार]] देण्याची विनंती केली.<ref name=braverystatesman>{{citation|url=https://www.thestatesman.com/india/extraordinary-courage-pilot-writes-to-pmo-seeks-national-bravery-award-for-flydubai-pilot-smit-1503646112.html|access-date=2 October 2026|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|title='Extraordinary courage': Pilot body writes to PMO, seeks national bravery award for Flydubai pilot Smit|date=2 October 2026}}</ref><ref name=braverynewindian>{{citation|url=https://www.newindianexpress.com/india/2026/Oct/02/pilots-body-seeks-national-bravery-award-for-flydubai-captain-attacked-by-co-pilot-mid-flight|access-date=2 October 2026|work=[[The New Indian Express]]|date=2 October 2026|title=Pilots' body seeks National Bravery Award for flydubai captain attacked by co-pilot mid-flight - Federation of Indian Pilots says Captain Smit Machchhar kept control despite injuries and safely diverted the Dubai-Tel Aviv flight to Saudi Arabia}}</ref><ref name=braveryhindustan>{{citation|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pilots-body-urges-pm-modi-to-give-flydubai-captain-smit-machchhar-a-bravery-award-for-saving-182-lives-101790938038445.html|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|title=Pilots' body urges PM Modi to give flydubai captain Smit Machchhar a bravery award for saving 182 lives - The pilots' body described Smit Machchhar's actions during the flydubai incident as an act of 'extraordinary courage, and exemplary devotion to duty'|work=[[Hindustan Times]]}}</ref> * भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अझार यांनी जाहीर केले की, त्यांच्या विमानातील प्रवाशांचे प्राण वाचवल्याबद्दल त्यांचा देश मच्छर यांचा सन्मान करेल.<ref name=azar2>{{citation|url=https://www.moneycontrol.com/world/israel-to-honor-captain-smit-machchhar-for-his-bravery-after-attack-by-co-pilot-on-flydubai-flight-israeli-envoy-says-article-14042851.html|access-date=2 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Moneycontrol.com]]|title=Israel to honour Captain Smit Machchhar for his bravery after attack by co-pilot on flydubai flight, Israeli envoy says - Machchhar was flying the Tel Aviv-bound Flydubai aircraft when his co-pilot attacked and stabbed him inside the cockpit.}}</ref><ref name=azar3>{{citation|url=https://www.news18.com/amp/world/israel-will-never-forget-captain-smit-machchhar-ambassador-reuven-azar-says-pilot-will-be-honoured-ws-klrt-10364393.html|access-date=2 October 2026|work=News18|title='Israel Will Never Forget Captain Smit Machchhar': Ambassador Reuven Azar Says Pilot Will Be Honoured|date=2 October 2026}}</ref><ref name=azar>{{citation|url=https://theindianeye.com/2026/10/02/israel-to-honor-indian-pilot-smit-machchhar-for-averting-flydubai-disaster/|work=The Indian Eye|date=2 October 2026|access-date=2 October 2026|title=Israel to Honor Indian Pilot Smit Machchhar for Averting Flydubai Disaster}}</ref> राजदूत अझार यांनी आपत्कालीन परिस्थितीत या पायलटच्या धैर्याचे कौतुक केले.<ref name=azar/> त्यांनी सांगितले की मच्छर यांच्या शौर्याने इस्रायलच्या जनतेला भारावून टाकले आहे आणि देशाच्या सरकारी अधिकाऱ्यांनी संकटाच्या काळात त्यांनी दाखवलेल्या धाडसाची दखल घेतली आहे.<ref name=azar/><ref name=azar2/><ref name=azar3/> * भारताचे राज्यसभेतील खासदार तसेच 'सन फाउंडेशन'चे अध्यक्ष विक्रमजित सिंग साहनी यांनी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मच्छर यांच्यासाठी पुरस्कार जाहीर केला.<ref name=aditi/><ref name=newsmill>{{citation|url=https://thenewsmill.com/2026/10/mp-vikramjit-sahney-announces-rs-25-lakh-bravery-award-for-captain-smit-machchhar/|work=The News Mill|date=3 October 2026|access-date=3 October 2026|title=MP Vikramjit Sahney announces Rs 25 lakh bravery award for Captain Smit Machchhar}}</ref><ref name=rajya/> दुबईहून तेल अवीवच्या दिशेने जाणाऱ्या विमानात कॉकपिटमध्ये हल्ला होत असताना जिवावर आलेल्या संकटातही त्यांनी ज्या प्रकारे धाडसी कृत्ये केली, त्याबद्दल त्यांनी 'स्मित मच्छर शौर्य पुरस्काराची' घोषणा केली.<Ref name="rajya"/> या पुरस्कारासोबत ₹२५ लाख इतके रोख बक्षीस देण्यात आले.<ref name=aditi>{{citation|url=https://www.tribuneindia.com/news/india/punjab-mp-vikram-sahney-announces-rs-25-lakh-bravery-award-for-captain-smit-machchhar/|work=[[The Tribune (India)|The Tribune]]|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|title=Punjab MP Vikram Sahney announces Rs 25 lakh bravery award for Captain Smit Machchhar - Sahney said he had also written to PM Modi, requesting that Captain Machchhar be considered for Ashoka Chakra and National Bravery Award|first=Aditi|last=Tandon}}</ref><ref name=newsmill/><ref name=rajya>{{citation|url=https://www.babushahi.com/full-news.php?id=227697|work=Babushahi.com|date=3 October 2026|access-date=3 October 2026|title=Breaking: MP Vikram Sahney announces Rs 25 lakh Bravery Award for Captain Smit Machchhar|author=Babushahi Bureau}}</ref> साहनी यांनी पंतप्रधान मोदींना पत्र लिहून मच्छर यांना '[[अशोक चक्र (पदक)|अशोक चक्र]]' आणि 'राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार' देण्याचा विचार करावा, अशी विनंती केली.<ref name=aditi/><ref name=newsmill/><ref name=rajya/> साहनी यांनी स्पष्ट केले की, या पुरस्कारातील रोख रकमेचा वापर करून तरुण व होतकरू फ्लाईट कॅप्टनना फ्लाईट ट्रेनिंग स्कूलसाठी शिष्यवृत्ती देण्यात येईल, ज्यामध्ये मच्छर यांच्या नावाचा उपयोग केला जाईल.<ref name=rajya/> त्यांनी नमूद केले की, मच्छर यांचे शौर्य तरुणांना समाजसेवा, कर्तव्य आणि मानवतेच्या भावनेने समुदायासाठी धाडसाने काम करण्यास प्रेरित करेल, अशी त्यांना आशा आहे.<ref name=newsmill/> == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:मच्छर, स्मित }} [[वर्ग:भारतीय प्रवासी वैमानिक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] ixi6b6hmyjbarwcw2bf9rp1swf12dat 2717643 2717560 2026-10-07T03:16:21Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717643 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''स्मित भूपेन्द्र मच्छर''' ({{lang-gu|સ્મિત ભૂપેન્દ્ર મચ્છર}}, {{lang-en|Smit Bhupendra Machchhar}})<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.loksatta.com/research/smit-machhar-gujarati-surname-meaning-history-heroic-story-researchdc-svs-89-6170810/ |title= 'मच्छार' म्हणजे फक्त डास नव्हे; जाणून घ्या रंजक इतिहास |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकसत्ता |प्रकाशक= |भाषा= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=४ ऑक्टोबर २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> हे एक [[भारतीय व्यक्ती|भारतीय]] व्यावसायिक [[वैमानिक]] आहेत, ज्यांनी ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ वर 'बोइंग ७३७ मॅक्स' विमानात कॅप्टन म्हणून सेवा बजावत असताना, कॉकपिटमध्ये त्यांच्या सह वैमानिक (को-पायलट) हम्मम अल-हम्मामी याने त्यांच्यावर चाकूने हल्ला केला.<ref>{{Cite news |last=Abbas Al Lawati, Tal Shalev, Kylie Atwood, Isaac Yee, Avery Schmitz, Thomas Bordeaux, Teele Rebane |date=2026-10-02 |title=Terrorist images found on Flydubai suspect's social media {{!}} CNN |url=https://edition.cnn.com/2026/10/02/world/flydubai-attacker-pilot-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=most-popular-article-end&tenant_id=popular.en |access-date=2026-10-03 |work=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mitchell McCluskey, Tal Shalev |date=2026-10-01 |title=What happened inside the Flydubai flight to Israel? {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/09/30/middleeast/flydubai-israel-plane-pilot-hijacking-incident-latam-hnk-intl |access-date=2026-10-03 |work=CNN |language=en}}</ref>{{efn|सौंदी फुटबॉल खेळाडू हम्माम अल-हम्मामी यांच्याशी संभ्रम होऊ नये|name=confusion}} या हल्ल्यात मच्छर यांना जीवघेण्या जखमा झाल्या, परंतु त्यांनी महत्प्रयासाने आतून कॉकपिटचा दरवाजा उघडला. ज्यामुळे इतर कर्मचारी वर्ग (क्रू मेंबर्स) आणि प्रवाशांनी हस्तक्षेप करून सह वैमानिकला नियंत्रणात आणले. त्यानंतर कोणत्याही जीवितहानीशिवाय विमानाने तबुक, [[सौदी अरेबिया]] येथे सुखरूप आपत्कालीन अवतरण (इमर्जन्सी लँडिंग) केले.<ref name="jpost">{{cite news |last=Zanger-Shamir |first=Maya |title=Flydubai pilot Smit Machchhar reportedly aided rescue efforts while wounded |url=https://www.jpost.com/international/article-910230 |work=The Jerusalem Post |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn">{{cite news |title=Flydubai latest: Hero passenger says he put attacker in a chokehold after cockpit struggle |url=https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |work=CNN |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930113117/https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="bbc">{{cite news |title='Hero' pilot stabbed by other pilot on Israel-bound plane, Israeli PM says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqgmrm7xd8wyo |work=BBC News |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="aftab">{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |last3=Ahmed |first3=Aftab |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=[[Reuters]] |language=en}}</ref> फ्लाईदुबईमध्ये रुजू होण्यापूर्वी, मच्छर यांनी [[स्पाईसजेट|स्पाइसजेट]] मध्ये ११ वर्षे काम केले होते आणि त्यांना [[बोईंग ७३७|बोइंग ७३७]] विमान चालवण्याचा आधीचा अनुभव आहे.<ref name="fe">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar? Indian captain who fought flydubai co-pilot to land flight safely |url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |work=The Financial Express |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930213748/https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="week">{{cite news |last=Jose |first=Sachin |title=Who is Smit Machchhar? Hero Indian flydubai captain was former SpiceJet pilot, has 9,750 flying hours on Boeing aircraft |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |work=The Week |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001035431/https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> त्यांनी [[न्यू झीलंड]]<nowiki/>मधील 'मेनलँड एर फ्लाइट स्कूल' मधून सुरुवातीचे विमान चालवण्याचे प्रशिक्षण घेतले होते.<Ref name="somini"/><ref name=mogul/><ref name=1news/> मुळात मच्छर यांना त्यांच्या कौटुंबिक व्यवसायात काम करायचे होते, ज्यामुळे त्यांनी 'वेलिंगकर इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च' मधून [[वस्त्रोद्योग अभियांत्रिकी]] (टेक्सटाईल इंजिनियरिंग) आणि [[व्यवस्थापन|मॅनेजमेंटचे]] शिक्षण घेतले होते.<ref name=wsj>{{citation|url=https://www.wsj.com/world/the-38-year-old-captain-who-fought-off-cockpit-attack-on-flydubai-flight-cd2e484a|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=1 October 2026|title=The 38-Year-Old Captain Who Fought Off Cockpit Attack on FlyDubai Flight - Smit Machchhar is hailed for his heroism after being stabbed on Flight 1073|first1=Krishna|last1=Pokharel|first2=Aakash|last2=Hassan|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001145433/https://www.wsj.com/world/the-38-year-old-captain-who-fought-off-cockpit-attack-on-flydubai-flight-cd2e484a|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=aftab/> फ्लाईट १०७३ वर को-पायलटने केलेल्या हल्ल्यात गंभीर दुखापत झाल्यानंतर, त्यांच्यावर सौदी अरेबियातील रुग्णालयात उपचार करण्यात आले आणि नंतर एर मेडिकल सर्व्हिसेसद्वारे [[अबु धाबी]] येथील दुसऱ्या रुग्णालयात नेण्यात आले.<ref name=mithil/><ref name=somini/> तिथे उपचार सुरू असताना, त्यांना भारताच्या राजदूतांनी सदिच्छा भेट दिली आणि त्यांची कुटुंबाशी गाठभेट झाली.<ref name=mithil/><ref name=somini/> भारताचे पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] यांनी आधी त्यांच्या कुटुंबियांशी संपर्क साधला आणि नंतर रुग्णालयात विश्रांती घेत असताना मच्छर यांच्याशी फोनवरून संवाद साधला.<ref name=pmreachesout/><ref name=castro/> गुजरात सरकारने फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ मधील मच्छर यांच्या प्राण वाचवण्याच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना 'विशिष्ट गुजरात गरिमा पुरस्कार' प्रदान केला.<ref name=khaleej>{{citation|url=https://www.khaleejtimes.com/world/asia/gujarat-award-flydubai-pilot-smit-machchhar-bravery|access-date=2 October 2026|work=[[Khaleej Times]]|title=Gujarat announces award for flydubai pilot Smit Machchhar in honour of his 'bravery'|date=1 October 2026|first=Laraib|last=Anwer}}</ref><ref name=indomitable>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indomitable-bravery-indian-flydubai-pilot-smit-machchhar-to-be-awarded-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134613847.cms|work=[[The Times of India]]|access-date=2 October 2026|title='Indomitable bravery': Indian flydubai pilot Smit Machchhar to be awarded 'Visisht Gujarat Garima Award'|first=Trishta|last=Mahajan|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002013932/https://timesofindia.indiatimes.com/india/indomitable-bravery-indian-flydubai-pilot-smit-machchhar-to-be-awarded-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134613847.cms|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=economictimes>{{citation|title=Flydubai stabbing incident: Pilot Machchhar to be honoured with 'Visisht Gujarat Garima Award'|access-date=2 October 2026|work=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/flydubai-stabbing-incident-pilot-machchhar-to-be-honoured-with-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134615974.cms|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001210436/https://economictimes.indiatimes.com/news/india/flydubai-stabbing-incident-pilot-machchhar-to-be-honoured-with-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134615974.cms|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref> राज्यसभा सदस्य आणि सन फाउंडेशनचे अध्यक्ष विक्रमजित सिंग साहनी यांनी त्यांच्या सन्मानार्थ 'स्मित मच्छर शौर्य पुरस्कार' सुरू केला.<ref name=newsmill/><ref name=rajya/> भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अझार यांनी सांगितले की, त्यांच्या विमानातील प्रवाशांचे प्राण वाचवल्याबद्दल त्यांचे सरकार मच्छर यांचा सन्मान करणार आहे.<ref name=azar2/> पंतप्रधान मोदी यांना 'द फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्स' (FIP) कडून एक पत्र मिळाले असून, त्यात मच्छर यांना त्यांच्या देशाकडून [[राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार]] देण्याची विनंती करण्यात आली आहे.<ref name=braverystatesman/><ref name=braveryhindustan/><ref name=braverynewindian/> == प्रारंभिक आयुष्य == मूळचे [[मुंबई]] येथील असलेले मच्छर हे एक गुजराती ब्राह्मण आहेत.<ref name=craw/><ref name="jpost" /><ref name="vibes">{{cite news |title=Gujarat Pilot Smit Machchhar Stops Co-Pilot From Taking Control, Prevents Flydubai Flight From Crashing |url=https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |work=Vibes of India |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001014939/https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> त्यांच्या आई-वडिलांचे नाव भूपेंद्र मच्छर आणि गीता मच्छर असे आहे.<ref>{{citation|url=https://www.ndtv.com/india-news/pm-narendra-modis-big-salute-to-flydubai-pilot-smit-machchhars-parents-praise-for-his-wife-12129388|access-date=3 October 2026|work=[[NDTV]]|title=PM Modi's Big "Salute" To Smit Machchhar's Parents, Praise For His Wife - During the phone call, PM Modi told Captain Machchhar that he has made 140 crore Indians proud with his courage.|date=2 October 2026|first=Ajay|last=Kumar}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.ndtv.com/india-news/captain-smit-machchhars-father-to-ndtv-flying-is-like-his-wife-12129994|access-date=3 October 2026|work=[[NDTV]]|title='He Got Some Inner Strength': Captain Smit Machchhar's Father On His Heroics - The hero pilot, who saved 174 flydubai passengers from almost certain death by fighting off an axe attack by his co-pilot inside the cockpit, is recovering in a hospital in Abu Dhabi.|date=2 October 2026|first=Shiv|last=Aroor}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.thedailyjagran.com/india/news/immensely-proud-of-his-actions-smit-machchhar-father-bhupendra-shares-his-feelings-after-flydubai-pilot-became-global-hero-10331342|access-date=3 October 2026|work=[[The Daily Jagran]]|title='Immensely Proud Of His Actions': Smit Machchhar's Father Shares His Feelings After Son Thwarted Flydubai Plane Crash Attempt - Bhupendra Machchhar expressed immense pride in his son, Captain Smit Machchhar, who saved 180 lives during a Flydubai crash scare. Despite injuries sustained while preventing the co-pilot from crashing the plane, Smit is determined to return to flying.|date=2 October 2026|first=Raju|last=Kumar}}</ref> त्यांचे कुटुंब आणि मित्र त्यांना 'स्मित मॅक' टोपणनावाने हाक मारतात.<ref name=som>{{citation|url=https://www.abc.net.au/news/2026-10-03/captain-smit-machchhar-friend-pilot-tells-of-shock-and-relief/107223014|work=[[Australian Broadcasting Company]]|date=2 October 2026|access-date=2 October 2026|title=Friend of stabbed pilot Smit Machchhar speaks of shock, welcomes hero's recovery|first1=Som |last1=Patidar|first2=Lachlan|last2=Bennett|first3=Lucia|last3= Stein}}</ref><ref name=biswas>{{citation|first=Soutik|last=Biswas|url=https://www.bbc.com/news/articles/cq33k36yp01no|work=[[BBC News]]|title='He's taught us courage': Friend on Indian pilot hailed as a hero|date=1 October 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> त्यांचे कुटुंब मुंबईच्या [[घाटकोपर|घाटकोपर पूर्व]] उपनगरात राहते.<ref name=mogul/> त्यांचे कुटुंब वस्त्रोद्योग (टेक्सटाईल इंडस्ट्री) क्षेत्रात काम करत होते आणि मच्छर यांना देखील कौटुंबिक व्यवसायातच जायचे होते.<ref name=somini/><ref name=wsj/><ref name=mogul/> त्यांनी व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट) आणि टेक्सटाईल इंजिनियरिंग या दोन्ही विषयांत शिक्षण घेऊन पदव्या प्राप्त केल्या होत्या.<ref name=wsj/><ref name=mogul/> त्यांनी वेलिंगकर इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च मधून व्यवसाय व्यवस्थापनाचे शिक्षण घेतले होते.<ref name=aftab/> वयाच्या १९ व्या वर्षी ते विमान वाहतूक उद्योगावरील एका परिसंवादाला (सेमिनारला) गेले होते, ज्यामुळे त्यांना व्यावसायिक एअरलाइन पायलट कसे बनवायचे यावर संशोधन करण्याची प्रेरणा मिळाली.<ref name=aftab/><ref name=wsj/><ref name=mithil/> झलक मेहता यांच्या युट्यूब चॅनेलवरील २०२५ मधील एका मुलाखतीत त्यांनी सांगितले होते की, त्या काळातील इतर विमानचालक पायलटांच्या विपरीत, त्यांचे बालपणी फ्लाईट ट्रेनिंग घेण्याचे कोणतेही स्वप्न नव्हते, तर त्यांच्या करिअरच्या मधल्या टप्प्यात त्यांना याची प्रेरणा मिळाली होती.<ref name=zalakmehta>{{citation|url=https://www.youtube.com/watch?v=DuBRRM0UwUs|publisher=[[YouTube]]|first=Zalak|last=Mehta|title=Captain Smit Machchhar (The Indian Hero) Ep-2 of Bonafide Banter with CS Zalak Mehta|date=17 October 2025|work=Bonafide Banter|accessdate=3 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001111227/https://www.youtube.com/watch?si=VBxMKeKHyheX_RXb&v=DuBRRM0UwUs|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=aftab/><ref name=tribunepti>{{cite news |title=From textile engg to passion for aviation: Indian pilot Smit Machchhar wins praise for averting flydubai crash |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/from-textile-engg-to-passion-for-aviation-indian-pilot-smit-machchhar-wins-praise-for-averting-flydubai-crash/ |work=The Tribune |agency=Press Trust of India |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> २००८ मध्ये, मच्छर यांनी न्यू झीलंडमधील ड्युनेडिन विमानतळावरील मेनलँड एर येथे फ्लाइट ट्रेनिंग पूर्ण करण्यासाठी [[ड्युनेडिन]], [[न्यू झीलंड]] येथे १८ महिने घालवले.<ref name=somini/><ref name=mogul/><ref name=1news/> त्यांचे मित्र धरव गोसालिया, जे त्यांच्यासोबत फ्लाईट स्कूलमध्ये होते, त्यांनी एअरलाइनमध्ये रुजू होण्यास त्यांना मदत केली.<ref name=biswas/> 'मेनलँड एर'ने नमूद केले की ते अभ्यासात अत्यंत हुशार होते, आपल्या सहकाऱ्यांमध्ये ठळकपणे पुढे होते आणि त्यांनी आपल्या अभ्यासक्रमात उत्कृष्ट कामगिरी केली होती.<ref name=maqbool/><ref name=1news>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001150222/https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> 'मेनलँड एर'चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी फिलिप कीन यांनी आठवण सांगितली की, फ्लाईट स्कूलमधील त्यांच्या कालावधीत मच्छर शिकण्यासाठी सतत उत्सुक असत आणि आपल्या अभ्यासात यश मिळवण्यासाठी त्यांनी मन लावून मेहनत घेतली होती.<ref name=mogul/> आपले प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, मच्छर पायलट म्हणून काम करण्यासाठी भारतात परतले.<ref name=craw/> == कारकिर्द == [[File:A6-FKF B737Max8 2026-01-02 DXB FlyDubai psnb.jpeg|thumb|A6-FKF फ्लाईदुबईसाठी मच्छर यांनी चालवलेले विमान]] मच्छर यांचा व्यावसायिक विमानचालक म्हणून कॉकपिटमधील पहिला अनुभव भारतातील [[बंगळुरू]] ते [[दिल्ली]] अशा विमानातील प्रवासाचा होता.<ref name=wsj/> या सुरुवातीच्या विमान प्रवासाच्या अनुभवाबद्दल त्यांनी नमूद केले की, त्यांना विमान चालवण्यासाठी लागणाऱ्या कौशल्यामुळे नव्हे तर व्यावसायिक विमान चालवण्याच्या जबाबदारीमुळे चिंता वाटत होती.<ref name=wsj/> त्यांच्या व्यावसायिक विमान प्रवासाच्या सुरुवातीपासूनच मच्छर यांना हे माहीत होते की त्यांना बोइंग विमाने चालवायची आहेत.<ref name=mithil/><ref name=wsj/> त्यांनी सांगितले की त्यांनी चालवलेले पहिले विमान बोइंगने तयार केले होते आणि त्यानंतरच्या संपूर्ण कारकिर्दीत ते त्याच कंपनीच्या विमानांशी जोडलेले राहिले.<ref name=mithil/><ref name=wsj/> २०११ मध्ये त्यांना भारतीय एअरलाइन [[स्पाइसजेट]] द्वारे कामावर ठेवण्यात आले, जिथे त्यांना कॅप्टन गुरुचरण अरोरा यांनी प्रशिक्षण दिले.<ref name=wsj/><ref name=news18/><ref name=[india.com/](https://india.com/)> त्यांनी तिथे मुंबईतील त्यांचे मित्र आणि फ्लाईट स्कूलचे सहकारी असलेले कॅप्टन धरव गोसालिया यांच्यासोबत काम केले.<ref name=biswas/> मच्छर यांनी स्पाइसजेटमध्ये ११ वर्षे काम केले.<ref name=normandiamond>{{citation|url=https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Fox News]]|title=FlyDubai pilot showed world 'the highest form of courage,' India's PM says - Prime Minister Modi said Captain Smit Machchhar 'prevented another 9/11-like attack'|first=Greg|last=Norman-Diamond|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001172211/https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|archive-date=1 October 2026|url-status=live }}</ref><ref name=news18/> तिथे त्यांच्या भूमिकांमध्ये वरिष्ठ कमांडर, लाईन ट्रेनिंग कॅप्टन आणि इतर पायलटांचे मार्गदर्शक (मेन्टर) यांचा समावेश होता.<ref name="news18" /><ref name="india.com">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar, flydubai pilot involved in mid-air cockpit incident |url=https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |work=India.com |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001030438/https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref><Ref name="mogul"/> त्यांना २०२२ मध्ये फ्लाईदुबई द्वारे कॅप्टन आणि पायलट म्हणून कामावर ठेवण्यात आले आणि त्यांनी दुबईमधील सुविधळांमधून काम केले.<ref name=mithil/><ref name="news18" /><ref name="ynet">{{cite news |title=Meet Smit Machchhar, Flydubai captain stabbed in cockpit who fought to save jet |url=https://www.ynetnews.com/article/hyeibn9qgx |work=Ynetnews |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> २०२६ पर्यंत, त्यांना कमर्शियल पायलट म्हणून १३ वर्षांपेक्षा जास्त अनुभवाचा वारसा लाभला होता.<ref name=aftab/><ref name=fe/> त्यांनी बोइंग ७३७-८०० आणि ७३७ मॅक्स ८/९ विमानांवर ९,७५० तास उड्डाण केले होते.<ref name=biswas/><ref name=aftab/><ref name=fe/> यापैकी त्यांनी त्या विमानांवर ६,४०० तास पायलट-इन-कमांड म्हणून सेवा बजावली होती.<ref name="fe" /><ref name="news18">{{cite news |title=Who Is Smit Machchhar, Indian Pilot Who Fended Off Omani Co-Pilot Aboard Flydubai Flight |url=https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |work=News18 |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930133455/https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name=maqbool/> कॅप्टन म्हणून, मच्छर यांनी यापूर्वी [[मान्सून]] (पावसाळा) मधील हवेतील ढवळतुल्य परिस्थिती (टर्ब्युुलन्स) आणि विमान प्रवासादरम्यान झालेल्या बालकाच्या जन्मासारख्या प्रसंगांचा सामना केला होता.<ref name=maqbool/><ref name=somini>{{citation|access-date=1 October 2026|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2026/10/01/world/asia/israel-flight-flydubai-pilot-captain-smit-machchhar.html|first1=Somini|last1=Sengupta|first2=Suhasini|last2= Raj |first3=Mujib|last3= Mashal|date=1 October 2026|title=Who Is the Indian Pilot Being Hailed as a Hero? - Capt. Smit Machchhar suffered stab wounds while fending off an attack from his co-pilot, saving the lives of around 170 people on board, officials said.}}</ref><ref name=wsj/> बालकाच्या जन्माच्या वेळी त्यांना घेतलेल्या निर्णयांचे वर्णन करताना त्यांनी नमूद केले की, त्यांनी आणि त्यांच्या फ्लाईटने जवळपासची विमानतळे आणि स्थानिक हवामानाची माहिती घेतली होती.<Ref name="wsj"/> काही मिनिटांनंतर, त्यांना कळवण्यात आले की त्यांच्या विमानात यशस्वीपणे बाळ जन्माला आले आहे.<ref name=wsj/> मच्छर हे एका खाजगी फ्लाईट स्कूल असलेल्या 'फ्लाय बाय एव्हिएशन' मध्ये प्रशिक्षक (इन्स्ट्रक्टर) म्हणूनही राहिले आहेत.<ref name=somini/> == फ्लायदुबई फ्लाईट १०७३ == [[चित्र:Flydubai Flight 1073 altitude and speed.svg|इवलेसे|०५:२० (UTC) वाजता विमान तीव्र उताराच्या स्थितीत (स्टिप ड्राईव्ह) जात असल्याचे दर्शवणारी विमान टेलिमेट्री]] मच्छर यांनी ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबईच्या फ्लाईट FZ1073 वर पायलट म्हणून काम पाहिले.<ref name=mithil/> हे विमान, एक बोईंग ७३७ मॅक्स 8 (नोंदणी क्रमांक A6-FKF), दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून इस्रायलमधील बेन गुरियन विमानतळाच्या दिशेने सुमारे १८० लोकांना घेऊन जात होते.<ref name=mithil/> उड्डाण सुरू झाल्यानंतर दोन तासांनी, विमानाने २९ सेकंदांत सुमारे १४,००० फूट खाली झेप घेतली.<ref>{{citation|url=https://indianexpress.com/article/world/flydubai-flight-fz1073-stabbing-indian-pilot-smit-machchhar-saudi-arabia-emergency-landing-10901704/|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 October 2026|title=Plunged 14,000 feet in 29 secs: How stabbed Indian pilot averted flydubai crash - The flydubai stabbing on Flight FZ1073 sent a Boeing 737 diving 14,125 feet in 29 seconds before it landed safely in Saudi Arabia.|first=Abhishek|last= Chakraborty|date=1 October 2026}}</ref> विमानाने आणीबाणीचा कोड ७७०० प्रसारित केला, त्यानंतर विमान अपहरणाचा कोड ७५०० प्रसारित करण्यात आला.<ref name="cnn" /><ref name="kan">{{cite news |last=Blumenthal |first=Itay |title=אחרי שעות מורטות עצבים: נוסעי "פליי דובאי" שבו ארצה |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |work=Kan News |language=he |date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930212315/https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |archive-date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="toi">{{cite news |title=Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366 |work=The Times of Israel |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> इस्रायलचे पंतप्रधान [[बेंजामिन नेतान्याहू]] यांनी सांगितले की, ओमाणी सह-वैमानिक हमाम अल-हम्मानी याने मच्छर यांच्यावर वार केल्यानंतर ते गंभीर जखमी झाले.<ref name="CNN-2026-10-02">{{Cite news |last=Abbas Al Lawati, Tal Shalev, Kylie Atwood, Isaac Yee, Avery Schmitz, Thomas Bordeaux, Teele Rebane |date=2 October 2026 |title=Terrorist images found on Flydubai suspect's social media {{!}} CNN |url=https://edition.cnn.com/2026/10/02/world/flydubai-attacker-pilot-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=most-popular-article-end&tenant_id=popular.en |access-date=3 October 2026 |work=CNN |language=en}}</ref><ref name="CNN-2026-10-01">{{Cite news |last=Mitchell McCluskey, Tal Shalev |date=1 October 2026 |title=What happened inside the Flydubai flight to Israel? {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/09/30/middleeast/flydubai-israel-plane-pilot-hijacking-incident-latam-hnk-intl |access-date=3 October 2026 |work=CNN |language=en}}</ref>{{efn|name=confusion}} अशा अवस्थेत देखील त्यांनी हमल्याचा धैर्याने सामना केला आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडला, ज्यामुळे विमान कर्मचारी आणि प्रवाशांना त्या सह-वैमानिकाला नियंत्रणात आणणे शक्य झाले.<ref name=toiimmense>{{citation|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366 |access-date=1 October 2026|work=[[The Times of Israel]]|title='Immense courage and resolve': Pilot feted for crucial role in saving the lives of all aboard flydubai 1073 - Indian national Smit Machchhar undergoes surgery in Saudi Arabia after being attacked by Omani copilot, who Netanyahu says 'obviously hated Israelis' while acknowledging his 'exact background' remains unclear|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001050204/https://www.timesofisrael.com/out-of-harms-way-pilot-feted-for-helping-save-lives-of-everyone-aboard-flydubai-flight/|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=maqbool>{{citation|url=https://apnews.com/article/pilot-flydubai-attack-india-israel-saudi-arabia-50b58c553c34c3fc5c61f3d7e7866c54|work=[[Associated Press]]|date=1 October 2026|access-date=1 October 2026|title=An Indian airline captain is hailed as a hero after a cockpit attack on a FlyDubai flight|first1=Sheikh|last1=Saaliq|first2=Rafiq|last2=Maqbool}}</ref> तसेच प्रवाशांनी विमानाची होणारी तीव्र घसरण रोखली.<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="jpost" /><ref name="bbcar" /> कॉकपिटचा दरवाजा उघडला तेव्हा मच्छर यांचे चांगलेच रक्त वाहून गेल्याने ते बेशुद्ध होऊन खाली पडले.<ref name=nearly>{{citation|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366|access-date=1 October 2026|title=Nearly $80,000 raised for wounded flydubai pilot - A GoFundMe campaign organized by Jewish Breaking News raised more than $73,000 toward a $130,000 goal for flydubai Capt. Smit Machchhar.|work=[[The Jerusalem Post]]|date=1 October 2026}}</ref><ref name=toiimmense/> जमिनीवर रक्ताच्या थारोळ्यात पडलेले असताना, विमानातील प्रवासी दंतवैद्याने त्यांच्यावर ताबडतोब उपचार केले.<ref name=craw>{{citation|title=Who is the Indian pilot who fought off his cockpit attacker? - Captain Smit Machchhar once said he had planned to join his family's textile business before being bitten by the "aviation bug."|newspaper=[[The Washington Post]]|date=1 October 2026|first=Victoria|last=Craw|url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/01/flydubai-indian-pilot-smit-machchhar-hailed-hero-after-cockpit-stabbing/|access-date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001124241/https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/01/flydubai-indian-pilot-smit-machchhar-hailed-hero-after-cockpit-stabbing/|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=wsj/> दंतवैद्य शोटा मुसाएव यांनी सांगितले की, रक्तवाहिन्या निकामी झाल्यामुळे मच्छर यांचा अतीरक्तस्राव झाल्यामुळे ते गंभीर जखमी झाले होते.<ref name=mogul/> कॅप्टन मच्छर यांनी [[हनुमान चालीसा|हनुमान चालिसा]] म्हटली, ज्यामुळे त्यांना धार्मिक उन्मादी सह-वैमानिकाच्या हल्ल्याचा सामना करून जिवंत राहण्यासाठी मानसिक ताकद मिळाली.<ref name="h949">{{citation | last=Nath | first=Sanstuti | title='Recited Hanuman Chalisa For Courage," flydubai Hero Pilot Tells PM Modi | work=[[NDTV]]| date=2 October 2026 | url=https://www.ndtv.com/world-news/recited-hanuman-chalisa-for-courage-flydubai-hero-pilot-tells-pm-modi-12129120 | access-date=4 October 2026}}</ref> विमानावरील दोन रिलीफ पायलट (राखीव वैमानिक) कॉकपिटमध्ये पोहोचले.<ref>{{cite news |last1=Yerushalmy |first1=Jonathan |last2=Ellis-Petersen |first2=Hannah |last3=Hassan |first3=Aakash |title='Hero' pilot, plumber and dentist among those who saved flydubai flight to Israel |url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/01/hero-pilot-stabbed-flydubai-plane-flight-israel |access-date=2 October 2026 |work=[[The Guardian]] |date=1 October 2026}}</ref> विमानाने सौदी अरेबियातील तबुक येथील 'प्रिन्स सुलतान बिन अब्दुलाझीझ विमानतळावर' आणीबाणीच्या परिस्थितीत यशस्वी उतरवले. दोन्ही वैमानिकांना रुग्णालयात नेण्यात आले. मच्छर यांच्यावर शस्त्रक्रिया झाली असून त्यांची प्रकृती स्थिर आहे.<ref name=toiimmense/><ref name="i24" /> इस्रायलला विमाने पाठवून प्रवाशांना नेण्यास सौदी अरेबियाने नकार दिल्यानंतर प्रवाशांना फ्लाईदुबईच्या दुसऱ्या विमानात हलवण्यात आले.<ref name="kan" /> या घटनेची चौकशी करेपर्यंत फ्लाईदुबईने इस्रायलमधील आणि तेथून येणारी विमाने तात्पुरती बंद केली. इस्रायली सरकारी सूत्रांनी या घटनेला दहशतवादी कृत्य म्हटले असून या प्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे. सौदी अधिकाऱ्यांनी सह-वैमानिकाची कसून चौकशी केली. इस्रायलमधून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांच्या विमानातील परदेशी वैमानिकांसाठी इस्रायलने अधिक कडक तपासणी प्रक्रिया सुरू केली.<ref name="kan" /><ref name="bbcar">{{cite news |title=ركاب رحلة "فلاي دبي" يصلون تل أبيب ونتنياهو يلتقيهم في المطار |url=https://www.bbc.com/arabic/articles/ck0e3v20ljxlo |work=BBC News Arabic |language=ar |date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn" /><ref name="bbc" /><ref name="dw">{{cite news |title=Flydubai pilot stabbed in attempt to down Israel-bound plane |url=https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |work=Deutsche Welle |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930100616/https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref> सौदी अरेबियात वैद्यकीय उपचार घेतल्यानंतर, त्यांना एअर मेडिकल सर्व्हिसेसद्वारे [[अबू धाबी]] येथे नेण्यात आले.<ref name=mithil>{{citation|url=https://www.nbcnews.com/world/middle-east/smit-machchhar-pilot-hero-averting-crash-israel-plane-rcna600874|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[NBC News]]|title=What we know about the pilot hailed as a hero for averting crash of Israel-bound plane - Captain Smit Machchhar was severely injured by his fellow pilot but managed to open the cockpit door, an action credited with saving the lives of everyone on board.|first=Mithil|last=Aggarwal|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001142133/https://www.nbcnews.com/world/middle-east/smit-machchhar-pilot-hero-averting-crash-israel-plane-rcna600874|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=somini/> तेथे भारताच्या राजदूतांनी त्यांची भेट घेतली.<ref name=somini/><ref name=mithil/> तोपर्यंत त्यांचे कुटुंबीय देखील त्यांच्याजवळ पोहोचले.<ref name=somini/><ref name=mithil/> इस्रायलचे पंतप्रधान नेतन्याहू यांनी मच्छर यांना एक धाडसी तारणहार म्हटले आणि त्यांनी १७४ लोकांचे प्राण वाचवले असल्याचे सांगितले. या स्तुतीचा पुनरुच्चार सौदी अरेबियातील भारतीय दूतावासानेही केला.<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="i24">{{cite news |title=Flydubai Pilot Smit Machchhar Undergoes Surgery After Cockpit Stabbing |url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |work=i24NEWS |date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930195850/https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |archive-date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref> [[File:PM Modi calls Captain Smit Machchhar, wishes him a speedy recovery.webm|thumb|[[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांनी [[संयुक्त अरब अमिराती]]<nowiki/>तील रुग्णालयात उपचार घेत असलेल्या स्मित मच्छर यांच्याशी केलेल्या दूरध्वनी संभाषणाचा व्हिडिओ सार्वजनिकरित्या प्रसिद्ध केला<ref name=castro/><ref name=haworth/><ref name=reuterscall/>]] [[पंतप्रधान नरेंद्र मोदी]] यांनी स्वतः मच्छर यांच्या पत्नी आणि पालकांशी संपर्क साधला.<ref name=pmreachesout/> मोदींनी कुटुंबाला सांगितले की ते मच्छर यांच्या प्रकृतीसाठी आणि सुरक्षित पुनर्प्राप्तीसाठी प्रार्थना करत आहेत.<ref name=pmreachesout>{{citation|url=https://asianews.network/india-is-proud-pm-modi-reaches-out-to-flydubai-hero-smit-machchhars-wife-and-parents/|author=[[Asia News Network]]|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|title='India is proud': PM Modi reaches out to Flydubai hero Smit Machchhar's wife and parents - The former SpiceJet training captain has around 9,750 flying hours and is being treated in Tabuk after the Dubai-Tel Aviv aircraft was forced to divert to Saudi Arabia.}}</ref> मोदींनी नमूद केले की स्वतःच्या जीवाला सतत धोका असताना आणि गंभीर दुखापत झालेली असतानाही, मच्छर यांनी आपल्या प्रवाशांच्या जीवाची काळजी घेत शौर्य दाखवले.<ref name=maqbool/> पंतप्रधानांनी नमूद केले की मच्छर यांनी शेकडो लोकांचे मृत्यू टळले आणि एक मोठा अनर्थ टळला.<ref name=maqbool/> मोदी म्हणाले की वैमानिकाने दबावाखाली असतानाही अत्यंत शांत आणि संयमी वर्तन दाखवले.<ref name=maqbool/> त्यांनी सांगितले की कॅप्टनच्या कृतीमुळे त्यांच्या विमानावर [[सप्टेंबर ११, २००१ चे दहशतवादी हल्ले|११ सप्टेंबरच्या दहशतवादी हल्ल्याप्रमाणे]] धोकादायक हल्ला होण्यापासून टळला.<ref name=maqbool/><ref name=normandiamond>{{citation|url=https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Fox News]]|title=FlyDubai pilot showed world 'the highest form of courage,' India's PM says - Prime Minister Modi said Captain Smit Machchhar 'prevented another 9/11-like attack'|first=Greg|last=Norman-Diamond|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001172211/https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|archive-date=1 October 2026|url-status=live }}</ref> भारताच्या जनतेच्या वतीने बोलताना मोदींनी भर दिला की त्यांना वाटते मच्छर यांच्या धैर्याने भारतीय जनतेमध्ये अभिमानाची भावना निर्माण केली आहे.<ref name=maqbool/> मच्छर यांच्या कुटुंबाला आणि त्यांच्या वैद्यकीय खर्चासाठी मदत करण्याकरिता गो फंड मी वर उत्स्फूर्तपणे दोन स्वतंत्र निधीसंकलन मोहीम सुरू करण्यात आल्या.<ref name="nearly" /> या घटनेच्या दुसऱ्या दिवशी, या मोहिमांद्वारे एकूण ८०,००० [[युनायटेड स्टेट्स डॉलर|यूएस डॉलर]] जमा झाले होते.<ref name="nearly" /> क्रिकेट खेळाडू [[सचिन तेंडुलकर]] यांनी मच्छर यांच्या कृतीचे कौतुक केले, ते म्हणाले की संपूर्ण जगाला त्यांच्या या कृतीचा अभिमान वाटतो आणि ते मच्छर यांना त्यांच्या प्रवाशांचे तारणहार मानतात.<ref name="nearly" /> [[सुरेश रैना]], [[वीरेंद्र सेहवाग]] आणि [[युवराज सिंग]] यांसारख्या सह-क्रिकेट खेळाडूंनीही समर्थनाचे संदेश पाठवले.<ref name="nearly" /> [[शमिता शेट्टी]], [[रविना टंडन]] आणि [[सोनम कपूर]] यांसारख्या [[बॉलीवूड]] चित्रपट अभिनेत्यांकडूनही त्यांच्या कृतीचा सन्मान करणाऱ्या प्रतिक्रिया मिळाल्या.<ref name="nearly" /> अबू धाबीमधील रुग्णालयात असताना, मच्छर यांना पंतप्रधान मोदींनी फोन केल्यामुळे.<ref name="castro">{{citation|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Newsweek]]|url=https://www.newsweek.com/who-is-capt-smit-machchhar-flydubai-pilot-flight-fz1073-12509226|title=Who Is Captain Smit Machchhar? Flydubai Pilot Hailed as Hero|first1=Amanda |last1=Castro|first2=Alex |last2=Backus|first3=Joshua |last3=Rhett Miller}}</ref><ref name="haworth" /><ref name="reuterscall">{{citation|url=https://www.reuters.com/world/indian-pilot-tells-pm-modi-he-opened-flydubai-cockpit-door-during-attack-2026-10-02/|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Reuters]]|title=Indian pilot tells PM Modi he opened flydubai cockpit door during attack}}</ref> त्यांना ूप धीर मिळाला,. ्यांनी मोदींना सांगितले की, पंतप्रधानांनी त्या वेळी स्वतःहून संपर्क साधल्याबद्दल त्यांना अभिमान वाटला आणि ते मोदींकडे आपले आदर्श म्हणून पाहतात.<ref name="fightinglife" /><ref name="fightinglife">{{citation|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Fox News]]|url=https://www.foxnews.com/world/hero-flydubai-pilot-fighting-life-plane-plunged-copilot-attack|title=Hero FlyDubai pilot says he was 'fighting for my life' as plane plunged after copilot attack - Captain Smit Machchhar recalled saying, 'This is the last push Smit, do it, the door is right there'|first=Robert|last=McGreevy|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002142815/https://www.foxnews.com/world/hero-flydubai-pilot-fighting-life-plane-plunged-copilot-attack|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पंतप्रधान कार्यालयाने भारतीय नेते आणि वैमानिक यांच्यातील या फोन संभाषणाचा व्हिडिओ सार्वजनिक केला.<ref name="haworth">{{citation|url=https://abcnews.com/International/push-smit-flydubai-captain-smit-machchhar-recounts-harrowing/story?id=136944166|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|title='The last push, Smit': FlyDubai captain Smit Machchhar recounts harrowing cockpit attack - Machchhar spoke to Indian Prime Minister Narendra Modi.|first1=Jon|last1=Haworth|first2=Charlotte|last2=Gardiner|first3=Ivan|last3=Pereira|first4=Dada|last4=Jovanovic|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002115551/https://abcnews.com/International/push-smit-flydubai-captain-smit-machchhar-recounts-harrowing/story?id=136944166|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> मच्छर यांनी सांगितले की, जेव्हा त्यांच्यावर हल्ला होत होता, तेव्हा त्यांनी कशीतरी मदत मिळवण्यासाठी आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यासाठी कसा संघर्ष केला.<ref>{{citation|url=https://www.businessinsider.com/flydubai-captain-smit-machchhar-describes-how-helped-save-flight-1073-2026-10|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Business Insider]]|title='I couldn't let everyone else die': The Flydubai pilot stabbed by his coworker describes how he helped save Flight 1073|first=Pete|last=Syme}}</ref><ref name="reuterscall" /> त्यांनी मोदींना सांगितले की, स्वतःचा जीव वाचवणे आणि विमानातील प्रत्येकाचा जीव वाचवणे या दोन्ही गोष्टींमुळे त्यांना लढण्याची प्रेरणा मिळाली.<ref name="castro" /><ref>{{citation|url=https://www.bbc.com/news/articles/c639m98gde00o|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[BBC News]]|title='I was not going to let others die' - pilot of Flydubai flight describes cockpit attack by co-pilot|first=Vikas|last=Pandey}}</ref><ref name="pragati">{{citation|first=Pragati|last=K.B.|url=https://www.nytimes.com/2026/10/02/world/asia/flydubai-attack-pilot-israel-india-smit-machchhar.html|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The New York Times]]|title='I Couldn't Let All of Them Die': Pilot on FlyDubai Flight Recalls Sudden Attack - Capt. Smit Machchhar, who was stabbed by his co-pilot midair between Dubai and Tel Aviv, said he 'had to act' to prevent a crash despite serious injuries.}}</ref> त्यांनी सांगितले की त्यांच्या १७ वर्षांच्या विमान चालवण्याच्या अनुभवामुळे त्यांना या आणीबाणीच्या प्रसंगात योग्य कृती करण्यास मदत झाली.<ref>{{citation|url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/02/indian-pilot-smit-machchhar-recalls-flydubai-cockpit-attack|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Guardian]]|title='I was fighting for my life': Indian pilot hailed as hero recalls flydubai cockpit attack - Smit Machchhar says in video call with Indian PM that he realised if he did not get up 'passengers would lose their lives'|first=William|last=Christou}}</ref> मच्छर यांनी सांगितले की त्यांना प्रतिसाद देणे आपले कर्तव्य वाटत होते, परंतु दुखापतीमुळे ते जमिनीवर कोसळले आणि विमान वेगाने खाली उतरत असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले.<ref name="pragati" /> मदत मागण्यासाठी कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यासाठी लागणारी ऊर्जा गोळा करताना त्यांना किती त्रास सहन करावा लागला, हे त्यांनी मोदींना सांगितले.<ref name="reals" /> ते म्हणाले की जेव्हा ते कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्याचा प्रयत्न करत होते, तेव्हा त्यांचा सह-वैमानिक त्यांच्यावर सतत हल्ला करत होता.<ref name="reals">{{citation|url=https://www.cbsnews.com/news/flydubai-flight-incident-pilot-tells-india-leader-modi-his-story/|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[CBS News]]|first=Tucker|last=Reals|title=FlyDubai captain tells India's leader how he saved himself and 173 others while fighting for his own life|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002150950/https://www.cbsnews.com/news/flydubai-flight-incident-pilot-tells-india-leader-modi-his-story/|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name="cnncall">{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/02/middleeast/i-couldnt-let-everybody-else-die-says-hero-flydubai-pilot-smit-machchhar|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[CNN]]|title='I couldn't let everybody else die,' says hero Flydubai pilot Smit Machchhar|first1=Rhea|last1=Mogul|first2=Ayushi|last2=Shah|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002125819/https://www.cnn.com/2026/10/02/middleeast/i-couldnt-let-everybody-else-die-says-hero-flydubai-pilot-smit-machchhar|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> पंतप्रधान मोदींनी मच्छर यांच्याशी [[हिंदी भाषा|हिंदी]] आणि [[गुजराती भाषा|गुजराती भाषेत]] देखील संवाद साधला.<ref name="cnncall" /><ref name="haworth" /> मोदींनी भारतीय जनतेच्या वतीने मच्छर यांना लवकरात लवकर पूर्ण बरे होण्यासाठी प्रोत्साहन दिले आणि संपूर्ण देश त्यांच्या प्रकृती सुधारण्याच्या प्रक्रियेत त्यांच्या पाठीशी उभा असल्याचे सांगितले.<ref name="reals" /> पंतप्रधानांनी वैमानिकाला सांगितले की त्यांच्या उदाहरणावरून भारतीय लोकांना इतरांना हानी पोहोचवण्यापेक्षा जीव वाचवण्याचे महत्त्व किती मोठे आहे हे समजले.<ref>{{citation|work=[[Sky News]]|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|url=https://news.sky.com/story/flydubai-captain-says-he-fought-to-open-cockpit-door-while-still-being-attacked-13594247|title=Flydubai captain Smit Machchhar 'could not let people die' as he describes fight to open cockpit door - Smit Machchhar says he knew he had to get to the door if he wanted to save the 170-plus people on passenger jet.}}</ref> दुबईचे क्राउन प्रिन्स हमदान बिन मोहम्मद अल मकतूम यांनी त्यांच्या देशातील रुग्णालयात उपचाराधीन असलेल्या मच्छर यांची भेट घेतली.<ref name="economiccrown">{{citation|url=https://m.economictimes.com/news/international/uae/flydubai-incident-dubai-crown-prince-praises-indian-pilot-smit-machchhar-after-mid-air-cockpit-attack/amp_articleshow/134659833.cms|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|work=[[The Economic Times]]|title=Flydubai incident: Dubai Crown Prince praises Indian pilot Smit Machchhar after mid-air cockpit attack}}</ref><ref name="crownit">{{citation|url=https://www.indiatoday.in/amp/world/story/indian-pilot-smit-machchhar-praised-by-dubai-crown-prince-after-flydubai-cockpit-attack-ptag-3008873-2026-10-03|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|work=[[India Today]]|title=Dubai Crown Prince praises Indian pilot after cockpit attack on Israel flight - Dubai Crown Prince Hamdan visited Captain Smit Machchhar in hospital after the flydubai cockpit attack. The gesture underscored UAE praise for the Indian pilot's role in preventing a possible tragedy.}}</ref><ref name="crownndtv">{{citation|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|url=https://www.ndtvprofit.com/world/flydubai-pilot-smit-machchhar-praised-by-fz1073-cockpit-attack-12134511|work=[[NDTV]]|title=Flydubai pilot Smit Machchhar Praised By UAE Crown Prince After FZ1073 Cockpit Attack - Dubai Crown Prince Sheikh Hamdan bin Mohammed praised Indian flydubai pilot Smit Machchhar for his courage after a cockpit attack forced Flight FZ1073 to divert to Saudi Arabia.|first=Noor |last=Ul Haq}}</ref> त्यांनी सांगितले की ते देशाच्या शासकीय नेतृत्वाचे प्रतिनिधित्व करून मच्छर यांच्या कार्याची प्रशंसा करत आहेत.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownit" /><ref name="crownndtv" /> क्राउन प्रिन्स यांनी सांगितले की मच्छर त्यांच्या देशात वैमानिक म्हणून सेवा बजावत असल्याचा त्यांना अभिमान वाटतो.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownit" /><ref name="crownndtv" /> ते म्हणाले की मच्छर यांनी मानवता, शांतता आणि दयाळूपणावर भर देऊन संयुक्त अरब अमिरातीच्या मूल्यांचे प्रतिनिधित्व केले आहे.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownndtv" /> ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रुग्णालयाच्या बेडवरूनच मच्छर यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान नेतन्याहू यांच्याशी फोनवर संवाद साधला.<ref name=gaveeverything>{{citation|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-910475|access-date=4 October 2026|date=3 October 2026|work=[[The Jerusalem Post]]|title='I gave everything that I had': Flydubai captain tells Netanyahu about co-pilot's hijacking attempt - The prime minister thanked Machchhar for his "remarkable" actions, saying that he "saved the spirit of the world."|first=Aaron|last=Glick}}</ref><ref name=cnnheropilot>{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/03/world/video/flydubai-pilot-netanyahu-smit-machchhar-latam-intl|access-date=4 October 2026|date=3 October 2026|work=[[CNN]]|title=Flydubai hero pilot tells Netanyahu new details about cockpit attack - Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu spoke with Flydubai pilot Smit Machchhar Saturday, calling him a hero and learning new details about the terrifying moments in the cockpit attack.}}</ref><ref name=lazar/> विमानावर त्यांच्यावर कसा हल्ला झाला याबद्दल त्यांनी इस्रायली पंतप्रधानांना नवीन माहिती सांगितली.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar>{{citation|url=https://www.timesofisrael.com/flydubai-captain-says-copilot-asked-to-pray-then-struck-him-from-behind-describes-exactly-how-he-opened-cockpit-door/|work=[[The Times of Israel]]|access-date=4 October 2026|title=Flydubai captain says copilot asked to pray, then struck him from behind; describes exactly how he opened cockpit door - Speaking to PM, Smit Machchhar says terrorist Hamam al-Hammami kept crew outside from using code to enter cockpit; report says pilots from Iran, Syria, Iraq have flown airliners to Israel, and that al-Hammami had done so before|first=Lazar|last=Berman|date=4 October 2026}}</ref> त्यांनी सांगितले की, उड्डाण सुरू झाल्यानंतर दोन तासांनी हमाम अल-हम्मामी प्रार्थनेसाठी उठला होता, ज्याकडे मच्छर यांनी सर्वसामान्य बाब म्हणून दुर्लक्षित केले.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> त्यानंतर मच्छर यांना त्यांच्या डोक्याच्या पाठीमागच्या बाजूस जोराचा फटका बसल्याचे जाणवले आणि त्या हल्ल्यामुळे त्यांची दृष्टी अंधुक होऊ लागली.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> त्यांनी सांगितले की, हल्ल्यादरम्यान त्यांच्या विमानातील फ्लाइट अटेंडंट्स कॉकपिटमध्ये प्रवेश करण्यासाठी दरवाजाचा कोड टाकण्याचा प्रयत्न करत होते, परंतु हल्लेखोर त्यांना कॅप्टनला मदत करण्यासाठी तो प्रवेश कोड वापरू देत नव्हता.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> == वैयक्तिक आयुष == मच्छर हे त्यांची पत्नी सोनल मच्छर आणि दोन मुलांसह [[दुबई]] येथे राहतात.<ref name=shock>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/flydubai-pilot-smit-machchhars-wife-recalls-shock-didnt-have-the-mental-capacity/articleshow/134638267.cms|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Times of India]]|title=Flydubai pilot Smit Machchhar's wife recalls shock: 'Didn't have the mental capacity'}}</ref><ref name=wsj/><ref name=mogul>{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/01/india/india-captain-smit-machchhar-flydubai-intl-hnk|work=[[CNN]]|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|title=Captain Smit Machchhar: The 'jovial' pilot and father who thwarted the Flydubai attacker|first1=Rhea|last1=Mogul|first2=Ayushi|last2=Shah|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001070115/https://www.cnn.com/2026/10/01/india/india-captain-smit-machchhar-flydubai-intl-hnk|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref> फ्लाईदुबईमधील त्यांच्या नोकरीमुळे ते दुबईला स्थलांतरित झाले होते.<ref name=craw/> मच्छर यांनी स्पष्ट केले होते की कामाची पाळी संपल्यानंतर जेव्हा ते विमानाचे कॉकपिट सोडतात, तेव्हा ते इतरांशी विमान वाहतुकीबद्दल (एव्हिएशनबद्दल) बोलणे पूर्णपणे थांबवतात.<ref name=aftab/> त्याऐवजी आपल्या कुटुंबाच्या, मुलांच्या गरजांवर तसेच त्यांच्या वडिलांसोबत खेळण्याच्या इच्छेवर पूर्ण लक्ष केंद्रित करतात.<ref name=aftab/> == पुरस्कार आणि सन्मान == * फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ मधील त्यांच्या शौर्याबद्दल, मच्छर यांना गुजरात सरकारतर्फे 'विशिष्ट गुजरात गरिमा पुरस्कार' प्रदान करण्यात आला.<Ref name="khaleej"/><ref name=indomitable/><ref name=economictimes/> या पुरस्काराची घोषणा गुजरातचे मुख्यमंत्री [[भूपेंद्रभाई पटेल]] यांनी केली होती.<ref name=hindustanproud>{{citation|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|title=‘Everyone is proud’: Smit Machchhar's family lauds him after flydubai incident |work=[[Hindustan Times]]|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/everyone-is-proud-smit-machchhars-family-lauds-him-after-flydubai-incident-101791014414207.html}}</ref> आपत्कालीन परिस्थितीत त्यांनी दाखवलेले धाडस आणि संयमी वर्तनाचा गौरव म्हणून हा पुरस्कार देण्यात आल्याचे पटेल यांनी सांगितले.<Ref name="hindustanproud"/> * 'द फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्स' (FIP) ने २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांना एक पत्र लिहून मच्छर यांना [[राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार]] देण्याची विनंती केली.<ref name=braverystatesman>{{citation|url=https://www.thestatesman.com/india/extraordinary-courage-pilot-writes-to-pmo-seeks-national-bravery-award-for-flydubai-pilot-smit-1503646112.html|access-date=2 October 2026|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|title='Extraordinary courage': Pilot body writes to PMO, seeks national bravery award for Flydubai pilot Smit|date=2 October 2026}}</ref><ref name=braverynewindian>{{citation|url=https://www.newindianexpress.com/india/2026/Oct/02/pilots-body-seeks-national-bravery-award-for-flydubai-captain-attacked-by-co-pilot-mid-flight|access-date=2 October 2026|work=[[The New Indian Express]]|date=2 October 2026|title=Pilots' body seeks National Bravery Award for flydubai captain attacked by co-pilot mid-flight - Federation of Indian Pilots says Captain Smit Machchhar kept control despite injuries and safely diverted the Dubai-Tel Aviv flight to Saudi Arabia}}</ref><ref name=braveryhindustan>{{citation|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pilots-body-urges-pm-modi-to-give-flydubai-captain-smit-machchhar-a-bravery-award-for-saving-182-lives-101790938038445.html|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|title=Pilots' body urges PM Modi to give flydubai captain Smit Machchhar a bravery award for saving 182 lives - The pilots' body described Smit Machchhar's actions during the flydubai incident as an act of 'extraordinary courage, and exemplary devotion to duty'|work=[[Hindustan Times]]}}</ref> * भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अझार यांनी जाहीर केले की, त्यांच्या विमानातील प्रवाशांचे प्राण वाचवल्याबद्दल त्यांचा देश मच्छर यांचा सन्मान करेल.<ref name=azar2>{{citation|url=https://www.moneycontrol.com/world/israel-to-honor-captain-smit-machchhar-for-his-bravery-after-attack-by-co-pilot-on-flydubai-flight-israeli-envoy-says-article-14042851.html|access-date=2 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Moneycontrol.com]]|title=Israel to honour Captain Smit Machchhar for his bravery after attack by co-pilot on flydubai flight, Israeli envoy says - Machchhar was flying the Tel Aviv-bound Flydubai aircraft when his co-pilot attacked and stabbed him inside the cockpit.}}</ref><ref name=azar3>{{citation|url=https://www.news18.com/amp/world/israel-will-never-forget-captain-smit-machchhar-ambassador-reuven-azar-says-pilot-will-be-honoured-ws-klrt-10364393.html|access-date=2 October 2026|work=News18|title='Israel Will Never Forget Captain Smit Machchhar': Ambassador Reuven Azar Says Pilot Will Be Honoured|date=2 October 2026}}</ref><ref name=azar>{{citation|url=https://theindianeye.com/2026/10/02/israel-to-honor-indian-pilot-smit-machchhar-for-averting-flydubai-disaster/|work=The Indian Eye|date=2 October 2026|access-date=2 October 2026|title=Israel to Honor Indian Pilot Smit Machchhar for Averting Flydubai Disaster}}</ref> राजदूत अझार यांनी आपत्कालीन परिस्थितीत या पायलटच्या धैर्याचे कौतुक केले.<ref name=azar/> त्यांनी सांगितले की मच्छर यांच्या शौर्याने इस्रायलच्या जनतेला भारावून टाकले आहे आणि देशाच्या सरकारी अधिकाऱ्यांनी संकटाच्या काळात त्यांनी दाखवलेल्या धाडसाची दखल घेतली आहे.<ref name=azar/><ref name=azar2/><ref name=azar3/> * भारताचे राज्यसभेतील खासदार तसेच 'सन फाउंडेशन'चे अध्यक्ष विक्रमजित सिंग साहनी यांनी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मच्छर यांच्यासाठी पुरस्कार जाहीर केला.<ref name=aditi/><ref name=newsmill>{{citation|url=https://thenewsmill.com/2026/10/mp-vikramjit-sahney-announces-rs-25-lakh-bravery-award-for-captain-smit-machchhar/|work=The News Mill|date=3 October 2026|access-date=3 October 2026|title=MP Vikramjit Sahney announces Rs 25 lakh bravery award for Captain Smit Machchhar}}</ref><ref name=rajya/> दुबईहून तेल अवीवच्या दिशेने जाणाऱ्या विमानात कॉकपिटमध्ये हल्ला होत असताना जिवावर आलेल्या संकटातही त्यांनी ज्या प्रकारे धाडसी कृत्ये केली, त्याबद्दल त्यांनी 'स्मित मच्छर शौर्य पुरस्काराची' घोषणा केली.<Ref name="rajya"/> या पुरस्कारासोबत ₹२५ लाख इतके रोख बक्षीस देण्यात आले.<ref name=aditi>{{citation|url=https://www.tribuneindia.com/news/india/punjab-mp-vikram-sahney-announces-rs-25-lakh-bravery-award-for-captain-smit-machchhar/|work=[[The Tribune (India)|The Tribune]]|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|title=Punjab MP Vikram Sahney announces Rs 25 lakh bravery award for Captain Smit Machchhar - Sahney said he had also written to PM Modi, requesting that Captain Machchhar be considered for Ashoka Chakra and National Bravery Award|first=Aditi|last=Tandon}}</ref><ref name=newsmill/><ref name=rajya>{{citation|url=https://www.babushahi.com/full-news.php?id=227697|work=Babushahi.com|date=3 October 2026|access-date=3 October 2026|title=Breaking: MP Vikram Sahney announces Rs 25 lakh Bravery Award for Captain Smit Machchhar|author=Babushahi Bureau}}</ref> साहनी यांनी पंतप्रधान मोदींना पत्र लिहून मच्छर यांना '[[अशोक चक्र (पदक)|अशोक चक्र]]' आणि 'राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार' देण्याचा विचार करावा, अशी विनंती केली.<ref name=aditi/><ref name=newsmill/><ref name=rajya/> साहनी यांनी स्पष्ट केले की, या पुरस्कारातील रोख रकमेचा वापर करून तरुण व होतकरू फ्लाईट कॅप्टनना फ्लाईट ट्रेनिंग स्कूलसाठी शिष्यवृत्ती देण्यात येईल, ज्यामध्ये मच्छर यांच्या नावाचा उपयोग केला जाईल.<ref name=rajya/> त्यांनी नमूद केले की, मच्छर यांचे शौर्य तरुणांना समाजसेवा, कर्तव्य आणि मानवतेच्या भावनेने समुदायासाठी धाडसाने काम करण्यास प्रेरित करेल, अशी त्यांना आशा आहे.<ref name=newsmill/> == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:मच्छर, स्मित }} [[वर्ग:भारतीय प्रवासी वैमानिक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] lngudihl7tqmw6q28acti6wnwrhukgp 2717644 2717643 2026-10-07T03:19:09Z संतोष गोरे 135680 /* प्रारंभिक आयुष्य */ 2717644 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''स्मित भूपेन्द्र मच्छर''' ({{lang-gu|સ્મિત ભૂપેન્દ્ર મચ્છર}}, {{lang-en|Smit Bhupendra Machchhar}})<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.loksatta.com/research/smit-machhar-gujarati-surname-meaning-history-heroic-story-researchdc-svs-89-6170810/ |title= 'मच्छार' म्हणजे फक्त डास नव्हे; जाणून घ्या रंजक इतिहास |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकसत्ता |प्रकाशक= |भाषा= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=४ ऑक्टोबर २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> हे एक [[भारतीय व्यक्ती|भारतीय]] व्यावसायिक [[वैमानिक]] आहेत, ज्यांनी ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ वर 'बोइंग ७३७ मॅक्स' विमानात कॅप्टन म्हणून सेवा बजावत असताना, कॉकपिटमध्ये त्यांच्या सह वैमानिक (को-पायलट) हम्मम अल-हम्मामी याने त्यांच्यावर चाकूने हल्ला केला.<ref>{{Cite news |last=Abbas Al Lawati, Tal Shalev, Kylie Atwood, Isaac Yee, Avery Schmitz, Thomas Bordeaux, Teele Rebane |date=2026-10-02 |title=Terrorist images found on Flydubai suspect's social media {{!}} CNN |url=https://edition.cnn.com/2026/10/02/world/flydubai-attacker-pilot-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=most-popular-article-end&tenant_id=popular.en |access-date=2026-10-03 |work=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mitchell McCluskey, Tal Shalev |date=2026-10-01 |title=What happened inside the Flydubai flight to Israel? {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/09/30/middleeast/flydubai-israel-plane-pilot-hijacking-incident-latam-hnk-intl |access-date=2026-10-03 |work=CNN |language=en}}</ref>{{efn|सौंदी फुटबॉल खेळाडू हम्माम अल-हम्मामी यांच्याशी संभ्रम होऊ नये|name=confusion}} या हल्ल्यात मच्छर यांना जीवघेण्या जखमा झाल्या, परंतु त्यांनी महत्प्रयासाने आतून कॉकपिटचा दरवाजा उघडला. ज्यामुळे इतर कर्मचारी वर्ग (क्रू मेंबर्स) आणि प्रवाशांनी हस्तक्षेप करून सह वैमानिकला नियंत्रणात आणले. त्यानंतर कोणत्याही जीवितहानीशिवाय विमानाने तबुक, [[सौदी अरेबिया]] येथे सुखरूप आपत्कालीन अवतरण (इमर्जन्सी लँडिंग) केले.<ref name="jpost">{{cite news |last=Zanger-Shamir |first=Maya |title=Flydubai pilot Smit Machchhar reportedly aided rescue efforts while wounded |url=https://www.jpost.com/international/article-910230 |work=The Jerusalem Post |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn">{{cite news |title=Flydubai latest: Hero passenger says he put attacker in a chokehold after cockpit struggle |url=https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |work=CNN |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930113117/https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="bbc">{{cite news |title='Hero' pilot stabbed by other pilot on Israel-bound plane, Israeli PM says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqgmrm7xd8wyo |work=BBC News |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="aftab">{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |last3=Ahmed |first3=Aftab |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=[[Reuters]] |language=en}}</ref> फ्लाईदुबईमध्ये रुजू होण्यापूर्वी, मच्छर यांनी [[स्पाईसजेट|स्पाइसजेट]] मध्ये ११ वर्षे काम केले होते आणि त्यांना [[बोईंग ७३७|बोइंग ७३७]] विमान चालवण्याचा आधीचा अनुभव आहे.<ref name="fe">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar? Indian captain who fought flydubai co-pilot to land flight safely |url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |work=The Financial Express |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930213748/https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="week">{{cite news |last=Jose |first=Sachin |title=Who is Smit Machchhar? Hero Indian flydubai captain was former SpiceJet pilot, has 9,750 flying hours on Boeing aircraft |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |work=The Week |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001035431/https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> त्यांनी [[न्यू झीलंड]]<nowiki/>मधील 'मेनलँड एर फ्लाइट स्कूल' मधून सुरुवातीचे विमान चालवण्याचे प्रशिक्षण घेतले होते.<Ref name="somini"/><ref name=mogul/><ref name=1news/> मुळात मच्छर यांना त्यांच्या कौटुंबिक व्यवसायात काम करायचे होते, ज्यामुळे त्यांनी 'वेलिंगकर इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च' मधून [[वस्त्रोद्योग अभियांत्रिकी]] (टेक्सटाईल इंजिनियरिंग) आणि [[व्यवस्थापन|मॅनेजमेंटचे]] शिक्षण घेतले होते.<ref name=wsj>{{citation|url=https://www.wsj.com/world/the-38-year-old-captain-who-fought-off-cockpit-attack-on-flydubai-flight-cd2e484a|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=1 October 2026|title=The 38-Year-Old Captain Who Fought Off Cockpit Attack on FlyDubai Flight - Smit Machchhar is hailed for his heroism after being stabbed on Flight 1073|first1=Krishna|last1=Pokharel|first2=Aakash|last2=Hassan|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001145433/https://www.wsj.com/world/the-38-year-old-captain-who-fought-off-cockpit-attack-on-flydubai-flight-cd2e484a|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=aftab/> फ्लाईट १०७३ वर को-पायलटने केलेल्या हल्ल्यात गंभीर दुखापत झाल्यानंतर, त्यांच्यावर सौदी अरेबियातील रुग्णालयात उपचार करण्यात आले आणि नंतर एर मेडिकल सर्व्हिसेसद्वारे [[अबु धाबी]] येथील दुसऱ्या रुग्णालयात नेण्यात आले.<ref name=mithil/><ref name=somini/> तिथे उपचार सुरू असताना, त्यांना भारताच्या राजदूतांनी सदिच्छा भेट दिली आणि त्यांची कुटुंबाशी गाठभेट झाली.<ref name=mithil/><ref name=somini/> भारताचे पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] यांनी आधी त्यांच्या कुटुंबियांशी संपर्क साधला आणि नंतर रुग्णालयात विश्रांती घेत असताना मच्छर यांच्याशी फोनवरून संवाद साधला.<ref name=pmreachesout/><ref name=castro/> गुजरात सरकारने फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ मधील मच्छर यांच्या प्राण वाचवण्याच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना 'विशिष्ट गुजरात गरिमा पुरस्कार' प्रदान केला.<ref name=khaleej>{{citation|url=https://www.khaleejtimes.com/world/asia/gujarat-award-flydubai-pilot-smit-machchhar-bravery|access-date=2 October 2026|work=[[Khaleej Times]]|title=Gujarat announces award for flydubai pilot Smit Machchhar in honour of his 'bravery'|date=1 October 2026|first=Laraib|last=Anwer}}</ref><ref name=indomitable>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indomitable-bravery-indian-flydubai-pilot-smit-machchhar-to-be-awarded-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134613847.cms|work=[[The Times of India]]|access-date=2 October 2026|title='Indomitable bravery': Indian flydubai pilot Smit Machchhar to be awarded 'Visisht Gujarat Garima Award'|first=Trishta|last=Mahajan|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002013932/https://timesofindia.indiatimes.com/india/indomitable-bravery-indian-flydubai-pilot-smit-machchhar-to-be-awarded-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134613847.cms|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=economictimes>{{citation|title=Flydubai stabbing incident: Pilot Machchhar to be honoured with 'Visisht Gujarat Garima Award'|access-date=2 October 2026|work=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/flydubai-stabbing-incident-pilot-machchhar-to-be-honoured-with-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134615974.cms|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001210436/https://economictimes.indiatimes.com/news/india/flydubai-stabbing-incident-pilot-machchhar-to-be-honoured-with-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134615974.cms|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref> राज्यसभा सदस्य आणि सन फाउंडेशनचे अध्यक्ष विक्रमजित सिंग साहनी यांनी त्यांच्या सन्मानार्थ 'स्मित मच्छर शौर्य पुरस्कार' सुरू केला.<ref name=newsmill/><ref name=rajya/> भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अझार यांनी सांगितले की, त्यांच्या विमानातील प्रवाशांचे प्राण वाचवल्याबद्दल त्यांचे सरकार मच्छर यांचा सन्मान करणार आहे.<ref name=azar2/> पंतप्रधान मोदी यांना 'द फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्स' (FIP) कडून एक पत्र मिळाले असून, त्यात मच्छर यांना त्यांच्या देशाकडून [[राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार]] देण्याची विनंती करण्यात आली आहे.<ref name=braverystatesman/><ref name=braveryhindustan/><ref name=braverynewindian/> == प्रारंभिक आयुष्य == मूळचे [[मुंबई]] येथील असलेले मच्छर हे एक गुजराती ब्राह्मण आहेत.<ref name=craw/><ref name="jpost" /><ref name="vibes">{{cite news |title=Gujarat Pilot Smit Machchhar Stops Co-Pilot From Taking Control, Prevents Flydubai Flight From Crashing |url=https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |work=Vibes of India |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001014939/https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> त्यांच्या आई-वडिलांचे नाव भूपेंद्र मच्छर आणि गीता मच्छर असे आहे.<ref>{{citation|url=https://www.ndtv.com/india-news/pm-narendra-modis-big-salute-to-flydubai-pilot-smit-machchhars-parents-praise-for-his-wife-12129388|access-date=3 October 2026|work=[[NDTV]]|title=PM Modi's Big "Salute" To Smit Machchhar's Parents, Praise For His Wife - During the phone call, PM Modi told Captain Machchhar that he has made 140 crore Indians proud with his courage.|date=2 October 2026|first=Ajay|last=Kumar}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.ndtv.com/india-news/captain-smit-machchhars-father-to-ndtv-flying-is-like-his-wife-12129994|access-date=3 October 2026|work=[[NDTV]]|title='He Got Some Inner Strength': Captain Smit Machchhar's Father On His Heroics - The hero pilot, who saved 174 flydubai passengers from almost certain death by fighting off an axe attack by his co-pilot inside the cockpit, is recovering in a hospital in Abu Dhabi.|date=2 October 2026|first=Shiv|last=Aroor}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.thedailyjagran.com/india/news/immensely-proud-of-his-actions-smit-machchhar-father-bhupendra-shares-his-feelings-after-flydubai-pilot-became-global-hero-10331342|access-date=3 October 2026|work=[[The Daily Jagran]]|title='Immensely Proud Of His Actions': Smit Machchhar's Father Shares His Feelings After Son Thwarted Flydubai Plane Crash Attempt - Bhupendra Machchhar expressed immense pride in his son, Captain Smit Machchhar, who saved 180 lives during a Flydubai crash scare. Despite injuries sustained while preventing the co-pilot from crashing the plane, Smit is determined to return to flying.|date=2 October 2026|first=Raju|last=Kumar}}</ref> त्यांचे कुटुंब आणि मित्र त्यांना 'स्मित मॅक' टोपणनावाने हाक मारतात.<ref name=som>{{citation|url=https://www.abc.net.au/news/2026-10-03/captain-smit-machchhar-friend-pilot-tells-of-shock-and-relief/107223014|work=[[Australian Broadcasting Company]]|date=2 October 2026|access-date=2 October 2026|title=Friend of stabbed pilot Smit Machchhar speaks of shock, welcomes hero's recovery|first1=Som |last1=Patidar|first2=Lachlan|last2=Bennett|first3=Lucia|last3= Stein}}</ref><ref name=biswas>{{citation|first=Soutik|last=Biswas|url=https://www.bbc.com/news/articles/cq33k36yp01no|work=[[BBC News]]|title='He's taught us courage': Friend on Indian pilot hailed as a hero|date=1 October 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> त्यांचे कुटुंब मुंबईच्या [[घाटकोपर|घाटकोपर पूर्व]] उपनगरात राहते.<ref name=mogul/> त्यांचे कुटुंब वस्त्रोद्योग (टेक्सटाईल इंडस्ट्री) क्षेत्रात काम करत होते आणि मच्छर यांना देखील कौटुंबिक व्यवसायातच जायचे होते.<ref name=somini/><ref name=wsj/><ref name=mogul/> त्यांनी व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट) आणि वस्त्रोद्योग अभियांत्रिकी या दोन्ही विषयांत शिक्षण घेऊन पदव्या प्राप्त केल्या होत्या.<ref name=wsj/><ref name=mogul/> त्यांनी वेलिंगकर इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च मधून व्यवसाय व्यवस्थापनाचे शिक्षण घेतले होते.<ref name=aftab/> वयाच्या १९ व्या वर्षी ते विमान वाहतूक उद्योगावरील एका परिसंवादाला (सेमिनारला) गेले होते, ज्यामुळे त्यांना व्यावसायिक एअरलाइन पायलट कसे बनवायचे यावर संशोधन करण्याची प्रेरणा मिळाली.<ref name=aftab/><ref name=wsj/><ref name=mithil/> झलक मेहता यांच्या युट्यूब चॅनेलवरील २०२५ मधील एका मुलाखतीत त्यांनी सांगितले होते की, त्या काळातील इतर विमानचालकांच्या विपरीत, त्यांचे बालपणी फ्लाईट ट्रेनिंग घेण्याचे कोणतेही स्वप्न नव्हते, तर त्यांच्या कारकिर्दीच्या मधल्या टप्प्यात त्यांना याची प्रेरणा मिळाली होती.<ref name=zalakmehta>{{citation|url=https://www.youtube.com/watch?v=DuBRRM0UwUs|publisher=[[YouTube]]|first=Zalak|last=Mehta|title=Captain Smit Machchhar (The Indian Hero) Ep-2 of Bonafide Banter with CS Zalak Mehta|date=17 October 2025|work=Bonafide Banter|accessdate=3 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001111227/https://www.youtube.com/watch?si=VBxMKeKHyheX_RXb&v=DuBRRM0UwUs|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=aftab/><ref name=tribunepti>{{cite news |title=From textile engg to passion for aviation: Indian pilot Smit Machchhar wins praise for averting flydubai crash |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/from-textile-engg-to-passion-for-aviation-indian-pilot-smit-machchhar-wins-praise-for-averting-flydubai-crash/ |work=The Tribune |agency=Press Trust of India |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> २००८ मध्ये, मच्छर यांनी न्यू झीलंडमधील ड्युनेडिन विमानतळावरील मेनलँड एर येथे फ्लाइट ट्रेनिंग पूर्ण करण्यासाठी [[ड्युनेडिन]], [[न्यू झीलंड]] येथे १८ महिने घालवले.<ref name=somini/><ref name=mogul/><ref name=1news/> त्यांचे मित्र धरव गोसालिया, जे त्यांच्यासोबत फ्लाईट स्कूलमध्ये होते, त्यांनी एअरलाइनमध्ये रुजू होण्यास त्यांना मदत केली.<ref name=biswas/> 'मेनलँड एर'ने नमूद केले की ते अभ्यासात अत्यंत हुशार होते, आपल्या सहकाऱ्यांमध्ये ठळकपणे पुढे होते आणि त्यांनी आपल्या अभ्यासक्रमात उत्कृष्ट कामगिरी केली होती.<ref name=maqbool/><ref name=1news>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001150222/https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> 'मेनलँड एर'चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी फिलिप कीन यांनी आठवण सांगितली की, फ्लाईट स्कूलमधील त्यांच्या कालावधीत मच्छर शिकण्यासाठी सतत उत्सुक असत आणि आपल्या अभ्यासात यश मिळवण्यासाठी त्यांनी मन लावून मेहनत घेतली होती.<ref name=mogul/> आपले प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, मच्छर वैमानिक म्हणून काम करण्यासाठी भारतात परतले.<ref name=craw/> == कारकिर्द == [[File:A6-FKF B737Max8 2026-01-02 DXB FlyDubai psnb.jpeg|thumb|A6-FKF फ्लाईदुबईसाठी मच्छर यांनी चालवलेले विमान]] मच्छर यांचा व्यावसायिक विमानचालक म्हणून कॉकपिटमधील पहिला अनुभव भारतातील [[बंगळुरू]] ते [[दिल्ली]] अशा विमानातील प्रवासाचा होता.<ref name=wsj/> या सुरुवातीच्या विमान प्रवासाच्या अनुभवाबद्दल त्यांनी नमूद केले की, त्यांना विमान चालवण्यासाठी लागणाऱ्या कौशल्यामुळे नव्हे तर व्यावसायिक विमान चालवण्याच्या जबाबदारीमुळे चिंता वाटत होती.<ref name=wsj/> त्यांच्या व्यावसायिक विमान प्रवासाच्या सुरुवातीपासूनच मच्छर यांना हे माहीत होते की त्यांना बोइंग विमाने चालवायची आहेत.<ref name=mithil/><ref name=wsj/> त्यांनी सांगितले की त्यांनी चालवलेले पहिले विमान बोइंगने तयार केले होते आणि त्यानंतरच्या संपूर्ण कारकिर्दीत ते त्याच कंपनीच्या विमानांशी जोडलेले राहिले.<ref name=mithil/><ref name=wsj/> २०११ मध्ये त्यांना भारतीय एअरलाइन [[स्पाइसजेट]] द्वारे कामावर ठेवण्यात आले, जिथे त्यांना कॅप्टन गुरुचरण अरोरा यांनी प्रशिक्षण दिले.<ref name=wsj/><ref name=news18/><ref name=[india.com/](https://india.com/)> त्यांनी तिथे मुंबईतील त्यांचे मित्र आणि फ्लाईट स्कूलचे सहकारी असलेले कॅप्टन धरव गोसालिया यांच्यासोबत काम केले.<ref name=biswas/> मच्छर यांनी स्पाइसजेटमध्ये ११ वर्षे काम केले.<ref name=normandiamond>{{citation|url=https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Fox News]]|title=FlyDubai pilot showed world 'the highest form of courage,' India's PM says - Prime Minister Modi said Captain Smit Machchhar 'prevented another 9/11-like attack'|first=Greg|last=Norman-Diamond|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001172211/https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|archive-date=1 October 2026|url-status=live }}</ref><ref name=news18/> तिथे त्यांच्या भूमिकांमध्ये वरिष्ठ कमांडर, लाईन ट्रेनिंग कॅप्टन आणि इतर पायलटांचे मार्गदर्शक (मेन्टर) यांचा समावेश होता.<ref name="news18" /><ref name="india.com">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar, flydubai pilot involved in mid-air cockpit incident |url=https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |work=India.com |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001030438/https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref><Ref name="mogul"/> त्यांना २०२२ मध्ये फ्लाईदुबई द्वारे कॅप्टन आणि पायलट म्हणून कामावर ठेवण्यात आले आणि त्यांनी दुबईमधील सुविधळांमधून काम केले.<ref name=mithil/><ref name="news18" /><ref name="ynet">{{cite news |title=Meet Smit Machchhar, Flydubai captain stabbed in cockpit who fought to save jet |url=https://www.ynetnews.com/article/hyeibn9qgx |work=Ynetnews |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> २०२६ पर्यंत, त्यांना कमर्शियल पायलट म्हणून १३ वर्षांपेक्षा जास्त अनुभवाचा वारसा लाभला होता.<ref name=aftab/><ref name=fe/> त्यांनी बोइंग ७३७-८०० आणि ७३७ मॅक्स ८/९ विमानांवर ९,७५० तास उड्डाण केले होते.<ref name=biswas/><ref name=aftab/><ref name=fe/> यापैकी त्यांनी त्या विमानांवर ६,४०० तास पायलट-इन-कमांड म्हणून सेवा बजावली होती.<ref name="fe" /><ref name="news18">{{cite news |title=Who Is Smit Machchhar, Indian Pilot Who Fended Off Omani Co-Pilot Aboard Flydubai Flight |url=https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |work=News18 |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930133455/https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name=maqbool/> कॅप्टन म्हणून, मच्छर यांनी यापूर्वी [[मान्सून]] (पावसाळा) मधील हवेतील ढवळतुल्य परिस्थिती (टर्ब्युुलन्स) आणि विमान प्रवासादरम्यान झालेल्या बालकाच्या जन्मासारख्या प्रसंगांचा सामना केला होता.<ref name=maqbool/><ref name=somini>{{citation|access-date=1 October 2026|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2026/10/01/world/asia/israel-flight-flydubai-pilot-captain-smit-machchhar.html|first1=Somini|last1=Sengupta|first2=Suhasini|last2= Raj |first3=Mujib|last3= Mashal|date=1 October 2026|title=Who Is the Indian Pilot Being Hailed as a Hero? - Capt. Smit Machchhar suffered stab wounds while fending off an attack from his co-pilot, saving the lives of around 170 people on board, officials said.}}</ref><ref name=wsj/> बालकाच्या जन्माच्या वेळी त्यांना घेतलेल्या निर्णयांचे वर्णन करताना त्यांनी नमूद केले की, त्यांनी आणि त्यांच्या फ्लाईटने जवळपासची विमानतळे आणि स्थानिक हवामानाची माहिती घेतली होती.<Ref name="wsj"/> काही मिनिटांनंतर, त्यांना कळवण्यात आले की त्यांच्या विमानात यशस्वीपणे बाळ जन्माला आले आहे.<ref name=wsj/> मच्छर हे एका खाजगी फ्लाईट स्कूल असलेल्या 'फ्लाय बाय एव्हिएशन' मध्ये प्रशिक्षक (इन्स्ट्रक्टर) म्हणूनही राहिले आहेत.<ref name=somini/> == फ्लायदुबई फ्लाईट १०७३ == [[चित्र:Flydubai Flight 1073 altitude and speed.svg|इवलेसे|०५:२० (UTC) वाजता विमान तीव्र उताराच्या स्थितीत (स्टिप ड्राईव्ह) जात असल्याचे दर्शवणारी विमान टेलिमेट्री]] मच्छर यांनी ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबईच्या फ्लाईट FZ1073 वर पायलट म्हणून काम पाहिले.<ref name=mithil/> हे विमान, एक बोईंग ७३७ मॅक्स 8 (नोंदणी क्रमांक A6-FKF), दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून इस्रायलमधील बेन गुरियन विमानतळाच्या दिशेने सुमारे १८० लोकांना घेऊन जात होते.<ref name=mithil/> उड्डाण सुरू झाल्यानंतर दोन तासांनी, विमानाने २९ सेकंदांत सुमारे १४,००० फूट खाली झेप घेतली.<ref>{{citation|url=https://indianexpress.com/article/world/flydubai-flight-fz1073-stabbing-indian-pilot-smit-machchhar-saudi-arabia-emergency-landing-10901704/|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 October 2026|title=Plunged 14,000 feet in 29 secs: How stabbed Indian pilot averted flydubai crash - The flydubai stabbing on Flight FZ1073 sent a Boeing 737 diving 14,125 feet in 29 seconds before it landed safely in Saudi Arabia.|first=Abhishek|last= Chakraborty|date=1 October 2026}}</ref> विमानाने आणीबाणीचा कोड ७७०० प्रसारित केला, त्यानंतर विमान अपहरणाचा कोड ७५०० प्रसारित करण्यात आला.<ref name="cnn" /><ref name="kan">{{cite news |last=Blumenthal |first=Itay |title=אחרי שעות מורטות עצבים: נוסעי "פליי דובאי" שבו ארצה |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |work=Kan News |language=he |date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930212315/https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |archive-date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="toi">{{cite news |title=Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366 |work=The Times of Israel |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> इस्रायलचे पंतप्रधान [[बेंजामिन नेतान्याहू]] यांनी सांगितले की, ओमाणी सह-वैमानिक हमाम अल-हम्मानी याने मच्छर यांच्यावर वार केल्यानंतर ते गंभीर जखमी झाले.<ref name="CNN-2026-10-02">{{Cite news |last=Abbas Al Lawati, Tal Shalev, Kylie Atwood, Isaac Yee, Avery Schmitz, Thomas Bordeaux, Teele Rebane |date=2 October 2026 |title=Terrorist images found on Flydubai suspect's social media {{!}} CNN |url=https://edition.cnn.com/2026/10/02/world/flydubai-attacker-pilot-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=most-popular-article-end&tenant_id=popular.en |access-date=3 October 2026 |work=CNN |language=en}}</ref><ref name="CNN-2026-10-01">{{Cite news |last=Mitchell McCluskey, Tal Shalev |date=1 October 2026 |title=What happened inside the Flydubai flight to Israel? {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/09/30/middleeast/flydubai-israel-plane-pilot-hijacking-incident-latam-hnk-intl |access-date=3 October 2026 |work=CNN |language=en}}</ref>{{efn|name=confusion}} अशा अवस्थेत देखील त्यांनी हमल्याचा धैर्याने सामना केला आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडला, ज्यामुळे विमान कर्मचारी आणि प्रवाशांना त्या सह-वैमानिकाला नियंत्रणात आणणे शक्य झाले.<ref name=toiimmense>{{citation|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366 |access-date=1 October 2026|work=[[The Times of Israel]]|title='Immense courage and resolve': Pilot feted for crucial role in saving the lives of all aboard flydubai 1073 - Indian national Smit Machchhar undergoes surgery in Saudi Arabia after being attacked by Omani copilot, who Netanyahu says 'obviously hated Israelis' while acknowledging his 'exact background' remains unclear|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001050204/https://www.timesofisrael.com/out-of-harms-way-pilot-feted-for-helping-save-lives-of-everyone-aboard-flydubai-flight/|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=maqbool>{{citation|url=https://apnews.com/article/pilot-flydubai-attack-india-israel-saudi-arabia-50b58c553c34c3fc5c61f3d7e7866c54|work=[[Associated Press]]|date=1 October 2026|access-date=1 October 2026|title=An Indian airline captain is hailed as a hero after a cockpit attack on a FlyDubai flight|first1=Sheikh|last1=Saaliq|first2=Rafiq|last2=Maqbool}}</ref> तसेच प्रवाशांनी विमानाची होणारी तीव्र घसरण रोखली.<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="jpost" /><ref name="bbcar" /> कॉकपिटचा दरवाजा उघडला तेव्हा मच्छर यांचे चांगलेच रक्त वाहून गेल्याने ते बेशुद्ध होऊन खाली पडले.<ref name=nearly>{{citation|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366|access-date=1 October 2026|title=Nearly $80,000 raised for wounded flydubai pilot - A GoFundMe campaign organized by Jewish Breaking News raised more than $73,000 toward a $130,000 goal for flydubai Capt. Smit Machchhar.|work=[[The Jerusalem Post]]|date=1 October 2026}}</ref><ref name=toiimmense/> जमिनीवर रक्ताच्या थारोळ्यात पडलेले असताना, विमानातील प्रवासी दंतवैद्याने त्यांच्यावर ताबडतोब उपचार केले.<ref name=craw>{{citation|title=Who is the Indian pilot who fought off his cockpit attacker? - Captain Smit Machchhar once said he had planned to join his family's textile business before being bitten by the "aviation bug."|newspaper=[[The Washington Post]]|date=1 October 2026|first=Victoria|last=Craw|url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/01/flydubai-indian-pilot-smit-machchhar-hailed-hero-after-cockpit-stabbing/|access-date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001124241/https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/01/flydubai-indian-pilot-smit-machchhar-hailed-hero-after-cockpit-stabbing/|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=wsj/> दंतवैद्य शोटा मुसाएव यांनी सांगितले की, रक्तवाहिन्या निकामी झाल्यामुळे मच्छर यांचा अतीरक्तस्राव झाल्यामुळे ते गंभीर जखमी झाले होते.<ref name=mogul/> कॅप्टन मच्छर यांनी [[हनुमान चालीसा|हनुमान चालिसा]] म्हटली, ज्यामुळे त्यांना धार्मिक उन्मादी सह-वैमानिकाच्या हल्ल्याचा सामना करून जिवंत राहण्यासाठी मानसिक ताकद मिळाली.<ref name="h949">{{citation | last=Nath | first=Sanstuti | title='Recited Hanuman Chalisa For Courage," flydubai Hero Pilot Tells PM Modi | work=[[NDTV]]| date=2 October 2026 | url=https://www.ndtv.com/world-news/recited-hanuman-chalisa-for-courage-flydubai-hero-pilot-tells-pm-modi-12129120 | access-date=4 October 2026}}</ref> विमानावरील दोन रिलीफ पायलट (राखीव वैमानिक) कॉकपिटमध्ये पोहोचले.<ref>{{cite news |last1=Yerushalmy |first1=Jonathan |last2=Ellis-Petersen |first2=Hannah |last3=Hassan |first3=Aakash |title='Hero' pilot, plumber and dentist among those who saved flydubai flight to Israel |url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/01/hero-pilot-stabbed-flydubai-plane-flight-israel |access-date=2 October 2026 |work=[[The Guardian]] |date=1 October 2026}}</ref> विमानाने सौदी अरेबियातील तबुक येथील 'प्रिन्स सुलतान बिन अब्दुलाझीझ विमानतळावर' आणीबाणीच्या परिस्थितीत यशस्वी उतरवले. दोन्ही वैमानिकांना रुग्णालयात नेण्यात आले. मच्छर यांच्यावर शस्त्रक्रिया झाली असून त्यांची प्रकृती स्थिर आहे.<ref name=toiimmense/><ref name="i24" /> इस्रायलला विमाने पाठवून प्रवाशांना नेण्यास सौदी अरेबियाने नकार दिल्यानंतर प्रवाशांना फ्लाईदुबईच्या दुसऱ्या विमानात हलवण्यात आले.<ref name="kan" /> या घटनेची चौकशी करेपर्यंत फ्लाईदुबईने इस्रायलमधील आणि तेथून येणारी विमाने तात्पुरती बंद केली. इस्रायली सरकारी सूत्रांनी या घटनेला दहशतवादी कृत्य म्हटले असून या प्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे. सौदी अधिकाऱ्यांनी सह-वैमानिकाची कसून चौकशी केली. इस्रायलमधून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांच्या विमानातील परदेशी वैमानिकांसाठी इस्रायलने अधिक कडक तपासणी प्रक्रिया सुरू केली.<ref name="kan" /><ref name="bbcar">{{cite news |title=ركاب رحلة "فلاي دبي" يصلون تل أبيب ونتنياهو يلتقيهم في المطار |url=https://www.bbc.com/arabic/articles/ck0e3v20ljxlo |work=BBC News Arabic |language=ar |date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn" /><ref name="bbc" /><ref name="dw">{{cite news |title=Flydubai pilot stabbed in attempt to down Israel-bound plane |url=https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |work=Deutsche Welle |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930100616/https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref> सौदी अरेबियात वैद्यकीय उपचार घेतल्यानंतर, त्यांना एअर मेडिकल सर्व्हिसेसद्वारे [[अबू धाबी]] येथे नेण्यात आले.<ref name=mithil>{{citation|url=https://www.nbcnews.com/world/middle-east/smit-machchhar-pilot-hero-averting-crash-israel-plane-rcna600874|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[NBC News]]|title=What we know about the pilot hailed as a hero for averting crash of Israel-bound plane - Captain Smit Machchhar was severely injured by his fellow pilot but managed to open the cockpit door, an action credited with saving the lives of everyone on board.|first=Mithil|last=Aggarwal|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001142133/https://www.nbcnews.com/world/middle-east/smit-machchhar-pilot-hero-averting-crash-israel-plane-rcna600874|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=somini/> तेथे भारताच्या राजदूतांनी त्यांची भेट घेतली.<ref name=somini/><ref name=mithil/> तोपर्यंत त्यांचे कुटुंबीय देखील त्यांच्याजवळ पोहोचले.<ref name=somini/><ref name=mithil/> इस्रायलचे पंतप्रधान नेतन्याहू यांनी मच्छर यांना एक धाडसी तारणहार म्हटले आणि त्यांनी १७४ लोकांचे प्राण वाचवले असल्याचे सांगितले. या स्तुतीचा पुनरुच्चार सौदी अरेबियातील भारतीय दूतावासानेही केला.<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="i24">{{cite news |title=Flydubai Pilot Smit Machchhar Undergoes Surgery After Cockpit Stabbing |url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |work=i24NEWS |date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930195850/https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |archive-date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref> [[File:PM Modi calls Captain Smit Machchhar, wishes him a speedy recovery.webm|thumb|[[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांनी [[संयुक्त अरब अमिराती]]<nowiki/>तील रुग्णालयात उपचार घेत असलेल्या स्मित मच्छर यांच्याशी केलेल्या दूरध्वनी संभाषणाचा व्हिडिओ सार्वजनिकरित्या प्रसिद्ध केला<ref name=castro/><ref name=haworth/><ref name=reuterscall/>]] [[पंतप्रधान नरेंद्र मोदी]] यांनी स्वतः मच्छर यांच्या पत्नी आणि पालकांशी संपर्क साधला.<ref name=pmreachesout/> मोदींनी कुटुंबाला सांगितले की ते मच्छर यांच्या प्रकृतीसाठी आणि सुरक्षित पुनर्प्राप्तीसाठी प्रार्थना करत आहेत.<ref name=pmreachesout>{{citation|url=https://asianews.network/india-is-proud-pm-modi-reaches-out-to-flydubai-hero-smit-machchhars-wife-and-parents/|author=[[Asia News Network]]|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|title='India is proud': PM Modi reaches out to Flydubai hero Smit Machchhar's wife and parents - The former SpiceJet training captain has around 9,750 flying hours and is being treated in Tabuk after the Dubai-Tel Aviv aircraft was forced to divert to Saudi Arabia.}}</ref> मोदींनी नमूद केले की स्वतःच्या जीवाला सतत धोका असताना आणि गंभीर दुखापत झालेली असतानाही, मच्छर यांनी आपल्या प्रवाशांच्या जीवाची काळजी घेत शौर्य दाखवले.<ref name=maqbool/> पंतप्रधानांनी नमूद केले की मच्छर यांनी शेकडो लोकांचे मृत्यू टळले आणि एक मोठा अनर्थ टळला.<ref name=maqbool/> मोदी म्हणाले की वैमानिकाने दबावाखाली असतानाही अत्यंत शांत आणि संयमी वर्तन दाखवले.<ref name=maqbool/> त्यांनी सांगितले की कॅप्टनच्या कृतीमुळे त्यांच्या विमानावर [[सप्टेंबर ११, २००१ चे दहशतवादी हल्ले|११ सप्टेंबरच्या दहशतवादी हल्ल्याप्रमाणे]] धोकादायक हल्ला होण्यापासून टळला.<ref name=maqbool/><ref name=normandiamond>{{citation|url=https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Fox News]]|title=FlyDubai pilot showed world 'the highest form of courage,' India's PM says - Prime Minister Modi said Captain Smit Machchhar 'prevented another 9/11-like attack'|first=Greg|last=Norman-Diamond|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001172211/https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|archive-date=1 October 2026|url-status=live }}</ref> भारताच्या जनतेच्या वतीने बोलताना मोदींनी भर दिला की त्यांना वाटते मच्छर यांच्या धैर्याने भारतीय जनतेमध्ये अभिमानाची भावना निर्माण केली आहे.<ref name=maqbool/> मच्छर यांच्या कुटुंबाला आणि त्यांच्या वैद्यकीय खर्चासाठी मदत करण्याकरिता गो फंड मी वर उत्स्फूर्तपणे दोन स्वतंत्र निधीसंकलन मोहीम सुरू करण्यात आल्या.<ref name="nearly" /> या घटनेच्या दुसऱ्या दिवशी, या मोहिमांद्वारे एकूण ८०,००० [[युनायटेड स्टेट्स डॉलर|यूएस डॉलर]] जमा झाले होते.<ref name="nearly" /> क्रिकेट खेळाडू [[सचिन तेंडुलकर]] यांनी मच्छर यांच्या कृतीचे कौतुक केले, ते म्हणाले की संपूर्ण जगाला त्यांच्या या कृतीचा अभिमान वाटतो आणि ते मच्छर यांना त्यांच्या प्रवाशांचे तारणहार मानतात.<ref name="nearly" /> [[सुरेश रैना]], [[वीरेंद्र सेहवाग]] आणि [[युवराज सिंग]] यांसारख्या सह-क्रिकेट खेळाडूंनीही समर्थनाचे संदेश पाठवले.<ref name="nearly" /> [[शमिता शेट्टी]], [[रविना टंडन]] आणि [[सोनम कपूर]] यांसारख्या [[बॉलीवूड]] चित्रपट अभिनेत्यांकडूनही त्यांच्या कृतीचा सन्मान करणाऱ्या प्रतिक्रिया मिळाल्या.<ref name="nearly" /> अबू धाबीमधील रुग्णालयात असताना, मच्छर यांना पंतप्रधान मोदींनी फोन केल्यामुळे.<ref name="castro">{{citation|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Newsweek]]|url=https://www.newsweek.com/who-is-capt-smit-machchhar-flydubai-pilot-flight-fz1073-12509226|title=Who Is Captain Smit Machchhar? Flydubai Pilot Hailed as Hero|first1=Amanda |last1=Castro|first2=Alex |last2=Backus|first3=Joshua |last3=Rhett Miller}}</ref><ref name="haworth" /><ref name="reuterscall">{{citation|url=https://www.reuters.com/world/indian-pilot-tells-pm-modi-he-opened-flydubai-cockpit-door-during-attack-2026-10-02/|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Reuters]]|title=Indian pilot tells PM Modi he opened flydubai cockpit door during attack}}</ref> त्यांना ूप धीर मिळाला,. ्यांनी मोदींना सांगितले की, पंतप्रधानांनी त्या वेळी स्वतःहून संपर्क साधल्याबद्दल त्यांना अभिमान वाटला आणि ते मोदींकडे आपले आदर्श म्हणून पाहतात.<ref name="fightinglife" /><ref name="fightinglife">{{citation|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Fox News]]|url=https://www.foxnews.com/world/hero-flydubai-pilot-fighting-life-plane-plunged-copilot-attack|title=Hero FlyDubai pilot says he was 'fighting for my life' as plane plunged after copilot attack - Captain Smit Machchhar recalled saying, 'This is the last push Smit, do it, the door is right there'|first=Robert|last=McGreevy|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002142815/https://www.foxnews.com/world/hero-flydubai-pilot-fighting-life-plane-plunged-copilot-attack|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पंतप्रधान कार्यालयाने भारतीय नेते आणि वैमानिक यांच्यातील या फोन संभाषणाचा व्हिडिओ सार्वजनिक केला.<ref name="haworth">{{citation|url=https://abcnews.com/International/push-smit-flydubai-captain-smit-machchhar-recounts-harrowing/story?id=136944166|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|title='The last push, Smit': FlyDubai captain Smit Machchhar recounts harrowing cockpit attack - Machchhar spoke to Indian Prime Minister Narendra Modi.|first1=Jon|last1=Haworth|first2=Charlotte|last2=Gardiner|first3=Ivan|last3=Pereira|first4=Dada|last4=Jovanovic|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002115551/https://abcnews.com/International/push-smit-flydubai-captain-smit-machchhar-recounts-harrowing/story?id=136944166|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> मच्छर यांनी सांगितले की, जेव्हा त्यांच्यावर हल्ला होत होता, तेव्हा त्यांनी कशीतरी मदत मिळवण्यासाठी आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यासाठी कसा संघर्ष केला.<ref>{{citation|url=https://www.businessinsider.com/flydubai-captain-smit-machchhar-describes-how-helped-save-flight-1073-2026-10|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Business Insider]]|title='I couldn't let everyone else die': The Flydubai pilot stabbed by his coworker describes how he helped save Flight 1073|first=Pete|last=Syme}}</ref><ref name="reuterscall" /> त्यांनी मोदींना सांगितले की, स्वतःचा जीव वाचवणे आणि विमानातील प्रत्येकाचा जीव वाचवणे या दोन्ही गोष्टींमुळे त्यांना लढण्याची प्रेरणा मिळाली.<ref name="castro" /><ref>{{citation|url=https://www.bbc.com/news/articles/c639m98gde00o|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[BBC News]]|title='I was not going to let others die' - pilot of Flydubai flight describes cockpit attack by co-pilot|first=Vikas|last=Pandey}}</ref><ref name="pragati">{{citation|first=Pragati|last=K.B.|url=https://www.nytimes.com/2026/10/02/world/asia/flydubai-attack-pilot-israel-india-smit-machchhar.html|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The New York Times]]|title='I Couldn't Let All of Them Die': Pilot on FlyDubai Flight Recalls Sudden Attack - Capt. Smit Machchhar, who was stabbed by his co-pilot midair between Dubai and Tel Aviv, said he 'had to act' to prevent a crash despite serious injuries.}}</ref> त्यांनी सांगितले की त्यांच्या १७ वर्षांच्या विमान चालवण्याच्या अनुभवामुळे त्यांना या आणीबाणीच्या प्रसंगात योग्य कृती करण्यास मदत झाली.<ref>{{citation|url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/02/indian-pilot-smit-machchhar-recalls-flydubai-cockpit-attack|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Guardian]]|title='I was fighting for my life': Indian pilot hailed as hero recalls flydubai cockpit attack - Smit Machchhar says in video call with Indian PM that he realised if he did not get up 'passengers would lose their lives'|first=William|last=Christou}}</ref> मच्छर यांनी सांगितले की त्यांना प्रतिसाद देणे आपले कर्तव्य वाटत होते, परंतु दुखापतीमुळे ते जमिनीवर कोसळले आणि विमान वेगाने खाली उतरत असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले.<ref name="pragati" /> मदत मागण्यासाठी कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यासाठी लागणारी ऊर्जा गोळा करताना त्यांना किती त्रास सहन करावा लागला, हे त्यांनी मोदींना सांगितले.<ref name="reals" /> ते म्हणाले की जेव्हा ते कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्याचा प्रयत्न करत होते, तेव्हा त्यांचा सह-वैमानिक त्यांच्यावर सतत हल्ला करत होता.<ref name="reals">{{citation|url=https://www.cbsnews.com/news/flydubai-flight-incident-pilot-tells-india-leader-modi-his-story/|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[CBS News]]|first=Tucker|last=Reals|title=FlyDubai captain tells India's leader how he saved himself and 173 others while fighting for his own life|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002150950/https://www.cbsnews.com/news/flydubai-flight-incident-pilot-tells-india-leader-modi-his-story/|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name="cnncall">{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/02/middleeast/i-couldnt-let-everybody-else-die-says-hero-flydubai-pilot-smit-machchhar|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[CNN]]|title='I couldn't let everybody else die,' says hero Flydubai pilot Smit Machchhar|first1=Rhea|last1=Mogul|first2=Ayushi|last2=Shah|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002125819/https://www.cnn.com/2026/10/02/middleeast/i-couldnt-let-everybody-else-die-says-hero-flydubai-pilot-smit-machchhar|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> पंतप्रधान मोदींनी मच्छर यांच्याशी [[हिंदी भाषा|हिंदी]] आणि [[गुजराती भाषा|गुजराती भाषेत]] देखील संवाद साधला.<ref name="cnncall" /><ref name="haworth" /> मोदींनी भारतीय जनतेच्या वतीने मच्छर यांना लवकरात लवकर पूर्ण बरे होण्यासाठी प्रोत्साहन दिले आणि संपूर्ण देश त्यांच्या प्रकृती सुधारण्याच्या प्रक्रियेत त्यांच्या पाठीशी उभा असल्याचे सांगितले.<ref name="reals" /> पंतप्रधानांनी वैमानिकाला सांगितले की त्यांच्या उदाहरणावरून भारतीय लोकांना इतरांना हानी पोहोचवण्यापेक्षा जीव वाचवण्याचे महत्त्व किती मोठे आहे हे समजले.<ref>{{citation|work=[[Sky News]]|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|url=https://news.sky.com/story/flydubai-captain-says-he-fought-to-open-cockpit-door-while-still-being-attacked-13594247|title=Flydubai captain Smit Machchhar 'could not let people die' as he describes fight to open cockpit door - Smit Machchhar says he knew he had to get to the door if he wanted to save the 170-plus people on passenger jet.}}</ref> दुबईचे क्राउन प्रिन्स हमदान बिन मोहम्मद अल मकतूम यांनी त्यांच्या देशातील रुग्णालयात उपचाराधीन असलेल्या मच्छर यांची भेट घेतली.<ref name="economiccrown">{{citation|url=https://m.economictimes.com/news/international/uae/flydubai-incident-dubai-crown-prince-praises-indian-pilot-smit-machchhar-after-mid-air-cockpit-attack/amp_articleshow/134659833.cms|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|work=[[The Economic Times]]|title=Flydubai incident: Dubai Crown Prince praises Indian pilot Smit Machchhar after mid-air cockpit attack}}</ref><ref name="crownit">{{citation|url=https://www.indiatoday.in/amp/world/story/indian-pilot-smit-machchhar-praised-by-dubai-crown-prince-after-flydubai-cockpit-attack-ptag-3008873-2026-10-03|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|work=[[India Today]]|title=Dubai Crown Prince praises Indian pilot after cockpit attack on Israel flight - Dubai Crown Prince Hamdan visited Captain Smit Machchhar in hospital after the flydubai cockpit attack. The gesture underscored UAE praise for the Indian pilot's role in preventing a possible tragedy.}}</ref><ref name="crownndtv">{{citation|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|url=https://www.ndtvprofit.com/world/flydubai-pilot-smit-machchhar-praised-by-fz1073-cockpit-attack-12134511|work=[[NDTV]]|title=Flydubai pilot Smit Machchhar Praised By UAE Crown Prince After FZ1073 Cockpit Attack - Dubai Crown Prince Sheikh Hamdan bin Mohammed praised Indian flydubai pilot Smit Machchhar for his courage after a cockpit attack forced Flight FZ1073 to divert to Saudi Arabia.|first=Noor |last=Ul Haq}}</ref> त्यांनी सांगितले की ते देशाच्या शासकीय नेतृत्वाचे प्रतिनिधित्व करून मच्छर यांच्या कार्याची प्रशंसा करत आहेत.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownit" /><ref name="crownndtv" /> क्राउन प्रिन्स यांनी सांगितले की मच्छर त्यांच्या देशात वैमानिक म्हणून सेवा बजावत असल्याचा त्यांना अभिमान वाटतो.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownit" /><ref name="crownndtv" /> ते म्हणाले की मच्छर यांनी मानवता, शांतता आणि दयाळूपणावर भर देऊन संयुक्त अरब अमिरातीच्या मूल्यांचे प्रतिनिधित्व केले आहे.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownndtv" /> ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रुग्णालयाच्या बेडवरूनच मच्छर यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान नेतन्याहू यांच्याशी फोनवर संवाद साधला.<ref name=gaveeverything>{{citation|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-910475|access-date=4 October 2026|date=3 October 2026|work=[[The Jerusalem Post]]|title='I gave everything that I had': Flydubai captain tells Netanyahu about co-pilot's hijacking attempt - The prime minister thanked Machchhar for his "remarkable" actions, saying that he "saved the spirit of the world."|first=Aaron|last=Glick}}</ref><ref name=cnnheropilot>{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/03/world/video/flydubai-pilot-netanyahu-smit-machchhar-latam-intl|access-date=4 October 2026|date=3 October 2026|work=[[CNN]]|title=Flydubai hero pilot tells Netanyahu new details about cockpit attack - Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu spoke with Flydubai pilot Smit Machchhar Saturday, calling him a hero and learning new details about the terrifying moments in the cockpit attack.}}</ref><ref name=lazar/> विमानावर त्यांच्यावर कसा हल्ला झाला याबद्दल त्यांनी इस्रायली पंतप्रधानांना नवीन माहिती सांगितली.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar>{{citation|url=https://www.timesofisrael.com/flydubai-captain-says-copilot-asked-to-pray-then-struck-him-from-behind-describes-exactly-how-he-opened-cockpit-door/|work=[[The Times of Israel]]|access-date=4 October 2026|title=Flydubai captain says copilot asked to pray, then struck him from behind; describes exactly how he opened cockpit door - Speaking to PM, Smit Machchhar says terrorist Hamam al-Hammami kept crew outside from using code to enter cockpit; report says pilots from Iran, Syria, Iraq have flown airliners to Israel, and that al-Hammami had done so before|first=Lazar|last=Berman|date=4 October 2026}}</ref> त्यांनी सांगितले की, उड्डाण सुरू झाल्यानंतर दोन तासांनी हमाम अल-हम्मामी प्रार्थनेसाठी उठला होता, ज्याकडे मच्छर यांनी सर्वसामान्य बाब म्हणून दुर्लक्षित केले.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> त्यानंतर मच्छर यांना त्यांच्या डोक्याच्या पाठीमागच्या बाजूस जोराचा फटका बसल्याचे जाणवले आणि त्या हल्ल्यामुळे त्यांची दृष्टी अंधुक होऊ लागली.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> त्यांनी सांगितले की, हल्ल्यादरम्यान त्यांच्या विमानातील फ्लाइट अटेंडंट्स कॉकपिटमध्ये प्रवेश करण्यासाठी दरवाजाचा कोड टाकण्याचा प्रयत्न करत होते, परंतु हल्लेखोर त्यांना कॅप्टनला मदत करण्यासाठी तो प्रवेश कोड वापरू देत नव्हता.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> == वैयक्तिक आयुष == मच्छर हे त्यांची पत्नी सोनल मच्छर आणि दोन मुलांसह [[दुबई]] येथे राहतात.<ref name=shock>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/flydubai-pilot-smit-machchhars-wife-recalls-shock-didnt-have-the-mental-capacity/articleshow/134638267.cms|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Times of India]]|title=Flydubai pilot Smit Machchhar's wife recalls shock: 'Didn't have the mental capacity'}}</ref><ref name=wsj/><ref name=mogul>{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/01/india/india-captain-smit-machchhar-flydubai-intl-hnk|work=[[CNN]]|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|title=Captain Smit Machchhar: The 'jovial' pilot and father who thwarted the Flydubai attacker|first1=Rhea|last1=Mogul|first2=Ayushi|last2=Shah|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001070115/https://www.cnn.com/2026/10/01/india/india-captain-smit-machchhar-flydubai-intl-hnk|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref> फ्लाईदुबईमधील त्यांच्या नोकरीमुळे ते दुबईला स्थलांतरित झाले होते.<ref name=craw/> मच्छर यांनी स्पष्ट केले होते की कामाची पाळी संपल्यानंतर जेव्हा ते विमानाचे कॉकपिट सोडतात, तेव्हा ते इतरांशी विमान वाहतुकीबद्दल (एव्हिएशनबद्दल) बोलणे पूर्णपणे थांबवतात.<ref name=aftab/> त्याऐवजी आपल्या कुटुंबाच्या, मुलांच्या गरजांवर तसेच त्यांच्या वडिलांसोबत खेळण्याच्या इच्छेवर पूर्ण लक्ष केंद्रित करतात.<ref name=aftab/> == पुरस्कार आणि सन्मान == * फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ मधील त्यांच्या शौर्याबद्दल, मच्छर यांना गुजरात सरकारतर्फे 'विशिष्ट गुजरात गरिमा पुरस्कार' प्रदान करण्यात आला.<Ref name="khaleej"/><ref name=indomitable/><ref name=economictimes/> या पुरस्काराची घोषणा गुजरातचे मुख्यमंत्री [[भूपेंद्रभाई पटेल]] यांनी केली होती.<ref name=hindustanproud>{{citation|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|title=‘Everyone is proud’: Smit Machchhar's family lauds him after flydubai incident |work=[[Hindustan Times]]|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/everyone-is-proud-smit-machchhars-family-lauds-him-after-flydubai-incident-101791014414207.html}}</ref> आपत्कालीन परिस्थितीत त्यांनी दाखवलेले धाडस आणि संयमी वर्तनाचा गौरव म्हणून हा पुरस्कार देण्यात आल्याचे पटेल यांनी सांगितले.<Ref name="hindustanproud"/> * 'द फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्स' (FIP) ने २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांना एक पत्र लिहून मच्छर यांना [[राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार]] देण्याची विनंती केली.<ref name=braverystatesman>{{citation|url=https://www.thestatesman.com/india/extraordinary-courage-pilot-writes-to-pmo-seeks-national-bravery-award-for-flydubai-pilot-smit-1503646112.html|access-date=2 October 2026|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|title='Extraordinary courage': Pilot body writes to PMO, seeks national bravery award for Flydubai pilot Smit|date=2 October 2026}}</ref><ref name=braverynewindian>{{citation|url=https://www.newindianexpress.com/india/2026/Oct/02/pilots-body-seeks-national-bravery-award-for-flydubai-captain-attacked-by-co-pilot-mid-flight|access-date=2 October 2026|work=[[The New Indian Express]]|date=2 October 2026|title=Pilots' body seeks National Bravery Award for flydubai captain attacked by co-pilot mid-flight - Federation of Indian Pilots says Captain Smit Machchhar kept control despite injuries and safely diverted the Dubai-Tel Aviv flight to Saudi Arabia}}</ref><ref name=braveryhindustan>{{citation|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pilots-body-urges-pm-modi-to-give-flydubai-captain-smit-machchhar-a-bravery-award-for-saving-182-lives-101790938038445.html|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|title=Pilots' body urges PM Modi to give flydubai captain Smit Machchhar a bravery award for saving 182 lives - The pilots' body described Smit Machchhar's actions during the flydubai incident as an act of 'extraordinary courage, and exemplary devotion to duty'|work=[[Hindustan Times]]}}</ref> * भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अझार यांनी जाहीर केले की, त्यांच्या विमानातील प्रवाशांचे प्राण वाचवल्याबद्दल त्यांचा देश मच्छर यांचा सन्मान करेल.<ref name=azar2>{{citation|url=https://www.moneycontrol.com/world/israel-to-honor-captain-smit-machchhar-for-his-bravery-after-attack-by-co-pilot-on-flydubai-flight-israeli-envoy-says-article-14042851.html|access-date=2 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Moneycontrol.com]]|title=Israel to honour Captain Smit Machchhar for his bravery after attack by co-pilot on flydubai flight, Israeli envoy says - Machchhar was flying the Tel Aviv-bound Flydubai aircraft when his co-pilot attacked and stabbed him inside the cockpit.}}</ref><ref name=azar3>{{citation|url=https://www.news18.com/amp/world/israel-will-never-forget-captain-smit-machchhar-ambassador-reuven-azar-says-pilot-will-be-honoured-ws-klrt-10364393.html|access-date=2 October 2026|work=News18|title='Israel Will Never Forget Captain Smit Machchhar': Ambassador Reuven Azar Says Pilot Will Be Honoured|date=2 October 2026}}</ref><ref name=azar>{{citation|url=https://theindianeye.com/2026/10/02/israel-to-honor-indian-pilot-smit-machchhar-for-averting-flydubai-disaster/|work=The Indian Eye|date=2 October 2026|access-date=2 October 2026|title=Israel to Honor Indian Pilot Smit Machchhar for Averting Flydubai Disaster}}</ref> राजदूत अझार यांनी आपत्कालीन परिस्थितीत या पायलटच्या धैर्याचे कौतुक केले.<ref name=azar/> त्यांनी सांगितले की मच्छर यांच्या शौर्याने इस्रायलच्या जनतेला भारावून टाकले आहे आणि देशाच्या सरकारी अधिकाऱ्यांनी संकटाच्या काळात त्यांनी दाखवलेल्या धाडसाची दखल घेतली आहे.<ref name=azar/><ref name=azar2/><ref name=azar3/> * भारताचे राज्यसभेतील खासदार तसेच 'सन फाउंडेशन'चे अध्यक्ष विक्रमजित सिंग साहनी यांनी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मच्छर यांच्यासाठी पुरस्कार जाहीर केला.<ref name=aditi/><ref name=newsmill>{{citation|url=https://thenewsmill.com/2026/10/mp-vikramjit-sahney-announces-rs-25-lakh-bravery-award-for-captain-smit-machchhar/|work=The News Mill|date=3 October 2026|access-date=3 October 2026|title=MP Vikramjit Sahney announces Rs 25 lakh bravery award for Captain Smit Machchhar}}</ref><ref name=rajya/> दुबईहून तेल अवीवच्या दिशेने जाणाऱ्या विमानात कॉकपिटमध्ये हल्ला होत असताना जिवावर आलेल्या संकटातही त्यांनी ज्या प्रकारे धाडसी कृत्ये केली, त्याबद्दल त्यांनी 'स्मित मच्छर शौर्य पुरस्काराची' घोषणा केली.<Ref name="rajya"/> या पुरस्कारासोबत ₹२५ लाख इतके रोख बक्षीस देण्यात आले.<ref name=aditi>{{citation|url=https://www.tribuneindia.com/news/india/punjab-mp-vikram-sahney-announces-rs-25-lakh-bravery-award-for-captain-smit-machchhar/|work=[[The Tribune (India)|The Tribune]]|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|title=Punjab MP Vikram Sahney announces Rs 25 lakh bravery award for Captain Smit Machchhar - Sahney said he had also written to PM Modi, requesting that Captain Machchhar be considered for Ashoka Chakra and National Bravery Award|first=Aditi|last=Tandon}}</ref><ref name=newsmill/><ref name=rajya>{{citation|url=https://www.babushahi.com/full-news.php?id=227697|work=Babushahi.com|date=3 October 2026|access-date=3 October 2026|title=Breaking: MP Vikram Sahney announces Rs 25 lakh Bravery Award for Captain Smit Machchhar|author=Babushahi Bureau}}</ref> साहनी यांनी पंतप्रधान मोदींना पत्र लिहून मच्छर यांना '[[अशोक चक्र (पदक)|अशोक चक्र]]' आणि 'राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार' देण्याचा विचार करावा, अशी विनंती केली.<ref name=aditi/><ref name=newsmill/><ref name=rajya/> साहनी यांनी स्पष्ट केले की, या पुरस्कारातील रोख रकमेचा वापर करून तरुण व होतकरू फ्लाईट कॅप्टनना फ्लाईट ट्रेनिंग स्कूलसाठी शिष्यवृत्ती देण्यात येईल, ज्यामध्ये मच्छर यांच्या नावाचा उपयोग केला जाईल.<ref name=rajya/> त्यांनी नमूद केले की, मच्छर यांचे शौर्य तरुणांना समाजसेवा, कर्तव्य आणि मानवतेच्या भावनेने समुदायासाठी धाडसाने काम करण्यास प्रेरित करेल, अशी त्यांना आशा आहे.<ref name=newsmill/> == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:मच्छर, स्मित }} [[वर्ग:भारतीय प्रवासी वैमानिक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] qjhel1jdbs5bqq8cyzha7un31yn6s2y 2717645 2717644 2026-10-07T03:27:03Z संतोष गोरे 135680 /* फ्लायदुबई फ्लाईट १०७३ */ 2717645 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''स्मित भूपेन्द्र मच्छर''' ({{lang-gu|સ્મિત ભૂપેન્દ્ર મચ્છર}}, {{lang-en|Smit Bhupendra Machchhar}})<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.loksatta.com/research/smit-machhar-gujarati-surname-meaning-history-heroic-story-researchdc-svs-89-6170810/ |title= 'मच्छार' म्हणजे फक्त डास नव्हे; जाणून घ्या रंजक इतिहास |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकसत्ता |प्रकाशक= |भाषा= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=४ ऑक्टोबर २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> हे एक [[भारतीय व्यक्ती|भारतीय]] व्यावसायिक [[वैमानिक]] आहेत, ज्यांनी ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ वर 'बोइंग ७३७ मॅक्स' विमानात कॅप्टन म्हणून सेवा बजावत असताना, कॉकपिटमध्ये त्यांच्या सह वैमानिक (को-पायलट) हम्मम अल-हम्मामी याने त्यांच्यावर चाकूने हल्ला केला.<ref>{{Cite news |last=Abbas Al Lawati, Tal Shalev, Kylie Atwood, Isaac Yee, Avery Schmitz, Thomas Bordeaux, Teele Rebane |date=2026-10-02 |title=Terrorist images found on Flydubai suspect's social media {{!}} CNN |url=https://edition.cnn.com/2026/10/02/world/flydubai-attacker-pilot-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=most-popular-article-end&tenant_id=popular.en |access-date=2026-10-03 |work=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mitchell McCluskey, Tal Shalev |date=2026-10-01 |title=What happened inside the Flydubai flight to Israel? {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/09/30/middleeast/flydubai-israel-plane-pilot-hijacking-incident-latam-hnk-intl |access-date=2026-10-03 |work=CNN |language=en}}</ref>{{efn|सौंदी फुटबॉल खेळाडू हम्माम अल-हम्मामी यांच्याशी संभ्रम होऊ नये|name=confusion}} या हल्ल्यात मच्छर यांना जीवघेण्या जखमा झाल्या, परंतु त्यांनी महत्प्रयासाने आतून कॉकपिटचा दरवाजा उघडला. ज्यामुळे इतर कर्मचारी वर्ग (क्रू मेंबर्स) आणि प्रवाशांनी हस्तक्षेप करून सह वैमानिकला नियंत्रणात आणले. त्यानंतर कोणत्याही जीवितहानीशिवाय विमानाने तबुक, [[सौदी अरेबिया]] येथे सुखरूप आपत्कालीन अवतरण (इमर्जन्सी लँडिंग) केले.<ref name="jpost">{{cite news |last=Zanger-Shamir |first=Maya |title=Flydubai pilot Smit Machchhar reportedly aided rescue efforts while wounded |url=https://www.jpost.com/international/article-910230 |work=The Jerusalem Post |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn">{{cite news |title=Flydubai latest: Hero passenger says he put attacker in a chokehold after cockpit struggle |url=https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |work=CNN |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930113117/https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="bbc">{{cite news |title='Hero' pilot stabbed by other pilot on Israel-bound plane, Israeli PM says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqgmrm7xd8wyo |work=BBC News |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="aftab">{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |last3=Ahmed |first3=Aftab |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=[[Reuters]] |language=en}}</ref> फ्लाईदुबईमध्ये रुजू होण्यापूर्वी, मच्छर यांनी [[स्पाईसजेट|स्पाइसजेट]] मध्ये ११ वर्षे काम केले होते आणि त्यांना [[बोईंग ७३७|बोइंग ७३७]] विमान चालवण्याचा आधीचा अनुभव आहे.<ref name="fe">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar? Indian captain who fought flydubai co-pilot to land flight safely |url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |work=The Financial Express |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930213748/https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="week">{{cite news |last=Jose |first=Sachin |title=Who is Smit Machchhar? Hero Indian flydubai captain was former SpiceJet pilot, has 9,750 flying hours on Boeing aircraft |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |work=The Week |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001035431/https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> त्यांनी [[न्यू झीलंड]]<nowiki/>मधील 'मेनलँड एर फ्लाइट स्कूल' मधून सुरुवातीचे विमान चालवण्याचे प्रशिक्षण घेतले होते.<Ref name="somini"/><ref name=mogul/><ref name=1news/> मुळात मच्छर यांना त्यांच्या कौटुंबिक व्यवसायात काम करायचे होते, ज्यामुळे त्यांनी 'वेलिंगकर इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च' मधून [[वस्त्रोद्योग अभियांत्रिकी]] (टेक्सटाईल इंजिनियरिंग) आणि [[व्यवस्थापन|मॅनेजमेंटचे]] शिक्षण घेतले होते.<ref name=wsj>{{citation|url=https://www.wsj.com/world/the-38-year-old-captain-who-fought-off-cockpit-attack-on-flydubai-flight-cd2e484a|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=1 October 2026|title=The 38-Year-Old Captain Who Fought Off Cockpit Attack on FlyDubai Flight - Smit Machchhar is hailed for his heroism after being stabbed on Flight 1073|first1=Krishna|last1=Pokharel|first2=Aakash|last2=Hassan|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001145433/https://www.wsj.com/world/the-38-year-old-captain-who-fought-off-cockpit-attack-on-flydubai-flight-cd2e484a|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=aftab/> फ्लाईट १०७३ वर को-पायलटने केलेल्या हल्ल्यात गंभीर दुखापत झाल्यानंतर, त्यांच्यावर सौदी अरेबियातील रुग्णालयात उपचार करण्यात आले आणि नंतर एर मेडिकल सर्व्हिसेसद्वारे [[अबु धाबी]] येथील दुसऱ्या रुग्णालयात नेण्यात आले.<ref name=mithil/><ref name=somini/> तिथे उपचार सुरू असताना, त्यांना भारताच्या राजदूतांनी सदिच्छा भेट दिली आणि त्यांची कुटुंबाशी गाठभेट झाली.<ref name=mithil/><ref name=somini/> भारताचे पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] यांनी आधी त्यांच्या कुटुंबियांशी संपर्क साधला आणि नंतर रुग्णालयात विश्रांती घेत असताना मच्छर यांच्याशी फोनवरून संवाद साधला.<ref name=pmreachesout/><ref name=castro/> गुजरात सरकारने फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ मधील मच्छर यांच्या प्राण वाचवण्याच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना 'विशिष्ट गुजरात गरिमा पुरस्कार' प्रदान केला.<ref name=khaleej>{{citation|url=https://www.khaleejtimes.com/world/asia/gujarat-award-flydubai-pilot-smit-machchhar-bravery|access-date=2 October 2026|work=[[Khaleej Times]]|title=Gujarat announces award for flydubai pilot Smit Machchhar in honour of his 'bravery'|date=1 October 2026|first=Laraib|last=Anwer}}</ref><ref name=indomitable>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indomitable-bravery-indian-flydubai-pilot-smit-machchhar-to-be-awarded-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134613847.cms|work=[[The Times of India]]|access-date=2 October 2026|title='Indomitable bravery': Indian flydubai pilot Smit Machchhar to be awarded 'Visisht Gujarat Garima Award'|first=Trishta|last=Mahajan|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002013932/https://timesofindia.indiatimes.com/india/indomitable-bravery-indian-flydubai-pilot-smit-machchhar-to-be-awarded-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134613847.cms|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=economictimes>{{citation|title=Flydubai stabbing incident: Pilot Machchhar to be honoured with 'Visisht Gujarat Garima Award'|access-date=2 October 2026|work=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/flydubai-stabbing-incident-pilot-machchhar-to-be-honoured-with-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134615974.cms|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001210436/https://economictimes.indiatimes.com/news/india/flydubai-stabbing-incident-pilot-machchhar-to-be-honoured-with-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134615974.cms|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref> राज्यसभा सदस्य आणि सन फाउंडेशनचे अध्यक्ष विक्रमजित सिंग साहनी यांनी त्यांच्या सन्मानार्थ 'स्मित मच्छर शौर्य पुरस्कार' सुरू केला.<ref name=newsmill/><ref name=rajya/> भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अझार यांनी सांगितले की, त्यांच्या विमानातील प्रवाशांचे प्राण वाचवल्याबद्दल त्यांचे सरकार मच्छर यांचा सन्मान करणार आहे.<ref name=azar2/> पंतप्रधान मोदी यांना 'द फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्स' (FIP) कडून एक पत्र मिळाले असून, त्यात मच्छर यांना त्यांच्या देशाकडून [[राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार]] देण्याची विनंती करण्यात आली आहे.<ref name=braverystatesman/><ref name=braveryhindustan/><ref name=braverynewindian/> == प्रारंभिक आयुष्य == मूळचे [[मुंबई]] येथील असलेले मच्छर हे एक गुजराती ब्राह्मण आहेत.<ref name=craw/><ref name="jpost" /><ref name="vibes">{{cite news |title=Gujarat Pilot Smit Machchhar Stops Co-Pilot From Taking Control, Prevents Flydubai Flight From Crashing |url=https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |work=Vibes of India |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001014939/https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> त्यांच्या आई-वडिलांचे नाव भूपेंद्र मच्छर आणि गीता मच्छर असे आहे.<ref>{{citation|url=https://www.ndtv.com/india-news/pm-narendra-modis-big-salute-to-flydubai-pilot-smit-machchhars-parents-praise-for-his-wife-12129388|access-date=3 October 2026|work=[[NDTV]]|title=PM Modi's Big "Salute" To Smit Machchhar's Parents, Praise For His Wife - During the phone call, PM Modi told Captain Machchhar that he has made 140 crore Indians proud with his courage.|date=2 October 2026|first=Ajay|last=Kumar}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.ndtv.com/india-news/captain-smit-machchhars-father-to-ndtv-flying-is-like-his-wife-12129994|access-date=3 October 2026|work=[[NDTV]]|title='He Got Some Inner Strength': Captain Smit Machchhar's Father On His Heroics - The hero pilot, who saved 174 flydubai passengers from almost certain death by fighting off an axe attack by his co-pilot inside the cockpit, is recovering in a hospital in Abu Dhabi.|date=2 October 2026|first=Shiv|last=Aroor}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.thedailyjagran.com/india/news/immensely-proud-of-his-actions-smit-machchhar-father-bhupendra-shares-his-feelings-after-flydubai-pilot-became-global-hero-10331342|access-date=3 October 2026|work=[[The Daily Jagran]]|title='Immensely Proud Of His Actions': Smit Machchhar's Father Shares His Feelings After Son Thwarted Flydubai Plane Crash Attempt - Bhupendra Machchhar expressed immense pride in his son, Captain Smit Machchhar, who saved 180 lives during a Flydubai crash scare. Despite injuries sustained while preventing the co-pilot from crashing the plane, Smit is determined to return to flying.|date=2 October 2026|first=Raju|last=Kumar}}</ref> त्यांचे कुटुंब आणि मित्र त्यांना 'स्मित मॅक' टोपणनावाने हाक मारतात.<ref name=som>{{citation|url=https://www.abc.net.au/news/2026-10-03/captain-smit-machchhar-friend-pilot-tells-of-shock-and-relief/107223014|work=[[Australian Broadcasting Company]]|date=2 October 2026|access-date=2 October 2026|title=Friend of stabbed pilot Smit Machchhar speaks of shock, welcomes hero's recovery|first1=Som |last1=Patidar|first2=Lachlan|last2=Bennett|first3=Lucia|last3= Stein}}</ref><ref name=biswas>{{citation|first=Soutik|last=Biswas|url=https://www.bbc.com/news/articles/cq33k36yp01no|work=[[BBC News]]|title='He's taught us courage': Friend on Indian pilot hailed as a hero|date=1 October 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> त्यांचे कुटुंब मुंबईच्या [[घाटकोपर|घाटकोपर पूर्व]] उपनगरात राहते.<ref name=mogul/> त्यांचे कुटुंब वस्त्रोद्योग (टेक्सटाईल इंडस्ट्री) क्षेत्रात काम करत होते आणि मच्छर यांना देखील कौटुंबिक व्यवसायातच जायचे होते.<ref name=somini/><ref name=wsj/><ref name=mogul/> त्यांनी व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट) आणि वस्त्रोद्योग अभियांत्रिकी या दोन्ही विषयांत शिक्षण घेऊन पदव्या प्राप्त केल्या होत्या.<ref name=wsj/><ref name=mogul/> त्यांनी वेलिंगकर इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च मधून व्यवसाय व्यवस्थापनाचे शिक्षण घेतले होते.<ref name=aftab/> वयाच्या १९ व्या वर्षी ते विमान वाहतूक उद्योगावरील एका परिसंवादाला (सेमिनारला) गेले होते, ज्यामुळे त्यांना व्यावसायिक एअरलाइन पायलट कसे बनवायचे यावर संशोधन करण्याची प्रेरणा मिळाली.<ref name=aftab/><ref name=wsj/><ref name=mithil/> झलक मेहता यांच्या युट्यूब चॅनेलवरील २०२५ मधील एका मुलाखतीत त्यांनी सांगितले होते की, त्या काळातील इतर विमानचालकांच्या विपरीत, त्यांचे बालपणी फ्लाईट ट्रेनिंग घेण्याचे कोणतेही स्वप्न नव्हते, तर त्यांच्या कारकिर्दीच्या मधल्या टप्प्यात त्यांना याची प्रेरणा मिळाली होती.<ref name=zalakmehta>{{citation|url=https://www.youtube.com/watch?v=DuBRRM0UwUs|publisher=[[YouTube]]|first=Zalak|last=Mehta|title=Captain Smit Machchhar (The Indian Hero) Ep-2 of Bonafide Banter with CS Zalak Mehta|date=17 October 2025|work=Bonafide Banter|accessdate=3 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001111227/https://www.youtube.com/watch?si=VBxMKeKHyheX_RXb&v=DuBRRM0UwUs|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=aftab/><ref name=tribunepti>{{cite news |title=From textile engg to passion for aviation: Indian pilot Smit Machchhar wins praise for averting flydubai crash |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/from-textile-engg-to-passion-for-aviation-indian-pilot-smit-machchhar-wins-praise-for-averting-flydubai-crash/ |work=The Tribune |agency=Press Trust of India |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> २००८ मध्ये, मच्छर यांनी न्यू झीलंडमधील ड्युनेडिन विमानतळावरील मेनलँड एर येथे फ्लाइट ट्रेनिंग पूर्ण करण्यासाठी [[ड्युनेडिन]], [[न्यू झीलंड]] येथे १८ महिने घालवले.<ref name=somini/><ref name=mogul/><ref name=1news/> त्यांचे मित्र धरव गोसालिया, जे त्यांच्यासोबत फ्लाईट स्कूलमध्ये होते, त्यांनी एअरलाइनमध्ये रुजू होण्यास त्यांना मदत केली.<ref name=biswas/> 'मेनलँड एर'ने नमूद केले की ते अभ्यासात अत्यंत हुशार होते, आपल्या सहकाऱ्यांमध्ये ठळकपणे पुढे होते आणि त्यांनी आपल्या अभ्यासक्रमात उत्कृष्ट कामगिरी केली होती.<ref name=maqbool/><ref name=1news>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001150222/https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> 'मेनलँड एर'चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी फिलिप कीन यांनी आठवण सांगितली की, फ्लाईट स्कूलमधील त्यांच्या कालावधीत मच्छर शिकण्यासाठी सतत उत्सुक असत आणि आपल्या अभ्यासात यश मिळवण्यासाठी त्यांनी मन लावून मेहनत घेतली होती.<ref name=mogul/> आपले प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, मच्छर वैमानिक म्हणून काम करण्यासाठी भारतात परतले.<ref name=craw/> == कारकिर्द == [[File:A6-FKF B737Max8 2026-01-02 DXB FlyDubai psnb.jpeg|thumb|A6-FKF फ्लाईदुबईसाठी मच्छर यांनी चालवलेले विमान]] मच्छर यांचा व्यावसायिक विमानचालक म्हणून कॉकपिटमधील पहिला अनुभव भारतातील [[बंगळुरू]] ते [[दिल्ली]] अशा विमानातील प्रवासाचा होता.<ref name=wsj/> या सुरुवातीच्या विमान प्रवासाच्या अनुभवाबद्दल त्यांनी नमूद केले की, त्यांना विमान चालवण्यासाठी लागणाऱ्या कौशल्यामुळे नव्हे तर व्यावसायिक विमान चालवण्याच्या जबाबदारीमुळे चिंता वाटत होती.<ref name=wsj/> त्यांच्या व्यावसायिक विमान प्रवासाच्या सुरुवातीपासूनच मच्छर यांना हे माहीत होते की त्यांना बोइंग विमाने चालवायची आहेत.<ref name=mithil/><ref name=wsj/> त्यांनी सांगितले की त्यांनी चालवलेले पहिले विमान बोइंगने तयार केले होते आणि त्यानंतरच्या संपूर्ण कारकिर्दीत ते त्याच कंपनीच्या विमानांशी जोडलेले राहिले.<ref name=mithil/><ref name=wsj/> २०११ मध्ये त्यांना भारतीय एअरलाइन [[स्पाइसजेट]] द्वारे कामावर ठेवण्यात आले, जिथे त्यांना कॅप्टन गुरुचरण अरोरा यांनी प्रशिक्षण दिले.<ref name=wsj/><ref name=news18/><ref name=[india.com/](https://india.com/)> त्यांनी तिथे मुंबईतील त्यांचे मित्र आणि फ्लाईट स्कूलचे सहकारी असलेले कॅप्टन धरव गोसालिया यांच्यासोबत काम केले.<ref name=biswas/> मच्छर यांनी स्पाइसजेटमध्ये ११ वर्षे काम केले.<ref name=normandiamond>{{citation|url=https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Fox News]]|title=FlyDubai pilot showed world 'the highest form of courage,' India's PM says - Prime Minister Modi said Captain Smit Machchhar 'prevented another 9/11-like attack'|first=Greg|last=Norman-Diamond|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001172211/https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|archive-date=1 October 2026|url-status=live }}</ref><ref name=news18/> तिथे त्यांच्या भूमिकांमध्ये वरिष्ठ कमांडर, लाईन ट्रेनिंग कॅप्टन आणि इतर पायलटांचे मार्गदर्शक (मेन्टर) यांचा समावेश होता.<ref name="news18" /><ref name="india.com">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar, flydubai pilot involved in mid-air cockpit incident |url=https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |work=India.com |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001030438/https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref><Ref name="mogul"/> त्यांना २०२२ मध्ये फ्लाईदुबई द्वारे कॅप्टन आणि पायलट म्हणून कामावर ठेवण्यात आले आणि त्यांनी दुबईमधील सुविधळांमधून काम केले.<ref name=mithil/><ref name="news18" /><ref name="ynet">{{cite news |title=Meet Smit Machchhar, Flydubai captain stabbed in cockpit who fought to save jet |url=https://www.ynetnews.com/article/hyeibn9qgx |work=Ynetnews |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> २०२६ पर्यंत, त्यांना कमर्शियल पायलट म्हणून १३ वर्षांपेक्षा जास्त अनुभवाचा वारसा लाभला होता.<ref name=aftab/><ref name=fe/> त्यांनी बोइंग ७३७-८०० आणि ७३७ मॅक्स ८/९ विमानांवर ९,७५० तास उड्डाण केले होते.<ref name=biswas/><ref name=aftab/><ref name=fe/> यापैकी त्यांनी त्या विमानांवर ६,४०० तास पायलट-इन-कमांड म्हणून सेवा बजावली होती.<ref name="fe" /><ref name="news18">{{cite news |title=Who Is Smit Machchhar, Indian Pilot Who Fended Off Omani Co-Pilot Aboard Flydubai Flight |url=https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |work=News18 |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930133455/https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name=maqbool/> कॅप्टन म्हणून, मच्छर यांनी यापूर्वी [[मान्सून]] (पावसाळा) मधील हवेतील ढवळतुल्य परिस्थिती (टर्ब्युुलन्स) आणि विमान प्रवासादरम्यान झालेल्या बालकाच्या जन्मासारख्या प्रसंगांचा सामना केला होता.<ref name=maqbool/><ref name=somini>{{citation|access-date=1 October 2026|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2026/10/01/world/asia/israel-flight-flydubai-pilot-captain-smit-machchhar.html|first1=Somini|last1=Sengupta|first2=Suhasini|last2= Raj |first3=Mujib|last3= Mashal|date=1 October 2026|title=Who Is the Indian Pilot Being Hailed as a Hero? - Capt. Smit Machchhar suffered stab wounds while fending off an attack from his co-pilot, saving the lives of around 170 people on board, officials said.}}</ref><ref name=wsj/> बालकाच्या जन्माच्या वेळी त्यांना घेतलेल्या निर्णयांचे वर्णन करताना त्यांनी नमूद केले की, त्यांनी आणि त्यांच्या फ्लाईटने जवळपासची विमानतळे आणि स्थानिक हवामानाची माहिती घेतली होती.<Ref name="wsj"/> काही मिनिटांनंतर, त्यांना कळवण्यात आले की त्यांच्या विमानात यशस्वीपणे बाळ जन्माला आले आहे.<ref name=wsj/> मच्छर हे एका खाजगी फ्लाईट स्कूल असलेल्या 'फ्लाय बाय एव्हिएशन' मध्ये प्रशिक्षक (इन्स्ट्रक्टर) म्हणूनही राहिले आहेत.<ref name=somini/> == फ्लायदुबई फ्लाईट १०७३ == [[चित्र:Flydubai Flight 1073 altitude and speed.svg|इवलेसे|०५:२० (UTC) वाजता विमान तीव्र उताराच्या स्थितीत (स्टिप ड्राईव्ह) जात असल्याचे दर्शवणारी विमान टेलिमेट्री]] मच्छर यांनी ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबईच्या फ्लाईट FZ1073 वर पायलट म्हणून काम पाहिले.<ref name=mithil/> हे विमान, एक बोईंग ७३७ मॅक्स 8 (नोंदणी क्रमांक A6-FKF), दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून इस्रायलमधील बेन गुरियन विमानतळाच्या दिशेने सुमारे १८० लोकांना घेऊन जात होते.<ref name=mithil/> उड्डाण सुरू झाल्यानंतर दोन तासांनी, विमानाने २९ सेकंदांत सुमारे १४,००० फूट खाली झेप घेतली.<ref>{{citation|url=https://indianexpress.com/article/world/flydubai-flight-fz1073-stabbing-indian-pilot-smit-machchhar-saudi-arabia-emergency-landing-10901704/|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 October 2026|title=Plunged 14,000 feet in 29 secs: How stabbed Indian pilot averted flydubai crash - The flydubai stabbing on Flight FZ1073 sent a Boeing 737 diving 14,125 feet in 29 seconds before it landed safely in Saudi Arabia.|first=Abhishek|last= Chakraborty|date=1 October 2026}}</ref> विमानाने आणीबाणीचा कोड ७७०० प्रसारित केला, त्यानंतर विमान अपहरणाचा कोड ७५०० प्रसारित करण्यात आला.<ref name="cnn" /><ref name="kan">{{cite news |last=Blumenthal |first=Itay |title=אחרי שעות מורטות עצבים: נוסעי "פליי דובאי" שבו ארצה |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |work=Kan News |language=he |date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930212315/https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |archive-date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="toi">{{cite news |title=Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366 |work=The Times of Israel |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> इस्रायलचे पंतप्रधान [[बेंजामिन नेतान्याहू]] यांनी सांगितले की, ओमाणी सह-वैमानिक हमाम अल-हम्मानी याने मच्छर यांच्यावर वार केल्यानंतर ते गंभीर जखमी झाले.<ref name="CNN-2026-10-02">{{Cite news |last=Abbas Al Lawati, Tal Shalev, Kylie Atwood, Isaac Yee, Avery Schmitz, Thomas Bordeaux, Teele Rebane |date=2 October 2026 |title=Terrorist images found on Flydubai suspect's social media {{!}} CNN |url=https://edition.cnn.com/2026/10/02/world/flydubai-attacker-pilot-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=most-popular-article-end&tenant_id=popular.en |access-date=3 October 2026 |work=CNN |language=en}}</ref><ref name="CNN-2026-10-01">{{Cite news |last=Mitchell McCluskey, Tal Shalev |date=1 October 2026 |title=What happened inside the Flydubai flight to Israel? {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/09/30/middleeast/flydubai-israel-plane-pilot-hijacking-incident-latam-hnk-intl |access-date=3 October 2026 |work=CNN |language=en}}</ref>{{efn|name=confusion}} अशा अवस्थेत देखील त्यांनी हमल्याचा धैर्याने सामना केला आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडला, ज्यामुळे विमान कर्मचारी आणि प्रवाशांना त्या सह-वैमानिकाला नियंत्रणात आणणे शक्य झाले.<ref name=toiimmense>{{citation|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366 |access-date=1 October 2026|work=[[The Times of Israel]]|title='Immense courage and resolve': Pilot feted for crucial role in saving the lives of all aboard flydubai 1073 - Indian national Smit Machchhar undergoes surgery in Saudi Arabia after being attacked by Omani copilot, who Netanyahu says 'obviously hated Israelis' while acknowledging his 'exact background' remains unclear|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001050204/https://www.timesofisrael.com/out-of-harms-way-pilot-feted-for-helping-save-lives-of-everyone-aboard-flydubai-flight/|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=maqbool>{{citation|url=https://apnews.com/article/pilot-flydubai-attack-india-israel-saudi-arabia-50b58c553c34c3fc5c61f3d7e7866c54|work=[[Associated Press]]|date=1 October 2026|access-date=1 October 2026|title=An Indian airline captain is hailed as a hero after a cockpit attack on a FlyDubai flight|first1=Sheikh|last1=Saaliq|first2=Rafiq|last2=Maqbool}}</ref> तसेच प्रवाशांनी विमानाची होणारी तीव्र घसरण रोखली.<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="jpost" /><ref name="bbcar" /> कॉकपिटचा दरवाजा उघडला तेव्हा मच्छर यांचे चांगलेच रक्त वाहून गेल्याने ते बेशुद्ध होऊन खाली पडले.<ref name=nearly>{{citation|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366|access-date=1 October 2026|title=Nearly $80,000 raised for wounded flydubai pilot - A GoFundMe campaign organized by Jewish Breaking News raised more than $73,000 toward a $130,000 goal for flydubai Capt. Smit Machchhar.|work=[[The Jerusalem Post]]|date=1 October 2026}}</ref><ref name=toiimmense/> जमिनीवर रक्ताच्या थारोळ्यात पडलेले असताना, विमानातील प्रवासी दंतवैद्याने त्यांच्यावर ताबडतोब उपचार केले.<ref name=craw>{{citation|title=Who is the Indian pilot who fought off his cockpit attacker? - Captain Smit Machchhar once said he had planned to join his family's textile business before being bitten by the "aviation bug."|newspaper=[[The Washington Post]]|date=1 October 2026|first=Victoria|last=Craw|url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/01/flydubai-indian-pilot-smit-machchhar-hailed-hero-after-cockpit-stabbing/|access-date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001124241/https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/01/flydubai-indian-pilot-smit-machchhar-hailed-hero-after-cockpit-stabbing/|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=wsj/> दंतवैद्य शोटा मुसाएव यांनी सांगितले की, रक्तवाहिन्या निकामी झाल्यामुळे मच्छर यांचा अतीरक्तस्राव झाल्यामुळे ते गंभीर जखमी झाले होते.<ref name=mogul/> कॅप्टन मच्छर यांनी [[हनुमान चालीसा|हनुमान चालिसा]] म्हटली, ज्यामुळे त्यांना धार्मिक उन्मादी सह-वैमानिकाच्या हल्ल्याचा सामना करून जिवंत राहण्यासाठी मानसिक ताकद मिळाली.<ref name="h949">{{citation | last=Nath | first=Sanstuti | title='Recited Hanuman Chalisa For Courage," flydubai Hero Pilot Tells PM Modi | work=[[NDTV]]| date=2 October 2026 | url=https://www.ndtv.com/world-news/recited-hanuman-chalisa-for-courage-flydubai-hero-pilot-tells-pm-modi-12129120 | access-date=4 October 2026}}</ref> विमानावरील दोन रिलीफ पायलट (राखीव वैमानिक) कॉकपिटमध्ये पोहोचले.<ref>{{cite news |last1=Yerushalmy |first1=Jonathan |last2=Ellis-Petersen |first2=Hannah |last3=Hassan |first3=Aakash |title='Hero' pilot, plumber and dentist among those who saved flydubai flight to Israel |url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/01/hero-pilot-stabbed-flydubai-plane-flight-israel |access-date=2 October 2026 |work=[[The Guardian]] |date=1 October 2026}}</ref> विमानाने सौदी अरेबियातील तबुक येथील 'प्रिन्स सुलतान बिन अब्दुलाझीझ विमानतळावर' आणीबाणीच्या परिस्थितीत यशस्वी उतरवले. दोन्ही वैमानिकांना रुग्णालयात नेण्यात आले. मच्छर यांच्यावर शस्त्रक्रिया झाली असून त्यांची प्रकृती स्थिर आहे.<ref name=toiimmense/><ref name="i24" /> इस्रायलला विमाने पाठवून प्रवाशांना नेण्यास सौदी अरेबियाने नकार दिल्यानंतर प्रवाशांना फ्लाईदुबईच्या दुसऱ्या विमानात हलवण्यात आले.<ref name="kan" /> या घटनेची चौकशी करेपर्यंत फ्लाईदुबईने इस्रायलमधील आणि तेथून येणारी विमाने तात्पुरती बंद केली. इस्रायली सरकारी सूत्रांनी या घटनेला दहशतवादी कृत्य म्हटले असून या प्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे. सौदी अधिकाऱ्यांनी सह-वैमानिकाची कसून चौकशी केली. इस्रायलमधून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांच्या विमानातील परदेशी वैमानिकांसाठी इस्रायलने अधिक कडक तपासणी प्रक्रिया सुरू केली.<ref name="kan" /><ref name="bbcar">{{cite news |title=ركاب رحلة "فلاي دبي" يصلون تل أبيب ونتنياهو يلتقيهم في المطار |url=https://www.bbc.com/arabic/articles/ck0e3v20ljxlo |work=BBC News Arabic |language=ar |date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn" /><ref name="bbc" /><ref name="dw">{{cite news |title=Flydubai pilot stabbed in attempt to down Israel-bound plane |url=https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |work=Deutsche Welle |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930100616/https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref> सौदी अरेबियात वैद्यकीय उपचार घेतल्यानंतर, त्यांना एअर मेडिकल सर्व्हिसेसद्वारे [[अबू धाबी]] येथे नेण्यात आले.<ref name=mithil>{{citation|url=https://www.nbcnews.com/world/middle-east/smit-machchhar-pilot-hero-averting-crash-israel-plane-rcna600874|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[NBC News]]|title=What we know about the pilot hailed as a hero for averting crash of Israel-bound plane - Captain Smit Machchhar was severely injured by his fellow pilot but managed to open the cockpit door, an action credited with saving the lives of everyone on board.|first=Mithil|last=Aggarwal|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001142133/https://www.nbcnews.com/world/middle-east/smit-machchhar-pilot-hero-averting-crash-israel-plane-rcna600874|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=somini/> तेथे भारताच्या राजदूतांनी त्यांची भेट घेतली.<ref name=somini/><ref name=mithil/> तोपर्यंत त्यांचे कुटुंबीय देखील त्यांच्याजवळ पोहोचले.<ref name=somini/><ref name=mithil/> इस्रायलचे पंतप्रधान नेतन्याहू यांनी मच्छर यांना एक धाडसी तारणहार म्हटले आणि त्यांनी १७४ लोकांचे प्राण वाचवले असल्याचे सांगितले. या स्तुतीचा पुनरुच्चार सौदी अरेबियातील भारतीय दूतावासानेही केला.<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="i24">{{cite news |title=Flydubai Pilot Smit Machchhar Undergoes Surgery After Cockpit Stabbing |url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |work=i24NEWS |date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930195850/https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |archive-date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref> [[File:PM Modi calls Captain Smit Machchhar, wishes him a speedy recovery.webm|thumb|[[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांनी [[संयुक्त अरब अमिराती]]<nowiki/>तील रुग्णालयात उपचार घेत असलेल्या स्मित मच्छर यांच्याशी केलेल्या दूरध्वनी संभाषणाचा व्हिडिओ सार्वजनिकरित्या प्रसिद्ध केला<ref name=castro/><ref name=haworth/><ref name=reuterscall/>]] [[पंतप्रधान नरेंद्र मोदी]] यांनी स्वतः मच्छर यांच्या पत्नी आणि पालकांशी संपर्क साधला.<ref name=pmreachesout/> मोदींनी कुटुंबाला सांगितले की ते मच्छर यांच्या प्रकृतीसाठी आणि सुरक्षित पुनर्प्राप्तीसाठी प्रार्थना करत आहेत.<ref name=pmreachesout>{{citation|url=https://asianews.network/india-is-proud-pm-modi-reaches-out-to-flydubai-hero-smit-machchhars-wife-and-parents/|author=[[Asia News Network]]|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|title='India is proud': PM Modi reaches out to Flydubai hero Smit Machchhar's wife and parents - The former SpiceJet training captain has around 9,750 flying hours and is being treated in Tabuk after the Dubai-Tel Aviv aircraft was forced to divert to Saudi Arabia.}}</ref> मोदींनी नमूद केले की स्वतःच्या जीवाला सतत धोका असताना आणि गंभीर दुखापत झालेली असतानाही, मच्छर यांनी आपल्या प्रवाशांच्या जीवाची काळजी घेत शौर्य दाखवले.<ref name=maqbool/> पंतप्रधानांनी नमूद केले की मच्छर यांनी शेकडो लोकांचे मृत्यू टळले आणि एक मोठा अनर्थ टळला.<ref name=maqbool/> मोदी म्हणाले की वैमानिकाने दबावाखाली असतानाही अत्यंत शांत आणि संयमी वर्तन दाखवले.<ref name=maqbool/> त्यांनी सांगितले की कॅप्टनच्या कृतीमुळे त्यांच्या विमानावर [[सप्टेंबर ११, २००१ चे दहशतवादी हल्ले|११ सप्टेंबरच्या दहशतवादी हल्ल्याप्रमाणे]] धोकादायक हल्ला होण्यापासून टळला.<ref name=maqbool/><ref name=normandiamond>{{citation|url=https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Fox News]]|title=FlyDubai pilot showed world 'the highest form of courage,' India's PM says - Prime Minister Modi said Captain Smit Machchhar 'prevented another 9/11-like attack'|first=Greg|last=Norman-Diamond|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001172211/https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|archive-date=1 October 2026|url-status=live }}</ref> भारताच्या जनतेच्या वतीने बोलताना मोदींनी भर दिला की त्यांना वाटते मच्छर यांच्या धैर्याने भारतीय जनतेमध्ये अभिमानाची भावना निर्माण केली आहे.<ref name=maqbool/> मच्छर यांच्या कुटुंबाला आणि त्यांच्या वैद्यकीय खर्चासाठी मदत करण्याकरिता गो फंड मी वर उत्स्फूर्तपणे दोन स्वतंत्र निधीसंकलन मोहीम सुरू करण्यात आल्या.<ref name="nearly" /> या घटनेच्या दुसऱ्या दिवशी, या मोहिमांद्वारे एकूण ८०,००० [[युनायटेड स्टेट्स डॉलर|यूएस डॉलर]] जमा झाले होते.<ref name="nearly" /> क्रिकेट खेळाडू [[सचिन तेंडुलकर]] यांनी मच्छर यांच्या कृतीचे कौतुक केले, ते म्हणाले की संपूर्ण जगाला त्यांच्या या कृतीचा अभिमान वाटतो आणि ते मच्छर यांना त्यांच्या प्रवाशांचे तारणहार मानतात.<ref name="nearly" /> [[सुरेश रैना]], [[वीरेंद्र सेहवाग]] आणि [[युवराज सिंग]] यांसारख्या सह-क्रिकेट खेळाडूंनीही समर्थनाचे संदेश पाठवले.<ref name="nearly" /> [[शमिता शेट्टी]], [[रविना टंडन]] आणि [[सोनम कपूर]] यांसारख्या [[बॉलीवूड]] चित्रपट अभिनेत्यांकडूनही त्यांच्या कृतीचा सन्मान करणाऱ्या प्रतिक्रिया मिळाल्या.<ref name="nearly" /> अबू धाबीमधील रुग्णालयात असताना, मच्छर यांना पंतप्रधान मोदींनी फोन केल्यामुळे.<ref name="castro">{{citation|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Newsweek]]|url=https://www.newsweek.com/who-is-capt-smit-machchhar-flydubai-pilot-flight-fz1073-12509226|title=Who Is Captain Smit Machchhar? Flydubai Pilot Hailed as Hero|first1=Amanda |last1=Castro|first2=Alex |last2=Backus|first3=Joshua |last3=Rhett Miller}}</ref><ref name="haworth" /><ref name="reuterscall">{{citation|url=https://www.reuters.com/world/indian-pilot-tells-pm-modi-he-opened-flydubai-cockpit-door-during-attack-2026-10-02/|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Reuters]]|title=Indian pilot tells PM Modi he opened flydubai cockpit door during attack}}</ref> त्यांना खूप धीर मिळाला, त्यांनी मोदींना सांगितले की, पंतप्रधानांनी त्या वेळी स्वतःहून संपर्क साधल्याबद्दल त्यांना अभिमान वाटला आणि ते मोदींकडे आपले आदर्श म्हणून पाहतात.<ref name="fightinglife" /><ref name="fightinglife">{{citation|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Fox News]]|url=https://www.foxnews.com/world/hero-flydubai-pilot-fighting-life-plane-plunged-copilot-attack|title=Hero FlyDubai pilot says he was 'fighting for my life' as plane plunged after copilot attack - Captain Smit Machchhar recalled saying, 'This is the last push Smit, do it, the door is right there'|first=Robert|last=McGreevy|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002142815/https://www.foxnews.com/world/hero-flydubai-pilot-fighting-life-plane-plunged-copilot-attack|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पंतप्रधान कार्यालयाने भारतीय नेते आणि वैमानिक यांच्यातील या फोन संभाषणाचा व्हिडिओ सार्वजनिक केला.<ref name="haworth">{{citation|url=https://abcnews.com/International/push-smit-flydubai-captain-smit-machchhar-recounts-harrowing/story?id=136944166|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|title='The last push, Smit': FlyDubai captain Smit Machchhar recounts harrowing cockpit attack - Machchhar spoke to Indian Prime Minister Narendra Modi.|first1=Jon|last1=Haworth|first2=Charlotte|last2=Gardiner|first3=Ivan|last3=Pereira|first4=Dada|last4=Jovanovic|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002115551/https://abcnews.com/International/push-smit-flydubai-captain-smit-machchhar-recounts-harrowing/story?id=136944166|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> मच्छर यांनी सांगितले की, जेव्हा त्यांच्यावर हल्ला होत होता, तेव्हा त्यांनी कशीतरी मदत मिळवण्यासाठी आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यासाठी कसा संघर्ष केला.<ref>{{citation|url=https://www.businessinsider.com/flydubai-captain-smit-machchhar-describes-how-helped-save-flight-1073-2026-10|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Business Insider]]|title='I couldn't let everyone else die': The Flydubai pilot stabbed by his coworker describes how he helped save Flight 1073|first=Pete|last=Syme}}</ref><ref name="reuterscall" /> त्यांनी मोदींना सांगितले की, स्वतःचा जीव वाचवणे आणि विमानातील प्रत्येकाचा जीव वाचवणे या दोन्ही गोष्टींमुळे त्यांना लढण्याची प्रेरणा मिळाली.<ref name="castro" /><ref>{{citation|url=https://www.bbc.com/news/articles/c639m98gde00o|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[BBC News]]|title='I was not going to let others die' - pilot of Flydubai flight describes cockpit attack by co-pilot|first=Vikas|last=Pandey}}</ref><ref name="pragati">{{citation|first=Pragati|last=K.B.|url=https://www.nytimes.com/2026/10/02/world/asia/flydubai-attack-pilot-israel-india-smit-machchhar.html|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The New York Times]]|title='I Couldn't Let All of Them Die': Pilot on FlyDubai Flight Recalls Sudden Attack - Capt. Smit Machchhar, who was stabbed by his co-pilot midair between Dubai and Tel Aviv, said he 'had to act' to prevent a crash despite serious injuries.}}</ref> त्यांनी सांगितले की त्यांच्या १७ वर्षांच्या विमान चालवण्याच्या अनुभवामुळे त्यांना या आणीबाणीच्या प्रसंगात योग्य कृती करण्यास मदत झाली.<ref>{{citation|url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/02/indian-pilot-smit-machchhar-recalls-flydubai-cockpit-attack|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Guardian]]|title='I was fighting for my life': Indian pilot hailed as hero recalls flydubai cockpit attack - Smit Machchhar says in video call with Indian PM that he realised if he did not get up 'passengers would lose their lives'|first=William|last=Christou}}</ref> मच्छर यांनी सांगितले की त्यांना प्रतिसाद देणे आपले कर्तव्य वाटत होते, परंतु दुखापतीमुळे ते जमिनीवर कोसळले आणि विमान वेगाने खाली उतरत असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले.<ref name="pragati" /> मदत मागण्यासाठी कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यासाठी लागणारी ऊर्जा गोळा करताना त्यांना किती त्रास सहन करावा लागला, हे त्यांनी मोदींना सांगितले.<ref name="reals" /> ते म्हणाले की जेव्हा ते कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्याचा प्रयत्न करत होते, तेव्हा त्यांचा सह-वैमानिक त्यांच्यावर सतत हल्ला करत होता.<ref name="reals">{{citation|url=https://www.cbsnews.com/news/flydubai-flight-incident-pilot-tells-india-leader-modi-his-story/|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[CBS News]]|first=Tucker|last=Reals|title=FlyDubai captain tells India's leader how he saved himself and 173 others while fighting for his own life|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002150950/https://www.cbsnews.com/news/flydubai-flight-incident-pilot-tells-india-leader-modi-his-story/|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name="cnncall">{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/02/middleeast/i-couldnt-let-everybody-else-die-says-hero-flydubai-pilot-smit-machchhar|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[CNN]]|title='I couldn't let everybody else die,' says hero Flydubai pilot Smit Machchhar|first1=Rhea|last1=Mogul|first2=Ayushi|last2=Shah|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002125819/https://www.cnn.com/2026/10/02/middleeast/i-couldnt-let-everybody-else-die-says-hero-flydubai-pilot-smit-machchhar|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> पंतप्रधान मोदींनी मच्छर यांच्याशी [[हिंदी भाषा|हिंदी]] आणि [[गुजराती भाषा|गुजराती भाषेत]] देखील संवाद साधला.<ref name="cnncall" /><ref name="haworth" /> मोदींनी भारतीय जनतेच्या वतीने मच्छर यांना लवकरात लवकर पूर्ण बरे होण्यासाठी प्रोत्साहन दिले आणि संपूर्ण देश त्यांच्या प्रकृती सुधारण्याच्या प्रक्रियेत त्यांच्या पाठीशी उभा असल्याचे सांगितले.<ref name="reals" /><ref>{{citation|work=[[Sky News]]|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|url=https://news.sky.com/story/flydubai-captain-says-he-fought-to-open-cockpit-door-while-still-being-attacked-13594247|title=Flydubai captain Smit Machchhar 'could not let people die' as he describes fight to open cockpit door - Smit Machchhar says he knew he had to get to the door if he wanted to save the 170-plus people on passenger jet.}}</ref> दुबईचे क्राउन प्रिन्स हमदान बिन मोहम्मद अल मकतूम यांनी त्यांच्या देशातील रुग्णालयात उपचाराधीन असलेल्या मच्छर यांची भेट घेतली.<ref name="economiccrown">{{citation|url=https://m.economictimes.com/news/international/uae/flydubai-incident-dubai-crown-prince-praises-indian-pilot-smit-machchhar-after-mid-air-cockpit-attack/amp_articleshow/134659833.cms|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|work=[[The Economic Times]]|title=Flydubai incident: Dubai Crown Prince praises Indian pilot Smit Machchhar after mid-air cockpit attack}}</ref><ref name="crownit">{{citation|url=https://www.indiatoday.in/amp/world/story/indian-pilot-smit-machchhar-praised-by-dubai-crown-prince-after-flydubai-cockpit-attack-ptag-3008873-2026-10-03|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|work=[[India Today]]|title=Dubai Crown Prince praises Indian pilot after cockpit attack on Israel flight - Dubai Crown Prince Hamdan visited Captain Smit Machchhar in hospital after the flydubai cockpit attack. The gesture underscored UAE praise for the Indian pilot's role in preventing a possible tragedy.}}</ref><ref name="crownndtv">{{citation|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|url=https://www.ndtvprofit.com/world/flydubai-pilot-smit-machchhar-praised-by-fz1073-cockpit-attack-12134511|work=[[NDTV]]|title=Flydubai pilot Smit Machchhar Praised By UAE Crown Prince After FZ1073 Cockpit Attack - Dubai Crown Prince Sheikh Hamdan bin Mohammed praised Indian flydubai pilot Smit Machchhar for his courage after a cockpit attack forced Flight FZ1073 to divert to Saudi Arabia.|first=Noor |last=Ul Haq}}</ref> त्यांनी सांगितले की ते देशाच्या शासकीय नेतृत्वाचे प्रतिनिधित्व करून मच्छर यांच्या कार्याची प्रशंसा करत आहेत.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownit" /><ref name="crownndtv" /> क्राउन प्रिन्स यांनी सांगितले की मच्छर त्यांच्या देशात वैमानिक म्हणून सेवा बजावत असल्याचा त्यांना अभिमान वाटतो.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownit" /><ref name="crownndtv" /> ते म्हणाले की मच्छर यांनी मानवता, शांतता आणि दयाळूपणावर भर देऊन संयुक्त अरब अमिरातीच्या मूल्यांचे प्रतिनिधित्व केले आहे.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownndtv" /> ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रुग्णालयाच्या बेडवरूनच मच्छर यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान नेतन्याहू यांच्याशी फोनवर संवाद साधला.<ref name=gaveeverything>{{citation|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-910475|access-date=4 October 2026|date=3 October 2026|work=[[The Jerusalem Post]]|title='I gave everything that I had': Flydubai captain tells Netanyahu about co-pilot's hijacking attempt - The prime minister thanked Machchhar for his "remarkable" actions, saying that he "saved the spirit of the world."|first=Aaron|last=Glick}}</ref><ref name=cnnheropilot>{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/03/world/video/flydubai-pilot-netanyahu-smit-machchhar-latam-intl|access-date=4 October 2026|date=3 October 2026|work=[[CNN]]|title=Flydubai hero pilot tells Netanyahu new details about cockpit attack - Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu spoke with Flydubai pilot Smit Machchhar Saturday, calling him a hero and learning new details about the terrifying moments in the cockpit attack.}}</ref><ref name=lazar/> विमानावर त्यांच्यावर कसा हल्ला झाला याबद्दल त्यांनी इस्रायली पंतप्रधानांना नवीन माहिती सांगितली.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar>{{citation|url=https://www.timesofisrael.com/flydubai-captain-says-copilot-asked-to-pray-then-struck-him-from-behind-describes-exactly-how-he-opened-cockpit-door/|work=[[The Times of Israel]]|access-date=4 October 2026|title=Flydubai captain says copilot asked to pray, then struck him from behind; describes exactly how he opened cockpit door - Speaking to PM, Smit Machchhar says terrorist Hamam al-Hammami kept crew outside from using code to enter cockpit; report says pilots from Iran, Syria, Iraq have flown airliners to Israel, and that al-Hammami had done so before|first=Lazar|last=Berman|date=4 October 2026}}</ref> त्यांनी सांगितले की, उड्डाण सुरू झाल्यानंतर दोन तासांनी हमाम अल-हम्मामी प्रार्थनेसाठी उठला होता, ज्याकडे मच्छर यांनी सर्वसामान्य बाब म्हणून दुर्लक्षित केले.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> त्यानंतर मच्छर यांना त्यांच्या डोक्याच्या पाठीमागच्या बाजूस जोराचा फटका बसल्याचे जाणवले आणि त्या हल्ल्यामुळे त्यांची दृष्टी अंधुक होऊ लागली.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> त्यांनी सांगितले की, हल्ल्यादरम्यान त्यांच्या विमानातील फ्लाइट अटेंडंट्स कॉकपिटमध्ये प्रवेश करण्यासाठी दरवाजाचा कोड टाकण्याचा प्रयत्न करत होते, परंतु हल्लेखोर त्यांना कॅप्टनला मदत करण्यासाठी तो प्रवेश कोड वापरू देत नव्हता.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> == वैयक्तिक आयुष == मच्छर हे त्यांची पत्नी सोनल मच्छर आणि दोन मुलांसह [[दुबई]] येथे राहतात.<ref name=shock>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/flydubai-pilot-smit-machchhars-wife-recalls-shock-didnt-have-the-mental-capacity/articleshow/134638267.cms|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Times of India]]|title=Flydubai pilot Smit Machchhar's wife recalls shock: 'Didn't have the mental capacity'}}</ref><ref name=wsj/><ref name=mogul>{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/01/india/india-captain-smit-machchhar-flydubai-intl-hnk|work=[[CNN]]|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|title=Captain Smit Machchhar: The 'jovial' pilot and father who thwarted the Flydubai attacker|first1=Rhea|last1=Mogul|first2=Ayushi|last2=Shah|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001070115/https://www.cnn.com/2026/10/01/india/india-captain-smit-machchhar-flydubai-intl-hnk|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref> फ्लाईदुबईमधील त्यांच्या नोकरीमुळे ते दुबईला स्थलांतरित झाले होते.<ref name=craw/> मच्छर यांनी स्पष्ट केले होते की कामाची पाळी संपल्यानंतर जेव्हा ते विमानाचे कॉकपिट सोडतात, तेव्हा ते इतरांशी विमान वाहतुकीबद्दल (एव्हिएशनबद्दल) बोलणे पूर्णपणे थांबवतात.<ref name=aftab/> त्याऐवजी आपल्या कुटुंबाच्या, मुलांच्या गरजांवर तसेच त्यांच्या वडिलांसोबत खेळण्याच्या इच्छेवर पूर्ण लक्ष केंद्रित करतात.<ref name=aftab/> == पुरस्कार आणि सन्मान == * फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ मधील त्यांच्या शौर्याबद्दल, मच्छर यांना गुजरात सरकारतर्फे 'विशिष्ट गुजरात गरिमा पुरस्कार' प्रदान करण्यात आला.<Ref name="khaleej"/><ref name=indomitable/><ref name=economictimes/> या पुरस्काराची घोषणा गुजरातचे मुख्यमंत्री [[भूपेंद्रभाई पटेल]] यांनी केली होती.<ref name=hindustanproud>{{citation|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|title=‘Everyone is proud’: Smit Machchhar's family lauds him after flydubai incident |work=[[Hindustan Times]]|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/everyone-is-proud-smit-machchhars-family-lauds-him-after-flydubai-incident-101791014414207.html}}</ref> आपत्कालीन परिस्थितीत त्यांनी दाखवलेले धाडस आणि संयमी वर्तनाचा गौरव म्हणून हा पुरस्कार देण्यात आल्याचे पटेल यांनी सांगितले.<Ref name="hindustanproud"/> * 'द फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्स' (FIP) ने २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांना एक पत्र लिहून मच्छर यांना [[राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार]] देण्याची विनंती केली.<ref name=braverystatesman>{{citation|url=https://www.thestatesman.com/india/extraordinary-courage-pilot-writes-to-pmo-seeks-national-bravery-award-for-flydubai-pilot-smit-1503646112.html|access-date=2 October 2026|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|title='Extraordinary courage': Pilot body writes to PMO, seeks national bravery award for Flydubai pilot Smit|date=2 October 2026}}</ref><ref name=braverynewindian>{{citation|url=https://www.newindianexpress.com/india/2026/Oct/02/pilots-body-seeks-national-bravery-award-for-flydubai-captain-attacked-by-co-pilot-mid-flight|access-date=2 October 2026|work=[[The New Indian Express]]|date=2 October 2026|title=Pilots' body seeks National Bravery Award for flydubai captain attacked by co-pilot mid-flight - Federation of Indian Pilots says Captain Smit Machchhar kept control despite injuries and safely diverted the Dubai-Tel Aviv flight to Saudi Arabia}}</ref><ref name=braveryhindustan>{{citation|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pilots-body-urges-pm-modi-to-give-flydubai-captain-smit-machchhar-a-bravery-award-for-saving-182-lives-101790938038445.html|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|title=Pilots' body urges PM Modi to give flydubai captain Smit Machchhar a bravery award for saving 182 lives - The pilots' body described Smit Machchhar's actions during the flydubai incident as an act of 'extraordinary courage, and exemplary devotion to duty'|work=[[Hindustan Times]]}}</ref> * भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अझार यांनी जाहीर केले की, त्यांच्या विमानातील प्रवाशांचे प्राण वाचवल्याबद्दल त्यांचा देश मच्छर यांचा सन्मान करेल.<ref name=azar2>{{citation|url=https://www.moneycontrol.com/world/israel-to-honor-captain-smit-machchhar-for-his-bravery-after-attack-by-co-pilot-on-flydubai-flight-israeli-envoy-says-article-14042851.html|access-date=2 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Moneycontrol.com]]|title=Israel to honour Captain Smit Machchhar for his bravery after attack by co-pilot on flydubai flight, Israeli envoy says - Machchhar was flying the Tel Aviv-bound Flydubai aircraft when his co-pilot attacked and stabbed him inside the cockpit.}}</ref><ref name=azar3>{{citation|url=https://www.news18.com/amp/world/israel-will-never-forget-captain-smit-machchhar-ambassador-reuven-azar-says-pilot-will-be-honoured-ws-klrt-10364393.html|access-date=2 October 2026|work=News18|title='Israel Will Never Forget Captain Smit Machchhar': Ambassador Reuven Azar Says Pilot Will Be Honoured|date=2 October 2026}}</ref><ref name=azar>{{citation|url=https://theindianeye.com/2026/10/02/israel-to-honor-indian-pilot-smit-machchhar-for-averting-flydubai-disaster/|work=The Indian Eye|date=2 October 2026|access-date=2 October 2026|title=Israel to Honor Indian Pilot Smit Machchhar for Averting Flydubai Disaster}}</ref> राजदूत अझार यांनी आपत्कालीन परिस्थितीत या पायलटच्या धैर्याचे कौतुक केले.<ref name=azar/> त्यांनी सांगितले की मच्छर यांच्या शौर्याने इस्रायलच्या जनतेला भारावून टाकले आहे आणि देशाच्या सरकारी अधिकाऱ्यांनी संकटाच्या काळात त्यांनी दाखवलेल्या धाडसाची दखल घेतली आहे.<ref name=azar/><ref name=azar2/><ref name=azar3/> * भारताचे राज्यसभेतील खासदार तसेच 'सन फाउंडेशन'चे अध्यक्ष विक्रमजित सिंग साहनी यांनी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मच्छर यांच्यासाठी पुरस्कार जाहीर केला.<ref name=aditi/><ref name=newsmill>{{citation|url=https://thenewsmill.com/2026/10/mp-vikramjit-sahney-announces-rs-25-lakh-bravery-award-for-captain-smit-machchhar/|work=The News Mill|date=3 October 2026|access-date=3 October 2026|title=MP Vikramjit Sahney announces Rs 25 lakh bravery award for Captain Smit Machchhar}}</ref><ref name=rajya/> दुबईहून तेल अवीवच्या दिशेने जाणाऱ्या विमानात कॉकपिटमध्ये हल्ला होत असताना जिवावर आलेल्या संकटातही त्यांनी ज्या प्रकारे धाडसी कृत्ये केली, त्याबद्दल त्यांनी 'स्मित मच्छर शौर्य पुरस्काराची' घोषणा केली.<Ref name="rajya"/> या पुरस्कारासोबत ₹२५ लाख इतके रोख बक्षीस देण्यात आले.<ref name=aditi>{{citation|url=https://www.tribuneindia.com/news/india/punjab-mp-vikram-sahney-announces-rs-25-lakh-bravery-award-for-captain-smit-machchhar/|work=[[The Tribune (India)|The Tribune]]|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|title=Punjab MP Vikram Sahney announces Rs 25 lakh bravery award for Captain Smit Machchhar - Sahney said he had also written to PM Modi, requesting that Captain Machchhar be considered for Ashoka Chakra and National Bravery Award|first=Aditi|last=Tandon}}</ref><ref name=newsmill/><ref name=rajya>{{citation|url=https://www.babushahi.com/full-news.php?id=227697|work=Babushahi.com|date=3 October 2026|access-date=3 October 2026|title=Breaking: MP Vikram Sahney announces Rs 25 lakh Bravery Award for Captain Smit Machchhar|author=Babushahi Bureau}}</ref> साहनी यांनी पंतप्रधान मोदींना पत्र लिहून मच्छर यांना '[[अशोक चक्र (पदक)|अशोक चक्र]]' आणि 'राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार' देण्याचा विचार करावा, अशी विनंती केली.<ref name=aditi/><ref name=newsmill/><ref name=rajya/> साहनी यांनी स्पष्ट केले की, या पुरस्कारातील रोख रकमेचा वापर करून तरुण व होतकरू फ्लाईट कॅप्टनना फ्लाईट ट्रेनिंग स्कूलसाठी शिष्यवृत्ती देण्यात येईल, ज्यामध्ये मच्छर यांच्या नावाचा उपयोग केला जाईल.<ref name=rajya/> त्यांनी नमूद केले की, मच्छर यांचे शौर्य तरुणांना समाजसेवा, कर्तव्य आणि मानवतेच्या भावनेने समुदायासाठी धाडसाने काम करण्यास प्रेरित करेल, अशी त्यांना आशा आहे.<ref name=newsmill/> == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:मच्छर, स्मित }} [[वर्ग:भारतीय प्रवासी वैमानिक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] 7meoszfhv6uh5tregoy6r137t7ujixl 2717646 2717645 2026-10-07T03:28:08Z संतोष गोरे 135680 /* वैयक्तिक आयुष */ 2717646 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''स्मित भूपेन्द्र मच्छर''' ({{lang-gu|સ્મિત ભૂપેન્દ્ર મચ્છર}}, {{lang-en|Smit Bhupendra Machchhar}})<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.loksatta.com/research/smit-machhar-gujarati-surname-meaning-history-heroic-story-researchdc-svs-89-6170810/ |title= 'मच्छार' म्हणजे फक्त डास नव्हे; जाणून घ्या रंजक इतिहास |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकसत्ता |प्रकाशक= |भाषा= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=४ ऑक्टोबर २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> हे एक [[भारतीय व्यक्ती|भारतीय]] व्यावसायिक [[वैमानिक]] आहेत, ज्यांनी ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ वर 'बोइंग ७३७ मॅक्स' विमानात कॅप्टन म्हणून सेवा बजावत असताना, कॉकपिटमध्ये त्यांच्या सह वैमानिक (को-पायलट) हम्मम अल-हम्मामी याने त्यांच्यावर चाकूने हल्ला केला.<ref>{{Cite news |last=Abbas Al Lawati, Tal Shalev, Kylie Atwood, Isaac Yee, Avery Schmitz, Thomas Bordeaux, Teele Rebane |date=2026-10-02 |title=Terrorist images found on Flydubai suspect's social media {{!}} CNN |url=https://edition.cnn.com/2026/10/02/world/flydubai-attacker-pilot-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=most-popular-article-end&tenant_id=popular.en |access-date=2026-10-03 |work=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mitchell McCluskey, Tal Shalev |date=2026-10-01 |title=What happened inside the Flydubai flight to Israel? {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/09/30/middleeast/flydubai-israel-plane-pilot-hijacking-incident-latam-hnk-intl |access-date=2026-10-03 |work=CNN |language=en}}</ref>{{efn|सौंदी फुटबॉल खेळाडू हम्माम अल-हम्मामी यांच्याशी संभ्रम होऊ नये|name=confusion}} या हल्ल्यात मच्छर यांना जीवघेण्या जखमा झाल्या, परंतु त्यांनी महत्प्रयासाने आतून कॉकपिटचा दरवाजा उघडला. ज्यामुळे इतर कर्मचारी वर्ग (क्रू मेंबर्स) आणि प्रवाशांनी हस्तक्षेप करून सह वैमानिकला नियंत्रणात आणले. त्यानंतर कोणत्याही जीवितहानीशिवाय विमानाने तबुक, [[सौदी अरेबिया]] येथे सुखरूप आपत्कालीन अवतरण (इमर्जन्सी लँडिंग) केले.<ref name="jpost">{{cite news |last=Zanger-Shamir |first=Maya |title=Flydubai pilot Smit Machchhar reportedly aided rescue efforts while wounded |url=https://www.jpost.com/international/article-910230 |work=The Jerusalem Post |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn">{{cite news |title=Flydubai latest: Hero passenger says he put attacker in a chokehold after cockpit struggle |url=https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |work=CNN |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930113117/https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="bbc">{{cite news |title='Hero' pilot stabbed by other pilot on Israel-bound plane, Israeli PM says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqgmrm7xd8wyo |work=BBC News |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="aftab">{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |last3=Ahmed |first3=Aftab |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=[[Reuters]] |language=en}}</ref> फ्लाईदुबईमध्ये रुजू होण्यापूर्वी, मच्छर यांनी [[स्पाईसजेट|स्पाइसजेट]] मध्ये ११ वर्षे काम केले होते आणि त्यांना [[बोईंग ७३७|बोइंग ७३७]] विमान चालवण्याचा आधीचा अनुभव आहे.<ref name="fe">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar? Indian captain who fought flydubai co-pilot to land flight safely |url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |work=The Financial Express |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930213748/https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="week">{{cite news |last=Jose |first=Sachin |title=Who is Smit Machchhar? Hero Indian flydubai captain was former SpiceJet pilot, has 9,750 flying hours on Boeing aircraft |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |work=The Week |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001035431/https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> त्यांनी [[न्यू झीलंड]]<nowiki/>मधील 'मेनलँड एर फ्लाइट स्कूल' मधून सुरुवातीचे विमान चालवण्याचे प्रशिक्षण घेतले होते.<Ref name="somini"/><ref name=mogul/><ref name=1news/> मुळात मच्छर यांना त्यांच्या कौटुंबिक व्यवसायात काम करायचे होते, ज्यामुळे त्यांनी 'वेलिंगकर इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च' मधून [[वस्त्रोद्योग अभियांत्रिकी]] (टेक्सटाईल इंजिनियरिंग) आणि [[व्यवस्थापन|मॅनेजमेंटचे]] शिक्षण घेतले होते.<ref name=wsj>{{citation|url=https://www.wsj.com/world/the-38-year-old-captain-who-fought-off-cockpit-attack-on-flydubai-flight-cd2e484a|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=1 October 2026|title=The 38-Year-Old Captain Who Fought Off Cockpit Attack on FlyDubai Flight - Smit Machchhar is hailed for his heroism after being stabbed on Flight 1073|first1=Krishna|last1=Pokharel|first2=Aakash|last2=Hassan|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001145433/https://www.wsj.com/world/the-38-year-old-captain-who-fought-off-cockpit-attack-on-flydubai-flight-cd2e484a|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=aftab/> फ्लाईट १०७३ वर को-पायलटने केलेल्या हल्ल्यात गंभीर दुखापत झाल्यानंतर, त्यांच्यावर सौदी अरेबियातील रुग्णालयात उपचार करण्यात आले आणि नंतर एर मेडिकल सर्व्हिसेसद्वारे [[अबु धाबी]] येथील दुसऱ्या रुग्णालयात नेण्यात आले.<ref name=mithil/><ref name=somini/> तिथे उपचार सुरू असताना, त्यांना भारताच्या राजदूतांनी सदिच्छा भेट दिली आणि त्यांची कुटुंबाशी गाठभेट झाली.<ref name=mithil/><ref name=somini/> भारताचे पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] यांनी आधी त्यांच्या कुटुंबियांशी संपर्क साधला आणि नंतर रुग्णालयात विश्रांती घेत असताना मच्छर यांच्याशी फोनवरून संवाद साधला.<ref name=pmreachesout/><ref name=castro/> गुजरात सरकारने फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ मधील मच्छर यांच्या प्राण वाचवण्याच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना 'विशिष्ट गुजरात गरिमा पुरस्कार' प्रदान केला.<ref name=khaleej>{{citation|url=https://www.khaleejtimes.com/world/asia/gujarat-award-flydubai-pilot-smit-machchhar-bravery|access-date=2 October 2026|work=[[Khaleej Times]]|title=Gujarat announces award for flydubai pilot Smit Machchhar in honour of his 'bravery'|date=1 October 2026|first=Laraib|last=Anwer}}</ref><ref name=indomitable>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indomitable-bravery-indian-flydubai-pilot-smit-machchhar-to-be-awarded-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134613847.cms|work=[[The Times of India]]|access-date=2 October 2026|title='Indomitable bravery': Indian flydubai pilot Smit Machchhar to be awarded 'Visisht Gujarat Garima Award'|first=Trishta|last=Mahajan|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002013932/https://timesofindia.indiatimes.com/india/indomitable-bravery-indian-flydubai-pilot-smit-machchhar-to-be-awarded-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134613847.cms|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=economictimes>{{citation|title=Flydubai stabbing incident: Pilot Machchhar to be honoured with 'Visisht Gujarat Garima Award'|access-date=2 October 2026|work=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/flydubai-stabbing-incident-pilot-machchhar-to-be-honoured-with-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134615974.cms|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001210436/https://economictimes.indiatimes.com/news/india/flydubai-stabbing-incident-pilot-machchhar-to-be-honoured-with-visisht-gujarat-garima-award/articleshow/134615974.cms|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref> राज्यसभा सदस्य आणि सन फाउंडेशनचे अध्यक्ष विक्रमजित सिंग साहनी यांनी त्यांच्या सन्मानार्थ 'स्मित मच्छर शौर्य पुरस्कार' सुरू केला.<ref name=newsmill/><ref name=rajya/> भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अझार यांनी सांगितले की, त्यांच्या विमानातील प्रवाशांचे प्राण वाचवल्याबद्दल त्यांचे सरकार मच्छर यांचा सन्मान करणार आहे.<ref name=azar2/> पंतप्रधान मोदी यांना 'द फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्स' (FIP) कडून एक पत्र मिळाले असून, त्यात मच्छर यांना त्यांच्या देशाकडून [[राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार]] देण्याची विनंती करण्यात आली आहे.<ref name=braverystatesman/><ref name=braveryhindustan/><ref name=braverynewindian/> == प्रारंभिक आयुष्य == मूळचे [[मुंबई]] येथील असलेले मच्छर हे एक गुजराती ब्राह्मण आहेत.<ref name=craw/><ref name="jpost" /><ref name="vibes">{{cite news |title=Gujarat Pilot Smit Machchhar Stops Co-Pilot From Taking Control, Prevents Flydubai Flight From Crashing |url=https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |work=Vibes of India |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001014939/https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> त्यांच्या आई-वडिलांचे नाव भूपेंद्र मच्छर आणि गीता मच्छर असे आहे.<ref>{{citation|url=https://www.ndtv.com/india-news/pm-narendra-modis-big-salute-to-flydubai-pilot-smit-machchhars-parents-praise-for-his-wife-12129388|access-date=3 October 2026|work=[[NDTV]]|title=PM Modi's Big "Salute" To Smit Machchhar's Parents, Praise For His Wife - During the phone call, PM Modi told Captain Machchhar that he has made 140 crore Indians proud with his courage.|date=2 October 2026|first=Ajay|last=Kumar}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.ndtv.com/india-news/captain-smit-machchhars-father-to-ndtv-flying-is-like-his-wife-12129994|access-date=3 October 2026|work=[[NDTV]]|title='He Got Some Inner Strength': Captain Smit Machchhar's Father On His Heroics - The hero pilot, who saved 174 flydubai passengers from almost certain death by fighting off an axe attack by his co-pilot inside the cockpit, is recovering in a hospital in Abu Dhabi.|date=2 October 2026|first=Shiv|last=Aroor}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.thedailyjagran.com/india/news/immensely-proud-of-his-actions-smit-machchhar-father-bhupendra-shares-his-feelings-after-flydubai-pilot-became-global-hero-10331342|access-date=3 October 2026|work=[[The Daily Jagran]]|title='Immensely Proud Of His Actions': Smit Machchhar's Father Shares His Feelings After Son Thwarted Flydubai Plane Crash Attempt - Bhupendra Machchhar expressed immense pride in his son, Captain Smit Machchhar, who saved 180 lives during a Flydubai crash scare. Despite injuries sustained while preventing the co-pilot from crashing the plane, Smit is determined to return to flying.|date=2 October 2026|first=Raju|last=Kumar}}</ref> त्यांचे कुटुंब आणि मित्र त्यांना 'स्मित मॅक' टोपणनावाने हाक मारतात.<ref name=som>{{citation|url=https://www.abc.net.au/news/2026-10-03/captain-smit-machchhar-friend-pilot-tells-of-shock-and-relief/107223014|work=[[Australian Broadcasting Company]]|date=2 October 2026|access-date=2 October 2026|title=Friend of stabbed pilot Smit Machchhar speaks of shock, welcomes hero's recovery|first1=Som |last1=Patidar|first2=Lachlan|last2=Bennett|first3=Lucia|last3= Stein}}</ref><ref name=biswas>{{citation|first=Soutik|last=Biswas|url=https://www.bbc.com/news/articles/cq33k36yp01no|work=[[BBC News]]|title='He's taught us courage': Friend on Indian pilot hailed as a hero|date=1 October 2026|access-date=1 October 2026}}</ref> त्यांचे कुटुंब मुंबईच्या [[घाटकोपर|घाटकोपर पूर्व]] उपनगरात राहते.<ref name=mogul/> त्यांचे कुटुंब वस्त्रोद्योग (टेक्सटाईल इंडस्ट्री) क्षेत्रात काम करत होते आणि मच्छर यांना देखील कौटुंबिक व्यवसायातच जायचे होते.<ref name=somini/><ref name=wsj/><ref name=mogul/> त्यांनी व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट) आणि वस्त्रोद्योग अभियांत्रिकी या दोन्ही विषयांत शिक्षण घेऊन पदव्या प्राप्त केल्या होत्या.<ref name=wsj/><ref name=mogul/> त्यांनी वेलिंगकर इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट डेव्हलपमेंट अँड रिसर्च मधून व्यवसाय व्यवस्थापनाचे शिक्षण घेतले होते.<ref name=aftab/> वयाच्या १९ व्या वर्षी ते विमान वाहतूक उद्योगावरील एका परिसंवादाला (सेमिनारला) गेले होते, ज्यामुळे त्यांना व्यावसायिक एअरलाइन पायलट कसे बनवायचे यावर संशोधन करण्याची प्रेरणा मिळाली.<ref name=aftab/><ref name=wsj/><ref name=mithil/> झलक मेहता यांच्या युट्यूब चॅनेलवरील २०२५ मधील एका मुलाखतीत त्यांनी सांगितले होते की, त्या काळातील इतर विमानचालकांच्या विपरीत, त्यांचे बालपणी फ्लाईट ट्रेनिंग घेण्याचे कोणतेही स्वप्न नव्हते, तर त्यांच्या कारकिर्दीच्या मधल्या टप्प्यात त्यांना याची प्रेरणा मिळाली होती.<ref name=zalakmehta>{{citation|url=https://www.youtube.com/watch?v=DuBRRM0UwUs|publisher=[[YouTube]]|first=Zalak|last=Mehta|title=Captain Smit Machchhar (The Indian Hero) Ep-2 of Bonafide Banter with CS Zalak Mehta|date=17 October 2025|work=Bonafide Banter|accessdate=3 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001111227/https://www.youtube.com/watch?si=VBxMKeKHyheX_RXb&v=DuBRRM0UwUs|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=aftab/><ref name=tribunepti>{{cite news |title=From textile engg to passion for aviation: Indian pilot Smit Machchhar wins praise for averting flydubai crash |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/from-textile-engg-to-passion-for-aviation-indian-pilot-smit-machchhar-wins-praise-for-averting-flydubai-crash/ |work=The Tribune |agency=Press Trust of India |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> २००८ मध्ये, मच्छर यांनी न्यू झीलंडमधील ड्युनेडिन विमानतळावरील मेनलँड एर येथे फ्लाइट ट्रेनिंग पूर्ण करण्यासाठी [[ड्युनेडिन]], [[न्यू झीलंड]] येथे १८ महिने घालवले.<ref name=somini/><ref name=mogul/><ref name=1news/> त्यांचे मित्र धरव गोसालिया, जे त्यांच्यासोबत फ्लाईट स्कूलमध्ये होते, त्यांनी एअरलाइनमध्ये रुजू होण्यास त्यांना मदत केली.<ref name=biswas/> 'मेनलँड एर'ने नमूद केले की ते अभ्यासात अत्यंत हुशार होते, आपल्या सहकाऱ्यांमध्ये ठळकपणे पुढे होते आणि त्यांनी आपल्या अभ्यासक्रमात उत्कृष्ट कामगिरी केली होती.<ref name=maqbool/><ref name=1news>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001150222/https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref> 'मेनलँड एर'चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी फिलिप कीन यांनी आठवण सांगितली की, फ्लाईट स्कूलमधील त्यांच्या कालावधीत मच्छर शिकण्यासाठी सतत उत्सुक असत आणि आपल्या अभ्यासात यश मिळवण्यासाठी त्यांनी मन लावून मेहनत घेतली होती.<ref name=mogul/> आपले प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, मच्छर वैमानिक म्हणून काम करण्यासाठी भारतात परतले.<ref name=craw/> == कारकिर्द == [[File:A6-FKF B737Max8 2026-01-02 DXB FlyDubai psnb.jpeg|thumb|A6-FKF फ्लाईदुबईसाठी मच्छर यांनी चालवलेले विमान]] मच्छर यांचा व्यावसायिक विमानचालक म्हणून कॉकपिटमधील पहिला अनुभव भारतातील [[बंगळुरू]] ते [[दिल्ली]] अशा विमानातील प्रवासाचा होता.<ref name=wsj/> या सुरुवातीच्या विमान प्रवासाच्या अनुभवाबद्दल त्यांनी नमूद केले की, त्यांना विमान चालवण्यासाठी लागणाऱ्या कौशल्यामुळे नव्हे तर व्यावसायिक विमान चालवण्याच्या जबाबदारीमुळे चिंता वाटत होती.<ref name=wsj/> त्यांच्या व्यावसायिक विमान प्रवासाच्या सुरुवातीपासूनच मच्छर यांना हे माहीत होते की त्यांना बोइंग विमाने चालवायची आहेत.<ref name=mithil/><ref name=wsj/> त्यांनी सांगितले की त्यांनी चालवलेले पहिले विमान बोइंगने तयार केले होते आणि त्यानंतरच्या संपूर्ण कारकिर्दीत ते त्याच कंपनीच्या विमानांशी जोडलेले राहिले.<ref name=mithil/><ref name=wsj/> २०११ मध्ये त्यांना भारतीय एअरलाइन [[स्पाइसजेट]] द्वारे कामावर ठेवण्यात आले, जिथे त्यांना कॅप्टन गुरुचरण अरोरा यांनी प्रशिक्षण दिले.<ref name=wsj/><ref name=news18/><ref name=[india.com/](https://india.com/)> त्यांनी तिथे मुंबईतील त्यांचे मित्र आणि फ्लाईट स्कूलचे सहकारी असलेले कॅप्टन धरव गोसालिया यांच्यासोबत काम केले.<ref name=biswas/> मच्छर यांनी स्पाइसजेटमध्ये ११ वर्षे काम केले.<ref name=normandiamond>{{citation|url=https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Fox News]]|title=FlyDubai pilot showed world 'the highest form of courage,' India's PM says - Prime Minister Modi said Captain Smit Machchhar 'prevented another 9/11-like attack'|first=Greg|last=Norman-Diamond|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001172211/https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|archive-date=1 October 2026|url-status=live }}</ref><ref name=news18/> तिथे त्यांच्या भूमिकांमध्ये वरिष्ठ कमांडर, लाईन ट्रेनिंग कॅप्टन आणि इतर पायलटांचे मार्गदर्शक (मेन्टर) यांचा समावेश होता.<ref name="news18" /><ref name="india.com">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar, flydubai pilot involved in mid-air cockpit incident |url=https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |work=India.com |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001030438/https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |archive-date=1 October 2026 |url-status=live}}</ref><Ref name="mogul"/> त्यांना २०२२ मध्ये फ्लाईदुबई द्वारे कॅप्टन आणि पायलट म्हणून कामावर ठेवण्यात आले आणि त्यांनी दुबईमधील सुविधळांमधून काम केले.<ref name=mithil/><ref name="news18" /><ref name="ynet">{{cite news |title=Meet Smit Machchhar, Flydubai captain stabbed in cockpit who fought to save jet |url=https://www.ynetnews.com/article/hyeibn9qgx |work=Ynetnews |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> २०२६ पर्यंत, त्यांना कमर्शियल पायलट म्हणून १३ वर्षांपेक्षा जास्त अनुभवाचा वारसा लाभला होता.<ref name=aftab/><ref name=fe/> त्यांनी बोइंग ७३७-८०० आणि ७३७ मॅक्स ८/९ विमानांवर ९,७५० तास उड्डाण केले होते.<ref name=biswas/><ref name=aftab/><ref name=fe/> यापैकी त्यांनी त्या विमानांवर ६,४०० तास पायलट-इन-कमांड म्हणून सेवा बजावली होती.<ref name="fe" /><ref name="news18">{{cite news |title=Who Is Smit Machchhar, Indian Pilot Who Fended Off Omani Co-Pilot Aboard Flydubai Flight |url=https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |work=News18 |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930133455/https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name=maqbool/> कॅप्टन म्हणून, मच्छर यांनी यापूर्वी [[मान्सून]] (पावसाळा) मधील हवेतील ढवळतुल्य परिस्थिती (टर्ब्युुलन्स) आणि विमान प्रवासादरम्यान झालेल्या बालकाच्या जन्मासारख्या प्रसंगांचा सामना केला होता.<ref name=maqbool/><ref name=somini>{{citation|access-date=1 October 2026|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2026/10/01/world/asia/israel-flight-flydubai-pilot-captain-smit-machchhar.html|first1=Somini|last1=Sengupta|first2=Suhasini|last2= Raj |first3=Mujib|last3= Mashal|date=1 October 2026|title=Who Is the Indian Pilot Being Hailed as a Hero? - Capt. Smit Machchhar suffered stab wounds while fending off an attack from his co-pilot, saving the lives of around 170 people on board, officials said.}}</ref><ref name=wsj/> बालकाच्या जन्माच्या वेळी त्यांना घेतलेल्या निर्णयांचे वर्णन करताना त्यांनी नमूद केले की, त्यांनी आणि त्यांच्या फ्लाईटने जवळपासची विमानतळे आणि स्थानिक हवामानाची माहिती घेतली होती.<Ref name="wsj"/> काही मिनिटांनंतर, त्यांना कळवण्यात आले की त्यांच्या विमानात यशस्वीपणे बाळ जन्माला आले आहे.<ref name=wsj/> मच्छर हे एका खाजगी फ्लाईट स्कूल असलेल्या 'फ्लाय बाय एव्हिएशन' मध्ये प्रशिक्षक (इन्स्ट्रक्टर) म्हणूनही राहिले आहेत.<ref name=somini/> == फ्लायदुबई फ्लाईट १०७३ == [[चित्र:Flydubai Flight 1073 altitude and speed.svg|इवलेसे|०५:२० (UTC) वाजता विमान तीव्र उताराच्या स्थितीत (स्टिप ड्राईव्ह) जात असल्याचे दर्शवणारी विमान टेलिमेट्री]] मच्छर यांनी ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी फ्लाईदुबईच्या फ्लाईट FZ1073 वर पायलट म्हणून काम पाहिले.<ref name=mithil/> हे विमान, एक बोईंग ७३७ मॅक्स 8 (नोंदणी क्रमांक A6-FKF), दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून इस्रायलमधील बेन गुरियन विमानतळाच्या दिशेने सुमारे १८० लोकांना घेऊन जात होते.<ref name=mithil/> उड्डाण सुरू झाल्यानंतर दोन तासांनी, विमानाने २९ सेकंदांत सुमारे १४,००० फूट खाली झेप घेतली.<ref>{{citation|url=https://indianexpress.com/article/world/flydubai-flight-fz1073-stabbing-indian-pilot-smit-machchhar-saudi-arabia-emergency-landing-10901704/|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 October 2026|title=Plunged 14,000 feet in 29 secs: How stabbed Indian pilot averted flydubai crash - The flydubai stabbing on Flight FZ1073 sent a Boeing 737 diving 14,125 feet in 29 seconds before it landed safely in Saudi Arabia.|first=Abhishek|last= Chakraborty|date=1 October 2026}}</ref> विमानाने आणीबाणीचा कोड ७७०० प्रसारित केला, त्यानंतर विमान अपहरणाचा कोड ७५०० प्रसारित करण्यात आला.<ref name="cnn" /><ref name="kan">{{cite news |last=Blumenthal |first=Itay |title=אחרי שעות מורטות עצבים: נוסעי "פליי דובאי" שבו ארצה |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |work=Kan News |language=he |date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930212315/https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |archive-date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="toi">{{cite news |title=Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366 |work=The Times of Israel |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> इस्रायलचे पंतप्रधान [[बेंजामिन नेतान्याहू]] यांनी सांगितले की, ओमाणी सह-वैमानिक हमाम अल-हम्मानी याने मच्छर यांच्यावर वार केल्यानंतर ते गंभीर जखमी झाले.<ref name="CNN-2026-10-02">{{Cite news |last=Abbas Al Lawati, Tal Shalev, Kylie Atwood, Isaac Yee, Avery Schmitz, Thomas Bordeaux, Teele Rebane |date=2 October 2026 |title=Terrorist images found on Flydubai suspect's social media {{!}} CNN |url=https://edition.cnn.com/2026/10/02/world/flydubai-attacker-pilot-intl?iid=cnn_buildContentRecirc_end_recirc&recs_exp=most-popular-article-end&tenant_id=popular.en |access-date=3 October 2026 |work=CNN |language=en}}</ref><ref name="CNN-2026-10-01">{{Cite news |last=Mitchell McCluskey, Tal Shalev |date=1 October 2026 |title=What happened inside the Flydubai flight to Israel? {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/09/30/middleeast/flydubai-israel-plane-pilot-hijacking-incident-latam-hnk-intl |access-date=3 October 2026 |work=CNN |language=en}}</ref>{{efn|name=confusion}} अशा अवस्थेत देखील त्यांनी हमल्याचा धैर्याने सामना केला आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडला, ज्यामुळे विमान कर्मचारी आणि प्रवाशांना त्या सह-वैमानिकाला नियंत्रणात आणणे शक्य झाले.<ref name=toiimmense>{{citation|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366 |access-date=1 October 2026|work=[[The Times of Israel]]|title='Immense courage and resolve': Pilot feted for crucial role in saving the lives of all aboard flydubai 1073 - Indian national Smit Machchhar undergoes surgery in Saudi Arabia after being attacked by Omani copilot, who Netanyahu says 'obviously hated Israelis' while acknowledging his 'exact background' remains unclear|date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001050204/https://www.timesofisrael.com/out-of-harms-way-pilot-feted-for-helping-save-lives-of-everyone-aboard-flydubai-flight/|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=maqbool>{{citation|url=https://apnews.com/article/pilot-flydubai-attack-india-israel-saudi-arabia-50b58c553c34c3fc5c61f3d7e7866c54|work=[[Associated Press]]|date=1 October 2026|access-date=1 October 2026|title=An Indian airline captain is hailed as a hero after a cockpit attack on a FlyDubai flight|first1=Sheikh|last1=Saaliq|first2=Rafiq|last2=Maqbool}}</ref> तसेच प्रवाशांनी विमानाची होणारी तीव्र घसरण रोखली.<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="jpost" /><ref name="bbcar" /> कॉकपिटचा दरवाजा उघडला तेव्हा मच्छर यांचे चांगलेच रक्त वाहून गेल्याने ते बेशुद्ध होऊन खाली पडले.<ref name=nearly>{{citation|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-910366|access-date=1 October 2026|title=Nearly $80,000 raised for wounded flydubai pilot - A GoFundMe campaign organized by Jewish Breaking News raised more than $73,000 toward a $130,000 goal for flydubai Capt. Smit Machchhar.|work=[[The Jerusalem Post]]|date=1 October 2026}}</ref><ref name=toiimmense/> जमिनीवर रक्ताच्या थारोळ्यात पडलेले असताना, विमानातील प्रवासी दंतवैद्याने त्यांच्यावर ताबडतोब उपचार केले.<ref name=craw>{{citation|title=Who is the Indian pilot who fought off his cockpit attacker? - Captain Smit Machchhar once said he had planned to join his family's textile business before being bitten by the "aviation bug."|newspaper=[[The Washington Post]]|date=1 October 2026|first=Victoria|last=Craw|url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/01/flydubai-indian-pilot-smit-machchhar-hailed-hero-after-cockpit-stabbing/|access-date=1 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001124241/https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/01/flydubai-indian-pilot-smit-machchhar-hailed-hero-after-cockpit-stabbing/|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=wsj/> दंतवैद्य शोटा मुसाएव यांनी सांगितले की, रक्तवाहिन्या निकामी झाल्यामुळे मच्छर यांचा अतीरक्तस्राव झाल्यामुळे ते गंभीर जखमी झाले होते.<ref name=mogul/> कॅप्टन मच्छर यांनी [[हनुमान चालीसा|हनुमान चालिसा]] म्हटली, ज्यामुळे त्यांना धार्मिक उन्मादी सह-वैमानिकाच्या हल्ल्याचा सामना करून जिवंत राहण्यासाठी मानसिक ताकद मिळाली.<ref name="h949">{{citation | last=Nath | first=Sanstuti | title='Recited Hanuman Chalisa For Courage," flydubai Hero Pilot Tells PM Modi | work=[[NDTV]]| date=2 October 2026 | url=https://www.ndtv.com/world-news/recited-hanuman-chalisa-for-courage-flydubai-hero-pilot-tells-pm-modi-12129120 | access-date=4 October 2026}}</ref> विमानावरील दोन रिलीफ पायलट (राखीव वैमानिक) कॉकपिटमध्ये पोहोचले.<ref>{{cite news |last1=Yerushalmy |first1=Jonathan |last2=Ellis-Petersen |first2=Hannah |last3=Hassan |first3=Aakash |title='Hero' pilot, plumber and dentist among those who saved flydubai flight to Israel |url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/01/hero-pilot-stabbed-flydubai-plane-flight-israel |access-date=2 October 2026 |work=[[The Guardian]] |date=1 October 2026}}</ref> विमानाने सौदी अरेबियातील तबुक येथील 'प्रिन्स सुलतान बिन अब्दुलाझीझ विमानतळावर' आणीबाणीच्या परिस्थितीत यशस्वी उतरवले. दोन्ही वैमानिकांना रुग्णालयात नेण्यात आले. मच्छर यांच्यावर शस्त्रक्रिया झाली असून त्यांची प्रकृती स्थिर आहे.<ref name=toiimmense/><ref name="i24" /> इस्रायलला विमाने पाठवून प्रवाशांना नेण्यास सौदी अरेबियाने नकार दिल्यानंतर प्रवाशांना फ्लाईदुबईच्या दुसऱ्या विमानात हलवण्यात आले.<ref name="kan" /> या घटनेची चौकशी करेपर्यंत फ्लाईदुबईने इस्रायलमधील आणि तेथून येणारी विमाने तात्पुरती बंद केली. इस्रायली सरकारी सूत्रांनी या घटनेला दहशतवादी कृत्य म्हटले असून या प्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे. सौदी अधिकाऱ्यांनी सह-वैमानिकाची कसून चौकशी केली. इस्रायलमधून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांच्या विमानातील परदेशी वैमानिकांसाठी इस्रायलने अधिक कडक तपासणी प्रक्रिया सुरू केली.<ref name="kan" /><ref name="bbcar">{{cite news |title=ركاب رحلة "فلاي دبي" يصلون تل أبيب ونتنياهو يلتقيهم في المطار |url=https://www.bbc.com/arabic/articles/ck0e3v20ljxlo |work=BBC News Arabic |language=ar |date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn" /><ref name="bbc" /><ref name="dw">{{cite news |title=Flydubai pilot stabbed in attempt to down Israel-bound plane |url=https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |work=Deutsche Welle |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930100616/https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |archive-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref> सौदी अरेबियात वैद्यकीय उपचार घेतल्यानंतर, त्यांना एअर मेडिकल सर्व्हिसेसद्वारे [[अबू धाबी]] येथे नेण्यात आले.<ref name=mithil>{{citation|url=https://www.nbcnews.com/world/middle-east/smit-machchhar-pilot-hero-averting-crash-israel-plane-rcna600874|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[NBC News]]|title=What we know about the pilot hailed as a hero for averting crash of Israel-bound plane - Captain Smit Machchhar was severely injured by his fellow pilot but managed to open the cockpit door, an action credited with saving the lives of everyone on board.|first=Mithil|last=Aggarwal|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001142133/https://www.nbcnews.com/world/middle-east/smit-machchhar-pilot-hero-averting-crash-israel-plane-rcna600874|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name=somini/> तेथे भारताच्या राजदूतांनी त्यांची भेट घेतली.<ref name=somini/><ref name=mithil/> तोपर्यंत त्यांचे कुटुंबीय देखील त्यांच्याजवळ पोहोचले.<ref name=somini/><ref name=mithil/> इस्रायलचे पंतप्रधान नेतन्याहू यांनी मच्छर यांना एक धाडसी तारणहार म्हटले आणि त्यांनी १७४ लोकांचे प्राण वाचवले असल्याचे सांगितले. या स्तुतीचा पुनरुच्चार सौदी अरेबियातील भारतीय दूतावासानेही केला.<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="i24">{{cite news |title=Flydubai Pilot Smit Machchhar Undergoes Surgery After Cockpit Stabbing |url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |work=i24NEWS |date=30 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930195850/https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |archive-date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026 |url-status=live}}</ref> [[File:PM Modi calls Captain Smit Machchhar, wishes him a speedy recovery.webm|thumb|[[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांनी [[संयुक्त अरब अमिराती]]<nowiki/>तील रुग्णालयात उपचार घेत असलेल्या स्मित मच्छर यांच्याशी केलेल्या दूरध्वनी संभाषणाचा व्हिडिओ सार्वजनिकरित्या प्रसिद्ध केला<ref name=castro/><ref name=haworth/><ref name=reuterscall/>]] [[पंतप्रधान नरेंद्र मोदी]] यांनी स्वतः मच्छर यांच्या पत्नी आणि पालकांशी संपर्क साधला.<ref name=pmreachesout/> मोदींनी कुटुंबाला सांगितले की ते मच्छर यांच्या प्रकृतीसाठी आणि सुरक्षित पुनर्प्राप्तीसाठी प्रार्थना करत आहेत.<ref name=pmreachesout>{{citation|url=https://asianews.network/india-is-proud-pm-modi-reaches-out-to-flydubai-hero-smit-machchhars-wife-and-parents/|author=[[Asia News Network]]|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|title='India is proud': PM Modi reaches out to Flydubai hero Smit Machchhar's wife and parents - The former SpiceJet training captain has around 9,750 flying hours and is being treated in Tabuk after the Dubai-Tel Aviv aircraft was forced to divert to Saudi Arabia.}}</ref> मोदींनी नमूद केले की स्वतःच्या जीवाला सतत धोका असताना आणि गंभीर दुखापत झालेली असतानाही, मच्छर यांनी आपल्या प्रवाशांच्या जीवाची काळजी घेत शौर्य दाखवले.<ref name=maqbool/> पंतप्रधानांनी नमूद केले की मच्छर यांनी शेकडो लोकांचे मृत्यू टळले आणि एक मोठा अनर्थ टळला.<ref name=maqbool/> मोदी म्हणाले की वैमानिकाने दबावाखाली असतानाही अत्यंत शांत आणि संयमी वर्तन दाखवले.<ref name=maqbool/> त्यांनी सांगितले की कॅप्टनच्या कृतीमुळे त्यांच्या विमानावर [[सप्टेंबर ११, २००१ चे दहशतवादी हल्ले|११ सप्टेंबरच्या दहशतवादी हल्ल्याप्रमाणे]] धोकादायक हल्ला होण्यापासून टळला.<ref name=maqbool/><ref name=normandiamond>{{citation|url=https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Fox News]]|title=FlyDubai pilot showed world 'the highest form of courage,' India's PM says - Prime Minister Modi said Captain Smit Machchhar 'prevented another 9/11-like attack'|first=Greg|last=Norman-Diamond|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001172211/https://www.foxnews.com/world/flydubai-pilot-showed-world-highest-form-courage-indias-pm-says|archive-date=1 October 2026|url-status=live }}</ref> भारताच्या जनतेच्या वतीने बोलताना मोदींनी भर दिला की त्यांना वाटते मच्छर यांच्या धैर्याने भारतीय जनतेमध्ये अभिमानाची भावना निर्माण केली आहे.<ref name=maqbool/> मच्छर यांच्या कुटुंबाला आणि त्यांच्या वैद्यकीय खर्चासाठी मदत करण्याकरिता गो फंड मी वर उत्स्फूर्तपणे दोन स्वतंत्र निधीसंकलन मोहीम सुरू करण्यात आल्या.<ref name="nearly" /> या घटनेच्या दुसऱ्या दिवशी, या मोहिमांद्वारे एकूण ८०,००० [[युनायटेड स्टेट्स डॉलर|यूएस डॉलर]] जमा झाले होते.<ref name="nearly" /> क्रिकेट खेळाडू [[सचिन तेंडुलकर]] यांनी मच्छर यांच्या कृतीचे कौतुक केले, ते म्हणाले की संपूर्ण जगाला त्यांच्या या कृतीचा अभिमान वाटतो आणि ते मच्छर यांना त्यांच्या प्रवाशांचे तारणहार मानतात.<ref name="nearly" /> [[सुरेश रैना]], [[वीरेंद्र सेहवाग]] आणि [[युवराज सिंग]] यांसारख्या सह-क्रिकेट खेळाडूंनीही समर्थनाचे संदेश पाठवले.<ref name="nearly" /> [[शमिता शेट्टी]], [[रविना टंडन]] आणि [[सोनम कपूर]] यांसारख्या [[बॉलीवूड]] चित्रपट अभिनेत्यांकडूनही त्यांच्या कृतीचा सन्मान करणाऱ्या प्रतिक्रिया मिळाल्या.<ref name="nearly" /> अबू धाबीमधील रुग्णालयात असताना, मच्छर यांना पंतप्रधान मोदींनी फोन केल्यामुळे.<ref name="castro">{{citation|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Newsweek]]|url=https://www.newsweek.com/who-is-capt-smit-machchhar-flydubai-pilot-flight-fz1073-12509226|title=Who Is Captain Smit Machchhar? Flydubai Pilot Hailed as Hero|first1=Amanda |last1=Castro|first2=Alex |last2=Backus|first3=Joshua |last3=Rhett Miller}}</ref><ref name="haworth" /><ref name="reuterscall">{{citation|url=https://www.reuters.com/world/indian-pilot-tells-pm-modi-he-opened-flydubai-cockpit-door-during-attack-2026-10-02/|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Reuters]]|title=Indian pilot tells PM Modi he opened flydubai cockpit door during attack}}</ref> त्यांना खूप धीर मिळाला, त्यांनी मोदींना सांगितले की, पंतप्रधानांनी त्या वेळी स्वतःहून संपर्क साधल्याबद्दल त्यांना अभिमान वाटला आणि ते मोदींकडे आपले आदर्श म्हणून पाहतात.<ref name="fightinglife" /><ref name="fightinglife">{{citation|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Fox News]]|url=https://www.foxnews.com/world/hero-flydubai-pilot-fighting-life-plane-plunged-copilot-attack|title=Hero FlyDubai pilot says he was 'fighting for my life' as plane plunged after copilot attack - Captain Smit Machchhar recalled saying, 'This is the last push Smit, do it, the door is right there'|first=Robert|last=McGreevy|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002142815/https://www.foxnews.com/world/hero-flydubai-pilot-fighting-life-plane-plunged-copilot-attack|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पंतप्रधान कार्यालयाने भारतीय नेते आणि वैमानिक यांच्यातील या फोन संभाषणाचा व्हिडिओ सार्वजनिक केला.<ref name="haworth">{{citation|url=https://abcnews.com/International/push-smit-flydubai-captain-smit-machchhar-recounts-harrowing/story?id=136944166|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|title='The last push, Smit': FlyDubai captain Smit Machchhar recounts harrowing cockpit attack - Machchhar spoke to Indian Prime Minister Narendra Modi.|first1=Jon|last1=Haworth|first2=Charlotte|last2=Gardiner|first3=Ivan|last3=Pereira|first4=Dada|last4=Jovanovic|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002115551/https://abcnews.com/International/push-smit-flydubai-captain-smit-machchhar-recounts-harrowing/story?id=136944166|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> मच्छर यांनी सांगितले की, जेव्हा त्यांच्यावर हल्ला होत होता, तेव्हा त्यांनी कशीतरी मदत मिळवण्यासाठी आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यासाठी कसा संघर्ष केला.<ref>{{citation|url=https://www.businessinsider.com/flydubai-captain-smit-machchhar-describes-how-helped-save-flight-1073-2026-10|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[Business Insider]]|title='I couldn't let everyone else die': The Flydubai pilot stabbed by his coworker describes how he helped save Flight 1073|first=Pete|last=Syme}}</ref><ref name="reuterscall" /> त्यांनी मोदींना सांगितले की, स्वतःचा जीव वाचवणे आणि विमानातील प्रत्येकाचा जीव वाचवणे या दोन्ही गोष्टींमुळे त्यांना लढण्याची प्रेरणा मिळाली.<ref name="castro" /><ref>{{citation|url=https://www.bbc.com/news/articles/c639m98gde00o|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[BBC News]]|title='I was not going to let others die' - pilot of Flydubai flight describes cockpit attack by co-pilot|first=Vikas|last=Pandey}}</ref><ref name="pragati">{{citation|first=Pragati|last=K.B.|url=https://www.nytimes.com/2026/10/02/world/asia/flydubai-attack-pilot-israel-india-smit-machchhar.html|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The New York Times]]|title='I Couldn't Let All of Them Die': Pilot on FlyDubai Flight Recalls Sudden Attack - Capt. Smit Machchhar, who was stabbed by his co-pilot midair between Dubai and Tel Aviv, said he 'had to act' to prevent a crash despite serious injuries.}}</ref> त्यांनी सांगितले की त्यांच्या १७ वर्षांच्या विमान चालवण्याच्या अनुभवामुळे त्यांना या आणीबाणीच्या प्रसंगात योग्य कृती करण्यास मदत झाली.<ref>{{citation|url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/02/indian-pilot-smit-machchhar-recalls-flydubai-cockpit-attack|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Guardian]]|title='I was fighting for my life': Indian pilot hailed as hero recalls flydubai cockpit attack - Smit Machchhar says in video call with Indian PM that he realised if he did not get up 'passengers would lose their lives'|first=William|last=Christou}}</ref> मच्छर यांनी सांगितले की त्यांना प्रतिसाद देणे आपले कर्तव्य वाटत होते, परंतु दुखापतीमुळे ते जमिनीवर कोसळले आणि विमान वेगाने खाली उतरत असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले.<ref name="pragati" /> मदत मागण्यासाठी कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्यासाठी लागणारी ऊर्जा गोळा करताना त्यांना किती त्रास सहन करावा लागला, हे त्यांनी मोदींना सांगितले.<ref name="reals" /> ते म्हणाले की जेव्हा ते कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्याचा प्रयत्न करत होते, तेव्हा त्यांचा सह-वैमानिक त्यांच्यावर सतत हल्ला करत होता.<ref name="reals">{{citation|url=https://www.cbsnews.com/news/flydubai-flight-incident-pilot-tells-india-leader-modi-his-story/|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[CBS News]]|first=Tucker|last=Reals|title=FlyDubai captain tells India's leader how he saved himself and 173 others while fighting for his own life|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002150950/https://www.cbsnews.com/news/flydubai-flight-incident-pilot-tells-india-leader-modi-his-story/|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref><ref name="cnncall">{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/02/middleeast/i-couldnt-let-everybody-else-die-says-hero-flydubai-pilot-smit-machchhar|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[CNN]]|title='I couldn't let everybody else die,' says hero Flydubai pilot Smit Machchhar|first1=Rhea|last1=Mogul|first2=Ayushi|last2=Shah|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002125819/https://www.cnn.com/2026/10/02/middleeast/i-couldnt-let-everybody-else-die-says-hero-flydubai-pilot-smit-machchhar|archive-date=2 October 2026|url-status=live}}</ref> पंतप्रधान मोदींनी मच्छर यांच्याशी [[हिंदी भाषा|हिंदी]] आणि [[गुजराती भाषा|गुजराती भाषेत]] देखील संवाद साधला.<ref name="cnncall" /><ref name="haworth" /> मोदींनी भारतीय जनतेच्या वतीने मच्छर यांना लवकरात लवकर पूर्ण बरे होण्यासाठी प्रोत्साहन दिले आणि संपूर्ण देश त्यांच्या प्रकृती सुधारण्याच्या प्रक्रियेत त्यांच्या पाठीशी उभा असल्याचे सांगितले.<ref name="reals" /><ref>{{citation|work=[[Sky News]]|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|url=https://news.sky.com/story/flydubai-captain-says-he-fought-to-open-cockpit-door-while-still-being-attacked-13594247|title=Flydubai captain Smit Machchhar 'could not let people die' as he describes fight to open cockpit door - Smit Machchhar says he knew he had to get to the door if he wanted to save the 170-plus people on passenger jet.}}</ref> दुबईचे क्राउन प्रिन्स हमदान बिन मोहम्मद अल मकतूम यांनी त्यांच्या देशातील रुग्णालयात उपचाराधीन असलेल्या मच्छर यांची भेट घेतली.<ref name="economiccrown">{{citation|url=https://m.economictimes.com/news/international/uae/flydubai-incident-dubai-crown-prince-praises-indian-pilot-smit-machchhar-after-mid-air-cockpit-attack/amp_articleshow/134659833.cms|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|work=[[The Economic Times]]|title=Flydubai incident: Dubai Crown Prince praises Indian pilot Smit Machchhar after mid-air cockpit attack}}</ref><ref name="crownit">{{citation|url=https://www.indiatoday.in/amp/world/story/indian-pilot-smit-machchhar-praised-by-dubai-crown-prince-after-flydubai-cockpit-attack-ptag-3008873-2026-10-03|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|work=[[India Today]]|title=Dubai Crown Prince praises Indian pilot after cockpit attack on Israel flight - Dubai Crown Prince Hamdan visited Captain Smit Machchhar in hospital after the flydubai cockpit attack. The gesture underscored UAE praise for the Indian pilot's role in preventing a possible tragedy.}}</ref><ref name="crownndtv">{{citation|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|url=https://www.ndtvprofit.com/world/flydubai-pilot-smit-machchhar-praised-by-fz1073-cockpit-attack-12134511|work=[[NDTV]]|title=Flydubai pilot Smit Machchhar Praised By UAE Crown Prince After FZ1073 Cockpit Attack - Dubai Crown Prince Sheikh Hamdan bin Mohammed praised Indian flydubai pilot Smit Machchhar for his courage after a cockpit attack forced Flight FZ1073 to divert to Saudi Arabia.|first=Noor |last=Ul Haq}}</ref> त्यांनी सांगितले की ते देशाच्या शासकीय नेतृत्वाचे प्रतिनिधित्व करून मच्छर यांच्या कार्याची प्रशंसा करत आहेत.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownit" /><ref name="crownndtv" /> क्राउन प्रिन्स यांनी सांगितले की मच्छर त्यांच्या देशात वैमानिक म्हणून सेवा बजावत असल्याचा त्यांना अभिमान वाटतो.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownit" /><ref name="crownndtv" /> ते म्हणाले की मच्छर यांनी मानवता, शांतता आणि दयाळूपणावर भर देऊन संयुक्त अरब अमिरातीच्या मूल्यांचे प्रतिनिधित्व केले आहे.<ref name="economiccrown" /><ref name="crownndtv" /> ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रुग्णालयाच्या बेडवरूनच मच्छर यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान नेतन्याहू यांच्याशी फोनवर संवाद साधला.<ref name=gaveeverything>{{citation|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-910475|access-date=4 October 2026|date=3 October 2026|work=[[The Jerusalem Post]]|title='I gave everything that I had': Flydubai captain tells Netanyahu about co-pilot's hijacking attempt - The prime minister thanked Machchhar for his "remarkable" actions, saying that he "saved the spirit of the world."|first=Aaron|last=Glick}}</ref><ref name=cnnheropilot>{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/03/world/video/flydubai-pilot-netanyahu-smit-machchhar-latam-intl|access-date=4 October 2026|date=3 October 2026|work=[[CNN]]|title=Flydubai hero pilot tells Netanyahu new details about cockpit attack - Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu spoke with Flydubai pilot Smit Machchhar Saturday, calling him a hero and learning new details about the terrifying moments in the cockpit attack.}}</ref><ref name=lazar/> विमानावर त्यांच्यावर कसा हल्ला झाला याबद्दल त्यांनी इस्रायली पंतप्रधानांना नवीन माहिती सांगितली.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar>{{citation|url=https://www.timesofisrael.com/flydubai-captain-says-copilot-asked-to-pray-then-struck-him-from-behind-describes-exactly-how-he-opened-cockpit-door/|work=[[The Times of Israel]]|access-date=4 October 2026|title=Flydubai captain says copilot asked to pray, then struck him from behind; describes exactly how he opened cockpit door - Speaking to PM, Smit Machchhar says terrorist Hamam al-Hammami kept crew outside from using code to enter cockpit; report says pilots from Iran, Syria, Iraq have flown airliners to Israel, and that al-Hammami had done so before|first=Lazar|last=Berman|date=4 October 2026}}</ref> त्यांनी सांगितले की, उड्डाण सुरू झाल्यानंतर दोन तासांनी हमाम अल-हम्मामी प्रार्थनेसाठी उठला होता, ज्याकडे मच्छर यांनी सर्वसामान्य बाब म्हणून दुर्लक्षित केले.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> त्यानंतर मच्छर यांना त्यांच्या डोक्याच्या पाठीमागच्या बाजूस जोराचा फटका बसल्याचे जाणवले आणि त्या हल्ल्यामुळे त्यांची दृष्टी अंधुक होऊ लागली.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> त्यांनी सांगितले की, हल्ल्यादरम्यान त्यांच्या विमानातील फ्लाइट अटेंडंट्स कॉकपिटमध्ये प्रवेश करण्यासाठी दरवाजाचा कोड टाकण्याचा प्रयत्न करत होते, परंतु हल्लेखोर त्यांना कॅप्टनला मदत करण्यासाठी तो प्रवेश कोड वापरू देत नव्हता.<ref name=gaveeverything/><ref name=cnnheropilot/><ref name=lazar/> == वैयक्तिक आयुष्य == मच्छर हे त्यांची पत्नी सोनल मच्छर आणि दोन मुलांसह [[दुबई]] येथे राहतात.<ref name=shock>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/flydubai-pilot-smit-machchhars-wife-recalls-shock-didnt-have-the-mental-capacity/articleshow/134638267.cms|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|work=[[The Times of India]]|title=Flydubai pilot Smit Machchhar's wife recalls shock: 'Didn't have the mental capacity'}}</ref><ref name=wsj/><ref name=mogul>{{citation|url=https://www.cnn.com/2026/10/01/india/india-captain-smit-machchhar-flydubai-intl-hnk|work=[[CNN]]|access-date=1 October 2026|date=1 October 2026|title=Captain Smit Machchhar: The 'jovial' pilot and father who thwarted the Flydubai attacker|first1=Rhea|last1=Mogul|first2=Ayushi|last2=Shah|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001070115/https://www.cnn.com/2026/10/01/india/india-captain-smit-machchhar-flydubai-intl-hnk|archive-date=1 October 2026|url-status=live}}</ref> फ्लाईदुबईमधील त्यांच्या नोकरीमुळे ते दुबईला स्थलांतरित झाले होते.<ref name=craw/> मच्छर यांनी स्पष्ट केले होते की कामाची पाळी संपल्यानंतर जेव्हा ते विमानाचे कॉकपिट सोडतात, तेव्हा ते इतरांशी विमान वाहतुकीबद्दल (एव्हिएशनबद्दल) बोलणे पूर्णपणे थांबवतात.<ref name=aftab/> त्याऐवजी आपल्या कुटुंबाच्या, मुलांच्या गरजांवर तसेच त्यांच्या वडिलांसोबत खेळण्याच्या इच्छेवर पूर्ण लक्ष केंद्रित करतात.<ref name=aftab/> == पुरस्कार आणि सन्मान == * फ्लाईदुबई फ्लाईट १०७३ मधील त्यांच्या शौर्याबद्दल, मच्छर यांना गुजरात सरकारतर्फे 'विशिष्ट गुजरात गरिमा पुरस्कार' प्रदान करण्यात आला.<Ref name="khaleej"/><ref name=indomitable/><ref name=economictimes/> या पुरस्काराची घोषणा गुजरातचे मुख्यमंत्री [[भूपेंद्रभाई पटेल]] यांनी केली होती.<ref name=hindustanproud>{{citation|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|title=‘Everyone is proud’: Smit Machchhar's family lauds him after flydubai incident |work=[[Hindustan Times]]|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/everyone-is-proud-smit-machchhars-family-lauds-him-after-flydubai-incident-101791014414207.html}}</ref> आपत्कालीन परिस्थितीत त्यांनी दाखवलेले धाडस आणि संयमी वर्तनाचा गौरव म्हणून हा पुरस्कार देण्यात आल्याचे पटेल यांनी सांगितले.<Ref name="hindustanproud"/> * 'द फेडरेशन ऑफ इंडियन पायलट्स' (FIP) ने २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांना एक पत्र लिहून मच्छर यांना [[राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार]] देण्याची विनंती केली.<ref name=braverystatesman>{{citation|url=https://www.thestatesman.com/india/extraordinary-courage-pilot-writes-to-pmo-seeks-national-bravery-award-for-flydubai-pilot-smit-1503646112.html|access-date=2 October 2026|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|title='Extraordinary courage': Pilot body writes to PMO, seeks national bravery award for Flydubai pilot Smit|date=2 October 2026}}</ref><ref name=braverynewindian>{{citation|url=https://www.newindianexpress.com/india/2026/Oct/02/pilots-body-seeks-national-bravery-award-for-flydubai-captain-attacked-by-co-pilot-mid-flight|access-date=2 October 2026|work=[[The New Indian Express]]|date=2 October 2026|title=Pilots' body seeks National Bravery Award for flydubai captain attacked by co-pilot mid-flight - Federation of Indian Pilots says Captain Smit Machchhar kept control despite injuries and safely diverted the Dubai-Tel Aviv flight to Saudi Arabia}}</ref><ref name=braveryhindustan>{{citation|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pilots-body-urges-pm-modi-to-give-flydubai-captain-smit-machchhar-a-bravery-award-for-saving-182-lives-101790938038445.html|access-date=2 October 2026|date=2 October 2026|title=Pilots' body urges PM Modi to give flydubai captain Smit Machchhar a bravery award for saving 182 lives - The pilots' body described Smit Machchhar's actions during the flydubai incident as an act of 'extraordinary courage, and exemplary devotion to duty'|work=[[Hindustan Times]]}}</ref> * भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अझार यांनी जाहीर केले की, त्यांच्या विमानातील प्रवाशांचे प्राण वाचवल्याबद्दल त्यांचा देश मच्छर यांचा सन्मान करेल.<ref name=azar2>{{citation|url=https://www.moneycontrol.com/world/israel-to-honor-captain-smit-machchhar-for-his-bravery-after-attack-by-co-pilot-on-flydubai-flight-israeli-envoy-says-article-14042851.html|access-date=2 October 2026|date=1 October 2026|work=[[Moneycontrol.com]]|title=Israel to honour Captain Smit Machchhar for his bravery after attack by co-pilot on flydubai flight, Israeli envoy says - Machchhar was flying the Tel Aviv-bound Flydubai aircraft when his co-pilot attacked and stabbed him inside the cockpit.}}</ref><ref name=azar3>{{citation|url=https://www.news18.com/amp/world/israel-will-never-forget-captain-smit-machchhar-ambassador-reuven-azar-says-pilot-will-be-honoured-ws-klrt-10364393.html|access-date=2 October 2026|work=News18|title='Israel Will Never Forget Captain Smit Machchhar': Ambassador Reuven Azar Says Pilot Will Be Honoured|date=2 October 2026}}</ref><ref name=azar>{{citation|url=https://theindianeye.com/2026/10/02/israel-to-honor-indian-pilot-smit-machchhar-for-averting-flydubai-disaster/|work=The Indian Eye|date=2 October 2026|access-date=2 October 2026|title=Israel to Honor Indian Pilot Smit Machchhar for Averting Flydubai Disaster}}</ref> राजदूत अझार यांनी आपत्कालीन परिस्थितीत या पायलटच्या धैर्याचे कौतुक केले.<ref name=azar/> त्यांनी सांगितले की मच्छर यांच्या शौर्याने इस्रायलच्या जनतेला भारावून टाकले आहे आणि देशाच्या सरकारी अधिकाऱ्यांनी संकटाच्या काळात त्यांनी दाखवलेल्या धाडसाची दखल घेतली आहे.<ref name=azar/><ref name=azar2/><ref name=azar3/> * भारताचे राज्यसभेतील खासदार तसेच 'सन फाउंडेशन'चे अध्यक्ष विक्रमजित सिंग साहनी यांनी ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मच्छर यांच्यासाठी पुरस्कार जाहीर केला.<ref name=aditi/><ref name=newsmill>{{citation|url=https://thenewsmill.com/2026/10/mp-vikramjit-sahney-announces-rs-25-lakh-bravery-award-for-captain-smit-machchhar/|work=The News Mill|date=3 October 2026|access-date=3 October 2026|title=MP Vikramjit Sahney announces Rs 25 lakh bravery award for Captain Smit Machchhar}}</ref><ref name=rajya/> दुबईहून तेल अवीवच्या दिशेने जाणाऱ्या विमानात कॉकपिटमध्ये हल्ला होत असताना जिवावर आलेल्या संकटातही त्यांनी ज्या प्रकारे धाडसी कृत्ये केली, त्याबद्दल त्यांनी 'स्मित मच्छर शौर्य पुरस्काराची' घोषणा केली.<Ref name="rajya"/> या पुरस्कारासोबत ₹२५ लाख इतके रोख बक्षीस देण्यात आले.<ref name=aditi>{{citation|url=https://www.tribuneindia.com/news/india/punjab-mp-vikram-sahney-announces-rs-25-lakh-bravery-award-for-captain-smit-machchhar/|work=[[The Tribune (India)|The Tribune]]|access-date=3 October 2026|date=3 October 2026|title=Punjab MP Vikram Sahney announces Rs 25 lakh bravery award for Captain Smit Machchhar - Sahney said he had also written to PM Modi, requesting that Captain Machchhar be considered for Ashoka Chakra and National Bravery Award|first=Aditi|last=Tandon}}</ref><ref name=newsmill/><ref name=rajya>{{citation|url=https://www.babushahi.com/full-news.php?id=227697|work=Babushahi.com|date=3 October 2026|access-date=3 October 2026|title=Breaking: MP Vikram Sahney announces Rs 25 lakh Bravery Award for Captain Smit Machchhar|author=Babushahi Bureau}}</ref> साहनी यांनी पंतप्रधान मोदींना पत्र लिहून मच्छर यांना '[[अशोक चक्र (पदक)|अशोक चक्र]]' आणि 'राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार' देण्याचा विचार करावा, अशी विनंती केली.<ref name=aditi/><ref name=newsmill/><ref name=rajya/> साहनी यांनी स्पष्ट केले की, या पुरस्कारातील रोख रकमेचा वापर करून तरुण व होतकरू फ्लाईट कॅप्टनना फ्लाईट ट्रेनिंग स्कूलसाठी शिष्यवृत्ती देण्यात येईल, ज्यामध्ये मच्छर यांच्या नावाचा उपयोग केला जाईल.<ref name=rajya/> त्यांनी नमूद केले की, मच्छर यांचे शौर्य तरुणांना समाजसेवा, कर्तव्य आणि मानवतेच्या भावनेने समुदायासाठी धाडसाने काम करण्यास प्रेरित करेल, अशी त्यांना आशा आहे.<ref name=newsmill/> == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:मच्छर, स्मित }} [[वर्ग:भारतीय प्रवासी वैमानिक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] p55t5v40v4ryn79cich4wggnm4afcts 0 384819 2717815 2716455 2026-10-07T11:46:50Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[अमेरिकेतील राष्ट्रीय उद्याने]] to [[अमेरिकेची राष्ट्रीय उद्याने]] 2717815 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अमेरिकेची राष्ट्रीय उद्याने]] 9l0t827amibycks1fqu3v364x9w4u5d 0 384947 2717593 2717240 2026-10-06T20:12:12Z अभय नातू 206 पुनर्निर्देशन 2717593 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[जुईनगर रेल्वे स्थानक]] bu52ujjoehcy82kt4a3qax0py2c4pgr 0 384950 2717436 2717337 2026-10-06T18:35:32Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717436 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक<br/>आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी अ | image = | fromdate = ५ | todate = १४ ऑक्टोबर २०२६ | administrator = [[आयसीसी आशिया]] | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[साखळी सामने]] | host = [[मलेशिया]] | champions = | runner up = | participants = ७ | matches = २१ | player of the series = | most runs = | most wickets = | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी अ''' ही [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया]] याचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा ५ ते १४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[मलेशिया]] येथे आयोजित केली जात आहे.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-a/ |title=Malaysia Cricket to host 2028 ICC Men’s T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier A in October 2026 |work=Czarsports |date=28 August 2026 |access-date=31 August 2026}}</ref> स्पर्धेतील अव्वल संघ प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी पात्र ठरतील, जिथे त्यांच्यासोबत [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी ब|उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी ब]] मधील संघ सहभागी होतील. ==भूतानचा नेपाळ दौरा== [[भूतान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भूतान पुरुष क्रिकेट संघाने]] २९ सप्टेंबर ते २ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[पोखरा]] येथील [[पोखरा रंगशाला]] येथे चार सराव सामने खेळण्यासाठी [[नेपाळ]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |last=Tiwari |first=Nischal |date=23 September 2026 |url=https://www.cricnepal.com/bhutan-set-for-four-match-t20-warm-up-tour-in-pokhara |title=Bhutan set for four-match T20 warm-up tour in Pokhara |work=Cricnepal |access-date=28 September 2026}}</ref> मलेशियामधील पात्रता स्पर्धेसाठी रवाना होण्यापूर्वी या दौऱ्यातून भूतान संघाने अंतिम तयारी केली. {{hidden begin|title=नेपाळमधील भूतान दौऱ्याचे सामने|titlestyle=background:lightblue;}} {{Hatnote|सर्व वेळा [[नेपाळ प्रमाण वेळ|नेपाळ प्रमाण वेळे]]नुसार ([[यूटीसी+०५:४५]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला सामना''' | date = {{start date|2026|09|29|df=y}} | time = १३:१५ | team1 = {{cr-rt|BHU}} | team2 = [[गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ|गंडकी प्रदेश]] | score1 = ९६ (१९.३ षटके) | runs1 = सोनम चोफेल २७ (१९) | wickets1 = सुभाष भंडारी ४/१५ (४ षटके) | score2 = ९७/२ (११ षटके) | runs2 = ईश्वर छेत्री ३४ (२२) | wickets2 = सोनम येशे १/२१ (४ षटके) | result = गंडकी प्रदेश ८ गडी राखून विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4242 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = भोज राज बराल (नेपाळ) आणि अर्जुन उपाध्याय (नेपाळ) | motm = सुभाष भंडारी (नेपाळ) | toss = गंडकी प्रदेशाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा सामना''' | date = {{start date|2026|09|30|df=y}} | time = १०:०० | team1 = [[गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ|गंडकी प्रदेश]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १९६/७ (२० षटके) | runs1 = सिब्रिन श्रेष्ठ ४५ (२४) | wickets1 = थिनले जामत्शो ४/२७ (४ षटके) | score2 = १३२ (१७.४ षटके) | runs2 = सोनम चोफेल ४३ (२१) | wickets2 = बिपिन खत्री ४/२२ (३.४ षटके) | result = गंडकी प्रदेश ६४ धावांनी सामना विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4244 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = दुर्गा चंद (नेपाळ) आणि संजय कांत सिग्देल (नेपाळ) | motm = सिब्रिन श्रेष्ठ (नेपाळ) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसरा सामना''' | date = {{start date|2026|10|01|df=y}} | time = १०:०० | team1 = [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन|कॅन XI]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १२३/९ (२० षटके) | runs1 = बिपिन खत्री ५२[[नाबाद|*]] (३६) | wickets1 = सोनम येशे २/११ (४ षटके) | score2 = ११०/९ (२० षटके) | runs2 = नामगे थिनले २९ (४४) | wickets2 = बिपिन शर्मा ३/१५ (४ षटके) | result = नेपाळ क्रिकेट संघटना एकादश १३ धावांनी विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4246 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = दिलीप अग्रहरी (नेपाळ) आणि संजय कांत सिग्देल (नेपाळ) | motm = बिपिन खत्री (नेपाळ) | toss = नेपाळ क्रिकेट संघटना अकराने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. }} {{Single-innings cricket match | round = '''चौथा सामना''' | date = {{start date|2026|10|02|df=y}} | time = ०८:४५ | team1 = [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन|कॅन XI]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १७६/७ (२० षटके) | runs1 = त्रित राज दास ५१ (३१) | wickets1 = आनंद मोंगर ३/२७ (३ षटके) | score2 = ७२ (१७.३ षटके) | runs2 = आनंद मोंगर १५ (१२) | wickets2 = बिपिन शर्मा ५/७ (४ षटके) | result = नेपाळ क्रिकेट संघटना एकादश १०४ धावांनी विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4249 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = भोज राज बराल (नेपाळ) आणि अर्जुन उपाध्याय (नेपाळ) | motm = बिपिन शर्मा (नेपाळ) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{hidden end}} ==गुणतालिका== <section begin=qualA />{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |title=पात्रता फेरी अ गुणतालिका |show_tie=no |source=[[क्रिकइन्फो]]<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/points-table-standings |title=T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier 2026 Points Table & Team Standings |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=17 September 2026}}</ref> |update=६ ऑक्टोबर २०२६|team_order=KUW, BHU, BHR, QAT, MNG, THA, MYA |win_BHR=1 |loss_BHR= |nr_BHR= |nrr_BHR=0.350 |win_BHU=1 |loss_BHU= |nr_BHU= |nrr_BHU=1.350 |win_KUW=1 |loss_KUW= |nr_KUW= |nrr_KUW=2.900 |win_MNG= |loss_MNG= |nr_MNG= |nrr_MNG= |win_MYA= |loss_MYA=1 |nr_MYA= |nrr_MYA=-1.350 |win_QAT=1 |loss_QAT=1 |nr_QAT= |nrr_QAT=-0.075 |win_THA= |loss_THA=2 |nr_THA= |nrr_THA=-1.337 |name_BHR={{cr|BHR}} |name_BHU={{cr|BHU}} |name_KUW={{cr|KUW}} |name_MNG={{cr|MNG}} |name_MYA={{cr|MYA}} |name_QAT={{cr|QAT}} |name_THA={{cr|THA}} |result1=Q |result2=Q |result3= |result4= |result5= |result6= |result7= |res_col_header=पात्रता |text_Q={{nobr|प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी पात्र}} |col_Q=green1 |text_E=बाहेर }}<section end=qualA /> ==सामने== {{hatnote|सर्व वेळा मलेशिया प्रमाण वेळेनुसार ([[यूटीसी+०८:००]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|BHU}} | team2 = {{cr|MYA}} | score1 = ११९/८ (२० षटके) | runs1 = थिनले जामत्शो ४०[[नाबाद|*]] (२७) | wickets1 = पाइंग दानू ३/२३ (४ षटके) | score2 = ९२/९ (२० षटके) | runs2 = पाइंग दानू १६ (१९) | wickets2 = गाकुल घाले ३/२८ (४ षटके) | result = भूतान २७ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554533.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[तबारक दर]] (हाँगकाँग) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = थिनले जामत्शो (भूतान) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ०९:१५ | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|THA}} | score1 = १०४/६ (२० षटके) | runs1 = जुनैद अझीझ २६ (२७) | wickets1 = नोप्फोन सेनामोंट्री २/१५ (४ षटके) | score2 = ९७/८ (२० षटके) | runs2 = पत्तारापोल जिरापत्तनानुकुल २३ (२५) | wickets2 = आसिफ जावेद ३/१४ (४ षटके) | result = बहरैन ७ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554534.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) आणि नारायणन सिवन (मलेशिया) | motm = आसिफ जावेद (बहरैन) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ०९:१५ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = १९९/७ (२० षटके) | runs1 = [[बिलाल ताहिर]] ३२[[नाबाद|*]] (१६) | wickets1 = डॅनियल लुईस २/२९ (३ षटके) | score2 = १४१/८ (२० षटके) | runs2 = [[इमल लियानागे]] ३९ (२८) | wickets2 = [[अदनान इद्रीस]] २/२२ (४ षटके) | result = कुवेत ५८ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554535.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = मोर्शेद अली खान (बांगलादेश) आणि रामासामी वेंकटेश (हाँगकाँग) | motm = [[अदनान इद्रीस]] (कुवेत) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = ओबैद उर रहमान (कतार) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] <!--{{२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक}}-->{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{DEFAULTSORT:2026 Men's T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier A}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:मलेशियामधील क्रिकेट]] swiusfeer5qpxb97qn0ib0o2zhu5aen 2717437 2717436 2026-10-06T18:39:43Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717437 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक<br/>आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी अ | image = | fromdate = ५ | todate = १४ ऑक्टोबर २०२६ | administrator = [[आयसीसी आशिया]] | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[साखळी सामने]] | host = [[मलेशिया]] | champions = | runner up = | participants = ७ | matches = २१ | player of the series = | most runs = | most wickets = | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी अ''' ही [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया]] याचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा ५ ते १४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[मलेशिया]] येथे आयोजित केली जात आहे.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-a/ |title=Malaysia Cricket to host 2028 ICC Men’s T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier A in October 2026 |work=Czarsports |date=28 August 2026 |access-date=31 August 2026}}</ref> स्पर्धेतील अव्वल संघ प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी पात्र ठरतील, जिथे त्यांच्यासोबत [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी ब|उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी ब]] मधील संघ सहभागी होतील. ==भूतानचा नेपाळ दौरा== [[भूतान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भूतान पुरुष क्रिकेट संघाने]] २९ सप्टेंबर ते २ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[पोखरा]] येथील [[पोखरा रंगशाला]] येथे चार सराव सामने खेळण्यासाठी [[नेपाळ]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |last=Tiwari |first=Nischal |date=23 September 2026 |url=https://www.cricnepal.com/bhutan-set-for-four-match-t20-warm-up-tour-in-pokhara |title=Bhutan set for four-match T20 warm-up tour in Pokhara |work=Cricnepal |access-date=28 September 2026}}</ref> मलेशियामधील पात्रता स्पर्धेसाठी रवाना होण्यापूर्वी या दौऱ्यातून भूतान संघाने अंतिम तयारी केली. {{hidden begin|title=नेपाळमधील भूतान दौऱ्याचे सामने|titlestyle=background:lightblue;}} {{Hatnote|सर्व वेळा [[नेपाळ प्रमाण वेळ|नेपाळ प्रमाण वेळे]]नुसार ([[यूटीसी+०५:४५]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला सामना''' | date = {{start date|2026|09|29|df=y}} | time = १३:१५ | team1 = {{cr-rt|BHU}} | team2 = [[गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ|गंडकी प्रदेश]] | score1 = ९६ (१९.३ षटके) | runs1 = सोनम चोफेल २७ (१९) | wickets1 = सुभाष भंडारी ४/१५ (४ षटके) | score2 = ९७/२ (११ षटके) | runs2 = ईश्वर छेत्री ३४ (२२) | wickets2 = सोनम येशे १/२१ (४ षटके) | result = गंडकी प्रदेश ८ गडी राखून विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4242 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = भोज राज बराल (नेपाळ) आणि अर्जुन उपाध्याय (नेपाळ) | motm = सुभाष भंडारी (नेपाळ) | toss = गंडकी प्रदेशाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा सामना''' | date = {{start date|2026|09|30|df=y}} | time = १०:०० | team1 = [[गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ|गंडकी प्रदेश]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १९६/७ (२० षटके) | runs1 = सिब्रिन श्रेष्ठ ४५ (२४) | wickets1 = थिनले जामत्शो ४/२७ (४ षटके) | score2 = १३२ (१७.४ षटके) | runs2 = सोनम चोफेल ४३ (२१) | wickets2 = बिपिन खत्री ४/२२ (३.४ षटके) | result = गंडकी प्रदेश ६४ धावांनी सामना विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4244 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = दुर्गा चंद (नेपाळ) आणि संजय कांत सिग्देल (नेपाळ) | motm = सिब्रिन श्रेष्ठ (नेपाळ) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसरा सामना''' | date = {{start date|2026|10|01|df=y}} | time = १०:०० | team1 = [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन|कॅन XI]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १२३/९ (२० षटके) | runs1 = बिपिन खत्री ५२[[नाबाद|*]] (३६) | wickets1 = सोनम येशे २/११ (४ षटके) | score2 = ११०/९ (२० षटके) | runs2 = नामगे थिनले २९ (४४) | wickets2 = बिपिन शर्मा ३/१५ (४ षटके) | result = नेपाळ क्रिकेट संघटना एकादश १३ धावांनी विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4246 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = दिलीप अग्रहरी (नेपाळ) आणि संजय कांत सिग्देल (नेपाळ) | motm = बिपिन खत्री (नेपाळ) | toss = नेपाळ क्रिकेट संघटना अकराने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. }} {{Single-innings cricket match | round = '''चौथा सामना''' | date = {{start date|2026|10|02|df=y}} | time = ०८:४५ | team1 = [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन|कॅन XI]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १७६/७ (२० षटके) | runs1 = त्रित राज दास ५१ (३१) | wickets1 = आनंद मोंगर ३/२७ (३ षटके) | score2 = ७२ (१७.३ षटके) | runs2 = आनंद मोंगर १५ (१२) | wickets2 = बिपिन शर्मा ५/७ (४ षटके) | result = नेपाळ क्रिकेट संघटना एकादश १०४ धावांनी विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4249 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = भोज राज बराल (नेपाळ) आणि अर्जुन उपाध्याय (नेपाळ) | motm = बिपिन शर्मा (नेपाळ) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{hidden end}} ==गुणतालिका== <section begin=qualA />{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |title=पात्रता फेरी अ गुणतालिका |show_tie=no |source=[[क्रिकइन्फो]]<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/points-table-standings |title=T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier 2026 Points Table & Team Standings |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=17 September 2026}}</ref> |update=६ ऑक्टोबर २०२६|team_order=KUW, BHU, BHR, QAT, MNG, THA, MYA |win_BHR=1 |loss_BHR= |nr_BHR= |nrr_BHR=0.350 |win_BHU=1 |loss_BHU= |nr_BHU= |nrr_BHU=1.350 |win_KUW=1 |loss_KUW= |nr_KUW= |nrr_KUW=2.900 |win_MNG= |loss_MNG= |nr_MNG= |nrr_MNG= |win_MYA= |loss_MYA=1 |nr_MYA= |nrr_MYA=-1.350 |win_QAT=1 |loss_QAT=1 |nr_QAT= |nrr_QAT=-0.075 |win_THA= |loss_THA=2 |nr_THA= |nrr_THA=-1.337 |name_BHR={{cr|BHR}} |name_BHU={{cr|BHU}} |name_KUW={{cr|KUW}} |name_MNG={{cr|MNG}} |name_MYA={{cr|MYA}} |name_QAT={{cr|QAT}} |name_THA={{cr|THA}} |result1=Q |result2=Q |result3= |result4= |result5= |result6= |result7= |res_col_header=पात्रता |text_Q={{nobr|प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी पात्र}} |col_Q=green1 |text_E=बाहेर }}<section end=qualA /> ==सामने== {{hatnote|सर्व वेळा मलेशिया प्रमाण वेळेनुसार ([[यूटीसी+०८:००]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|BHU}} | team2 = {{cr|MYA}} | score1 = ११९/८ (२० षटके) | runs1 = थिनले जामत्शो ४०[[नाबाद|*]] (२७) | wickets1 = पाइंग दानू ३/२३ (४ षटके) | score2 = ९२/९ (२० षटके) | runs2 = पाइंग दानू १६ (१९) | wickets2 = गाकुल घाले ३/२८ (४ षटके) | result = भूतान २७ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554533.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[तबारक दर]] (हाँगकाँग) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = थिनले जामत्शो (भूतान) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ०९:१५ | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|THA}} | score1 = १०४/६ (२० षटके) | runs1 = जुनैद अझीझ २६ (२७) | wickets1 = नोप्फोन सेनामोंट्री २/१५ (४ षटके) | score2 = ९७/८ (२० षटके) | runs2 = पत्तारापोल जिरापत्तनानुकुल २३ (२५) | wickets2 = आसिफ जावेद ३/१४ (४ षटके) | result = बहरैन ७ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554534.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) आणि नारायणन सिवन (मलेशिया) | motm = आसिफ जावेद (बहरैन) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ०९:१५ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = १९९/७ (२० षटके) | runs1 = [[बिलाल ताहिर]] ३२[[नाबाद|*]] (१६) | wickets1 = डॅनियल लुईस २/२९ (३ षटके) | score2 = १४१/८ (२० षटके) | runs2 = [[इमल लियानागे]] ३९ (२८) | wickets2 = [[अदनान इद्रीस]] २/२२ (४ षटके) | result = कुवेत ५८ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554535.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = मोर्शेद अली खान (बांगलादेश) आणि रामासामी वेंकटेश (हाँगकाँग) | motm = [[अदनान इद्रीस]] (कुवेत) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = ओबैद उर रहमान (कतार) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] <!--{{२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक}}-->{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{DEFAULTSORT:2026 Men's T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier A}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:मलेशियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]] 7wzunb668o2qahwyzmufe0gly7preo3 2717628 2717437 2026-10-07T01:43:31Z Ganesh591 62733 /* सामने */ 2717628 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक<br/>आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी अ | image = | fromdate = ५ | todate = १४ ऑक्टोबर २०२६ | administrator = [[आयसीसी आशिया]] | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[साखळी सामने]] | host = [[मलेशिया]] | champions = | runner up = | participants = ७ | matches = २१ | player of the series = | most runs = | most wickets = | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी अ''' ही [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया]] याचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा ५ ते १४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[मलेशिया]] येथे आयोजित केली जात आहे.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-a/ |title=Malaysia Cricket to host 2028 ICC Men’s T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier A in October 2026 |work=Czarsports |date=28 August 2026 |access-date=31 August 2026}}</ref> स्पर्धेतील अव्वल संघ प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी पात्र ठरतील, जिथे त्यांच्यासोबत [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी ब|उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी ब]] मधील संघ सहभागी होतील. ==भूतानचा नेपाळ दौरा== [[भूतान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भूतान पुरुष क्रिकेट संघाने]] २९ सप्टेंबर ते २ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[पोखरा]] येथील [[पोखरा रंगशाला]] येथे चार सराव सामने खेळण्यासाठी [[नेपाळ]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |last=Tiwari |first=Nischal |date=23 September 2026 |url=https://www.cricnepal.com/bhutan-set-for-four-match-t20-warm-up-tour-in-pokhara |title=Bhutan set for four-match T20 warm-up tour in Pokhara |work=Cricnepal |access-date=28 September 2026}}</ref> मलेशियामधील पात्रता स्पर्धेसाठी रवाना होण्यापूर्वी या दौऱ्यातून भूतान संघाने अंतिम तयारी केली. {{hidden begin|title=नेपाळमधील भूतान दौऱ्याचे सामने|titlestyle=background:lightblue;}} {{Hatnote|सर्व वेळा [[नेपाळ प्रमाण वेळ|नेपाळ प्रमाण वेळे]]नुसार ([[यूटीसी+०५:४५]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला सामना''' | date = {{start date|2026|09|29|df=y}} | time = १३:१५ | team1 = {{cr-rt|BHU}} | team2 = [[गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ|गंडकी प्रदेश]] | score1 = ९६ (१९.३ षटके) | runs1 = सोनम चोफेल २७ (१९) | wickets1 = सुभाष भंडारी ४/१५ (४ षटके) | score2 = ९७/२ (११ षटके) | runs2 = ईश्वर छेत्री ३४ (२२) | wickets2 = सोनम येशे १/२१ (४ षटके) | result = गंडकी प्रदेश ८ गडी राखून विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4242 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = भोज राज बराल (नेपाळ) आणि अर्जुन उपाध्याय (नेपाळ) | motm = सुभाष भंडारी (नेपाळ) | toss = गंडकी प्रदेशाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा सामना''' | date = {{start date|2026|09|30|df=y}} | time = १०:०० | team1 = [[गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ|गंडकी प्रदेश]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १९६/७ (२० षटके) | runs1 = सिब्रिन श्रेष्ठ ४५ (२४) | wickets1 = थिनले जामत्शो ४/२७ (४ षटके) | score2 = १३२ (१७.४ षटके) | runs2 = सोनम चोफेल ४३ (२१) | wickets2 = बिपिन खत्री ४/२२ (३.४ षटके) | result = गंडकी प्रदेश ६४ धावांनी सामना विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4244 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = दुर्गा चंद (नेपाळ) आणि संजय कांत सिग्देल (नेपाळ) | motm = सिब्रिन श्रेष्ठ (नेपाळ) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसरा सामना''' | date = {{start date|2026|10|01|df=y}} | time = १०:०० | team1 = [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन|कॅन XI]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १२३/९ (२० षटके) | runs1 = बिपिन खत्री ५२[[नाबाद|*]] (३६) | wickets1 = सोनम येशे २/११ (४ षटके) | score2 = ११०/९ (२० षटके) | runs2 = नामगे थिनले २९ (४४) | wickets2 = बिपिन शर्मा ३/१५ (४ षटके) | result = नेपाळ क्रिकेट संघटना एकादश १३ धावांनी विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4246 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = दिलीप अग्रहरी (नेपाळ) आणि संजय कांत सिग्देल (नेपाळ) | motm = बिपिन खत्री (नेपाळ) | toss = नेपाळ क्रिकेट संघटना अकराने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. }} {{Single-innings cricket match | round = '''चौथा सामना''' | date = {{start date|2026|10|02|df=y}} | time = ०८:४५ | team1 = [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन|कॅन XI]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १७६/७ (२० षटके) | runs1 = त्रित राज दास ५१ (३१) | wickets1 = आनंद मोंगर ३/२७ (३ षटके) | score2 = ७२ (१७.३ षटके) | runs2 = आनंद मोंगर १५ (१२) | wickets2 = बिपिन शर्मा ५/७ (४ षटके) | result = नेपाळ क्रिकेट संघटना एकादश १०४ धावांनी विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4249 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = भोज राज बराल (नेपाळ) आणि अर्जुन उपाध्याय (नेपाळ) | motm = बिपिन शर्मा (नेपाळ) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{hidden end}} ==गुणतालिका== <section begin=qualA />{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |title=पात्रता फेरी अ गुणतालिका |show_tie=no |source=[[क्रिकइन्फो]]<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/points-table-standings |title=T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier 2026 Points Table & Team Standings |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=17 September 2026}}</ref> |update=६ ऑक्टोबर २०२६|team_order=KUW, BHU, BHR, QAT, MNG, THA, MYA |win_BHR=1 |loss_BHR= |nr_BHR= |nrr_BHR=0.350 |win_BHU=1 |loss_BHU= |nr_BHU= |nrr_BHU=1.350 |win_KUW=1 |loss_KUW= |nr_KUW= |nrr_KUW=2.900 |win_MNG= |loss_MNG= |nr_MNG= |nrr_MNG= |win_MYA= |loss_MYA=1 |nr_MYA= |nrr_MYA=-1.350 |win_QAT=1 |loss_QAT=1 |nr_QAT= |nrr_QAT=-0.075 |win_THA= |loss_THA=2 |nr_THA= |nrr_THA=-1.337 |name_BHR={{cr|BHR}} |name_BHU={{cr|BHU}} |name_KUW={{cr|KUW}} |name_MNG={{cr|MNG}} |name_MYA={{cr|MYA}} |name_QAT={{cr|QAT}} |name_THA={{cr|THA}} |result1=Q |result2=Q |result3= |result4= |result5= |result6= |result7= |res_col_header=पात्रता |text_Q={{nobr|प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी पात्र}} |col_Q=green1 |text_E=बाहेर }}<section end=qualA /> ==सामने== {{hatnote|सर्व वेळा मलेशिया प्रमाण वेळेनुसार ([[यूटीसी+०८:००]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|BHU}} | team2 = {{cr|MYA}} | score1 = ११९/८ (२० षटके) | runs1 = थिनले जामत्शो ४०[[नाबाद|*]] (२७) | wickets1 = पाइंग दानू ३/२३ (४ षटके) | score2 = ९२/९ (२० षटके) | runs2 = पाइंग दानू १६ (१९) | wickets2 = गाकुल घाले ३/२८ (४ षटके) | result = भूतान २७ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554533.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[तबारक दर]] (हाँगकाँग) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = थिनले जामत्शो (भूतान) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ०९:१५ | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|THA}} | score1 = १०४/६ (२० षटके) | runs1 = जुनैद अझीझ २६ (२७) | wickets1 = नोप्फोन सेनामोंट्री २/१५ (४ षटके) | score2 = ९७/८ (२० षटके) | runs2 = पत्तारापोल जिरापत्तनानुकुल २३ (२५) | wickets2 = आसिफ जावेद ३/१४ (४ षटके) | result = बहरैन ७ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554534.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) आणि नारायणन सिवन (मलेशिया) | motm = आसिफ जावेद (बहरैन) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ०९:१५ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = १९९/७ (२० षटके) | runs1 = [[बिलाल ताहिर]] ३२[[नाबाद|*]] (१६) | wickets1 = डॅनियल लुईस २/२९ (३ षटके) | score2 = १४१/८ (२० षटके) | runs2 = [[इमल लियानागे]] ३९ (२८) | wickets2 = [[अदनान इद्रीस]] २/२२ (४ षटके) | result = कुवेत ५८ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554535.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[मोर्शेद अली खान]] (बांगलादेश) आणि रामासामी वेंकटेश (हाँगकाँग) | motm = [[अदनान इद्रीस]] (कुवेत) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = ओबैद उर रहमान (कतार) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ ऑक्टोबर २०२६ | time = ०९:१५ | team1 = {{cr-rt|THA}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = ७६/९ (२० षटके) | runs1 = चालोएमवोंग चॅटफैसान १६ (१३) | wickets1 = शारिक मुनीर २/८ (३ षटके) | score2 = ८०/३ (१२.३ षटके) | runs2 = झीशान हैदर ४७[[नाबाद|*]] (४१) | wickets2 = चांचाई पेंगकुमता २/१३ (३ षटके) | result = कतार ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554536.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = झीशान हैदर (कतार) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १३९/५ (२० षटके) | runs1 = [[जुनैद अझीझ]] ४५ (३५) | wickets1 = गाकुल घाले १/१४ (२.२ षटके) | score2 = ७३ (१८.४ षटके) | runs2 = नामगांग चेजे २६ (३१) | wickets2 = अली दाऊद ४/८ (४ षटके) | result = बहरीन ६६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554537.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[मोर्शेद अली खान]] (बांगलादेश) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) | motm = अली दाऊद (बहरीन) | toss = बहरीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|MNG}} | team2 = {{cr|KUW}} | score1 = ४२ (१४.५ षटके) | runs1 = गान्देम्बेरेल गानबोल्ड २१ (३२) | wickets1 = [[मोहम्मद अस्लम]] ५/१९ (४ षटके) | score2 = ४३/० (३.३ षटके) | runs2 = [[रविजा संदारुवान]] ३०[[नाबाद|*]] (१४) | result = कुवेत १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554538.html धावफलक] | venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) | motm = [[मोहम्मद अस्लम]] (कुवेत) | toss = कुवेतने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = उगान-एर्देने बातजार्गल, बायनबू जार्गाल्तुया, बिलेग्देम्बेरेल मुंखदेल्गेर आणि बाततुल्गा तामजिदसुरेन (मंगोलिया) या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * [[मोहम्मद अस्लम]] (कुवेत) हा आंतरराष्ट्रीय टी२०मध्ये पाच बळी घेणारा कुवेतचा पहिला खेळाडू ठरला. }} ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] <!--{{२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक}}-->{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{DEFAULTSORT:2026 Men's T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier A}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:मलेशियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]] exol6pvt82h2oi9jca1vkn8675agvq0 2717629 2717628 2026-10-07T01:45:18Z Ganesh591 62733 /* गुणतालिका */ 2717629 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक<br/>आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी अ | image = | fromdate = ५ | todate = १४ ऑक्टोबर २०२६ | administrator = [[आयसीसी आशिया]] | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[साखळी सामने]] | host = [[मलेशिया]] | champions = | runner up = | participants = ७ | matches = २१ | player of the series = | most runs = | most wickets = | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी अ''' ही [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया]] याचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा ५ ते १४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[मलेशिया]] येथे आयोजित केली जात आहे.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-a/ |title=Malaysia Cricket to host 2028 ICC Men’s T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier A in October 2026 |work=Czarsports |date=28 August 2026 |access-date=31 August 2026}}</ref> स्पर्धेतील अव्वल संघ प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी पात्र ठरतील, जिथे त्यांच्यासोबत [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी ब|उप-प्रादेशिक पात्रता फेरी ब]] मधील संघ सहभागी होतील. ==भूतानचा नेपाळ दौरा== [[भूतान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भूतान पुरुष क्रिकेट संघाने]] २९ सप्टेंबर ते २ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान [[पोखरा]] येथील [[पोखरा रंगशाला]] येथे चार सराव सामने खेळण्यासाठी [[नेपाळ]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |last=Tiwari |first=Nischal |date=23 September 2026 |url=https://www.cricnepal.com/bhutan-set-for-four-match-t20-warm-up-tour-in-pokhara |title=Bhutan set for four-match T20 warm-up tour in Pokhara |work=Cricnepal |access-date=28 September 2026}}</ref> मलेशियामधील पात्रता स्पर्धेसाठी रवाना होण्यापूर्वी या दौऱ्यातून भूतान संघाने अंतिम तयारी केली. {{hidden begin|title=नेपाळमधील भूतान दौऱ्याचे सामने|titlestyle=background:lightblue;}} {{Hatnote|सर्व वेळा [[नेपाळ प्रमाण वेळ|नेपाळ प्रमाण वेळे]]नुसार ([[यूटीसी+०५:४५]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला सामना''' | date = {{start date|2026|09|29|df=y}} | time = १३:१५ | team1 = {{cr-rt|BHU}} | team2 = [[गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ|गंडकी प्रदेश]] | score1 = ९६ (१९.३ षटके) | runs1 = सोनम चोफेल २७ (१९) | wickets1 = सुभाष भंडारी ४/१५ (४ षटके) | score2 = ९७/२ (११ षटके) | runs2 = ईश्वर छेत्री ३४ (२२) | wickets2 = सोनम येशे १/२१ (४ षटके) | result = गंडकी प्रदेश ८ गडी राखून विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4242 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = भोज राज बराल (नेपाळ) आणि अर्जुन उपाध्याय (नेपाळ) | motm = सुभाष भंडारी (नेपाळ) | toss = गंडकी प्रदेशाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा सामना''' | date = {{start date|2026|09|30|df=y}} | time = १०:०० | team1 = [[गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ|गंडकी प्रदेश]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १९६/७ (२० षटके) | runs1 = सिब्रिन श्रेष्ठ ४५ (२४) | wickets1 = थिनले जामत्शो ४/२७ (४ षटके) | score2 = १३२ (१७.४ षटके) | runs2 = सोनम चोफेल ४३ (२१) | wickets2 = बिपिन खत्री ४/२२ (३.४ षटके) | result = गंडकी प्रदेश ६४ धावांनी सामना विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4244 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = दुर्गा चंद (नेपाळ) आणि संजय कांत सिग्देल (नेपाळ) | motm = सिब्रिन श्रेष्ठ (नेपाळ) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसरा सामना''' | date = {{start date|2026|10|01|df=y}} | time = १०:०० | team1 = [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन|कॅन XI]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १२३/९ (२० षटके) | runs1 = बिपिन खत्री ५२[[नाबाद|*]] (३६) | wickets1 = सोनम येशे २/११ (४ षटके) | score2 = ११०/९ (२० षटके) | runs2 = नामगे थिनले २९ (४४) | wickets2 = बिपिन शर्मा ३/१५ (४ षटके) | result = नेपाळ क्रिकेट संघटना एकादश १३ धावांनी विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4246 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = दिलीप अग्रहरी (नेपाळ) आणि संजय कांत सिग्देल (नेपाळ) | motm = बिपिन खत्री (नेपाळ) | toss = नेपाळ क्रिकेट संघटना अकराने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. }} {{Single-innings cricket match | round = '''चौथा सामना''' | date = {{start date|2026|10|02|df=y}} | time = ०८:४५ | team1 = [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन|कॅन XI]] | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १७६/७ (२० षटके) | runs1 = त्रित राज दास ५१ (३१) | wickets1 = आनंद मोंगर ३/२७ (३ षटके) | score2 = ७२ (१७.३ षटके) | runs2 = आनंद मोंगर १५ (१२) | wickets2 = बिपिन शर्मा ५/७ (४ षटके) | result = नेपाळ क्रिकेट संघटना एकादश १०४ धावांनी विजयी. | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=4249 धावफलक] | venue = [[पोखरा रंगशाला]], [[पोखरा]] | umpires = भोज राज बराल (नेपाळ) आणि अर्जुन उपाध्याय (नेपाळ) | motm = बिपिन शर्मा (नेपाळ) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. }} {{hidden end}} == गुणतालिका == <section begin=qualA />{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |title=पात्रता अ गुणतालिका |show_tie=no |source=[[क्रिकइन्फो]]<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524/points-table-standings |title=T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier 2026 Points Table & Team Standings |trans-title=टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता २०२६ गुणतालिका आणि संघांची क्रमवारी |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |update=६ ऑक्टोबर २०२६|team_order=KUW, BHR, QAT, BHU, THA, MYA, MNG |win_BHR=2 |loss_BHR= |nr_BHR= |nrr_BHR=1.825 |win_BHU=1 |loss_BHU=1 |nr_BHU= |nrr_BHU=-0.975 |win_KUW=2 |loss_KUW= |nr_KUW= |nrr_KUW=5.723 |win_MNG= |loss_MNG=1 |nr_MNG= |nrr_MNG=-10.186 |win_MYA= |loss_MYA=1 |nr_MYA= |nrr_MYA=-1.350 |win_QAT=1 |loss_QAT=1 |nr_QAT= |nrr_QAT=-0.075 |win_THA= |loss_THA=2 |nr_THA= |nrr_THA=-1.337 |name_BHR={{cr|BHR}} |name_BHU={{cr|BHU}} |name_KUW={{cr|KUW}} |name_MNG={{cr|MNG}} |name_MYA={{cr|MYA}} |name_QAT={{cr|QAT}} |name_THA={{cr|THA}} |result1=Q |result2=Q |result3= |result4= |result5= |result6= |result7= |res_col_header=पात्रता |text_Q={{nobr|प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी पात्र}} |col_Q=green1 |text_E=बाहेर }}<section end=qualA /> ==सामने== {{hatnote|सर्व वेळा मलेशिया प्रमाण वेळेनुसार ([[यूटीसी+०८:००]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|BHU}} | team2 = {{cr|MYA}} | score1 = ११९/८ (२० षटके) | runs1 = थिनले जामत्शो ४०[[नाबाद|*]] (२७) | wickets1 = पाइंग दानू ३/२३ (४ षटके) | score2 = ९२/९ (२० षटके) | runs2 = पाइंग दानू १६ (१९) | wickets2 = गाकुल घाले ३/२८ (४ षटके) | result = भूतान २७ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554533.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[तबारक दर]] (हाँगकाँग) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = थिनले जामत्शो (भूतान) | toss = भूतानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ०९:१५ | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|THA}} | score1 = १०४/६ (२० षटके) | runs1 = जुनैद अझीझ २६ (२७) | wickets1 = नोप्फोन सेनामोंट्री २/१५ (४ षटके) | score2 = ९७/८ (२० षटके) | runs2 = पत्तारापोल जिरापत्तनानुकुल २३ (२५) | wickets2 = आसिफ जावेद ३/१४ (४ षटके) | result = बहरैन ७ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554534.html धावफलक] | venue = [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) आणि नारायणन सिवन (मलेशिया) | motm = आसिफ जावेद (बहरैन) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ०९:१५ | team1 = {{cr-rt|KUW}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = १९९/७ (२० षटके) | runs1 = [[बिलाल ताहिर]] ३२[[नाबाद|*]] (१६) | wickets1 = डॅनियल लुईस २/२९ (३ षटके) | score2 = १४१/८ (२० षटके) | runs2 = [[इमल लियानागे]] ३९ (२८) | wickets2 = [[अदनान इद्रीस]] २/२२ (४ षटके) | result = कुवेत ५८ धावांनी विजयी. | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554535.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[मोर्शेद अली खान]] (बांगलादेश) आणि रामासामी वेंकटेश (हाँगकाँग) | motm = [[अदनान इद्रीस]] (कुवेत) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | notes = ओबैद उर रहमान (कतार) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ ऑक्टोबर २०२६ | time = ०९:१५ | team1 = {{cr-rt|THA}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = ७६/९ (२० षटके) | runs1 = चालोएमवोंग चॅटफैसान १६ (१३) | wickets1 = शारिक मुनीर २/८ (३ षटके) | score2 = ८०/३ (१२.३ षटके) | runs2 = झीशान हैदर ४७[[नाबाद|*]] (४१) | wickets2 = चांचाई पेंगकुमता २/१३ (३ षटके) | result = कतार ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554536.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ) | motm = झीशान हैदर (कतार) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|BHU}} | score1 = १३९/५ (२० षटके) | runs1 = [[जुनैद अझीझ]] ४५ (३५) | wickets1 = गाकुल घाले १/१४ (२.२ षटके) | score2 = ७३ (१८.४ षटके) | runs2 = नामगांग चेजे २६ (३१) | wickets2 = अली दाऊद ४/८ (४ षटके) | result = बहरीन ६६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554537.html धावफलक] | venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] | umpires = [[मोर्शेद अली खान]] (बांगलादेश) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) | motm = अली दाऊद (बहरीन) | toss = बहरीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ ऑक्टोबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|MNG}} | team2 = {{cr|KUW}} | score1 = ४२ (१४.५ षटके) | runs1 = गान्देम्बेरेल गानबोल्ड २१ (३२) | wickets1 = [[मोहम्मद अस्लम]] ५/१९ (४ षटके) | score2 = ४३/० (३.३ षटके) | runs2 = [[रविजा संदारुवान]] ३०[[नाबाद|*]] (१४) | result = कुवेत १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554538.html धावफलक] | venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] | umpires = [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) | motm = [[मोहम्मद अस्लम]] (कुवेत) | toss = कुवेतने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = उगान-एर्देने बातजार्गल, बायनबू जार्गाल्तुया, बिलेग्देम्बेरेल मुंखदेल्गेर आणि बाततुल्गा तामजिदसुरेन (मंगोलिया) या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * [[मोहम्मद अस्लम]] (कुवेत) हा आंतरराष्ट्रीय टी२०मध्ये पाच बळी घेणारा कुवेतचा पहिला खेळाडू ठरला. }} ==संदर्भ== {{reflist}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-a-2026-27-1554524 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] <!--{{२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक}}-->{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} {{DEFAULTSORT:2026 Men's T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier A}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:मलेशियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]] c5nt8b0z74epwzoc44mcoclp9dusvil 0 384951 2717438 2717363 2026-10-06T18:40:38Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717438 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series | series = २०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका | image = | image_size = 250px | caption = '''२२वी फेरी''' | partof = [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] | date = ३ - १३ ऑक्टोबर २०२६ | place = [[अमेरिका]] | team1 = {{cr|NAM}} | team2 = {{cr|UAE}} | team3 = {{cr|USA}} | captain1 = [[गेरहार्ड इरास्मुस]] | captain2 = [[हरप्रीत सिंग भाटिया|हरप्रीत सिंग]] | captain3 = [[मोनांक पटेल]] | runs1 = | runs2 = | runs3 = | wickets1 = | wickets2 = | wickets3 = | previous = [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|स्कॉटलंड २०२६]] | next = ओमान २०२६ }} '''२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका''' ही ऑक्टोबर २०२६ मध्ये अमेरिकेत खेळवली जात असलेल्या [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] [[क्रिकेट]] स्पर्धेची २२वी फेरी आहे. ही [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया]], [[संयुक्त अरब अमिराती क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] आणि [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिका]] यांच्या पुरुष राष्ट्रीय संघांदरम्यान खेळवली जाणारी तिरंगी मालिका आहे.<ref>{{cite web |date=18 September 2026 |url=https://czarsportzauto.com/usa-uae-namibia-odi-tri-series-2026/ |title=USA Cricket to host Namibia and UAE for ODI Tri-series in October 2026 |work=Czarsports |access-date=24 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |last=Schutz |first=Helge |date=१७ सप्टेंबर २०२६ |title=Outclassed Eagles prepare for US trip |url=https://www.namibian.com.na/outclassed-eagles-prepare-for-us-trip/ |work=द नामिबियन |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> सर्व सामने [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] सामने असतील.<ref> {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=25 April 2026}}</ref><ref> {{cite web | url=https://www.icc-cricket.com/fixtures-results |title=Fixtures |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=5 August 2026}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !{{cr|NAM}}<ref>{{Cite web |trans-title=एफएनबी ईगल्सचा क्रिकेट विश्वचषक लीग २ अंतर्गत अमेरिकेचा दौरा |title=FNB Eagles' CWC League 2 Outbound Tour to the USA |url=https://www.facebook.com/share/p/1DEb4tSvFy/ |work=[[क्रिकेट नामिबिया]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६|access-date=६ ऑक्टोबर २०२६|via=[[फेसबुक]]}}</ref> !{{cr|UAE}}<ref>{{Cite web |trans-title=आयसीसी सीडब्ल्यूसी लीग २ मालिका – यूएसएसाठी १५ सदस्यांचा संयुक्त अरब अमिराती संघ जाहीर |title=15-member UAE squad announced for ICC CWC League 2 Series – USA |url=https://www.emiratescricket.com/news-detail/NYq1gK4oeEPKd0ByxjX2 |work=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] |date=२८ सप्टेंबर २०२६|access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !{{cr|USA}}<ref>{{cite web |last=पटेल|first=स्मित|date=२ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= विश्वचषक पात्रतेची शर्यत अंतिम टप्प्यात असताना, अली खान तीन वर्षांनंतर अमेरिकेच्या एकदिवसीय संघात परतला. |title=Ali Khan returns to USA's ODI fold after three years as World Cup qualification race enters final stretch |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/140375/ali-khan-returns-to-usas-odi-fold-after-three-years-as-world-cup-qualification-race-enters-final-stretch |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> |- |valign="top"| * [[गेरहार्ड इरास्मस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अलेक्झांडर बसिंग-वोल्शेंक]] * [[जॅक ब्रासेल]] * [[जेजे स्मिट]] * [[ज्युनियर तान्यांदा]] * [[झेन ग्रीन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] * [[मायकेल व्हॅन लिंगेन]] * [[मालन क्रुगर]] * [[मॅक्स हिंगो]] * [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] * [[यान फ्रायलिंक]] * [[यान बाल्ट]] * [[रुबेन ट्रम्पेलमन]] * [[लॉरेन स्टीनकॅम्प]] * [[वाल्डो स्मिथ]] |valign="top"| * [[हरप्रीत सिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अक्षदीप नाथ]] * [[अदीब उस्मानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अयान मिसबाह]] * [[अली नसीर]] * [[अवैस अली शाह]] * [[आयान अफजल खान]] * [[इब्रार अहमद]] * [[खुझैमा तनवीर]] * [[तनिश सुरी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[बसिल हमीद]] * [[मुहम्मद अरफान]] * [[मुहम्मद शाहदाद]] * [[राहुल चोप्रा]] * [[शोएब खान (क्रिकेट खेळाडू १९९८ जन्म)|शोएब खान]] |valign="top"| * [[मोनांक पटेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[साईतेजा मुक्कामल्ला]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अली खान]] * [[एहसान आदिल]] * [[जेसी सिंग]] * [[नोशतुश केंजीगे]] * [[मिलिंद कुमार]] * [[यासिर मोहम्मद]] * [[शायन जहांगीर]] * [[शुभम रांजणे]] * [[शेहान जयसूर्या]] * [[संजय कृष्णमूर्ती]] * [[सौरभ नेत्रावळकर]] * [[स्मित पटेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[हरमीत सिंग बधन]] |} ==सामने== ===पहिला एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = ९/० (२ षटके) | runs1 = [[यान फ्रायलिंक]] २[[नाबाद|*]] (९) | score2 = | result = निकाल नाही | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] | umpires = [[जर्मेन लिंडो]] (अमेरिका) आणि [[विजया मल्लेला]] (अमेरिका) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी २० षटकांचा करण्यात आला. * पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही. }} ===दुसरा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = ३३०/८ (५० षटके) | runs1 = [[मुहम्मद शाहदाद]] ११४ (१०७) | wickets1 = [[हरमीत सिंग बधन|हरमीत सिंग]] ४/६५ (१० षटके) | score2 = ३३२/४ (४८.५ षटके) | runs2 = [[मिलिंद कुमार]] ११६[[नाबाद|*]] (८४) | wickets2 = [[मुहम्मद शाहदाद]] १/३२ (५ षटके) | result = अमेरिका ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] | umpires = [[डेइटन बटलर]] (वे) आणि [[आदित्य गज्जर]] (अ) | motm = [[मिलिंद कुमार]] (अ) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. |notes=[[मुहम्मद शाहदाद]] (युएई) याने एकदिवसीय कारकिर्दीतील पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] झळकावले.}} ===तिसरा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], ग्रँड प्रेरी | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===चौथा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], ग्रँड प्रेरी | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===पाचवा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], ग्रँड प्रेरी | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===सहावा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], ग्रँड प्रेरी | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{क्रिकेट विश्व चषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|२२]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:अमेरिकेमधील क्रिकेट]] rwsf35lsf2ihqlm5w9o2q9rzxamf26y 2717805 2717438 2026-10-07T09:57:59Z Nitin.kunjir 4684 2717805 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series | series = २०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका | image = | image_size = 250px | caption = '''२२वी फेरी''' | partof = [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] | date = ३ - १३ ऑक्टोबर २०२६ | place = [[अमेरिका]] | team1 = {{cr|NAM}} | team2 = {{cr|UAE}} | team3 = {{cr|USA}} | captain1 = [[गेरहार्ड इरास्मुस]] | captain2 = [[हरप्रीत सिंग भाटिया|हरप्रीत सिंग]] | captain3 = [[मोनांक पटेल]] | runs1 = | runs2 = | runs3 = | wickets1 = | wickets2 = | wickets3 = | previous = [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|स्कॉटलंड २०२६]] | next = [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका|ओमान २०२६]] }} '''२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका''' ही ऑक्टोबर २०२६ मध्ये अमेरिकेत खेळवली जात असलेल्या [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] [[क्रिकेट]] स्पर्धेची २२वी फेरी आहे. ही [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया]], [[संयुक्त अरब अमिराती क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] आणि [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिका]] यांच्या पुरुष राष्ट्रीय संघांदरम्यान खेळवली जाणारी तिरंगी मालिका आहे.<ref>{{cite web |date=18 September 2026 |url=https://czarsportzauto.com/usa-uae-namibia-odi-tri-series-2026/ |title=USA Cricket to host Namibia and UAE for ODI Tri-series in October 2026 |work=Czarsports |access-date=24 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |last=Schutz |first=Helge |date=१७ सप्टेंबर २०२६ |title=Outclassed Eagles prepare for US trip |url=https://www.namibian.com.na/outclassed-eagles-prepare-for-us-trip/ |work=द नामिबियन |access-date=२१ सप्टेंबर २०२६}}</ref> सर्व सामने [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] सामने असतील.<ref> {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=25 April 2026}}</ref><ref> {{cite web | url=https://www.icc-cricket.com/fixtures-results |title=Fixtures |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=5 August 2026}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !{{cr|NAM}}<ref>{{Cite web |trans-title=एफएनबी ईगल्सचा क्रिकेट विश्वचषक लीग २ अंतर्गत अमेरिकेचा दौरा |title=FNB Eagles' CWC League 2 Outbound Tour to the USA |url=https://www.facebook.com/share/p/1DEb4tSvFy/ |work=[[क्रिकेट नामिबिया]] |date=१८ सप्टेंबर २०२६|access-date=६ ऑक्टोबर २०२६|via=[[फेसबुक]]}}</ref> !{{cr|UAE}}<ref>{{Cite web |trans-title=आयसीसी सीडब्ल्यूसी लीग २ मालिका – यूएसएसाठी १५ सदस्यांचा संयुक्त अरब अमिराती संघ जाहीर |title=15-member UAE squad announced for ICC CWC League 2 Series – USA |url=https://www.emiratescricket.com/news-detail/NYq1gK4oeEPKd0ByxjX2 |work=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] |date=२८ सप्टेंबर २०२६|access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !{{cr|USA}}<ref>{{cite web |last=पटेल|first=स्मित|date=२ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= विश्वचषक पात्रतेची शर्यत अंतिम टप्प्यात असताना, अली खान तीन वर्षांनंतर अमेरिकेच्या एकदिवसीय संघात परतला. |title=Ali Khan returns to USA's ODI fold after three years as World Cup qualification race enters final stretch |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/140375/ali-khan-returns-to-usas-odi-fold-after-three-years-as-world-cup-qualification-race-enters-final-stretch |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> |- |valign="top"| * [[गेरहार्ड इरास्मस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अलेक्झांडर बसिंग-वोल्शेंक]] * [[जॅक ब्रासेल]] * [[जेजे स्मिट]] * [[ज्युनियर तान्यांदा]] * [[झेन ग्रीन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[बर्नार्ड शोल्ट्झ]] * [[मायकेल व्हॅन लिंगेन]] * [[मालन क्रुगर]] * [[मॅक्स हिंगो]] * [[यान निकोल लोफ्टी-ईटन]] * [[यान फ्रायलिंक]] * [[यान बाल्ट]] * [[रुबेन ट्रम्पेलमन]] * [[लॉरेन स्टीनकॅम्प]] * [[वाल्डो स्मिथ]] |valign="top"| * [[हरप्रीत सिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अक्षदीप नाथ]] * [[अदीब उस्मानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अयान मिसबाह]] * [[अली नसीर]] * [[अवैस अली शाह]] * [[आयान अफजल खान]] * [[इब्रार अहमद]] * [[खुझैमा तनवीर]] * [[तनिश सुरी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[बसिल हमीद]] * [[मुहम्मद अरफान]] * [[मुहम्मद शाहदाद]] * [[राहुल चोप्रा]] * [[शोएब खान (क्रिकेट खेळाडू १९९८ जन्म)|शोएब खान]] |valign="top"| * [[मोनांक पटेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[साईतेजा मुक्कामल्ला]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अली खान]] * [[एहसान आदिल]] * [[जेसी सिंग]] * [[नोशतुश केंजीगे]] * [[मिलिंद कुमार]] * [[यासिर मोहम्मद]] * [[शायन जहांगीर]] * [[शुभम रांजणे]] * [[शेहान जयसूर्या]] * [[संजय कृष्णमूर्ती]] * [[सौरभ नेत्रावळकर]] * [[स्मित पटेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[हरमीत सिंग बधन]] |} ==सामने== ===पहिला एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = ९/० (२ षटके) | runs1 = [[यान फ्रायलिंक]] २[[नाबाद|*]] (९) | score2 = | result = निकाल नाही | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] | umpires = [[जर्मेन लिंडो]] (अमेरिका) आणि [[विजया मल्लेला]] (अमेरिका) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी २० षटकांचा करण्यात आला. * पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही. }} ===दुसरा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = ३३०/८ (५० षटके) | runs1 = [[मुहम्मद शाहदाद]] ११४ (१०७) | wickets1 = [[हरमीत सिंग बधन|हरमीत सिंग]] ४/६५ (१० षटके) | score2 = ३३२/४ (४८.५ षटके) | runs2 = [[मिलिंद कुमार]] ११६[[नाबाद|*]] (८४) | wickets2 = [[मुहम्मद शाहदाद]] १/३२ (५ षटके) | result = अमेरिका ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] | umpires = [[डेइटन बटलर]] (वे) आणि [[आदित्य गज्जर]] (अ) | motm = [[मिलिंद कुमार]] (अ) | toss = अमेरिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. |notes=[[मुहम्मद शाहदाद]] (युएई) याने एकदिवसीय कारकिर्दीतील पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] झळकावले.}} ===तिसरा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], ग्रँड प्रेरी | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===चौथा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], ग्रँड प्रेरी | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===पाचवा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], ग्रँड प्रेरी | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===सहावा एकदिवसीय सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html धावफलक] | venue = [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], ग्रँड प्रेरी | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{क्रिकेट विश्व चषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} [[वर्ग:२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|२२]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६-२७]] [[वर्ग:अमेरिकेमधील क्रिकेट]] r6e47gorbo0v7ylujoytakqbowy31u5 0 384953 2717804 2717270 2026-10-07T09:49:41Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717804 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{भारताचे संविधान}} '''[[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाची]] पाचवी घटनादुरुस्ती''', जी अधिकृतपणे '''संविधान (पाचवी दुरुस्ती) अधिनियम, १९५५''' म्हणून ओळखली जाते, तिने भारताच्या राष्ट्रपतींना नवीन राज्यांची निर्मिती आणि विद्यमान राज्यांचे क्षेत्र, सीमा किंवा नावे बदलण्याशी संबंधित प्रस्तावित केंद्रीय कायद्यांवर राज्य विधानमंडळाला आपले मत कळवण्यासाठी कालमर्यादा निर्धारित करण्याचे अधिकार दिले आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=ZY9CAQAAQBAJ&dq=THE+CONSTITUTION+%28FIFTH+AMENDMENT%29+ACT%2C+1955&pg=RA17-PA4|title=Political Science|last=Arora|publisher=Tata McGraw-Hill Education|year=2017|isbn=9780071074780|page=194|access-date=26 November 2013}}</ref> या दुरुस्तीने राष्ट्रपतींना विहित मुदत वाढवण्याची परवानगी दिली आणि विहित किंवा वाढवलेला कालावधी संपेपर्यंत असे कोणतेही विधेयक केंद्रीय संसदेत मांडण्यास मनाई केली. पाचव्या घटनादुरुस्तीने संविधानाच्या कलम ३ मधील तरतूद लागू केली. घटनेच्या अनुच्छेद ३ च्या तरतुदीनुसार (नवीन राज्यांची निर्मिती आणि विद्यमान राज्यांचे क्षेत्रफळ, सीमा किंवा नावे बदलण्यासंबंधी), नवीन राज्य स्थापन करण्याच्या, कोणत्याही राज्याचे क्षेत्रफळ वाढवण्याच्या किंवा कमी करण्याच्या किंवा कोणत्याही राज्याच्या सीमा किंवा नाव बदलण्याच्या उद्देशाने कोणतेही विधेयक केंद्रीय संसदेत सादर केले जाऊ शकत नाही, जोपर्यंत विधेयकाच्या तरतुदींबाबत संबंधित [[विधानसभा|राज्य विधानमंडळांची]] मते राष्ट्रपतींकडून निश्चित केली जात नाहीत. असे इष्ट मानले गेले की, जेव्हा उक्त उद्देशासाठी राज्य विधानमंडळांकडे संदर्भ दिला जाईल, तेव्हा राज्यांनी आपली मते कळवण्यासाठी राष्ट्रपतींना कालावधी निश्चित करण्याचा अधिकार असावा आणि जेव्हा त्यांना आवश्यक वाटेल तेव्हा असा कालावधी वाढवण्याचा अधिकार राष्ट्रपतींना असावा. असा कालावधी संपल्यानंतरच विधेयक सादर केले जाईल, अशी तरतूद करणेही इष्ट मानले गेले. पाचव्या घटनादुरुस्तीद्वारे संविधानाच्या अनुच्छेद ३ मधील तरतुदीत त्यानुसार सुधारणा करण्यात आल्या.<ref name="Constitution Amendment in India">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=4yp0yhzdKWIC|title=Constitution Amendment in India|date=1 January 1995|publisher=Northern Book Centre|isbn=9788172110659|editor-last=R.C. Bhardwaj|edition=Sixth|location=New Delhi|pages=21;154–155|access-date=26 November 2013}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.manupatrafast.com/articles/PopOpenArticle.aspx?ID=ac1777c9-9009-44e9-adec-4d01bae52409&txtsearch=Subject:%20Constitution|title=A Succinct Note On Formation Of New States In India (in The Light Of Relevant The Constitutional Amendment Acts And Case Law)|last=Rao|first=Y. Srinivasa|access-date=2026-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304030018/http://www.manupatrafast.com/articles/PopOpenArticle.aspx?ID=ac1777c9-9009-44e9-adec-4d01bae52409&txtsearch=Subject:%20Constitution|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}} This source quotes the legislation, which is in the public domain.</ref> आधिचा मूळ कलम ३ हा तीन मुख्य कारणांमुळे तसा तयार करण्यात आला होता; (अ) जेव्हा ते तयार केले गेले, तेव्हा संस्थाने पूर्णपणे एकीकृत झाली नव्हती, (ब) भाषिक आधारावर संस्थानांच्या पुनर्रचनेची शक्यता देखील होती; आणि (क) अशी पुनर्रचना जास्त काळ पुढे ढकलता येणार नाही, हे संविधान सभेने आधीच पाहिले होते. म्हणूनच, त्यानुसार, कोणत्याही वेळी राज्यांची पुनर्रचना करण्यासाठी एक सोपी आणि सुलभ पद्धत प्रदान करण्याकरिता संविधानात कलम ३ समाविष्ट करण्यात आले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ccrd.vidhiaagaz.com/the-constitution-fifth-amendment-act/|title=The Constitution (5th Amendmend) Act, 1955|last=Gyan|date=2019-07-12|website=Centre for Constitutional Research and Development|language=en-US|access-date=2019-07-12}}</ref> या विधेयकाला तत्कालीन राष्ट्रपती [[राजेंद्र प्रसाद]] यांची २४ डिसेंबर १९५५ रोजी संमती मिळाली आणि २६ डिसेंबर १९५५ रोजी ''[[भारतीय राजपत्र|द गॅझेट ऑफ इंडिया]]'' मध्ये अधिसूचित करण्यात आले. पाचवी घटनादुरुस्ती १२ डिसेंबर १९५६ पासून अंमलात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.constitution.org/cons/india/amendment.htm|title=The Constitution (Amendment) Acts|publisher=Constitution.org|access-date=2013-11-26}}</ref><ref name="ConstitutionAmendment2">{{cite web|url=http://164.100.47.134/intranet/CAI/2.pdf|title=Constitution Amendment in India|work=Lok Sabha Secretariat|pages=46–48|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203013122/http://164.100.47.134/intranet/CAI/2.pdf|archive-date=3 December 2013|accessdate=25 May 2015}} {{PD-notice}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन]] [[वर्ग:भारतीय संविधानातील घटनादुरुस्त्या]] [[वर्ग:१९५५ मधील भारत]] nk5du5s0gyk4qy1hpc4aj67xz6meosu 0 384954 2717439 2717283 2026-10-06T18:43:32Z अभय नातू 206 removed [[Category:नेपाळ]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717439 wikitext text/x-wiki '''पोखरा''' ({{langx|ne|पोखरा}} {{IPA|ne|ˈpokʰʌɾa|}}) हे मध्य [[नेपाळ]]मधील एक [[महानगर]] असून ते गंडकी प्रदेशाची राजधानी आहे. देशाची "पर्यटन राजधानी" म्हणून ओळखले जाणारे पोखरा हे [[काठमांडू]]नंतर नेपाळमधील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात मोठे शहर आहे. २०२१ च्या जनगणनेनुसार येथे १२०,५९४ कुटुंबांमध्ये ६००,०५१ रहिवासी होते.<ref name="KPost1">{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2017/03/13/pokhara-lekhnath-becomes-largest-metropolitan-city|title=Pokhara Lekhnath becomes largest metropolitan city|date=13 March 2017|newspaper=The Kathmandu Post|access-date=7 May 2020|archive-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111202253/https://kathmandupost.com/national/2017/03/13/pokhara-lekhnath-becomes-largest-metropolitan-city|url-status=live}}</ref><ref name="auto"/> पोखरा राजधानी [[काठमांडू]]च्या पश्चिमेस {{convert|200|km|abbr=off}} अंतरावर, फेवा तलावाच्या काठावर वसलेले असून समुद्रसपाटीपासून त्याची सरासरी उंची सुमारे ८२२ मी आहे.<ref>{{Cite web|title=VNPK—Pokhara Airport {{!}} SkyVector|url=https://skyvector.com/airport/VNPK/Pokhara-Airport|access-date=7 March 2021|website=skyvector.com|archive-date=23 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210723093943/https://skyvector.com/airport/VNPK/Pokhara-Airport|url-status=live}}</ref> जगातील दहा सर्वोच्च शिखरांपैकी तीन—[[धौलागिरी]], [[अन्नपूर्णा|अन्नपूर्णा १]] आणि [[मानसलू]]—असलेली अन्नपूर्णा पर्वतरांग पोखरा खोऱ्यापासून {{convert|15|–|35|mi|km|abbr=on}} हवाई अंतराच्या परिसरात आहे.<ref>{{cite web|last=United Nations Field Coordination Office (UNFCO)|title=An Overview of the Western Development Region of Nepal|url=http://www.un.org.np/sites/default/files/2011-06-07-Nepal_Western_Region_Overview_Paper.pdf|publisher=United Nations: Nepal Information Platform|location=Bharatpur, Nepal|pages=1–9|date=7 June 2011|access-date=22 April 2012|archive-date=23 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161123135715/http://www.un.org.np/sites/default/files/2011-06-07-Nepal_Western_Region_Overview_Paper.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|last=Pradhan|first=Pushkar Kumar|title=A Study of Traffic Flow on Siddartha and Prithvi Highway|journal=The Himalayan Review|year=1982|volume=14|pages=38–51 |url=http://nepjol.info/index.php/HR/article/download/4507/3755|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023125752/http://nepjol.info/index.php/HR/article/download/4507/3755 |archive-date=23 October 2013}}</ref> २०२४ मध्ये पोखराला नेपाळची पर्यटन राजधानी घोषित करण्यात आले.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/travel-news/pokhara-officially-nepals-tourism-capital-now-to-remain-accessible-24-hours/articleshow/108578871.cms |title=Pokhara officially Nepal's tourism capital now; to remain accessible 24 hours |newspaper=The Times of India |access-date=20 March 2024 |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320034459/https://timesofindia.indiatimes.com/travel/travel-news/pokhara-officially-nepals-tourism-capital-now-to-remain-accessible-24-hours/articleshow/108578871.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://currentaffairs.adda247.com/nepal-declares-pokhara-as-its-tourism-capital/ |title=Nepal Declares Pokhara as Its Tourism Capital |date=19 March 2024 |access-date=20 March 2024 |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320034459/https://currentaffairs.adda247.com/nepal-declares-pokhara-as-its-tourism-capital/ |url-status=live }}</ref><ref name=capital>{{cite book|last=Nepal|first=S. K.|title=Great Himalaya: tourism and the dynamics of change in Nepal|year=2002|publisher=Swiss Foundation for Alpine Research|location=Zürich, Switzerland|isbn=978-3-85515-106-6|author2=Kohler, T.|author3=Banzhaf, B. R.}}</ref> अन्नपूर्णा पर्वतरांगेतील अन्नपूर्णा सर्किटवर पदभ्रमण करणाऱ्या पर्यटकांसाठी हे अन्नपूर्णा संरक्षण क्षेत्रातील प्रमुख आधारस्थान आहे.<ref>{{cite journal|last=Holden|first=Andrew|author2=Sparrowhawk, John|title=Understanding the motivations of ecotourists: the case of trekkers in Annapurna, Nepal|journal=International Journal of Tourism Research|year=2002|volume=4|issue=6|pages=435–446|doi=10.1002/jtr.402|issn=1522-1970}}</ref> हा परिसर [[हिमालय]] पर्वतरांगेचा भाग आहे. हे शहर अनेक नामांकित गुरखा सैनिकांचेही निवासस्थान आहे. [[दक्षिण आशिया]]तील नेपाळी नागरिक असलेल्या या सैनिकांची [[ब्रिटिश आर्मी]], नेपाळी लष्कर, [[भारतीय लष्कर]], सिंगापूर गुरखा तुकडी, ब्रुनेई गुरखा राखीव तुकडी, संयुक्त राष्ट्रांच्या शांतिसेना तसेच जगभरातील युद्धक्षेत्रांमध्ये भरती केली जाते.<ref name=Gurkha>{{cite news|url=https://asia.nikkei.com/NAR/Articles/Nepal-s-legendary-Gurkhas-face-an-uncertain-future|title=Nepal's legendary Gurkhas face an uncertain future|last=Gray|first=Denis|date=7 July 2016|newspaper=Nikkei|access-date=11 January 2019|archive-date=11 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190111175641/https://asia.nikkei.com/NAR/Articles/Nepal-s-legendary-Gurkhas-face-an-uncertain-future|url-status=live}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग}} {{विकिट्रॅव्हल}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|https://pokharamun.gov.np|name=पोखरा महानगरपालिकेचे अधिकृत संकेतस्थळ}} {{Authority control}} [[वर्ग:नेपाळमधील शहरे]] [[वर्ग:गंडकी प्रांत]] 7m2kqpdijv8r0xps2zha9irmcfed69d 2717440 2717439 2026-10-06T18:44:08Z अभय नातू 206 साचा 2717440 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''पोखरा''' ({{langx|ne|पोखरा}} {{IPA|ne|ˈpokʰʌɾa|}}) हे मध्य [[नेपाळ]]मधील एक [[महानगर]] असून ते [[गंडकी प्रांत|गंडकी प्रांताची]] राजधानी आहे. देशाची "पर्यटन राजधानी" म्हणून ओळखले जाणारे पोखरा हे [[काठमांडू]]नंतर नेपाळमधील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात मोठे शहर आहे. २०२१ च्या जनगणनेनुसार येथे १२०,५९४ कुटुंबांमध्ये ६००,०५१ रहिवासी होते.<ref name="KPost1">{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2017/03/13/pokhara-lekhnath-becomes-largest-metropolitan-city|title=Pokhara Lekhnath becomes largest metropolitan city|date=13 March 2017|newspaper=The Kathmandu Post|access-date=7 May 2020|archive-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111202253/https://kathmandupost.com/national/2017/03/13/pokhara-lekhnath-becomes-largest-metropolitan-city|url-status=live}}</ref><ref name="auto"/> पोखरा राजधानी [[काठमांडू]]च्या पश्चिमेस {{convert|200|km|abbr=off}} अंतरावर, फेवा तलावाच्या काठावर वसलेले असून समुद्रसपाटीपासून त्याची सरासरी उंची सुमारे ८२२ मी आहे.<ref>{{Cite web|title=VNPK—Pokhara Airport {{!}} SkyVector|url=https://skyvector.com/airport/VNPK/Pokhara-Airport|access-date=7 March 2021|website=skyvector.com|archive-date=23 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210723093943/https://skyvector.com/airport/VNPK/Pokhara-Airport|url-status=live}}</ref> जगातील दहा सर्वोच्च शिखरांपैकी तीन—[[धौलागिरी]], [[अन्नपूर्णा|अन्नपूर्णा १]] आणि [[मानसलू]]—असलेली अन्नपूर्णा पर्वतरांग पोखरा खोऱ्यापासून {{convert|15|–|35|mi|km|abbr=on}} हवाई अंतराच्या परिसरात आहे.<ref>{{cite web|last=United Nations Field Coordination Office (UNFCO)|title=An Overview of the Western Development Region of Nepal|url=http://www.un.org.np/sites/default/files/2011-06-07-Nepal_Western_Region_Overview_Paper.pdf|publisher=United Nations: Nepal Information Platform|location=Bharatpur, Nepal|pages=1–9|date=7 June 2011|access-date=22 April 2012|archive-date=23 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161123135715/http://www.un.org.np/sites/default/files/2011-06-07-Nepal_Western_Region_Overview_Paper.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|last=Pradhan|first=Pushkar Kumar|title=A Study of Traffic Flow on Siddartha and Prithvi Highway|journal=The Himalayan Review|year=1982|volume=14|pages=38–51 |url=http://nepjol.info/index.php/HR/article/download/4507/3755|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023125752/http://nepjol.info/index.php/HR/article/download/4507/3755 |archive-date=23 October 2013}}</ref> २०२४ मध्ये पोखराला नेपाळची पर्यटन राजधानी घोषित करण्यात आले.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/travel-news/pokhara-officially-nepals-tourism-capital-now-to-remain-accessible-24-hours/articleshow/108578871.cms |title=Pokhara officially Nepal's tourism capital now; to remain accessible 24 hours |newspaper=The Times of India |access-date=20 March 2024 |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320034459/https://timesofindia.indiatimes.com/travel/travel-news/pokhara-officially-nepals-tourism-capital-now-to-remain-accessible-24-hours/articleshow/108578871.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://currentaffairs.adda247.com/nepal-declares-pokhara-as-its-tourism-capital/ |title=Nepal Declares Pokhara as Its Tourism Capital |date=19 March 2024 |access-date=20 March 2024 |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320034459/https://currentaffairs.adda247.com/nepal-declares-pokhara-as-its-tourism-capital/ |url-status=live }}</ref><ref name=capital>{{cite book|last=Nepal|first=S. K.|title=Great Himalaya: tourism and the dynamics of change in Nepal|year=2002|publisher=Swiss Foundation for Alpine Research|location=Zürich, Switzerland|isbn=978-3-85515-106-6|author2=Kohler, T.|author3=Banzhaf, B. R.}}</ref> अन्नपूर्णा पर्वतरांगेतील अन्नपूर्णा सर्किटवर पदभ्रमण करणाऱ्या पर्यटकांसाठी हे अन्नपूर्णा संरक्षण क्षेत्रातील प्रमुख आधारस्थान आहे.<ref>{{cite journal|last=Holden|first=Andrew|author2=Sparrowhawk, John|title=Understanding the motivations of ecotourists: the case of trekkers in Annapurna, Nepal|journal=International Journal of Tourism Research|year=2002|volume=4|issue=6|pages=435–446|doi=10.1002/jtr.402|issn=1522-1970}}</ref> हा परिसर [[हिमालय]] पर्वतरांगेचा भाग आहे. हे शहर अनेक नामांकित गुरखा सैनिकांचेही निवासस्थान आहे. [[दक्षिण आशिया]]तील नेपाळी नागरिक असलेल्या या सैनिकांची [[ब्रिटिश आर्मी]], नेपाळी लष्कर, [[भारतीय लष्कर]], सिंगापूर गुरखा तुकडी, ब्रुनेई गुरखा राखीव तुकडी, संयुक्त राष्ट्रांच्या शांतिसेना तसेच जगभरातील युद्धक्षेत्रांमध्ये भरती केली जाते.<ref name=Gurkha>{{cite news|url=https://asia.nikkei.com/NAR/Articles/Nepal-s-legendary-Gurkhas-face-an-uncertain-future|title=Nepal's legendary Gurkhas face an uncertain future|last=Gray|first=Denis|date=7 July 2016|newspaper=Nikkei|access-date=11 January 2019|archive-date=11 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190111175641/https://asia.nikkei.com/NAR/Articles/Nepal-s-legendary-Gurkhas-face-an-uncertain-future|url-status=live}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग}} {{विकिट्रॅव्हल}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|https://pokharamun.gov.np|name=पोखरा महानगरपालिकेचे अधिकृत संकेतस्थळ}} {{Authority control}} [[वर्ग:नेपाळमधील शहरे]] [[वर्ग:गंडकी प्रांत]] oaomflvwkxkx8h9bsb1j6kked57fnby 2717443 2717440 2026-10-06T18:47:16Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717443 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''पोखरा''' ({{langx|ne|पोखरा}} {{IPA|ne|ˈpokʰʌɾa|}}) हे मध्य [[नेपाळ]]मधील एक [[महानगर]] असून ते [[गंडकी प्रांत|गंडकी प्रांताची]] राजधानी आहे. देशाची "पर्यटन राजधानी" म्हणून ओळखले जाणारे पोखरा हे [[काठमांडू]]नंतर नेपाळमधील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात मोठे शहर आहे. २०२१ च्या जनगणनेनुसार येथे १२०,५९४ कुटुंबांमध्ये ६००,०५१ रहिवासी होते.<ref name="KPost1">{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2017/03/13/pokhara-lekhnath-becomes-largest-metropolitan-city|title=Pokhara Lekhnath becomes largest metropolitan city|date=13 March 2017|newspaper=The Kathmandu Post|access-date=7 May 2020|archive-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111202253/https://kathmandupost.com/national/2017/03/13/pokhara-lekhnath-becomes-largest-metropolitan-city|url-status=live}}</ref><ref name="auto"/> पोखरा राजधानी [[काठमांडू]]च्या पश्चिमेस {{convert|200|km|abbr=off}} अंतरावर, फेवा तलावाच्या काठावर वसलेले असून समुद्रसपाटीपासून त्याची सरासरी उंची सुमारे ८२२ मी आहे.<ref>{{Cite web|title=VNPK—Pokhara Airport {{!}} SkyVector|url=https://skyvector.com/airport/VNPK/Pokhara-Airport|access-date=7 March 2021|website=skyvector.com|archive-date=23 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210723093943/https://skyvector.com/airport/VNPK/Pokhara-Airport|url-status=live}}</ref> जगातील दहा सर्वोच्च शिखरांपैकी तीन—[[धौलागिरी]], [[अन्नपूर्णा|अन्नपूर्णा १]] आणि [[मानसलू]]—असलेली अन्नपूर्णा पर्वतरांग पोखरा खोऱ्यापासून {{convert|15|–|35|mi|km|abbr=on}} हवाई अंतराच्या परिसरात आहे.<ref>{{cite web|last=United Nations Field Coordination Office (UNFCO)|title=An Overview of the Western Development Region of Nepal|url=http://www.un.org.np/sites/default/files/2011-06-07-Nepal_Western_Region_Overview_Paper.pdf|publisher=United Nations: Nepal Information Platform|location=Bharatpur, Nepal|pages=1–9|date=7 June 2011|access-date=22 April 2012|archive-date=23 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161123135715/http://www.un.org.np/sites/default/files/2011-06-07-Nepal_Western_Region_Overview_Paper.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|last=Pradhan|first=Pushkar Kumar|title=A Study of Traffic Flow on Siddartha and Prithvi Highway|journal=The Himalayan Review|year=1982|volume=14|pages=38–51 |url=http://nepjol.info/index.php/HR/article/download/4507/3755|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023125752/http://nepjol.info/index.php/HR/article/download/4507/3755 |archive-date=23 October 2013}}</ref> २०२४ मध्ये पोखराला नेपाळची पर्यटन राजधानी घोषित करण्यात आले.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/travel-news/pokhara-officially-nepals-tourism-capital-now-to-remain-accessible-24-hours/articleshow/108578871.cms |title=Pokhara officially Nepal's tourism capital now; to remain accessible 24 hours |newspaper=The Times of India |access-date=20 March 2024 |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320034459/https://timesofindia.indiatimes.com/travel/travel-news/pokhara-officially-nepals-tourism-capital-now-to-remain-accessible-24-hours/articleshow/108578871.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://currentaffairs.adda247.com/nepal-declares-pokhara-as-its-tourism-capital/ |title=Nepal Declares Pokhara as Its Tourism Capital |date=19 March 2024 |access-date=20 March 2024 |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320034459/https://currentaffairs.adda247.com/nepal-declares-pokhara-as-its-tourism-capital/ |url-status=live }}</ref><ref name=capital>{{cite book|last=Nepal|first=S. K.|title=Great Himalaya: tourism and the dynamics of change in Nepal|year=2002|publisher=Swiss Foundation for Alpine Research|location=Zürich, Switzerland|isbn=978-3-85515-106-6|author2=Kohler, T.|author3=Banzhaf, B. R.}}</ref> अन्नपूर्णा पर्वतरांगेतील अन्नपूर्णा सर्किटवर पदभ्रमण करणाऱ्या पर्यटकांसाठी हे अन्नपूर्णा संरक्षण क्षेत्रातील प्रमुख आधारस्थान आहे.<ref>{{cite journal|last=Holden|first=Andrew|author2=Sparrowhawk, John|title=Understanding the motivations of ecotourists: the case of trekkers in Annapurna, Nepal|journal=International Journal of Tourism Research|year=2002|volume=4|issue=6|pages=435–446|doi=10.1002/jtr.402|issn=1522-1970}}</ref> हा परिसर [[हिमालय]] पर्वतरांगेचा भाग आहे. हे शहर अनेक नामांकित गुरखा सैनिकांचेही निवासस्थान आहे. [[दक्षिण आशिया]]तील नेपाळी नागरिक असलेल्या या सैनिकांची [[ब्रिटिश आर्मी]], नेपाळी लष्कर, [[भारतीय लष्कर]], सिंगापूर गुरखा तुकडी, ब्रुनेई गुरखा राखीव तुकडी, संयुक्त राष्ट्रांच्या शांतिसेना तसेच जगभरातील युद्धक्षेत्रांमध्ये भरती केली जाते.<ref name=Gurkha>{{cite news|url=https://asia.nikkei.com/NAR/Articles/Nepal-s-legendary-Gurkhas-face-an-uncertain-future|title=Nepal's legendary Gurkhas face an uncertain future|last=Gray|first=Denis|date=7 July 2016|newspaper=Nikkei|access-date=11 January 2019|archive-date=11 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190111175641/https://asia.nikkei.com/NAR/Articles/Nepal-s-legendary-Gurkhas-face-an-uncertain-future|url-status=live}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग}} {{विकिट्रॅव्हल}} * {{अधिकृत संकेतस्थळ|https://pokharamun.gov.np|name=पोखरा महानगरपालिकेचे अधिकृत संकेतस्थळ}} {{Authority control}} [[वर्ग:नेपाळमधील शहरे]] [[वर्ग:गंडकी प्रांत]] [[वर्ग:पोखरा|*]] 10m2sheapejyb5npc0zaitl1wgjgycl 14 384955 2717723 2717273 2026-10-07T05:54:33Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717723 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. १९५५]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] lv5mue4yp23l0amez0329t50ksq8tkq 14 384956 2717724 2717275 2026-10-07T05:54:37Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717724 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. १९५९]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] 6w4j1sd8sxl23wk506u8et6zuhyvl40 14 384957 2717727 2717280 2026-10-07T05:54:53Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717727 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. १९७७]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] 432qvp44x1bn3yoodpbjn3l4o3urzim 14 384958 2717726 2717282 2026-10-07T05:54:48Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717726 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. १९७६]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] 2pxh8tq3hlu9cbqwaphbvp2ul8755fl 0 384959 2717441 2717290 2026-10-06T18:46:20Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717441 wikitext text/x-wiki '''पोखरा रंगशाला''' ({{langx|ne|पोखरा रङ्गशाला}}) हे [[पोखरा]], गंडकी प्रदेश, [[नेपाळ]] येथील एक बहुउद्देशीय स्टेडियम आहे. या स्टेडियमची प्रेक्षक क्षमता १८,५०० आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.alcor-equipements.com/news/construction-16500-seats-grandstand-nepal|title=Alcor builds 16,500 seats grandstand in Nepal|website=www.alcor-equipements.com}}</ref> हे मैदान पोखराच्या दक्षिणेस रामबजार येथे सेती नदीच्या पूर्व किनाऱ्यावर स्थित आहे.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/venues/nepal/pokhara-rangasala/|title=Pokhara Rangasala|publisher=}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{coord|28|12|16|N|83|59|30|E|region:NP-GA_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[वर्ग:पोखरा|रंगशाला]] 3er0ubbkj4ckn179wjk09gzc2dlyr5n 2717442 2717441 2026-10-06T18:46:59Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717442 wikitext text/x-wiki '''पोखरा रंगशाला''' ({{langx|ne|पोखरा रङ्गशाला}}) हे [[पोखरा]], गंडकी प्रदेश, [[नेपाळ]] येथील एक बहुउद्देशीय स्टेडियम आहे. या स्टेडियमची प्रेक्षक क्षमता १८,५०० आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.alcor-equipements.com/news/construction-16500-seats-grandstand-nepal|title=Alcor builds 16,500 seats grandstand in Nepal|website=www.alcor-equipements.com}}</ref> हे मैदान पोखराच्या दक्षिणेस रामबजार येथे सेती नदीच्या पूर्व किनाऱ्यावर स्थित आहे.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/venues/nepal/pokhara-rangasala/|title=Pokhara Rangasala|publisher=}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{coord|28|12|16|N|83|59|30|E|region:NP-GA_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[वर्ग:पोखरा|रंगशाला]] [[वर्ग:नेपाळमधील मैदाने]] i5ymzcku6036inow81kii4y7ji8e8op 2717445 2717442 2026-10-06T18:54:30Z अभय नातू 206 माहिती 2717445 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''पोखरा रंगशाला''' ({{langx|ne|पोखरा रङ्गशाला}}) हे [[पोखरा]], गंडकी प्रदेश, [[नेपाळ]] येथील एक बहुउद्देशीय स्टेडियम आहे. या स्टेडियमची प्रेक्षक क्षमता १८,५०० आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.alcor-equipements.com/news/construction-16500-seats-grandstand-nepal|title=Alcor builds 16,500 seats grandstand in Nepal|website=www.alcor-equipements.com}}</ref> हे क्रीडांगण [[पोखरा]]च्या दक्षिणेस [[सती गंडकी नदी|सती नदीच्या]] पूर्व तीरावर असलेल्या [[रामबाजार]] येथे स्थित आहे.<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/venues/nepal/pokhara-rangasala/ |title=Pokhara Rangasala |publisher=Soccerway |access-date=2026-10-06 |url-status=live}}</ref> == इतिहास == [[चित्र:Pokhararangasala .jpg|इवलेसे|200px|डावे|पुनर्निर्माणापूर्वीचे मैदान]] या क्रीडा संकुलात ४०० मीटरचा [[ॲथलेटिक्स]] ट्रॅक असलेले [[फुटबॉल]] स्टेडियम, एक ७-अ-साइड फुटबॉल मैदान,<ref>{{cite web |url=http://hamropalo.com/sports/seven-a-side-intl-football-mmc-pokhara-b-advance.html |title=Seven-A-Side Intl Football: MMC, Pokhara 'B' Advance |access-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312023049/http://hamropalo.com/sports/seven-a-side-intl-football-mmc-pokhara-b-advance.html |archive-date=2012-03-12 |url-status=usurped}}</ref> [[व्हॉलीबॉल]] कोर्ट, [[बास्केटबॉल]] कोर्ट, [[क्रिकेट]]चे मैदान, तसेच [[बॅडमिंटन]], [[टेबल टेनिस]], [[कराटे]], [[ज्युडो]], [[कुस्ती]], [[बॉक्सिंग]], [[मिक्स्ड मार्शल आर्ट्स]] आणि इतर इनडोअर खेळांसाठी इनडोअर हॉल समाविष्ट आहे. येथे [[कास्की जिल्हा|कास्की जिल्हा]] क्रीडा कार्यालय आणि [[ऑल नेपाळ फुटबॉल असोसिएशन|अखिल नेपाळ फुटबॉल असोसिएशन]] (ANFA) कास्कीच्या प्रशासकीय इमारती आहेत. [[दशरथ रंगशाला स्टेडियम|दशरथ रंगशाला स्टेडियमव्यतिरिक्त]] आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल सामन्यांचे आयोजन करणारे हे नेपाळमधील एकमेव क्रीडांगण आहे. या स्टेडियममध्ये [[नेपाळ राष्ट्रीय फुटबॉल संघ|नेपाळ राष्ट्रीय फुटबॉल संघाच्या]] अनेक आंतरराष्ट्रीय [[प्रदर्शनीय सामना|मैत्रीपूर्ण सामन्यांचे]] आयोजन करण्यात आले आहे.<ref>{{cite web |url=http://www.sarasansar.com/event/nepal_pakistan/index.htm |title=sarasansar.com |publisher=Sarasansar |access-date=2026-10-06}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ekantipur.com/2011/03/19/top-story/nepal-beats-bhutan-2-1/331168.html |title=ekantipur.com : Nepal's No. 1 News Portal |publisher=eKantipur |access-date=2026-10-06}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=29379 |title=MYREPUBLICA.com - News in English from Nepal |publisher=MyRepublica |access-date=2026-10-06}}</ref><ref>{{cite web |url=http://nepaltravelblogs.com/events/professional-wrestling-comes |title=Professional Wrestling comes to Pokhara |publisher=Nepal Travel Blogs |access-date=2026-10-06}}</ref><ref>{{cite web |url=http://wetlandnepal.org/nepal-news/pokhara/professional-wrestling-events-to-held-in-ktm-pokhara-nepalnewscom/ |title=Professional wrestling events to be held in Ktm, Pokhara |publisher=Nepalnews.com |access-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902071302/http://wetlandnepal.org/nepal-news/pokhara/professional-wrestling-events-to-held-in-ktm-pokhara-nepalnewscom/ |archive-date=2011-09-02 |url-status=dead}}</ref> == आयोजित स्पर्धा == '''आंतरराष्ट्रीय सामने:''' * [[२०१९ दक्षिण आशियाई खेळ]] '''फुटबॉल:''' * [[आहा! गोल्ड कप]] * [[२०१९ दक्षिण आशियाई खेळांमधील फुटबॉल - महिला स्पर्धा]] * [[मार्टियर्स मेमोअरियल ए-डिव्हिजन लीग]]<ref>{{cite web |title=ANFA {{!}} Manang Marsyangdi Club to play league matches in Pokhara |url=https://the-anfa.com/news-detail/1368 |access-date=2022-01-06 |website=the-anfa.com |language=en}}</ref> * [[नेपाळच्या २०२२ मधील राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धा|नेपाळच्या ९ व्या राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धा]] == हेसुद्धा पहा == * [[नेपाळमधील फुटबॉल]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{coord|28|12|16|N|83|59|30|E|region:NP-GA_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[वर्ग:पोखरा|रंगशाला]] [[वर्ग:नेपाळमधील मैदाने]] fd7vgusawrru3hxwq0cjll80ea5qpqq 2717781 2717445 2026-10-07T07:51:50Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717781 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''पोखरा रंगशाला''' ({{langx|ne|पोखरा रङ्गशाला}}) हे [[पोखरा]], गंडकी प्रदेश, [[नेपाळ]] येथील एक बहुउद्देशीय स्टेडियम आहे. या स्टेडियमची प्रेक्षक क्षमता १८,५०० आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.alcor-equipements.com/news/construction-16500-seats-grandstand-nepal|title=Alcor builds 16,500 seats grandstand in Nepal|website=www.alcor-equipements.com}}</ref> हे क्रीडांगण [[पोखरा]]च्या दक्षिणेस [[सती गंडकी नदी|सती नदीच्या]] पूर्व तीरावर असलेल्या [[रामबाजार]] येथे स्थित आहे.<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/venues/nepal/pokhara-rangasala/ |title=Pokhara Rangasala |publisher=Soccerway |access-date=2026-10-06 |url-status=live}}</ref> == इतिहास == [[चित्र:Pokhararangasala .jpg|इवलेसे|200px|डावे|पुनर्निर्माणापूर्वीचे मैदान]] या क्रीडा संकुलात ४०० मीटरचा [[ॲथलेटिक्स]] ट्रॅक असलेले [[फुटबॉल]] स्टेडियम, एक ७-अ-साइड फुटबॉल मैदान,<ref>{{cite web |url=http://hamropalo.com/sports/seven-a-side-intl-football-mmc-pokhara-b-advance.html |title=Seven-A-Side Intl Football: MMC, Pokhara 'B' Advance |access-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312023049/http://hamropalo.com/sports/seven-a-side-intl-football-mmc-pokhara-b-advance.html |archive-date=2012-03-12 |url-status=usurped}}</ref> [[व्हॉलीबॉल]] कोर्ट, [[बास्केटबॉल]] कोर्ट, [[क्रिकेट]]चे मैदान, तसेच [[बॅडमिंटन]], [[टेबल टेनिस]], [[कराटे]], [[ज्युडो]], [[कुस्ती]], [[बॉक्सिंग]], [[मिक्स्ड मार्शल आर्ट्स]] आणि इतर इनडोअर खेळांसाठी इनडोअर हॉल समाविष्ट आहे. येथे [[कास्की जिल्हा|कास्की जिल्हा]] क्रीडा कार्यालय आणि [[ऑल नेपाळ फुटबॉल असोसिएशन|अखिल नेपाळ फुटबॉल असोसिएशन]] (ANFA) कास्कीच्या प्रशासकीय इमारती आहेत. [[दशरथ रंगशाला स्टेडियम|दशरथ रंगशाला स्टेडियमव्यतिरिक्त]] आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल सामन्यांचे आयोजन करणारे हे नेपाळमधील एकमेव क्रीडांगण आहे. या स्टेडियममध्ये [[नेपाळ राष्ट्रीय फुटबॉल संघ|नेपाळ राष्ट्रीय फुटबॉल संघाच्या]] अनेक आंतरराष्ट्रीय [[प्रदर्शनीय सामना|मैत्रीपूर्ण सामन्यांचे]] आयोजन करण्यात आले आहे.<ref>{{cite web |url=http://www.sarasansar.com/event/nepal_pakistan/index.htm |title=sarasansar.com |publisher=Sarasansar |access-date=2026-10-06}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ekantipur.com/2011/03/19/top-story/nepal-beats-bhutan-2-1/331168.html |title=ekantipur.com : Nepal's No. 1 News Portal |publisher=eKantipur |access-date=2026-10-06}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.myrepublica.com/portal/index.php?action=news_details&news_id=29379 |title=MYREPUBLICA.com - News in English from Nepal |publisher=MyRepublica |access-date=2026-10-06}}</ref><ref>{{cite web |url=http://nepaltravelblogs.com/events/professional-wrestling-comes |title=Professional Wrestling comes to Pokhara |publisher=Nepal Travel Blogs |access-date=2026-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329222859/http://nepaltravelblogs.com/events/professional-wrestling-comes |archive-date=2019-03-29 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://wetlandnepal.org/nepal-news/pokhara/professional-wrestling-events-to-held-in-ktm-pokhara-nepalnewscom/ |title=Professional wrestling events to be held in Ktm, Pokhara |publisher=Nepalnews.com |access-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902071302/http://wetlandnepal.org/nepal-news/pokhara/professional-wrestling-events-to-held-in-ktm-pokhara-nepalnewscom/ |archive-date=2011-09-02 |url-status=dead}}</ref> == आयोजित स्पर्धा == '''आंतरराष्ट्रीय सामने:''' * [[२०१९ दक्षिण आशियाई खेळ]] '''फुटबॉल:''' * [[आहा! गोल्ड कप]] * [[२०१९ दक्षिण आशियाई खेळांमधील फुटबॉल - महिला स्पर्धा]] * [[मार्टियर्स मेमोअरियल ए-डिव्हिजन लीग]]<ref>{{cite web |title=ANFA {{!}} Manang Marsyangdi Club to play league matches in Pokhara |url=https://the-anfa.com/news-detail/1368 |access-date=2022-01-06 |website=the-anfa.com |language=en}}</ref> * [[नेपाळच्या २०२२ मधील राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धा|नेपाळच्या ९ व्या राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धा]] == हेसुद्धा पहा == * [[नेपाळमधील फुटबॉल]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{coord|28|12|16|N|83|59|30|E|region:NP-GA_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=title}} [[वर्ग:पोखरा|रंगशाला]] [[वर्ग:नेपाळमधील मैदाने]] l4d4be9ncmz49dwz5646p3g3awl1eja 14 384960 2717725 2717285 2026-10-07T05:54:42Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717725 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. १९७५]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] hh5xuxgw559mke55d1ye5pup9ijlkdx 0 384961 2717765 2717293 2026-10-07T07:06:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717765 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट प्रमाणवेळ|offset=+05:45|initials=NPT|dst use=none}} [[File:IST-CIA-TZ.png|thumb|[[दक्षिण आशिया]]तील प्रमाणवेळा; नेपाळ प्रमाण वेळ दर्शविली आहे]] '''नेपाळ प्रमाण वेळ''' ('''NPT''') ही [[नेपाळ]]मध्ये वापरली जाणारी [[प्रमाणवेळ]] आहे.<ref>{{cite web |title=A Brief Legal History of Time: Part One of Two |url=http://www.bna.com/part-one-two-n57982065980/ |publisher=Bloomberg|archive-url= https://web.archive.org/web/20190415013739/https://www.bna.com/part-one-two-n57982065980/|archive-date=15 April 2019}}</ref> संपूर्ण नेपाळमध्ये [[यूटीसी|समन्वित सार्वत्रिक वेळेपासून]] (यूटीसी) [[यूटीसी+०५:४५|यूटीसी+०५:४५]] इतका वेळफरक आहे.<ref name=nep>{{cite web |last=Gurung |first=Trishna |title=15 minutes of fame |url=http://www.nepalitimes.com.np/issue/155/Heritage/10013 |work=Nepali Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725100005/http://www.nepalitimes.com.np/issue/155/Heritage/10013 |archive-date=25 July 2011 |access-date=3 September 2012}}</ref><ref>{{Cite web |title=Time Zone & Clock Changes in Kathmandu, Nepal |url=https://www.timeanddate.com/time/zone/nepal/kathmandu |language=en |access-date=18 September 2021}}</ref> यूटीसीपासून ४५ मिनिटांचा फरक असलेल्या जगातील केवळ तीन प्रमाणवेळांपैकी ही एक आहे.<ref group="n">इतर दोन म्हणजे [[यूटीसी+१२:४५]] वेळफरक असलेली चॅटहॅम बेट प्रमाण वेळ आणि [[यूटीसी+०८:४५]] वेळफरक असलेली अनधिकृत ऑस्ट्रेलियन मध्य-पश्चिम प्रमाण वेळ.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.timeanddate.com/time/time-zones-interesting.html |title=Half Hour and 45-Minute Time Zones |website=www.timeanddate.com}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==नोंदी== {{संदर्भयादी|group=n}} ==बाह्य दुवे== * [https://worlddatetime.com/time/Nepal नेपाळमधील सध्याची वेळ] * [https://web.archive.org/web/20230104183504/https://barala.com.np/nepaltime.php संगणक आणि वेबसाठी नेपाळी वेळ व दिनदर्शिका] * [https://www.ashesh.com.np/nepali-time.php नेपाळी वेळ] * [https://www.nepalitime.com/ नेपाळी वेळ] * [https://www.nepalidatetoday.com/ आजची नेपाळी तारीख] [[वर्ग:प्रमाणवेळा]] hvqbym9ub8z55au2q0xusr5z7bfslgw 0 384962 2717446 2717296 2026-10-06T18:58:40Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ]] वरुन [[गंडकी प्रांत क्रिकेट संघ]] ला हलविला: शीर्षकलेखन संकेत 2717296 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट संघ | name = गंडकी प्रदेश | team_name = गंडकी प्रदेश | image = Gandaki Province cricket team.png | nickname = जीपी | city = [[पोखरा]] | colours = {{color box|Yellow}} पिवळा | league = प्रधानमंत्री एकदिवसीय चषक | chairman = संजयकांत सिग्देल<ref>{{cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/sports/1272591-1692866955.html |language=Nepali |title=प्रादेशिक क्रिकेट संघ गण्डकीको अध्यक्षमा सिग्देल |trans-title=Sigdel as president of Provincial Cricket Association Gandaki |work=Nagarik News |access-date=1 December 2023}}</ref> | captain = बिपिन खत्री | coach = रिजान प्रजु | owner = गंडकी प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन | established = २०२० | founded = २०२० | ground = पोखरा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, [[पोखरा]] | num_titles = ० | title1 = प्रधानमंत्री चषक | title1wins = ० | title2 = जय ट्रॉफी | title2wins = ० | website = [http://cricketnepal.org.np/ cricketnepal.org.np] }} '''गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ''' हा गंडकी प्रदेश, [[नेपाळ]] येथे स्थित नेपाळचा व्यावसायिक [[क्रिकेट]] संघ आहे. हा संघ प्रधानमंत्री चषक आणि जय ट्रॉफी या स्पर्धांमध्ये सहभागी होतो.<ref>{{Cite web |url=https://cricketnepal.org.np/the-first-meeting-of-the-gandaki-province-cricket-association-was-held-today/ |title=The first meeting of the Gandaki Province Cricket Association was held today |work=Cricket Association of Nepal |access-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/team/gandaki-province |title=Gandaki Province |work=cricnepal |date=26 November 2023 |access-date=1 December 2023}}</ref> सध्या हा संघ गंडकी प्रदेश क्रिकेट असोसिएशनच्या अंतर्गत चालवला जातो.<ref>{{cite web |title=केपी ओली कपका लागि विपिन खत्रीको कप्तानीमा गण्डकीको टिम घोषणा |trans-title=Gandaki team announced squad for KP Oli Cup captained by Bipin Khatri|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/11/1395418 |work=Onlinekhabar |language=Nepali |access-date=1 December 2023}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/team/gandaki-province-1147775 क्रिकइन्फोवरील संघाचे पान] [[वर्ग:नेपाळमधील क्रिकेट]] 7ynzbi17ohdmooifvt5as1iq4xl5jj5 2717636 2717446 2026-10-07T02:48:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717636 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट संघ | name = गंडकी प्रदेश | team_name = गंडकी प्रदेश | image = Gandaki Province cricket team.png | nickname = जीपी | city = [[पोखरा]] | colours = {{color box|Yellow}} पिवळा | league = प्रधानमंत्री एकदिवसीय चषक | chairman = संजयकांत सिग्देल<ref>{{cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/sports/1272591-1692866955.html |language=Nepali |title=प्रादेशिक क्रिकेट संघ गण्डकीको अध्यक्षमा सिग्देल |trans-title=Sigdel as president of Provincial Cricket Association Gandaki |work=Nagarik News |access-date=1 December 2023}}</ref> | captain = बिपिन खत्री | coach = रिजान प्रजु | owner = गंडकी प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन | established = २०२० | founded = २०२० | ground = पोखरा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, [[पोखरा]] | num_titles = ० | title1 = प्रधानमंत्री चषक | title1wins = ० | title2 = जय ट्रॉफी | title2wins = ० | website = [http://cricketnepal.org.np/ cricketnepal.org.np] }} '''गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ''' हा गंडकी प्रदेश, [[नेपाळ]] येथे स्थित नेपाळचा व्यावसायिक [[क्रिकेट]] संघ आहे. हा संघ प्रधानमंत्री चषक आणि जय ट्रॉफी या स्पर्धांमध्ये सहभागी होतो.<ref>{{Cite web |url=https://cricketnepal.org.np/the-first-meeting-of-the-gandaki-province-cricket-association-was-held-today/ |title=The first meeting of the Gandaki Province Cricket Association was held today |work=Cricket Association of Nepal |access-date=1 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202094728/https://cricketnepal.org.np/the-first-meeting-of-the-gandaki-province-cricket-association-was-held-today/ |archive-date=2023-12-02 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/team/gandaki-province |title=Gandaki Province |work=cricnepal |date=26 November 2023 |access-date=1 December 2023}}</ref> सध्या हा संघ गंडकी प्रदेश क्रिकेट असोसिएशनच्या अंतर्गत चालवला जातो.<ref>{{cite web |title=केपी ओली कपका लागि विपिन खत्रीको कप्तानीमा गण्डकीको टिम घोषणा |trans-title=Gandaki team announced squad for KP Oli Cup captained by Bipin Khatri|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/11/1395418 |work=Onlinekhabar |language=Nepali |access-date=1 December 2023}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/team/gandaki-province-1147775 क्रिकइन्फोवरील संघाचे पान] [[वर्ग:नेपाळमधील क्रिकेट]] mkevmpegn3niq3silvuxhbrp7pu1vxw 14 384963 2717721 2717302 2026-10-07T05:54:20Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717721 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. १९५१]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] k98jlnb39q5sr2d2dhd2m2t8n3mm9yy 14 384964 2717722 2717312 2026-10-07T05:54:27Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717722 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] [[वर्ग:इ.स. १९५२]] f3vdgnzwp7ytwai2lan1h9j1fao7009 14 384965 2717728 2717319 2026-10-07T05:54:58Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717728 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. २००२]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] iwovpk8xv99oi59b1jgz8for4uhkkvk 14 384966 2717720 2717323 2026-10-07T05:53:28Z Dharmadhyaksha 28394 removed [[Category:भारत]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717720 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. २०१७]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] q19tdvp0k5aw5vz2jll2kp75puahp5k 0 384967 2717449 2717334 2026-10-06T19:03:23Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[मॅक्स हिंगो]] वरुन [[मॅक्स हेइंगो]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2717334 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मॅक्स हेइंगो | image = | caption = | full_name = मॅक्स हेइंगो | birth_date = {{birth date and age|2008|3|8|df=y}} | birth_place = ओशाली, ओहांगवेना प्रदेश, [[नामिबिया]] | height = | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | country = नामिबिया | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | odidebutdate = ०९ सप्टेंबर | odidebutyear = २०२६ | odidebutagainst = दक्षिण आफ्रिका | odicap = ३ | lastodidate = ०९ सप्टेंबर | lastodiyear = २०२६ | lastodiagainst = दक्षिण आफ्रिका | odishirt = | T20Idebutdate = ११ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = दक्षिण आफ्रिका | lastT20Idate = ०४ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = दक्षिण आफ्रिका | T20Icap = १४ | T20Ishirt = | columns = 4 | column1 = [[कसोटी सामना|कसोटी]] | matches1 = - | runs1 = - | bat avg1 = - | 100s/50s1 = - | top score1 = - | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = - | column2 = [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] | matches2 = ३ | runs2 = ० | bat avg2 = - | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ० | deliveries2 = १२७ | wickets2 = ३ | bowl avg2 = ४६.३३ | fivefor2 = ० | tenfor2 = ० | best bowling2 = ३/५९ | catches/stumpings2 = -/– | column3 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | matches3 = १४ | runs3 = ० | bat avg3 = - | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ० | deliveries3 = २२९ | wickets3 = १२ | bowl avg3 = २९.२५ | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = २/१६ | catches/stumpings3 = -/– | column4 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्रथम श्रेणी]] | matches4 = २१ | runs4 = ० | bat avg4 = - | 100s/50s4 = ०/० | top score4 = ० | deliveries4 = ४४६ | wickets4 = २३ | bowl avg4 = २१.७५ | fivefor4 = ० | tenfor4 = ० | best bowling4 = ८/२५ | catches/stumpings4 = ०/– | date = १० सप्टेंबर | year = २०२६ | source = [https://www.cricinfo.com/cricketers/max-heingo-1495161 क्रिकइन्फो] }} '''मॅक्स हेइंगो''' (जन्म ८ मार्च २००८) हा [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] गोलंदाज म्हणून खेळणारा नामिबियन क्रिकेटपटू आहे. तो उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करतो.<ref name=":0">{{Cite web |last=क्रिकइन्फो |title=Max Heingo Profile |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/max-heingo-1495161 |url-status=live |website=क्रिकइन्फो}}</ref><ref>{{Cite web |last=क्रिकबझ |title=Max Heingo Profile |url=https://www.cricbuzz.com/profiles/1463330/max-heingo |url-status=live |website=क्रिकबझ}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:Heingo, Max}} [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:नामिबियाचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:नामिबियाचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:नामिबियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] j3w9lodd67tx1jl8nih9hwh80gvoab9 2717471 2717449 2026-10-06T19:20:51Z सांगकाम्या 6385 /* top */ clean up, replaced: क्रिकेटपटू → क्रिकेट खेळाडू using [[Project:AWB|AWB]] 2717471 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = मॅक्स हेइंगो | image = | caption = | full_name = मॅक्स हेइंगो | birth_date = {{birth date and age|2008|3|8|df=y}} | birth_place = ओशाली, ओहांगवेना प्रदेश, [[नामिबिया]] | height = | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलद | role = गोलंदाज | country = नामिबिया | international = true | internationalspan = २०२५-वर्तमान | odidebutdate = ०९ सप्टेंबर | odidebutyear = २०२६ | odidebutagainst = दक्षिण आफ्रिका | odicap = ३ | lastodidate = ०९ सप्टेंबर | lastodiyear = २०२६ | lastodiagainst = दक्षिण आफ्रिका | odishirt = | T20Idebutdate = ११ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२५ | T20Idebutagainst = दक्षिण आफ्रिका | lastT20Idate = ०४ सप्टेंबर | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = दक्षिण आफ्रिका | T20Icap = १४ | T20Ishirt = | columns = 4 | column1 = [[कसोटी सामना|कसोटी]] | matches1 = - | runs1 = - | bat avg1 = - | 100s/50s1 = - | top score1 = - | deliveries1 = - | wickets1 = - | bowl avg1 = - | fivefor1 = - | tenfor1 = - | best bowling1 = - | catches/stumpings1 = - | column2 = [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] | matches2 = ३ | runs2 = ० | bat avg2 = - | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = ० | deliveries2 = १२७ | wickets2 = ३ | bowl avg2 = ४६.३३ | fivefor2 = ० | tenfor2 = ० | best bowling2 = ३/५९ | catches/stumpings2 = -/– | column3 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | matches3 = १४ | runs3 = ० | bat avg3 = - | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ० | deliveries3 = २२९ | wickets3 = १२ | bowl avg3 = २९.२५ | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = २/१६ | catches/stumpings3 = -/– | column4 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्रथम श्रेणी]] | matches4 = २१ | runs4 = ० | bat avg4 = - | 100s/50s4 = ०/० | top score4 = ० | deliveries4 = ४४६ | wickets4 = २३ | bowl avg4 = २१.७५ | fivefor4 = ० | tenfor4 = ० | best bowling4 = ८/२५ | catches/stumpings4 = ०/– | date = १० सप्टेंबर | year = २०२६ | source = [https://www.cricinfo.com/cricketers/max-heingo-1495161 क्रिकइन्फो] }} '''मॅक्स हेइंगो''' (जन्म ८ मार्च २००८) हा [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] गोलंदाज म्हणून खेळणारा नामिबियन क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने मध्यम-जलद गोलंदाजी करतो.<ref name=":0">{{Cite web |last=क्रिकइन्फो |title=Max Heingo Profile |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/max-heingo-1495161 |url-status=live |website=क्रिकइन्फो}}</ref><ref>{{Cite web |last=क्रिकबझ |title=Max Heingo Profile |url=https://www.cricbuzz.com/profiles/1463330/max-heingo |url-status=live |website=क्रिकबझ}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:Heingo, Max}} [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:नामिबियाचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:नामिबियाचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:नामिबियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] 6ax657e34nl8l64m4rr7ybvrc05plb9 0 384978 2717530 2717357 2026-10-06T19:24:57Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717530 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = अयान मिसबाह | image = | caption = | full_name = अयान मिसबाह | birth_date = {{birth date and age|2009|4|3|df=yes}} | birth_place = | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = फलंदाज | country = संयुक्त अरब अमिराती | international = false | date = ६ ऑक्टोबर | year = २०२६ | source = [https://www.cricinfo.com/cricketers/ayaan-misbah-1462833 क्रिकइन्फो] }} '''अयान मिसबाह''' (जन्म ३ एप्रिल २००९) हा संयुक्त अरब अमिरातीचा [[क्रिकेट]]पटू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/cricketers/ayaan-misbah-1462833 |title=Ayaan Misbah Profile |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==कारकीर्द== मिसबाहने संयुक्त अरब अमिरातीच्या १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचे प्रतिनिधित्व केले आहे. [[२०२५ एसीसी १९ वर्षांखालील आशिया चषक]] स्पर्धेत त्याने तीन सामन्यांत ८१.०० च्या सरासरीने २४३ धावा केल्या. त्यामध्ये एक शतक आणि एक अर्धशतक होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/under-19s-asia-cup-2025-26-1513704 |title=Under-19s Asia Cup 2025-26 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १४ डिसेंबर २०२५ रोजी मलेशिया १९ वर्षांखालील संघाविरुद्ध त्याने १५३ चेंडूंत ९ चौकार आणि ७ षटकारांसह १६३ धावा केल्या. संयुक्त अरब अमिरातीने हा सामना ७८ धावांनी जिंकला आणि मिसबाह सामनावीर ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/under-19s-asia-cup-2025-26-1513704/united-arab-emirates-under-19s-vs-malaysia-under-19s-6th-match-group-a-1513722/match-report |title=Ayaan Misbah's 163 against Malaysia keeps UAE's semi-final hopes alive |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१४ डिसेंबर २०२५ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> यानंतर पाकिस्तान १९ वर्षांखालील संघाविरुद्ध त्याने ७४ चेंडूंत ७७ धावा केल्या. त्या स्पर्धेत त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १६३ होती.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/under-19s-asia-cup-2025-26-1513704 |title=Under-19s Asia Cup 2025-26 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{क्रिकइन्फो|id=1462833}} {{DEFAULTSORT:Misbah, Ayaan}} [[वर्ग:इ.स. २००९ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचे क्रिकेट खेळाडू]] 1ym6d66rxmdpy73gmhjcw9a0flmx6lm 0 384983 2717366 2717365 2026-10-06T12:03:08Z Ganesh591 62733 2717366 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = ग्रँड प्रेरी | स्थानिक = Grand Prairie | चित्र = | ध्वज = | चिन्ह = | नकाशा१ = टेक्सास | नकाशा२ = अमेरिका | देश = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] | राज्य = [[टेक्सास]] | स्थापना = २ जानेवारी १८६३; १९०९ (शहर म्हणून) | महापौर = रॉन जेन्सेन | क्षेत्रफळ = २१०.९९ | उंची = १६१ | लोकसंख्या = १,९६,१०० | घनता = १,०४३ | वेळ = | वेब = [https://www.gptx.org/ www.gptx.org] |latd = 32 |latm = 42 |lats = 55 |latNS = N |longd = 96 |longm = 57 |longs = 58 |longEW = W }} '''ग्रँड प्रेरी''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[टेक्सास]] राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर [[डॅलस काउंटी, टेक्सास|डॅलस]], टॅरंट आणि [[एलिस काउंटी, टेक्सास|एलिस]] काउंट्यांमध्ये वसले असून त्याचा एक छोटा भाग [[जॉन्सन काउंटी, टेक्सास|जॉन्सन]] काउंटीमध्ये पसरलेला आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.gptx.org/index.aspx?page=1134 |title=Counties - City of Grand Prairie |website=ग्रँड प्रेरी शहर |access-date=२७ ऑगस्ट २०१७ |archive-date=१५ मे २०१५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150515084633/http://www.gptx.org/index.aspx?page=1134 |url-status=dead }}</ref> हे [[डॅलस-फोर्ट वर्थ मेट्रोप्लेक्स]]मधील मिड-सिटीज प्रदेशाचा भाग आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार शहराची लोकसंख्या १,७५,३९६ होती आणि त्यामुळे ते टेक्सासमधील पंधरावे सर्वाधिक लोकसंख्येचे शहर होते.<ref name="Census 2010">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/G001/1600000US4830464 |title=Geographic Identifiers: 2010 Census Summary File 1 (G001): Grand Prairie city, Texas |publisher=अमेरिकेचे जनगणना ब्युरो |work=अमेरिकन फॅक्टफाइंडर |access-date=२५ मार्च २०१६ |url-status=dead }}</ref> २०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,९६,१०० होती.<ref name="Census2020">{{cite web |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/grandprairiecitytexas/POP060220 |title=U.S. Census Bureau QuickFacts: Grand Prairie city, Texas |website=अमेरिकेचे जनगणना ब्युरो |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==इतिहास== अलेक्झांडर मॅक्रे डेचमन याने २ जानेवारी १८६३ रोजी डॅलस काउंटीमध्ये आपल्या जमिनीची नोंदणी केली. या वस्तीला सुरुवातीला '''डेचमन''' असे नाव होते. डेचमनने नंतर आपल्या जमिनीतून रेल्वेमार्ग नेण्यासाठी जागा उपलब्ध करून दिली. १८७४ मध्ये येथे टपाल कार्यालय सुरू झाले आणि १८७६ मध्ये टेक्सास अँड पॅसिफिक रेल्वेचा मार्ग या वस्तीतून [[फोर्ट वर्थ (टेक्सास)|फोर्ट वर्थ]]पर्यंत सुरू झाला.<ref name="history">{{cite web |url=https://www.gptx.org/About-Grand-Prairie/History/Historical-Recap |title=Grand Prairie Historical Recap |website=ग्रँड प्रेरी शहर |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १८७७ मध्ये रेल्वेने या वस्तीचे नाव '''ग्रँड प्रेरी''' असे केले. डॅलस आणि फोर्ट वर्थदरम्यान पसरलेल्या विस्तीर्ण प्रेरी प्रदेशावरून हे नाव देण्यात आले.<ref name="history" /> २० मार्च १९०९ रोजी शहर म्हणून समाविष्ट करण्याचा प्रस्ताव मतदानात मंजूर झाला. त्यानंतर २८ एप्रिल १९०९ रोजी शहराची पहिली अधिकृत निवडणूक झाली आणि स्टीफन पी. लाइव्हली हे पहिले महापौर म्हणून निवडले गेले.<ref name="history" /> ==भूगोल== ग्रँड प्रेरी हे [[डॅलस]] आणि [[फोर्ट वर्थ (टेक्सास)|फोर्ट वर्थ]] यांच्या दरम्यान वसले आहे. शहराच्या पूर्वेस डॅलस, पश्चिमेस [[आर्लिंग्टन (टेक्सास)|आर्लिंग्टन]], उत्तरेस इरविंग आणि दक्षिणेकडे सीडर हिल व मॅन्सफिल्ड ही शहरे आहेत. अमेरिकेच्या जनगणना ब्युरोनुसार २०२० मध्ये शहराचे भूक्षेत्र ७२.५७ चौरस मैल (१८७.९५ चौ. कि.मी.) होते.<ref name="Census2020" /> शहरातून ट्रिनिटी नदीची पश्चिम शाखा आणि जॉन्सन क्रीक वाहतात. ==लोकसंख्या== २०१० च्या जनगणनेवेळी ग्रँड प्रेरीची लोकसंख्या १,७५,३९६ होती.<ref name="Census 2010" /> २०२० च्या जनगणनेत ती वाढून १,९६,१०० झाली. त्यावेळी लोकसंख्येची घनता प्रति चौरस मैल २,७०२.३ इतकी होती.<ref name="Census2020" /> ==प्रशासन== ग्रँड प्रेरीमध्ये परिषद-व्यवस्थापक पद्धतीची स्थानिक शासनव्यवस्था आहे. शहराचा महापौर संपूर्ण शहरातून निवडला जातो. २०२६ मध्ये रॉन जेन्सेन हे शहराचे महापौर आहेत.<ref>{{cite web |url=https://www.gptx.org/Government/Mayor-and-City-Council/Mayor-Ron-Jensen |title=Ron Jensen - Mayor |website=ग्रँड प्रेरी शहर |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Grand Prairie, Texas|ग्रँड प्रेरी}} * [https://www.gptx.org/ ग्रँड प्रेरी शहराचे अधिकृत संकेतस्थळ] * [https://factfinder.census.gov/servlet/MapItDrawServlet?geo_id=16000US4830464&_bucket_id=49&tree_id=339&context=saff&_lang=en&_sse=on जनगणना नकाशा – ग्रँड प्रेरी, टेक्सास]{{मृत दुवा|date=ऑक्टोबर २०१७ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Clear}} {{भौगोलिक स्थान |title = '''सभोवतालच्या नगरपालिका''' |मध्य = ग्रँड प्रेरी |उत्तर = इरविंग<br />(७ मैल) |ईशान्य = इरविंग |पूर्व = [[डॅलस]] |आग्नेय = सीडर हिल<br />(१२ मैल) |दक्षिण = जो पूल सरोवर |नैऋत्य = मॅन्सफिल्ड<br />(२० मैल) |पश्चिम = [[आर्लिंग्टन (टेक्सास)|आर्लिंग्टन]]<br />(६ मैल) |वायव्य = युलेस<br />(१२ मैल) }} {{Authority control}} [[वर्ग:टेक्सासमधील शहरे]] 8uldeol0c81hwf5snm095y1k4a248kr 2717563 2717366 2026-10-06T19:28:18Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[ग्रँड प्रेरी]] वरुन [[ग्रँड प्रेरी (टेक्सास)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2717366 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = ग्रँड प्रेरी | स्थानिक = Grand Prairie | चित्र = | ध्वज = | चिन्ह = | नकाशा१ = टेक्सास | नकाशा२ = अमेरिका | देश = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] | राज्य = [[टेक्सास]] | स्थापना = २ जानेवारी १८६३; १९०९ (शहर म्हणून) | महापौर = रॉन जेन्सेन | क्षेत्रफळ = २१०.९९ | उंची = १६१ | लोकसंख्या = १,९६,१०० | घनता = १,०४३ | वेळ = | वेब = [https://www.gptx.org/ www.gptx.org] |latd = 32 |latm = 42 |lats = 55 |latNS = N |longd = 96 |longm = 57 |longs = 58 |longEW = W }} '''ग्रँड प्रेरी''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[टेक्सास]] राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर [[डॅलस काउंटी, टेक्सास|डॅलस]], टॅरंट आणि [[एलिस काउंटी, टेक्सास|एलिस]] काउंट्यांमध्ये वसले असून त्याचा एक छोटा भाग [[जॉन्सन काउंटी, टेक्सास|जॉन्सन]] काउंटीमध्ये पसरलेला आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.gptx.org/index.aspx?page=1134 |title=Counties - City of Grand Prairie |website=ग्रँड प्रेरी शहर |access-date=२७ ऑगस्ट २०१७ |archive-date=१५ मे २०१५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150515084633/http://www.gptx.org/index.aspx?page=1134 |url-status=dead }}</ref> हे [[डॅलस-फोर्ट वर्थ मेट्रोप्लेक्स]]मधील मिड-सिटीज प्रदेशाचा भाग आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार शहराची लोकसंख्या १,७५,३९६ होती आणि त्यामुळे ते टेक्सासमधील पंधरावे सर्वाधिक लोकसंख्येचे शहर होते.<ref name="Census 2010">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/G001/1600000US4830464 |title=Geographic Identifiers: 2010 Census Summary File 1 (G001): Grand Prairie city, Texas |publisher=अमेरिकेचे जनगणना ब्युरो |work=अमेरिकन फॅक्टफाइंडर |access-date=२५ मार्च २०१६ |url-status=dead }}</ref> २०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,९६,१०० होती.<ref name="Census2020">{{cite web |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/grandprairiecitytexas/POP060220 |title=U.S. Census Bureau QuickFacts: Grand Prairie city, Texas |website=अमेरिकेचे जनगणना ब्युरो |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==इतिहास== अलेक्झांडर मॅक्रे डेचमन याने २ जानेवारी १८६३ रोजी डॅलस काउंटीमध्ये आपल्या जमिनीची नोंदणी केली. या वस्तीला सुरुवातीला '''डेचमन''' असे नाव होते. डेचमनने नंतर आपल्या जमिनीतून रेल्वेमार्ग नेण्यासाठी जागा उपलब्ध करून दिली. १८७४ मध्ये येथे टपाल कार्यालय सुरू झाले आणि १८७६ मध्ये टेक्सास अँड पॅसिफिक रेल्वेचा मार्ग या वस्तीतून [[फोर्ट वर्थ (टेक्सास)|फोर्ट वर्थ]]पर्यंत सुरू झाला.<ref name="history">{{cite web |url=https://www.gptx.org/About-Grand-Prairie/History/Historical-Recap |title=Grand Prairie Historical Recap |website=ग्रँड प्रेरी शहर |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १८७७ मध्ये रेल्वेने या वस्तीचे नाव '''ग्रँड प्रेरी''' असे केले. डॅलस आणि फोर्ट वर्थदरम्यान पसरलेल्या विस्तीर्ण प्रेरी प्रदेशावरून हे नाव देण्यात आले.<ref name="history" /> २० मार्च १९०९ रोजी शहर म्हणून समाविष्ट करण्याचा प्रस्ताव मतदानात मंजूर झाला. त्यानंतर २८ एप्रिल १९०९ रोजी शहराची पहिली अधिकृत निवडणूक झाली आणि स्टीफन पी. लाइव्हली हे पहिले महापौर म्हणून निवडले गेले.<ref name="history" /> ==भूगोल== ग्रँड प्रेरी हे [[डॅलस]] आणि [[फोर्ट वर्थ (टेक्सास)|फोर्ट वर्थ]] यांच्या दरम्यान वसले आहे. शहराच्या पूर्वेस डॅलस, पश्चिमेस [[आर्लिंग्टन (टेक्सास)|आर्लिंग्टन]], उत्तरेस इरविंग आणि दक्षिणेकडे सीडर हिल व मॅन्सफिल्ड ही शहरे आहेत. अमेरिकेच्या जनगणना ब्युरोनुसार २०२० मध्ये शहराचे भूक्षेत्र ७२.५७ चौरस मैल (१८७.९५ चौ. कि.मी.) होते.<ref name="Census2020" /> शहरातून ट्रिनिटी नदीची पश्चिम शाखा आणि जॉन्सन क्रीक वाहतात. ==लोकसंख्या== २०१० च्या जनगणनेवेळी ग्रँड प्रेरीची लोकसंख्या १,७५,३९६ होती.<ref name="Census 2010" /> २०२० च्या जनगणनेत ती वाढून १,९६,१०० झाली. त्यावेळी लोकसंख्येची घनता प्रति चौरस मैल २,७०२.३ इतकी होती.<ref name="Census2020" /> ==प्रशासन== ग्रँड प्रेरीमध्ये परिषद-व्यवस्थापक पद्धतीची स्थानिक शासनव्यवस्था आहे. शहराचा महापौर संपूर्ण शहरातून निवडला जातो. २०२६ मध्ये रॉन जेन्सेन हे शहराचे महापौर आहेत.<ref>{{cite web |url=https://www.gptx.org/Government/Mayor-and-City-Council/Mayor-Ron-Jensen |title=Ron Jensen - Mayor |website=ग्रँड प्रेरी शहर |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Grand Prairie, Texas|ग्रँड प्रेरी}} * [https://www.gptx.org/ ग्रँड प्रेरी शहराचे अधिकृत संकेतस्थळ] * [https://factfinder.census.gov/servlet/MapItDrawServlet?geo_id=16000US4830464&_bucket_id=49&tree_id=339&context=saff&_lang=en&_sse=on जनगणना नकाशा – ग्रँड प्रेरी, टेक्सास]{{मृत दुवा|date=ऑक्टोबर २०१७ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Clear}} {{भौगोलिक स्थान |title = '''सभोवतालच्या नगरपालिका''' |मध्य = ग्रँड प्रेरी |उत्तर = इरविंग<br />(७ मैल) |ईशान्य = इरविंग |पूर्व = [[डॅलस]] |आग्नेय = सीडर हिल<br />(१२ मैल) |दक्षिण = जो पूल सरोवर |नैऋत्य = मॅन्सफिल्ड<br />(२० मैल) |पश्चिम = [[आर्लिंग्टन (टेक्सास)|आर्लिंग्टन]]<br />(६ मैल) |वायव्य = युलेस<br />(१२ मैल) }} {{Authority control}} [[वर्ग:टेक्सासमधील शहरे]] 8uldeol0c81hwf5snm095y1k4a248kr 2717565 2717563 2026-10-06T19:28:46Z अभय नातू 206 दुवा 2717565 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = ग्रँड प्रेरी | स्थानिक = Grand Prairie | चित्र = | ध्वज = | चिन्ह = | नकाशा१ = टेक्सास | नकाशा२ = अमेरिका | देश = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] | राज्य = [[टेक्सास]] | स्थापना = २ जानेवारी १८६३; १९०९ (शहर म्हणून) | महापौर = रॉन जेन्सेन | क्षेत्रफळ = २१०.९९ | उंची = १६१ | लोकसंख्या = १,९६,१०० | घनता = १,०४३ | वेळ = | वेब = [https://www.gptx.org/ www.gptx.org] |latd = 32 |latm = 42 |lats = 55 |latNS = N |longd = 96 |longm = 57 |longs = 58 |longEW = W }} '''ग्रँड प्रेरी''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[टेक्सास]] राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर [[डॅलस काउंटी, टेक्सास|डॅलस]], [[टॅरँट काउंटी, टेक्सास|टॅरँट]] आणि [[एलिस काउंटी, टेक्सास|एलिस]] काउंट्यांमध्ये वसले असून त्याचा एक छोटा भाग [[जॉन्सन काउंटी, टेक्सास|जॉन्सन]] काउंटीमध्ये पसरलेला आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.gptx.org/index.aspx?page=1134 |title=Counties - City of Grand Prairie |website=ग्रँड प्रेरी शहर |access-date=२७ ऑगस्ट २०१७ |archive-date=१५ मे २०१५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150515084633/http://www.gptx.org/index.aspx?page=1134 |url-status=dead }}</ref> हे [[डॅलस-फोर्ट वर्थ मेट्रोप्लेक्स]]मधील मिड-सिटीज प्रदेशाचा भाग आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार शहराची लोकसंख्या १,७५,३९६ होती आणि त्यामुळे ते टेक्सासमधील पंधरावे सर्वाधिक लोकसंख्येचे शहर होते.<ref name="Census 2010">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/G001/1600000US4830464 |title=Geographic Identifiers: 2010 Census Summary File 1 (G001): Grand Prairie city, Texas |publisher=अमेरिकेचे जनगणना ब्युरो |work=अमेरिकन फॅक्टफाइंडर |access-date=२५ मार्च २०१६ |url-status=dead }}</ref> २०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,९६,१०० होती.<ref name="Census2020">{{cite web |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/grandprairiecitytexas/POP060220 |title=U.S. Census Bureau QuickFacts: Grand Prairie city, Texas |website=अमेरिकेचे जनगणना ब्युरो |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==इतिहास== अलेक्झांडर मॅक्रे डेचमन याने २ जानेवारी १८६३ रोजी डॅलस काउंटीमध्ये आपल्या जमिनीची नोंदणी केली. या वस्तीला सुरुवातीला '''डेचमन''' असे नाव होते. डेचमनने नंतर आपल्या जमिनीतून रेल्वेमार्ग नेण्यासाठी जागा उपलब्ध करून दिली. १८७४ मध्ये येथे टपाल कार्यालय सुरू झाले आणि १८७६ मध्ये टेक्सास अँड पॅसिफिक रेल्वेचा मार्ग या वस्तीतून [[फोर्ट वर्थ (टेक्सास)|फोर्ट वर्थ]]पर्यंत सुरू झाला.<ref name="history">{{cite web |url=https://www.gptx.org/About-Grand-Prairie/History/Historical-Recap |title=Grand Prairie Historical Recap |website=ग्रँड प्रेरी शहर |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १८७७ मध्ये रेल्वेने या वस्तीचे नाव '''ग्रँड प्रेरी''' असे केले. डॅलस आणि फोर्ट वर्थदरम्यान पसरलेल्या विस्तीर्ण प्रेरी प्रदेशावरून हे नाव देण्यात आले.<ref name="history" /> २० मार्च १९०९ रोजी शहर म्हणून समाविष्ट करण्याचा प्रस्ताव मतदानात मंजूर झाला. त्यानंतर २८ एप्रिल १९०९ रोजी शहराची पहिली अधिकृत निवडणूक झाली आणि स्टीफन पी. लाइव्हली हे पहिले महापौर म्हणून निवडले गेले.<ref name="history" /> ==भूगोल== ग्रँड प्रेरी हे [[डॅलस]] आणि [[फोर्ट वर्थ (टेक्सास)|फोर्ट वर्थ]] यांच्या दरम्यान वसले आहे. शहराच्या पूर्वेस डॅलस, पश्चिमेस [[आर्लिंग्टन (टेक्सास)|आर्लिंग्टन]], उत्तरेस इरविंग आणि दक्षिणेकडे सीडर हिल व मॅन्सफिल्ड ही शहरे आहेत. अमेरिकेच्या जनगणना ब्युरोनुसार २०२० मध्ये शहराचे भूक्षेत्र ७२.५७ चौरस मैल (१८७.९५ चौ. कि.मी.) होते.<ref name="Census2020" /> शहरातून ट्रिनिटी नदीची पश्चिम शाखा आणि जॉन्सन क्रीक वाहतात. ==लोकसंख्या== २०१० च्या जनगणनेवेळी ग्रँड प्रेरीची लोकसंख्या १,७५,३९६ होती.<ref name="Census 2010" /> २०२० च्या जनगणनेत ती वाढून १,९६,१०० झाली. त्यावेळी लोकसंख्येची घनता प्रति चौरस मैल २,७०२.३ इतकी होती.<ref name="Census2020" /> ==प्रशासन== ग्रँड प्रेरीमध्ये परिषद-व्यवस्थापक पद्धतीची स्थानिक शासनव्यवस्था आहे. शहराचा महापौर संपूर्ण शहरातून निवडला जातो. २०२६ मध्ये रॉन जेन्सेन हे शहराचे महापौर आहेत.<ref>{{cite web |url=https://www.gptx.org/Government/Mayor-and-City-Council/Mayor-Ron-Jensen |title=Ron Jensen - Mayor |website=ग्रँड प्रेरी शहर |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Grand Prairie, Texas|ग्रँड प्रेरी}} * [https://www.gptx.org/ ग्रँड प्रेरी शहराचे अधिकृत संकेतस्थळ] * [https://factfinder.census.gov/servlet/MapItDrawServlet?geo_id=16000US4830464&_bucket_id=49&tree_id=339&context=saff&_lang=en&_sse=on जनगणना नकाशा – ग्रँड प्रेरी, टेक्सास]{{मृत दुवा|date=ऑक्टोबर २०१७ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Clear}} {{भौगोलिक स्थान |title = '''सभोवतालच्या नगरपालिका''' |मध्य = ग्रँड प्रेरी |उत्तर = इरविंग<br />(७ मैल) |ईशान्य = इरविंग |पूर्व = [[डॅलस]] |आग्नेय = सीडर हिल<br />(१२ मैल) |दक्षिण = जो पूल सरोवर |नैऋत्य = मॅन्सफिल्ड<br />(२० मैल) |पश्चिम = [[आर्लिंग्टन (टेक्सास)|आर्लिंग्टन]]<br />(६ मैल) |वायव्य = युलेस<br />(१२ मैल) }} {{Authority control}} [[वर्ग:टेक्सासमधील शहरे]] aayzn6xj1teq9dekhz1k3ylla3h9x76 0 384984 2717367 2026-10-06T12:06:57Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट पंच | नाव = जर्मेन लिंडो | Image = | Width = | Caption = | जन्म = | जन्म स्थळ = | मृत्यू = | मृत्यू स्थळ = | राष्ट्रीयत्व = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] | उपनाम = | कसोटी = | कसोटी कार्यक... 2717367 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट पंच | नाव = जर्मेन लिंडो | Image = | Width = | Caption = | जन्म = | जन्म स्थळ = | मृत्यू = | मृत्यू स्थळ = | राष्ट्रीयत्व = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] | उपनाम = | कसोटी = | कसोटी कार्यकाल = | एकदिवसीय = | एकदिवसीय कार्यकाल = | २०-२० = | २०-२० कार्यकाल = }} '''जर्मेन लिंडो''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] [[पंचगिरी|क्रिकेट पंच]] आहेत. त्यांनी [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली आहे.<ref name="ODI">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/19439/scorecard/1312808/ |title=Full Scorecard of Nepal vs Oman, ICC Men's Cricket World Cup League 2 2019, 89th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref><ref name="T20I">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/22194/game/1425121/ |title=United States of America beat Canada by 6 wkts (15b rem) - United States of America vs Canada 1st T20I |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==पंचगिरी कारकीर्द== लिंडो यांनी सप्टेंबर २०१९ मध्ये अमेरिकेत झालेल्या [[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] मधील एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली. पुढे १४ जून २०२२ रोजी नेपाळ आणि ओमान यांच्यात झालेल्या एकदिवसीय सामन्यात ते विजया मल्लेला यांच्यासह मैदानी पंच होते.<ref name="ODI" /> ७ एप्रिल २०२४ रोजी प्रेरी व्ह्यू येथे अमेरिका आणि कॅनडा यांच्यात झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात लिंडो आणि विजया मल्लेला यांनी मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref name="T20I" /> २०२५ मध्ये त्यांनी [[मेजर लीग क्रिकेट]]मधील सामन्यांमध्येही पंच म्हणून काम केले. २२ जून २०२५ रोजी सिएटल ऑर्कास आणि लॉस एंजेलिस नाइट रायडर्स यांच्यात झालेल्या सामन्यात ते राखीव पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/21266/game/1482003/ |title=Los Angeles Knight Riders beat Seattle Orcas by 6 wkts (10b rem) |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> मार्च २०२६ मध्ये केमन बेटांमध्ये झालेल्या [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता ब]] स्पर्धेत त्यांनी अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली. ८ मार्च रोजी केमन बेटे आणि अर्जेंटिना यांच्यात झालेल्या सामन्यात त्यांनी आर्नोल्ड मॅडेला यांच्यासह मैदानी पंच म्हणून काम केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24307/scorecard/1525166/ |title=Full Scorecard of Cayman Islands vs Argentina, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Americas Qualifier B 2026, 1st Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ९ मार्च रोजी केमन बेटे आणि मेक्सिको तसेच ११ मार्च रोजी केमन बेटे आणि सुरिनाम यांच्यातील सामन्यांतही ते मैदानी पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24307/scorecard/1525169/ |title=Full Scorecard of Cayman Islands vs Mexico, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Americas Qualifier B 2026, 4th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24307/scorecard/1525170/ |title=Full Scorecard of Cayman Islands vs Suriname, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Americas Qualifier B 2026, 5th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] btznzikdxnasq22bc49fivb223a87aj 2717566 2717367 2026-10-06T19:29:26Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717566 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट पंच | नाव = जर्मेन लिंडो | Image = | Width = | Caption = | जन्म = | जन्म स्थळ = | मृत्यू = | मृत्यू स्थळ = | राष्ट्रीयत्व = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] | उपनाम = | कसोटी = | कसोटी कार्यकाल = | एकदिवसीय = | एकदिवसीय कार्यकाल = | २०-२० = | २०-२० कार्यकाल = }} '''जर्मेन लिंडो''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] [[पंचगिरी|क्रिकेट पंच]] आहेत. त्यांनी [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली आहे.<ref name="ODI">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/19439/scorecard/1312808/ |title=Full Scorecard of Nepal vs Oman, ICC Men's Cricket World Cup League 2 2019, 89th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref><ref name="T20I">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/22194/game/1425121/ |title=United States of America beat Canada by 6 wkts (15b rem) - United States of America vs Canada 1st T20I |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==पंचगिरी कारकीर्द== लिंडो यांनी सप्टेंबर २०१९ मध्ये अमेरिकेत झालेल्या [[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] मधील एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली. पुढे १४ जून २०२२ रोजी नेपाळ आणि ओमान यांच्यात झालेल्या एकदिवसीय सामन्यात ते विजया मल्लेला यांच्यासह मैदानी पंच होते.<ref name="ODI" /> ७ एप्रिल २०२४ रोजी प्रेरी व्ह्यू येथे अमेरिका आणि कॅनडा यांच्यात झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात लिंडो आणि विजया मल्लेला यांनी मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref name="T20I" /> २०२५ मध्ये त्यांनी [[मेजर लीग क्रिकेट]]मधील सामन्यांमध्येही पंच म्हणून काम केले. २२ जून २०२५ रोजी सिएटल ऑर्कास आणि लॉस एंजेलिस नाइट रायडर्स यांच्यात झालेल्या सामन्यात ते राखीव पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/21266/game/1482003/ |title=Los Angeles Knight Riders beat Seattle Orcas by 6 wkts (10b rem) |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> मार्च २०२६ मध्ये केमन बेटांमध्ये झालेल्या [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता ब]] स्पर्धेत त्यांनी अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली. ८ मार्च रोजी केमन बेटे आणि अर्जेंटिना यांच्यात झालेल्या सामन्यात त्यांनी आर्नोल्ड मॅडेला यांच्यासह मैदानी पंच म्हणून काम केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24307/scorecard/1525166/ |title=Full Scorecard of Cayman Islands vs Argentina, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Americas Qualifier B 2026, 1st Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ९ मार्च रोजी केमन बेटे आणि मेक्सिको तसेच ११ मार्च रोजी केमन बेटे आणि सुरिनाम यांच्यातील सामन्यांतही ते मैदानी पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24307/scorecard/1525169/ |title=Full Scorecard of Cayman Islands vs Mexico, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Americas Qualifier B 2026, 4th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24307/scorecard/1525170/ |title=Full Scorecard of Cayman Islands vs Suriname, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Americas Qualifier B 2026, 5th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 9pt1ylxfvmxap25vrswuem5ylskjgmo 3 384985 2717368 2026-10-06T12:09:53Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2717368 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Somesh Ladekar}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:३९, ६ ऑक्टोबर २०२६ (IST) 1nlxyqcjvqtu8km65x580d7369znw41 0 384986 2717369 2026-10-06T12:10:38Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट पंच | नाव = विजया मल्लेला | Image = | Width = | Caption = | जन्म = | जन्म स्थळ = | मृत्यू = | मृत्यू स्थळ = | राष्ट्रीयत्व = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] | उपनाम... 2717369 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट पंच | नाव = विजया मल्लेला | Image = | Width = | Caption = | जन्म = | जन्म स्थळ = | मृत्यू = | मृत्यू स्थळ = | राष्ट्रीयत्व = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] | उपनाम = | कसोटी = | कसोटी कार्यकाल = | एकदिवसीय = | एकदिवसीय कार्यकाल = | २०-२० = | २०-२० कार्यकाल = }} '''विजया मल्लेला''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] [[पंचगिरी|क्रिकेट पंच]] आहेत. त्यांनी [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली आहे.<ref name="ODI">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/19439/scorecard/1312804/utils |title=Full Scorecard of United States of America vs Oman, ICC Men's Cricket World Cup League 2 2019, 85th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref><ref name="T20I">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/22194/game/1425121/Message |title=United States of America beat Canada by 6 wkts (15b rem) - United States of America vs Canada 1st T20I |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==पंचगिरी कारकीर्द== मल्लेला यांनी [[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]]मधील एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये पंच म्हणून काम केले आहे. ८ जून २०२२ रोजी पिअरलँड येथे अमेरिका आणि ओमान यांच्यात झालेल्या सामन्यात त्यांनी लेस्ली रायफर यांच्यासह मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref name="ODI" /> १४ जून २०२२ रोजी नेपाळ आणि ओमान यांच्यात झालेल्या सामन्यात जर्मेन लिंडो यांच्यासह ते मैदानी पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/19439/scorecard/1312808/Message |title=Full Scorecard of Nepal vs Oman, ICC Men's Cricket World Cup League 2 2019, 89th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ७ एप्रिल २०२४ रोजी टेक्सासमधील प्रेरी व्ह्यू येथे अमेरिका आणि कॅनडा यांच्यात झालेल्या पहिल्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यात मल्लेला यांनी जर्मेन लिंडो यांच्यासह मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref name="T20I" /> १७ ऑक्टोबर २०२४ रोजी [[ग्रँड प्रेरी]] येथे अमेरिका आणि नेपाळ यांच्यात झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात ते आदित्य गज्जर यांच्यासह मैदानी पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1453516/game/1453518/united-states-of-america-vs-nepal-1st-t20i- |title=Nepal beat United States of America by 17 runs - United States of America vs Nepal 1st T20I |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ३१ ऑक्टोबर २०२४ रोजी ग्रँड प्रेरी येथे अमेरिका आणि स्कॉटलंड यांच्यात झालेल्या एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यात मल्लेला आणि रसेल वॉरेन हे मैदानी पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://editions-origin.espn.com/cricket/series/19439/game/1450705/united-states-of-america-vs-scotland-40th-match-icc-mens-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027 |title=Scotland beat United States of America by 71 runs - United States of America vs Scotland, ICC Men's Cricket World Cup League 2 2024, 40th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> मल्लेला यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्येही पंचगिरी केली आहे. १ मे २०२५ रोजी ग्रँड प्रेरी येथे अमेरिका महिला आणि झिम्बाब्वे महिला यांच्यात झालेल्या पहिल्या महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यात त्यांनी रशेन सॅम्युअल्स यांच्यासह मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url=https://africa.espn.com/cricket/series/23306/game/1481712/united-states-of-america-women-vs-zimbabwe-women-1st-odi-zimbabwe-women-in-united-states-of-america-2025 |title=United States of America Women beat Zimbabwe Women by 7 wkts (11b rem) - United States of America Women vs Zimbabwe Women 1st ODI |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] luboyp3f4gv097l83whaxehs6o99k66 2717567 2717369 2026-10-06T19:29:40Z अभय नातू 206 removed [[Category:हयात व्यक्ती]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717567 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट पंच | नाव = विजया मल्लेला | Image = | Width = | Caption = | जन्म = | जन्म स्थळ = | मृत्यू = | मृत्यू स्थळ = | राष्ट्रीयत्व = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] | उपनाम = | कसोटी = | कसोटी कार्यकाल = | एकदिवसीय = | एकदिवसीय कार्यकाल = | २०-२० = | २०-२० कार्यकाल = }} '''विजया मल्लेला''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] [[पंचगिरी|क्रिकेट पंच]] आहेत. त्यांनी [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली आहे.<ref name="ODI">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/19439/scorecard/1312804/utils |title=Full Scorecard of United States of America vs Oman, ICC Men's Cricket World Cup League 2 2019, 85th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref><ref name="T20I">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/22194/game/1425121/Message |title=United States of America beat Canada by 6 wkts (15b rem) - United States of America vs Canada 1st T20I |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==पंचगिरी कारकीर्द== मल्लेला यांनी [[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]]मधील एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये पंच म्हणून काम केले आहे. ८ जून २०२२ रोजी पिअरलँड येथे अमेरिका आणि ओमान यांच्यात झालेल्या सामन्यात त्यांनी लेस्ली रायफर यांच्यासह मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref name="ODI" /> १४ जून २०२२ रोजी नेपाळ आणि ओमान यांच्यात झालेल्या सामन्यात जर्मेन लिंडो यांच्यासह ते मैदानी पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/19439/scorecard/1312808/Message |title=Full Scorecard of Nepal vs Oman, ICC Men's Cricket World Cup League 2 2019, 89th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ७ एप्रिल २०२४ रोजी टेक्सासमधील प्रेरी व्ह्यू येथे अमेरिका आणि कॅनडा यांच्यात झालेल्या पहिल्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यात मल्लेला यांनी जर्मेन लिंडो यांच्यासह मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref name="T20I" /> १७ ऑक्टोबर २०२४ रोजी [[ग्रँड प्रेरी]] येथे अमेरिका आणि नेपाळ यांच्यात झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात ते आदित्य गज्जर यांच्यासह मैदानी पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1453516/game/1453518/united-states-of-america-vs-nepal-1st-t20i- |title=Nepal beat United States of America by 17 runs - United States of America vs Nepal 1st T20I |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ३१ ऑक्टोबर २०२४ रोजी ग्रँड प्रेरी येथे अमेरिका आणि स्कॉटलंड यांच्यात झालेल्या एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यात मल्लेला आणि रसेल वॉरेन हे मैदानी पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://editions-origin.espn.com/cricket/series/19439/game/1450705/united-states-of-america-vs-scotland-40th-match-icc-mens-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027 |title=Scotland beat United States of America by 71 runs - United States of America vs Scotland, ICC Men's Cricket World Cup League 2 2024, 40th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> मल्लेला यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्येही पंचगिरी केली आहे. १ मे २०२५ रोजी ग्रँड प्रेरी येथे अमेरिका महिला आणि झिम्बाब्वे महिला यांच्यात झालेल्या पहिल्या महिला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामन्यात त्यांनी रशेन सॅम्युअल्स यांच्यासह मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url=https://africa.espn.com/cricket/series/23306/game/1481712/united-states-of-america-women-vs-zimbabwe-women-1st-odi-zimbabwe-women-in-united-states-of-america-2025 |title=United States of America Women beat Zimbabwe Women by 7 wkts (11b rem) - United States of America Women vs Zimbabwe Women 1st ODI |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 7wzosjyj7o9o5b7pq2d538ognusu4f3 0 384987 2717370 2026-10-06T12:14:37Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट पंच | नाव = आदित्य गज्जर | Image = | Width = | Caption = | जन्म = | जन्म स्थळ = | मृत्यू = | मृत्यू स्थळ = | राष्ट्रीयत्व = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] | उपनाम... 2717370 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट पंच | नाव = आदित्य गज्जर | Image = | Width = | Caption = | जन्म = | जन्म स्थळ = | मृत्यू = | मृत्यू स्थळ = | राष्ट्रीयत्व = [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] | उपनाम = | कसोटी = | कसोटी कार्यकाल = | एकदिवसीय = | एकदिवसीय कार्यकाल = | २०-२० = | २०-२० कार्यकाल = }} '''आदित्य गज्जर''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] [[पंचगिरी|क्रिकेट पंच]] आहेत. त्यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांमध्ये पंचगिरी केली आहे.<ref name="BAN">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/22140/game/1425132/united-states-of-america-vs-bangladesh-2nd-t20i-22140 |title=United States of America beat Bangladesh by 6 runs - United States of America vs Bangladesh 2nd T20I |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=२३ मे २०२४ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==पंचगिरी कारकीर्द== २३ मे २०२४ रोजी टेक्सासमधील प्रेरी व्ह्यू क्रिकेट कॉम्प्लेक्स येथे अमेरिका आणि बांगलादेश यांच्यात झालेल्या दुसऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात गज्जर आणि विजया मल्लेला यांनी मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले. त्या सामन्यात जर्मेन लिंडो हे दूरचित्रवाणी पंच होते.<ref name="BAN" /> १७ ऑक्टोबर २०२४ रोजी [[ग्रँड प्रेरी]] येथे अमेरिका आणि नेपाळ यांच्यात झालेल्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात गज्जर यांनी विजया मल्लेला यांच्यासह मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1453516/game/1453518/united-states-of-america-vs-nepal-1st-t20i- |title=Nepal beat United States of America by 17 runs - United States of America vs Nepal 1st T20I |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१७ ऑक्टोबर २०२४ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १९ ऑक्टोबर रोजी याच मालिकेतील दुसऱ्या सामन्यात त्यांनी समीर बांदेकर यांच्यासह पंचगिरी केली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1453516/scorecard/1453519/united-states-of-america-vs-nepal-2nd-t20i- |title=Full Scorecard of United States of America vs Nepal 2nd T20I 2024 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१९ ऑक्टोबर २०२४ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १४ डिसेंबर २०२४ रोजी ब्युनोस आयर्स येथे अर्जेंटिना आणि मेक्सिको यांच्यात झालेल्या [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यात गज्जर आणि रोहन शाह हे मैदानी पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23089/game/1462903/argentina-vs-mexico-28th-match-icc-mens-cricket-world-cup-sub-regional-americas-qualifier-2024-25 |title=Argentina beat Mexico by 23 runs - Argentina vs Mexico, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Americas Qualifier 2024, 28th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१४ डिसेंबर २०२४ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> दोन दिवसांनी अर्जेंटिना आणि ब्राझील यांच्यातील सामन्यात त्यांनी कँडेस ला बोर्डे यांच्यासह पंचगिरी केली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1462861/game/1462911/argentina-vs-brazil-36th-match-icc-mens-cricket-world-cup-sub-regional-americas-qualifier-2024-25 |title=Argentina beat Brazil by 11 runs - Argentina vs Brazil, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Americas Qualifier 2024, 36th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१६ डिसेंबर २०२४ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १९ एप्रिल २०२५ रोजी केमन बेटांमध्ये झालेल्या उत्तर अमेरिका टी२० चषकातील बर्म्युडा आणि कॅनडा सामन्यात गज्जर यांनी लिव्हिंगस्टोन बेली यांच्यासह मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1480825/scorecard/1481304/bermuda-vs-canada-2nd-match-north-america-t20-cup-2025 |title=Full Scorecard of Bermuda vs Canada, North America T20 Cup 2025, 2nd Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१९ एप्रिल २०२५ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> मार्च २०२६ मध्ये केमन बेटांमध्ये झालेल्या पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता ब स्पर्धेतही त्यांनी पंचगिरी केली. ११ मार्च रोजी अर्जेंटिना आणि मेक्सिको यांच्यातील सामन्यात गज्जर आणि रोहन शाह हे मैदानी पंच होते.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24307/scorecard/1525171/argentina-vs-mexico-6th-match-icc-mens-t20-world-cup-sub-regional-americas-qualifier-b-2025-26 |title=Full Scorecard of Argentina vs Mexico, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Americas Qualifier B 2026, 6th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=११ मार्च २०२६ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> १५ मार्च रोजी केमन बेटे आणि अर्जेंटिना यांच्यातील सामन्यातही गज्जर आणि शाह यांनी मैदानी पंच म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24307/scorecard/1525177/cayman-islands-vs-argentina-12th-match-icc-mens-t20-world-cup-sub-regional-americas-qualifier-b-2025-26 |title=Full Scorecard of Cayman Islands vs Argentina, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Americas Qualifier B 2026, 12th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१५ मार्च २०२६ |access-date=६ ऑक्टोबर २०२६ }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:क्रिकेट पंच]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] 10y5s1agtovyr1rqxhur1xoqxsiwt9p 0 384988 2717372 2026-10-06T12:20:55Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = विटेल लॉज | full_name = विटेल ऑर्लॅंडो लॉज | country = वेस्ट इंडीज | birth_date = {{birth date and age|2007|3|3|df=y}} | birth_place = [[लिनस्टेड]], [[सेंट कॅथरीन पॅरिश|सेंट कॅथरीन]], [[जमैका]] | batting = डावखुरा | bowling = डाव्या हाताने मनगटी... 2717372 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = विटेल लॉज | full_name = विटेल ऑर्लॅंडो लॉज | country = वेस्ट इंडीज | birth_date = {{birth date and age|2007|3|3|df=y}} | birth_place = [[लिनस्टेड]], [[सेंट कॅथरीन पॅरिश|सेंट कॅथरीन]], [[जमैका]] | batting = डावखुरा | bowling = डाव्या हाताने [[मनगटी फिरकी]] | role = [[गोलंदाजी|गोलंदाज]] | international = true | internationalspan = २०२६ | odidebutdate = ११ जुलै | odidebutyear = २०२६ | odidebutagainst = न्यू झीलंड | odicap = २३० | lastodidate = २१ जुलै | lastodiyear = २०२६ | lastodiagainst = न्यू झीलंड | club1 = [[जमैका किंग्समेन]] | year1 = २०२६ | club2 = [[डेझर्ट वायपर्स]]{{efn|name=GSL}} | year2 = २०२६ | columns = 3 | column1 = [[एकदिवसीय क्रिकेट|वनडे]] | matches1 = ५ | runs1 = २ | bat avg1 = १.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = १* | deliveries1 = २५८ | wickets1 = ८ | bowl avg1 = २८.५० | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = ३/३९ | catches/stumpings1 = – | column2 = [[लिस्ट-अ सामने|लिस्ट अ]] | matches2 = ५ | runs2 = २ | bat avg2 = १.०० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = १* | deliveries2 = २५८ | wickets2 = ८ | bowl avg2 = २८.५० | fivefor2 = – | tenfor2 = – | best bowling2 = ३/३९ | catches/stumpings2 = – | column3 = [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|टी२०]] | matches3 = ५ | runs3 = ९ | bat avg3 = – | 100s/50s3 = – | top score3 = ८* | deliveries3 = ११४ | wickets3 = ५ | bowl avg3 = ३०.४० | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = २/१८ | catches/stumpings3 = – | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/vitel-lawes-1500757 [[क्रिकइन्फो]] | date = ७ ऑगस्ट | year = २०२६ }} '''विटेल ऑर्लॅंडो लॉज''' (जन्म ३ मार्च २००७) हा [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीजकडून]] खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. त्याने जुलै २०२६ मध्ये [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|न्यू झीलंडविरुद्ध]] [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] पदार्पण केले. यासह वयाच्या १९व्या वर्षी वेस्ट इंडीजकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण करणारा [[जयडेन सील्स]]नंतरचा तो दुसरा वेस्ट इंडीजचा खेळाडू ठरला. सील्सने वयाच्या १९व्या वर्षी [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध]] आंतरराष्ट्रीय पदार्पण केले होते.<ref>{{cite web |first=अभिजातो |last=सेनशर्मा |access-date=१३ जुलै २०२६ |title=Vitel Lawes arrives in a blaze of erratic wizardry |url=https://www.cricinfo.com/story/wi-vs-nz-1st-odi-vitel-lawes-arrives-in-a-blaze-of-erratic-wizardry-1545311 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=१२ जुलै २०२६}}</ref> तो [[२०२६ १९ वर्षांखालील पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेत सहभागी झालेल्या [[वेस्ट इंडीज १९ वर्षांखालील क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज संघाचाही]] सदस्य होता.<ref>{{cite web |access-date=१३ जुलै २०२६ |title=West Indies name squad for ICC Men’s U19 Cricket World Cup 2026 |date=१७ डिसेंबर २०२५ |url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-name-squad-for-icc-mens-u19-cricket-world-cup-2026 |work=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]]}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==नोंदी== {{notelist|notes= {{efn|name=GSL|दुखापतीमुळे [[२०२६ ग्लोबल सुपर लीग]] स्पर्धेतून माघार घेतलेल्या [[डॅरिल मिचेल]]च्या जागी त्याचा [[डेझर्ट वायपर्स]] संघात समावेश करण्यात आला.}} }} ==बाह्य दुवे== * {{Cricinfo|id=1500757}} {{DEFAULTSORT:Lawes, Vitel}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. २००७ मधील जन्म]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू]] minb305dbnyoad4h91ctpfr3xcrqu2q 0 384989 2717373 2026-10-06T12:26:03Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = कामिल पूरन | birth_date = {{birth date and age|df=y|1996|06|13}} | full_name = | birth_place = [[त्रिनिदाद]] | death_date = | death_place = | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = वरच्या फळीतील [[फलंदाजी|फलंदाज]] | club1 = त्रिनिदाद आणि... 2717373 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = कामिल पूरन | birth_date = {{birth date and age|df=y|1996|06|13}} | full_name = | birth_place = [[त्रिनिदाद]] | death_date = | death_place = | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = वरच्या फळीतील [[फलंदाजी|फलंदाज]] | club1 = [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] | year1 = २०२३-वर्तमान | club2 = [[कंबाइंड कॅम्पसेस अँड कॉलेजेस क्रिकेट संघ|कंबाइंड कॅम्पसेस अँड कॉलेजेस]] | year2 = २०२४ | club3 = [[सेंट लुसिया किंग्ज]] | year3 = २०२६-वर्तमान | columns = 3 | column1 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्रथम श्रेणी]] | matches1 = ४ | runs1 = २११ | bat avg1 = २६.३७ | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ८८ | deliveries1 = — | wickets1 = – | bowl avg1 = — | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = — | catches/stumpings1 = ४/– | column2 = [[लिस्ट-अ सामने|लिस्ट अ]] | matches2 = ४ | runs2 = ५८ | bat avg2 = १४.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = २० | deliveries2 = १२ | wickets2 = – | bowl avg2 = — | fivefor2 = – | tenfor2 = — | best bowling2 = — | catches/stumpings2 = १/– | column3 = [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|टी२०]] | matches3 = ४ | runs3 = १६८ | bat avg3 = ५६.०० | 100s/50s3 = ०/२ | top score3 = ८१ | deliveries3 = – | wickets3 = ० | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = ०/– | date = २२ ऑगस्ट | year = २०२६ | source = https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/556531.html [[क्रिकइन्फो]] }} '''कामिल पूरन''' (जन्म १३ जून १९९६) हा त्रिनिदादचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो वरच्या फळीतील फलंदाज असून सध्या [[कंबाइंड कॅम्पसेस अँड कॉलेजेस क्रिकेट संघ|कंबाइंड कॅम्पसेस अँड कॉलेजेस]] संघाकडून खेळतो.<ref>{{Cite web |title=Kamil Pooran Profile - Cricket Player West Indies {{!}} Stats, Records, Video |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/kamil-pooran-556531 |access-date=२३ नोव्हेंबर २०२४ |work=[[क्रिकइन्फो]] }}</ref> मार्च २०२३ मध्ये त्याने [[२०२२-२३ वेस्ट इंडीज चॅम्पियनशिप]] स्पर्धेत [[जमैका क्रिकेट|जमैकाविरुद्ध]] [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]]कडून खेळताना [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्रथम श्रेणी]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. ऑक्टोबर २०२४ मध्ये त्याने [[२०२४-२५ सुपर५० चषक]] स्पर्धेत [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगोविरुद्ध]] [[कंबाइंड कॅम्पसेस अँड कॉलेजेस क्रिकेट संघ|कंबाइंड कॅम्पसेस अँड कॉलेजेस]]कडून खेळताना [[लिस्ट-अ सामने|लिस्ट अ]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{Cite web |title=T&T vs Comb C&C, Super50 Cup 2024/25, 1st Match, October 29, 2024 - Full Scorecard |url=https://www.espncricinfo.com/series/super50-cup-2024-25-1457528/combined-campuses-and-colleges-vs-trinidad-tobago-1st-match-1457529/full-scorecard |access-date=२९ ऑक्टोबर २०२४ |website=[[क्रिकइन्फो]] }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{Cricinfo|id=556531}} [[वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] mw9jx0cq163qw8gm0t2slyr400qwl99 0 384990 2717374 2026-10-06T12:27:37Z संतोष गोरे 135680 [[:en:Drishyam: The Conclusion|Drishyam: The Conclusion]] पासून भाषांतरित 2717374 wikitext text/x-wiki '''दृश्यम द कनक्लूजन''' i29t7o9k1fojft08mpzb4yinoakx387 2717376 2717374 2026-10-06T12:43:18Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717376 wikitext text/x-wiki '''दृश्यम: द कन्क्लुजन''' (अथवा '''दृश्यम ३''')<ref>{{cite web |first=Fenil |last=Seta |access-date=21 September 2026 |title=EXCLUSIVE: Abhishek Pathak explains why Drishyam 3 was retitled Drishyam The Conclusion; reveals, “Mohanlal called Ajay Devgn after trailer launch. He REALLY liked the trailer. We’ll screen the film for him soon…” |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/exclusive-abhishek-pathak-explains-why-drishyam-3-was-retitled-drishyam-the-conclusion-reveals-mohanlal-called-ajay-devgn-after-trailer-launch-he-really-liked-the-trailer-well-s/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref>}} हा २०२६ मधील एक भारतीय [[बॉलीवूड|हिंदी भाषिक]] गुन्हेगारी थरारपट आहे. या चित्रपटाचे सह-लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन [[अभिषेक पाठक]] यांनी केले आहे. [[पॅनोरमा स्टुडिओ]] आणि स्टार स्टुडिओ१८ द्वारे निर्मित हा चित्रपट ''[[दृश्यम २]]'' (२०२२) चा पुढील भाग, तर [[दृश्यम]] चित्रपट मालिकेचा तिसरा भाग आहे. या चित्रपटाची कथा स्वतंत्र लिखित असून ती मूळ मल्याळम चित्रपटाच्या कथानकाशी जोडलेली नाही.<ref>{{Cite news |date=9 September 2026 |title=Ajay Devgn Says <i>Drishyam 3</i> Is 'Completely Different' From Mohanlal's Malayalam Film |url=https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260910150231/https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-date=10 September 2026 |access-date=15 September 2026 |work=NDTV |language=en}}</ref> या चित्रपटात [[अजय देवगण]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]], [[जयदीप अहलावत]], [[रजत कपूर]], [[प्रकाश राज]], [[इशिता दत्ता]] आणि म्रुणाल जाधव यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 December 2025 |title=Drishyam 3 announcement video drops; Ajay Devgn Returns as Vijay Salgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/drishyam-3-announcement-video-drops-ajay-devgn-returns-vijay-salgaonkar/ |access-date=22 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> चित्रपटाचे प्रमुख चित्रीकरण डिसेंबर २०२५ ते जून २०२६ दरम्यान प्रामुख्याने [[मुंबई]] आणि [[गोवा]] येथे पार पडले.<ref name="TOI">{{Cite web |date=23 November 2025 |title='Drishyam 3' to begin filming in December; Ajay Devgn, Tabu and Akshaye Khanna return for final chapter |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/drishyam-3-to-begin-filming-in-december-ajay-devgn-tabu-and-akshaye-khanna-return-for-final-chapter/articleshow/125516473.cms |access-date=21 December 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> हा चित्रपट २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[गांधी जयंती|गांधी जयंतीच्या]] मुहूर्तावर चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2025 |title=Ajay Devgn's Drishyam 3 set to release on October 2, 2026 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgns-drishyam-3-set-release-october-2-2026-deeds-inside/ |access-date=21 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक पुनरावलोकने (रिव्ह्यू) मिळाली आहेत.<ref>{{cite web |last=Maru |first=Vibha |date=3 October 2026 |title=Karan Johar reviews Drishyam 3, calls Ajay Devgn, Jaideep Ahlawat's performances 'outstanding': 'Mazedaar, lajawab' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/karan-johar-reviews-drishyam-3-calls-ajay-devgn-jaideep-ahlawat-performances-outstanding-tabu-shriya-saran-rajat-kapoor-101791012535086-amp.html |website=hindustantimes.com |location=India |publisher=[[Hindustan Times]] |access-date=3 October 2026}}</ref> सध्या हा २०२६ मधील ५ वा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट ठरला आहे. de7gly34fej68bwax4qm6kycmdfb6xa 2717377 2717376 2026-10-06T12:45:49Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717377 wikitext text/x-wiki '''दृश्यम: द कन्क्लुजन''' (अथवा '''दृश्यम ३''')<ref>{{cite web |first=Fenil |last=Seta |access-date=21 September 2026 |title=EXCLUSIVE: Abhishek Pathak explains why Drishyam 3 was retitled Drishyam The Conclusion; reveals, “Mohanlal called Ajay Devgn after trailer launch. He REALLY liked the trailer. We’ll screen the film for him soon…” |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/exclusive-abhishek-pathak-explains-why-drishyam-3-was-retitled-drishyam-the-conclusion-reveals-mohanlal-called-ajay-devgn-after-trailer-launch-he-really-liked-the-trailer-well-s/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> हा २०२६ मधील एक भारतीय [[बॉलीवूड|हिंदी भाषिक]] गुन्हेगारी थरारपट आहे. या चित्रपटाचे सह-लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन अभिषेक पाठक यांनी केले आहे. पॅनोरमा स्टुडिओ आणि स्टार स्टुडिओ१८ द्वारे निर्मित हा चित्रपट ''[[दृश्यम २]]'' (२०२२) चा पुढील भाग, तर [[दृश्यम]] चित्रपट मालिकेचा तिसरा भाग आहे. या चित्रपटाची कथा स्वतंत्र लिखित असून ती मूळ मल्याळम चित्रपटाच्या कथानकाशी जोडलेली नाही.<ref>{{Cite news |date=9 September 2026 |title=Ajay Devgn Says <i>Drishyam 3</i> Is 'Completely Different' From Mohanlal's Malayalam Film |url=https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260910150231/https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-date=10 September 2026 |access-date=15 September 2026 |work=NDTV |language=en}}</ref> या चित्रपटात [[अजय देवगण]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]], [[जयदीप अहलावत]], [[रजत कपूर]], [[प्रकाश राज]], [[इशिता दत्ता]] आणि म्रुणाल जाधव यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 December 2025 |title=Drishyam 3 announcement video drops; Ajay Devgn Returns as Vijay Salgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/drishyam-3-announcement-video-drops-ajay-devgn-returns-vijay-salgaonkar/ |access-date=22 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> चित्रपटाचे प्रमुख चित्रीकरण डिसेंबर २०२५ ते जून २०२६ दरम्यान प्रामुख्याने [[मुंबई]] आणि [[गोवा]] येथे पार पडले.<ref name="TOI">{{Cite web |date=23 November 2025 |title='Drishyam 3' to begin filming in December; Ajay Devgn, Tabu and Akshaye Khanna return for final chapter |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/drishyam-3-to-begin-filming-in-december-ajay-devgn-tabu-and-akshaye-khanna-return-for-final-chapter/articleshow/125516473.cms |access-date=21 December 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> हा चित्रपट २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[गांधी जयंती|गांधी जयंतीच्या]] मुहूर्तावर चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2025 |title=Ajay Devgn's Drishyam 3 set to release on October 2, 2026 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgns-drishyam-3-set-release-october-2-2026-deeds-inside/ |access-date=21 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक पुनरावलोकने (रिव्ह्यू) मिळाली आहेत.<ref>{{cite web |last=Maru |first=Vibha |date=3 October 2026 |title=Karan Johar reviews Drishyam 3, calls Ajay Devgn, Jaideep Ahlawat's performances 'outstanding': 'Mazedaar, lajawab' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/karan-johar-reviews-drishyam-3-calls-ajay-devgn-jaideep-ahlawat-performances-outstanding-tabu-shriya-saran-rajat-kapoor-101791012535086-amp.html |website=hindustantimes.com |location=India |publisher=[[Hindustan Times]] |access-date=3 October 2026}}</ref> सध्या हा २०२६ मधील ५ वा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट ठरला आहे. pey8gb3e8tmdiz2nehiomlx063ddad1 2717378 2717377 2026-10-06T12:52:18Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717378 wikitext text/x-wiki '''दृश्यम: द कन्क्लुजन''' (अथवा '''दृश्यम ३''')<ref>{{cite web |first=Fenil |last=Seta |access-date=21 September 2026 |title=EXCLUSIVE: Abhishek Pathak explains why Drishyam 3 was retitled Drishyam The Conclusion; reveals, “Mohanlal called Ajay Devgn after trailer launch. He REALLY liked the trailer. We’ll screen the film for him soon…” |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/exclusive-abhishek-pathak-explains-why-drishyam-3-was-retitled-drishyam-the-conclusion-reveals-mohanlal-called-ajay-devgn-after-trailer-launch-he-really-liked-the-trailer-well-s/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> हा २०२६ मधील एक भारतीय [[बॉलीवूड|हिंदी भाषिक]] गुन्हेगारी थरारपट आहे. या चित्रपटाचे सह-लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन अभिषेक पाठक यांनी केले आहे. पॅनोरमा स्टुडिओ आणि स्टार स्टुडिओ१८ द्वारे निर्मित हा चित्रपट ''[[दृश्यम २]]'' (२०२२) चा पुढील भाग, तर [[दृश्यम]] चित्रपट मालिकेचा तिसरा भाग आहे. या चित्रपटाची कथा स्वतंत्र लिखित असून ती मूळ मल्याळम चित्रपटाच्या कथानकाशी जोडलेली नाही.<ref>{{Cite news |date=9 September 2026 |title=Ajay Devgn Says <i>Drishyam 3</i> Is 'Completely Different' From Mohanlal's Malayalam Film |url=https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260910150231/https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-date=10 September 2026 |access-date=15 September 2026 |work=NDTV |language=en}}</ref> या चित्रपटात [[अजय देवगण]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]], [[जयदीप अहलावत]], [[रजत कपूर]], [[प्रकाश राज]], [[इशिता दत्ता]] आणि म्रुणाल जाधव यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 December 2025 |title=Drishyam 3 announcement video drops; Ajay Devgn Returns as Vijay Salgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/drishyam-3-announcement-video-drops-ajay-devgn-returns-vijay-salgaonkar/ |access-date=22 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> चित्रपटाचे प्रमुख चित्रीकरण डिसेंबर २०२५ ते जून २०२६ दरम्यान प्रामुख्याने [[मुंबई]] आणि [[गोवा]] येथे पार पडले.<ref name="TOI">{{Cite web |date=23 November 2025 |title='Drishyam 3' to begin filming in December; Ajay Devgn, Tabu and Akshaye Khanna return for final chapter |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/drishyam-3-to-begin-filming-in-december-ajay-devgn-tabu-and-akshaye-khanna-return-for-final-chapter/articleshow/125516473.cms |access-date=21 December 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> हा चित्रपट २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[गांधी जयंती|गांधी जयंतीच्या]] मुहूर्तावर चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2025 |title=Ajay Devgn's Drishyam 3 set to release on October 2, 2026 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgns-drishyam-3-set-release-october-2-2026-deeds-inside/ |access-date=21 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक पुनरावलोकने (रिव्ह्यू) मिळाली आहेत.<ref>{{cite web |last=Maru |first=Vibha |date=3 October 2026 |title=Karan Johar reviews Drishyam 3, calls Ajay Devgn, Jaideep Ahlawat's performances 'outstanding': 'Mazedaar, lajawab' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/karan-johar-reviews-drishyam-3-calls-ajay-devgn-jaideep-ahlawat-performances-outstanding-tabu-shriya-saran-rajat-kapoor-101791012535086-amp.html |website=hindustantimes.com |location=India |publisher=[[Hindustan Times]] |access-date=3 October 2026}}</ref> सध्या हा २०२६ मधील ५ वा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट ठरला आहे. == कलाकार == * विजय साळगावकरच्या भूमिकेत [[अजय देवगण]] * माजी [[पोलीस महानिरीक्षक]] (आयजी) आणि सॅमची आई, मीरा देशमुखच्या भूमिकेत [[तब्बू]] * विजयची पत्नी आणि अंजू व अनूची आई, नंदिनी साळगावकरच्या भूमिकेत [[श्रिया सरन]] * गुन्हे शाखेचे एसपी राजवीर सिंग तोमर च्या भूमिकेत [[जयदीप अहलावत]] * मीराचे पती आणि सॅमचे वडील, महेश देशमुखच्या भूमिकेत [[रजत कपूर]] * सरकारी वकील इंद्रजित शेट्टीच्या भूमिकेत [[प्रकाश राज]] * विजय आणि नंदिनीची मोठी मुलगी, अंजू साळगावकरच्या भूमिकेत [[इशिता दत्ता]] * विजय आणि नंदिनीची लहान मुलगी, अनू साळगावकरच्या भूमिकेत [[मृणाल जाधव]] * [[सब-इन्स्पेक्टर]] (एसआय) लक्ष्मिकांत गायतोंडेच्या भूमिकेत [[कमलेश सावंत]] * मुराद अलीच्या भूमिकेत [[सौरभ शुक्ला]] * ॲडव्होकेट गायत्री मोहनच्या भूमिकेत संवेदना सुवाळका * एसआय शिव कुलकर्णीच्या भूमिकेत निशांत सिंग * असिस्टंट सब-इन्स्पेक्टर (एएसआय) जेनी थॉमसच्या भूमिकेत [[नेहा जोशी]] * रघू नाईकच्या भूमिकेत अजित सिंग * सावियो डी'सुझाच्या भूमिकेत रामचंद्र सिंग * जेकब डी मेलोच्या भूमिकेत जयरूप जीवन * अनिल कामतच्या भूमिकेत अमीर सलीम खान * न्यायमूर्ती जोसेफ मॅथ्यूजच्या भूमिकेत आकाशदीप साबिर * सुहासच्या भूमिकेत अभिषेक गायकवाड * सायरसच्या भूमिकेत डोडो भुजवाला * पाओलो फर्नांडिसच्या भूमिकेत संजय दाधीच * निलेश शिंदेच्या भूमिकेत ललीत सावंत * फादर मोझेसच्या भूमिकेत अजोय चक्रवर्ती * पोलीस महासंचालक (डीजीपी) सिन्हा यांच्या भूमिकेत शिवराज वाळवेकर * प्रिन्सिपल नायरच्या भूमिकेत आरती देसाई * श्री. कामत यांच्या भूमिकेत [[जितेन लालवाणी]] * श्रीमती कामत यांच्या भूमिकेत लीना शर्मा * विनीत कामतच्या भूमिकेत मनिष त्यागी deswnjt4mp5f3xyvml73anz1zrovomc 2717379 2717378 2026-10-06T12:55:51Z संतोष गोरे 135680 2717379 wikitext text/x-wiki '''दृश्यम: द कन्क्लुजन''' (अथवा '''दृश्यम ३''')<ref>{{cite web |first=Fenil |last=Seta |access-date=21 September 2026 |title=EXCLUSIVE: Abhishek Pathak explains why Drishyam 3 was retitled Drishyam The Conclusion; reveals, “Mohanlal called Ajay Devgn after trailer launch. He REALLY liked the trailer. We’ll screen the film for him soon…” |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/exclusive-abhishek-pathak-explains-why-drishyam-3-was-retitled-drishyam-the-conclusion-reveals-mohanlal-called-ajay-devgn-after-trailer-launch-he-really-liked-the-trailer-well-s/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> हा २०२६ मधील एक भारतीय [[बॉलीवूड|हिंदी भाषिक]] गुन्हेगारी थरारपट आहे. या चित्रपटाचे सह-लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन अभिषेक पाठक यांनी केले आहे. पॅनोरमा स्टुडिओ आणि स्टार स्टुडिओ१८ द्वारे निर्मित हा चित्रपट ''[[दृश्यम २]]'' (२०२२) चा पुढील भाग, तर [[दृश्यम]] चित्रपट मालिकेचा तिसरा भाग आहे. या चित्रपटाची कथा स्वतंत्र लिखित असून ती मूळ मल्याळम चित्रपटाच्या कथानकाशी जोडलेली नाही.<ref>{{Cite news |date=9 September 2026 |title=Ajay Devgn Says <i>Drishyam 3</i> Is 'Completely Different' From Mohanlal's Malayalam Film |url=https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260910150231/https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-date=10 September 2026 |access-date=15 September 2026 |work=NDTV |language=en}}</ref> या चित्रपटात [[अजय देवगण]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]], [[जयदीप अहलावत]], [[रजत कपूर]], [[प्रकाश राज]], [[इशिता दत्ता]] आणि म्रुणाल जाधव यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 December 2025 |title=Drishyam 3 announcement video drops; Ajay Devgn Returns as Vijay Salgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/drishyam-3-announcement-video-drops-ajay-devgn-returns-vijay-salgaonkar/ |access-date=22 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> चित्रपटाचे प्रमुख चित्रीकरण डिसेंबर २०२५ ते जून २०२६ दरम्यान प्रामुख्याने [[मुंबई]] आणि [[गोवा]] येथे पार पडले.<ref name="TOI">{{Cite web |date=23 November 2025 |title='Drishyam 3' to begin filming in December; Ajay Devgn, Tabu and Akshaye Khanna return for final chapter |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/drishyam-3-to-begin-filming-in-december-ajay-devgn-tabu-and-akshaye-khanna-return-for-final-chapter/articleshow/125516473.cms |access-date=21 December 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> हा चित्रपट २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[गांधी जयंती|गांधी जयंतीच्या]] मुहूर्तावर चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2025 |title=Ajay Devgn's Drishyam 3 set to release on October 2, 2026 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgns-drishyam-3-set-release-october-2-2026-deeds-inside/ |access-date=21 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक पुनरावलोकने (रिव्ह्यू) मिळाली आहेत.<ref>{{cite web |last=Maru |first=Vibha |date=3 October 2026 |title=Karan Johar reviews Drishyam 3, calls Ajay Devgn, Jaideep Ahlawat's performances 'outstanding': 'Mazedaar, lajawab' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/karan-johar-reviews-drishyam-3-calls-ajay-devgn-jaideep-ahlawat-performances-outstanding-tabu-shriya-saran-rajat-kapoor-101791012535086-amp.html |website=hindustantimes.com |location=India |publisher=[[Hindustan Times]] |access-date=3 October 2026}}</ref> सध्या हा २०२६ मधील ५ वा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट ठरला आहे. == कलाकार == * विजय साळगावकरच्या भूमिकेत [[अजय देवगण]] * माजी [[पोलीस महानिरीक्षक]] (आयजी) आणि सॅमची आई, मीरा देशमुखच्या भूमिकेत [[तब्बू]] * विजयची पत्नी आणि अंजू व अनूची आई, नंदिनी साळगावकरच्या भूमिकेत [[श्रिया सरन]] * गुन्हे शाखेचे एसपी राजवीर सिंग तोमर च्या भूमिकेत [[जयदीप अहलावत]] * मीराचे पती आणि सॅमचे वडील, महेश देशमुखच्या भूमिकेत [[रजत कपूर]] * सरकारी वकील इंद्रजित शेट्टीच्या भूमिकेत [[प्रकाश राज]] * विजय आणि नंदिनीची मोठी मुलगी, अंजू साळगावकरच्या भूमिकेत [[इशिता दत्ता]] * विजय आणि नंदिनीची लहान मुलगी, अनू साळगावकरच्या भूमिकेत [[मृणाल जाधव]] * [[सब-इन्स्पेक्टर]] (एसआय) लक्ष्मिकांत गायतोंडेच्या भूमिकेत [[कमलेश सावंत]] * मुराद अलीच्या भूमिकेत [[सौरभ शुक्ला]] * ॲडव्होकेट गायत्री मोहनच्या भूमिकेत संवेदना सुवलका * एसआय शिव कुलकर्णीच्या भूमिकेत निशांत सिंग * असिस्टंट सब-इन्स्पेक्टर (एएसआय) जेनी थॉमसच्या भूमिकेत [[नेहा जोशी]] * रघू नाईकच्या भूमिकेत अजित सिंग * सावियो डी'सुझाच्या भूमिकेत रामचंद्र सिंग * जेकब डी मेलोच्या भूमिकेत जयरूप जीवन * अनिल कामतच्या भूमिकेत अमीर सलीम खान * न्यायमूर्ती जोसेफ मॅथ्यूजच्या भूमिकेत आकाशदीप साबिर * सुहासच्या भूमिकेत अभिषेक गायकवाड * सायरसच्या भूमिकेत डोडो भुजवाला * पाओलो फर्नांडिसच्या भूमिकेत संजय दाधीच * निलेश शिंदेच्या भूमिकेत ललीत सावंत * फादर मोझेसच्या भूमिकेत अजोय चक्रवर्ती * पोलीस महासंचालक (डीजीपी) सिन्हा यांच्या भूमिकेत शिवराज वाळवेकर * प्रिन्सिपल नायरच्या भूमिकेत आरती देसाई * श्री. कामत यांच्या भूमिकेत [[जितेन लालवाणी]] * श्रीमती कामत यांच्या भूमिकेत लीना शर्मा * विनीत कामतच्या भूमिकेत मनिष त्यागी bcvu980mue12nbxcmln4etd86ymeup3 2717380 2717379 2026-10-06T12:59:16Z संतोष गोरे 135680 /* कलाकार */ 2717380 wikitext text/x-wiki '''दृश्यम: द कन्क्लुजन''' (अथवा '''दृश्यम ३''')<ref>{{cite web |first=Fenil |last=Seta |access-date=21 September 2026 |title=EXCLUSIVE: Abhishek Pathak explains why Drishyam 3 was retitled Drishyam The Conclusion; reveals, “Mohanlal called Ajay Devgn after trailer launch. He REALLY liked the trailer. We’ll screen the film for him soon…” |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/exclusive-abhishek-pathak-explains-why-drishyam-3-was-retitled-drishyam-the-conclusion-reveals-mohanlal-called-ajay-devgn-after-trailer-launch-he-really-liked-the-trailer-well-s/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> हा २०२६ मधील एक भारतीय [[बॉलीवूड|हिंदी भाषिक]] गुन्हेगारी थरारपट आहे. या चित्रपटाचे सह-लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन अभिषेक पाठक यांनी केले आहे. पॅनोरमा स्टुडिओ आणि स्टार स्टुडिओ१८ द्वारे निर्मित हा चित्रपट ''[[दृश्यम २]]'' (२०२२) चा पुढील भाग, तर [[दृश्यम]] चित्रपट मालिकेचा तिसरा भाग आहे. या चित्रपटाची कथा स्वतंत्र लिखित असून ती मूळ मल्याळम चित्रपटाच्या कथानकाशी जोडलेली नाही.<ref>{{Cite news |date=9 September 2026 |title=Ajay Devgn Says <i>Drishyam 3</i> Is 'Completely Different' From Mohanlal's Malayalam Film |url=https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260910150231/https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-date=10 September 2026 |access-date=15 September 2026 |work=NDTV |language=en}}</ref> या चित्रपटात [[अजय देवगण]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]], [[जयदीप अहलावत]], [[रजत कपूर]], [[प्रकाश राज]], [[इशिता दत्ता]] आणि म्रुणाल जाधव यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 December 2025 |title=Drishyam 3 announcement video drops; Ajay Devgn Returns as Vijay Salgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/drishyam-3-announcement-video-drops-ajay-devgn-returns-vijay-salgaonkar/ |access-date=22 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> चित्रपटाचे प्रमुख चित्रीकरण डिसेंबर २०२५ ते जून २०२६ दरम्यान प्रामुख्याने [[मुंबई]] आणि [[गोवा]] येथे पार पडले.<ref name="TOI">{{Cite web |date=23 November 2025 |title='Drishyam 3' to begin filming in December; Ajay Devgn, Tabu and Akshaye Khanna return for final chapter |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/drishyam-3-to-begin-filming-in-december-ajay-devgn-tabu-and-akshaye-khanna-return-for-final-chapter/articleshow/125516473.cms |access-date=21 December 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> हा चित्रपट २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[गांधी जयंती|गांधी जयंतीच्या]] मुहूर्तावर चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2025 |title=Ajay Devgn's Drishyam 3 set to release on October 2, 2026 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgns-drishyam-3-set-release-october-2-2026-deeds-inside/ |access-date=21 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक पुनरावलोकने (रिव्ह्यू) मिळाली आहेत.<ref>{{cite web |last=Maru |first=Vibha |date=3 October 2026 |title=Karan Johar reviews Drishyam 3, calls Ajay Devgn, Jaideep Ahlawat's performances 'outstanding': 'Mazedaar, lajawab' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/karan-johar-reviews-drishyam-3-calls-ajay-devgn-jaideep-ahlawat-performances-outstanding-tabu-shriya-saran-rajat-kapoor-101791012535086-amp.html |website=hindustantimes.com |location=India |publisher=[[Hindustan Times]] |access-date=3 October 2026}}</ref> सध्या हा २०२६ मधील ५ वा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट ठरला आहे. == कलाकार == * विजय साळगावकरच्या भूमिकेत [[अजय देवगण]] * माजी [[पोलीस महानिरीक्षक]] (आयजी) आणि सॅमची आई, मीरा देशमुखच्या भूमिकेत [[तब्बू]] * विजयची पत्नी आणि अंजू व अनूची आई, नंदिनी साळगावकरच्या भूमिकेत [[श्रिया सरन]] * गुन्हे शाखेचे एसपी राजवीर सिंग तोमर च्या भूमिकेत [[जयदीप अहलावत]] * मीराचे पती आणि सॅमचे वडील, महेश देशमुखच्या भूमिकेत [[रजत कपूर]] * सरकारी वकील इंद्रजित शेट्टीच्या भूमिकेत [[प्रकाश राज]] * विजय आणि नंदिनीची मोठी मुलगी, अंजू साळगावकरच्या भूमिकेत [[इशिता दत्ता]] * विजय आणि नंदिनीची लहान मुलगी, अनू साळगावकरच्या भूमिकेत [[मृणाल जाधव]] * [[पोलीस उपनिरीक्षक]] (एसआय) लक्ष्मिकांत गायतोंडेच्या भूमिकेत कमलेश सावंत * मुराद अलीच्या भूमिकेत [[सौरभ शुक्ला]] * ॲडव्होकेट गायत्री मोहनच्या भूमिकेत संवेदना सुवलका * एसआय शिव कुलकर्णीच्या भूमिकेत निशांत सिंग * असिस्टंट सब-इन्स्पेक्टर (एएसआय) जेनी थॉमसच्या भूमिकेत [[नेहा जोशी]] * रघू नाईकच्या भूमिकेत अजित सिंग * सावियो डी'सुझाच्या भूमिकेत रामचंद्र सिंग * जेकब डी मेलोच्या भूमिकेत जयरूप जीवन * अनिल कामतच्या भूमिकेत अमीर सलीम खान * न्यायमूर्ती जोसेफ मॅथ्यूजच्या भूमिकेत आकाशदीप साबिर * सुहासच्या भूमिकेत अभिषेक गायकवाड * सायरसच्या भूमिकेत डोडो भुजवाला * पाओलो फर्नांडिसच्या भूमिकेत संजय दाधीच * निलेश शिंदेच्या भूमिकेत ललीत सावंत * फादर मोझेसच्या भूमिकेत अजोय चक्रवर्ती * पोलीस महासंचालक (डीजीपी) सिन्हा यांच्या भूमिकेत शिवराज वाळवेकर * प्रिन्सिपल नायरच्या भूमिकेत आरती देसाई * श्री. कामत यांच्या भूमिकेत जितेन लालवाणी * श्रीमती कामत यांच्या भूमिकेत लीना शर्मा * विनीत कामतच्या भूमिकेत मनिष त्यागी 9esluit2ko4jry3wmn0srgft9wgxuch 2717382 2717380 2026-10-06T12:59:50Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717382 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} '''दृश्यम: द कन्क्लुजन''' (अथवा '''दृश्यम ३''')<ref>{{cite web |first=Fenil |last=Seta |access-date=21 September 2026 |title=EXCLUSIVE: Abhishek Pathak explains why Drishyam 3 was retitled Drishyam The Conclusion; reveals, “Mohanlal called Ajay Devgn after trailer launch. He REALLY liked the trailer. We’ll screen the film for him soon…” |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/exclusive-abhishek-pathak-explains-why-drishyam-3-was-retitled-drishyam-the-conclusion-reveals-mohanlal-called-ajay-devgn-after-trailer-launch-he-really-liked-the-trailer-well-s/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> हा २०२६ मधील एक भारतीय [[बॉलीवूड|हिंदी भाषिक]] गुन्हेगारी थरारपट आहे. या चित्रपटाचे सह-लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन अभिषेक पाठक यांनी केले आहे. पॅनोरमा स्टुडिओ आणि स्टार स्टुडिओ१८ द्वारे निर्मित हा चित्रपट ''[[दृश्यम २]]'' (२०२२) चा पुढील भाग, तर [[दृश्यम]] चित्रपट मालिकेचा तिसरा भाग आहे. या चित्रपटाची कथा स्वतंत्र लिखित असून ती मूळ मल्याळम चित्रपटाच्या कथानकाशी जोडलेली नाही.<ref>{{Cite news |date=9 September 2026 |title=Ajay Devgn Says <i>Drishyam 3</i> Is 'Completely Different' From Mohanlal's Malayalam Film |url=https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260910150231/https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-date=10 September 2026 |access-date=15 September 2026 |work=NDTV |language=en}}</ref> या चित्रपटात [[अजय देवगण]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]], [[जयदीप अहलावत]], [[रजत कपूर]], [[प्रकाश राज]], [[इशिता दत्ता]] आणि म्रुणाल जाधव यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 December 2025 |title=Drishyam 3 announcement video drops; Ajay Devgn Returns as Vijay Salgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/drishyam-3-announcement-video-drops-ajay-devgn-returns-vijay-salgaonkar/ |access-date=22 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> चित्रपटाचे प्रमुख चित्रीकरण डिसेंबर २०२५ ते जून २०२६ दरम्यान प्रामुख्याने [[मुंबई]] आणि [[गोवा]] येथे पार पडले.<ref name="TOI">{{Cite web |date=23 November 2025 |title='Drishyam 3' to begin filming in December; Ajay Devgn, Tabu and Akshaye Khanna return for final chapter |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/drishyam-3-to-begin-filming-in-december-ajay-devgn-tabu-and-akshaye-khanna-return-for-final-chapter/articleshow/125516473.cms |access-date=21 December 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> हा चित्रपट २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[गांधी जयंती|गांधी जयंतीच्या]] मुहूर्तावर चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2025 |title=Ajay Devgn's Drishyam 3 set to release on October 2, 2026 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgns-drishyam-3-set-release-october-2-2026-deeds-inside/ |access-date=21 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक पुनरावलोकने (रिव्ह्यू) मिळाली आहेत.<ref>{{cite web |last=Maru |first=Vibha |date=3 October 2026 |title=Karan Johar reviews Drishyam 3, calls Ajay Devgn, Jaideep Ahlawat's performances 'outstanding': 'Mazedaar, lajawab' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/karan-johar-reviews-drishyam-3-calls-ajay-devgn-jaideep-ahlawat-performances-outstanding-tabu-shriya-saran-rajat-kapoor-101791012535086-amp.html |website=hindustantimes.com |location=India |publisher=[[Hindustan Times]] |access-date=3 October 2026}}</ref> सध्या हा २०२६ मधील ५ वा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट ठरला आहे. == कलाकार == * विजय साळगावकरच्या भूमिकेत [[अजय देवगण]] * माजी [[पोलीस महानिरीक्षक]] (आयजी) आणि सॅमची आई, मीरा देशमुखच्या भूमिकेत [[तब्बू]] * विजयची पत्नी आणि अंजू व अनूची आई, नंदिनी साळगावकरच्या भूमिकेत [[श्रिया सरन]] * गुन्हे शाखेचे एसपी राजवीर सिंग तोमर च्या भूमिकेत [[जयदीप अहलावत]] * मीराचे पती आणि सॅमचे वडील, महेश देशमुखच्या भूमिकेत [[रजत कपूर]] * सरकारी वकील इंद्रजित शेट्टीच्या भूमिकेत [[प्रकाश राज]] * विजय आणि नंदिनीची मोठी मुलगी, अंजू साळगावकरच्या भूमिकेत [[इशिता दत्ता]] * विजय आणि नंदिनीची लहान मुलगी, अनू साळगावकरच्या भूमिकेत [[मृणाल जाधव]] * [[पोलीस उपनिरीक्षक]] (एसआय) लक्ष्मिकांत गायतोंडेच्या भूमिकेत कमलेश सावंत * मुराद अलीच्या भूमिकेत [[सौरभ शुक्ला]] * ॲडव्होकेट गायत्री मोहनच्या भूमिकेत संवेदना सुवलका * एसआय शिव कुलकर्णीच्या भूमिकेत निशांत सिंग * असिस्टंट सब-इन्स्पेक्टर (एएसआय) जेनी थॉमसच्या भूमिकेत [[नेहा जोशी]] * रघू नाईकच्या भूमिकेत अजित सिंग * सावियो डी'सुझाच्या भूमिकेत रामचंद्र सिंग * जेकब डी मेलोच्या भूमिकेत जयरूप जीवन * अनिल कामतच्या भूमिकेत अमीर सलीम खान * न्यायमूर्ती जोसेफ मॅथ्यूजच्या भूमिकेत आकाशदीप साबिर * सुहासच्या भूमिकेत अभिषेक गायकवाड * सायरसच्या भूमिकेत डोडो भुजवाला * पाओलो फर्नांडिसच्या भूमिकेत संजय दाधीच * निलेश शिंदेच्या भूमिकेत ललीत सावंत * फादर मोझेसच्या भूमिकेत अजोय चक्रवर्ती * पोलीस महासंचालक (डीजीपी) सिन्हा यांच्या भूमिकेत शिवराज वाळवेकर * प्रिन्सिपल नायरच्या भूमिकेत आरती देसाई * श्री. कामत यांच्या भूमिकेत जितेन लालवाणी * श्रीमती कामत यांच्या भूमिकेत लीना शर्मा * विनीत कामतच्या भूमिकेत मनिष त्यागी b0p52nhod2xdn69yt9qrbph24xp6f2t 2717393 2717382 2026-10-06T15:38:22Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2717393 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{हा लेख |"{{लेखनाव}}"|दृश्यम (निःसंदिग्धीकरण)}} '''दृश्यम: द कन्क्लुजन''' (अथवा '''दृश्यम ३''')<ref>{{cite web |first=Fenil |last=Seta |access-date=21 September 2026 |title=EXCLUSIVE: Abhishek Pathak explains why Drishyam 3 was retitled Drishyam The Conclusion; reveals, “Mohanlal called Ajay Devgn after trailer launch. He REALLY liked the trailer. We’ll screen the film for him soon…” |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/exclusive-abhishek-pathak-explains-why-drishyam-3-was-retitled-drishyam-the-conclusion-reveals-mohanlal-called-ajay-devgn-after-trailer-launch-he-really-liked-the-trailer-well-s/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> हा २०२६ मधील एक भारतीय [[बॉलीवूड|हिंदी भाषिक]] गुन्हेगारी थरारपट आहे. या चित्रपटाचे सह-लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन अभिषेक पाठक यांनी केले आहे. पॅनोरमा स्टुडिओ आणि स्टार स्टुडिओ१८ द्वारे निर्मित हा चित्रपट ''[[दृश्यम २]]'' (२०२२) चा पुढील भाग, तर [[दृश्यम]] चित्रपट मालिकेचा तिसरा भाग आहे. या चित्रपटाची कथा स्वतंत्र लिखित असून ती मूळ मल्याळम चित्रपटाच्या कथानकाशी जोडलेली नाही.<ref>{{Cite news |date=9 September 2026 |title=Ajay Devgn Says <i>Drishyam 3</i> Is 'Completely Different' From Mohanlal's Malayalam Film |url=https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260910150231/https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-date=10 September 2026 |access-date=15 September 2026 |work=NDTV |language=en}}</ref> या चित्रपटात [[अजय देवगण]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]], [[जयदीप अहलावत]], [[रजत कपूर]], [[प्रकाश राज]], [[इशिता दत्ता]] आणि म्रुणाल जाधव यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 December 2025 |title=Drishyam 3 announcement video drops; Ajay Devgn Returns as Vijay Salgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/drishyam-3-announcement-video-drops-ajay-devgn-returns-vijay-salgaonkar/ |access-date=22 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> चित्रपटाचे प्रमुख चित्रीकरण डिसेंबर २०२५ ते जून २०२६ दरम्यान प्रामुख्याने [[मुंबई]] आणि [[गोवा]] येथे पार पडले.<ref name="TOI">{{Cite web |date=23 November 2025 |title='Drishyam 3' to begin filming in December; Ajay Devgn, Tabu and Akshaye Khanna return for final chapter |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/drishyam-3-to-begin-filming-in-december-ajay-devgn-tabu-and-akshaye-khanna-return-for-final-chapter/articleshow/125516473.cms |access-date=21 December 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> हा चित्रपट २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[गांधी जयंती|गांधी जयंतीच्या]] मुहूर्तावर चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2025 |title=Ajay Devgn's Drishyam 3 set to release on October 2, 2026 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgns-drishyam-3-set-release-october-2-2026-deeds-inside/ |access-date=21 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक पुनरावलोकने (रिव्ह्यू) मिळाली आहेत.<ref>{{cite web |last=Maru |first=Vibha |date=3 October 2026 |title=Karan Johar reviews Drishyam 3, calls Ajay Devgn, Jaideep Ahlawat's performances 'outstanding': 'Mazedaar, lajawab' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/karan-johar-reviews-drishyam-3-calls-ajay-devgn-jaideep-ahlawat-performances-outstanding-tabu-shriya-saran-rajat-kapoor-101791012535086-amp.html |website=hindustantimes.com |location=India |publisher=[[Hindustan Times]] |access-date=3 October 2026}}</ref> सध्या हा २०२६ मधील ५ वा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट ठरला आहे. == कलाकार == * विजय साळगावकरच्या भूमिकेत [[अजय देवगण]] * माजी [[पोलीस महानिरीक्षक]] (आयजी) आणि सॅमची आई, मीरा देशमुखच्या भूमिकेत [[तब्बू]] * विजयची पत्नी आणि अंजू व अनूची आई, नंदिनी साळगावकरच्या भूमिकेत [[श्रिया सरन]] * गुन्हे शाखेचे एसपी राजवीर सिंग तोमर च्या भूमिकेत [[जयदीप अहलावत]] * मीराचे पती आणि सॅमचे वडील, महेश देशमुखच्या भूमिकेत [[रजत कपूर]] * सरकारी वकील इंद्रजित शेट्टीच्या भूमिकेत [[प्रकाश राज]] * विजय आणि नंदिनीची मोठी मुलगी, अंजू साळगावकरच्या भूमिकेत [[इशिता दत्ता]] * विजय आणि नंदिनीची लहान मुलगी, अनू साळगावकरच्या भूमिकेत [[मृणाल जाधव]] * [[पोलीस उपनिरीक्षक]] (एसआय) लक्ष्मिकांत गायतोंडेच्या भूमिकेत कमलेश सावंत * मुराद अलीच्या भूमिकेत [[सौरभ शुक्ला]] * ॲडव्होकेट गायत्री मोहनच्या भूमिकेत संवेदना सुवलका * एसआय शिव कुलकर्णीच्या भूमिकेत निशांत सिंग * असिस्टंट सब-इन्स्पेक्टर (एएसआय) जेनी थॉमसच्या भूमिकेत [[नेहा जोशी]] * रघू नाईकच्या भूमिकेत अजित सिंग * सावियो डी'सुझाच्या भूमिकेत रामचंद्र सिंग * जेकब डी मेलोच्या भूमिकेत जयरूप जीवन * अनिल कामतच्या भूमिकेत अमीर सलीम खान * न्यायमूर्ती जोसेफ मॅथ्यूजच्या भूमिकेत आकाशदीप साबिर * सुहासच्या भूमिकेत अभिषेक गायकवाड * सायरसच्या भूमिकेत डोडो भुजवाला * पाओलो फर्नांडिसच्या भूमिकेत संजय दाधीच * निलेश शिंदेच्या भूमिकेत ललीत सावंत * फादर मोझेसच्या भूमिकेत अजोय चक्रवर्ती * पोलीस महासंचालक (डीजीपी) सिन्हा यांच्या भूमिकेत शिवराज वाळवेकर * प्रिन्सिपल नायरच्या भूमिकेत आरती देसाई * श्री. कामत यांच्या भूमिकेत जितेन लालवाणी * श्रीमती कामत यांच्या भूमिकेत लीना शर्मा * विनीत कामतच्या भूमिकेत मनिष त्यागी 7fkkzezkj7luq8c7o0098p7lip2h17q 2717570 2717393 2026-10-06T19:32:53Z अभय नातू 206 अभय नातू ने पुनर्निर्देशन ठेउन लेख [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] वरुन [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2717393 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{हा लेख |"{{लेखनाव}}"|दृश्यम (निःसंदिग्धीकरण)}} '''दृश्यम: द कन्क्लुजन''' (अथवा '''दृश्यम ३''')<ref>{{cite web |first=Fenil |last=Seta |access-date=21 September 2026 |title=EXCLUSIVE: Abhishek Pathak explains why Drishyam 3 was retitled Drishyam The Conclusion; reveals, “Mohanlal called Ajay Devgn after trailer launch. He REALLY liked the trailer. We’ll screen the film for him soon…” |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/exclusive-abhishek-pathak-explains-why-drishyam-3-was-retitled-drishyam-the-conclusion-reveals-mohanlal-called-ajay-devgn-after-trailer-launch-he-really-liked-the-trailer-well-s/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> हा २०२६ मधील एक भारतीय [[बॉलीवूड|हिंदी भाषिक]] गुन्हेगारी थरारपट आहे. या चित्रपटाचे सह-लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन अभिषेक पाठक यांनी केले आहे. पॅनोरमा स्टुडिओ आणि स्टार स्टुडिओ१८ द्वारे निर्मित हा चित्रपट ''[[दृश्यम २]]'' (२०२२) चा पुढील भाग, तर [[दृश्यम]] चित्रपट मालिकेचा तिसरा भाग आहे. या चित्रपटाची कथा स्वतंत्र लिखित असून ती मूळ मल्याळम चित्रपटाच्या कथानकाशी जोडलेली नाही.<ref>{{Cite news |date=9 September 2026 |title=Ajay Devgn Says <i>Drishyam 3</i> Is 'Completely Different' From Mohanlal's Malayalam Film |url=https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260910150231/https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-date=10 September 2026 |access-date=15 September 2026 |work=NDTV |language=en}}</ref> या चित्रपटात [[अजय देवगण]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]], [[जयदीप अहलावत]], [[रजत कपूर]], [[प्रकाश राज]], [[इशिता दत्ता]] आणि म्रुणाल जाधव यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 December 2025 |title=Drishyam 3 announcement video drops; Ajay Devgn Returns as Vijay Salgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/drishyam-3-announcement-video-drops-ajay-devgn-returns-vijay-salgaonkar/ |access-date=22 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> चित्रपटाचे प्रमुख चित्रीकरण डिसेंबर २०२५ ते जून २०२६ दरम्यान प्रामुख्याने [[मुंबई]] आणि [[गोवा]] येथे पार पडले.<ref name="TOI">{{Cite web |date=23 November 2025 |title='Drishyam 3' to begin filming in December; Ajay Devgn, Tabu and Akshaye Khanna return for final chapter |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/drishyam-3-to-begin-filming-in-december-ajay-devgn-tabu-and-akshaye-khanna-return-for-final-chapter/articleshow/125516473.cms |access-date=21 December 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> हा चित्रपट २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[गांधी जयंती|गांधी जयंतीच्या]] मुहूर्तावर चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2025 |title=Ajay Devgn's Drishyam 3 set to release on October 2, 2026 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgns-drishyam-3-set-release-october-2-2026-deeds-inside/ |access-date=21 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक पुनरावलोकने (रिव्ह्यू) मिळाली आहेत.<ref>{{cite web |last=Maru |first=Vibha |date=3 October 2026 |title=Karan Johar reviews Drishyam 3, calls Ajay Devgn, Jaideep Ahlawat's performances 'outstanding': 'Mazedaar, lajawab' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/karan-johar-reviews-drishyam-3-calls-ajay-devgn-jaideep-ahlawat-performances-outstanding-tabu-shriya-saran-rajat-kapoor-101791012535086-amp.html |website=hindustantimes.com |location=India |publisher=[[Hindustan Times]] |access-date=3 October 2026}}</ref> सध्या हा २०२६ मधील ५ वा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट ठरला आहे. == कलाकार == * विजय साळगावकरच्या भूमिकेत [[अजय देवगण]] * माजी [[पोलीस महानिरीक्षक]] (आयजी) आणि सॅमची आई, मीरा देशमुखच्या भूमिकेत [[तब्बू]] * विजयची पत्नी आणि अंजू व अनूची आई, नंदिनी साळगावकरच्या भूमिकेत [[श्रिया सरन]] * गुन्हे शाखेचे एसपी राजवीर सिंग तोमर च्या भूमिकेत [[जयदीप अहलावत]] * मीराचे पती आणि सॅमचे वडील, महेश देशमुखच्या भूमिकेत [[रजत कपूर]] * सरकारी वकील इंद्रजित शेट्टीच्या भूमिकेत [[प्रकाश राज]] * विजय आणि नंदिनीची मोठी मुलगी, अंजू साळगावकरच्या भूमिकेत [[इशिता दत्ता]] * विजय आणि नंदिनीची लहान मुलगी, अनू साळगावकरच्या भूमिकेत [[मृणाल जाधव]] * [[पोलीस उपनिरीक्षक]] (एसआय) लक्ष्मिकांत गायतोंडेच्या भूमिकेत कमलेश सावंत * मुराद अलीच्या भूमिकेत [[सौरभ शुक्ला]] * ॲडव्होकेट गायत्री मोहनच्या भूमिकेत संवेदना सुवलका * एसआय शिव कुलकर्णीच्या भूमिकेत निशांत सिंग * असिस्टंट सब-इन्स्पेक्टर (एएसआय) जेनी थॉमसच्या भूमिकेत [[नेहा जोशी]] * रघू नाईकच्या भूमिकेत अजित सिंग * सावियो डी'सुझाच्या भूमिकेत रामचंद्र सिंग * जेकब डी मेलोच्या भूमिकेत जयरूप जीवन * अनिल कामतच्या भूमिकेत अमीर सलीम खान * न्यायमूर्ती जोसेफ मॅथ्यूजच्या भूमिकेत आकाशदीप साबिर * सुहासच्या भूमिकेत अभिषेक गायकवाड * सायरसच्या भूमिकेत डोडो भुजवाला * पाओलो फर्नांडिसच्या भूमिकेत संजय दाधीच * निलेश शिंदेच्या भूमिकेत ललीत सावंत * फादर मोझेसच्या भूमिकेत अजोय चक्रवर्ती * पोलीस महासंचालक (डीजीपी) सिन्हा यांच्या भूमिकेत शिवराज वाळवेकर * प्रिन्सिपल नायरच्या भूमिकेत आरती देसाई * श्री. कामत यांच्या भूमिकेत जितेन लालवाणी * श्रीमती कामत यांच्या भूमिकेत लीना शर्मा * विनीत कामतच्या भूमिकेत मनिष त्यागी 7fkkzezkj7luq8c7o0098p7lip2h17q 2717746 2717570 2026-10-07T06:02:32Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2717746 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{हा लेख |"{{लेखनाव}}"|दृश्यम (निःसंदिग्धीकरण)}} '''दृश्यम: द कन्क्लुजन''' (अथवा '''दृश्यम ३''')<ref>{{cite web |first=Fenil |last=Seta |access-date=21 September 2026 |title=EXCLUSIVE: Abhishek Pathak explains why Drishyam 3 was retitled Drishyam The Conclusion; reveals, “Mohanlal called Ajay Devgn after trailer launch. He REALLY liked the trailer. We’ll screen the film for him soon…” |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/exclusive-abhishek-pathak-explains-why-drishyam-3-was-retitled-drishyam-the-conclusion-reveals-mohanlal-called-ajay-devgn-after-trailer-launch-he-really-liked-the-trailer-well-s/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> हा २०२६ मधील एक भारतीय [[बॉलीवूड|हिंदी भाषिक]] गुन्हेगारी थरारपट आहे. या चित्रपटाचे सह-लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन अभिषेक पाठक यांनी केले आहे. पॅनोरमा स्टुडिओ आणि स्टार स्टुडिओ१८ द्वारे निर्मित हा चित्रपट ''[[दृश्यम २]]'' (२०२२) चा पुढील भाग, तर [[दृश्यम]] चित्रपट मालिकेचा तिसरा भाग आहे. या चित्रपटाची कथा स्वतंत्र लिखित असून ती मूळ मल्याळम चित्रपटाच्या कथानकाशी जोडलेली नाही.<ref>{{Cite news |date=9 September 2026 |title=Ajay Devgn Says <i>Drishyam 3</i> Is 'Completely Different' From Mohanlal's Malayalam Film |url=https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260910150231/https://www.ndtv.com/entertainment/ajay-devgn-says-drishyam-3-is-completely-different-from-mohanlals-malayalam-film-12024541 |archive-date=2026-09-10 |access-date=15 September 2026 |work=NDTV |language=en |url-status=live}}</ref> या चित्रपटात [[अजय देवगण]], [[तब्बू]], [[श्रिया सरन]], [[जयदीप अहलावत]], [[रजत कपूर]], [[प्रकाश राज]], [[इशिता दत्ता]] आणि म्रुणाल जाधव यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 December 2025 |title=Drishyam 3 announcement video drops; Ajay Devgn Returns as Vijay Salgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/drishyam-3-announcement-video-drops-ajay-devgn-returns-vijay-salgaonkar/ |access-date=22 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> चित्रपटाचे प्रमुख चित्रीकरण डिसेंबर २०२५ ते जून २०२६ दरम्यान प्रामुख्याने [[मुंबई]] आणि [[गोवा]] येथे पार पडले.<ref name="TOI">{{Cite web |date=23 November 2025 |title='Drishyam 3' to begin filming in December; Ajay Devgn, Tabu and Akshaye Khanna return for final chapter |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/drishyam-3-to-begin-filming-in-december-ajay-devgn-tabu-and-akshaye-khanna-return-for-final-chapter/articleshow/125516473.cms |access-date=21 December 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> हा चित्रपट २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[गांधी जयंती|गांधी जयंतीच्या]] मुहूर्तावर चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2025 |title=Ajay Devgn's Drishyam 3 set to release on October 2, 2026 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ajay-devgns-drishyam-3-set-release-october-2-2026-deeds-inside/ |access-date=21 December 2025 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref> या चित्रपटाला समीक्षकांकडून सकारात्मक पुनरावलोकने (रिव्ह्यू) मिळाली आहेत.<ref>{{cite web |last=Maru |first=Vibha |date=3 October 2026 |title=Karan Johar reviews Drishyam 3, calls Ajay Devgn, Jaideep Ahlawat's performances 'outstanding': 'Mazedaar, lajawab' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/karan-johar-reviews-drishyam-3-calls-ajay-devgn-jaideep-ahlawat-performances-outstanding-tabu-shriya-saran-rajat-kapoor-101791012535086-amp.html |website=hindustantimes.com |location=India |publisher=[[Hindustan Times]] |access-date=3 October 2026}}</ref> सध्या हा २०२६ मधील ५ वा सर्वाधिक कमाई करणारा हिंदी चित्रपट ठरला आहे. == कलाकार == * विजय साळगावकरच्या भूमिकेत [[अजय देवगण]] * माजी [[पोलीस महानिरीक्षक]] (आयजी) आणि सॅमची आई, मीरा देशमुखच्या भूमिकेत [[तब्बू]] * विजयची पत्नी आणि अंजू व अनूची आई, नंदिनी साळगावकरच्या भूमिकेत [[श्रिया सरन]] * गुन्हे शाखेचे एसपी राजवीर सिंग तोमर च्या भूमिकेत [[जयदीप अहलावत]] * मीराचे पती आणि सॅमचे वडील, महेश देशमुखच्या भूमिकेत [[रजत कपूर]] * सरकारी वकील इंद्रजित शेट्टीच्या भूमिकेत [[प्रकाश राज]] * विजय आणि नंदिनीची मोठी मुलगी, अंजू साळगावकरच्या भूमिकेत [[इशिता दत्ता]] * विजय आणि नंदिनीची लहान मुलगी, अनू साळगावकरच्या भूमिकेत [[मृणाल जाधव]] * [[पोलीस उपनिरीक्षक]] (एसआय) लक्ष्मिकांत गायतोंडेच्या भूमिकेत कमलेश सावंत * मुराद अलीच्या भूमिकेत [[सौरभ शुक्ला]] * ॲडव्होकेट गायत्री मोहनच्या भूमिकेत संवेदना सुवलका * एसआय शिव कुलकर्णीच्या भूमिकेत निशांत सिंग * असिस्टंट सब-इन्स्पेक्टर (एएसआय) जेनी थॉमसच्या भूमिकेत [[नेहा जोशी]] * रघू नाईकच्या भूमिकेत अजित सिंग * सावियो डी'सुझाच्या भूमिकेत रामचंद्र सिंग * जेकब डी मेलोच्या भूमिकेत जयरूप जीवन * अनिल कामतच्या भूमिकेत अमीर सलीम खान * न्यायमूर्ती जोसेफ मॅथ्यूजच्या भूमिकेत आकाशदीप साबिर * सुहासच्या भूमिकेत अभिषेक गायकवाड * सायरसच्या भूमिकेत डोडो भुजवाला * पाओलो फर्नांडिसच्या भूमिकेत संजय दाधीच * निलेश शिंदेच्या भूमिकेत ललीत सावंत * फादर मोझेसच्या भूमिकेत अजोय चक्रवर्ती * पोलीस महासंचालक (डीजीपी) सिन्हा यांच्या भूमिकेत शिवराज वाळवेकर * प्रिन्सिपल नायरच्या भूमिकेत आरती देसाई * श्री. कामत यांच्या भूमिकेत जितेन लालवाणी * श्रीमती कामत यांच्या भूमिकेत लीना शर्मा * विनीत कामतच्या भूमिकेत मनिष त्यागी efr3an9hyiq8emywvp72sg13r5uco3t 0 384991 2717375 2026-10-06T12:39:31Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = क्वेंटिन सॅम्पसन | image = | birth_date = {{Birth date and age|2000|8|4|df=yes}} | birth_place = [[गयाना]] | heightm = | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलद]] | role = [[फलंदाजी|फलंदाज]] | country = वेस्ट इंडीज | internat... 2717375 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = क्वेंटिन सॅम्पसन | image = | birth_date = {{Birth date and age|2000|8|4|df=yes}} | birth_place = [[गयाना]] | heightm = | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यम-जलद]] | role = [[फलंदाजी|फलंदाज]] | country = वेस्ट इंडीज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १९ जानेवारी | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = अफगाणिस्तान | T20Icap = ११० | lastT20Idate = २२ जानेवारी | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = अफगाणिस्तान | club1 = [[गयाना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|गयाना]] | year1 = २०२३-वर्तमान | club2 = गयाना ॲमेझॉन वॉरियर्स | year2 = २०२५-वर्तमान | clubnumber2 = ४३ | columns = 3 | hidedeliveries = true | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]] | matches1 = ३ | runs1 = ३५ | bat avg1 = ११.६६ | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ३० | deliveries1 = – | wickets1 = – | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = १/– | column2 = [[लिस्ट-अ सामने|लिस्ट अ]] | matches2 = २ | runs2 = १३ | bat avg2 = ६.५० | 100s/50s2 = ०/० | top score2 = १३ | deliveries2 = २४ | wickets2 = ० | bowl avg2 = – | fivefor2 = – | tenfor2 = – | best bowling2 = – | catches/stumpings2 = ०/– | column3 = [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|टी२०]] | matches3 = १२ | runs3 = २७६ | bat avg3 = २७.६० | 100s/50s3 = ०/२ | top score3 = ७६ | deliveries3 = – | wickets3 = – | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = २/– | date = २७ जानेवारी | year = २०२६ | source = https://www.espncricinfo.com/westindies/content/player/1342550.html [[क्रिकइन्फो]] }} '''क्वेंटिन सॅम्पसन''' (जन्म ४ ऑगस्ट २०००) हा [[गयाना|गयानाचा]] क्रिकेट खेळाडू आहे, जो वेस्ट इंडीजच्या देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये [[गयाना राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|गयाना]] संघाकडून वरच्या फळीतील फलंदाज म्हणून खेळतो. त्याने जानेवारी २०२६ मध्ये [[अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तानविरुद्ध]] [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीजकडून]] आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{Cite web |date=२६ जानेवारी २०२६ |title=West Indies name Sampson in T20 World Cup squad; Alzarri Joseph out injured |url=https://www.espn.com/cricket/story/_/id/47733959/t20-world-cup-2026-west-indies-name-quentin-sampson-squad-alzarri-joseph-injured |access-date=२६ जानेवारी २०२६ |website=ईएसपीएन}}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य दुवे== *[https://www.windiescricket.com/players/quentin-sampson-19469/ वेस्ट इंडीज क्रिकेट प्रोफाइलवरील क्वेंटिन सॅम्पसन] *{{cricinfo|id=1342550}} {{West Indies Squad 2026 Men's T20 World Cup}} {{DEFAULTSORT:Sampson, Quentin}} [[वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीजचे टी२० क्रिकेट खेळाडू]] p6rjpiq2f5hjprdsmfnen2ahiqqx6up 3 384992 2717381 2026-10-06T12:59:32Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2717381 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Noraclarity}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १८:२९, ६ ऑक्टोबर २०२६ (IST) e1mfp3p11hfc9q81vwc4i84ujys9h5v 0 384994 2717384 2026-10-06T14:40:49Z संतोष गोरे 135680 लेखनभेद 2717384 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] hqr10wrctelapehgiv4tzxulggmnbq4 2717637 2717384 2026-10-07T03:01:44Z संतोष गोरे 135680 पुनर्निर्देशन लक्ष्य [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] पासून [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] ला बदलविले 2717637 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] dyq22pe8uj10jdasf9nlwbtvb67zhs5 0 384995 2717385 2026-10-06T14:41:39Z संतोष गोरे 135680 लेखनभेद 2717385 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] hqr10wrctelapehgiv4tzxulggmnbq4 2717638 2717385 2026-10-07T03:02:17Z संतोष गोरे 135680 पुनर्निर्देशन लक्ष्य [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] पासून [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] ला बदलविले 2717638 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] dyq22pe8uj10jdasf9nlwbtvb67zhs5 0 384996 2717386 2026-10-06T14:42:57Z संतोष गोरे 135680 इतर नावे 2717386 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] hqr10wrctelapehgiv4tzxulggmnbq4 2717639 2717386 2026-10-07T03:02:36Z संतोष गोरे 135680 पुनर्निर्देशन लक्ष्य [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] पासून [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] ला बदलविले 2717639 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] dyq22pe8uj10jdasf9nlwbtvb67zhs5 0 384997 2717387 2026-10-06T14:44:03Z संतोष गोरे 135680 लेखनभेद 2717387 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] hqr10wrctelapehgiv4tzxulggmnbq4 2717640 2717387 2026-10-07T03:02:58Z संतोष गोरे 135680 पुनर्निर्देशन लक्ष्य [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] पासून [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] ला बदलविले 2717640 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] dyq22pe8uj10jdasf9nlwbtvb67zhs5 0 384998 2717388 2026-10-06T14:45:16Z संतोष गोरे 135680 लेखनभेद 2717388 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] hqr10wrctelapehgiv4tzxulggmnbq4 2717641 2717388 2026-10-07T03:03:31Z संतोष गोरे 135680 पुनर्निर्देशन लक्ष्य [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] पासून [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] ला बदलविले 2717641 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] dyq22pe8uj10jdasf9nlwbtvb67zhs5 0 384999 2717392 2026-10-06T15:34:15Z संतोष गोरे 135680 [[:en:Drishyam (disambiguation)|Drishyam (disambiguation)]] पासून भाषांतरित 2717392 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''दृश्यम''' हा मूळ संस्कृत शब्द असून त्याचा मराठीत "जे पाहिले जाऊ शकते", "दिसणारे" किंवा "दिसणारा देखावा / चित्र" असा अर्थ होतो. == चित्रपट == === मल्याळम === * '''दृश्यम''' नावाने २०१३ साली जीतू जोसेफ दिग्दर्शित मल्याळम भाषेत प्रथम चित्रपट बनवला गेला. * '''दृश्यम २''' नावाने २०१३ सालच्या चित्रपटाचा २०२१ मधील मल्याळम भाषेत सिक्वेल बनवला गेला. * '''दृश्यम ३''' २०१३ च्या चित्रपटाचा २०२६ मधील मल्याळम भाषेत तिसरा सिक्वेल बनवला गेला. === हिंदी === * '''[[दृश्यम]]''' (२०१५ चित्रपट), २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा निशिकांत कामत यांचा हिंदी भाषेतील रिमेक. * '''[[दृश्यम २]]''' (२०२२ चित्रपट), हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल आहे. * [[दृश्यम: द कन्क्लुजन]], हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२६ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक तिसरा सिक्वेल आणि शेवटचा हिंदी भाषेतील चित्रपट हा रिमेक असून देखील याची कथा मल्याळम चित्रपटापासून वेगळी लिहिण्यात आली. * '''पापनासम ''', जीतू जोसेफ दिग्दर्शित २०१५ चा भारतीय तमिळ-भाषेतील चित्रपट, ज्याला तमिळ दृश्यम असे संबोधले जाते. * '''दृश्यम फिल्म्स''', मनीष मुंदडा द्वारा २०१४ साली स्थापित एक भारतीय चित्रपट निर्मिती कंपनी. ao0kc3dta4b50ez8bcghfdm0pu2cyew 2717396 2717392 2026-10-06T15:46:16Z संतोष गोरे 135680 2717396 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''दृश्यम''' हा मूळ संस्कृत शब्द असून त्याचा मराठीत "जे पाहिले जाऊ शकते", "दिसणारे" किंवा "दिसणारा देखावा / चित्र" असा अर्थ होतो. == चित्रपट == === मल्याळम === * '''दृश्यम''' नावाने २०१३ साली जीतू जोसेफ दिग्दर्शित मल्याळम भाषेत प्रथम चित्रपट बनवला गेला. * '''दृश्यम २''' नावाने २०१३ सालच्या चित्रपटाचा २०२१ मधील मल्याळम भाषेत सिक्वेल बनवला गेला. * '''दृश्यम ३''' २०१३ च्या चित्रपटाचा २०२६ मधील मल्याळम भाषेत तिसरा सिक्वेल बनवला गेला. === हिंदी === * '''[[दृश्यम]]''' (२०१५ चित्रपट), २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा निशिकांत कामत यांचा हिंदी भाषेतील रिमेक. * '''[[दृश्यम २]]''' (२०२२ चित्रपट), हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल आहे. * [[दृश्यम: द कन्क्लुजन]], हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२६ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक तिसरा सिक्वेल आणि शेवटचा हिंदी भाषेतील चित्रपट हा रिमेक असून देखील याची कथा मल्याळम चित्रपटापासून वेगळी लिहिण्यात आली. === तमिळ === * '''पापनासम ''', जीतू जोसेफ दिग्दर्शित २०१५ चा भारतीय तमिळ-भाषेतील चित्रपट, ज्याला तमिळ दृश्यम असे संबोधले जाते. === तेलुगू === * '''दृश्यम''', २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा श्रीप्रियाचा २०१४ मधील तेलुगू-भाषेचा रिमेक '''दृश्यम २''' , २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा २०२१ मधील तेलुगू रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल. === कन्नड === '''दृश्य ''', २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा २०१४ मधील कन्नड भाषेतील रिमेक. '''दृश्य २''' , २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा २०२१ मधील कन्नड भाषेतील रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल. === इतर === * '''दृश्यम फिल्म्स''', मनीष मुंदडा द्वारा २०१४ साली स्थापित एक भारतीय चित्रपट निर्मिती कंपनी. 7y4jzdgi75v2pmz2s6mampx1wit8wvw 2717398 2717396 2026-10-06T15:46:50Z संतोष गोरे 135680 2717398 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''दृश्यम''' हा मूळ संस्कृत शब्द असून त्याचा मराठीत "जे पाहिले जाऊ शकते", "दिसणारे" किंवा "दिसणारा देखावा / चित्र" असा अर्थ होतो. == चित्रपट == === मल्याळम === * '''दृश्यम''' नावाने २०१३ साली जीतू जोसेफ दिग्दर्शित मल्याळम भाषेत प्रथम चित्रपट बनवला गेला. * '''दृश्यम २''' नावाने २०१३ सालच्या चित्रपटाचा २०२१ मधील मल्याळम भाषेत सिक्वेल बनवला गेला. * '''दृश्यम ३''' २०१३ च्या चित्रपटाचा २०२६ मधील मल्याळम भाषेत तिसरा सिक्वेल बनवला गेला. === हिंदी === * '''[[दृश्यम]]''' (२०१५ चित्रपट), २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा निशिकांत कामत यांचा हिंदी भाषेतील रिमेक. * '''[[दृश्यम २]]''' (२०२२ चित्रपट), हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल आहे. * '''[[दृश्यम: द कन्क्लुजन]]''', हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२६ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक तिसरा सिक्वेल आणि शेवटचा हिंदी भाषेतील चित्रपट हा रिमेक असून देखील याची कथा मल्याळम चित्रपटापासून वेगळी लिहिण्यात आली. === तमिळ === * '''पापनासम ''', जीतू जोसेफ दिग्दर्शित २०१५ चा भारतीय तमिळ-भाषेतील चित्रपट, ज्याला तमिळ दृश्यम असे संबोधले जाते. === तेलुगू === * '''दृश्यम''', २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा श्रीप्रियाचा २०१४ मधील तेलुगू-भाषेचा रिमेक '''दृश्यम २''' , २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा २०२१ मधील तेलुगू रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल. === कन्नड === '''दृश्य ''', २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा २०१४ मधील कन्नड भाषेतील रिमेक. '''दृश्य २''' , २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा २०२१ मधील कन्नड भाषेतील रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल. === इतर === * '''दृश्यम फिल्म्स''', मनीष मुंदडा द्वारा २०१४ साली स्थापित एक भारतीय चित्रपट निर्मिती कंपनी. 266ap7w0o9sxt3tgz2jorh2us2u5qn2 2717451 2717398 2026-10-06T19:09:46Z संतोष गोरे 135680 /* तेलुगू */ 2717451 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''दृश्यम''' हा मूळ संस्कृत शब्द असून त्याचा मराठीत "जे पाहिले जाऊ शकते", "दिसणारे" किंवा "दिसणारा देखावा / चित्र" असा अर्थ होतो. == चित्रपट == === मल्याळम === * '''दृश्यम''' नावाने २०१३ साली जीतू जोसेफ दिग्दर्शित मल्याळम भाषेत प्रथम चित्रपट बनवला गेला. * '''दृश्यम २''' नावाने २०१३ सालच्या चित्रपटाचा २०२१ मधील मल्याळम भाषेत सिक्वेल बनवला गेला. * '''दृश्यम ३''' २०१३ च्या चित्रपटाचा २०२६ मधील मल्याळम भाषेत तिसरा सिक्वेल बनवला गेला. === हिंदी === * '''[[दृश्यम]]''' (२०१५ चित्रपट), २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा निशिकांत कामत यांचा हिंदी भाषेतील रिमेक. * '''[[दृश्यम २]]''' (२०२२ चित्रपट), हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल आहे. * '''[[दृश्यम: द कन्क्लुजन]]''', हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२६ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक तिसरा सिक्वेल आणि शेवटचा हिंदी भाषेतील चित्रपट हा रिमेक असून देखील याची कथा मल्याळम चित्रपटापासून वेगळी लिहिण्यात आली. === तमिळ === * '''पापनासम ''', जीतू जोसेफ दिग्दर्शित २०१५ चा भारतीय तमिळ-भाषेतील चित्रपट, ज्याला तमिळ दृश्यम असे संबोधले जाते. === तेलुगू === * '''दृश्यम''', २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा श्रीप्रियाचा २०१४ मधील तेलुगू-भाषेचा रिमेक * '''दृश्यम २''' , २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा २०२१ मधील तेलुगू रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल. === कन्नड === '''दृश्य ''', २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा २०१४ मधील कन्नड भाषेतील रिमेक. '''दृश्य २''' , २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा २०२१ मधील कन्नड भाषेतील रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल. === इतर === * '''दृश्यम फिल्म्स''', मनीष मुंदडा द्वारा २०१४ साली स्थापित एक भारतीय चित्रपट निर्मिती कंपनी. knrhdvv37otd4hy80ut2128duohhmf8 2717452 2717451 2026-10-06T19:09:59Z संतोष गोरे 135680 /* कन्नड */ 2717452 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''दृश्यम''' हा मूळ संस्कृत शब्द असून त्याचा मराठीत "जे पाहिले जाऊ शकते", "दिसणारे" किंवा "दिसणारा देखावा / चित्र" असा अर्थ होतो. == चित्रपट == === मल्याळम === * '''दृश्यम''' नावाने २०१३ साली जीतू जोसेफ दिग्दर्शित मल्याळम भाषेत प्रथम चित्रपट बनवला गेला. * '''दृश्यम २''' नावाने २०१३ सालच्या चित्रपटाचा २०२१ मधील मल्याळम भाषेत सिक्वेल बनवला गेला. * '''दृश्यम ३''' २०१३ च्या चित्रपटाचा २०२६ मधील मल्याळम भाषेत तिसरा सिक्वेल बनवला गेला. === हिंदी === * '''[[दृश्यम]]''' (२०१५ चित्रपट), २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा निशिकांत कामत यांचा हिंदी भाषेतील रिमेक. * '''[[दृश्यम २]]''' (२०२२ चित्रपट), हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल आहे. * '''[[दृश्यम: द कन्क्लुजन]]''', हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२६ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक तिसरा सिक्वेल आणि शेवटचा हिंदी भाषेतील चित्रपट हा रिमेक असून देखील याची कथा मल्याळम चित्रपटापासून वेगळी लिहिण्यात आली. === तमिळ === * '''पापनासम ''', जीतू जोसेफ दिग्दर्शित २०१५ चा भारतीय तमिळ-भाषेतील चित्रपट, ज्याला तमिळ दृश्यम असे संबोधले जाते. === तेलुगू === * '''दृश्यम''', २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा श्रीप्रियाचा २०१४ मधील तेलुगू-भाषेचा रिमेक * '''दृश्यम २''' , २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा २०२१ मधील तेलुगू रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल. === कन्नड === * '''दृश्य ''', २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा २०१४ मधील कन्नड भाषेतील रिमेक. * '''दृश्य २''' , २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा २०२१ मधील कन्नड भाषेतील रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल. === इतर === * '''दृश्यम फिल्म्स''', मनीष मुंदडा द्वारा २०१४ साली स्थापित एक भारतीय चित्रपट निर्मिती कंपनी. qqqkpciwf9dgl7bt5ki75fmo2lbro3o 2717642 2717452 2026-10-07T03:04:52Z संतोष गोरे 135680 /* चित्रपट */ 2717642 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''दृश्यम''' हा मूळ संस्कृत शब्द असून त्याचा मराठीत "जे पाहिले जाऊ शकते", "दिसणारे" किंवा "दिसणारा देखावा / चित्र" असा अर्थ होतो. == चित्रपट == === मल्याळम === * '''दृश्यम''' नावाने २०१३ साली जीतू जोसेफ दिग्दर्शित मल्याळम भाषेत प्रथम चित्रपट बनवला गेला. * '''दृश्यम २''' नावाने २०१३ सालच्या चित्रपटाचा २०२१ मधील मल्याळम भाषेत सिक्वेल बनवला गेला. * '''दृश्यम ३''' २०१३ च्या चित्रपटाचा २०२६ मधील मल्याळम भाषेत तिसरा सिक्वेल बनवला गेला. === हिंदी === * '''[[दृश्यम]]''' (२०१५ चित्रपट), २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा निशिकांत कामत यांचा हिंदी भाषेतील रिमेक. * '''[[दृश्यम २]]''' (२०२२ चित्रपट), हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल आहे. * '''[[दृश्यम: द कन्क्लूजन]]''', हा अभिषेक पाठक यांनी दिग्दर्शित केलेला २०२६ च्या मल्याळम चित्रपटाचा रिमेक तिसरा सिक्वेल आणि शेवटचा हिंदी भाषेतील चित्रपट हा रिमेक असून देखील याची कथा मल्याळम चित्रपटापासून वेगळी लिहिण्यात आली. === तमिळ === * '''पापनासम ''', जीतू जोसेफ दिग्दर्शित २०१५ चा भारतीय तमिळ-भाषेतील चित्रपट, ज्याला तमिळ दृश्यम असे संबोधले जाते. === तेलुगू === * '''दृश्यम''', २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा श्रीप्रियाचा २०१४ मधील तेलुगू-भाषेचा रिमेक * '''दृश्यम २''' , २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा २०२१ मधील तेलुगू रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल. === कन्नड === * '''दृश्य ''', २०१३ सालच्या मल्याळम चित्रपटाचा २०१४ मधील कन्नड भाषेतील रिमेक. * '''दृश्य २''' , २०२१ च्या मल्याळम चित्रपटाचा २०२१ मधील कन्नड भाषेतील रिमेक आणि वरील चित्रपटाचा सिक्वेल. === इतर === * '''दृश्यम फिल्म्स''', मनीष मुंदडा द्वारा २०१४ साली स्थापित एक भारतीय चित्रपट निर्मिती कंपनी. q6g6p4t2wc1g912vapoitwuuily6b8x 0 385000 2717397 2026-10-06T15:46:33Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह पहिला | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.... 2717397 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह पहिला | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ११५२]] - [[इ.स. ११७३]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११५२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = पहिला नरसिंह | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | वडील = | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''नरसिंह पहिला''' (कन्नड : ಒಂದನೆ ನರಸಿಂಹ) (राज्यकाळ: ११५२-११७३) हा होयसळ साम्राज्याचा शासक होता. त्याचा मुख्य वारसा म्हणजे त्याने आपला अधिपती, पश्चिम चालुक्य साम्राज्याचा राजा [[तिसरा तैलप]] याच्यावर मिळवलेला विजय, ज्यामुळे त्याच्या उत्तराधिकाऱ्याला स्वातंत्र्य घोषित करण्याचा मार्ग मोकळा झाला. तथापि, तो त्यांचा कलचुरी मांडलिक बिज्जल दुसरा याच्या आव्हानाला तोंड देऊ शकला नाही. नरसिंह पहिल्याला त्याचा मुलगा [[दुसरा वीर बल्लाळ]] याने पदच्युत केले. नरसिंह पहिल्याच्या सेनापती हुल्लाने ११६३ मध्ये जिनानाथपुरा (श्रावणबेलागोलाजवळ), ११५९ मध्ये भंडारा बसडी आणि ११४१ मध्ये वरदमन जैन मंदिर, सांकीघट्टा येथे धर्मादाय गृह बांधले. 0qqpqs9hk2lpgqavxhak4onb4fx9dy4 2717399 2717397 2026-10-06T15:50:50Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2717399 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह पहिला | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ११५२]] - [[इ.स. ११७३]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११५२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = पहिला नरसिंह | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | वडील = | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''नरसिंह पहिला''' (कन्नड : ಒಂದನೆ ನರಸಿಂಹ) (राज्यकाळ: ११५२-११७३) हा होयसळ साम्राज्याचा शासक होता. त्याचा मुख्य वारसा म्हणजे त्याने आपला अधिपती, पश्चिम चालुक्य साम्राज्याचा राजा [[तिसरा तैलप चालुक्य]] याच्यावर मिळवलेला विजय, ज्यामुळे त्याच्या उत्तराधिकाऱ्याला स्वातंत्र्य घोषित करण्याचा मार्ग मोकळा झाला. तथापि, तो त्यांचा कलचुरी मांडलिक बिज्जल दुसरा याच्या आव्हानाला तोंड देऊ शकला नाही. नरसिंह पहिल्याला त्याचा मुलगा [[दुसरा वीर बल्लाळ]] याने पदच्युत केले. नरसिंह पहिल्याच्या सेनापती हुल्लाने ११६३ मध्ये जिनानाथपुरा (श्रावणबेलागोलाजवळ), ११५९ मध्ये भंडारा बसडी आणि ११४१ मध्ये वरदमन जैन मंदिर, सांकीघट्टा येथे धर्मादाय गृह बांधले. 53x315jy7vwhoysbzyf72p88tu5n8xk 2717573 2717399 2026-10-06T19:33:52Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717573 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह पहिला | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ११५२]] - [[इ.स. ११७३]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११५२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = पहिला नरसिंह | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | वडील = | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''नरसिंह पहिला''' (कन्नड : ಒಂದನೆ ನರಸಿಂಹ) (राज्यकाळ: ११५२-११७३) हा होयसळ साम्राज्याचा शासक होता. त्याचा मुख्य वारसा म्हणजे त्याने आपला अधिपती, पश्चिम चालुक्य साम्राज्याचा राजा [[तिसरा तैलप चालुक्य]] याच्यावर मिळवलेला विजय, ज्यामुळे त्याच्या उत्तराधिकाऱ्याला स्वातंत्र्य घोषित करण्याचा मार्ग मोकळा झाला. तथापि, तो त्यांचा कलचुरी मांडलिक बिज्जल दुसरा याच्या आव्हानाला तोंड देऊ शकला नाही. नरसिंह पहिल्याला त्याचा मुलगा [[दुसरा वीर बल्लाळ]] याने पदच्युत केले. नरसिंह पहिल्याच्या सेनापती हुल्लाने ११६३ मध्ये जिनानाथपुरा (श्रावणबेलागोलाजवळ), ११५९ मध्ये भंडारा बसडी आणि ११४१ मध्ये वरदमन जैन मंदिर, सांकीघट्टा येथे धर्मादाय गृह बांधले. [[वर्ग:होयसळ सम्राट|नरसिंह ०१]] rkz84bwnzfvyt3lvr06vdzmes3bvy3t 2717574 2717573 2026-10-06T19:33:58Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717574 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह पहिला | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ११५२]] - [[इ.स. ११७३]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११५२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = पहिला नरसिंह | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | वडील = | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''नरसिंह पहिला''' (कन्नड : ಒಂದನೆ ನರಸಿಂಹ) (राज्यकाळ: ११५२-११७३) हा होयसळ साम्राज्याचा शासक होता. त्याचा मुख्य वारसा म्हणजे त्याने आपला अधिपती, पश्चिम चालुक्य साम्राज्याचा राजा [[तिसरा तैलप चालुक्य]] याच्यावर मिळवलेला विजय, ज्यामुळे त्याच्या उत्तराधिकाऱ्याला स्वातंत्र्य घोषित करण्याचा मार्ग मोकळा झाला. तथापि, तो त्यांचा कलचुरी मांडलिक बिज्जल दुसरा याच्या आव्हानाला तोंड देऊ शकला नाही. नरसिंह पहिल्याला त्याचा मुलगा [[दुसरा वीर बल्लाळ]] याने पदच्युत केले. नरसिंह पहिल्याच्या सेनापती हुल्लाने ११६३ मध्ये जिनानाथपुरा (श्रावणबेलागोलाजवळ), ११५९ मध्ये भंडारा बसडी आणि ११४१ मध्ये वरदमन जैन मंदिर, सांकीघट्टा येथे धर्मादाय गृह बांधले. [[वर्ग:होयसळ सम्राट|नरसिंह ०१]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 6oimaznabvfg5qoh0pbecwkewimjlbs 0 385001 2717403 2026-10-06T16:06:32Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ दुसरा | पदवी = चक्रवर्ती | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक =... 2717403 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ दुसरा | पदवी = चक्रवर्ती | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[२२ जुलै]] [[इ.स. ११७३]] - [[इ.स. १२२०]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११७३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = दुसरा वीर बल्लाळ | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा वीर नरसिंह]] | वडील = | आई = | पत्नी = चोलमहादेवी<br>केतलादेवी | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा वीर नरसिंह]]<br>सोमलादेवी | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ दुसरा''' (राज्यकाळ २२ जुलै ११७३ – १२२०) हा होयसळ साम्राज्याचा सर्वात उल्लेखनीय राजा होता. [[देवगिरीचे यादव]], दक्षिणेकडील कलचुरी, मदुराईचे पांड्य आणि क्षीण होत चाललेल्या पश्चिम चालुक्य साम्राज्याविरुद्धचे त्याचे यश, तसेच तंजावरच्या क्षीण होत चाललेल्या चोळांवरील त्याच्या वर्चस्वामुळे होयसळ त्यांच्या सत्तेच्या शिखरावर पोहोचले. इतिहासकार चौरसियांचा दावा आहे की १२ व्या शतकाच्या अखेरीस, बल्लाळ दुसऱ्याच्या विजयांमुळे होयसळ हे दख्खनचे सर्वात शक्तिशाली घराणे बनले होते. इतिहासकार डेरेट यांच्या मते, बल्लाळ दुसरा हा "होयसळ राजांमध्ये सर्वात उत्कृष्ट" होता, आणि इतिहासकार विल्यम कोएल्हो यांनी बल्लाळ दुसऱ्याची तुलना राजा [[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]]शी करताना लिहिले आहे, "त्याने आपल्या आजोबांशी कीर्तीत स्पर्धा केली". त्याच्या दरबारात मध्ययुगीन कन्नड भाषेतील काही सर्वात उल्लेखनीय कवी होते, ज्यात जैन कवी जन्न आणि नेमीचंद्र, आणि ब्राह्मण कवी रुद्रभट्ट यांचा समावेश होता. इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याच्या राजवटीत, होयसळ राज्य एका स्वतंत्र साम्राज्यात एकवटले आणि "होयसळ साम्राज्यवाद" नावाच्या युगाची सुरुवात झाली. त्याच्या स्थापत्य वारशामध्ये अनेक सुशोभित मंदिरे, केदारेश्वर मंदिर, वीर नारायण मंदिर आणि अमृतेश्वर मंदिराचा समावेश आहे. त्याला युद्धात आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये त्याचा मुलगा, राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] आणि राज्याभिषेक झालेली राणी उमादेवी यांनी समर्थपणे साथ दिली. त्याची दुसरी राणी चोळमहादेवी ही चोळ राजकन्या होती. त्याची मुलगी सोमलादेवी हिचा विवाह चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याच्याशी झाला होता. [[File:Profile of Amrutesvara temple at Amruthapura in Chikkamagaluru district.JPG|upright|thumb|200px|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर]] [[File:Profile of Veeranarayana Temple in Belavadi.jpg|thumb|upright|200px|बेलावाडीतील वीरनारायण मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Profile of Kedareshwara Temple in Halebidu1.jpg|thumb|upright|200px|हळेबिडू येथील केदारेश्वराचे मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Nageshvara (near) and Chennakeshava (far) temples at Mosale.JPG|thumb|upright|200px|मोसळे येथील नागेश्वर (जवळचे) आणि चेन्नकेशव (दूर) मंदिरे, इ.स. १२००]] [[File:Old Kannada inscription (1196 AD) in the Amrutesvara temple at Amruthapura.JPG|thumb|right|upright|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिरातील वीर बल्लाळ द्वितीय यांच्या राजवटीतील जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. सुमारे ११९६).]] [[File:Old Kannada inscription dated Shaka 1116 (c.1193 AD) of Hoysala empire King Veera Ballala II.JPG|thumb|upright|कर्नाटकातील बगाली येथील होयसला साम्राज्याचा राजा वीरा बल्लाळ दुसरा यांचा जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. ११९३)]] mam0z88m5hglzixhxb6ucxfjeufz28b 2717407 2717403 2026-10-06T16:17:29Z Aryan Bagkar 152513 2717407 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ दुसरा | पदवी = चक्रवर्ती | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[२२ जुलै]] [[इ.स. ११७३]] - [[इ.स. १२२०]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११७३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = दुसरा वीर बल्लाळ | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा वीर नरसिंह]] | वडील = | आई = | पत्नी = चोलमहादेवी<br>केतलादेवी | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा वीर नरसिंह]]<br>सोमलादेवी | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ दुसरा''' (राज्यकाळ २२ जुलै ११७३ – १२२०) हा होयसळ साम्राज्याचा सर्वात उल्लेखनीय राजा होता. [[देवगिरीचे यादव]], दक्षिणेकडील कलचुरी, मदुराईचे पांड्य आणि क्षीण होत चाललेल्या पश्चिम चालुक्य साम्राज्याविरुद्धचे त्याचे यश, तसेच तंजावरच्या क्षीण होत चाललेल्या चोळांवरील त्याच्या वर्चस्वामुळे होयसळ त्यांच्या सत्तेच्या शिखरावर पोहोचले. इतिहासकार चौरसियांचा दावा आहे की १२ व्या शतकाच्या अखेरीस, बल्लाळ दुसऱ्याच्या विजयांमुळे होयसळ हे दख्खनचे सर्वात शक्तिशाली घराणे बनले होते. इतिहासकार डेरेट यांच्या मते, बल्लाळ दुसरा हा "होयसळ राजांमध्ये सर्वात उत्कृष्ट" होता, आणि इतिहासकार विल्यम कोएल्हो यांनी बल्लाळ दुसऱ्याची तुलना राजा [[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]]शी करताना लिहिले आहे, "त्याने आपल्या आजोबांशी कीर्तीत स्पर्धा केली". त्याच्या दरबारात मध्ययुगीन कन्नड भाषेतील काही सर्वात उल्लेखनीय कवी होते, ज्यात जैन कवी जन्न आणि नेमीचंद्र, आणि ब्राह्मण कवी रुद्रभट्ट यांचा समावेश होता. इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याच्या राजवटीत, होयसळ राज्य एका स्वतंत्र साम्राज्यात एकवटले आणि "होयसळ साम्राज्यवाद" नावाच्या युगाची सुरुवात झाली. त्याच्या स्थापत्य वारशामध्ये अनेक सुशोभित मंदिरे, केदारेश्वर मंदिर, वीर नारायण मंदिर आणि अमृतेश्वर मंदिराचा समावेश आहे. त्याला युद्धात आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये त्याचा मुलगा, राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] आणि राज्याभिषेक झालेली राणी उमादेवी यांनी समर्थपणे साथ दिली. त्याची दुसरी राणी चोळमहादेवी ही चोळ राजकन्या होती. त्याची मुलगी सोमलादेवी हिचा विवाह चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याच्याशी झाला होता. [[File:Profile of Amrutesvara temple at Amruthapura in Chikkamagaluru district.JPG|upright|thumb|200px|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर]] [[File:Profile of Veeranarayana Temple in Belavadi.jpg|thumb|upright|200px|बेलावाडीतील वीरनारायण मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Profile of Kedareshwara Temple in Halebidu1.jpg|thumb|upright|200px|हळेबिडू येथील केदारेश्वराचे मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Nageshvara (near) and Chennakeshava (far) temples at Mosale.JPG|thumb|upright|200px|मोसळे येथील नागेश्वर (जवळचे) आणि चेन्नकेशव (दूर) मंदिरे, इ.स. १२००]] [[File:Old Kannada inscription (1196 AD) in the Amrutesvara temple at Amruthapura.JPG|thumb|right|upright|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिरातील वीर बल्लाळ द्वितीय यांच्या राजवटीतील जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. सुमारे ११९६).]] [[File:Old Kannada inscription dated Shaka 1116 (c.1193 AD) of Hoysala empire King Veera Ballala II.JPG|thumb|upright|कर्नाटकातील बगाली येथील होयसला साम्राज्याचा राजा वीरा बल्लाळ दुसरा यांचा जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. ११९३)]] ==शेजारील राज्यांविरुद्ध युद्धे== २२ जुलै ११७३ रोजी बल्लाळ द्वितीय होयसळ सिंहासनावर आरूढ होण्यापूर्वी, त्याने चेंगलव आणि कोंगलव यांसारख्या काही मलनद सरदारांच्या मदतीने त्याचे दुर्बळ वडील [[पहिला नरसिंह]] यांच्याविरुद्ध यशस्वी बंड केले होते. नंतर त्याने हे सुनिश्चित केले की तेच सरदार त्याच्याविरुद्ध बंड करू शकणार नाहीत. १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, दुर्बळ होत असलेले चालुक्य सिंहासन हे मुख्य मांडलिक, यादव, होयसळ आणि कलचुरी यांच्यातील वादाचे कारण बनले. सुमारे ११६८ च्या सुमारास, कलचुरी राजा बिज्जल द्वितीय याने चालुक्यांची राजधानी [[बसवकल्याण]] (तेव्हा कल्याणी, आधुनिक कर्नाटक राज्यातील बिदर जिल्ह्यात) ताब्यात घेतली होती. इतिहासकार कामथ यांच्या मते, सुमारे ११७१ मध्ये, महत्त्वाकांक्षी बल्ललने उच्छंगी घराण्यातील पांड्य राजा कवदेवाविरुद्ध पहिला विजय मिळवला. यानंतर सुमारे ११७८ मध्ये हंगलचे विलीनीकरण झाले. परंतु सुमारे ११७९ मध्ये बेलवोला-३०० वर आक्रमण करण्याचा त्याचा प्रयत्न कलचुरी सेनापती संकामाकडून पराभूत झाला, ज्याने हंगल ताब्यात घेतले. चोप्रा इत्यादींच्या मते, सुमारे ११७९ मध्ये, होयसळ प्रदेशावर झालेल्या कलचुरी आक्रमणामुळे बल्लाळ द्वितीयसोबत युद्धविराम झाला, ज्यात बल्लाळ नाममात्र अधीनता स्वीकारण्यास आणि चालुक्यांविरुद्धच्या त्यांच्या योजनांमध्ये कलचुरींना मदत करण्यास सहमत झाला. तथापि, सुमारे ११८३ पर्यंत, बिज्जल द्वितीयच्या पुत्रांच्या अकार्यक्षम शासनामुळे कलचुरींचा स्वतःचाच गंभीर ऱ्हास होत होता. शेवटचा चालुक्य वंशज, सोमेश्वर चतुर्थ, कलचुरी सेनापती ब्रह्माच्या मदतीने आपली राजधानी बसवकल्याणवर पुन्हा नियंत्रण मिळवले होते.       कृष्णा - तुंगभद्रा दोआब प्रदेशातील भूभागांसाठी खरा वाद आता यादव राजा भिल्लम पंचम आणि होयसळ सम्राट बल्लल द्वितीय यांच्यात होता. सुमारे ११८९ पर्यंत, [[बसवकल्याण]] भिल्लम पंचमच्या ताब्यात गेले होते, तरीही त्याला रत्त, बनवासीचे [[कदंब]] आणि [[शिलाहार]] यांसारख्या चालुक्य मांडलिकांकडून मान्यता मिळवता आली नाही. या अनिश्चिततेचा फायदा घेऊन, बल्लल द्वितीयने हद्दपार केलेल्या चालुक्य राजा सोमेश्वर सहावाविरुद्ध बनवासीवर अनेक मोहिमा काढल्या आणि सुमारे ११९० पर्यंत त्याला पराभूत केले. सुमारे ११९१ मध्ये, होयसळ सम्राटाने सोरातूर आणि लक्कुंडी (आधुनिक गदग जिल्ह्यात) येथील निर्णायक लढायांमध्ये यादव भिल्लम पंचमवर वरचढपणा मिळवला, जिथे त्याने आपले मिळवलेले प्रदेश मजबूत करण्यासाठी बराच वेळ घालवला असे दिसते. अशाप्रकारे, बल्लल द्वितीय होयसळ साम्राज्याच्या उत्तरेकडील सीमा मलप्रभा नदी आणि कृष्णा नद्यांपर्यंत पुढे ढकलण्यास सक्षम झाला. सुमारे ११९२ पर्यंत, बल्लल द्वितीयने स्वतःला संपूर्ण आधुनिक कर्नाटक प्रदेशाचा सम्राट म्हणून राज्याभिषेक केला होता. त्याच्या सुमारे ११९६ च्या एका नोंदीनुसार, त्याने बनवासी, हंगल, हलाशी, नोलंबावडी ( नोलंबा घराणे ), बागलकोट आणि गुलबर्गा (येलबुर्गी) यासह अनेक लहान राजघराण्यांवर विजय मिळवला होता, जे दर्शवते की त्याचे समृद्ध तुंगभद्रा-कृष्णा नदी प्रदेशावर पूर्ण नियंत्रण होते. सुमारे १२१२ नंतर, त्याने तुंगभद्रा नदीच्या उत्तरेकडील हे सर्व प्रदेश यादव राजा [[दुसरा सिंहणदेव यादव]]कडे गमावले. ==चोलांसोबतचे संबंध== सुमारे १२१६ च्या सुमारास, मारवर्मन सुंदर पांड्याने मदुराईच्या सिंहासनावर आरोहण केले. चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याने त्याचा मोठा भाऊ जटावर्मन कुलशेखर याचा केलेल्या अपमानाचा बदला घेण्यासाठी, त्याने चोळ प्रदेशावर आक्रमण केले आणि कुलोथुंगाला हद्दपार केले. कुलोथुंग तिसऱ्याने होयसळांची मदत मागितली. बल्लाळ दुसऱ्याने तात्काळ राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] च्या नेतृत्वाखाली आपले सैन्य पाठवले, ज्याने पांड्यांना मागे हटवण्यात आणि चोळ राज्याची पुनर्स्थापना करण्यात यश मिळवले. या विजयामुळे, बल्लळ द्वितीयने केवळ चोळराज्यप्रतिष्ठाचार्य ("चोळ साम्राज्याचे संस्थापक"), होयसळ चक्रवर्ती ("होयसळ सम्राट") आणि दक्षिण चक्रवर्ती ("दक्षिणेचा सम्राट") यांसारख्या शाही पदव्याच धारण केल्या नाहीत, तर त्याने श्रीरंगम (मध्य तमिळनाडू) जवळील सुपीक कावेरी मैदानी प्रदेशाचा काही भाग थेट आपल्या नियंत्रणाखाली आणला. तेलगू चोड आणि त्यांचे अधिपती, काकतीय राजवंश यांच्याशी वैर पुढे चालू ठेवण्यासाठी कांचीमध्ये होयसळ सैन्य ठेवण्यात आले होते. इतिहासकार जॉन की यांच्या शब्दांत, "अल्पावधीसाठी का होईना, होयसळ हे कन्नड भाषिक दख्खनच्या बहुतेक भागांमध्ये सर्वश्रेष्ठ होते आणि पूर्व घाटाच्या दक्षिणेकडील सुपीक प्रदेशात मध्यस्थ म्हणून भूमिका बजावू शकत होते". ==कला आणि वास्तुकलेचे आश्रयदाते== वीर बल्लल द्वितीय हा कन्नड साहित्याचा एक महान आश्रयदाता होता. १३ व्या शतकातील सर्वात प्रभावशाली कन्नड कवींपैकी एक असलेल्या जन्नने त्याच्या दरबारात हजेरी लावली आणि त्याला 'कविचक्रवर्ती' ("कवींमधील सम्राट") या उपाधीने सन्मानित करण्यात आले. त्याचे सर्वात उल्लेखनीय लेखन आणि महान कृती, यशोदरा चरित्र (इ.स. १२०९ च्या सुमारास) जैन तत्त्वांशी संबंधित आहे. नेमीचंद्र हा बल्लल द्वितीय आणि खोलापूरचा शिलाहार राजा लक्ष्मण या दोघांचाही राजकवी होता. त्याने कन्नडमधील सर्वात जुनी उपलब्ध प्रणय कथा 'लीलावती प्रबंध' (इ.स. ११७० च्या सुमारास) आणि बल्लल द्वितीयच्या मंत्र्याच्या सांगण्यावरून 'नेमिनाथपुराण' नावाचे एक अपूर्ण जैन महाकाव्य लिहिले. रुद्रभट्ट, १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील एक उल्लेखनीय ब्राह्मण लेखक, राजा आणि त्याच्या एका मंत्र्याने आश्रय दिला होता. त्यांनी सुमारे ११८० मध्ये जगन्नाथ विजय रचले, जे कन्नड भाषेतील सर्वात जुने उपलब्ध वैष्णव महाकाव्य आहे. बल्लाळ द्वितीयच्या राजवटीत पश्चिम चालुक्यांनी प्रथम लोकप्रिय केलेल्या वेसर वास्तुकलेच्या शैलीनुसार मंदिर बांधकामाचा प्रसार झाला. त्याच्या राजवटीत बांधलेल्या काही प्रसिद्ध मंदिरांमध्ये हळेबिडू येथील केदारेश्वर मंदिर, बेलावडी येथील वीर नारायण मंदिर, अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर आणि मोसळे येथील चेन्नकेशव आणि नागेश्वर मंदिरांचा जुळा समूह यांचा समावेश आहे. बल्लाळ ने ११७४ मध्ये जैन भिक्षूंना अन्न पुरवण्यासाठी मेरुहल्ली गाव आणि इतर जमीन दान केली. त्याच हेतूने त्याने वजरानंदी-सिद्धांतदेवांना दोन गावे भेट दिली. इ.स. ११९२ चा नान्जेदेवरागुड्डा शिलालेख हासन जिल्ह्यातील सोमपूर येथील अभिनव शांतीदेव मंदिरात जैन भिक्षूंसाठी होयसाळ शासक आणि प्रजेने दिलेल्या देणग्यांचे वर्णन करतो. reakft6m5uq5ln8vs8an4z56v0h1zt4 2717409 2717407 2026-10-06T16:18:16Z Aryan Bagkar 152513 /* शेजारील राज्यांविरुद्ध युद्धे */ 2717409 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ दुसरा | पदवी = चक्रवर्ती | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[२२ जुलै]] [[इ.स. ११७३]] - [[इ.स. १२२०]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११७३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = दुसरा वीर बल्लाळ | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा वीर नरसिंह]] | वडील = | आई = | पत्नी = चोलमहादेवी<br>केतलादेवी | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा वीर नरसिंह]]<br>सोमलादेवी | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ दुसरा''' (राज्यकाळ २२ जुलै ११७३ – १२२०) हा होयसळ साम्राज्याचा सर्वात उल्लेखनीय राजा होता. [[देवगिरीचे यादव]], दक्षिणेकडील कलचुरी, मदुराईचे पांड्य आणि क्षीण होत चाललेल्या पश्चिम चालुक्य साम्राज्याविरुद्धचे त्याचे यश, तसेच तंजावरच्या क्षीण होत चाललेल्या चोळांवरील त्याच्या वर्चस्वामुळे होयसळ त्यांच्या सत्तेच्या शिखरावर पोहोचले. इतिहासकार चौरसियांचा दावा आहे की १२ व्या शतकाच्या अखेरीस, बल्लाळ दुसऱ्याच्या विजयांमुळे होयसळ हे दख्खनचे सर्वात शक्तिशाली घराणे बनले होते. इतिहासकार डेरेट यांच्या मते, बल्लाळ दुसरा हा "होयसळ राजांमध्ये सर्वात उत्कृष्ट" होता, आणि इतिहासकार विल्यम कोएल्हो यांनी बल्लाळ दुसऱ्याची तुलना राजा [[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]]शी करताना लिहिले आहे, "त्याने आपल्या आजोबांशी कीर्तीत स्पर्धा केली". त्याच्या दरबारात मध्ययुगीन कन्नड भाषेतील काही सर्वात उल्लेखनीय कवी होते, ज्यात जैन कवी जन्न आणि नेमीचंद्र, आणि ब्राह्मण कवी रुद्रभट्ट यांचा समावेश होता. इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याच्या राजवटीत, होयसळ राज्य एका स्वतंत्र साम्राज्यात एकवटले आणि "होयसळ साम्राज्यवाद" नावाच्या युगाची सुरुवात झाली. त्याच्या स्थापत्य वारशामध्ये अनेक सुशोभित मंदिरे, केदारेश्वर मंदिर, वीर नारायण मंदिर आणि अमृतेश्वर मंदिराचा समावेश आहे. त्याला युद्धात आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये त्याचा मुलगा, राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] आणि राज्याभिषेक झालेली राणी उमादेवी यांनी समर्थपणे साथ दिली. त्याची दुसरी राणी चोळमहादेवी ही चोळ राजकन्या होती. त्याची मुलगी सोमलादेवी हिचा विवाह चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याच्याशी झाला होता. [[File:Profile of Amrutesvara temple at Amruthapura in Chikkamagaluru district.JPG|upright|thumb|200px|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर]] [[File:Profile of Veeranarayana Temple in Belavadi.jpg|thumb|upright|200px|बेलावाडीतील वीरनारायण मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Profile of Kedareshwara Temple in Halebidu1.jpg|thumb|upright|200px|हळेबिडू येथील केदारेश्वराचे मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Nageshvara (near) and Chennakeshava (far) temples at Mosale.JPG|thumb|upright|200px|मोसळे येथील नागेश्वर (जवळचे) आणि चेन्नकेशव (दूर) मंदिरे, इ.स. १२००]] [[File:Old Kannada inscription (1196 AD) in the Amrutesvara temple at Amruthapura.JPG|thumb|right|upright|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिरातील वीर बल्लाळ द्वितीय यांच्या राजवटीतील जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. सुमारे ११९६).]] [[File:Old Kannada inscription dated Shaka 1116 (c.1193 AD) of Hoysala empire King Veera Ballala II.JPG|thumb|upright|कर्नाटकातील बगाली येथील होयसला साम्राज्याचा राजा वीरा बल्लाळ दुसरा यांचा जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. ११९३)]] ==शेजारील राज्यांविरुद्ध युद्धे== २२ जुलै ११७३ रोजी बल्लाळ द्वितीय होयसळ सिंहासनावर आरूढ होण्यापूर्वी, त्याने चेंगलव आणि कोंगलव यांसारख्या काही मलनद सरदारांच्या मदतीने त्याचे दुर्बळ वडील [[पहिला नरसिंह]] यांच्याविरुद्ध यशस्वी बंड केले होते. नंतर त्याने हे सुनिश्चित केले की तेच सरदार त्याच्याविरुद्ध बंड करू शकणार नाहीत. १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, दुर्बळ होत असलेले चालुक्य सिंहासन हे मुख्य मांडलिक, यादव, होयसळ आणि कलचुरी यांच्यातील वादाचे कारण बनले. सुमारे ११६८ च्या सुमारास, कलचुरी राजा बिज्जल द्वितीय याने चालुक्यांची राजधानी [[बसवकल्याण]] (तेव्हा कल्याणी, आधुनिक कर्नाटक राज्यातील बिदर जिल्ह्यात) ताब्यात घेतली होती. इतिहासकार कामथ यांच्या मते, सुमारे ११७१ मध्ये, महत्त्वाकांक्षी बल्ललने उच्छंगी घराण्यातील पांड्य राजा कवदेवाविरुद्ध पहिला विजय मिळवला. यानंतर सुमारे ११७८ मध्ये हंगलचे विलीनीकरण झाले. परंतु सुमारे ११७९ मध्ये बेलवोला-३०० वर आक्रमण करण्याचा त्याचा प्रयत्न कलचुरी सेनापती संकामाकडून पराभूत झाला, ज्याने हंगल ताब्यात घेतले. चोप्रा इत्यादींच्या मते, सुमारे ११७९ मध्ये, होयसळ प्रदेशावर झालेल्या कलचुरी आक्रमणामुळे बल्लाळ द्वितीयसोबत युद्धविराम झाला, ज्यात बल्लाळ नाममात्र अधीनता स्वीकारण्यास आणि चालुक्यांविरुद्धच्या त्यांच्या योजनांमध्ये कलचुरींना मदत करण्यास सहमत झाला. तथापि, सुमारे ११८३ पर्यंत, बिज्जल द्वितीयच्या पुत्रांच्या अकार्यक्षम शासनामुळे कलचुरींचा स्वतःचाच गंभीर ऱ्हास होत होता. शेवटचा चालुक्य वंशज, सोमेश्वर चतुर्थ, कलचुरी सेनापती ब्रह्माच्या मदतीने आपली राजधानी बसवकल्याणवर पुन्हा नियंत्रण मिळवले होते.       कृष्णा - तुंगभद्रा दोआब प्रदेशातील भूभागांसाठी खरा वाद आता यादव राजा भिल्लम पंचम आणि होयसळ सम्राट बल्लल द्वितीय यांच्यात होता. सुमारे ११८९ पर्यंत, [[बसवकल्याण]] भिल्लम पंचमच्या ताब्यात गेले होते, तरीही त्याला रत्त, बनवासीचे [[कदंब]] आणि [[शिलाहार]] यांसारख्या चालुक्य मांडलिकांकडून मान्यता मिळवता आली नाही. या अनिश्चिततेचा फायदा घेऊन, बल्लल द्वितीयने हद्दपार केलेल्या चालुक्य राजा सोमेश्वर सहावाविरुद्ध बनवासीवर अनेक मोहिमा काढल्या आणि सुमारे ११९० पर्यंत त्याला पराभूत केले. सुमारे ११९१ मध्ये, होयसळ सम्राटाने सोरातूर आणि लक्कुंडी (आधुनिक गदग जिल्ह्यात) येथील निर्णायक लढायांमध्ये यादव भिल्लम पंचमवर वरचढपणा मिळवला, जिथे त्याने आपले मिळवलेले प्रदेश मजबूत करण्यासाठी बराच वेळ घालवला असे दिसते. अशाप्रकारे, बल्लल द्वितीय होयसळ साम्राज्याच्या उत्तरेकडील सीमा मलप्रभा नदी आणि कृष्णा नद्यांपर्यंत पुढे ढकलण्यास सक्षम झाला. सुमारे ११९२ पर्यंत, बल्लल द्वितीयने स्वतःला संपूर्ण आधुनिक कर्नाटक प्रदेशाचा सम्राट म्हणून राज्याभिषेक केला होता. त्याच्या सुमारे ११९६ च्या एका नोंदीनुसार, त्याने बनवासी, हंगल, हलाशी, नोलंबावडी ( नोलंबा घराणे ), बागलकोट आणि गुलबर्गा (येलबुर्गी) यासह अनेक लहान राजघराण्यांवर विजय मिळवला होता, जे दर्शवते की त्याचे समृद्ध तुंगभद्रा-कृष्णा नदी प्रदेशावर पूर्ण नियंत्रण होते. सुमारे १२१२ नंतर, त्याने तुंगभद्रा नदीच्या उत्तरेकडील हे सर्व प्रदेश यादव राजा [[दुसरा सिंघणदेव यादव]]कडे गमावले. ==चोलांसोबतचे संबंध== सुमारे १२१६ च्या सुमारास, मारवर्मन सुंदर पांड्याने मदुराईच्या सिंहासनावर आरोहण केले. चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याने त्याचा मोठा भाऊ जटावर्मन कुलशेखर याचा केलेल्या अपमानाचा बदला घेण्यासाठी, त्याने चोळ प्रदेशावर आक्रमण केले आणि कुलोथुंगाला हद्दपार केले. कुलोथुंग तिसऱ्याने होयसळांची मदत मागितली. बल्लाळ दुसऱ्याने तात्काळ राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] च्या नेतृत्वाखाली आपले सैन्य पाठवले, ज्याने पांड्यांना मागे हटवण्यात आणि चोळ राज्याची पुनर्स्थापना करण्यात यश मिळवले. या विजयामुळे, बल्लळ द्वितीयने केवळ चोळराज्यप्रतिष्ठाचार्य ("चोळ साम्राज्याचे संस्थापक"), होयसळ चक्रवर्ती ("होयसळ सम्राट") आणि दक्षिण चक्रवर्ती ("दक्षिणेचा सम्राट") यांसारख्या शाही पदव्याच धारण केल्या नाहीत, तर त्याने श्रीरंगम (मध्य तमिळनाडू) जवळील सुपीक कावेरी मैदानी प्रदेशाचा काही भाग थेट आपल्या नियंत्रणाखाली आणला. तेलगू चोड आणि त्यांचे अधिपती, काकतीय राजवंश यांच्याशी वैर पुढे चालू ठेवण्यासाठी कांचीमध्ये होयसळ सैन्य ठेवण्यात आले होते. इतिहासकार जॉन की यांच्या शब्दांत, "अल्पावधीसाठी का होईना, होयसळ हे कन्नड भाषिक दख्खनच्या बहुतेक भागांमध्ये सर्वश्रेष्ठ होते आणि पूर्व घाटाच्या दक्षिणेकडील सुपीक प्रदेशात मध्यस्थ म्हणून भूमिका बजावू शकत होते". ==कला आणि वास्तुकलेचे आश्रयदाते== वीर बल्लल द्वितीय हा कन्नड साहित्याचा एक महान आश्रयदाता होता. १३ व्या शतकातील सर्वात प्रभावशाली कन्नड कवींपैकी एक असलेल्या जन्नने त्याच्या दरबारात हजेरी लावली आणि त्याला 'कविचक्रवर्ती' ("कवींमधील सम्राट") या उपाधीने सन्मानित करण्यात आले. त्याचे सर्वात उल्लेखनीय लेखन आणि महान कृती, यशोदरा चरित्र (इ.स. १२०९ च्या सुमारास) जैन तत्त्वांशी संबंधित आहे. नेमीचंद्र हा बल्लल द्वितीय आणि खोलापूरचा शिलाहार राजा लक्ष्मण या दोघांचाही राजकवी होता. त्याने कन्नडमधील सर्वात जुनी उपलब्ध प्रणय कथा 'लीलावती प्रबंध' (इ.स. ११७० च्या सुमारास) आणि बल्लल द्वितीयच्या मंत्र्याच्या सांगण्यावरून 'नेमिनाथपुराण' नावाचे एक अपूर्ण जैन महाकाव्य लिहिले. रुद्रभट्ट, १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील एक उल्लेखनीय ब्राह्मण लेखक, राजा आणि त्याच्या एका मंत्र्याने आश्रय दिला होता. त्यांनी सुमारे ११८० मध्ये जगन्नाथ विजय रचले, जे कन्नड भाषेतील सर्वात जुने उपलब्ध वैष्णव महाकाव्य आहे. बल्लाळ द्वितीयच्या राजवटीत पश्चिम चालुक्यांनी प्रथम लोकप्रिय केलेल्या वेसर वास्तुकलेच्या शैलीनुसार मंदिर बांधकामाचा प्रसार झाला. त्याच्या राजवटीत बांधलेल्या काही प्रसिद्ध मंदिरांमध्ये हळेबिडू येथील केदारेश्वर मंदिर, बेलावडी येथील वीर नारायण मंदिर, अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर आणि मोसळे येथील चेन्नकेशव आणि नागेश्वर मंदिरांचा जुळा समूह यांचा समावेश आहे. बल्लाळ ने ११७४ मध्ये जैन भिक्षूंना अन्न पुरवण्यासाठी मेरुहल्ली गाव आणि इतर जमीन दान केली. त्याच हेतूने त्याने वजरानंदी-सिद्धांतदेवांना दोन गावे भेट दिली. इ.स. ११९२ चा नान्जेदेवरागुड्डा शिलालेख हासन जिल्ह्यातील सोमपूर येथील अभिनव शांतीदेव मंदिरात जैन भिक्षूंसाठी होयसाळ शासक आणि प्रजेने दिलेल्या देणग्यांचे वर्णन करतो. hwn2zc5tqbyknk1ukt4ngodyz5q9bxe 2717575 2717409 2026-10-06T19:34:19Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717575 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ दुसरा | पदवी = चक्रवर्ती | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[२२ जुलै]] [[इ.स. ११७३]] - [[इ.स. १२२०]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११७३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = दुसरा वीर बल्लाळ | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा वीर नरसिंह]] | वडील = | आई = | पत्नी = चोलमहादेवी<br>केतलादेवी | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा वीर नरसिंह]]<br>सोमलादेवी | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ दुसरा''' (राज्यकाळ २२ जुलै ११७३ – १२२०) हा होयसळ साम्राज्याचा सर्वात उल्लेखनीय राजा होता. [[देवगिरीचे यादव]], दक्षिणेकडील कलचुरी, मदुराईचे पांड्य आणि क्षीण होत चाललेल्या पश्चिम चालुक्य साम्राज्याविरुद्धचे त्याचे यश, तसेच तंजावरच्या क्षीण होत चाललेल्या चोळांवरील त्याच्या वर्चस्वामुळे होयसळ त्यांच्या सत्तेच्या शिखरावर पोहोचले. इतिहासकार चौरसियांचा दावा आहे की १२ व्या शतकाच्या अखेरीस, बल्लाळ दुसऱ्याच्या विजयांमुळे होयसळ हे दख्खनचे सर्वात शक्तिशाली घराणे बनले होते. इतिहासकार डेरेट यांच्या मते, बल्लाळ दुसरा हा "होयसळ राजांमध्ये सर्वात उत्कृष्ट" होता, आणि इतिहासकार विल्यम कोएल्हो यांनी बल्लाळ दुसऱ्याची तुलना राजा [[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]]शी करताना लिहिले आहे, "त्याने आपल्या आजोबांशी कीर्तीत स्पर्धा केली". त्याच्या दरबारात मध्ययुगीन कन्नड भाषेतील काही सर्वात उल्लेखनीय कवी होते, ज्यात जैन कवी जन्न आणि नेमीचंद्र, आणि ब्राह्मण कवी रुद्रभट्ट यांचा समावेश होता. इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याच्या राजवटीत, होयसळ राज्य एका स्वतंत्र साम्राज्यात एकवटले आणि "होयसळ साम्राज्यवाद" नावाच्या युगाची सुरुवात झाली. त्याच्या स्थापत्य वारशामध्ये अनेक सुशोभित मंदिरे, केदारेश्वर मंदिर, वीर नारायण मंदिर आणि अमृतेश्वर मंदिराचा समावेश आहे. त्याला युद्धात आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये त्याचा मुलगा, राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] आणि राज्याभिषेक झालेली राणी उमादेवी यांनी समर्थपणे साथ दिली. त्याची दुसरी राणी चोळमहादेवी ही चोळ राजकन्या होती. त्याची मुलगी सोमलादेवी हिचा विवाह चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याच्याशी झाला होता. [[File:Profile of Amrutesvara temple at Amruthapura in Chikkamagaluru district.JPG|upright|thumb|200px|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर]] [[File:Profile of Veeranarayana Temple in Belavadi.jpg|thumb|upright|200px|बेलावाडीतील वीरनारायण मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Profile of Kedareshwara Temple in Halebidu1.jpg|thumb|upright|200px|हळेबिडू येथील केदारेश्वराचे मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Nageshvara (near) and Chennakeshava (far) temples at Mosale.JPG|thumb|upright|200px|मोसळे येथील नागेश्वर (जवळचे) आणि चेन्नकेशव (दूर) मंदिरे, इ.स. १२००]] [[File:Old Kannada inscription (1196 AD) in the Amrutesvara temple at Amruthapura.JPG|thumb|right|upright|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिरातील वीर बल्लाळ द्वितीय यांच्या राजवटीतील जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. सुमारे ११९६).]] [[File:Old Kannada inscription dated Shaka 1116 (c.1193 AD) of Hoysala empire King Veera Ballala II.JPG|thumb|upright|कर्नाटकातील बगाली येथील होयसला साम्राज्याचा राजा वीरा बल्लाळ दुसरा यांचा जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. ११९३)]] ==शेजारील राज्यांविरुद्ध युद्धे== २२ जुलै ११७३ रोजी बल्लाळ द्वितीय होयसळ सिंहासनावर आरूढ होण्यापूर्वी, त्याने चेंगलव आणि कोंगलव यांसारख्या काही मलनद सरदारांच्या मदतीने त्याचे दुर्बळ वडील [[पहिला नरसिंह]] यांच्याविरुद्ध यशस्वी बंड केले होते. नंतर त्याने हे सुनिश्चित केले की तेच सरदार त्याच्याविरुद्ध बंड करू शकणार नाहीत. १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, दुर्बळ होत असलेले चालुक्य सिंहासन हे मुख्य मांडलिक, यादव, होयसळ आणि कलचुरी यांच्यातील वादाचे कारण बनले. सुमारे ११६८ च्या सुमारास, कलचुरी राजा बिज्जल द्वितीय याने चालुक्यांची राजधानी [[बसवकल्याण]] (तेव्हा कल्याणी, आधुनिक कर्नाटक राज्यातील बिदर जिल्ह्यात) ताब्यात घेतली होती. इतिहासकार कामथ यांच्या मते, सुमारे ११७१ मध्ये, महत्त्वाकांक्षी बल्ललने उच्छंगी घराण्यातील पांड्य राजा कवदेवाविरुद्ध पहिला विजय मिळवला. यानंतर सुमारे ११७८ मध्ये हंगलचे विलीनीकरण झाले. परंतु सुमारे ११७९ मध्ये बेलवोला-३०० वर आक्रमण करण्याचा त्याचा प्रयत्न कलचुरी सेनापती संकामाकडून पराभूत झाला, ज्याने हंगल ताब्यात घेतले. चोप्रा इत्यादींच्या मते, सुमारे ११७९ मध्ये, होयसळ प्रदेशावर झालेल्या कलचुरी आक्रमणामुळे बल्लाळ द्वितीयसोबत युद्धविराम झाला, ज्यात बल्लाळ नाममात्र अधीनता स्वीकारण्यास आणि चालुक्यांविरुद्धच्या त्यांच्या योजनांमध्ये कलचुरींना मदत करण्यास सहमत झाला. तथापि, सुमारे ११८३ पर्यंत, बिज्जल द्वितीयच्या पुत्रांच्या अकार्यक्षम शासनामुळे कलचुरींचा स्वतःचाच गंभीर ऱ्हास होत होता. शेवटचा चालुक्य वंशज, सोमेश्वर चतुर्थ, कलचुरी सेनापती ब्रह्माच्या मदतीने आपली राजधानी बसवकल्याणवर पुन्हा नियंत्रण मिळवले होते.       कृष्णा - तुंगभद्रा दोआब प्रदेशातील भूभागांसाठी खरा वाद आता यादव राजा भिल्लम पंचम आणि होयसळ सम्राट बल्लल द्वितीय यांच्यात होता. सुमारे ११८९ पर्यंत, [[बसवकल्याण]] भिल्लम पंचमच्या ताब्यात गेले होते, तरीही त्याला रत्त, बनवासीचे [[कदंब]] आणि [[शिलाहार]] यांसारख्या चालुक्य मांडलिकांकडून मान्यता मिळवता आली नाही. या अनिश्चिततेचा फायदा घेऊन, बल्लल द्वितीयने हद्दपार केलेल्या चालुक्य राजा सोमेश्वर सहावाविरुद्ध बनवासीवर अनेक मोहिमा काढल्या आणि सुमारे ११९० पर्यंत त्याला पराभूत केले. सुमारे ११९१ मध्ये, होयसळ सम्राटाने सोरातूर आणि लक्कुंडी (आधुनिक गदग जिल्ह्यात) येथील निर्णायक लढायांमध्ये यादव भिल्लम पंचमवर वरचढपणा मिळवला, जिथे त्याने आपले मिळवलेले प्रदेश मजबूत करण्यासाठी बराच वेळ घालवला असे दिसते. अशाप्रकारे, बल्लल द्वितीय होयसळ साम्राज्याच्या उत्तरेकडील सीमा मलप्रभा नदी आणि कृष्णा नद्यांपर्यंत पुढे ढकलण्यास सक्षम झाला. सुमारे ११९२ पर्यंत, बल्लल द्वितीयने स्वतःला संपूर्ण आधुनिक कर्नाटक प्रदेशाचा सम्राट म्हणून राज्याभिषेक केला होता. त्याच्या सुमारे ११९६ च्या एका नोंदीनुसार, त्याने बनवासी, हंगल, हलाशी, नोलंबावडी ( नोलंबा घराणे ), बागलकोट आणि गुलबर्गा (येलबुर्गी) यासह अनेक लहान राजघराण्यांवर विजय मिळवला होता, जे दर्शवते की त्याचे समृद्ध तुंगभद्रा-कृष्णा नदी प्रदेशावर पूर्ण नियंत्रण होते. सुमारे १२१२ नंतर, त्याने तुंगभद्रा नदीच्या उत्तरेकडील हे सर्व प्रदेश यादव राजा [[दुसरा सिंघणदेव यादव]]कडे गमावले. ==चोलांसोबतचे संबंध== सुमारे १२१६ च्या सुमारास, मारवर्मन सुंदर पांड्याने मदुराईच्या सिंहासनावर आरोहण केले. चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याने त्याचा मोठा भाऊ जटावर्मन कुलशेखर याचा केलेल्या अपमानाचा बदला घेण्यासाठी, त्याने चोळ प्रदेशावर आक्रमण केले आणि कुलोथुंगाला हद्दपार केले. कुलोथुंग तिसऱ्याने होयसळांची मदत मागितली. बल्लाळ दुसऱ्याने तात्काळ राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] च्या नेतृत्वाखाली आपले सैन्य पाठवले, ज्याने पांड्यांना मागे हटवण्यात आणि चोळ राज्याची पुनर्स्थापना करण्यात यश मिळवले. या विजयामुळे, बल्लळ द्वितीयने केवळ चोळराज्यप्रतिष्ठाचार्य ("चोळ साम्राज्याचे संस्थापक"), होयसळ चक्रवर्ती ("होयसळ सम्राट") आणि दक्षिण चक्रवर्ती ("दक्षिणेचा सम्राट") यांसारख्या शाही पदव्याच धारण केल्या नाहीत, तर त्याने श्रीरंगम (मध्य तमिळनाडू) जवळील सुपीक कावेरी मैदानी प्रदेशाचा काही भाग थेट आपल्या नियंत्रणाखाली आणला. तेलगू चोड आणि त्यांचे अधिपती, काकतीय राजवंश यांच्याशी वैर पुढे चालू ठेवण्यासाठी कांचीमध्ये होयसळ सैन्य ठेवण्यात आले होते. इतिहासकार जॉन की यांच्या शब्दांत, "अल्पावधीसाठी का होईना, होयसळ हे कन्नड भाषिक दख्खनच्या बहुतेक भागांमध्ये सर्वश्रेष्ठ होते आणि पूर्व घाटाच्या दक्षिणेकडील सुपीक प्रदेशात मध्यस्थ म्हणून भूमिका बजावू शकत होते". ==कला आणि वास्तुकलेचे आश्रयदाते== वीर बल्लल द्वितीय हा कन्नड साहित्याचा एक महान आश्रयदाता होता. १३ व्या शतकातील सर्वात प्रभावशाली कन्नड कवींपैकी एक असलेल्या जन्नने त्याच्या दरबारात हजेरी लावली आणि त्याला 'कविचक्रवर्ती' ("कवींमधील सम्राट") या उपाधीने सन्मानित करण्यात आले. त्याचे सर्वात उल्लेखनीय लेखन आणि महान कृती, यशोदरा चरित्र (इ.स. १२०९ च्या सुमारास) जैन तत्त्वांशी संबंधित आहे. नेमीचंद्र हा बल्लल द्वितीय आणि खोलापूरचा शिलाहार राजा लक्ष्मण या दोघांचाही राजकवी होता. त्याने कन्नडमधील सर्वात जुनी उपलब्ध प्रणय कथा 'लीलावती प्रबंध' (इ.स. ११७० च्या सुमारास) आणि बल्लल द्वितीयच्या मंत्र्याच्या सांगण्यावरून 'नेमिनाथपुराण' नावाचे एक अपूर्ण जैन महाकाव्य लिहिले. रुद्रभट्ट, १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील एक उल्लेखनीय ब्राह्मण लेखक, राजा आणि त्याच्या एका मंत्र्याने आश्रय दिला होता. त्यांनी सुमारे ११८० मध्ये जगन्नाथ विजय रचले, जे कन्नड भाषेतील सर्वात जुने उपलब्ध वैष्णव महाकाव्य आहे. बल्लाळ द्वितीयच्या राजवटीत पश्चिम चालुक्यांनी प्रथम लोकप्रिय केलेल्या वेसर वास्तुकलेच्या शैलीनुसार मंदिर बांधकामाचा प्रसार झाला. त्याच्या राजवटीत बांधलेल्या काही प्रसिद्ध मंदिरांमध्ये हळेबिडू येथील केदारेश्वर मंदिर, बेलावडी येथील वीर नारायण मंदिर, अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर आणि मोसळे येथील चेन्नकेशव आणि नागेश्वर मंदिरांचा जुळा समूह यांचा समावेश आहे. बल्लाळ ने ११७४ मध्ये जैन भिक्षूंना अन्न पुरवण्यासाठी मेरुहल्ली गाव आणि इतर जमीन दान केली. त्याच हेतूने त्याने वजरानंदी-सिद्धांतदेवांना दोन गावे भेट दिली. इ.स. ११९२ चा नान्जेदेवरागुड्डा शिलालेख हासन जिल्ह्यातील सोमपूर येथील अभिनव शांतीदेव मंदिरात जैन भिक्षूंसाठी होयसाळ शासक आणि प्रजेने दिलेल्या देणग्यांचे वर्णन करतो. [[वर्ग:होयसळ सम्राट]] s08r1rzcfjrq1kfv61rhfu3kdikdnoy 2717576 2717575 2026-10-06T19:34:25Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717576 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ दुसरा | पदवी = चक्रवर्ती | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[२२ जुलै]] [[इ.स. ११७३]] - [[इ.स. १२२०]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११७३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = दुसरा वीर बल्लाळ | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा वीर नरसिंह]] | वडील = | आई = | पत्नी = चोलमहादेवी<br>केतलादेवी | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा वीर नरसिंह]]<br>सोमलादेवी | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ दुसरा''' (राज्यकाळ २२ जुलै ११७३ – १२२०) हा होयसळ साम्राज्याचा सर्वात उल्लेखनीय राजा होता. [[देवगिरीचे यादव]], दक्षिणेकडील कलचुरी, मदुराईचे पांड्य आणि क्षीण होत चाललेल्या पश्चिम चालुक्य साम्राज्याविरुद्धचे त्याचे यश, तसेच तंजावरच्या क्षीण होत चाललेल्या चोळांवरील त्याच्या वर्चस्वामुळे होयसळ त्यांच्या सत्तेच्या शिखरावर पोहोचले. इतिहासकार चौरसियांचा दावा आहे की १२ व्या शतकाच्या अखेरीस, बल्लाळ दुसऱ्याच्या विजयांमुळे होयसळ हे दख्खनचे सर्वात शक्तिशाली घराणे बनले होते. इतिहासकार डेरेट यांच्या मते, बल्लाळ दुसरा हा "होयसळ राजांमध्ये सर्वात उत्कृष्ट" होता, आणि इतिहासकार विल्यम कोएल्हो यांनी बल्लाळ दुसऱ्याची तुलना राजा [[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]]शी करताना लिहिले आहे, "त्याने आपल्या आजोबांशी कीर्तीत स्पर्धा केली". त्याच्या दरबारात मध्ययुगीन कन्नड भाषेतील काही सर्वात उल्लेखनीय कवी होते, ज्यात जैन कवी जन्न आणि नेमीचंद्र, आणि ब्राह्मण कवी रुद्रभट्ट यांचा समावेश होता. इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याच्या राजवटीत, होयसळ राज्य एका स्वतंत्र साम्राज्यात एकवटले आणि "होयसळ साम्राज्यवाद" नावाच्या युगाची सुरुवात झाली. त्याच्या स्थापत्य वारशामध्ये अनेक सुशोभित मंदिरे, केदारेश्वर मंदिर, वीर नारायण मंदिर आणि अमृतेश्वर मंदिराचा समावेश आहे. त्याला युद्धात आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये त्याचा मुलगा, राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] आणि राज्याभिषेक झालेली राणी उमादेवी यांनी समर्थपणे साथ दिली. त्याची दुसरी राणी चोळमहादेवी ही चोळ राजकन्या होती. त्याची मुलगी सोमलादेवी हिचा विवाह चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याच्याशी झाला होता. [[File:Profile of Amrutesvara temple at Amruthapura in Chikkamagaluru district.JPG|upright|thumb|200px|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर]] [[File:Profile of Veeranarayana Temple in Belavadi.jpg|thumb|upright|200px|बेलावाडीतील वीरनारायण मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Profile of Kedareshwara Temple in Halebidu1.jpg|thumb|upright|200px|हळेबिडू येथील केदारेश्वराचे मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Nageshvara (near) and Chennakeshava (far) temples at Mosale.JPG|thumb|upright|200px|मोसळे येथील नागेश्वर (जवळचे) आणि चेन्नकेशव (दूर) मंदिरे, इ.स. १२००]] [[File:Old Kannada inscription (1196 AD) in the Amrutesvara temple at Amruthapura.JPG|thumb|right|upright|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिरातील वीर बल्लाळ द्वितीय यांच्या राजवटीतील जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. सुमारे ११९६).]] [[File:Old Kannada inscription dated Shaka 1116 (c.1193 AD) of Hoysala empire King Veera Ballala II.JPG|thumb|upright|कर्नाटकातील बगाली येथील होयसला साम्राज्याचा राजा वीरा बल्लाळ दुसरा यांचा जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. ११९३)]] ==शेजारील राज्यांविरुद्ध युद्धे== २२ जुलै ११७३ रोजी बल्लाळ द्वितीय होयसळ सिंहासनावर आरूढ होण्यापूर्वी, त्याने चेंगलव आणि कोंगलव यांसारख्या काही मलनद सरदारांच्या मदतीने त्याचे दुर्बळ वडील [[पहिला नरसिंह]] यांच्याविरुद्ध यशस्वी बंड केले होते. नंतर त्याने हे सुनिश्चित केले की तेच सरदार त्याच्याविरुद्ध बंड करू शकणार नाहीत. १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, दुर्बळ होत असलेले चालुक्य सिंहासन हे मुख्य मांडलिक, यादव, होयसळ आणि कलचुरी यांच्यातील वादाचे कारण बनले. सुमारे ११६८ च्या सुमारास, कलचुरी राजा बिज्जल द्वितीय याने चालुक्यांची राजधानी [[बसवकल्याण]] (तेव्हा कल्याणी, आधुनिक कर्नाटक राज्यातील बिदर जिल्ह्यात) ताब्यात घेतली होती. इतिहासकार कामथ यांच्या मते, सुमारे ११७१ मध्ये, महत्त्वाकांक्षी बल्ललने उच्छंगी घराण्यातील पांड्य राजा कवदेवाविरुद्ध पहिला विजय मिळवला. यानंतर सुमारे ११७८ मध्ये हंगलचे विलीनीकरण झाले. परंतु सुमारे ११७९ मध्ये बेलवोला-३०० वर आक्रमण करण्याचा त्याचा प्रयत्न कलचुरी सेनापती संकामाकडून पराभूत झाला, ज्याने हंगल ताब्यात घेतले. चोप्रा इत्यादींच्या मते, सुमारे ११७९ मध्ये, होयसळ प्रदेशावर झालेल्या कलचुरी आक्रमणामुळे बल्लाळ द्वितीयसोबत युद्धविराम झाला, ज्यात बल्लाळ नाममात्र अधीनता स्वीकारण्यास आणि चालुक्यांविरुद्धच्या त्यांच्या योजनांमध्ये कलचुरींना मदत करण्यास सहमत झाला. तथापि, सुमारे ११८३ पर्यंत, बिज्जल द्वितीयच्या पुत्रांच्या अकार्यक्षम शासनामुळे कलचुरींचा स्वतःचाच गंभीर ऱ्हास होत होता. शेवटचा चालुक्य वंशज, सोमेश्वर चतुर्थ, कलचुरी सेनापती ब्रह्माच्या मदतीने आपली राजधानी बसवकल्याणवर पुन्हा नियंत्रण मिळवले होते.       कृष्णा - तुंगभद्रा दोआब प्रदेशातील भूभागांसाठी खरा वाद आता यादव राजा भिल्लम पंचम आणि होयसळ सम्राट बल्लल द्वितीय यांच्यात होता. सुमारे ११८९ पर्यंत, [[बसवकल्याण]] भिल्लम पंचमच्या ताब्यात गेले होते, तरीही त्याला रत्त, बनवासीचे [[कदंब]] आणि [[शिलाहार]] यांसारख्या चालुक्य मांडलिकांकडून मान्यता मिळवता आली नाही. या अनिश्चिततेचा फायदा घेऊन, बल्लल द्वितीयने हद्दपार केलेल्या चालुक्य राजा सोमेश्वर सहावाविरुद्ध बनवासीवर अनेक मोहिमा काढल्या आणि सुमारे ११९० पर्यंत त्याला पराभूत केले. सुमारे ११९१ मध्ये, होयसळ सम्राटाने सोरातूर आणि लक्कुंडी (आधुनिक गदग जिल्ह्यात) येथील निर्णायक लढायांमध्ये यादव भिल्लम पंचमवर वरचढपणा मिळवला, जिथे त्याने आपले मिळवलेले प्रदेश मजबूत करण्यासाठी बराच वेळ घालवला असे दिसते. अशाप्रकारे, बल्लल द्वितीय होयसळ साम्राज्याच्या उत्तरेकडील सीमा मलप्रभा नदी आणि कृष्णा नद्यांपर्यंत पुढे ढकलण्यास सक्षम झाला. सुमारे ११९२ पर्यंत, बल्लल द्वितीयने स्वतःला संपूर्ण आधुनिक कर्नाटक प्रदेशाचा सम्राट म्हणून राज्याभिषेक केला होता. त्याच्या सुमारे ११९६ च्या एका नोंदीनुसार, त्याने बनवासी, हंगल, हलाशी, नोलंबावडी ( नोलंबा घराणे ), बागलकोट आणि गुलबर्गा (येलबुर्गी) यासह अनेक लहान राजघराण्यांवर विजय मिळवला होता, जे दर्शवते की त्याचे समृद्ध तुंगभद्रा-कृष्णा नदी प्रदेशावर पूर्ण नियंत्रण होते. सुमारे १२१२ नंतर, त्याने तुंगभद्रा नदीच्या उत्तरेकडील हे सर्व प्रदेश यादव राजा [[दुसरा सिंघणदेव यादव]]कडे गमावले. ==चोलांसोबतचे संबंध== सुमारे १२१६ च्या सुमारास, मारवर्मन सुंदर पांड्याने मदुराईच्या सिंहासनावर आरोहण केले. चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याने त्याचा मोठा भाऊ जटावर्मन कुलशेखर याचा केलेल्या अपमानाचा बदला घेण्यासाठी, त्याने चोळ प्रदेशावर आक्रमण केले आणि कुलोथुंगाला हद्दपार केले. कुलोथुंग तिसऱ्याने होयसळांची मदत मागितली. बल्लाळ दुसऱ्याने तात्काळ राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] च्या नेतृत्वाखाली आपले सैन्य पाठवले, ज्याने पांड्यांना मागे हटवण्यात आणि चोळ राज्याची पुनर्स्थापना करण्यात यश मिळवले. या विजयामुळे, बल्लळ द्वितीयने केवळ चोळराज्यप्रतिष्ठाचार्य ("चोळ साम्राज्याचे संस्थापक"), होयसळ चक्रवर्ती ("होयसळ सम्राट") आणि दक्षिण चक्रवर्ती ("दक्षिणेचा सम्राट") यांसारख्या शाही पदव्याच धारण केल्या नाहीत, तर त्याने श्रीरंगम (मध्य तमिळनाडू) जवळील सुपीक कावेरी मैदानी प्रदेशाचा काही भाग थेट आपल्या नियंत्रणाखाली आणला. तेलगू चोड आणि त्यांचे अधिपती, काकतीय राजवंश यांच्याशी वैर पुढे चालू ठेवण्यासाठी कांचीमध्ये होयसळ सैन्य ठेवण्यात आले होते. इतिहासकार जॉन की यांच्या शब्दांत, "अल्पावधीसाठी का होईना, होयसळ हे कन्नड भाषिक दख्खनच्या बहुतेक भागांमध्ये सर्वश्रेष्ठ होते आणि पूर्व घाटाच्या दक्षिणेकडील सुपीक प्रदेशात मध्यस्थ म्हणून भूमिका बजावू शकत होते". ==कला आणि वास्तुकलेचे आश्रयदाते== वीर बल्लल द्वितीय हा कन्नड साहित्याचा एक महान आश्रयदाता होता. १३ व्या शतकातील सर्वात प्रभावशाली कन्नड कवींपैकी एक असलेल्या जन्नने त्याच्या दरबारात हजेरी लावली आणि त्याला 'कविचक्रवर्ती' ("कवींमधील सम्राट") या उपाधीने सन्मानित करण्यात आले. त्याचे सर्वात उल्लेखनीय लेखन आणि महान कृती, यशोदरा चरित्र (इ.स. १२०९ च्या सुमारास) जैन तत्त्वांशी संबंधित आहे. नेमीचंद्र हा बल्लल द्वितीय आणि खोलापूरचा शिलाहार राजा लक्ष्मण या दोघांचाही राजकवी होता. त्याने कन्नडमधील सर्वात जुनी उपलब्ध प्रणय कथा 'लीलावती प्रबंध' (इ.स. ११७० च्या सुमारास) आणि बल्लल द्वितीयच्या मंत्र्याच्या सांगण्यावरून 'नेमिनाथपुराण' नावाचे एक अपूर्ण जैन महाकाव्य लिहिले. रुद्रभट्ट, १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील एक उल्लेखनीय ब्राह्मण लेखक, राजा आणि त्याच्या एका मंत्र्याने आश्रय दिला होता. त्यांनी सुमारे ११८० मध्ये जगन्नाथ विजय रचले, जे कन्नड भाषेतील सर्वात जुने उपलब्ध वैष्णव महाकाव्य आहे. बल्लाळ द्वितीयच्या राजवटीत पश्चिम चालुक्यांनी प्रथम लोकप्रिय केलेल्या वेसर वास्तुकलेच्या शैलीनुसार मंदिर बांधकामाचा प्रसार झाला. त्याच्या राजवटीत बांधलेल्या काही प्रसिद्ध मंदिरांमध्ये हळेबिडू येथील केदारेश्वर मंदिर, बेलावडी येथील वीर नारायण मंदिर, अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर आणि मोसळे येथील चेन्नकेशव आणि नागेश्वर मंदिरांचा जुळा समूह यांचा समावेश आहे. बल्लाळ ने ११७४ मध्ये जैन भिक्षूंना अन्न पुरवण्यासाठी मेरुहल्ली गाव आणि इतर जमीन दान केली. त्याच हेतूने त्याने वजरानंदी-सिद्धांतदेवांना दोन गावे भेट दिली. इ.स. ११९२ चा नान्जेदेवरागुड्डा शिलालेख हासन जिल्ह्यातील सोमपूर येथील अभिनव शांतीदेव मंदिरात जैन भिक्षूंसाठी होयसाळ शासक आणि प्रजेने दिलेल्या देणग्यांचे वर्णन करतो. [[वर्ग:होयसळ सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ihz4xqmx4zlzl87ardk5ngahfxuxjd1 2717577 2717576 2026-10-06T19:37:13Z अभय नातू 206 उपवर्गीकरण बदलले"वीर बल्लाळ ०२" - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717577 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ दुसरा | पदवी = चक्रवर्ती | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[२२ जुलै]] [[इ.स. ११७३]] - [[इ.स. १२२०]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११७३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = दुसरा वीर बल्लाळ | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा वीर नरसिंह]] | वडील = | आई = | पत्नी = चोलमहादेवी<br>केतलादेवी | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा वीर नरसिंह]]<br>सोमलादेवी | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ दुसरा''' (राज्यकाळ २२ जुलै ११७३ – १२२०) हा होयसळ साम्राज्याचा सर्वात उल्लेखनीय राजा होता. [[देवगिरीचे यादव]], दक्षिणेकडील कलचुरी, मदुराईचे पांड्य आणि क्षीण होत चाललेल्या पश्चिम चालुक्य साम्राज्याविरुद्धचे त्याचे यश, तसेच तंजावरच्या क्षीण होत चाललेल्या चोळांवरील त्याच्या वर्चस्वामुळे होयसळ त्यांच्या सत्तेच्या शिखरावर पोहोचले. इतिहासकार चौरसियांचा दावा आहे की १२ व्या शतकाच्या अखेरीस, बल्लाळ दुसऱ्याच्या विजयांमुळे होयसळ हे दख्खनचे सर्वात शक्तिशाली घराणे बनले होते. इतिहासकार डेरेट यांच्या मते, बल्लाळ दुसरा हा "होयसळ राजांमध्ये सर्वात उत्कृष्ट" होता, आणि इतिहासकार विल्यम कोएल्हो यांनी बल्लाळ दुसऱ्याची तुलना राजा [[विष्णुवर्धन (होयसळ सम्राट)]]शी करताना लिहिले आहे, "त्याने आपल्या आजोबांशी कीर्तीत स्पर्धा केली". त्याच्या दरबारात मध्ययुगीन कन्नड भाषेतील काही सर्वात उल्लेखनीय कवी होते, ज्यात जैन कवी जन्न आणि नेमीचंद्र, आणि ब्राह्मण कवी रुद्रभट्ट यांचा समावेश होता. इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याच्या राजवटीत, होयसळ राज्य एका स्वतंत्र साम्राज्यात एकवटले आणि "होयसळ साम्राज्यवाद" नावाच्या युगाची सुरुवात झाली. त्याच्या स्थापत्य वारशामध्ये अनेक सुशोभित मंदिरे, केदारेश्वर मंदिर, वीर नारायण मंदिर आणि अमृतेश्वर मंदिराचा समावेश आहे. त्याला युद्धात आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये त्याचा मुलगा, राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] आणि राज्याभिषेक झालेली राणी उमादेवी यांनी समर्थपणे साथ दिली. त्याची दुसरी राणी चोळमहादेवी ही चोळ राजकन्या होती. त्याची मुलगी सोमलादेवी हिचा विवाह चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याच्याशी झाला होता. [[File:Profile of Amrutesvara temple at Amruthapura in Chikkamagaluru district.JPG|upright|thumb|200px|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर]] [[File:Profile of Veeranarayana Temple in Belavadi.jpg|thumb|upright|200px|बेलावाडीतील वीरनारायण मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Profile of Kedareshwara Temple in Halebidu1.jpg|thumb|upright|200px|हळेबिडू येथील केदारेश्वराचे मंदिर, इ.स. १२००]] [[File:Nageshvara (near) and Chennakeshava (far) temples at Mosale.JPG|thumb|upright|200px|मोसळे येथील नागेश्वर (जवळचे) आणि चेन्नकेशव (दूर) मंदिरे, इ.स. १२००]] [[File:Old Kannada inscription (1196 AD) in the Amrutesvara temple at Amruthapura.JPG|thumb|right|upright|अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिरातील वीर बल्लाळ द्वितीय यांच्या राजवटीतील जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. सुमारे ११९६).]] [[File:Old Kannada inscription dated Shaka 1116 (c.1193 AD) of Hoysala empire King Veera Ballala II.JPG|thumb|upright|कर्नाटकातील बगाली येथील होयसला साम्राज्याचा राजा वीरा बल्लाळ दुसरा यांचा जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. ११९३)]] ==शेजारील राज्यांविरुद्ध युद्धे== २२ जुलै ११७३ रोजी बल्लाळ द्वितीय होयसळ सिंहासनावर आरूढ होण्यापूर्वी, त्याने चेंगलव आणि कोंगलव यांसारख्या काही मलनद सरदारांच्या मदतीने त्याचे दुर्बळ वडील [[पहिला नरसिंह]] यांच्याविरुद्ध यशस्वी बंड केले होते. नंतर त्याने हे सुनिश्चित केले की तेच सरदार त्याच्याविरुद्ध बंड करू शकणार नाहीत. १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, दुर्बळ होत असलेले चालुक्य सिंहासन हे मुख्य मांडलिक, यादव, होयसळ आणि कलचुरी यांच्यातील वादाचे कारण बनले. सुमारे ११६८ च्या सुमारास, कलचुरी राजा बिज्जल द्वितीय याने चालुक्यांची राजधानी [[बसवकल्याण]] (तेव्हा कल्याणी, आधुनिक कर्नाटक राज्यातील बिदर जिल्ह्यात) ताब्यात घेतली होती. इतिहासकार कामथ यांच्या मते, सुमारे ११७१ मध्ये, महत्त्वाकांक्षी बल्ललने उच्छंगी घराण्यातील पांड्य राजा कवदेवाविरुद्ध पहिला विजय मिळवला. यानंतर सुमारे ११७८ मध्ये हंगलचे विलीनीकरण झाले. परंतु सुमारे ११७९ मध्ये बेलवोला-३०० वर आक्रमण करण्याचा त्याचा प्रयत्न कलचुरी सेनापती संकामाकडून पराभूत झाला, ज्याने हंगल ताब्यात घेतले. चोप्रा इत्यादींच्या मते, सुमारे ११७९ मध्ये, होयसळ प्रदेशावर झालेल्या कलचुरी आक्रमणामुळे बल्लाळ द्वितीयसोबत युद्धविराम झाला, ज्यात बल्लाळ नाममात्र अधीनता स्वीकारण्यास आणि चालुक्यांविरुद्धच्या त्यांच्या योजनांमध्ये कलचुरींना मदत करण्यास सहमत झाला. तथापि, सुमारे ११८३ पर्यंत, बिज्जल द्वितीयच्या पुत्रांच्या अकार्यक्षम शासनामुळे कलचुरींचा स्वतःचाच गंभीर ऱ्हास होत होता. शेवटचा चालुक्य वंशज, सोमेश्वर चतुर्थ, कलचुरी सेनापती ब्रह्माच्या मदतीने आपली राजधानी बसवकल्याणवर पुन्हा नियंत्रण मिळवले होते.       कृष्णा - तुंगभद्रा दोआब प्रदेशातील भूभागांसाठी खरा वाद आता यादव राजा भिल्लम पंचम आणि होयसळ सम्राट बल्लल द्वितीय यांच्यात होता. सुमारे ११८९ पर्यंत, [[बसवकल्याण]] भिल्लम पंचमच्या ताब्यात गेले होते, तरीही त्याला रत्त, बनवासीचे [[कदंब]] आणि [[शिलाहार]] यांसारख्या चालुक्य मांडलिकांकडून मान्यता मिळवता आली नाही. या अनिश्चिततेचा फायदा घेऊन, बल्लल द्वितीयने हद्दपार केलेल्या चालुक्य राजा सोमेश्वर सहावाविरुद्ध बनवासीवर अनेक मोहिमा काढल्या आणि सुमारे ११९० पर्यंत त्याला पराभूत केले. सुमारे ११९१ मध्ये, होयसळ सम्राटाने सोरातूर आणि लक्कुंडी (आधुनिक गदग जिल्ह्यात) येथील निर्णायक लढायांमध्ये यादव भिल्लम पंचमवर वरचढपणा मिळवला, जिथे त्याने आपले मिळवलेले प्रदेश मजबूत करण्यासाठी बराच वेळ घालवला असे दिसते. अशाप्रकारे, बल्लल द्वितीय होयसळ साम्राज्याच्या उत्तरेकडील सीमा मलप्रभा नदी आणि कृष्णा नद्यांपर्यंत पुढे ढकलण्यास सक्षम झाला. सुमारे ११९२ पर्यंत, बल्लल द्वितीयने स्वतःला संपूर्ण आधुनिक कर्नाटक प्रदेशाचा सम्राट म्हणून राज्याभिषेक केला होता. त्याच्या सुमारे ११९६ च्या एका नोंदीनुसार, त्याने बनवासी, हंगल, हलाशी, नोलंबावडी ( नोलंबा घराणे ), बागलकोट आणि गुलबर्गा (येलबुर्गी) यासह अनेक लहान राजघराण्यांवर विजय मिळवला होता, जे दर्शवते की त्याचे समृद्ध तुंगभद्रा-कृष्णा नदी प्रदेशावर पूर्ण नियंत्रण होते. सुमारे १२१२ नंतर, त्याने तुंगभद्रा नदीच्या उत्तरेकडील हे सर्व प्रदेश यादव राजा [[दुसरा सिंघणदेव यादव]]कडे गमावले. ==चोलांसोबतचे संबंध== सुमारे १२१६ च्या सुमारास, मारवर्मन सुंदर पांड्याने मदुराईच्या सिंहासनावर आरोहण केले. चोळ सम्राट [[तिसरा कुलोत्तुंग]] याने त्याचा मोठा भाऊ जटावर्मन कुलशेखर याचा केलेल्या अपमानाचा बदला घेण्यासाठी, त्याने चोळ प्रदेशावर आक्रमण केले आणि कुलोथुंगाला हद्दपार केले. कुलोथुंग तिसऱ्याने होयसळांची मदत मागितली. बल्लाळ दुसऱ्याने तात्काळ राजकुमार [[दुसरा वीर नरसिंह]] च्या नेतृत्वाखाली आपले सैन्य पाठवले, ज्याने पांड्यांना मागे हटवण्यात आणि चोळ राज्याची पुनर्स्थापना करण्यात यश मिळवले. या विजयामुळे, बल्लळ द्वितीयने केवळ चोळराज्यप्रतिष्ठाचार्य ("चोळ साम्राज्याचे संस्थापक"), होयसळ चक्रवर्ती ("होयसळ सम्राट") आणि दक्षिण चक्रवर्ती ("दक्षिणेचा सम्राट") यांसारख्या शाही पदव्याच धारण केल्या नाहीत, तर त्याने श्रीरंगम (मध्य तमिळनाडू) जवळील सुपीक कावेरी मैदानी प्रदेशाचा काही भाग थेट आपल्या नियंत्रणाखाली आणला. तेलगू चोड आणि त्यांचे अधिपती, काकतीय राजवंश यांच्याशी वैर पुढे चालू ठेवण्यासाठी कांचीमध्ये होयसळ सैन्य ठेवण्यात आले होते. इतिहासकार जॉन की यांच्या शब्दांत, "अल्पावधीसाठी का होईना, होयसळ हे कन्नड भाषिक दख्खनच्या बहुतेक भागांमध्ये सर्वश्रेष्ठ होते आणि पूर्व घाटाच्या दक्षिणेकडील सुपीक प्रदेशात मध्यस्थ म्हणून भूमिका बजावू शकत होते". ==कला आणि वास्तुकलेचे आश्रयदाते== वीर बल्लल द्वितीय हा कन्नड साहित्याचा एक महान आश्रयदाता होता. १३ व्या शतकातील सर्वात प्रभावशाली कन्नड कवींपैकी एक असलेल्या जन्नने त्याच्या दरबारात हजेरी लावली आणि त्याला 'कविचक्रवर्ती' ("कवींमधील सम्राट") या उपाधीने सन्मानित करण्यात आले. त्याचे सर्वात उल्लेखनीय लेखन आणि महान कृती, यशोदरा चरित्र (इ.स. १२०९ च्या सुमारास) जैन तत्त्वांशी संबंधित आहे. नेमीचंद्र हा बल्लल द्वितीय आणि खोलापूरचा शिलाहार राजा लक्ष्मण या दोघांचाही राजकवी होता. त्याने कन्नडमधील सर्वात जुनी उपलब्ध प्रणय कथा 'लीलावती प्रबंध' (इ.स. ११७० च्या सुमारास) आणि बल्लल द्वितीयच्या मंत्र्याच्या सांगण्यावरून 'नेमिनाथपुराण' नावाचे एक अपूर्ण जैन महाकाव्य लिहिले. रुद्रभट्ट, १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील एक उल्लेखनीय ब्राह्मण लेखक, राजा आणि त्याच्या एका मंत्र्याने आश्रय दिला होता. त्यांनी सुमारे ११८० मध्ये जगन्नाथ विजय रचले, जे कन्नड भाषेतील सर्वात जुने उपलब्ध वैष्णव महाकाव्य आहे. बल्लाळ द्वितीयच्या राजवटीत पश्चिम चालुक्यांनी प्रथम लोकप्रिय केलेल्या वेसर वास्तुकलेच्या शैलीनुसार मंदिर बांधकामाचा प्रसार झाला. त्याच्या राजवटीत बांधलेल्या काही प्रसिद्ध मंदिरांमध्ये हळेबिडू येथील केदारेश्वर मंदिर, बेलावडी येथील वीर नारायण मंदिर, अमृतपुरा येथील अमृतेश्वर मंदिर आणि मोसळे येथील चेन्नकेशव आणि नागेश्वर मंदिरांचा जुळा समूह यांचा समावेश आहे. बल्लाळ ने ११७४ मध्ये जैन भिक्षूंना अन्न पुरवण्यासाठी मेरुहल्ली गाव आणि इतर जमीन दान केली. त्याच हेतूने त्याने वजरानंदी-सिद्धांतदेवांना दोन गावे भेट दिली. इ.स. ११९२ चा नान्जेदेवरागुड्डा शिलालेख हासन जिल्ह्यातील सोमपूर येथील अभिनव शांतीदेव मंदिरात जैन भिक्षूंसाठी होयसाळ शासक आणि प्रजेने दिलेल्या देणग्यांचे वर्णन करतो. [[वर्ग:होयसळ सम्राट|वीर बल्लाळ ०२]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] turxjrbj21dys93f4mkhnulbdvph2w0 3 385002 2717410 2026-10-06T16:19:06Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2717410 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=पांडुरंग कवाने}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २१:४९, ६ ऑक्टोबर २०२६ (IST) akvrdpgjrrxhckxp2l4hur0v51e5hlu 0 385003 2717414 2026-10-06T16:29:48Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर नरसिंह दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ... 2717414 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर नरसिंह दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२२०]] - [[इ.स. १२३४]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११७३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर नरसिंह | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[वीर सोमेश्वर]] | वडील = | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर नरसिंह दुसरा''' हा १२२० ते १२३४ पर्यंत कुंतलाचा होयसळ राजा होता, त्याचे राज्य आताच्या भारतातील कर्नाटक राज्यात होते. त्याच्या कारकिर्दीत होयसळांनी तमिळ देशाच्या कारभारात मोठा प्रभाव मिळवला. त्याने कडवा आणि पांड्यांचा पराभव केला आणि खंडणी आकारली. पांड्यांच्या आक्रमणांविरुद्ध त्याने चोळ राजा [[तिसरा राजराज चोळ]] याला पाठिंबा दिला, जो कदाचित त्याचा जावई होता. त्याच्या कारकिर्दीत, वीर नरसिंहाने तमिळ देशातील कारभारावर बारकाईने लक्ष ठेवण्याच्या आणि नियंत्रण ठेवण्याच्या उद्देशाने श्रीरंगमजवळील कन्ननूर कुप्पम ही आपली दुसरी राजधानी बनवली. नंतर तो पुन्हा चोळांच्या बाजूने लढला आणि रामेश्वरमपर्यंत कूच केली. कन्नड कवी सुमनोबन हा राजा वीर नरसिंह दुसऱ्याचा राजकवी होता. ==मोहिमा== आपल्या वडिलांप्रमाणे, [[दुसरा वीर बल्लाळ]], वीर नरसिंह द्वितीय हे एक सक्रिय शासक होते आणि त्यांची लष्करी कारकीर्द विजयी होती. ===पांड्यांपैकी सुंदर पांड्याचा पराभव=== वीर नरसिंह द्वितीयच्या राजवटीत, नेल्लोरचे तेलगू चोड, वारंगलचे काकतीय घराणे आणि मदुराईचे पांड्य यांच्याकडून होणारे संभाव्य आक्रमण टाळण्यासाठी कांची येथे होयसळ सैन्य तैनात करण्यात आले होते. चोल सम्राट राजाराजा तृतीयने पांड्यांना वार्षिक खंडणी न देऊन त्यांचा अवमान केला. सुंदर पांड्याने आक्रमक पवित्रा घेतला आणि तेल्लारूच्या लढाईत चोल्यांचा पराभव केला. वीर नरसिंह द्वितीय चोल्यांच्या मदतीला धावून आला, त्याने दक्षिण अर्कोटच्या सरदारांचा पराभव केला आणि श्रीरंगम ताब्यात घेतले. १२२०-१२३८ मध्ये मगदाई मंडळमवर पुन्हा आक्रमण झाले. त्यानंतर होयसळ सेनापती अप्पण्णा आणि समुद्र-गोपय्या यांनी पेरुंबळूरच्या लढाईत पांड्यांचे मित्र असलेल्या कडव सरदारांचा पराभव करत चिदंबरम गाठले . अखेरीस, कडव सरदार चोल सम्राट राजाराजा तिसरा याला, जिथे त्याला कैदेत ठेवले होते, सेंडामंगलममधून मुक्त करण्यास आणि चोलांना एक स्वतंत्र राज्य मानण्यास तयार आहेत, ही बातमी मिळाल्यावर, होयसळांनी १२३१ मध्ये चोल सम्राटाला कांचीपर्यंत परत आणले. त्याच वेळी, वीर नरसिंह द्वितीयने स्वतः महेंद्रमंगलमच्या लढाईत सुंदर पांड्याचा पराभव केला होता. पांड्यांविरुद्धच्या मोहिमेवर जाताना वाटेत श्रीरंगम येथे मुक्काम केल्यावर नरसिंह द्वितीयने मंदिरात एक मंडप बांधला. श्रीरंगम मंदिराचा इतिहास नोंदवणाऱ्या कोयिलोलुगुमध्ये कन्नड राजा वीर नरसिंहराय द्वितीय याने मंदिरात मंडप बांधला आणि सेतू (रामेश्वरम) येथे विजयाचा स्तंभ उभारला असा उल्लेख आहे. ===कडवांच्या कोपरंचिंगा पहिला चा पराभव केला=== यादवांसोबतच्या युद्धानंतर, महत्त्वाकांक्षी कडव सरदार कोप्पेरुंचिंग याने १२२४ मध्ये होयसळांशी युद्ध केले, परंतु नरसिंहाकडून त्याचा पराभव झाला. चोळांनी पूर्वी प्रस्थापित केलेले वर्चस्व पुन्हा स्थापित केल्यावर, होयसळ राजाने 'चोळ देशाचा संस्थापक' आणि 'कडवराय राक्षसाचा संहारक' या पदव्या धारण केल्या. 4gnonuqhutslxvshbx878rq27zge6fm 2717578 2717414 2026-10-06T19:49:32Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717578 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर नरसिंह दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२२०]] - [[इ.स. १२३४]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११७३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर नरसिंह | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[वीर सोमेश्वर]] | वडील = | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर नरसिंह दुसरा''' हा १२२० ते १२३४ पर्यंत कुंतलाचा होयसळ राजा होता, त्याचे राज्य आताच्या भारतातील कर्नाटक राज्यात होते. त्याच्या कारकिर्दीत होयसळांनी तमिळ देशाच्या कारभारात मोठा प्रभाव मिळवला. त्याने कडवा आणि पांड्यांचा पराभव केला आणि खंडणी आकारली. पांड्यांच्या आक्रमणांविरुद्ध त्याने चोळ राजा [[तिसरा राजराज चोळ]] याला पाठिंबा दिला, जो कदाचित त्याचा जावई होता. त्याच्या कारकिर्दीत, वीर नरसिंहाने तमिळ देशातील कारभारावर बारकाईने लक्ष ठेवण्याच्या आणि नियंत्रण ठेवण्याच्या उद्देशाने श्रीरंगमजवळील कन्ननूर कुप्पम ही आपली दुसरी राजधानी बनवली. नंतर तो पुन्हा चोळांच्या बाजूने लढला आणि रामेश्वरमपर्यंत कूच केली. कन्नड कवी सुमनोबन हा राजा वीर नरसिंह दुसऱ्याचा राजकवी होता. ==मोहिमा== आपल्या वडिलांप्रमाणे, [[दुसरा वीर बल्लाळ]], वीर नरसिंह द्वितीय हे एक सक्रिय शासक होते आणि त्यांची लष्करी कारकीर्द विजयी होती. ===पांड्यांपैकी सुंदर पांड्याचा पराभव=== वीर नरसिंह द्वितीयच्या राजवटीत, नेल्लोरचे तेलगू चोड, वारंगलचे काकतीय घराणे आणि मदुराईचे पांड्य यांच्याकडून होणारे संभाव्य आक्रमण टाळण्यासाठी कांची येथे होयसळ सैन्य तैनात करण्यात आले होते. चोल सम्राट राजाराजा तृतीयने पांड्यांना वार्षिक खंडणी न देऊन त्यांचा अवमान केला. सुंदर पांड्याने आक्रमक पवित्रा घेतला आणि तेल्लारूच्या लढाईत चोल्यांचा पराभव केला. वीर नरसिंह द्वितीय चोल्यांच्या मदतीला धावून आला, त्याने दक्षिण अर्कोटच्या सरदारांचा पराभव केला आणि श्रीरंगम ताब्यात घेतले. १२२०-१२३८ मध्ये मगदाई मंडळमवर पुन्हा आक्रमण झाले. त्यानंतर होयसळ सेनापती अप्पण्णा आणि समुद्र-गोपय्या यांनी पेरुंबळूरच्या लढाईत पांड्यांचे मित्र असलेल्या कडव सरदारांचा पराभव करत चिदंबरम गाठले . अखेरीस, कडव सरदार चोल सम्राट राजाराजा तिसरा याला, जिथे त्याला कैदेत ठेवले होते, सेंडामंगलममधून मुक्त करण्यास आणि चोलांना एक स्वतंत्र राज्य मानण्यास तयार आहेत, ही बातमी मिळाल्यावर, होयसळांनी १२३१ मध्ये चोल सम्राटाला कांचीपर्यंत परत आणले. त्याच वेळी, वीर नरसिंह द्वितीयने स्वतः महेंद्रमंगलमच्या लढाईत सुंदर पांड्याचा पराभव केला होता. पांड्यांविरुद्धच्या मोहिमेवर जाताना वाटेत श्रीरंगम येथे मुक्काम केल्यावर नरसिंह द्वितीयने मंदिरात एक मंडप बांधला. श्रीरंगम मंदिराचा इतिहास नोंदवणाऱ्या कोयिलोलुगुमध्ये कन्नड राजा वीर नरसिंहराय द्वितीय याने मंदिरात मंडप बांधला आणि सेतू (रामेश्वरम) येथे विजयाचा स्तंभ उभारला असा उल्लेख आहे. ===कडवांच्या कोपरंचिंगा पहिला चा पराभव केला=== यादवांसोबतच्या युद्धानंतर, महत्त्वाकांक्षी कडव सरदार कोप्पेरुंचिंग याने १२२४ मध्ये होयसळांशी युद्ध केले, परंतु नरसिंहाकडून त्याचा पराभव झाला. चोळांनी पूर्वी प्रस्थापित केलेले वर्चस्व पुन्हा स्थापित केल्यावर, होयसळ राजाने 'चोळ देशाचा संस्थापक' आणि 'कडवराय राक्षसाचा संहारक' या पदव्या धारण केल्या. [[वर्ग:होयसळ सम्राट|वीर नरसिंह ०२]] an91s3lmjvbaptgvorjmlvx8n3di3y8 2717579 2717578 2026-10-06T19:49:38Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717579 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर नरसिंह दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२२०]] - [[इ.स. १२३४]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११७३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर नरसिंह | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा वीर बल्लाळ]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[वीर सोमेश्वर]] | वडील = | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर नरसिंह दुसरा''' हा १२२० ते १२३४ पर्यंत कुंतलाचा होयसळ राजा होता, त्याचे राज्य आताच्या भारतातील कर्नाटक राज्यात होते. त्याच्या कारकिर्दीत होयसळांनी तमिळ देशाच्या कारभारात मोठा प्रभाव मिळवला. त्याने कडवा आणि पांड्यांचा पराभव केला आणि खंडणी आकारली. पांड्यांच्या आक्रमणांविरुद्ध त्याने चोळ राजा [[तिसरा राजराज चोळ]] याला पाठिंबा दिला, जो कदाचित त्याचा जावई होता. त्याच्या कारकिर्दीत, वीर नरसिंहाने तमिळ देशातील कारभारावर बारकाईने लक्ष ठेवण्याच्या आणि नियंत्रण ठेवण्याच्या उद्देशाने श्रीरंगमजवळील कन्ननूर कुप्पम ही आपली दुसरी राजधानी बनवली. नंतर तो पुन्हा चोळांच्या बाजूने लढला आणि रामेश्वरमपर्यंत कूच केली. कन्नड कवी सुमनोबन हा राजा वीर नरसिंह दुसऱ्याचा राजकवी होता. ==मोहिमा== आपल्या वडिलांप्रमाणे, [[दुसरा वीर बल्लाळ]], वीर नरसिंह द्वितीय हे एक सक्रिय शासक होते आणि त्यांची लष्करी कारकीर्द विजयी होती. ===पांड्यांपैकी सुंदर पांड्याचा पराभव=== वीर नरसिंह द्वितीयच्या राजवटीत, नेल्लोरचे तेलगू चोड, वारंगलचे काकतीय घराणे आणि मदुराईचे पांड्य यांच्याकडून होणारे संभाव्य आक्रमण टाळण्यासाठी कांची येथे होयसळ सैन्य तैनात करण्यात आले होते. चोल सम्राट राजाराजा तृतीयने पांड्यांना वार्षिक खंडणी न देऊन त्यांचा अवमान केला. सुंदर पांड्याने आक्रमक पवित्रा घेतला आणि तेल्लारूच्या लढाईत चोल्यांचा पराभव केला. वीर नरसिंह द्वितीय चोल्यांच्या मदतीला धावून आला, त्याने दक्षिण अर्कोटच्या सरदारांचा पराभव केला आणि श्रीरंगम ताब्यात घेतले. १२२०-१२३८ मध्ये मगदाई मंडळमवर पुन्हा आक्रमण झाले. त्यानंतर होयसळ सेनापती अप्पण्णा आणि समुद्र-गोपय्या यांनी पेरुंबळूरच्या लढाईत पांड्यांचे मित्र असलेल्या कडव सरदारांचा पराभव करत चिदंबरम गाठले . अखेरीस, कडव सरदार चोल सम्राट राजाराजा तिसरा याला, जिथे त्याला कैदेत ठेवले होते, सेंडामंगलममधून मुक्त करण्यास आणि चोलांना एक स्वतंत्र राज्य मानण्यास तयार आहेत, ही बातमी मिळाल्यावर, होयसळांनी १२३१ मध्ये चोल सम्राटाला कांचीपर्यंत परत आणले. त्याच वेळी, वीर नरसिंह द्वितीयने स्वतः महेंद्रमंगलमच्या लढाईत सुंदर पांड्याचा पराभव केला होता. पांड्यांविरुद्धच्या मोहिमेवर जाताना वाटेत श्रीरंगम येथे मुक्काम केल्यावर नरसिंह द्वितीयने मंदिरात एक मंडप बांधला. श्रीरंगम मंदिराचा इतिहास नोंदवणाऱ्या कोयिलोलुगुमध्ये कन्नड राजा वीर नरसिंहराय द्वितीय याने मंदिरात मंडप बांधला आणि सेतू (रामेश्वरम) येथे विजयाचा स्तंभ उभारला असा उल्लेख आहे. ===कडवांच्या कोपरंचिंगा पहिला चा पराभव केला=== यादवांसोबतच्या युद्धानंतर, महत्त्वाकांक्षी कडव सरदार कोप्पेरुंचिंग याने १२२४ मध्ये होयसळांशी युद्ध केले, परंतु नरसिंहाकडून त्याचा पराभव झाला. चोळांनी पूर्वी प्रस्थापित केलेले वर्चस्व पुन्हा स्थापित केल्यावर, होयसळ राजाने 'चोळ देशाचा संस्थापक' आणि 'कडवराय राक्षसाचा संहारक' या पदव्या धारण केल्या. [[वर्ग:होयसळ सम्राट|वीर नरसिंह ०२]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] lufqj63q64szm3aquzoglde36vb5920 0 385004 2717421 2026-10-06T16:45:06Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.... 2717421 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२६३]] - [[इ.स. १२९२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२६३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = नरसिंह तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[१२ ऑगस्ट]] [[इ.स. १२४०]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १२९२]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[वीर सोमेश्वर]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[वीर सोमेश्वर]] | आई = | पत्नी = | धर्म = [[जैन धर्म]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''नरसिंह तिसरा''' (१२ ऑगस्ट १२४० – १२९२) हा १२६३ पासून १२९२ मध्ये त्याच्या मृत्यूपर्यंत होयसळांचा राजा होता. त्याच्या होयसळ साम्राज्यावरील राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत कलह उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही तोंड द्यावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसऱ्याने या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवले. त्याच्यानंतर त्याचा सुपुत्र [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. ==चरित्र== नरसिंह तिसरा याने १२६३ ते १२९२ पर्यंत राज्य केले. होयसळ साम्राज्यावरील त्याच्या राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत वाद उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही सामोरे जावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसरा या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवण्यात यशस्वी झाला. त्याच्यानंतर त्याचा उल्लेखनीय मुलगा [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. त्यांनी पार्श्वनाथाची पूजा केली, २३ वे जैन तीर्थंकर, आणि त्यांचे आध्यात्मिक सल्लागार मघनंदी सिद्धांत (बलटकरा गणाचे दिगंबरा भिक्षू) होते. ==देवगिरीच्या महादेवाचा पराभव करतो== १२६० च्या दशकापर्यंत, दक्षिणेकडील होयसळ राज्य दोन भागांमध्ये विभागले गेले होते आणि त्याच्या उत्तरेकडील भागावर नरसिंहाचे राज्य होते. सुमारे १२६६ मध्ये, देवगिरीचा राजा [[महादेव यादव]]ने नरसिंहाच्या राज्यावर आक्रमण केले, आणि होयसळ प्रदेशात (जसे की चित्रदुर्ग जिल्हा) यादव शिलालेखांचे अस्तित्व तेथे यादवांचा प्रभाव असल्याचे दर्शवते. हे आक्रमण अखेरीस अयशस्वी ठरले आणि महादेवाला माघार घ्यावी लागली. दोन होयसळ शिलालेखांमध्ये असे म्हटले आहे की महादेवाने नरसिंहाच्या शक्तीला कमी लेखले आणि मोठ्या थाटामाटात आपल्या हत्तीवर बसून रणांगणात प्रवेश केला; तथापि, त्यांचा पराभव झाला आणि ते रात्री आपल्या घोड्यावर बसून पळून गेले. lp0pca4v5mgfnrng07b37q533wqdgnp 2717580 2717421 2026-10-06T20:06:03Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717580 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२६३]] - [[इ.स. १२९२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२६३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = नरसिंह तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[१२ ऑगस्ट]] [[इ.स. १२४०]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १२९२]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[वीर सोमेश्वर]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[वीर सोमेश्वर]] | आई = | पत्नी = | धर्म = [[जैन धर्म]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''नरसिंह तिसरा''' (१२ ऑगस्ट १२४० – १२९२) हा १२६३ पासून १२९२ मध्ये त्याच्या मृत्यूपर्यंत होयसळांचा राजा होता. त्याच्या होयसळ साम्राज्यावरील राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत कलह उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही तोंड द्यावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसऱ्याने या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवले. त्याच्यानंतर त्याचा सुपुत्र [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. ==चरित्र== नरसिंह तिसरा याने १२६३ ते १२९२ पर्यंत राज्य केले. होयसळ साम्राज्यावरील त्याच्या राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत वाद उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही सामोरे जावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसरा या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवण्यात यशस्वी झाला. त्याच्यानंतर त्याचा उल्लेखनीय मुलगा [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. त्यांनी पार्श्वनाथाची पूजा केली, २३ वे जैन तीर्थंकर, आणि त्यांचे आध्यात्मिक सल्लागार मघनंदी सिद्धांत (बलटकरा गणाचे दिगंबरा भिक्षू) होते. ==देवगिरीच्या महादेवाचा पराभव करतो== १२६० च्या दशकापर्यंत, दक्षिणेकडील होयसळ राज्य दोन भागांमध्ये विभागले गेले होते आणि त्याच्या उत्तरेकडील भागावर नरसिंहाचे राज्य होते. सुमारे १२६६ मध्ये, देवगिरीचा राजा [[महादेव यादव]]ने नरसिंहाच्या राज्यावर आक्रमण केले, आणि होयसळ प्रदेशात (जसे की चित्रदुर्ग जिल्हा) यादव शिलालेखांचे अस्तित्व तेथे यादवांचा प्रभाव असल्याचे दर्शवते. हे आक्रमण अखेरीस अयशस्वी ठरले आणि महादेवाला माघार घ्यावी लागली. दोन होयसळ शिलालेखांमध्ये असे म्हटले आहे की महादेवाने नरसिंहाच्या शक्तीला कमी लेखले आणि मोठ्या थाटामाटात आपल्या हत्तीवर बसून रणांगणात प्रवेश केला; तथापि, त्यांचा पराभव झाला आणि ते रात्री आपल्या घोड्यावर बसून पळून गेले. [[वर्ग:होयसळ सम्राट]] dm9kcz40i2dzuutdhsdjr0kqafpu8or 2717581 2717580 2026-10-06T20:06:22Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717581 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२६३]] - [[इ.स. १२९२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२६३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = नरसिंह तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[१२ ऑगस्ट]] [[इ.स. १२४०]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १२९२]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[वीर सोमेश्वर]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[वीर सोमेश्वर]] | आई = | पत्नी = | धर्म = [[जैन धर्म]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''नरसिंह तिसरा''' (१२ ऑगस्ट १२४० – १२९२) हा १२६३ पासून १२९२ मध्ये त्याच्या मृत्यूपर्यंत होयसळांचा राजा होता. त्याच्या होयसळ साम्राज्यावरील राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत कलह उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही तोंड द्यावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसऱ्याने या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवले. त्याच्यानंतर त्याचा सुपुत्र [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. ==चरित्र== नरसिंह तिसरा याने १२६३ ते १२९२ पर्यंत राज्य केले. होयसळ साम्राज्यावरील त्याच्या राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत वाद उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही सामोरे जावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसरा या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवण्यात यशस्वी झाला. त्याच्यानंतर त्याचा उल्लेखनीय मुलगा [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. त्यांनी पार्श्वनाथाची पूजा केली, २३ वे जैन तीर्थंकर, आणि त्यांचे आध्यात्मिक सल्लागार मघनंदी सिद्धांत (बलटकरा गणाचे दिगंबरा भिक्षू) होते. ==देवगिरीच्या महादेवाचा पराभव करतो== १२६० च्या दशकापर्यंत, दक्षिणेकडील होयसळ राज्य दोन भागांमध्ये विभागले गेले होते आणि त्याच्या उत्तरेकडील भागावर नरसिंहाचे राज्य होते. सुमारे १२६६ मध्ये, देवगिरीचा राजा [[महादेव यादव]]ने नरसिंहाच्या राज्यावर आक्रमण केले, आणि होयसळ प्रदेशात (जसे की चित्रदुर्ग जिल्हा) यादव शिलालेखांचे अस्तित्व तेथे यादवांचा प्रभाव असल्याचे दर्शवते. हे आक्रमण अखेरीस अयशस्वी ठरले आणि महादेवाला माघार घ्यावी लागली. दोन होयसळ शिलालेखांमध्ये असे म्हटले आहे की महादेवाने नरसिंहाच्या शक्तीला कमी लेखले आणि मोठ्या थाटामाटात आपल्या हत्तीवर बसून रणांगणात प्रवेश केला; तथापि, त्यांचा पराभव झाला आणि ते रात्री आपल्या घोड्यावर बसून पळून गेले. [[वर्ग:होयसळ सम्राट]] [[वर्ग:इ.स. १२४० मधील जन्म]] l3oaflyd7eaq2bv7qfme9w1oh1czdwz 2717582 2717581 2026-10-06T20:06:43Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717582 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२६३]] - [[इ.स. १२९२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२६३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = नरसिंह तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[१२ ऑगस्ट]] [[इ.स. १२४०]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १२९२]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[वीर सोमेश्वर]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[वीर सोमेश्वर]] | आई = | पत्नी = | धर्म = [[जैन धर्म]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''नरसिंह तिसरा''' (१२ ऑगस्ट १२४० – १२९२) हा १२६३ पासून १२९२ मध्ये त्याच्या मृत्यूपर्यंत होयसळांचा राजा होता. त्याच्या होयसळ साम्राज्यावरील राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत कलह उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही तोंड द्यावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसऱ्याने या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवले. त्याच्यानंतर त्याचा सुपुत्र [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. ==चरित्र== नरसिंह तिसरा याने १२६३ ते १२९२ पर्यंत राज्य केले. होयसळ साम्राज्यावरील त्याच्या राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत वाद उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही सामोरे जावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसरा या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवण्यात यशस्वी झाला. त्याच्यानंतर त्याचा उल्लेखनीय मुलगा [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. त्यांनी पार्श्वनाथाची पूजा केली, २३ वे जैन तीर्थंकर, आणि त्यांचे आध्यात्मिक सल्लागार मघनंदी सिद्धांत (बलटकरा गणाचे दिगंबरा भिक्षू) होते. ==देवगिरीच्या महादेवाचा पराभव करतो== १२६० च्या दशकापर्यंत, दक्षिणेकडील होयसळ राज्य दोन भागांमध्ये विभागले गेले होते आणि त्याच्या उत्तरेकडील भागावर नरसिंहाचे राज्य होते. सुमारे १२६६ मध्ये, देवगिरीचा राजा [[महादेव यादव]]ने नरसिंहाच्या राज्यावर आक्रमण केले, आणि होयसळ प्रदेशात (जसे की चित्रदुर्ग जिल्हा) यादव शिलालेखांचे अस्तित्व तेथे यादवांचा प्रभाव असल्याचे दर्शवते. हे आक्रमण अखेरीस अयशस्वी ठरले आणि महादेवाला माघार घ्यावी लागली. दोन होयसळ शिलालेखांमध्ये असे म्हटले आहे की महादेवाने नरसिंहाच्या शक्तीला कमी लेखले आणि मोठ्या थाटामाटात आपल्या हत्तीवर बसून रणांगणात प्रवेश केला; तथापि, त्यांचा पराभव झाला आणि ते रात्री आपल्या घोड्यावर बसून पळून गेले. [[वर्ग:होयसळ सम्राट]] [[वर्ग:इ.स. १२४० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १२९२ मधील मृत्यू]] fa61yym0n0kq896be6n35lvtzt812h9 2717583 2717582 2026-10-06T20:06:50Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717583 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२६३]] - [[इ.स. १२९२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२६३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = नरसिंह तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[१२ ऑगस्ट]] [[इ.स. १२४०]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १२९२]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[वीर सोमेश्वर]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[वीर सोमेश्वर]] | आई = | पत्नी = | धर्म = [[जैन धर्म]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''नरसिंह तिसरा''' (१२ ऑगस्ट १२४० – १२९२) हा १२६३ पासून १२९२ मध्ये त्याच्या मृत्यूपर्यंत होयसळांचा राजा होता. त्याच्या होयसळ साम्राज्यावरील राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत कलह उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही तोंड द्यावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसऱ्याने या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवले. त्याच्यानंतर त्याचा सुपुत्र [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. ==चरित्र== नरसिंह तिसरा याने १२६३ ते १२९२ पर्यंत राज्य केले. होयसळ साम्राज्यावरील त्याच्या राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत वाद उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही सामोरे जावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसरा या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवण्यात यशस्वी झाला. त्याच्यानंतर त्याचा उल्लेखनीय मुलगा [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. त्यांनी पार्श्वनाथाची पूजा केली, २३ वे जैन तीर्थंकर, आणि त्यांचे आध्यात्मिक सल्लागार मघनंदी सिद्धांत (बलटकरा गणाचे दिगंबरा भिक्षू) होते. ==देवगिरीच्या महादेवाचा पराभव करतो== १२६० च्या दशकापर्यंत, दक्षिणेकडील होयसळ राज्य दोन भागांमध्ये विभागले गेले होते आणि त्याच्या उत्तरेकडील भागावर नरसिंहाचे राज्य होते. सुमारे १२६६ मध्ये, देवगिरीचा राजा [[महादेव यादव]]ने नरसिंहाच्या राज्यावर आक्रमण केले, आणि होयसळ प्रदेशात (जसे की चित्रदुर्ग जिल्हा) यादव शिलालेखांचे अस्तित्व तेथे यादवांचा प्रभाव असल्याचे दर्शवते. हे आक्रमण अखेरीस अयशस्वी ठरले आणि महादेवाला माघार घ्यावी लागली. दोन होयसळ शिलालेखांमध्ये असे म्हटले आहे की महादेवाने नरसिंहाच्या शक्तीला कमी लेखले आणि मोठ्या थाटामाटात आपल्या हत्तीवर बसून रणांगणात प्रवेश केला; तथापि, त्यांचा पराभव झाला आणि ते रात्री आपल्या घोड्यावर बसून पळून गेले. [[वर्ग:होयसळ सम्राट]] [[वर्ग:इ.स. १२४० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १२९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] bqd8g4wj9a83vtkcp9drrg9pxetlkna 2717584 2717583 2026-10-06T20:07:03Z अभय नातू 206 उपवर्गीकरण बदलले"नरसिंह ०३" - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717584 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नरसिंह तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १२६३]] - [[इ.स. १२९२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२६३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = नरसिंह तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[१२ ऑगस्ट]] [[इ.स. १२४०]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १२९२]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[वीर सोमेश्वर]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[वीर सोमेश्वर]] | आई = | पत्नी = | धर्म = [[जैन धर्म]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''नरसिंह तिसरा''' (१२ ऑगस्ट १२४० – १२९२) हा १२६३ पासून १२९२ मध्ये त्याच्या मृत्यूपर्यंत होयसळांचा राजा होता. त्याच्या होयसळ साम्राज्यावरील राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत कलह उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही तोंड द्यावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसऱ्याने या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवले. त्याच्यानंतर त्याचा सुपुत्र [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. ==चरित्र== नरसिंह तिसरा याने १२६३ ते १२९२ पर्यंत राज्य केले. होयसळ साम्राज्यावरील त्याच्या राजवटीत, राजा आणि कन्ननूरहून राज्य करणारा त्याचा भाऊ रामनाथ यांच्यातील अंतर्गत वाद उफाळून आला. त्याला सेउनांच्या आक्रमणांनाही सामोरे जावे लागले, ज्यांनी त्याची शाही राजधानी [[हळेबीडु]]वर हल्ला केला. तथापि, नरसिंह तिसरा या आक्रमणांचा पराभव करून आपले राज्य सुरक्षित ठेवण्यात यशस्वी झाला. त्याच्यानंतर त्याचा उल्लेखनीय मुलगा [[तिसरा वीर बल्लाळ]] गादीवर आला. त्यांनी पार्श्वनाथाची पूजा केली, २३ वे जैन तीर्थंकर, आणि त्यांचे आध्यात्मिक सल्लागार मघनंदी सिद्धांत (बलटकरा गणाचे दिगंबरा भिक्षू) होते. ==देवगिरीच्या महादेवाचा पराभव करतो== १२६० च्या दशकापर्यंत, दक्षिणेकडील होयसळ राज्य दोन भागांमध्ये विभागले गेले होते आणि त्याच्या उत्तरेकडील भागावर नरसिंहाचे राज्य होते. सुमारे १२६६ मध्ये, देवगिरीचा राजा [[महादेव यादव]]ने नरसिंहाच्या राज्यावर आक्रमण केले, आणि होयसळ प्रदेशात (जसे की चित्रदुर्ग जिल्हा) यादव शिलालेखांचे अस्तित्व तेथे यादवांचा प्रभाव असल्याचे दर्शवते. हे आक्रमण अखेरीस अयशस्वी ठरले आणि महादेवाला माघार घ्यावी लागली. दोन होयसळ शिलालेखांमध्ये असे म्हटले आहे की महादेवाने नरसिंहाच्या शक्तीला कमी लेखले आणि मोठ्या थाटामाटात आपल्या हत्तीवर बसून रणांगणात प्रवेश केला; तथापि, त्यांचा पराभव झाला आणि ते रात्री आपल्या घोड्यावर बसून पळून गेले. [[वर्ग:होयसळ सम्राट|नरसिंह ०३]] [[वर्ग:इ.स. १२४० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १२९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] e9kykhfi3ukknk585omcn2q24pj9mvx 0 385005 2717422 2026-10-06T16:52:40Z AdvAnantGholam 172574 नवीन पान: कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती ही या प्रदेशाची भौगोलिक रचना, हवामान, शेती, समुद्राशी असलेले संबंध, स्थानिक जैवविविधता आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरा यांच्याशी निगडित आहे. अरबी... 2717422 wikitext text/x-wiki कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती ही या प्रदेशाची भौगोलिक रचना, हवामान, शेती, समुद्राशी असलेले संबंध, स्थानिक जैवविविधता आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरा यांच्याशी निगडित आहे. अरबी समुद्रालगतच्या कोकण प्रदेशात ताजे मासे, भात, नारळ, कोकम तसेच स्थानिक फळे, भाज्या आणि विविध कृषी उत्पादने यांचा आहारात वापर आढळतो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, कोकणातील खाद्यपरंपरेत समुद्रातून मिळणारे मासे तसेच नारळ आणि कोकम यांना विशेष स्थान आहे. <ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> Maharashtra Tourism कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही एकसंध आणि सर्व भागांत सारखी आढळणारी परंपरा नसून तिच्यात स्थानिक भौगोलिक आणि सामाजिक परिस्थितीनुसार विविधता दिसून येते. दक्षिण कोकणातील रत्नागिरी आणि वेंगुर्ला या दोन ठिकाणांवर आधारित श्वेता घोष यांच्या अभ्यासात खाद्यपद्धती, कौटुंबिक स्मृती, स्थलांतर आणि स्थानिक ओळख यांचा परस्परसंबंध मांडला आहे. त्यामुळे पारंपरिक कोकणी खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास करताना स्थानिक आणि प्रादेशिक भिन्नतांचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. <ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> या खाद्यसंस्कृतीची घडण स्थानिक उपलब्ध संसाधनांशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, आंबा, फणस यांसारखी कृषी उत्पादने तसेच समुद्री अन्न हे तिचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दक्षिण कोकणावरील अभ्यासात भात, नाचणी, मासे, नारळ, आंबा आणि स्थानिक फळे यांचा दैनंदिन जीवनातील व खाद्यस्मृतीतील संबंधही नोंदवला आहे. <ref name="GhoshKonkan"/> कोकणातील पारंपरिक आहारामध्ये केवळ तयार पदार्थांनाच महत्त्व नसून अन्न तयार करण्याच्या पद्धती, वाळवण, साठवण, ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पदार्थांचा वापर आणि सण-समारंभांशी संबंधित खाद्यपरंपराही महत्त्वाच्या आहेत. अशा परंपरांमधून स्थानिक पर्यावरणाशी जुळवून घेतलेले अन्नज्ञान आणि घरगुती पाककौशल्य पिढ्यान्‌पिढ्या पुढे गेले आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात अन्न, स्मृती, कुटुंब आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंध विशेषत्वाने दिसून येतो. <ref name="GhoshKonkan"/> आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्येही बदल झाले आहेत. स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, बदलती जीवनशैली आणि खाद्यपदार्थांच्या उपलब्धतेतील बदल यांचा पारंपरिक आहारावर परिणाम झाला आहे. त्याच वेळी कोकणी आणि मालवणी खाद्यसंस्कृतीला पर्यटन, माध्यमे आणि खाद्यपर्यटनामुळे नव्याने सार्वजनिक ओळख मिळत आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा केवळ जुन्या पदार्थांचा परिचय नसून बदलत्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रक्रियेचा अभ्यासही ठरतो. <ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीची भौगोलिक आणि सामाजिक पार्श्वभूमी == कोकण हा अरबी समुद्र आणि सह्याद्री पर्वतरांग यांच्यामधील भौगोलिक प्रदेश आहे. महाराष्ट्रातील कोकणाचा भूभाग समुद्रकिनारा, डोंगरउतार, दऱ्या, पठारे, नद्या आणि उच्च पर्जन्यमान अशा विविध भौगोलिक घटकांनी बनलेला आहे. या भौगोलिक परिस्थितीचा येथील शेती, स्थानिक उत्पादनांची उपलब्धता आणि आहारपद्धतीवर परिणाम झाला आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासानुसार, या प्रदेशाची भौगोलिक रचना आणि हवामान यांमुळे येथे भातशेती तसेच विविध बागायती पिकांची पारंपरिक पद्धती विकसित झाली.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती आणि आहार === कोकणाच्या पश्चिमेला अरबी समुद्र आणि पूर्वेला सह्याद्रीची रांग असल्यामुळे या प्रदेशाला किनारी आणि डोंगराळ अशा दोन्ही भौगोलिक वैशिष्ट्यांचा प्रभाव लाभतो. उच्च पर्जन्यमान, लाल व जांभ्या प्रकारची माती, डोंगरउतार आणि किनारी प्रदेश यांमुळे स्थानिक कृषी उत्पादनांमध्ये विविधता निर्माण झाली आहे. भात हे कोकणातील प्रमुख पीक असून नाचणी, कुळीथ, तूर आणि वाल यांसारखी पिकेही घेतली जातात. नारळ, सुपारी, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या पिकांचेही कोकणातील कृषी व्यवस्थेत महत्त्व आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> स्थानिक पिकांची उपलब्धता आणि ऋतूनुसार मिळणारे नैसर्गिक अन्नस्रोत यांचा पारंपरिक आहाराशी संबंध दिसून येतो. दक्षिण कोकणातील रत्नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवरील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात भात, नाचणी, नारळ, आंबा, विविध स्थानिक फळे आणि समुद्री अन्न यांचा स्थानिक जीवनपद्धतीशी संबंध नोंदवला आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक आहार हा स्थानिक पर्यावरणातून उपलब्ध होणाऱ्या अन्नस्रोतांशी जोडलेला असल्याचे दिसते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === कृषी, समुद्र आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या निर्मितीत शेती आणि समुद्र या दोन्ही नैसर्गिक संसाधनांची भूमिका आहे. भातशेती आणि बागायती पिकांबरोबरच समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणारे मासे, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव हे किनारी भागातील आहाराचे स्रोत राहिले आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीनुसार, कोकणात भात हे प्रमुख पीक असून या प्रदेशातील प्रमुख खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="GSDAKonkan"/> समुद्राशी असलेल्या संबंधामुळे कोकणातील काही भागांमध्ये ताज्या माशांबरोबर सुकामासा तयार करून साठवण्याची परंपराही विकसित झाली. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या नोंदींमध्ये मासे आणि भात हा पारंपरिक आहाराचा महत्त्वाचा भाग असल्याचे तसेच समुद्रातील प्रतिकूल ऋतूंमध्ये वापरासाठी सुकामासा तयार केला जात असल्याचे दिसून येते.<ref name="GhoshKonkan"/> शेती आणि समुद्र यांच्याशी संबंधित अन्नस्रोतांव्यतिरिक्त नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारख्या स्थानिक पिकांनीही कोकणातील खाद्यपरंपरेला विशिष्ट स्वरूप दिले. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील सहभाग नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014"/> === कोकणातील प्रादेशिक खाद्यवैविध्य === ‘कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती’ ही सर्व भागांत समान असलेली एकसंध परंपरा मानता येत नाही. कोकणातील वेगवेगळ्या भागांमध्ये भौगोलिक परिस्थिती, स्थानिक पिके, समुद्राशी असलेले संबंध, समुदायांची जीवनपद्धती, धार्मिक-सामाजिक प्रथा आणि ऐतिहासिक देवाणघेवाण यांनुसार खाद्यपद्धतींमध्ये फरक आढळतो. दक्षिण कोकणातील रत्नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवर आधारित अभ्यासातही स्थानिक खाद्यपद्धती, कुटुंबीय स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांचे परस्परसंबंध अधोरेखित केले आहेत.<ref name="GhoshKonkan"/> या प्रादेशिक वैविध्यामुळे एखादा पदार्थ किंवा खाद्यपद्धती संपूर्ण कोकणाची सार्वत्रिक परंपरा म्हणून मांडण्यापेक्षा तिचा भौगोलिक संदर्भ स्पष्ट करणे आवश्यक ठरते. उदाहरणार्थ, किनारी भागातील मासे आणि सुकामासा यांचे महत्त्व, डोंगराळ किंवा ग्रामीण भागातील तृणधान्ये व कडधान्यांचा वापर आणि विशिष्ट जिल्ह्यांतील स्थानिक फळे किंवा भाज्यांचा उपयोग यांत भिन्नता आढळू शकते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा स्थानिक संसाधने आणि प्रादेशिक सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेऊन करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="Singh2014"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक हवामान, माती, पर्जन्यमान, शेतीपद्धती आणि उपलब्ध नैसर्गिक साधनसंपत्तीशी संबंधित आहे. भात, नाचणी व इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी कृषी उत्पादने या आहारातील महत्त्वाचे घटक आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेशी असलेला संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्य आणि पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे पीक आहे. कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती, भरपूर पर्जन्यमान आणि भातशेतीस पोषक असलेल्या स्थानिक कृषी पद्धतींमुळे भाताला या प्रदेशाच्या अन्नव्यवस्थेत विशेष स्थान मिळाले आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर केवळ शिजवलेल्या भातापुरता मर्यादित नसून त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. तांदळाच्या पिठाचा वापर भाकरी, घावणे, आंबोळी, विविध प्रकारचे वडे आणि इतर पदार्थ तयार करण्यासाठी केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांना स्थानिक खाद्यस्मृती आणि दैनंदिन आहारात महत्त्व असल्याचे आढळते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणाच्या कृषी व्यवस्थेवरील अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश केला असून, विशेषतः भाताबरोबर विविध तृणधान्यांची लागवड पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीचा वापर भाकरी, पीठ आणि इतर पारंपरिक खाद्यपदार्थांसाठी केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये, भात, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील महत्त्वाचे घटक असल्याचे आढळते. तथापि, नाचणीच्या वापराचे प्रमाण प्रदेश, कुटुंब आणि ऋतूनुसार बदलू शकते.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेचा एक भाग आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा स्थानिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो. कोकण प्रदेशातील पारंपरिक पिकांच्या अभ्यासात कडधान्यांच्या विविध प्रकारांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर आमटी, उसळ, डाळी आणि इतर घरगुती पदार्थांमध्ये केला जातो. स्थानिक पिकांवर आधारित अशा खाद्यपद्धतींमध्ये उपलब्ध धान्ये आणि कडधान्यांचा परस्परपूरक वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांवरील अभ्यासात कडधान्ये आणि स्थानिक पिकांशी संबंधित खाद्यस्मृतींचाही उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही स्थानिक रानभाज्यांचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रानभाज्यांचा वापर स्थानिक वनस्पतीज्ञानाशी संबंधित आहे. रत्नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. अशा ज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशीही संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून त्याचा वापर खाद्यसंस्कृतीत विविध प्रकारे केला जातो. नारळाचा गर, दूध आणि खोबरे यांचा विविध पदार्थांमध्ये वापर केला जातो. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा या प्रदेशातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाच्या वापरामुळे कोकणातील अनेक पदार्थांना विशिष्ट चव आणि स्वरूप प्राप्त होते. महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या अधिकृत माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक असून ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ म्हणून त्याचा उल्लेख केला जातो. कोकमाचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी, तसेच विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड, पारंपरिक उपयोग आणि मूल्यवर्धित उत्पादनांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनात कोकमाला या प्रदेशाच्या खाद्य आणि कृषी परंपरेशी जोडले आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी विविध पदार्थांमध्ये केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर मूल्यवर्धित उत्पादनेही तयार केली जातात. भारतीय मसाला पिकांवरील ICAR–Indian Institute of Spices Researchच्या माहितीत कोकमाचे पारंपरिक खाद्यवापर आणि त्यापासून तयार होणाऱ्या उत्पादनांचा उल्लेख आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून विसाव्या शतकात त्याची लागवड या प्रदेशातील कृषी अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग बनली. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बोंडाचा आणि बियांचा विविध प्रकारे उपयोग केला जातो. काजूबीपासून मिळणाऱ्या गराचा खाद्यपदार्थ म्हणून वापर होतो, तर काजूबोंडापासूनही काही स्थानिक प्रक्रिया उत्पादने तयार केली जातात. काजूच्या लागवडीमुळे स्थानिक कृषी उत्पादन, प्रक्रिया आणि बाजारपेठ यांच्यातील संबंध वाढले आहेत.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. कोकणातील स्थानिक आहारामध्ये या फळांचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धतही आढळते.<ref name="Singh2014"/> फणसापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. त्यामध्ये पिकलेल्या फणसाचा थेट आहारातील वापर तसेच फणसाच्या गरापासून तयार केले जाणारे पदार्थ यांचा समावेश होतो. कोकणातील पारंपरिक फणसाच्या खाद्यपदार्थांवर केलेल्या अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या पाककृती आणि घटकांमध्ये स्थानिक पातळीवर विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंबा, फणस आणि इतर हंगामी फळांचा वापर ऋतूनुसार बदलतो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर होणारा परिणाम तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या विविध खाद्यपदार्थांचा वापर नोंदवला आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, पर्जन्यमान, शेती, बागायती पिके, समुद्र आणि स्थानिक जैवविविधता यांच्याशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी पिके कोकणातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या पिकांच्या लागवडीबरोबरच स्थानिक अन्नव्यवस्थेशी त्यांचा संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील पर्जन्यमान, भौगोलिक परिस्थिती आणि पारंपरिक कृषी पद्धती यांमुळे भातशेतीला या प्रदेशात महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर शिजवलेल्या भाताबरोबरच तांदळाचे पीठ किंवा तांदूळ वापरून तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांमध्ये केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. भाताबरोबर नाचणी आणि इतर तृणधान्यांची लागवड ही कोकणातील पारंपरिक कृषी विविधतेचा भाग असल्याचे या अभ्यासातून दिसून येते.<ref name="Singh2014"/> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात भात, तृणधान्ये, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील घटक असल्याचे नोंदवण्यात आले आहे. मात्र या घटकांचा वापर सर्व भागांत किंवा सर्व कुटुंबांत समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा कोकणातील पारंपरिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर विविध घरगुती खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात कडधान्ये ही स्थानिक आहारातील अन्नघटकांपैकी असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही वन्य खाद्य वनस्पतींचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रत्नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. या पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशी संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाचा गर, खोबरे आणि नारळाचे दूध यांचा विविध खाद्यपदार्थांमध्ये वापर केला जातो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood"/> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक आहे. ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ असलेल्या कोकमाचा पारंपरिक खाद्यपदार्थ, पेये आणि प्रक्रिया केलेल्या उत्पादनांमध्ये उपयोग केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड आणि उपयोगांवरील अभ्यासात त्याचा स्थानिक खाद्यसंस्कृतीशी तसेच कृषी अर्थव्यवस्थेशी संबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर विविध खाद्यपदार्थांमध्ये आंबटपणा आणण्यासाठी केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर प्रक्रिया केलेली उत्पादनेही तयार होतात. ICAR–Indian Institute of Spices Researchने कोकमाच्या विविध उपयोगांची नोंद केली आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बियांचा गर खाद्यपदार्थ म्हणून वापरला जातो. काजूची लागवड आणि त्यावर आधारित प्रक्रिया यांचा कोकणातील कृषी उत्पादन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेशी संबंध आहे.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश केला आहे.<ref name="Singh2014"/> फणसाचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसावर आधारित पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या घटकांमध्ये आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर परिणाम होत असल्याचे तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या फळांचा आहारात समावेश होत असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == कोकणातील पारंपरिक मत्स्याहार == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये समुद्र, खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी जलस्रोतांमधून मिळणाऱ्या जलजीवांना महत्त्वाचे स्थान आहे. किनारी भागातील पारंपरिक आहारात विविध प्रकारचे मासे, सुकामासा, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव यांचा वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात मासे आणि भात यांचा स्थानिक आहाराशी असलेला संबंध तसेच मासेमारीशी जोडलेल्या खाद्यपरंपरांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === ताजे मासे === कोकणातील किनारी भागांमध्ये ताजे मासे हे पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे अन्नस्रोत आहेत. समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणाऱ्या विविध माशांचा स्थानिक पातळीवर आहारासाठी उपयोग केला जातो. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीत कोकणातील खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा विशेष संबंध नमूद केला आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> माशांच्या उपलब्धतेनुसार आणि स्थानिक पद्धतीनुसार त्यांच्या पाककृतींमध्येही विविधता आढळते. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या नोंदींमध्ये ताज्या माशांचा दैनंदिन आहारातील वापर आणि त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक खाद्यस्मृतींचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> मासेमारी ही केवळ अन्नपुरवठ्याशी संबंधित नसून किनारी समाजांच्या उपजीविकेशीही जोडलेली आहे. त्यामुळे ताज्या माशांचा आहारातील वापर हा स्थानिक मत्स्यव्यवसाय आणि किनारी जीवनपद्धतीशी संबंधित आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === सुकामासे === ताज्या माशांबरोबरच मासे वाळवून साठवण्याची परंपरा कोकणातील किनारी भागांत आढळते. मासे वाळवण्यामुळे त्यांचे दीर्घकाळ जतन करता येते आणि ताजे मासे उपलब्ध नसलेल्या काळात त्यांचा उपयोग करता येतो. महाराष्ट्र किनाऱ्यावरील सुकवलेल्या किंवा प्रक्रिया केलेल्या माशांच्या गुणवत्तेवरील अभ्यासात कोकण किनाऱ्यावरील विविध ठिकाणी पारंपरिक पद्धतीने मासे वाळवून जतन करण्याची पद्धत नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Joseph1988">Joseph, K. George; Muraleedharan, V.; Unnikrishnan Nair, T. S.; Kalaimani, N. “Quality of Cured Fish from the Maharashtra Coast.” ''Fishery Technology'', 25(2), 1988.</ref> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेमध्ये सुकामासा हा स्थानिक खाद्यपद्धतीचा भाग असल्याचेही नोंदवले आहे. मासे वाळवण्याची पद्धत ही स्थानिक हवामान, उपलब्ध मासळी आणि पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्राशी संबंधित आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> मासे वाळवणे ही केवळ अन्न टिकवण्याची प्रक्रिया नसून किनारी भागातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचा एक भाग आहे. मासे प्रक्रिया आणि साठवणुकीशी संबंधित पारंपरिक पद्धतींमध्ये स्थानिक अनुभव आणि उपलब्ध नैसर्गिक परिस्थितीचा उपयोग केला जातो.<ref name="Joseph1988"/> === शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव === कोकणातील काही किनारी भागांमध्ये मास्यांबरोबर शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीव यांचाही आहारासाठी उपयोग केला जातो. विशेषतः खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी उथळ जलक्षेत्रे ही अशा जलजीवांच्या संकलनाची ठिकाणे आहेत. दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील बिव्हाल्व्ह मत्स्यसंपत्तीच्या व्यवस्थापनावरील अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून शिंपले आणि कालवे यांसारख्या जलजीवांचे संकलन व व्यवस्थापन करण्याचे पारंपरिक ज्ञान नोंदवले आहे.<ref name="Gangan2013">Gangan, S. S.; Metar, S. Y.; Nirmale, V. H.; Chogale, N. D.; Balange, A. K.; Bhalekar, M. S.; Pai, R. “Indigenous Knowledge in the Management of Bivalve Fishery of South Konkan Coast of Maharashtra, India.” ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 12(1), 2013, pp. 72–79.</ref> रत्नागिरीतील भाट्ये नदीमुखावरील अभ्यासात खाद्य बिव्हाल्व्हच्या पारंपरिक संकलनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धती आणि साधनांची नोंद करण्यात आली आहे. या अभ्यासातून खाडी व नदीमुखाशी संबंधित स्थानिक मत्स्यसंकलनाचे ज्ञान आणि त्याचा खाद्यवापराशी असलेला संबंध स्पष्ट होतो.<ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> दक्षिण कोकणातील बिव्हाल्व्ह मत्स्यव्यवस्थापनाच्या अभ्यासात स्थानिक महिलांचा आणि समुदायांच्या पारंपरिक ज्ञानाचा सहभागही नोंदवला आहे. भरती-ओहोटी, ऋतू, जलजीवांची उपलब्धता आणि संकलनाच्या पद्धती यांचे ज्ञान स्थानिक खाद्यसंसाधनांच्या वापराशी जोडलेले आहे.<ref name="Gangan2013"/> == पारंपरिक भाकरी आणि भाताचे पदार्थ == कोकणातील पारंपरिक आहारात भात आणि तृणधान्यांपासून तयार होणाऱ्या भाकरी तसेच तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पदार्थांना स्थान आहे. या पदार्थांचा वापर स्थानिक उपलब्ध धान्ये, ऋतू आणि कुटुंबाच्या खाद्यपरंपरेनुसार बदलतो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात भात, नाचणी आणि वरीसह विविध धान्यांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === तांदळाची भाकरी === तांदळाची भाकरी ही तांदळाच्या पिठापासून तयार केली जाणारी भाकरी असून महाराष्ट्रातील विविध भागांत तिच्या स्थानिक प्रकारांचा आहारात वापर आढळतो. कोकणातील भातकेंद्रित कृषी व्यवस्थेमुळे तांदळापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची परंपरा विकसित झाली आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> तांदळाच्या पिठाची भाकरी तयार करताना पीठ आणि पाण्याचे मिश्रण करून मळलेले पीठ तयार केले जाते आणि ते थापून किंवा लाटून भाजले जाते. मात्र तिच्या तयारीच्या पद्धतीत स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार फरक आढळू शकतो. === नाचणीची भाकरी === नाचणी ही कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक असून तिची लागवड स्थानिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा पारंपरिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीच्या पिठापासून भाकरी तयार केली जाते. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये आणि स्थानिक धान्यांचा आहारातील वापर नोंदवला आहे. नाचणीच्या भाकरीचा वापर मात्र संपूर्ण कोकणात समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही; तो स्थानिक खाद्यपरंपरा आणि उपलब्धतेनुसार बदलू शकतो.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === वरीची भाकरी === वरी हे पारंपरिक तृणधान्य असून महाराष्ट्रातील काही धार्मिक आणि सांस्कृतिक आहारपरंपरांमध्ये त्याचा वापर केला जातो. रत्नागिरी जिल्ह्यातील सांस्कृतिक चालीरीती आणि पारंपरिक बियाण्यांवरील नोंदीमध्ये विशिष्ट धार्मिक-सांस्कृतिक प्रथांच्या संदर्भात वरीच्या भाकरीचा उल्लेख आढळतो.<ref name="ESakalRatnagiri">eSakal. “रत्नागिरीतील सांस्कृतिक चालीरीती आणि आदिम बियाणी.” 2025.</ref> वरीची भाकरी हा उल्लेख **रत्नागिरीतील विशिष्ट सांस्कृतिक संदर्भापुरता** पाहणे अधिक योग्य आहे. उपलब्ध पुराव्यावरून ती संपूर्ण कोकणातील सर्व समाजांची किंवा सर्व भागांची सार्वत्रिक पारंपरिक भाकरी आहे असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="ESakalRatnagiri"/> === भाताचे विविध पदार्थ === भात हा कोकणातील प्रमुख अन्नघटक असल्यामुळे तांदळापासून विविध प्रकारचे पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी, घावणे, विविध प्रकारचे वडे, उकडीचे पदार्थ आणि इतर तांदळावर आधारित पदार्थ हे स्थानिक खाद्यपरंपरेतील उदाहरणे आहेत. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि त्यावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यस्मृतीशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> तांदळापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक, आंबवण्याची पद्धत, आकार आणि पाककृती यांत फरक आढळू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात तांदूळ हा विविध पदार्थांच्या निर्मितीतील महत्त्वाचा स्थानिक अन्नघटक म्हणून दिसून येतो.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> तांदळावर आधारित पदार्थांचे प्रकार आणि त्यांचा वापर प्रदेश, ऋतू, सण आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार बदलू शकतो. त्यामुळे या पदार्थांकडे केवळ अन्न म्हणून न पाहता स्थानिक कृषी उत्पादन, पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी जोडलेल्या खाद्यप्रथांच्या रूपात पाहता येते.<ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांची रचना स्थानिक पिके, उपलब्ध अन्नस्रोत, ऋतू, स्थानिक पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित आहे. भात आणि तांदळाचे पदार्थ, नारळ, कोकम, विविध कडधान्ये, फळे आणि स्थानिक उपलब्ध घटक यांपासून विविध खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात स्थानिक पदार्थांचा संबंध कुटुंबीय स्मृती, स्थानिक उपलब्धता आणि बदलत्या जीवनपद्धतीशी जोडलेला आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === आंबोळी === आंबोळी हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांत त्याच्या स्थानिक प्रकारांचा उल्लेख आढळतो. आंबोळी तयार करण्यासाठी तांदूळ किंवा तांदळाचे पीठ वापरले जाते आणि काही प्रकारांमध्ये मिश्रण आंबवून त्यापासून पदार्थ तयार केला जातो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात आंबोळीचा उल्लेख महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या पदार्थांपैकी एक म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> आंबोळीच्या प्रकारांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत फरक आढळतो. कोकणातील आंबोळीविषयीच्या नोंदींमध्ये रत्नागिरी, रायगड आणि सिंधुदुर्ग परिसरात तिच्या विविध प्रकारांचा उल्लेख केला आहे. काही ठिकाणी आंबोळीचा संबंध विशिष्ट सण किंवा स्थानिक खाद्यपरंपरांशी जोडला जातो.<ref name="MaharashtraTimesKonkan">महाराष्ट्र टाइम्स. “कोकणातील स्वादिष्ट खाद्यपदार्थ.”</ref> === तांदळाचे वडे === तांदळाचे वडे हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ आहे. कोकणातील काही भागांत तांदळाचे वडे घरगुती खाद्यपदार्थ तसेच धार्मिक किंवा सामाजिक प्रसंगांशी संबंधित खाद्यपरंपरेचा भाग असल्याचे आढळते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित नोंदींमध्ये पारंपरिक तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="AnganewadiVade">नवराष्ट्र. “आंगणेवाडी यात्रेतील पारंपरिक तांदळाचे वडे.”</ref> तांदळाचे वडे तयार करण्याची पद्धत आणि त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे तांदळाच्या वड्यांचे एकच प्रमाणित स्वरूप संपूर्ण कोकणासाठी निश्चित करता येत नाही. === घावणे === घावणे हा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील खाद्यपरंपरेत त्याचा उल्लेख आढळतो. तांदळाच्या पिठाचे पातळ मिश्रण तयार करून ते तव्यावर पसरवून शिजवण्याची पद्धत काही स्थानिक प्रकारांमध्ये वापरली जाते. कोकणातील पारंपरिक पदार्थांच्या नोंदींमध्ये घावण्याचा समावेश केला आहे.<ref name="MaharashtraTimesKonkan"/> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे. घावणे, आंबोळी यांसारख्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक कुटुंबीय परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलू शकतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === सोलकढी === सोलकढी हा कोकम आणि नारळाच्या दुधावर आधारित पारंपरिक पेय/पदार्थ असून कोकण आणि महाराष्ट्राच्या किनारी खाद्यपरंपरेशी त्याचा संबंध आहे. कोकमाचा वापर पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो; नारळ हा देखील कोकणातील खाद्यसंस्कृतीतील महत्त्वाचा घटक आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> सोलकढीच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक फरक आढळतात. कोकम आणि नारळ यांसारख्या स्थानिक घटकांचा एकत्रित वापर ही तिची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. कोकणातील खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकम आणि नारळावर आधारित खाद्यपरंपरांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="MTourismFood"/> === उकडीचे पदार्थ === उकडणे किंवा वाफवणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक पाकपद्धतींपैकी एक आहे. कोकणातील भातप्रधान आहारामुळे तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केलेल्या काही पदार्थांमध्ये उकडण्याची किंवा वाफवण्याची पद्धत वापरली जाते. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात उकडलेल्या आणि आंबवलेल्या पदार्थांच्या विविध प्रकारांची नोंद आढळते.<ref name="Annapure2020"/> उकडीच्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक परंपरा, ऋतू आणि सणांनुसार बदलू शकते. त्यामुळे ‘उकडीचे पदार्थ’ हा एकच विशिष्ट पदार्थ नसून उकडणे किंवा वाफवणे या पाकपद्धतीने तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांचा व्यापक प्रकार म्हणून पाहता येतो. === फणसाचे पदार्थ === फणस हे कोकणातील महत्त्वाचे फळपीक असून त्याचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात फणसापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक घटक आणि पाकपद्धतीनुसार विविधता असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक गोड पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांमध्ये त्याच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत आणि वापरल्या जाणाऱ्या घटकांमध्ये फरक आढळतो. या संदर्भातील अभ्यासात सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, रायगड आणि कोकणातील इतर भागांतील पाकपरंपरांचा अभ्यास करण्यात आला आहे.<ref name="Gokhale2017"/> फणसाच्या गराचा वापर इतर पारंपरिक पदार्थांमध्येही केला जातो. फणसाचे उत्पादन हंगामी असल्यामुळे त्याचा ताजा वापर तसेच त्यावर प्रक्रिया करून अधिक काळ उपयोग करण्याच्या पद्धती कोकणातील अन्नपरंपरेशी संबंधित आहेत.<ref name="FoodIndustryVishwakosh">महाराष्ट्र विश्वकोश निर्मिती मंडळ. “खाद्यपदार्थ उद्योग.” ''मराठी विश्वकोश''.</ref> == पारंपरिक स्वयंपाकपद्धती आणि खाद्यतंत्र == === दळणे, कांडणे आणि भाजणे === कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये धान्य, कडधान्ये, मसाले आणि काही वनस्पतीजन्य पदार्थांवर घरगुती पातळीवर प्रक्रिया करण्याच्या पद्धतींना महत्त्व होते. भातासाठी धान्याची कांडणी, तसेच विविध धान्ये आणि कडधान्ये दळून त्यांचे पीठ तयार करणे, ही अन्नप्रक्रियेची महत्त्वाची कामे होती. अशा प्रक्रियांमुळे स्थानिक पिकांचा दैनंदिन आहारात विविध प्रकारे उपयोग करता येत असे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> धान्ये, कडधान्ये किंवा काही मसाले भाजून घेण्याची पद्धतही पारंपरिक स्वयंपाकात वापरली जात असे. भाजण्यामुळे पदार्थांच्या चवीत आणि सुगंधात बदल होतो आणि त्यानंतर त्यांचा विविध पाककृतींमध्ये उपयोग करता येतो. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत धान्ये, कडधान्ये आणि मसाल्यांच्या अशा प्राथमिक प्रक्रियांना घरगुती अन्ननिर्मितीशी जोडलेले स्थान आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === उकडणे, वाफवणे आणि तळणे === कोकणातील पारंपरिक पाककृतींमध्ये उकडणे, वाफवणे आणि तळणे या स्वयंपाकपद्धतींचा वापर आढळतो. तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांपासून तयार केलेले पदार्थ उकडून किंवा वाफवून करण्याची परंपरा विविध भागांत आढळते. उकडीचे पदार्थ आणि वाफवलेले पदार्थ हे या पाकपरंपरेतील महत्त्वाचे प्रकार मानले जातात. <ref name="Annapure2020"/> तळण्याच्या पद्धतीत तांदूळ, कडधान्ये, भाज्या किंवा इतर स्थानिक घटकांपासून तयार केलेल्या मिश्रणाचा वापर केला जातो. कोकणातील तांदळाचे वडे यांसारख्या पदार्थांमध्ये तळण्याची पद्धत दिसून येते. विविध सण, उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपरंपरांमध्ये अशा तळलेल्या पदार्थांना स्थान मिळाले आहे. <ref name="RiceVadaLoksatta">लोकसत्ता, “तांदळाचे वडे”, पाककृती विभाग.</ref> उकडणे आणि वाफवणे या पद्धतींमध्ये पदार्थातील घटकांचे स्वरूप आणि ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत होते, तर तळण्यामुळे पदार्थाची रचना आणि चव वेगळी होते. त्यामुळे एकाच स्थानिक धान्यापासून किंवा कच्च्या पदार्थापासून स्वयंपाकाच्या पद्धतीनुसार विविध खाद्यपदार्थ तयार करण्याची शक्यता पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत निर्माण झाली. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> === मसाले आणि पारंपरिक चवपद्धती === कोकणातील पारंपरिक स्वयंपाकात नारळ, कोकम आणि विविध मसाल्यांचा वापर महत्त्वाचा आहे. विशेषतः नारळाचा उपयोग पदार्थांना चव आणि पोत देण्यासाठी केला जातो, तर कोकमाचा उपयोग आंबटपणा आणण्यासाठी तसेच विविध पेय व खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. कोकम हे कोकणाशी विशेषतः संबंधित असलेले स्थानिक उत्पादन असून त्याचा खाद्यपदार्थांमध्ये पारंपरिक वापर आढळतो. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> नारळ आणि कोकम यांच्यासह स्थानिक मसाले, वनस्पतीजन्य घटक आणि उपलब्ध कृषीउत्पादनांचा वापर करून पदार्थांची चव ठरवली जात असे. त्यामुळे कोकणातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, उपलब्ध कच्चा माल आणि पारंपरिक पाककौशल्य यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> कोकणातील खाद्यपदार्थांमध्ये आंबट, तिखट, खारट आणि नारळाच्या स्निग्धतेचा समतोल साधणाऱ्या चवपद्धती आढळतात. सोलकढीसारख्या पदार्थांमध्ये कोकम आणि नारळाचा वापर या चवपरंपरेचे उदाहरण मानता येते. कोकमाच्या वापरामुळे खाद्यपदार्थांना विशिष्ट आंबट चव मिळते आणि नारळामुळे त्याला वेगळी चव व पोत प्राप्त होतो. <ref name="ICARKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, “Kokum, Garcinia indica Choisy.”</ref> पारंपरिक चवपद्धती ही केवळ मसाल्यांच्या वापरापुरती मर्यादित नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, अन्नपदार्थाचा प्रकार आणि घरगुती पाकपरंपरा यांच्याशी जोडलेली होती. त्यामुळे कोकणातील विविध भागांमध्ये समान कच्च्या पदार्थांचा वापर होत असला तरी त्यापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांच्या चवीत आणि कृतीत प्रादेशिक फरक दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == वाळवण आणि अन्नसाठवण परंपरा == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये वर्षभर उपलब्ध नसणाऱ्या अन्नघटकांचा पुढील काळासाठी उपयोग करता यावा यासाठी वाळवण, लोणची, मुरंबे आणि इतर साठवण पद्धती विकसित झाल्या. विशेषतः मासे, भाज्या, फळे आणि काही मसालेदार पदार्थांचे ऋतूनुसार प्रक्रिया करून जतन करणे ही घरगुती खाद्यपरंपरेचा एक भाग होती. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === मासे वाळवणे === कोकण किनारपट्टीवर मत्स्यव्यवसायाला असलेल्या महत्त्वामुळे माशांच्या साठवणीसाठी वाळवण्याची पद्धत पारंपरिकरीत्या वापरली जात असे. ताज्या माशांची उपलब्धता कमी असलेल्या काळात उपयोग करता यावा म्हणून मासे स्वच्छ करून त्यांच्यावर मीठ लावून वाळवण्याची पद्धत आढळते. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेत खारवणे आणि वाळवणे या पद्धतींचा वापर होत असल्याचे मत्स्यविषयक अभ्यासांत नोंदविले आहे. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील काही भागांत शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीवांच्या वापराशी संबंधित पारंपरिक ज्ञानही आढळते. अशा जलजीवांची उपलब्धता, संकलन आणि अन्नासाठी प्रक्रिया यांचा स्थानिक मत्स्यपरंपरेशी संबंध आहे. <ref name="Gangan2013"/> === भाज्या वाळवणे === पावसाळ्यात किंवा विशिष्ट ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या भाज्या व इतर वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांचे वाळवण करून त्यांचा नंतर उपयोग करण्याची पद्धत कोकणातील ग्रामीण खाद्यपरंपरेत आढळते. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही रानभाज्यांचा स्थानिक आहारात उपयोग केला जातो; त्यांचे संकलन आणि घरगुती प्रक्रिया ही स्थानिक अन्नज्ञानाचा भाग आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> भाज्या किंवा वनस्पतीजन्य पदार्थांचे वाळवण करून त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी केले जाते आणि त्यांचा काही काळ साठवणुकीसाठी उपयोग करता येतो. पारंपरिक वाळवण पद्धतींमध्ये उन्हाचा आणि हवेशीर वातावरणाचा वापर महत्त्वाचा होता. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === फळांचे वाळवण === कोकणात आंबा, फणस आणि इतर फळांचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन होत असल्यामुळे त्यांच्या विविध प्रकारे प्रक्रियेला खाद्यसंस्कृतीत स्थान मिळाले आहे. फळे ताजी खाण्याबरोबरच त्यांच्यापासून वाळवण, साठवणयोग्य पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> फणसाच्या गरापासून आणि इतर भागांपासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धत कोकणात आढळते. फणसाच्या प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये वाळवण आणि दीर्घकाळ उपयोग करण्याच्या पद्धतींचाही समावेश होतो. कोकणातील फणसापासून तयार होणाऱ्या पारंपरिक पदार्थांच्या अभ्यासात या अन्नप्रक्रियेचे स्वरूप नोंदविले आहे. <ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंब्यापासूनही विविध टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीचा भाग आहे. अशा प्रक्रियांमुळे हंगामी फळांचा वापर हंगाम संपल्यानंतरही करता येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === लोणची आणि मुरंबे === लोणची आणि मुरंबे हे हंगामी फळे व भाज्यांचे दीर्घकाळ जतन करण्याच्या पारंपरिक पद्धतींपैकी आहेत. आंबा यांसारख्या हंगामी फळांपासून लोणची तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्रातील घरगुती खाद्यसंस्कृतीत रूढ आहे. या पदार्थांमध्ये मीठ, तेल, मसाले, साखर किंवा इतर संरक्षक स्वरूपाच्या पारंपरिक घटकांचा वापर केला जातो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील घरगुती खाद्यपरंपरेत लोणची आणि इतर टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याच्या पद्धती ऋतू, उपलब्ध कच्चा माल आणि कुटुंबाच्या पाकपरंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे या पदार्थांना केवळ चवीपुरते नव्हे, तर हंगामी अन्नसाठवणीच्या पद्धती म्हणूनही पाहता येते. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्रे === पारंपरिक अन्नसाठवणीमध्ये वाळवणे, खारवणे, लोणची घालणे, साखरेच्या पाकात पदार्थ टिकवणे आणि योग्य प्रकारे बंदिस्त करून ठेवणे अशा विविध पद्धतींचा वापर केला जात असे. या पद्धतींचा मुख्य उद्देश हंगामी अन्नपदार्थ अधिक काळ वापरता यावेत आणि अन्नाची नासाडी कमी व्हावी हा होता. <ref name="AgrowonFoodWastage">Agrowon, “छोट्या उपायांद्वारे टाळता येईल अन्न नासाडी”, 2020.</ref> वाळवणाच्या प्रक्रियेत सूर्यप्रकाश, हवा आणि कमी आर्द्रता यांचा उपयोग करून अन्नातील ओलावा कमी केला जातो. पारंपरिक पद्धतींमध्ये पदार्थ पूर्णपणे वाळल्यानंतर ते कोरड्या आणि तुलनेने सुरक्षित ठिकाणी ठेवण्याची पद्धत वापरली जात असे. <ref name="AgrowonDrying">Agrowon, “हवारहित स्थितीमध्ये वाळवणाचे तंत्र”.</ref> अशा साठवण पद्धतींमुळे कोकणातील स्थानिक कृषी व मत्स्य उत्पादनांचा हंगामाबाहेरही उपयोग करणे शक्य होत असे. त्यामुळे वाळवण आणि अन्नसाठवण ही केवळ घरगुती पाककृतींची प्रक्रिया नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतूचक्र आणि ग्रामीण जीवनपद्धतीशी संबंधित पारंपरिक अन्नज्ञानाचा भाग होती. <ref name="Singh2014"/> == ऋतूनुसार कोकणातील आहार == कोकणातील पारंपरिक आहारावर ऋतू, पर्जन्यमान, स्थानिक शेती, समुद्रातील उपलब्धता आणि हंगामी फळे-भाज्या यांचा प्रभाव दिसून येतो. वर्षातील वेगवेगळ्या ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या अन्नघटकांनुसार घरगुती आहारात बदल होत असत. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही स्थानिक पर्यावरण आणि ऋतूचक्राशी जोडलेली परंपरा मानता येते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === पावसाळ्यातील आहार === कोकणात पावसाळ्याच्या काळात भाजीपाला आणि विविध वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांची उपलब्धता वाढते. रानभाज्यांचा वापर हा या ऋतूतील स्थानिक आहाराचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या विविध रानभाज्यांचा स्थानिक लोक अन्न म्हणून वापर करतात, असे नोंदविण्यात आले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पावसाळ्यातील आर्द्र वातावरण आणि स्थानिक पातळीवरील उपलब्धता लक्षात घेऊन अन्नपदार्थांच्या निवडीमध्ये स्थानिक भाज्या, कडधान्ये आणि धान्यांचा वापर केला जात असे. काही पारंपरिक पदार्थांमध्ये तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांचा उपयोग केला जातो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> पावसाळ्यातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक वनस्पतींच्या ज्ञानालाही महत्त्व होते. कोणती रानभाजी खाण्यायोग्य आहे, तिची योग्य प्रक्रिया कशी करावी आणि ती कोणत्या प्रकारे शिजवावी याचे ज्ञान स्थानिक समुदायांमध्ये पिढ्यान्‌पिढ्या प्रचलित राहिले आहे. रत्नागिरी आणि महाराष्ट्रातील इतर भागांवरील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांत अशा स्थानिक वनस्पतीज्ञानाची नोंद आढळते. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === हिवाळ्यातील आहार === हिवाळ्यातील आहारात उपलब्ध हंगामी भाज्या, कडधान्ये, धान्ये आणि साठवून ठेवलेले काही पदार्थ यांचा वापर केला जात असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेमध्ये भाताबरोबर नाचणी, कडधान्ये, भाज्या आणि विविध फळपिकांचा समावेश असल्यामुळे ऋतूनुसार स्थानिक अन्नघटकांचा वापर करण्याची विविधता दिसून येते. <ref name="Singh2014"/> हिवाळ्यातील सण, धार्मिक प्रसंग आणि कौटुंबिक समारंभ यांनुसारही खाद्यपदार्थांची निवड बदलत असे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांचा परस्परसंबंध आढळतो. त्यामुळे हिवाळ्यातील आहार हा केवळ ऋतूतील उपलब्धतेवर नव्हे, तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रसंगांवरही आधारित असतो. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> या काळात आधीच्या हंगामात वाळवून किंवा अन्य पद्धतीने साठवून ठेवलेल्या काही खाद्यपदार्थांचाही उपयोग केला जाऊ शकतो. वाळवण ही हंगामी अन्नघटकांचा पुढील काळात उपयोग करण्यासाठी वापरली जाणारी पारंपरिक प्रक्रिया आहे. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === उन्हाळ्यातील आहार === उन्हाळ्यात कोकणातील आहारावर हंगामी फळांची उपलब्धता विशेषतः प्रभाव टाकते. आंबा, फणस, काजू आणि इतर स्थानिक फळपिके या प्रदेशाच्या कृषी आणि खाद्यपरंपरेशी संबंधित आहेत. त्यांपैकी काही फळे ताजी खाल्ली जातात, तर काहींची विविध प्रकारे प्रक्रिया करून त्यांचा पुढील काळात उपयोग केला जातो. <ref name="Singh2014"/> कोकम हे कोकणातील महत्त्वाचे पारंपरिक उत्पादन असून त्याचा उपयोग विविध खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकमाच्या उत्पादनाला आणि प्रक्रियेला कोकणातील कृषी व खाद्यपरंपरेत विशेष स्थान आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> उन्हाळ्यातील आहारासाठी मागील हंगामात तयार करून ठेवलेली लोणची, वाळवणे आणि इतर साठवणयोग्य पदार्थ उपयोगी ठरतात. हंगामी फळे आणि भाज्यांवर प्रक्रिया करून त्यांचे अधिक काळ जतन करणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक अन्नसाठवण पद्धतींपैकी एक आहे. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील उन्हाळी खाद्यपरंपरेत आंबा, फणस, कोकम यांसारख्या हंगामी उत्पादनांचा वापर आणि त्यांची प्रक्रिया यामुळे ऋतू आणि स्थानिक कृषीउत्पादन यांचा संबंध स्पष्ट होतो. त्यामुळे ऋतूनुसार आहारातील बदल हे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> ==संदर्भ == 01tvmpvlhkbn9x10zjhl3vc795hpvkq 2717423 2717422 2026-10-06T16:52:42Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2717423 wikitext text/x-wiki कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती ही या प्रदेशाची भौगोलिक रचना, हवामान, शेती, समुद्राशी असलेले संबंध, स्थानिक जैवविविधता आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरा यांच्याशी निगडित आहे. अरबी समुद्रालगतच्या कोकण प्रदेशात ताजे मासे, भात, नारळ, कोकम तसेच स्थानिक फळे, भाज्या आणि विविध कृषी उत्पादने यांचा आहारात वापर आढळतो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, कोकणातील खाद्यपरंपरेत समुद्रातून मिळणारे मासे तसेच नारळ आणि कोकम यांना विशेष स्थान आहे. <ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> Maharashtra Tourism कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही एकसंध आणि सर्व भागांत सारखी आढळणारी परंपरा नसून तिच्यात स्थानिक भौगोलिक आणि सामाजिक परिस्थितीनुसार विविधता दिसून येते. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या दोन ठिकाणांवर आधारित श्वेता घोष यांच्या अभ्यासात खाद्यपद्धती, कौटुंबिक स्मृती, स्थलांतर आणि स्थानिक ओळख यांचा परस्परसंबंध मांडला आहे. त्यामुळे पारंपरिक कोकणी खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास करताना स्थानिक आणि प्रादेशिक भिन्नतांचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. <ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> या खाद्यसंस्कृतीची घडण स्थानिक उपलब्ध संसाधनांशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, आंबा, फणस यांसारखी कृषी उत्पादने तसेच समुद्री अन्न हे तिचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दक्षिण कोकणावरील अभ्यासात भात, नाचणी, मासे, नारळ, आंबा आणि स्थानिक फळे यांचा दैनंदिन जीवनातील व खाद्यस्मृतीतील संबंधही नोंदवला आहे. <ref name="GhoshKonkan"/> कोकणातील पारंपरिक आहारामध्ये केवळ तयार पदार्थांनाच महत्त्व नसून अन्न तयार करण्याच्या पद्धती, वाळवण, साठवण, ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पदार्थांचा वापर आणि सण-समारंभांशी संबंधित खाद्यपरंपराही महत्त्वाच्या आहेत. अशा परंपरांमधून स्थानिक पर्यावरणाशी जुळवून घेतलेले अन्नज्ञान आणि घरगुती पाककौशल्य पिढ्यान्‌पिढ्या पुढे गेले आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात अन्न, स्मृती, कुटुंब आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंध विशेषत्वाने दिसून येतो. <ref name="GhoshKonkan"/> आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्येही बदल झाले आहेत. स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, बदलती जीवनशैली आणि खाद्यपदार्थांच्या उपलब्धतेतील बदल यांचा पारंपरिक आहारावर परिणाम झाला आहे. त्याच वेळी कोकणी आणि मालवणी खाद्यसंस्कृतीला पर्यटन, माध्यमे आणि खाद्यपर्यटनामुळे नव्याने सार्वजनिक ओळख मिळत आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा केवळ जुन्या पदार्थांचा परिचय नसून बदलत्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रक्रियेचा अभ्यासही ठरतो. <ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीची भौगोलिक आणि सामाजिक पार्श्वभूमी == कोकण हा अरबी समुद्र आणि सह्याद्री पर्वतरांग यांच्यामधील भौगोलिक प्रदेश आहे. महाराष्ट्रातील कोकणाचा भूभाग समुद्रकिनारा, डोंगरउतार, दऱ्या, पठारे, नद्या आणि उच्च पर्जन्यमान अशा विविध भौगोलिक घटकांनी बनलेला आहे. या भौगोलिक परिस्थितीचा येथील शेती, स्थानिक उत्पादनांची उपलब्धता आणि आहारपद्धतीवर परिणाम झाला आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासानुसार, या प्रदेशाची भौगोलिक रचना आणि हवामान यांमुळे येथे भातशेती तसेच विविध बागायती पिकांची पारंपरिक पद्धती विकसित झाली.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती आणि आहार === कोकणाच्या पश्चिमेला अरबी समुद्र आणि पूर्वेला सह्याद्रीची रांग असल्यामुळे या प्रदेशाला किनारी आणि डोंगराळ अशा दोन्ही भौगोलिक वैशिष्ट्यांचा प्रभाव लाभतो. उच्च पर्जन्यमान, लाल व जांभ्या प्रकारची माती, डोंगरउतार आणि किनारी प्रदेश यांमुळे स्थानिक कृषी उत्पादनांमध्ये विविधता निर्माण झाली आहे. भात हे कोकणातील प्रमुख पीक असून नाचणी, कुळीथ, तूर आणि वाल यांसारखी पिकेही घेतली जातात. नारळ, सुपारी, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या पिकांचेही कोकणातील कृषी व्यवस्थेत महत्त्व आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> स्थानिक पिकांची उपलब्धता आणि ऋतूनुसार मिळणारे नैसर्गिक अन्नस्रोत यांचा पारंपरिक आहाराशी संबंध दिसून येतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवरील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात भात, नाचणी, नारळ, आंबा, विविध स्थानिक फळे आणि समुद्री अन्न यांचा स्थानिक जीवनपद्धतीशी संबंध नोंदवला आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक आहार हा स्थानिक पर्यावरणातून उपलब्ध होणाऱ्या अन्नस्रोतांशी जोडलेला असल्याचे दिसते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === कृषी, समुद्र आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या निर्मितीत शेती आणि समुद्र या दोन्ही नैसर्गिक संसाधनांची भूमिका आहे. भातशेती आणि बागायती पिकांबरोबरच समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणारे मासे, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव हे किनारी भागातील आहाराचे स्रोत राहिले आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीनुसार, कोकणात भात हे प्रमुख पीक असून या प्रदेशातील प्रमुख खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="GSDAKonkan"/> समुद्राशी असलेल्या संबंधामुळे कोकणातील काही भागांमध्ये ताज्या माशांबरोबर सुकामासा तयार करून साठवण्याची परंपराही विकसित झाली. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या नोंदींमध्ये मासे आणि भात हा पारंपरिक आहाराचा महत्त्वाचा भाग असल्याचे तसेच समुद्रातील प्रतिकूल ऋतूंमध्ये वापरासाठी सुकामासा तयार केला जात असल्याचे दिसून येते.<ref name="GhoshKonkan"/> शेती आणि समुद्र यांच्याशी संबंधित अन्नस्रोतांव्यतिरिक्त नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारख्या स्थानिक पिकांनीही कोकणातील खाद्यपरंपरेला विशिष्ट स्वरूप दिले. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील सहभाग नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014"/> === कोकणातील प्रादेशिक खाद्यवैविध्य === ‘कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती’ ही सर्व भागांत समान असलेली एकसंध परंपरा मानता येत नाही. कोकणातील वेगवेगळ्या भागांमध्ये भौगोलिक परिस्थिती, स्थानिक पिके, समुद्राशी असलेले संबंध, समुदायांची जीवनपद्धती, धार्मिक-सामाजिक प्रथा आणि ऐतिहासिक देवाणघेवाण यांनुसार खाद्यपद्धतींमध्ये फरक आढळतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवर आधारित अभ्यासातही स्थानिक खाद्यपद्धती, कुटुंबीय स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांचे परस्परसंबंध अधोरेखित केले आहेत.<ref name="GhoshKonkan"/> या प्रादेशिक वैविध्यामुळे एखादा पदार्थ किंवा खाद्यपद्धती संपूर्ण कोकणाची सार्वत्रिक परंपरा म्हणून मांडण्यापेक्षा तिचा भौगोलिक संदर्भ स्पष्ट करणे आवश्यक ठरते. उदाहरणार्थ, किनारी भागातील मासे आणि सुकामासा यांचे महत्त्व, डोंगराळ किंवा ग्रामीण भागातील तृणधान्ये व कडधान्यांचा वापर आणि विशिष्ट जिल्ह्यांतील स्थानिक फळे किंवा भाज्यांचा उपयोग यांत भिन्नता आढळू शकते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा स्थानिक संसाधने आणि प्रादेशिक सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेऊन करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="Singh2014"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक हवामान, माती, पर्जन्यमान, शेतीपद्धती आणि उपलब्ध नैसर्गिक साधनसंपत्तीशी संबंधित आहे. भात, नाचणी व इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी कृषी उत्पादने या आहारातील महत्त्वाचे घटक आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेशी असलेला संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्य आणि पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे पीक आहे. कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती, भरपूर पर्जन्यमान आणि भातशेतीस पोषक असलेल्या स्थानिक कृषी पद्धतींमुळे भाताला या प्रदेशाच्या अन्नव्यवस्थेत विशेष स्थान मिळाले आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर केवळ शिजवलेल्या भातापुरता मर्यादित नसून त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. तांदळाच्या पिठाचा वापर भाकरी, घावणे, आंबोळी, विविध प्रकारचे वडे आणि इतर पदार्थ तयार करण्यासाठी केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांना स्थानिक खाद्यस्मृती आणि दैनंदिन आहारात महत्त्व असल्याचे आढळते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणाच्या कृषी व्यवस्थेवरील अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश केला असून, विशेषतः भाताबरोबर विविध तृणधान्यांची लागवड पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीचा वापर भाकरी, पीठ आणि इतर पारंपरिक खाद्यपदार्थांसाठी केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये, भात, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील महत्त्वाचे घटक असल्याचे आढळते. तथापि, नाचणीच्या वापराचे प्रमाण प्रदेश, कुटुंब आणि ऋतूनुसार बदलू शकते.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेचा एक भाग आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा स्थानिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो. कोकण प्रदेशातील पारंपरिक पिकांच्या अभ्यासात कडधान्यांच्या विविध प्रकारांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर आमटी, उसळ, डाळी आणि इतर घरगुती पदार्थांमध्ये केला जातो. स्थानिक पिकांवर आधारित अशा खाद्यपद्धतींमध्ये उपलब्ध धान्ये आणि कडधान्यांचा परस्परपूरक वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांवरील अभ्यासात कडधान्ये आणि स्थानिक पिकांशी संबंधित खाद्यस्मृतींचाही उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही स्थानिक रानभाज्यांचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रानभाज्यांचा वापर स्थानिक वनस्पतीज्ञानाशी संबंधित आहे. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. अशा ज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशीही संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून त्याचा वापर खाद्यसंस्कृतीत विविध प्रकारे केला जातो. नारळाचा गर, दूध आणि खोबरे यांचा विविध पदार्थांमध्ये वापर केला जातो. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा या प्रदेशातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाच्या वापरामुळे कोकणातील अनेक पदार्थांना विशिष्ट चव आणि स्वरूप प्राप्त होते. महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या अधिकृत माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक असून ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ म्हणून त्याचा उल्लेख केला जातो. कोकमाचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी, तसेच विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड, पारंपरिक उपयोग आणि मूल्यवर्धित उत्पादनांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनात कोकमाला या प्रदेशाच्या खाद्य आणि कृषी परंपरेशी जोडले आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी विविध पदार्थांमध्ये केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर मूल्यवर्धित उत्पादनेही तयार केली जातात. भारतीय मसाला पिकांवरील ICAR–Indian Institute of Spices Researchच्या माहितीत कोकमाचे पारंपरिक खाद्यवापर आणि त्यापासून तयार होणाऱ्या उत्पादनांचा उल्लेख आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून विसाव्या शतकात त्याची लागवड या प्रदेशातील कृषी अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग बनली. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बोंडाचा आणि बियांचा विविध प्रकारे उपयोग केला जातो. काजूबीपासून मिळणाऱ्या गराचा खाद्यपदार्थ म्हणून वापर होतो, तर काजूबोंडापासूनही काही स्थानिक प्रक्रिया उत्पादने तयार केली जातात. काजूच्या लागवडीमुळे स्थानिक कृषी उत्पादन, प्रक्रिया आणि बाजारपेठ यांच्यातील संबंध वाढले आहेत.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. कोकणातील स्थानिक आहारामध्ये या फळांचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धतही आढळते.<ref name="Singh2014"/> फणसापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. त्यामध्ये पिकलेल्या फणसाचा थेट आहारातील वापर तसेच फणसाच्या गरापासून तयार केले जाणारे पदार्थ यांचा समावेश होतो. कोकणातील पारंपरिक फणसाच्या खाद्यपदार्थांवर केलेल्या अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या पाककृती आणि घटकांमध्ये स्थानिक पातळीवर विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंबा, फणस आणि इतर हंगामी फळांचा वापर ऋतूनुसार बदलतो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर होणारा परिणाम तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या विविध खाद्यपदार्थांचा वापर नोंदवला आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, पर्जन्यमान, शेती, बागायती पिके, समुद्र आणि स्थानिक जैवविविधता यांच्याशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी पिके कोकणातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या पिकांच्या लागवडीबरोबरच स्थानिक अन्नव्यवस्थेशी त्यांचा संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील पर्जन्यमान, भौगोलिक परिस्थिती आणि पारंपरिक कृषी पद्धती यांमुळे भातशेतीला या प्रदेशात महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर शिजवलेल्या भाताबरोबरच तांदळाचे पीठ किंवा तांदूळ वापरून तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांमध्ये केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. भाताबरोबर नाचणी आणि इतर तृणधान्यांची लागवड ही कोकणातील पारंपरिक कृषी विविधतेचा भाग असल्याचे या अभ्यासातून दिसून येते.<ref name="Singh2014"/> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात भात, तृणधान्ये, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील घटक असल्याचे नोंदवण्यात आले आहे. मात्र या घटकांचा वापर सर्व भागांत किंवा सर्व कुटुंबांत समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा कोकणातील पारंपरिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर विविध घरगुती खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात कडधान्ये ही स्थानिक आहारातील अन्नघटकांपैकी असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही वन्य खाद्य वनस्पतींचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. या पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशी संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाचा गर, खोबरे आणि नारळाचे दूध यांचा विविध खाद्यपदार्थांमध्ये वापर केला जातो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood"/> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक आहे. ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ असलेल्या कोकमाचा पारंपरिक खाद्यपदार्थ, पेये आणि प्रक्रिया केलेल्या उत्पादनांमध्ये उपयोग केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड आणि उपयोगांवरील अभ्यासात त्याचा स्थानिक खाद्यसंस्कृतीशी तसेच कृषी अर्थव्यवस्थेशी संबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर विविध खाद्यपदार्थांमध्ये आंबटपणा आणण्यासाठी केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर प्रक्रिया केलेली उत्पादनेही तयार होतात. ICAR–Indian Institute of Spices Researchने कोकमाच्या विविध उपयोगांची नोंद केली आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बियांचा गर खाद्यपदार्थ म्हणून वापरला जातो. काजूची लागवड आणि त्यावर आधारित प्रक्रिया यांचा कोकणातील कृषी उत्पादन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेशी संबंध आहे.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश केला आहे.<ref name="Singh2014"/> फणसाचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसावर आधारित पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या घटकांमध्ये आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर परिणाम होत असल्याचे तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या फळांचा आहारात समावेश होत असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == कोकणातील पारंपरिक मत्स्याहार == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये समुद्र, खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी जलस्रोतांमधून मिळणाऱ्या जलजीवांना महत्त्वाचे स्थान आहे. किनारी भागातील पारंपरिक आहारात विविध प्रकारचे मासे, सुकामासा, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव यांचा वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात मासे आणि भात यांचा स्थानिक आहाराशी असलेला संबंध तसेच मासेमारीशी जोडलेल्या खाद्यपरंपरांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === ताजे मासे === कोकणातील किनारी भागांमध्ये ताजे मासे हे पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे अन्नस्रोत आहेत. समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणाऱ्या विविध माशांचा स्थानिक पातळीवर आहारासाठी उपयोग केला जातो. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीत कोकणातील खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा विशेष संबंध नमूद केला आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> माशांच्या उपलब्धतेनुसार आणि स्थानिक पद्धतीनुसार त्यांच्या पाककृतींमध्येही विविधता आढळते. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या नोंदींमध्ये ताज्या माशांचा दैनंदिन आहारातील वापर आणि त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक खाद्यस्मृतींचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> मासेमारी ही केवळ अन्नपुरवठ्याशी संबंधित नसून किनारी समाजांच्या उपजीविकेशीही जोडलेली आहे. त्यामुळे ताज्या माशांचा आहारातील वापर हा स्थानिक मत्स्यव्यवसाय आणि किनारी जीवनपद्धतीशी संबंधित आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === सुकामासे === ताज्या माशांबरोबरच मासे वाळवून साठवण्याची परंपरा कोकणातील किनारी भागांत आढळते. मासे वाळवण्यामुळे त्यांचे दीर्घकाळ जतन करता येते आणि ताजे मासे उपलब्ध नसलेल्या काळात त्यांचा उपयोग करता येतो. महाराष्ट्र किनाऱ्यावरील सुकवलेल्या किंवा प्रक्रिया केलेल्या माशांच्या गुणवत्तेवरील अभ्यासात कोकण किनाऱ्यावरील विविध ठिकाणी पारंपरिक पद्धतीने मासे वाळवून जतन करण्याची पद्धत नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Joseph1988">Joseph, K. George; Muraleedharan, V.; Unnikrishnan Nair, T. S.; Kalaimani, N. “Quality of Cured Fish from the Maharashtra Coast.” ''Fishery Technology'', 25(2), 1988.</ref> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेमध्ये सुकामासा हा स्थानिक खाद्यपद्धतीचा भाग असल्याचेही नोंदवले आहे. मासे वाळवण्याची पद्धत ही स्थानिक हवामान, उपलब्ध मासळी आणि पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्राशी संबंधित आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> मासे वाळवणे ही केवळ अन्न टिकवण्याची प्रक्रिया नसून किनारी भागातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचा एक भाग आहे. मासे प्रक्रिया आणि साठवणुकीशी संबंधित पारंपरिक पद्धतींमध्ये स्थानिक अनुभव आणि उपलब्ध नैसर्गिक परिस्थितीचा उपयोग केला जातो.<ref name="Joseph1988"/> === शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव === कोकणातील काही किनारी भागांमध्ये मास्यांबरोबर शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीव यांचाही आहारासाठी उपयोग केला जातो. विशेषतः खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी उथळ जलक्षेत्रे ही अशा जलजीवांच्या संकलनाची ठिकाणे आहेत. दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील बिव्हाल्व्ह मत्स्यसंपत्तीच्या व्यवस्थापनावरील अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून शिंपले आणि कालवे यांसारख्या जलजीवांचे संकलन व व्यवस्थापन करण्याचे पारंपरिक ज्ञान नोंदवले आहे.<ref name="Gangan2013">Gangan, S. S.; Metar, S. Y.; Nirmale, V. H.; Chogale, N. D.; Balange, A. K.; Bhalekar, M. S.; Pai, R. “Indigenous Knowledge in the Management of Bivalve Fishery of South Konkan Coast of Maharashtra, India.” ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 12(1), 2013, pp. 72–79.</ref> रत्‍नागिरीतील भाट्ये नदीमुखावरील अभ्यासात खाद्य बिव्हाल्व्हच्या पारंपरिक संकलनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धती आणि साधनांची नोंद करण्यात आली आहे. या अभ्यासातून खाडी व नदीमुखाशी संबंधित स्थानिक मत्स्यसंकलनाचे ज्ञान आणि त्याचा खाद्यवापराशी असलेला संबंध स्पष्ट होतो.<ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> दक्षिण कोकणातील बिव्हाल्व्ह मत्स्यव्यवस्थापनाच्या अभ्यासात स्थानिक महिलांचा आणि समुदायांच्या पारंपरिक ज्ञानाचा सहभागही नोंदवला आहे. भरती-ओहोटी, ऋतू, जलजीवांची उपलब्धता आणि संकलनाच्या पद्धती यांचे ज्ञान स्थानिक खाद्यसंसाधनांच्या वापराशी जोडलेले आहे.<ref name="Gangan2013"/> == पारंपरिक भाकरी आणि भाताचे पदार्थ == कोकणातील पारंपरिक आहारात भात आणि तृणधान्यांपासून तयार होणाऱ्या भाकरी तसेच तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पदार्थांना स्थान आहे. या पदार्थांचा वापर स्थानिक उपलब्ध धान्ये, ऋतू आणि कुटुंबाच्या खाद्यपरंपरेनुसार बदलतो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात भात, नाचणी आणि वरीसह विविध धान्यांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === तांदळाची भाकरी === तांदळाची भाकरी ही तांदळाच्या पिठापासून तयार केली जाणारी भाकरी असून महाराष्ट्रातील विविध भागांत तिच्या स्थानिक प्रकारांचा आहारात वापर आढळतो. कोकणातील भातकेंद्रित कृषी व्यवस्थेमुळे तांदळापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची परंपरा विकसित झाली आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> तांदळाच्या पिठाची भाकरी तयार करताना पीठ आणि पाण्याचे मिश्रण करून मळलेले पीठ तयार केले जाते आणि ते थापून किंवा लाटून भाजले जाते. मात्र तिच्या तयारीच्या पद्धतीत स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार फरक आढळू शकतो. === नाचणीची भाकरी === नाचणी ही कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक असून तिची लागवड स्थानिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा पारंपरिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीच्या पिठापासून भाकरी तयार केली जाते. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये आणि स्थानिक धान्यांचा आहारातील वापर नोंदवला आहे. नाचणीच्या भाकरीचा वापर मात्र संपूर्ण कोकणात समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही; तो स्थानिक खाद्यपरंपरा आणि उपलब्धतेनुसार बदलू शकतो.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === वरीची भाकरी === वरी हे पारंपरिक तृणधान्य असून महाराष्ट्रातील काही धार्मिक आणि सांस्कृतिक आहारपरंपरांमध्ये त्याचा वापर केला जातो. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील सांस्कृतिक चालीरीती आणि पारंपरिक बियाण्यांवरील नोंदीमध्ये विशिष्ट धार्मिक-सांस्कृतिक प्रथांच्या संदर्भात वरीच्या भाकरीचा उल्लेख आढळतो.<ref name="ESakalRatnagiri">eSakal. “रत्नागिरीतील सांस्कृतिक चालीरीती आणि आदिम बियाणी.” 2025.</ref> वरीची भाकरी हा उल्लेख **रत्‍नागिरीतील विशिष्ट सांस्कृतिक संदर्भापुरता** पाहणे अधिक योग्य आहे. उपलब्ध पुराव्यावरून ती संपूर्ण कोकणातील सर्व समाजांची किंवा सर्व भागांची सार्वत्रिक पारंपरिक भाकरी आहे असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="ESakalRatnagiri"/> === भाताचे विविध पदार्थ === भात हा कोकणातील प्रमुख अन्नघटक असल्यामुळे तांदळापासून विविध प्रकारचे पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी, घावणे, विविध प्रकारचे वडे, उकडीचे पदार्थ आणि इतर तांदळावर आधारित पदार्थ हे स्थानिक खाद्यपरंपरेतील उदाहरणे आहेत. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि त्यावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यस्मृतीशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> तांदळापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक, आंबवण्याची पद्धत, आकार आणि पाककृती यांत फरक आढळू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात तांदूळ हा विविध पदार्थांच्या निर्मितीतील महत्त्वाचा स्थानिक अन्नघटक म्हणून दिसून येतो.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> तांदळावर आधारित पदार्थांचे प्रकार आणि त्यांचा वापर प्रदेश, ऋतू, सण आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार बदलू शकतो. त्यामुळे या पदार्थांकडे केवळ अन्न म्हणून न पाहता स्थानिक कृषी उत्पादन, पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी जोडलेल्या खाद्यप्रथांच्या रूपात पाहता येते.<ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांची रचना स्थानिक पिके, उपलब्ध अन्नस्रोत, ऋतू, स्थानिक पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित आहे. भात आणि तांदळाचे पदार्थ, नारळ, कोकम, विविध कडधान्ये, फळे आणि स्थानिक उपलब्ध घटक यांपासून विविध खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात स्थानिक पदार्थांचा संबंध कुटुंबीय स्मृती, स्थानिक उपलब्धता आणि बदलत्या जीवनपद्धतीशी जोडलेला आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === आंबोळी === आंबोळी हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांत त्याच्या स्थानिक प्रकारांचा उल्लेख आढळतो. आंबोळी तयार करण्यासाठी तांदूळ किंवा तांदळाचे पीठ वापरले जाते आणि काही प्रकारांमध्ये मिश्रण आंबवून त्यापासून पदार्थ तयार केला जातो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात आंबोळीचा उल्लेख महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या पदार्थांपैकी एक म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> आंबोळीच्या प्रकारांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत फरक आढळतो. कोकणातील आंबोळीविषयीच्या नोंदींमध्ये रत्‍नागिरी, रायगड आणि सिंधुदुर्ग परिसरात तिच्या विविध प्रकारांचा उल्लेख केला आहे. काही ठिकाणी आंबोळीचा संबंध विशिष्ट सण किंवा स्थानिक खाद्यपरंपरांशी जोडला जातो.<ref name="MaharashtraTimesKonkan">महाराष्ट्र टाइम्स. “कोकणातील स्वादिष्ट खाद्यपदार्थ.”</ref> === तांदळाचे वडे === तांदळाचे वडे हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ आहे. कोकणातील काही भागांत तांदळाचे वडे घरगुती खाद्यपदार्थ तसेच धार्मिक किंवा सामाजिक प्रसंगांशी संबंधित खाद्यपरंपरेचा भाग असल्याचे आढळते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित नोंदींमध्ये पारंपरिक तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="AnganewadiVade">नवराष्ट्र. “आंगणेवाडी यात्रेतील पारंपरिक तांदळाचे वडे.”</ref> तांदळाचे वडे तयार करण्याची पद्धत आणि त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे तांदळाच्या वड्यांचे एकच प्रमाणित स्वरूप संपूर्ण कोकणासाठी निश्चित करता येत नाही. === घावणे === घावणे हा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील खाद्यपरंपरेत त्याचा उल्लेख आढळतो. तांदळाच्या पिठाचे पातळ मिश्रण तयार करून ते तव्यावर पसरवून शिजवण्याची पद्धत काही स्थानिक प्रकारांमध्ये वापरली जाते. कोकणातील पारंपरिक पदार्थांच्या नोंदींमध्ये घावण्याचा समावेश केला आहे.<ref name="MaharashtraTimesKonkan"/> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे. घावणे, आंबोळी यांसारख्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक कुटुंबीय परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलू शकतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === सोलकढी === सोलकढी हा कोकम आणि नारळाच्या दुधावर आधारित पारंपरिक पेय/पदार्थ असून कोकण आणि महाराष्ट्राच्या किनारी खाद्यपरंपरेशी त्याचा संबंध आहे. कोकमाचा वापर पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो; नारळ हा देखील कोकणातील खाद्यसंस्कृतीतील महत्त्वाचा घटक आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> सोलकढीच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक फरक आढळतात. कोकम आणि नारळ यांसारख्या स्थानिक घटकांचा एकत्रित वापर ही तिची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. कोकणातील खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकम आणि नारळावर आधारित खाद्यपरंपरांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="MTourismFood"/> === उकडीचे पदार्थ === उकडणे किंवा वाफवणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक पाकपद्धतींपैकी एक आहे. कोकणातील भातप्रधान आहारामुळे तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केलेल्या काही पदार्थांमध्ये उकडण्याची किंवा वाफवण्याची पद्धत वापरली जाते. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात उकडलेल्या आणि आंबवलेल्या पदार्थांच्या विविध प्रकारांची नोंद आढळते.<ref name="Annapure2020"/> उकडीच्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक परंपरा, ऋतू आणि सणांनुसार बदलू शकते. त्यामुळे ‘उकडीचे पदार्थ’ हा एकच विशिष्ट पदार्थ नसून उकडणे किंवा वाफवणे या पाकपद्धतीने तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांचा व्यापक प्रकार म्हणून पाहता येतो. === फणसाचे पदार्थ === फणस हे कोकणातील महत्त्वाचे फळपीक असून त्याचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात फणसापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक घटक आणि पाकपद्धतीनुसार विविधता असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक गोड पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांमध्ये त्याच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत आणि वापरल्या जाणाऱ्या घटकांमध्ये फरक आढळतो. या संदर्भातील अभ्यासात सिंधुदुर्ग, रत्‍नागिरी, रायगड आणि कोकणातील इतर भागांतील पाकपरंपरांचा अभ्यास करण्यात आला आहे.<ref name="Gokhale2017"/> फणसाच्या गराचा वापर इतर पारंपरिक पदार्थांमध्येही केला जातो. फणसाचे उत्पादन हंगामी असल्यामुळे त्याचा ताजा वापर तसेच त्यावर प्रक्रिया करून अधिक काळ उपयोग करण्याच्या पद्धती कोकणातील अन्नपरंपरेशी संबंधित आहेत.<ref name="FoodIndustryVishwakosh">महाराष्ट्र विश्वकोश निर्मिती मंडळ. “खाद्यपदार्थ उद्योग.” ''मराठी विश्वकोश''.</ref> == पारंपरिक स्वयंपाकपद्धती आणि खाद्यतंत्र == === दळणे, कांडणे आणि भाजणे === कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये धान्य, कडधान्ये, मसाले आणि काही वनस्पतीजन्य पदार्थांवर घरगुती पातळीवर प्रक्रिया करण्याच्या पद्धतींना महत्त्व होते. भातासाठी धान्याची कांडणी, तसेच विविध धान्ये आणि कडधान्ये दळून त्यांचे पीठ तयार करणे, ही अन्नप्रक्रियेची महत्त्वाची कामे होती. अशा प्रक्रियांमुळे स्थानिक पिकांचा दैनंदिन आहारात विविध प्रकारे उपयोग करता येत असे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> धान्ये, कडधान्ये किंवा काही मसाले भाजून घेण्याची पद्धतही पारंपरिक स्वयंपाकात वापरली जात असे. भाजण्यामुळे पदार्थांच्या चवीत आणि सुगंधात बदल होतो आणि त्यानंतर त्यांचा विविध पाककृतींमध्ये उपयोग करता येतो. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत धान्ये, कडधान्ये आणि मसाल्यांच्या अशा प्राथमिक प्रक्रियांना घरगुती अन्ननिर्मितीशी जोडलेले स्थान आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === उकडणे, वाफवणे आणि तळणे === कोकणातील पारंपरिक पाककृतींमध्ये उकडणे, वाफवणे आणि तळणे या स्वयंपाकपद्धतींचा वापर आढळतो. तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांपासून तयार केलेले पदार्थ उकडून किंवा वाफवून करण्याची परंपरा विविध भागांत आढळते. उकडीचे पदार्थ आणि वाफवलेले पदार्थ हे या पाकपरंपरेतील महत्त्वाचे प्रकार मानले जातात. <ref name="Annapure2020"/> तळण्याच्या पद्धतीत तांदूळ, कडधान्ये, भाज्या किंवा इतर स्थानिक घटकांपासून तयार केलेल्या मिश्रणाचा वापर केला जातो. कोकणातील तांदळाचे वडे यांसारख्या पदार्थांमध्ये तळण्याची पद्धत दिसून येते. विविध सण, उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपरंपरांमध्ये अशा तळलेल्या पदार्थांना स्थान मिळाले आहे. <ref name="RiceVadaLoksatta">लोकसत्ता, “तांदळाचे वडे”, पाककृती विभाग.</ref> उकडणे आणि वाफवणे या पद्धतींमध्ये पदार्थातील घटकांचे स्वरूप आणि ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत होते, तर तळण्यामुळे पदार्थाची रचना आणि चव वेगळी होते. त्यामुळे एकाच स्थानिक धान्यापासून किंवा कच्च्या पदार्थापासून स्वयंपाकाच्या पद्धतीनुसार विविध खाद्यपदार्थ तयार करण्याची शक्यता पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत निर्माण झाली. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> === मसाले आणि पारंपरिक चवपद्धती === कोकणातील पारंपरिक स्वयंपाकात नारळ, कोकम आणि विविध मसाल्यांचा वापर महत्त्वाचा आहे. विशेषतः नारळाचा उपयोग पदार्थांना चव आणि पोत देण्यासाठी केला जातो, तर कोकमाचा उपयोग आंबटपणा आणण्यासाठी तसेच विविध पेय व खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. कोकम हे कोकणाशी विशेषतः संबंधित असलेले स्थानिक उत्पादन असून त्याचा खाद्यपदार्थांमध्ये पारंपरिक वापर आढळतो. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> नारळ आणि कोकम यांच्यासह स्थानिक मसाले, वनस्पतीजन्य घटक आणि उपलब्ध कृषीउत्पादनांचा वापर करून पदार्थांची चव ठरवली जात असे. त्यामुळे कोकणातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, उपलब्ध कच्चा माल आणि पारंपरिक पाककौशल्य यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> कोकणातील खाद्यपदार्थांमध्ये आंबट, तिखट, खारट आणि नारळाच्या स्निग्धतेचा समतोल साधणाऱ्या चवपद्धती आढळतात. सोलकढीसारख्या पदार्थांमध्ये कोकम आणि नारळाचा वापर या चवपरंपरेचे उदाहरण मानता येते. कोकमाच्या वापरामुळे खाद्यपदार्थांना विशिष्ट आंबट चव मिळते आणि नारळामुळे त्याला वेगळी चव व पोत प्राप्त होतो. <ref name="ICARKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, “Kokum, Garcinia indica Choisy.”</ref> पारंपरिक चवपद्धती ही केवळ मसाल्यांच्या वापरापुरती मर्यादित नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, अन्नपदार्थाचा प्रकार आणि घरगुती पाकपरंपरा यांच्याशी जोडलेली होती. त्यामुळे कोकणातील विविध भागांमध्ये समान कच्च्या पदार्थांचा वापर होत असला तरी त्यापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांच्या चवीत आणि कृतीत प्रादेशिक फरक दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == वाळवण आणि अन्नसाठवण परंपरा == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये वर्षभर उपलब्ध नसणाऱ्या अन्नघटकांचा पुढील काळासाठी उपयोग करता यावा यासाठी वाळवण, लोणची, मुरंबे आणि इतर साठवण पद्धती विकसित झाल्या. विशेषतः मासे, भाज्या, फळे आणि काही मसालेदार पदार्थांचे ऋतूनुसार प्रक्रिया करून जतन करणे ही घरगुती खाद्यपरंपरेचा एक भाग होती. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === मासे वाळवणे === कोकण किनारपट्टीवर मत्स्यव्यवसायाला असलेल्या महत्त्वामुळे माशांच्या साठवणीसाठी वाळवण्याची पद्धत पारंपरिकरीत्या वापरली जात असे. ताज्या माशांची उपलब्धता कमी असलेल्या काळात उपयोग करता यावा म्हणून मासे स्वच्छ करून त्यांच्यावर मीठ लावून वाळवण्याची पद्धत आढळते. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेत खारवणे आणि वाळवणे या पद्धतींचा वापर होत असल्याचे मत्स्यविषयक अभ्यासांत नोंदविले आहे. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील काही भागांत शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीवांच्या वापराशी संबंधित पारंपरिक ज्ञानही आढळते. अशा जलजीवांची उपलब्धता, संकलन आणि अन्नासाठी प्रक्रिया यांचा स्थानिक मत्स्यपरंपरेशी संबंध आहे. <ref name="Gangan2013"/> === भाज्या वाळवणे === पावसाळ्यात किंवा विशिष्ट ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या भाज्या व इतर वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांचे वाळवण करून त्यांचा नंतर उपयोग करण्याची पद्धत कोकणातील ग्रामीण खाद्यपरंपरेत आढळते. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही रानभाज्यांचा स्थानिक आहारात उपयोग केला जातो; त्यांचे संकलन आणि घरगुती प्रक्रिया ही स्थानिक अन्नज्ञानाचा भाग आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> भाज्या किंवा वनस्पतीजन्य पदार्थांचे वाळवण करून त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी केले जाते आणि त्यांचा काही काळ साठवणुकीसाठी उपयोग करता येतो. पारंपरिक वाळवण पद्धतींमध्ये उन्हाचा आणि हवेशीर वातावरणाचा वापर महत्त्वाचा होता. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === फळांचे वाळवण === कोकणात आंबा, फणस आणि इतर फळांचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन होत असल्यामुळे त्यांच्या विविध प्रकारे प्रक्रियेला खाद्यसंस्कृतीत स्थान मिळाले आहे. फळे ताजी खाण्याबरोबरच त्यांच्यापासून वाळवण, साठवणयोग्य पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> फणसाच्या गरापासून आणि इतर भागांपासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धत कोकणात आढळते. फणसाच्या प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये वाळवण आणि दीर्घकाळ उपयोग करण्याच्या पद्धतींचाही समावेश होतो. कोकणातील फणसापासून तयार होणाऱ्या पारंपरिक पदार्थांच्या अभ्यासात या अन्नप्रक्रियेचे स्वरूप नोंदविले आहे. <ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंब्यापासूनही विविध टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीचा भाग आहे. अशा प्रक्रियांमुळे हंगामी फळांचा वापर हंगाम संपल्यानंतरही करता येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === लोणची आणि मुरंबे === लोणची आणि मुरंबे हे हंगामी फळे व भाज्यांचे दीर्घकाळ जतन करण्याच्या पारंपरिक पद्धतींपैकी आहेत. आंबा यांसारख्या हंगामी फळांपासून लोणची तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्रातील घरगुती खाद्यसंस्कृतीत रूढ आहे. या पदार्थांमध्ये मीठ, तेल, मसाले, साखर किंवा इतर संरक्षक स्वरूपाच्या पारंपरिक घटकांचा वापर केला जातो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील घरगुती खाद्यपरंपरेत लोणची आणि इतर टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याच्या पद्धती ऋतू, उपलब्ध कच्चा माल आणि कुटुंबाच्या पाकपरंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे या पदार्थांना केवळ चवीपुरते नव्हे, तर हंगामी अन्नसाठवणीच्या पद्धती म्हणूनही पाहता येते. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्रे === पारंपरिक अन्नसाठवणीमध्ये वाळवणे, खारवणे, लोणची घालणे, साखरेच्या पाकात पदार्थ टिकवणे आणि योग्य प्रकारे बंदिस्त करून ठेवणे अशा विविध पद्धतींचा वापर केला जात असे. या पद्धतींचा मुख्य उद्देश हंगामी अन्नपदार्थ अधिक काळ वापरता यावेत आणि अन्नाची नासाडी कमी व्हावी हा होता. <ref name="AgrowonFoodWastage">Agrowon, “छोट्या उपायांद्वारे टाळता येईल अन्न नासाडी”, 2020.</ref> वाळवणाच्या प्रक्रियेत सूर्यप्रकाश, हवा आणि कमी आर्द्रता यांचा उपयोग करून अन्नातील ओलावा कमी केला जातो. पारंपरिक पद्धतींमध्ये पदार्थ पूर्णपणे वाळल्यानंतर ते कोरड्या आणि तुलनेने सुरक्षित ठिकाणी ठेवण्याची पद्धत वापरली जात असे. <ref name="AgrowonDrying">Agrowon, “हवारहित स्थितीमध्ये वाळवणाचे तंत्र”.</ref> अशा साठवण पद्धतींमुळे कोकणातील स्थानिक कृषी व मत्स्य उत्पादनांचा हंगामाबाहेरही उपयोग करणे शक्य होत असे. त्यामुळे वाळवण आणि अन्नसाठवण ही केवळ घरगुती पाककृतींची प्रक्रिया नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतूचक्र आणि ग्रामीण जीवनपद्धतीशी संबंधित पारंपरिक अन्नज्ञानाचा भाग होती. <ref name="Singh2014"/> == ऋतूनुसार कोकणातील आहार == कोकणातील पारंपरिक आहारावर ऋतू, पर्जन्यमान, स्थानिक शेती, समुद्रातील उपलब्धता आणि हंगामी फळे-भाज्या यांचा प्रभाव दिसून येतो. वर्षातील वेगवेगळ्या ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या अन्नघटकांनुसार घरगुती आहारात बदल होत असत. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही स्थानिक पर्यावरण आणि ऋतूचक्राशी जोडलेली परंपरा मानता येते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === पावसाळ्यातील आहार === कोकणात पावसाळ्याच्या काळात भाजीपाला आणि विविध वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांची उपलब्धता वाढते. रानभाज्यांचा वापर हा या ऋतूतील स्थानिक आहाराचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या विविध रानभाज्यांचा स्थानिक लोक अन्न म्हणून वापर करतात, असे नोंदविण्यात आले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पावसाळ्यातील आर्द्र वातावरण आणि स्थानिक पातळीवरील उपलब्धता लक्षात घेऊन अन्नपदार्थांच्या निवडीमध्ये स्थानिक भाज्या, कडधान्ये आणि धान्यांचा वापर केला जात असे. काही पारंपरिक पदार्थांमध्ये तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांचा उपयोग केला जातो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> पावसाळ्यातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक वनस्पतींच्या ज्ञानालाही महत्त्व होते. कोणती रानभाजी खाण्यायोग्य आहे, तिची योग्य प्रक्रिया कशी करावी आणि ती कोणत्या प्रकारे शिजवावी याचे ज्ञान स्थानिक समुदायांमध्ये पिढ्यान्‌पिढ्या प्रचलित राहिले आहे. रत्‍नागिरी आणि महाराष्ट्रातील इतर भागांवरील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांत अशा स्थानिक वनस्पतीज्ञानाची नोंद आढळते. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === हिवाळ्यातील आहार === हिवाळ्यातील आहारात उपलब्ध हंगामी भाज्या, कडधान्ये, धान्ये आणि साठवून ठेवलेले काही पदार्थ यांचा वापर केला जात असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेमध्ये भाताबरोबर नाचणी, कडधान्ये, भाज्या आणि विविध फळपिकांचा समावेश असल्यामुळे ऋतूनुसार स्थानिक अन्नघटकांचा वापर करण्याची विविधता दिसून येते. <ref name="Singh2014"/> हिवाळ्यातील सण, धार्मिक प्रसंग आणि कौटुंबिक समारंभ यांनुसारही खाद्यपदार्थांची निवड बदलत असे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांचा परस्परसंबंध आढळतो. त्यामुळे हिवाळ्यातील आहार हा केवळ ऋतूतील उपलब्धतेवर नव्हे, तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रसंगांवरही आधारित असतो. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> या काळात आधीच्या हंगामात वाळवून किंवा अन्य पद्धतीने साठवून ठेवलेल्या काही खाद्यपदार्थांचाही उपयोग केला जाऊ शकतो. वाळवण ही हंगामी अन्नघटकांचा पुढील काळात उपयोग करण्यासाठी वापरली जाणारी पारंपरिक प्रक्रिया आहे. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === उन्हाळ्यातील आहार === उन्हाळ्यात कोकणातील आहारावर हंगामी फळांची उपलब्धता विशेषतः प्रभाव टाकते. आंबा, फणस, काजू आणि इतर स्थानिक फळपिके या प्रदेशाच्या कृषी आणि खाद्यपरंपरेशी संबंधित आहेत. त्यांपैकी काही फळे ताजी खाल्ली जातात, तर काहींची विविध प्रकारे प्रक्रिया करून त्यांचा पुढील काळात उपयोग केला जातो. <ref name="Singh2014"/> कोकम हे कोकणातील महत्त्वाचे पारंपरिक उत्पादन असून त्याचा उपयोग विविध खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकमाच्या उत्पादनाला आणि प्रक्रियेला कोकणातील कृषी व खाद्यपरंपरेत विशेष स्थान आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> उन्हाळ्यातील आहारासाठी मागील हंगामात तयार करून ठेवलेली लोणची, वाळवणे आणि इतर साठवणयोग्य पदार्थ उपयोगी ठरतात. हंगामी फळे आणि भाज्यांवर प्रक्रिया करून त्यांचे अधिक काळ जतन करणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक अन्नसाठवण पद्धतींपैकी एक आहे. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील उन्हाळी खाद्यपरंपरेत आंबा, फणस, कोकम यांसारख्या हंगामी उत्पादनांचा वापर आणि त्यांची प्रक्रिया यामुळे ऋतू आणि स्थानिक कृषीउत्पादन यांचा संबंध स्पष्ट होतो. त्यामुळे ऋतूनुसार आहारातील बदल हे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> ==संदर्भ == d786k6wg86oxwz3zd2dsgx2dnbsu9zs 2717426 2717423 2026-10-06T17:04:08Z AdvAnantGholam 172574 2717426 wikitext text/x-wiki कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती ही या प्रदेशाची भौगोलिक रचना, हवामान, शेती, समुद्राशी असलेले संबंध, स्थानिक जैवविविधता आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरा यांच्याशी निगडित आहे. अरबी समुद्रालगतच्या कोकण प्रदेशात ताजे मासे, भात, नारळ, कोकम तसेच स्थानिक फळे, भाज्या आणि विविध कृषी उत्पादने यांचा आहारात वापर आढळतो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, कोकणातील खाद्यपरंपरेत समुद्रातून मिळणारे मासे तसेच नारळ आणि कोकम यांना विशेष स्थान आहे. <ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> Maharashtra Tourism कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही एकसंध आणि सर्व भागांत सारखी आढळणारी परंपरा नसून तिच्यात स्थानिक भौगोलिक आणि सामाजिक परिस्थितीनुसार विविधता दिसून येते. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या दोन ठिकाणांवर आधारित श्वेता घोष यांच्या अभ्यासात खाद्यपद्धती, कौटुंबिक स्मृती, स्थलांतर आणि स्थानिक ओळख यांचा परस्परसंबंध मांडला आहे. त्यामुळे पारंपरिक कोकणी खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास करताना स्थानिक आणि प्रादेशिक भिन्नतांचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. <ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> या खाद्यसंस्कृतीची घडण स्थानिक उपलब्ध संसाधनांशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, आंबा, फणस यांसारखी कृषी उत्पादने तसेच समुद्री अन्न हे तिचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दक्षिण कोकणावरील अभ्यासात भात, नाचणी, मासे, नारळ, आंबा आणि स्थानिक फळे यांचा दैनंदिन जीवनातील व खाद्यस्मृतीतील संबंधही नोंदवला आहे. <ref name="GhoshKonkan"/> कोकणातील पारंपरिक आहारामध्ये केवळ तयार पदार्थांनाच महत्त्व नसून अन्न तयार करण्याच्या पद्धती, वाळवण, साठवण, ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पदार्थांचा वापर आणि सण-समारंभांशी संबंधित खाद्यपरंपराही महत्त्वाच्या आहेत. अशा परंपरांमधून स्थानिक पर्यावरणाशी जुळवून घेतलेले अन्नज्ञान आणि घरगुती पाककौशल्य पिढ्यान्‌पिढ्या पुढे गेले आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात अन्न, स्मृती, कुटुंब आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंध विशेषत्वाने दिसून येतो. <ref name="GhoshKonkan"/> आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्येही बदल झाले आहेत. स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, बदलती जीवनशैली आणि खाद्यपदार्थांच्या उपलब्धतेतील बदल यांचा पारंपरिक आहारावर परिणाम झाला आहे. त्याच वेळी कोकणी आणि मालवणी खाद्यसंस्कृतीला पर्यटन, माध्यमे आणि खाद्यपर्यटनामुळे नव्याने सार्वजनिक ओळख मिळत आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा केवळ जुन्या पदार्थांचा परिचय नसून बदलत्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रक्रियेचा अभ्यासही ठरतो. <ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीची भौगोलिक आणि सामाजिक पार्श्वभूमी == कोकण हा अरबी समुद्र आणि सह्याद्री पर्वतरांग यांच्यामधील भौगोलिक प्रदेश आहे. महाराष्ट्रातील कोकणाचा भूभाग समुद्रकिनारा, डोंगरउतार, दऱ्या, पठारे, नद्या आणि उच्च पर्जन्यमान अशा विविध भौगोलिक घटकांनी बनलेला आहे. या भौगोलिक परिस्थितीचा येथील शेती, स्थानिक उत्पादनांची उपलब्धता आणि आहारपद्धतीवर परिणाम झाला आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासानुसार, या प्रदेशाची भौगोलिक रचना आणि हवामान यांमुळे येथे भातशेती तसेच विविध बागायती पिकांची पारंपरिक पद्धती विकसित झाली.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती आणि आहार === कोकणाच्या पश्चिमेला अरबी समुद्र आणि पूर्वेला सह्याद्रीची रांग असल्यामुळे या प्रदेशाला किनारी आणि डोंगराळ अशा दोन्ही भौगोलिक वैशिष्ट्यांचा प्रभाव लाभतो. उच्च पर्जन्यमान, लाल व जांभ्या प्रकारची माती, डोंगरउतार आणि किनारी प्रदेश यांमुळे स्थानिक कृषी उत्पादनांमध्ये विविधता निर्माण झाली आहे. भात हे कोकणातील प्रमुख पीक असून नाचणी, कुळीथ, तूर आणि वाल यांसारखी पिकेही घेतली जातात. नारळ, सुपारी, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या पिकांचेही कोकणातील कृषी व्यवस्थेत महत्त्व आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> स्थानिक पिकांची उपलब्धता आणि ऋतूनुसार मिळणारे नैसर्गिक अन्नस्रोत यांचा पारंपरिक आहाराशी संबंध दिसून येतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवरील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात भात, नाचणी, नारळ, आंबा, विविध स्थानिक फळे आणि समुद्री अन्न यांचा स्थानिक जीवनपद्धतीशी संबंध नोंदवला आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक आहार हा स्थानिक पर्यावरणातून उपलब्ध होणाऱ्या अन्नस्रोतांशी जोडलेला असल्याचे दिसते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === कृषी, समुद्र आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या निर्मितीत शेती आणि समुद्र या दोन्ही नैसर्गिक संसाधनांची भूमिका आहे. भातशेती आणि बागायती पिकांबरोबरच समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणारे मासे, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव हे किनारी भागातील आहाराचे स्रोत राहिले आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीनुसार, कोकणात भात हे प्रमुख पीक असून या प्रदेशातील प्रमुख खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="GSDAKonkan"/> समुद्राशी असलेल्या संबंधामुळे कोकणातील काही भागांमध्ये ताज्या माशांबरोबर सुकामासा तयार करून साठवण्याची परंपराही विकसित झाली. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या नोंदींमध्ये मासे आणि भात हा पारंपरिक आहाराचा महत्त्वाचा भाग असल्याचे तसेच समुद्रातील प्रतिकूल ऋतूंमध्ये वापरासाठी सुकामासा तयार केला जात असल्याचे दिसून येते.<ref name="GhoshKonkan"/> शेती आणि समुद्र यांच्याशी संबंधित अन्नस्रोतांव्यतिरिक्त नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारख्या स्थानिक पिकांनीही कोकणातील खाद्यपरंपरेला विशिष्ट स्वरूप दिले. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील सहभाग नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014"/> === कोकणातील प्रादेशिक खाद्यवैविध्य === ‘कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती’ ही सर्व भागांत समान असलेली एकसंध परंपरा मानता येत नाही. कोकणातील वेगवेगळ्या भागांमध्ये भौगोलिक परिस्थिती, स्थानिक पिके, समुद्राशी असलेले संबंध, समुदायांची जीवनपद्धती, धार्मिक-सामाजिक प्रथा आणि ऐतिहासिक देवाणघेवाण यांनुसार खाद्यपद्धतींमध्ये फरक आढळतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवर आधारित अभ्यासातही स्थानिक खाद्यपद्धती, कुटुंबीय स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांचे परस्परसंबंध अधोरेखित केले आहेत.<ref name="GhoshKonkan"/> या प्रादेशिक वैविध्यामुळे एखादा पदार्थ किंवा खाद्यपद्धती संपूर्ण कोकणाची सार्वत्रिक परंपरा म्हणून मांडण्यापेक्षा तिचा भौगोलिक संदर्भ स्पष्ट करणे आवश्यक ठरते. उदाहरणार्थ, किनारी भागातील मासे आणि सुकामासा यांचे महत्त्व, डोंगराळ किंवा ग्रामीण भागातील तृणधान्ये व कडधान्यांचा वापर आणि विशिष्ट जिल्ह्यांतील स्थानिक फळे किंवा भाज्यांचा उपयोग यांत भिन्नता आढळू शकते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा स्थानिक संसाधने आणि प्रादेशिक सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेऊन करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="Singh2014"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक हवामान, माती, पर्जन्यमान, शेतीपद्धती आणि उपलब्ध नैसर्गिक साधनसंपत्तीशी संबंधित आहे. भात, नाचणी व इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी कृषी उत्पादने या आहारातील महत्त्वाचे घटक आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेशी असलेला संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्य आणि पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे पीक आहे. कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती, भरपूर पर्जन्यमान आणि भातशेतीस पोषक असलेल्या स्थानिक कृषी पद्धतींमुळे भाताला या प्रदेशाच्या अन्नव्यवस्थेत विशेष स्थान मिळाले आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर केवळ शिजवलेल्या भातापुरता मर्यादित नसून त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. तांदळाच्या पिठाचा वापर भाकरी, घावणे, आंबोळी, विविध प्रकारचे वडे आणि इतर पदार्थ तयार करण्यासाठी केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांना स्थानिक खाद्यस्मृती आणि दैनंदिन आहारात महत्त्व असल्याचे आढळते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणाच्या कृषी व्यवस्थेवरील अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश केला असून, विशेषतः भाताबरोबर विविध तृणधान्यांची लागवड पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीचा वापर भाकरी, पीठ आणि इतर पारंपरिक खाद्यपदार्थांसाठी केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये, भात, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील महत्त्वाचे घटक असल्याचे आढळते. तथापि, नाचणीच्या वापराचे प्रमाण प्रदेश, कुटुंब आणि ऋतूनुसार बदलू शकते.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेचा एक भाग आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा स्थानिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो. कोकण प्रदेशातील पारंपरिक पिकांच्या अभ्यासात कडधान्यांच्या विविध प्रकारांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर आमटी, उसळ, डाळी आणि इतर घरगुती पदार्थांमध्ये केला जातो. स्थानिक पिकांवर आधारित अशा खाद्यपद्धतींमध्ये उपलब्ध धान्ये आणि कडधान्यांचा परस्परपूरक वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांवरील अभ्यासात कडधान्ये आणि स्थानिक पिकांशी संबंधित खाद्यस्मृतींचाही उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही स्थानिक रानभाज्यांचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रानभाज्यांचा वापर स्थानिक वनस्पतीज्ञानाशी संबंधित आहे. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. अशा ज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशीही संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून त्याचा वापर खाद्यसंस्कृतीत विविध प्रकारे केला जातो. नारळाचा गर, दूध आणि खोबरे यांचा विविध पदार्थांमध्ये वापर केला जातो. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा या प्रदेशातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाच्या वापरामुळे कोकणातील अनेक पदार्थांना विशिष्ट चव आणि स्वरूप प्राप्त होते. महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या अधिकृत माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक असून ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ म्हणून त्याचा उल्लेख केला जातो. कोकमाचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी, तसेच विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड, पारंपरिक उपयोग आणि मूल्यवर्धित उत्पादनांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनात कोकमाला या प्रदेशाच्या खाद्य आणि कृषी परंपरेशी जोडले आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी विविध पदार्थांमध्ये केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर मूल्यवर्धित उत्पादनेही तयार केली जातात. भारतीय मसाला पिकांवरील ICAR–Indian Institute of Spices Researchच्या माहितीत कोकमाचे पारंपरिक खाद्यवापर आणि त्यापासून तयार होणाऱ्या उत्पादनांचा उल्लेख आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून विसाव्या शतकात त्याची लागवड या प्रदेशातील कृषी अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग बनली. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बोंडाचा आणि बियांचा विविध प्रकारे उपयोग केला जातो. काजूबीपासून मिळणाऱ्या गराचा खाद्यपदार्थ म्हणून वापर होतो, तर काजूबोंडापासूनही काही स्थानिक प्रक्रिया उत्पादने तयार केली जातात. काजूच्या लागवडीमुळे स्थानिक कृषी उत्पादन, प्रक्रिया आणि बाजारपेठ यांच्यातील संबंध वाढले आहेत.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. कोकणातील स्थानिक आहारामध्ये या फळांचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धतही आढळते.<ref name="Singh2014"/> फणसापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. त्यामध्ये पिकलेल्या फणसाचा थेट आहारातील वापर तसेच फणसाच्या गरापासून तयार केले जाणारे पदार्थ यांचा समावेश होतो. कोकणातील पारंपरिक फणसाच्या खाद्यपदार्थांवर केलेल्या अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या पाककृती आणि घटकांमध्ये स्थानिक पातळीवर विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंबा, फणस आणि इतर हंगामी फळांचा वापर ऋतूनुसार बदलतो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर होणारा परिणाम तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या विविध खाद्यपदार्थांचा वापर नोंदवला आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, पर्जन्यमान, शेती, बागायती पिके, समुद्र आणि स्थानिक जैवविविधता यांच्याशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी पिके कोकणातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या पिकांच्या लागवडीबरोबरच स्थानिक अन्नव्यवस्थेशी त्यांचा संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील पर्जन्यमान, भौगोलिक परिस्थिती आणि पारंपरिक कृषी पद्धती यांमुळे भातशेतीला या प्रदेशात महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर शिजवलेल्या भाताबरोबरच तांदळाचे पीठ किंवा तांदूळ वापरून तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांमध्ये केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. भाताबरोबर नाचणी आणि इतर तृणधान्यांची लागवड ही कोकणातील पारंपरिक कृषी विविधतेचा भाग असल्याचे या अभ्यासातून दिसून येते.<ref name="Singh2014"/> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात भात, तृणधान्ये, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील घटक असल्याचे नोंदवण्यात आले आहे. मात्र या घटकांचा वापर सर्व भागांत किंवा सर्व कुटुंबांत समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा कोकणातील पारंपरिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर विविध घरगुती खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात कडधान्ये ही स्थानिक आहारातील अन्नघटकांपैकी असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही वन्य खाद्य वनस्पतींचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. या पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशी संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाचा गर, खोबरे आणि नारळाचे दूध यांचा विविध खाद्यपदार्थांमध्ये वापर केला जातो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood"/> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक आहे. ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ असलेल्या कोकमाचा पारंपरिक खाद्यपदार्थ, पेये आणि प्रक्रिया केलेल्या उत्पादनांमध्ये उपयोग केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड आणि उपयोगांवरील अभ्यासात त्याचा स्थानिक खाद्यसंस्कृतीशी तसेच कृषी अर्थव्यवस्थेशी संबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर विविध खाद्यपदार्थांमध्ये आंबटपणा आणण्यासाठी केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर प्रक्रिया केलेली उत्पादनेही तयार होतात. ICAR–Indian Institute of Spices Researchने कोकमाच्या विविध उपयोगांची नोंद केली आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बियांचा गर खाद्यपदार्थ म्हणून वापरला जातो. काजूची लागवड आणि त्यावर आधारित प्रक्रिया यांचा कोकणातील कृषी उत्पादन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेशी संबंध आहे.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश केला आहे.<ref name="Singh2014"/> फणसाचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसावर आधारित पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या घटकांमध्ये आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर परिणाम होत असल्याचे तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या फळांचा आहारात समावेश होत असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == कोकणातील पारंपरिक मत्स्याहार == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये समुद्र, खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी जलस्रोतांमधून मिळणाऱ्या जलजीवांना महत्त्वाचे स्थान आहे. किनारी भागातील पारंपरिक आहारात विविध प्रकारचे मासे, सुकामासा, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव यांचा वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात मासे आणि भात यांचा स्थानिक आहाराशी असलेला संबंध तसेच मासेमारीशी जोडलेल्या खाद्यपरंपरांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === ताजे मासे === कोकणातील किनारी भागांमध्ये ताजे मासे हे पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे अन्नस्रोत आहेत. समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणाऱ्या विविध माशांचा स्थानिक पातळीवर आहारासाठी उपयोग केला जातो. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीत कोकणातील खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा विशेष संबंध नमूद केला आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> माशांच्या उपलब्धतेनुसार आणि स्थानिक पद्धतीनुसार त्यांच्या पाककृतींमध्येही विविधता आढळते. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या नोंदींमध्ये ताज्या माशांचा दैनंदिन आहारातील वापर आणि त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक खाद्यस्मृतींचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> मासेमारी ही केवळ अन्नपुरवठ्याशी संबंधित नसून किनारी समाजांच्या उपजीविकेशीही जोडलेली आहे. त्यामुळे ताज्या माशांचा आहारातील वापर हा स्थानिक मत्स्यव्यवसाय आणि किनारी जीवनपद्धतीशी संबंधित आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === सुकामासे === ताज्या माशांबरोबरच मासे वाळवून साठवण्याची परंपरा कोकणातील किनारी भागांत आढळते. मासे वाळवण्यामुळे त्यांचे दीर्घकाळ जतन करता येते आणि ताजे मासे उपलब्ध नसलेल्या काळात त्यांचा उपयोग करता येतो. महाराष्ट्र किनाऱ्यावरील सुकवलेल्या किंवा प्रक्रिया केलेल्या माशांच्या गुणवत्तेवरील अभ्यासात कोकण किनाऱ्यावरील विविध ठिकाणी पारंपरिक पद्धतीने मासे वाळवून जतन करण्याची पद्धत नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Joseph1988">Joseph, K. George; Muraleedharan, V.; Unnikrishnan Nair, T. S.; Kalaimani, N. “Quality of Cured Fish from the Maharashtra Coast.” ''Fishery Technology'', 25(2), 1988.</ref> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेमध्ये सुकामासा हा स्थानिक खाद्यपद्धतीचा भाग असल्याचेही नोंदवले आहे. मासे वाळवण्याची पद्धत ही स्थानिक हवामान, उपलब्ध मासळी आणि पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्राशी संबंधित आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> मासे वाळवणे ही केवळ अन्न टिकवण्याची प्रक्रिया नसून किनारी भागातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचा एक भाग आहे. मासे प्रक्रिया आणि साठवणुकीशी संबंधित पारंपरिक पद्धतींमध्ये स्थानिक अनुभव आणि उपलब्ध नैसर्गिक परिस्थितीचा उपयोग केला जातो.<ref name="Joseph1988"/> === शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव === कोकणातील काही किनारी भागांमध्ये मास्यांबरोबर शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीव यांचाही आहारासाठी उपयोग केला जातो. विशेषतः खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी उथळ जलक्षेत्रे ही अशा जलजीवांच्या संकलनाची ठिकाणे आहेत. दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील बिव्हाल्व्ह मत्स्यसंपत्तीच्या व्यवस्थापनावरील अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून शिंपले आणि कालवे यांसारख्या जलजीवांचे संकलन व व्यवस्थापन करण्याचे पारंपरिक ज्ञान नोंदवले आहे.<ref name="Gangan2013">Gangan, S. S.; Metar, S. Y.; Nirmale, V. H.; Chogale, N. D.; Balange, A. K.; Bhalekar, M. S.; Pai, R. “Indigenous Knowledge in the Management of Bivalve Fishery of South Konkan Coast of Maharashtra, India.” ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 12(1), 2013, pp. 72–79.</ref> रत्‍नागिरीतील भाट्ये नदीमुखावरील अभ्यासात खाद्य बिव्हाल्व्हच्या पारंपरिक संकलनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धती आणि साधनांची नोंद करण्यात आली आहे. या अभ्यासातून खाडी व नदीमुखाशी संबंधित स्थानिक मत्स्यसंकलनाचे ज्ञान आणि त्याचा खाद्यवापराशी असलेला संबंध स्पष्ट होतो.<ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> दक्षिण कोकणातील बिव्हाल्व्ह मत्स्यव्यवस्थापनाच्या अभ्यासात स्थानिक महिलांचा आणि समुदायांच्या पारंपरिक ज्ञानाचा सहभागही नोंदवला आहे. भरती-ओहोटी, ऋतू, जलजीवांची उपलब्धता आणि संकलनाच्या पद्धती यांचे ज्ञान स्थानिक खाद्यसंसाधनांच्या वापराशी जोडलेले आहे.<ref name="Gangan2013"/> == पारंपरिक भाकरी आणि भाताचे पदार्थ == कोकणातील पारंपरिक आहारात भात आणि तृणधान्यांपासून तयार होणाऱ्या भाकरी तसेच तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पदार्थांना स्थान आहे. या पदार्थांचा वापर स्थानिक उपलब्ध धान्ये, ऋतू आणि कुटुंबाच्या खाद्यपरंपरेनुसार बदलतो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात भात, नाचणी आणि वरीसह विविध धान्यांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === तांदळाची भाकरी === तांदळाची भाकरी ही तांदळाच्या पिठापासून तयार केली जाणारी भाकरी असून महाराष्ट्रातील विविध भागांत तिच्या स्थानिक प्रकारांचा आहारात वापर आढळतो. कोकणातील भातकेंद्रित कृषी व्यवस्थेमुळे तांदळापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची परंपरा विकसित झाली आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> तांदळाच्या पिठाची भाकरी तयार करताना पीठ आणि पाण्याचे मिश्रण करून मळलेले पीठ तयार केले जाते आणि ते थापून किंवा लाटून भाजले जाते. मात्र तिच्या तयारीच्या पद्धतीत स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार फरक आढळू शकतो. === नाचणीची भाकरी === नाचणी ही कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक असून तिची लागवड स्थानिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा पारंपरिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीच्या पिठापासून भाकरी तयार केली जाते. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये आणि स्थानिक धान्यांचा आहारातील वापर नोंदवला आहे. नाचणीच्या भाकरीचा वापर मात्र संपूर्ण कोकणात समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही; तो स्थानिक खाद्यपरंपरा आणि उपलब्धतेनुसार बदलू शकतो.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === वरीची भाकरी === वरी हे पारंपरिक तृणधान्य असून महाराष्ट्रातील काही धार्मिक आणि सांस्कृतिक आहारपरंपरांमध्ये त्याचा वापर केला जातो. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील सांस्कृतिक चालीरीती आणि पारंपरिक बियाण्यांवरील नोंदीमध्ये विशिष्ट धार्मिक-सांस्कृतिक प्रथांच्या संदर्भात वरीच्या भाकरीचा उल्लेख आढळतो.<ref name="ESakalRatnagiri">eSakal. “रत्नागिरीतील सांस्कृतिक चालीरीती आणि आदिम बियाणी.” 2025.</ref> वरीची भाकरी हा उल्लेख **रत्‍नागिरीतील विशिष्ट सांस्कृतिक संदर्भापुरता** पाहणे अधिक योग्य आहे. उपलब्ध पुराव्यावरून ती संपूर्ण कोकणातील सर्व समाजांची किंवा सर्व भागांची सार्वत्रिक पारंपरिक भाकरी आहे असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="ESakalRatnagiri"/> === भाताचे विविध पदार्थ === भात हा कोकणातील प्रमुख अन्नघटक असल्यामुळे तांदळापासून विविध प्रकारचे पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी, घावणे, विविध प्रकारचे वडे, उकडीचे पदार्थ आणि इतर तांदळावर आधारित पदार्थ हे स्थानिक खाद्यपरंपरेतील उदाहरणे आहेत. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि त्यावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यस्मृतीशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> तांदळापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक, आंबवण्याची पद्धत, आकार आणि पाककृती यांत फरक आढळू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात तांदूळ हा विविध पदार्थांच्या निर्मितीतील महत्त्वाचा स्थानिक अन्नघटक म्हणून दिसून येतो.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> तांदळावर आधारित पदार्थांचे प्रकार आणि त्यांचा वापर प्रदेश, ऋतू, सण आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार बदलू शकतो. त्यामुळे या पदार्थांकडे केवळ अन्न म्हणून न पाहता स्थानिक कृषी उत्पादन, पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी जोडलेल्या खाद्यप्रथांच्या रूपात पाहता येते.<ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांची रचना स्थानिक पिके, उपलब्ध अन्नस्रोत, ऋतू, स्थानिक पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित आहे. भात आणि तांदळाचे पदार्थ, नारळ, कोकम, विविध कडधान्ये, फळे आणि स्थानिक उपलब्ध घटक यांपासून विविध खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात स्थानिक पदार्थांचा संबंध कुटुंबीय स्मृती, स्थानिक उपलब्धता आणि बदलत्या जीवनपद्धतीशी जोडलेला आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === आंबोळी === आंबोळी हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांत त्याच्या स्थानिक प्रकारांचा उल्लेख आढळतो. आंबोळी तयार करण्यासाठी तांदूळ किंवा तांदळाचे पीठ वापरले जाते आणि काही प्रकारांमध्ये मिश्रण आंबवून त्यापासून पदार्थ तयार केला जातो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात आंबोळीचा उल्लेख महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या पदार्थांपैकी एक म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> आंबोळीच्या प्रकारांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत फरक आढळतो. कोकणातील आंबोळीविषयीच्या नोंदींमध्ये रत्‍नागिरी, रायगड आणि सिंधुदुर्ग परिसरात तिच्या विविध प्रकारांचा उल्लेख केला आहे. काही ठिकाणी आंबोळीचा संबंध विशिष्ट सण किंवा स्थानिक खाद्यपरंपरांशी जोडला जातो.<ref name="MaharashtraTimesKonkan">महाराष्ट्र टाइम्स. “कोकणातील स्वादिष्ट खाद्यपदार्थ.”</ref> === तांदळाचे वडे === तांदळाचे वडे हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ आहे. कोकणातील काही भागांत तांदळाचे वडे घरगुती खाद्यपदार्थ तसेच धार्मिक किंवा सामाजिक प्रसंगांशी संबंधित खाद्यपरंपरेचा भाग असल्याचे आढळते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित नोंदींमध्ये पारंपरिक तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="AnganewadiVade">नवराष्ट्र. “आंगणेवाडी यात्रेतील पारंपरिक तांदळाचे वडे.”</ref> तांदळाचे वडे तयार करण्याची पद्धत आणि त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे तांदळाच्या वड्यांचे एकच प्रमाणित स्वरूप संपूर्ण कोकणासाठी निश्चित करता येत नाही. === घावणे === घावणे हा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील खाद्यपरंपरेत त्याचा उल्लेख आढळतो. तांदळाच्या पिठाचे पातळ मिश्रण तयार करून ते तव्यावर पसरवून शिजवण्याची पद्धत काही स्थानिक प्रकारांमध्ये वापरली जाते. कोकणातील पारंपरिक पदार्थांच्या नोंदींमध्ये घावण्याचा समावेश केला आहे.<ref name="MaharashtraTimesKonkan"/> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे. घावणे, आंबोळी यांसारख्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक कुटुंबीय परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलू शकतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === सोलकढी === सोलकढी हा कोकम आणि नारळाच्या दुधावर आधारित पारंपरिक पेय/पदार्थ असून कोकण आणि महाराष्ट्राच्या किनारी खाद्यपरंपरेशी त्याचा संबंध आहे. कोकमाचा वापर पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो; नारळ हा देखील कोकणातील खाद्यसंस्कृतीतील महत्त्वाचा घटक आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> सोलकढीच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक फरक आढळतात. कोकम आणि नारळ यांसारख्या स्थानिक घटकांचा एकत्रित वापर ही तिची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. कोकणातील खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकम आणि नारळावर आधारित खाद्यपरंपरांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="MTourismFood"/> === उकडीचे पदार्थ === उकडणे किंवा वाफवणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक पाकपद्धतींपैकी एक आहे. कोकणातील भातप्रधान आहारामुळे तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केलेल्या काही पदार्थांमध्ये उकडण्याची किंवा वाफवण्याची पद्धत वापरली जाते. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात उकडलेल्या आणि आंबवलेल्या पदार्थांच्या विविध प्रकारांची नोंद आढळते.<ref name="Annapure2020"/> उकडीच्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक परंपरा, ऋतू आणि सणांनुसार बदलू शकते. त्यामुळे ‘उकडीचे पदार्थ’ हा एकच विशिष्ट पदार्थ नसून उकडणे किंवा वाफवणे या पाकपद्धतीने तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांचा व्यापक प्रकार म्हणून पाहता येतो. === फणसाचे पदार्थ === फणस हे कोकणातील महत्त्वाचे फळपीक असून त्याचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात फणसापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक घटक आणि पाकपद्धतीनुसार विविधता असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक गोड पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांमध्ये त्याच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत आणि वापरल्या जाणाऱ्या घटकांमध्ये फरक आढळतो. या संदर्भातील अभ्यासात सिंधुदुर्ग, रत्‍नागिरी, रायगड आणि कोकणातील इतर भागांतील पाकपरंपरांचा अभ्यास करण्यात आला आहे.<ref name="Gokhale2017"/> फणसाच्या गराचा वापर इतर पारंपरिक पदार्थांमध्येही केला जातो. फणसाचे उत्पादन हंगामी असल्यामुळे त्याचा ताजा वापर तसेच त्यावर प्रक्रिया करून अधिक काळ उपयोग करण्याच्या पद्धती कोकणातील अन्नपरंपरेशी संबंधित आहेत.<ref name="FoodIndustryVishwakosh">महाराष्ट्र विश्वकोश निर्मिती मंडळ. “खाद्यपदार्थ उद्योग.” ''मराठी विश्वकोश''.</ref> == पारंपरिक स्वयंपाकपद्धती आणि खाद्यतंत्र == === दळणे, कांडणे आणि भाजणे === कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये धान्य, कडधान्ये, मसाले आणि काही वनस्पतीजन्य पदार्थांवर घरगुती पातळीवर प्रक्रिया करण्याच्या पद्धतींना महत्त्व होते. भातासाठी धान्याची कांडणी, तसेच विविध धान्ये आणि कडधान्ये दळून त्यांचे पीठ तयार करणे, ही अन्नप्रक्रियेची महत्त्वाची कामे होती. अशा प्रक्रियांमुळे स्थानिक पिकांचा दैनंदिन आहारात विविध प्रकारे उपयोग करता येत असे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> धान्ये, कडधान्ये किंवा काही मसाले भाजून घेण्याची पद्धतही पारंपरिक स्वयंपाकात वापरली जात असे. भाजण्यामुळे पदार्थांच्या चवीत आणि सुगंधात बदल होतो आणि त्यानंतर त्यांचा विविध पाककृतींमध्ये उपयोग करता येतो. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत धान्ये, कडधान्ये आणि मसाल्यांच्या अशा प्राथमिक प्रक्रियांना घरगुती अन्ननिर्मितीशी जोडलेले स्थान आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === उकडणे, वाफवणे आणि तळणे === कोकणातील पारंपरिक पाककृतींमध्ये उकडणे, वाफवणे आणि तळणे या स्वयंपाकपद्धतींचा वापर आढळतो. तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांपासून तयार केलेले पदार्थ उकडून किंवा वाफवून करण्याची परंपरा विविध भागांत आढळते. उकडीचे पदार्थ आणि वाफवलेले पदार्थ हे या पाकपरंपरेतील महत्त्वाचे प्रकार मानले जातात. <ref name="Annapure2020"/> तळण्याच्या पद्धतीत तांदूळ, कडधान्ये, भाज्या किंवा इतर स्थानिक घटकांपासून तयार केलेल्या मिश्रणाचा वापर केला जातो. कोकणातील तांदळाचे वडे यांसारख्या पदार्थांमध्ये तळण्याची पद्धत दिसून येते. विविध सण, उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपरंपरांमध्ये अशा तळलेल्या पदार्थांना स्थान मिळाले आहे. <ref name="RiceVadaLoksatta">लोकसत्ता, “तांदळाचे वडे”, पाककृती विभाग.</ref> उकडणे आणि वाफवणे या पद्धतींमध्ये पदार्थातील घटकांचे स्वरूप आणि ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत होते, तर तळण्यामुळे पदार्थाची रचना आणि चव वेगळी होते. त्यामुळे एकाच स्थानिक धान्यापासून किंवा कच्च्या पदार्थापासून स्वयंपाकाच्या पद्धतीनुसार विविध खाद्यपदार्थ तयार करण्याची शक्यता पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत निर्माण झाली. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> === मसाले आणि पारंपरिक चवपद्धती === कोकणातील पारंपरिक स्वयंपाकात नारळ, कोकम आणि विविध मसाल्यांचा वापर महत्त्वाचा आहे. विशेषतः नारळाचा उपयोग पदार्थांना चव आणि पोत देण्यासाठी केला जातो, तर कोकमाचा उपयोग आंबटपणा आणण्यासाठी तसेच विविध पेय व खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. कोकम हे कोकणाशी विशेषतः संबंधित असलेले स्थानिक उत्पादन असून त्याचा खाद्यपदार्थांमध्ये पारंपरिक वापर आढळतो. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> नारळ आणि कोकम यांच्यासह स्थानिक मसाले, वनस्पतीजन्य घटक आणि उपलब्ध कृषीउत्पादनांचा वापर करून पदार्थांची चव ठरवली जात असे. त्यामुळे कोकणातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, उपलब्ध कच्चा माल आणि पारंपरिक पाककौशल्य यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> कोकणातील खाद्यपदार्थांमध्ये आंबट, तिखट, खारट आणि नारळाच्या स्निग्धतेचा समतोल साधणाऱ्या चवपद्धती आढळतात. सोलकढीसारख्या पदार्थांमध्ये कोकम आणि नारळाचा वापर या चवपरंपरेचे उदाहरण मानता येते. कोकमाच्या वापरामुळे खाद्यपदार्थांना विशिष्ट आंबट चव मिळते आणि नारळामुळे त्याला वेगळी चव व पोत प्राप्त होतो. <ref name="ICARKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, “Kokum, Garcinia indica Choisy.”</ref> पारंपरिक चवपद्धती ही केवळ मसाल्यांच्या वापरापुरती मर्यादित नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, अन्नपदार्थाचा प्रकार आणि घरगुती पाकपरंपरा यांच्याशी जोडलेली होती. त्यामुळे कोकणातील विविध भागांमध्ये समान कच्च्या पदार्थांचा वापर होत असला तरी त्यापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांच्या चवीत आणि कृतीत प्रादेशिक फरक दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == वाळवण आणि अन्नसाठवण परंपरा == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये वर्षभर उपलब्ध नसणाऱ्या अन्नघटकांचा पुढील काळासाठी उपयोग करता यावा यासाठी वाळवण, लोणची, मुरंबे आणि इतर साठवण पद्धती विकसित झाल्या. विशेषतः मासे, भाज्या, फळे आणि काही मसालेदार पदार्थांचे ऋतूनुसार प्रक्रिया करून जतन करणे ही घरगुती खाद्यपरंपरेचा एक भाग होती. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === मासे वाळवणे === कोकण किनारपट्टीवर मत्स्यव्यवसायाला असलेल्या महत्त्वामुळे माशांच्या साठवणीसाठी वाळवण्याची पद्धत पारंपरिकरीत्या वापरली जात असे. ताज्या माशांची उपलब्धता कमी असलेल्या काळात उपयोग करता यावा म्हणून मासे स्वच्छ करून त्यांच्यावर मीठ लावून वाळवण्याची पद्धत आढळते. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेत खारवणे आणि वाळवणे या पद्धतींचा वापर होत असल्याचे मत्स्यविषयक अभ्यासांत नोंदविले आहे. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील काही भागांत शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीवांच्या वापराशी संबंधित पारंपरिक ज्ञानही आढळते. अशा जलजीवांची उपलब्धता, संकलन आणि अन्नासाठी प्रक्रिया यांचा स्थानिक मत्स्यपरंपरेशी संबंध आहे. <ref name="Gangan2013"/> === भाज्या वाळवणे === पावसाळ्यात किंवा विशिष्ट ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या भाज्या व इतर वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांचे वाळवण करून त्यांचा नंतर उपयोग करण्याची पद्धत कोकणातील ग्रामीण खाद्यपरंपरेत आढळते. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही रानभाज्यांचा स्थानिक आहारात उपयोग केला जातो; त्यांचे संकलन आणि घरगुती प्रक्रिया ही स्थानिक अन्नज्ञानाचा भाग आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> भाज्या किंवा वनस्पतीजन्य पदार्थांचे वाळवण करून त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी केले जाते आणि त्यांचा काही काळ साठवणुकीसाठी उपयोग करता येतो. पारंपरिक वाळवण पद्धतींमध्ये उन्हाचा आणि हवेशीर वातावरणाचा वापर महत्त्वाचा होता. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === फळांचे वाळवण === कोकणात आंबा, फणस आणि इतर फळांचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन होत असल्यामुळे त्यांच्या विविध प्रकारे प्रक्रियेला खाद्यसंस्कृतीत स्थान मिळाले आहे. फळे ताजी खाण्याबरोबरच त्यांच्यापासून वाळवण, साठवणयोग्य पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> फणसाच्या गरापासून आणि इतर भागांपासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धत कोकणात आढळते. फणसाच्या प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये वाळवण आणि दीर्घकाळ उपयोग करण्याच्या पद्धतींचाही समावेश होतो. कोकणातील फणसापासून तयार होणाऱ्या पारंपरिक पदार्थांच्या अभ्यासात या अन्नप्रक्रियेचे स्वरूप नोंदविले आहे. <ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंब्यापासूनही विविध टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीचा भाग आहे. अशा प्रक्रियांमुळे हंगामी फळांचा वापर हंगाम संपल्यानंतरही करता येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === लोणची आणि मुरंबे === लोणची आणि मुरंबे हे हंगामी फळे व भाज्यांचे दीर्घकाळ जतन करण्याच्या पारंपरिक पद्धतींपैकी आहेत. आंबा यांसारख्या हंगामी फळांपासून लोणची तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्रातील घरगुती खाद्यसंस्कृतीत रूढ आहे. या पदार्थांमध्ये मीठ, तेल, मसाले, साखर किंवा इतर संरक्षक स्वरूपाच्या पारंपरिक घटकांचा वापर केला जातो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील घरगुती खाद्यपरंपरेत लोणची आणि इतर टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याच्या पद्धती ऋतू, उपलब्ध कच्चा माल आणि कुटुंबाच्या पाकपरंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे या पदार्थांना केवळ चवीपुरते नव्हे, तर हंगामी अन्नसाठवणीच्या पद्धती म्हणूनही पाहता येते. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्रे === पारंपरिक अन्नसाठवणीमध्ये वाळवणे, खारवणे, लोणची घालणे, साखरेच्या पाकात पदार्थ टिकवणे आणि योग्य प्रकारे बंदिस्त करून ठेवणे अशा विविध पद्धतींचा वापर केला जात असे. या पद्धतींचा मुख्य उद्देश हंगामी अन्नपदार्थ अधिक काळ वापरता यावेत आणि अन्नाची नासाडी कमी व्हावी हा होता. <ref name="AgrowonFoodWastage">Agrowon, “छोट्या उपायांद्वारे टाळता येईल अन्न नासाडी”, 2020.</ref> वाळवणाच्या प्रक्रियेत सूर्यप्रकाश, हवा आणि कमी आर्द्रता यांचा उपयोग करून अन्नातील ओलावा कमी केला जातो. पारंपरिक पद्धतींमध्ये पदार्थ पूर्णपणे वाळल्यानंतर ते कोरड्या आणि तुलनेने सुरक्षित ठिकाणी ठेवण्याची पद्धत वापरली जात असे. <ref name="AgrowonDrying">Agrowon, “हवारहित स्थितीमध्ये वाळवणाचे तंत्र”.</ref> अशा साठवण पद्धतींमुळे कोकणातील स्थानिक कृषी व मत्स्य उत्पादनांचा हंगामाबाहेरही उपयोग करणे शक्य होत असे. त्यामुळे वाळवण आणि अन्नसाठवण ही केवळ घरगुती पाककृतींची प्रक्रिया नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतूचक्र आणि ग्रामीण जीवनपद्धतीशी संबंधित पारंपरिक अन्नज्ञानाचा भाग होती. <ref name="Singh2014"/> == ऋतूनुसार कोकणातील आहार == कोकणातील पारंपरिक आहारावर ऋतू, पर्जन्यमान, स्थानिक शेती, समुद्रातील उपलब्धता आणि हंगामी फळे-भाज्या यांचा प्रभाव दिसून येतो. वर्षातील वेगवेगळ्या ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या अन्नघटकांनुसार घरगुती आहारात बदल होत असत. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही स्थानिक पर्यावरण आणि ऋतूचक्राशी जोडलेली परंपरा मानता येते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === पावसाळ्यातील आहार === कोकणात पावसाळ्याच्या काळात भाजीपाला आणि विविध वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांची उपलब्धता वाढते. रानभाज्यांचा वापर हा या ऋतूतील स्थानिक आहाराचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या विविध रानभाज्यांचा स्थानिक लोक अन्न म्हणून वापर करतात, असे नोंदविण्यात आले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पावसाळ्यातील आर्द्र वातावरण आणि स्थानिक पातळीवरील उपलब्धता लक्षात घेऊन अन्नपदार्थांच्या निवडीमध्ये स्थानिक भाज्या, कडधान्ये आणि धान्यांचा वापर केला जात असे. काही पारंपरिक पदार्थांमध्ये तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांचा उपयोग केला जातो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> पावसाळ्यातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक वनस्पतींच्या ज्ञानालाही महत्त्व होते. कोणती रानभाजी खाण्यायोग्य आहे, तिची योग्य प्रक्रिया कशी करावी आणि ती कोणत्या प्रकारे शिजवावी याचे ज्ञान स्थानिक समुदायांमध्ये पिढ्यान्‌पिढ्या प्रचलित राहिले आहे. रत्‍नागिरी आणि महाराष्ट्रातील इतर भागांवरील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांत अशा स्थानिक वनस्पतीज्ञानाची नोंद आढळते. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === हिवाळ्यातील आहार === हिवाळ्यातील आहारात उपलब्ध हंगामी भाज्या, कडधान्ये, धान्ये आणि साठवून ठेवलेले काही पदार्थ यांचा वापर केला जात असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेमध्ये भाताबरोबर नाचणी, कडधान्ये, भाज्या आणि विविध फळपिकांचा समावेश असल्यामुळे ऋतूनुसार स्थानिक अन्नघटकांचा वापर करण्याची विविधता दिसून येते. <ref name="Singh2014"/> हिवाळ्यातील सण, धार्मिक प्रसंग आणि कौटुंबिक समारंभ यांनुसारही खाद्यपदार्थांची निवड बदलत असे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांचा परस्परसंबंध आढळतो. त्यामुळे हिवाळ्यातील आहार हा केवळ ऋतूतील उपलब्धतेवर नव्हे, तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रसंगांवरही आधारित असतो. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> या काळात आधीच्या हंगामात वाळवून किंवा अन्य पद्धतीने साठवून ठेवलेल्या काही खाद्यपदार्थांचाही उपयोग केला जाऊ शकतो. वाळवण ही हंगामी अन्नघटकांचा पुढील काळात उपयोग करण्यासाठी वापरली जाणारी पारंपरिक प्रक्रिया आहे. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === उन्हाळ्यातील आहार === उन्हाळ्यात कोकणातील आहारावर हंगामी फळांची उपलब्धता विशेषतः प्रभाव टाकते. आंबा, फणस, काजू आणि इतर स्थानिक फळपिके या प्रदेशाच्या कृषी आणि खाद्यपरंपरेशी संबंधित आहेत. त्यांपैकी काही फळे ताजी खाल्ली जातात, तर काहींची विविध प्रकारे प्रक्रिया करून त्यांचा पुढील काळात उपयोग केला जातो. <ref name="Singh2014"/> कोकम हे कोकणातील महत्त्वाचे पारंपरिक उत्पादन असून त्याचा उपयोग विविध खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकमाच्या उत्पादनाला आणि प्रक्रियेला कोकणातील कृषी व खाद्यपरंपरेत विशेष स्थान आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> उन्हाळ्यातील आहारासाठी मागील हंगामात तयार करून ठेवलेली लोणची, वाळवणे आणि इतर साठवणयोग्य पदार्थ उपयोगी ठरतात. हंगामी फळे आणि भाज्यांवर प्रक्रिया करून त्यांचे अधिक काळ जतन करणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक अन्नसाठवण पद्धतींपैकी एक आहे. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील उन्हाळी खाद्यपरंपरेत आंबा, फणस, कोकम यांसारख्या हंगामी उत्पादनांचा वापर आणि त्यांची प्रक्रिया यामुळे ऋतू आणि स्थानिक कृषीउत्पादन यांचा संबंध स्पष्ट होतो. त्यामुळे ऋतूनुसार आहारातील बदल हे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> == सण, उत्सव आणि खाद्यपरंपरा == कोकणातील सण आणि उत्सवांमध्ये खाद्यपदार्थांना धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. सणांच्या निमित्ताने विशिष्ट पदार्थ तयार करण्याची, नातेवाईक व शेजाऱ्यांना भोजन देण्याची आणि पारंपरिक पाककृती पुढील पिढीकडे पोहोचवण्याची प्रथा अनेक ठिकाणी आढळते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही केवळ दैनंदिन आहारापुरती मर्यादित न राहता सण, धार्मिक विधी आणि सामाजिक संबंधांशी जोडलेली आहे. <ref name="HadapJoglekar2008">Hadap, Shilpa; Joglekar, P. P. “A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography.” ''Bulletin of the Deccan College Research Institute'', 68/69, 2008–2009, pp. 215–229.</ref> सणानुसार तयार होणारे पदार्थ स्थानिक कृषीउत्पादन, ऋतू आणि उपलब्ध कच्च्या मालाशी संबंधित असतात. भात, नारळ, कडधान्ये, फळे आणि विविध स्थानिक वनस्पतीजन्य पदार्थ यांचा वापर पारंपरिक पाककृतींमध्ये केला जातो. महाराष्ट्रातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांच्यातील संबंध अधोरेखित करण्यात आला आहे. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> सणांच्या प्रसंगी काही पदार्थांना विशिष्ट सांस्कृतिक किंवा धार्मिक संदर्भ प्राप्त होतो. अशा पदार्थांच्या कृती, साहित्य आणि तयार करण्याच्या पद्धती घराघरांतून पुढील पिढीकडे पोहोचतात. त्यामुळे सणांच्या खाद्यपरंपरा या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक भाग मानता येतात. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> कोकणातील काही यात्रांमध्ये स्थानिक पारंपरिक पदार्थांना विशेष स्थान असल्याचेही दिसून येते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी येथील भराडी देवीच्या यात्रेशी संबंधित तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख स्थानिक खाद्यपरंपरेच्या संदर्भात केला जातो. यावरून धार्मिक उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ यांचे परस्परसंबंध दिसून येतात. <ref name="AnganewadiRiceVada">Navarashtra, “400-year-old secret: The goddess Bharadi who is celebrating her birthday is at the Anganwadi Jatra in Sindhudurg.”</ref> श्रीकृष्ण जन्माष्टमीसारख्या सणांच्या निमित्तानेही कोकणातील काही पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी आणि काळ्या वाटाण्याची उसळ यांसारख्या पदार्थांचा कोकणातील जन्माष्टमीच्या खाद्यपरंपरेशी संबंध असल्याचे वृत्तांत नमूद करतात. <ref name="AmboliJanmashtami">लोकसत्ता, “कोकणातील आंबोळी आणि काळ्या वाटाण्याची उसळ”, 2024.</ref> सण-उत्सवांच्या निमित्ताने तयार होणाऱ्या खाद्यपदार्थांमध्ये स्थानिक धान्ये, कडधान्ये, नारळ, फळे आणि मसाले यांचा वापर होत असल्याने त्या पदार्थांमधून स्थानिक कृषी जैवविविधतेचेही प्रतिबिंब दिसते. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या प्रदेशातील विविध पिके आणि स्थानिक अन्नस्रोतांची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> अशा खाद्यपरंपरांमुळे सण हे केवळ धार्मिक किंवा सामाजिक कार्यक्रम न राहता कुटुंबातील पाकज्ञान, स्थानिक अन्नस्मृती आणि सामुदायिक सहभाग टिकवून ठेवण्याचे माध्यम ठरतात. पारंपरिक पदार्थांची निर्मिती, सामूहिक भोजन आणि पाहुणचार यांमधून कोकणातील सामाजिक जीवनातील परस्परसंबंध अधिक दृढ होत आले आहेत. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == विवाह आणि इतर सामाजिक समारंभातील खाद्यपरंपरा == कोकणातील विवाह, धार्मिक विधी, कौटुंबिक समारंभ आणि सामुदायिक कार्यक्रमांमध्ये भोजनाला सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. अशा प्रसंगी नातेवाईक, आप्तेष्ट आणि गावातील परिचित यांना एकत्र भोजन देण्याची परंपरा सामाजिक संबंध दृढ करण्याशी जोडलेली आहे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत भोजन, पाहुणचार आणि सामुदायिक सहभाग यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> विवाहसमारंभातील खाद्यपदार्थांची निवड स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, कुटुंबाची परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलत असते. कोकणातील आहारात भात, कडधान्ये, नारळ, भाज्या, फळे आणि स्थानिक मसाल्यांचा वापर असल्यामुळे या घटकांपासून तयार होणाऱ्या पदार्थांना सामाजिक समारंभांच्या भोजनातही स्थान मिळते. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासातून या प्रदेशातील विविध स्थानिक पिके आणि अन्नघटकांची नोंद आढळते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> विवाह आणि इतर मोठ्या समारंभांमध्ये सामूहिक भोजनाची पद्धत विशेष महत्त्वाची राहिली आहे. पारंपरिक पंगतीमध्ये अनेक व्यक्तींना एकत्र भोजन वाढले जाते. भोजन वाढण्याची पद्धत, पदार्थांची क्रमवारी आणि पाहुण्यांचे आदरातिथ्य यांना सामाजिक संकेतांचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. मराठी खाद्यसंस्कृतीवरील अभ्यासांमध्ये पंगत ही भोजनपद्धती सामाजिक आणि सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित असल्याचे दिसून येते. <ref name="Koranne2019"/> कोकणातील काही धार्मिक यात्रा आणि उत्सवांमध्ये विशिष्ट पारंपरिक पदार्थांचा सामुदायिक वापर आढळतो. उदाहरणार्थ, सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख स्थानिक खाद्यपरंपरेच्या संदर्भात केला जातो. अशा उदाहरणांत धार्मिक कार्यक्रम, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="AnganewadiRiceVada">Navarashtra, “400-year-old secret: The goddess Bharadi who is celebrating her birthday is at the Anganwadi Jatra in Sindhudurg.”</ref> सामाजिक समारंभांतील खाद्यपरंपरा केवळ भोजनापुरत्या मर्यादित नसून पदार्थ तयार करण्याचे सामूहिक श्रम, धान्य व इतर साहित्याची पूर्वतयारी, स्वयंपाक आणि पाहुणचार यांचा त्यात समावेश असतो. अशा प्रक्रियांमध्ये घरातील आणि समुदायातील अनुभवी व्यक्तींचे पारंपरिक खाद्यज्ञान पुढील पिढीपर्यंत पोहोचत राहते. कोकणातील खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतर यांचा अभ्यास करणाऱ्या लेखनात खाद्यपदार्थ हे कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळख जपण्याचे माध्यम ठरू शकतात, असे दिसते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> आधुनिक काळात विवाहसमारंभातील भोजनपद्धतींमध्ये बदल झाले असले तरी स्थानिक पारंपरिक पदार्थांचा समावेश अनेक ठिकाणी कायम आहे. पारंपरिक पदार्थांचे व्यापारीकरण, सामुदायिक कार्यक्रम आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांमुळे काही स्थानिक खाद्यपदार्थांना नव्याने बाजारपेठ मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील अमूर्त सांस्कृतिक वारसा आणि प्रादेशिक विकासाच्या अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा सांस्कृतिक वारशाशी असलेला संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> == महिलांची भूमिका आणि पारंपरिक खाद्यज्ञान == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीच्या जतनात महिलांची भूमिका महत्त्वाची राहिली आहे. धान्य, कडधान्ये, भाज्या, फळे, मासे आणि इतर स्थानिक अन्नघटकांची निवड, त्यांची घरगुती प्रक्रिया, स्वयंपाक, वाळवण आणि साठवण यांसंबंधीचे ज्ञान दैनंदिन कौटुंबिक जीवनातून पुढे नेले जात असे. खाद्यपदार्थांशी संबंधित हे ज्ञान स्थानिक पर्यावरण, ऋतू आणि उपलब्ध संसाधनांशी जोडलेले होते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === खाद्यज्ञानाचे पिढ्यान्‌पिढ्यांचे संक्रमण === पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संक्रमण प्रामुख्याने प्रत्यक्ष कृती, निरीक्षण आणि कौटुंबिक सहभागातून होत असे. कोणते धान्य किंवा कडधान्य कोणत्या पदार्थासाठी वापरायचे, रानभाज्यांची ओळख कशी करायची, पदार्थांची पूर्वतयारी कशी करायची आणि वाळवण किंवा साठवण कोणत्या पद्धतीने करायची, यांसारखे ज्ञान अनुभवातून आत्मसात केले जात असे. रत्नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक वनस्पतींच्या वापराबाबतच्या अभ्यासांत स्थानिक समुदायांमध्ये वनस्पतींच्या उपयोगाचे पारंपरिक ज्ञान नोंदविले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> खाद्यज्ञान हे केवळ पाककृतींच्या स्वरूपात नसून स्थानिक अन्नस्रोतांची ओळख, त्यांची ऋतूनुसार उपलब्धता, योग्य प्रक्रिया आणि उपयोग यांचा एकत्रित अनुभव होता. रत्नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासात स्थानिक समुदायांच्या वनस्पतीविषयक पारंपरिक ज्ञानाची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> आधुनिक जीवनशैली, स्थलांतर आणि बदलत्या अन्ननिवडींमुळे पारंपरिक खाद्यज्ञानाच्या संक्रमणाच्या पद्धतींमध्ये बदल झाले आहेत. दक्षिण कोकणातील स्थलांतर, खाद्यपदार्थ आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अभ्यास करताना खाद्यपरंपरा या कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळखीशी जोडलेल्या असल्याचे दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine"/> === घरगुती अन्नप्रक्रियेत महिलांची भूमिका === घरगुती अन्नप्रक्रियेमध्ये धान्याची कांडणी, दळण, पीठ तयार करणे, भाज्या आणि फळांची प्रक्रिया, वाळवण, लोणची तयार करणे, मासे खारवणे किंवा वाळवणे आणि विविध पदार्थांची पूर्वतयारी अशा अनेक कामांचा समावेश होता. या प्रक्रियांमुळे स्थानिक अन्नघटकांचा अधिक काळ उपयोग करणे शक्य होत असे. महाराष्ट्रातील पारंपरिक वाळवण पद्धतींबाबतच्या लेखनात घरगुती पातळीवरील अन्नसाठवणीचे महत्त्व स्पष्ट होते. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> पारंपरिक अन्नप्रक्रियेत महिलांचा सहभाग केवळ स्वयंपाक करण्यापुरता मर्यादित नव्हता. कच्च्या पदार्थांची निवड, स्वच्छता, प्रक्रिया, साठवण आणि योग्य वेळी त्यांचा वापर यामध्येही त्यांचे अनुभवाधारित ज्ञान उपयोगी पडत असे. स्थानिक रानभाज्या आणि इतर वनस्पतीजन्य अन्नघटकांच्या वापराबाबतच्या अभ्यासांत अशा स्थानिक अन्नज्ञानाचे महत्त्व दिसून येते. <ref name="Borate2020"/> काही पारंपरिक पदार्थांच्या निर्मितीत सामूहिक घरगुती श्रमांची आवश्यकता असल्याने अन्नप्रक्रिया ही कौटुंबिक आणि सामाजिक सहभागाची प्रक्रिया देखील होती. धान्य, फळे, भाज्या आणि इतर स्थानिक उत्पादनांवर प्रक्रिया करून त्यांचे विविध खाद्यपदार्थांमध्ये रूपांतर करण्यामुळे घरगुती अन्नव्यवस्थेत स्थानिक संसाधनांचा अधिक व्यापक उपयोग होत असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासातून या प्रदेशातील विविध स्थानिक पिके आणि अन्नस्रोतांचे महत्त्व स्पष्ट होते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> महिलांच्या या अनुभवाधारित योगदानामुळे पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या कृती, प्रक्रिया आणि साठवण पद्धती घरगुती पातळीवर टिकून राहण्यास मदत झाली. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात महिलांचे पारंपरिक खाद्यज्ञान हे स्वतंत्र सांस्कृतिक घटक म्हणून विचारात घेणे महत्त्वाचे ठरते. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> == खाद्यसंस्कृती आणि स्थानिक अर्थव्यवस्था == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा संबंध स्थानिक शेती, मत्स्यव्यवसाय, फळबागा, वनस्पतीजन्य अन्नस्रोत आणि ग्रामीण बाजारपेठांशी आहे. भात, नाचणी, कडधान्ये, नारळ, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या स्थानिक उत्पादनांचा वापर दैनंदिन आहाराबरोबरच विविध प्रक्रिया केलेल्या खाद्यपदार्थांच्या निर्मितीत केला जातो. त्यामुळे स्थानिक कृषी उत्पादन आणि खाद्यपरंपरा यांच्यात परस्परावलंबी संबंध निर्माण झाला आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === शेती आणि खाद्यपदार्थ === कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक कृषी उत्पादनाशी निकटपणे संबंधित आहे. भात हे या प्रदेशातील प्रमुख अन्नधान्य असून त्यासोबत नाचणी, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, फळे आणि इतर स्थानिक पिकांचा आहारात उपयोग केला जातो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या प्रदेशातील विविध पिके आणि स्थानिक अन्नस्रोतांचे महत्त्व नोंदविले आहे. <ref name="Singh2014"/> आंबा, काजू, फणस आणि कोकम यांसारखी पिके कोकणाच्या कृषी अर्थव्यवस्थेशी तसेच खाद्यसंस्कृतीशी संबंधित आहेत. या उत्पादनांचा ताज्या स्वरूपात वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यावर प्रक्रिया करून विविध खाद्यपदार्थ आणि साठवणयोग्य पदार्थ तयार केले जातात. कोकमाच्या उत्पादन आणि उपयोगाबाबतच्या अभ्यासात त्याचे कोकणातील कृषी आणि खाद्यपरंपरेतील महत्त्व अधोरेखित केले आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> स्थानिक कृषी उत्पादनांचे पीठ, वाळवण, लोणची, मुरंबे, पेये किंवा इतर प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये रूपांतर केल्यामुळे उत्पादनाला अतिरिक्त उपयोगमूल्य प्राप्त होते. अशा अन्नप्रक्रियेमुळे हंगामी उत्पादनांचा वापर अधिक काळ करता येतो आणि स्थानिक खाद्यपरंपरेतील पदार्थांचे विविधीकरण होते. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === मत्स्यव्यवसाय आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील विस्तीर्ण समुद्रकिनारा, खाड्या आणि नद्या यांमुळे मत्स्यव्यवसायाला स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व प्राप्त झाले आहे. ताजे मासे तसेच खारवलेले आणि वाळवलेले मासे हे किनारी भागातील खाद्यपरंपरेचे घटक आहेत. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेवरील अभ्यासात खारवणे आणि वाळवणे यांसारख्या पारंपरिक प्रक्रियांचा उल्लेख आढळतो. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील खाड्या आणि किनारी परिसंस्थांमध्ये शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य द्विकपाटी जलजीवांच्या संकलनाशी संबंधित स्थानिक ज्ञान आढळते. रत्नागिरीच्या दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील अभ्यासात अशा जलजीवांच्या मत्स्यव्यवस्थापनाशी संबंधित स्थानिक ज्ञानाची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Gangan2013"/> मत्स्यव्यवसायामुळे मिळणाऱ्या उत्पादनाचा वापर स्थानिक उपभोगाबरोबरच बाजारपेठेत विक्रीसाठीही केला जातो. मासे वाळवणे, खारवणे किंवा इतर प्रकारे प्रक्रिया करणे यामुळे मत्स्यउत्पादनाचा वापर ताज्या माशांच्या उपलब्धतेपुरता मर्यादित राहत नाही. त्यामुळे मत्स्यव्यवसाय आणि पारंपरिक खाद्यप्रक्रिया यांचा परस्परसंबंध निर्माण होतो. <ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> === स्थानिक बाजारपेठ आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ === स्थानिक बाजारपेठांमध्ये ताजी कृषी उत्पादने, फळे, भाज्या, मासे आणि प्रक्रिया केलेले पारंपरिक खाद्यपदार्थ यांची देवाणघेवाण होते. कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांना स्थानिक मागणीबरोबरच शहरांमध्ये राहणाऱ्या कोकणातील लोकांकडूनही मागणी निर्माण होत असल्याचे खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतराच्या संदर्भातील अभ्यासातून दिसते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे विक्रीयोग्य स्वरूपात रूपांतर झाल्यामुळे घरगुती पाककृतींना स्थानिक बाजारपेठेशी जोडले जाण्याची संधी मिळते. वाळवण, लोणची, फळांवरील प्रक्रिया, पारंपरिक स्नॅक्स आणि इतर स्थानिक पदार्थ यांचा अशा अन्नउद्योगात उपयोग होऊ शकतो. महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ उद्योगावरील मराठी विश्वकोशातील नोंद अन्नप्रक्रिया आणि उद्योग यांच्यातील संबंध स्पष्ट करते. <ref name="MarathiVishwakoshFoodIndustry">मराठी विश्वकोश, “खाद्यपदार्थ उद्योग”.</ref> कोकणातील पारंपरिक पदार्थांना सांस्कृतिक आणि पर्यटनाच्या संदर्भातही बाजारपेठ मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त वारशावरील अभ्यासात प्रादेशिक खाद्यपरंपरा ही स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचा एक घटक म्हणून विचारात घेतली आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> === महिला बचत गट आणि खाद्यउद्योग === महिला बचत गटांच्या माध्यमातून पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन आणि विक्री करण्याला ग्रामीण भागात नवीन आर्थिक संधी मिळू शकतात. वाळवण, लोणची, मसाले, पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांचे सामूहिक उत्पादन करून त्यांची विक्री स्थानिक बाजारपेठा, प्रदर्शन आणि महोत्सवांमध्ये केली जाते. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> कोकण सरससारख्या उपक्रमांमध्ये महिला बचत गटांनी तयार केलेल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांना आणि स्थानिक उत्पादनांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला जातो. अशा उपक्रमांमुळे पारंपरिक पाककृतींचे व्यावसायिक स्वरूपात सादरीकरण होण्याबरोबरच ग्रामीण महिलांच्या उत्पादनांना ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळते. <ref name="KokanSaras2026"/> पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे व्यापारीकरण करताना स्थानिक पाकज्ञान, उपलब्ध कच्चा माल आणि ग्राहकांची मागणी यांचा समन्वय साधला जातो. त्यामुळे महिला बचत गट हे केवळ उत्पादन-विक्रीचे माध्यम न राहता स्थानिक खाद्यपरंपरेचे संवर्धन आणि तिच्या आर्थिक उपयोगाचे एक माध्यम ठरू शकतात. <ref name="KadamSoshte2025"/> == पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीतील बदल == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीवर स्थलांतर, बदलती जीवनशैली, शहरीकरण, बाजारपेठेचा विस्तार आणि आधुनिक अन्नपदार्थांची वाढती उपलब्धता यांचा परिणाम झाला आहे. पूर्वी स्थानिक शेती, मत्स्यव्यवसाय, ऋतू आणि घरगुती अन्नप्रक्रिया यांवर मोठ्या प्रमाणात आधारित असलेला आहार बदलत्या सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीनुसार अधिक विविध झाला आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतराच्या अभ्यासातून खाद्यपदार्थांचा सांस्कृतिक स्मृती आणि ओळखीशी असलेला संबंधही स्पष्ट होतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === स्थलांतर आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातून मुंबईसह महाराष्ट्रातील आणि देशातील विविध शहरी भागांकडे झालेल्या स्थलांतरामुळे खाद्यसंस्कृतीचा प्रसार स्थानिक भौगोलिक परिसराच्या पलीकडे झाला. स्थलांतरित समुदायांनी आपल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या कृती, चवी आणि स्वयंपाकपद्धती नवीन ठिकाणी नेल्या. त्यामुळे खाद्यपदार्थ हे स्थलांतरितांच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि ओळखीशी जोडलेले माध्यम बनले. दक्षिण कोकणातील स्थलांतर आणि खाद्यसंस्कृतीवरील अभ्यासात या संबंधाची नोंद आढळते. <ref name="GhoshCuisine"/> स्थलांतरामुळे पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये परस्परसंवादही वाढला. कोकणातील पदार्थ शहरी बाजारपेठेत उपलब्ध होऊ लागले, तर स्थलांतरित कुटुंबांच्या आहारात नवीन प्रदेशातील पदार्थांचा समावेश झाला. त्यामुळे पारंपरिक आणि आधुनिक खाद्यपद्धतींचे मिश्र स्वरूप काही कुटुंबांच्या आहारात निर्माण झाले. <ref name="GhoshCuisine"/> शहरी भागात राहणाऱ्या कोकणी समुदायांसाठी पारंपरिक खाद्यपदार्थ हे सांस्कृतिक सातत्य राखण्याचे एक साधन ठरू शकतात. पारंपरिक पदार्थांच्या कृती घरगुती पातळीवर तयार करणे, सण-समारंभांच्या वेळी त्यांचा वापर करणे आणि नातेवाईकांमध्ये त्यांची देवाणघेवाण करणे यामुळे खाद्यपरंपरा मूळ प्रदेशाबाहेरही टिकून राहते. <ref name="GhoshCuisine"/> === बदलती जीवनशैली आणि आहार === शहरीकरण, रोजगाराच्या बदलत्या पद्धती, वेळेची कमतरता आणि बाजारपेठेत सहज उपलब्ध होणारे प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ यांमुळे पारंपरिक घरगुती अन्ननिर्मितीच्या पद्धतींमध्ये बदल झाले आहेत. धान्य दळणे, कांडणे, वाळवण करणे किंवा इतर अन्नप्रक्रिया घरच्या घरी करण्याऐवजी तयार किंवा अर्धप्रक्रिया केलेल्या वस्तू वापरण्याचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. <ref name="KonkanAdolescents">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> ग्रामीण कोकणातील किशोरवयीन मुलांच्या आहारविषयक सवयींवरील अभ्यासात कुटुंब, उपलब्धता, सामाजिक वातावरण आणि बदलती जीवनशैली यांचा आहाराच्या निवडींवर प्रभाव पडत असल्याचे दिसून येते. त्यामुळे पारंपरिक अन्नपद्धती आणि बदलत्या आहारनिवडी यांचा संबंध समजून घेण्यासाठी स्थानिक सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक ठरते. <ref name="KonkanAdolescents"/> बदलत्या जीवनशैलीमुळे पारंपरिक पदार्थ पूर्णपणे नाहीसे झाले आहेत असे म्हणता येत नाही. काही पदार्थ दैनंदिन आहारातून कमी झाले असले तरी ते सण, कौटुंबिक समारंभ, स्थानिक उत्सव किंवा विशेष प्रसंगी तयार केले जातात. त्यामुळे काही पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे स्वरूप दैनंदिन आहाराऐवजी सांस्कृतिक आणि प्रसंगाधारित खाद्यपरंपरेचे झाले आहे. <ref name="GhoshCuisine"/> === आधुनिक खाद्यपदार्थांचा प्रभाव === आधुनिक बाजारपेठेमुळे पॅकेज्ड आणि प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ, तयार खाद्यपदार्थ आणि जलद तयार होणारे पदार्थ ग्रामीण तसेच शहरी भागांत अधिक सहज उपलब्ध झाले आहेत. त्यामुळे पारंपरिक घरगुती पदार्थांबरोबरच आधुनिक खाद्यपदार्थांचाही आहारात समावेश झाला आहे. ग्रामीण कोकणातील आहारविषयक अभ्यासात किशोरवयीन मुलांच्या आहाराच्या सवयींवर बदलत्या सामाजिक आणि अन्नपर्यावरणाचा प्रभाव नोंदविला आहे. <ref name="KonkanAdolescents"/> आधुनिक खाद्यपदार्थांच्या वाढत्या उपलब्धतेमुळे स्थानिक धान्ये, पारंपरिक पाककृती आणि घरगुती अन्नप्रक्रिया यांच्यासमोर नवीन पर्याय निर्माण झाले आहेत. तथापि, स्थानिक उत्पादनांवर आधारित पदार्थांचे महत्त्व पूर्णपणे संपलेले नाही. भात, नाचणी, नारळ, कोकम, आंबा, फणस आणि इतर स्थानिक उत्पादनांपासून तयार होणारे पदार्थ अजूनही कोकणाच्या खाद्यपरंपरेचा भाग आहेत. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> आधुनिक काळात पारंपरिक खाद्यपदार्थांना नव्या बाजारपेठा आणि पर्यटनाच्या माध्यमातूनही प्रसाराची संधी मिळत आहे. पारंपरिक पदार्थांचे व्यावसायिक उत्पादन, खाद्यपर्यटन आणि सांस्कृतिक महोत्सव यांमुळे काही स्थानिक पदार्थांना नव्याने ग्राहकवर्ग मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशावरील अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा प्रादेशिक सांस्कृतिक वारशाशी संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> त्यामुळे आधुनिक खाद्यपदार्थांचा प्रभाव हा पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीच्या केवळ ऱ्हासाचा विषय नसून बदल, अनुकूलन आणि पुनर्वापराची प्रक्रियाही आहे. काही पारंपरिक पदार्थांचे दैनंदिन जीवनातील स्थान कमी झाले असले तरी ते सण, पर्यटन, बाजारपेठ आणि सांस्कृतिक ओळख यांमधून नव्या स्वरूपात टिकून राहू शकतात. <ref name="GhoshCuisine"/> == आधुनिक काळातील कोकणातील खाद्यसंस्कृती == आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीवर शहरीकरण, स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, पर्यटन आणि बदलती जीवनशैली यांचा प्रभाव पडला आहे. त्याच वेळी स्थानिक कृषी उत्पादनांवर आधारित पारंपरिक पदार्थांना नव्या बाजारपेठा आणि सांस्कृतिक संदर्भही प्राप्त झाले आहेत. त्यामुळे आधुनिक कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये पारंपरिकता आणि आधुनिकता यांचे सहअस्तित्व दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === पारंपरिक पदार्थांचे व्यापारीकरण === कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ घरगुती वापरापुरते मर्यादित न राहता स्थानिक बाजारपेठेत विक्रीसाठी उपलब्ध होऊ लागले आहेत. वाळवण, लोणची, मसाले, पारंपरिक स्नॅक्स, फळांपासून तयार केलेले पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ यांचे लघुउद्योग किंवा सामूहिक उत्पादन केले जाते. अन्नपदार्थांवरील प्रक्रिया आणि त्यांचे बाजारपेठीय रूपांतर हे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी जोडलेले आहे. <ref name="MarathiVishwakoshFoodIndustry">मराठी विश्वकोश, “खाद्यपदार्थ उद्योग”.</ref> महिला बचत गटांच्या माध्यमातून पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन आणि विक्री करण्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकण सरससारख्या उपक्रमांमध्ये कोकणातील महिला बचत गटांनी तयार केलेले पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि स्थानिक उत्पादने बाजारपेठेत सादर केली जातात. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> व्यापारीकरणामुळे पारंपरिक पदार्थांचे प्रमाणित उत्पादन, पॅकिंग, साठवण आणि विक्री यांना महत्त्व प्राप्त झाले आहे. त्यामुळे घरगुती पाककृतींना व्यापक ग्राहकवर्ग मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे; मात्र व्यावसायिक उत्पादनाच्या प्रक्रियेत मूळ कृती, स्थानिक साहित्य आणि पारंपरिक पद्धती यांमध्ये बदल होऊ शकतात. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> === खाद्यपर्यटन === कोकणातील समुद्रकिनारे, ग्रामीण परिसर, स्थानिक कृषी उत्पादन, मत्स्यव्यवसाय आणि प्रादेशिक खाद्यपदार्थ यांमुळे खाद्यपर्यटनाला संधी निर्माण झाली आहे. पर्यटकांसाठी स्थानिक खाद्यपदार्थ हा केवळ भोजनाचा भाग न राहता प्रदेशाची संस्कृती आणि स्थानिक जीवनपद्धती अनुभवण्याचे माध्यम ठरू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती आणि खाद्यपर्यटनावरील अभ्यासात पारंपरिक पाककृतींचे सांस्कृतिक वारसा आणि पर्यटनाशी असलेले संबंध अधोरेखित केले आहेत. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra">Sanjukta Sattar, “Culinary Tourism and Conservation of Traditional Cuisines in Maharashtra, India.” In ''Living Heritage and Sustainable Tourism Management'', Springer, 2026, pp. 149–168.</ref> स्थानिक खाद्यपदार्थांचा पर्यटनाशी संबंध जोडल्यामुळे ग्रामीण उत्पादक, छोटे खाद्यव्यवसाय, महिला बचत गट आणि स्थानिक बाजारपेठ यांना आर्थिक संधी मिळू शकतात. पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे प्रदर्शन, स्थानिक खाद्यउत्सव आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम हे अशा खाद्यपर्यटनाचे विविध प्रकार ठरू शकतात. <ref name="KadamSoshte2025"/> खाद्यपर्यटनाच्या माध्यमातून पर्यटकांना स्थानिक पदार्थांसोबत त्यामागील कृषी, मत्स्यव्यवसाय, अन्नप्रक्रिया आणि सांस्कृतिक परंपरांची माहिती मिळू शकते. त्यामुळे खाद्यसंस्कृतीचे पर्यटनाशी जोडले जाणे हे स्थानिक सांस्कृतिक वारशाच्या प्रसाराचे एक माध्यम ठरू शकते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra"/> === पारंपरिक पदार्थांचे पुनरुज्जीवन === बदलत्या आहारपद्धतींच्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे दस्तऐवजीकरण, बाजारपेठीय सादरीकरण, खाद्यउत्सव आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांच्या माध्यमातून काही पदार्थांना नव्याने महत्त्व प्राप्त होत आहे. स्थानिक धान्ये, फळे, वनस्पतीजन्य खाद्यघटक आणि पारंपरिक पाककृती यांचा पुनर्वापर केल्यामुळे स्थानिक खाद्यपरंपरेचे ज्ञान पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचण्यास मदत होऊ शकते. <ref name="KadamSoshte2025"/> पारंपरिक पदार्थांचे पुनरुज्जीवन हे केवळ जुन्या पाककृती पुन्हा तयार करण्यापुरते मर्यादित नसून त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक अन्नघटक, प्रक्रिया, पाककौशल्य आणि सांस्कृतिक संदर्भ जतन करण्याशी संबंधित आहे. कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासांमध्ये खाद्यपदार्थांचा सांस्कृतिक स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांच्याशी असलेला संबंध दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine"/> स्थानिक खाद्यपदार्थांना बाजारपेठ, पर्यटन आणि सामुदायिक उपक्रमांमधून नवीन व्यासपीठ मिळाल्यास पारंपरिक खाद्यज्ञानाला आर्थिक मूल्यही प्राप्त होऊ शकते. महिला बचत गट आणि स्थानिक उत्पादकांच्या माध्यमातून पारंपरिक पदार्थांचे उत्पादन व विक्री करण्याचे उपक्रम याचे उदाहरण आहेत. <ref name="KokanSaras2026"/> अशा प्रक्रियेत पारंपरिकतेचे जतन आणि आधुनिक ग्राहकांच्या गरजा यांच्यात संतुलन राखणे महत्त्वाचे ठरते. स्थानिक साहित्य, पारंपरिक कृती आणि प्रादेशिक वैशिष्ट्ये शक्य तितकी जपून आधुनिक पॅकेजिंग, स्वच्छता, साठवण आणि बाजारपेठीय पद्धतींचा स्वीकार केल्यास पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीला आधुनिक काळातही टिकून राहण्याची संधी मिळू शकते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra"/> == पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन == कोकणातील पारंपरिक खाद्यज्ञानामध्ये स्थानिक धान्ये, कडधान्ये, भाज्या, रानभाज्या, फळे, मासे आणि इतर अन्नस्रोतांची ओळख, त्यांची ऋतूनुसार उपलब्धता, प्रक्रिया, स्वयंपाक, वाळवण आणि साठवण यांचा समावेश होतो. हे ज्ञान स्थानिक पर्यावरण आणि कृषी जैवविविधतेशी संबंधित असल्यामुळे त्याचे संवर्धन हे खाद्यपरंपरेबरोबरच स्थानिक जैवसांस्कृतिक वारशाच्या जतनाशीही संबंधित आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन करण्यासाठी त्याचे दस्तऐवजीकरण महत्त्वाचे ठरते. स्थानिक पदार्थांची नावे, त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक, तयार करण्याच्या पद्धती, ऋतुनुसार उपलब्धता आणि त्यांच्याशी संबंधित सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांची नोंद केल्यास हे ज्ञान पुढील पिढ्यांसाठी उपलब्ध राहू शकते. रत्नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांमध्ये स्थानिक समुदायांच्या वनस्पतीविषयक पारंपरिक ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण करण्यात आले आहे. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या रानभाज्या आणि इतर वनस्पतीजन्य अन्नघटकांच्या वापराबाबतचे स्थानिक ज्ञानही जतन करणे आवश्यक आहे. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप गावांवरील अभ्यासात पावसाळी रानभाज्यांचा स्थानिक अन्न म्हणून वापर नोंदविण्यात आला आहे. अशा स्थानिक अभ्यासांमधून विशिष्ट प्रदेशातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचे स्वरूप समजण्यास मदत होते. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पारंपरिक पाककृतींचे जतन केवळ लिखित नोंदीद्वारे न होता प्रत्यक्ष कृती आणि पिढ्यान्‌पिढ्यांच्या सहभागातूनही होऊ शकते. घरगुती स्वयंपाक, सण-समारंभ, सामुदायिक भोजन आणि स्थानिक खाद्यउत्सव यांमध्ये पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची संधी उपलब्ध झाल्यास पाककौशल्य आणि खाद्यज्ञानाचे संक्रमण सुरू राहते. खाद्यपरंपरा, स्थलांतर आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अभ्यास करताना खाद्यपदार्थ कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक सातत्याशी संबंधित असल्याचे दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> स्थानिक खाद्यपदार्थांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हेही संवर्धनाचे एक माध्यम ठरू शकते. महिला बचत गट आणि स्थानिक उत्पादक पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन व विक्री करीत असल्यास पारंपरिक पाककृतींना आर्थिक उपयोगमूल्य प्राप्त होते आणि त्यांचे उत्पादन पुढे चालू ठेवण्यास प्रोत्साहन मिळू शकते. कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील वृत्तांत अशा उपक्रमांचे उदाहरण देतो. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> खाद्यपर्यटन आणि सांस्कृतिक पर्यटनाच्या माध्यमातूनही पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे संवर्धन करता येऊ शकते. स्थानिक पदार्थ, त्यांची निर्मितीपद्धती आणि त्यांच्याशी संबंधित सांस्कृतिक संदर्भ पर्यटकांसमोर मांडल्यास खाद्यपरंपरेला सांस्कृतिक तसेच आर्थिक महत्त्व प्राप्त होऊ शकते. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशाच्या अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा प्रादेशिक वारशाशी संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन करताना त्याचे व्यापारीकरण आणि आधुनिक रूपांतर यांच्यात संतुलन राखणे आवश्यक आहे. पारंपरिक पदार्थांचे मूळ स्थानिक घटक, पाककृती, प्रक्रिया आणि सांस्कृतिक संदर्भ जपून आधुनिक स्वच्छता, पॅकेजिंग, साठवण आणि बाजारपेठीय पद्धतींचा स्वीकार केल्यास या खाद्यपरंपरांना बदलत्या काळातही टिकवून ठेवण्याची शक्यता वाढते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra">Sanjukta Sattar, “Culinary Tourism and Conservation of Traditional Cuisines in Maharashtra, India.” In ''Living Heritage and Sustainable Tourism Management'', Springer, 2026, pp. 149–168.</ref> कोकणातील पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन म्हणजे केवळ जुन्या पाककृती जतन करणे नव्हे; तर स्थानिक अन्नस्रोत, कृषी जैवविविधता, अन्नप्रक्रिया, पाककौशल्य, सामाजिक परंपरा आणि त्यामागील लोकज्ञान यांचे सातत्य राखणे होय. त्यामुळे या ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण, पिढ्यांमधील हस्तांतरण, स्थानिक उत्पादकांना बाजारपेठ, शैक्षणिक अभ्यास आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांचा समन्वय हा त्याच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो. <ref name="Singh2014"/> == हेही पाहा == * [[कोकण]] * [[कोकम]] * [[फणस]] * [[नारळ]] == बाह्यदुवे == * [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ महाराष्ट्र पर्यटन विभाग — महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती] * [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणा — कोकण] * [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html ICAR–भारतीय मसाला संशोधन संस्था — कोकम] * [https://epubs.icar.org.in/index.php/IndHort/article/view/166983 ICAR — ''Kokum: The Purple Pulse of the Konkan''] * [https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/2329 ''Ethnobotany Research and Applications'' — Ratnagiri and Palghar] * [https://sahapedia.org/carving-memories-migration-cuisine-and-identity-south-konkan Sahapedia — ''Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan''] ==संदर्भ == [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यसंस्कृती]] [[वर्ग:भारतीय खाद्यसंस्कृती]] qprksgkexzlx61edmjb1xfv2guc6igx 2717427 2717426 2026-10-06T17:04:09Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2717427 wikitext text/x-wiki कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती ही या प्रदेशाची भौगोलिक रचना, हवामान, शेती, समुद्राशी असलेले संबंध, स्थानिक जैवविविधता आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरा यांच्याशी निगडित आहे. अरबी समुद्रालगतच्या कोकण प्रदेशात ताजे मासे, भात, नारळ, कोकम तसेच स्थानिक फळे, भाज्या आणि विविध कृषी उत्पादने यांचा आहारात वापर आढळतो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, कोकणातील खाद्यपरंपरेत समुद्रातून मिळणारे मासे तसेच नारळ आणि कोकम यांना विशेष स्थान आहे. <ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> Maharashtra Tourism कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही एकसंध आणि सर्व भागांत सारखी आढळणारी परंपरा नसून तिच्यात स्थानिक भौगोलिक आणि सामाजिक परिस्थितीनुसार विविधता दिसून येते. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या दोन ठिकाणांवर आधारित श्वेता घोष यांच्या अभ्यासात खाद्यपद्धती, कौटुंबिक स्मृती, स्थलांतर आणि स्थानिक ओळख यांचा परस्परसंबंध मांडला आहे. त्यामुळे पारंपरिक कोकणी खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास करताना स्थानिक आणि प्रादेशिक भिन्नतांचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. <ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> या खाद्यसंस्कृतीची घडण स्थानिक उपलब्ध संसाधनांशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, आंबा, फणस यांसारखी कृषी उत्पादने तसेच समुद्री अन्न हे तिचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दक्षिण कोकणावरील अभ्यासात भात, नाचणी, मासे, नारळ, आंबा आणि स्थानिक फळे यांचा दैनंदिन जीवनातील व खाद्यस्मृतीतील संबंधही नोंदवला आहे. <ref name="GhoshKonkan"/> कोकणातील पारंपरिक आहारामध्ये केवळ तयार पदार्थांनाच महत्त्व नसून अन्न तयार करण्याच्या पद्धती, वाळवण, साठवण, ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पदार्थांचा वापर आणि सण-समारंभांशी संबंधित खाद्यपरंपराही महत्त्वाच्या आहेत. अशा परंपरांमधून स्थानिक पर्यावरणाशी जुळवून घेतलेले अन्नज्ञान आणि घरगुती पाककौशल्य पिढ्यान्‌पिढ्या पुढे गेले आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात अन्न, स्मृती, कुटुंब आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंध विशेषत्वाने दिसून येतो. <ref name="GhoshKonkan"/> आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्येही बदल झाले आहेत. स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, बदलती जीवनशैली आणि खाद्यपदार्थांच्या उपलब्धतेतील बदल यांचा पारंपरिक आहारावर परिणाम झाला आहे. त्याच वेळी कोकणी आणि मालवणी खाद्यसंस्कृतीला पर्यटन, माध्यमे आणि खाद्यपर्यटनामुळे नव्याने सार्वजनिक ओळख मिळत आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा केवळ जुन्या पदार्थांचा परिचय नसून बदलत्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रक्रियेचा अभ्यासही ठरतो. <ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीची भौगोलिक आणि सामाजिक पार्श्वभूमी == कोकण हा अरबी समुद्र आणि सह्याद्री पर्वतरांग यांच्यामधील भौगोलिक प्रदेश आहे. महाराष्ट्रातील कोकणाचा भूभाग समुद्रकिनारा, डोंगरउतार, दऱ्या, पठारे, नद्या आणि उच्च पर्जन्यमान अशा विविध भौगोलिक घटकांनी बनलेला आहे. या भौगोलिक परिस्थितीचा येथील शेती, स्थानिक उत्पादनांची उपलब्धता आणि आहारपद्धतीवर परिणाम झाला आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासानुसार, या प्रदेशाची भौगोलिक रचना आणि हवामान यांमुळे येथे भातशेती तसेच विविध बागायती पिकांची पारंपरिक पद्धती विकसित झाली.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती आणि आहार === कोकणाच्या पश्चिमेला अरबी समुद्र आणि पूर्वेला सह्याद्रीची रांग असल्यामुळे या प्रदेशाला किनारी आणि डोंगराळ अशा दोन्ही भौगोलिक वैशिष्ट्यांचा प्रभाव लाभतो. उच्च पर्जन्यमान, लाल व जांभ्या प्रकारची माती, डोंगरउतार आणि किनारी प्रदेश यांमुळे स्थानिक कृषी उत्पादनांमध्ये विविधता निर्माण झाली आहे. भात हे कोकणातील प्रमुख पीक असून नाचणी, कुळीथ, तूर आणि वाल यांसारखी पिकेही घेतली जातात. नारळ, सुपारी, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या पिकांचेही कोकणातील कृषी व्यवस्थेत महत्त्व आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> स्थानिक पिकांची उपलब्धता आणि ऋतूनुसार मिळणारे नैसर्गिक अन्नस्रोत यांचा पारंपरिक आहाराशी संबंध दिसून येतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवरील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात भात, नाचणी, नारळ, आंबा, विविध स्थानिक फळे आणि समुद्री अन्न यांचा स्थानिक जीवनपद्धतीशी संबंध नोंदवला आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक आहार हा स्थानिक पर्यावरणातून उपलब्ध होणाऱ्या अन्नस्रोतांशी जोडलेला असल्याचे दिसते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === कृषी, समुद्र आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या निर्मितीत शेती आणि समुद्र या दोन्ही नैसर्गिक संसाधनांची भूमिका आहे. भातशेती आणि बागायती पिकांबरोबरच समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणारे मासे, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव हे किनारी भागातील आहाराचे स्रोत राहिले आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीनुसार, कोकणात भात हे प्रमुख पीक असून या प्रदेशातील प्रमुख खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="GSDAKonkan"/> समुद्राशी असलेल्या संबंधामुळे कोकणातील काही भागांमध्ये ताज्या माशांबरोबर सुकामासा तयार करून साठवण्याची परंपराही विकसित झाली. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या नोंदींमध्ये मासे आणि भात हा पारंपरिक आहाराचा महत्त्वाचा भाग असल्याचे तसेच समुद्रातील प्रतिकूल ऋतूंमध्ये वापरासाठी सुकामासा तयार केला जात असल्याचे दिसून येते.<ref name="GhoshKonkan"/> शेती आणि समुद्र यांच्याशी संबंधित अन्नस्रोतांव्यतिरिक्त नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारख्या स्थानिक पिकांनीही कोकणातील खाद्यपरंपरेला विशिष्ट स्वरूप दिले. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील सहभाग नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014"/> === कोकणातील प्रादेशिक खाद्यवैविध्य === ‘कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती’ ही सर्व भागांत समान असलेली एकसंध परंपरा मानता येत नाही. कोकणातील वेगवेगळ्या भागांमध्ये भौगोलिक परिस्थिती, स्थानिक पिके, समुद्राशी असलेले संबंध, समुदायांची जीवनपद्धती, धार्मिक-सामाजिक प्रथा आणि ऐतिहासिक देवाणघेवाण यांनुसार खाद्यपद्धतींमध्ये फरक आढळतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवर आधारित अभ्यासातही स्थानिक खाद्यपद्धती, कुटुंबीय स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांचे परस्परसंबंध अधोरेखित केले आहेत.<ref name="GhoshKonkan"/> या प्रादेशिक वैविध्यामुळे एखादा पदार्थ किंवा खाद्यपद्धती संपूर्ण कोकणाची सार्वत्रिक परंपरा म्हणून मांडण्यापेक्षा तिचा भौगोलिक संदर्भ स्पष्ट करणे आवश्यक ठरते. उदाहरणार्थ, किनारी भागातील मासे आणि सुकामासा यांचे महत्त्व, डोंगराळ किंवा ग्रामीण भागातील तृणधान्ये व कडधान्यांचा वापर आणि विशिष्ट जिल्ह्यांतील स्थानिक फळे किंवा भाज्यांचा उपयोग यांत भिन्नता आढळू शकते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा स्थानिक संसाधने आणि प्रादेशिक सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेऊन करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="Singh2014"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक हवामान, माती, पर्जन्यमान, शेतीपद्धती आणि उपलब्ध नैसर्गिक साधनसंपत्तीशी संबंधित आहे. भात, नाचणी व इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी कृषी उत्पादने या आहारातील महत्त्वाचे घटक आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेशी असलेला संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्य आणि पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे पीक आहे. कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती, भरपूर पर्जन्यमान आणि भातशेतीस पोषक असलेल्या स्थानिक कृषी पद्धतींमुळे भाताला या प्रदेशाच्या अन्नव्यवस्थेत विशेष स्थान मिळाले आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर केवळ शिजवलेल्या भातापुरता मर्यादित नसून त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. तांदळाच्या पिठाचा वापर भाकरी, घावणे, आंबोळी, विविध प्रकारचे वडे आणि इतर पदार्थ तयार करण्यासाठी केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांना स्थानिक खाद्यस्मृती आणि दैनंदिन आहारात महत्त्व असल्याचे आढळते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणाच्या कृषी व्यवस्थेवरील अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश केला असून, विशेषतः भाताबरोबर विविध तृणधान्यांची लागवड पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीचा वापर भाकरी, पीठ आणि इतर पारंपरिक खाद्यपदार्थांसाठी केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये, भात, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील महत्त्वाचे घटक असल्याचे आढळते. तथापि, नाचणीच्या वापराचे प्रमाण प्रदेश, कुटुंब आणि ऋतूनुसार बदलू शकते.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेचा एक भाग आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा स्थानिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो. कोकण प्रदेशातील पारंपरिक पिकांच्या अभ्यासात कडधान्यांच्या विविध प्रकारांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर आमटी, उसळ, डाळी आणि इतर घरगुती पदार्थांमध्ये केला जातो. स्थानिक पिकांवर आधारित अशा खाद्यपद्धतींमध्ये उपलब्ध धान्ये आणि कडधान्यांचा परस्परपूरक वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांवरील अभ्यासात कडधान्ये आणि स्थानिक पिकांशी संबंधित खाद्यस्मृतींचाही उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही स्थानिक रानभाज्यांचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रानभाज्यांचा वापर स्थानिक वनस्पतीज्ञानाशी संबंधित आहे. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. अशा ज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशीही संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून त्याचा वापर खाद्यसंस्कृतीत विविध प्रकारे केला जातो. नारळाचा गर, दूध आणि खोबरे यांचा विविध पदार्थांमध्ये वापर केला जातो. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा या प्रदेशातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाच्या वापरामुळे कोकणातील अनेक पदार्थांना विशिष्ट चव आणि स्वरूप प्राप्त होते. महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या अधिकृत माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक असून ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ म्हणून त्याचा उल्लेख केला जातो. कोकमाचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी, तसेच विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड, पारंपरिक उपयोग आणि मूल्यवर्धित उत्पादनांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनात कोकमाला या प्रदेशाच्या खाद्य आणि कृषी परंपरेशी जोडले आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी विविध पदार्थांमध्ये केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर मूल्यवर्धित उत्पादनेही तयार केली जातात. भारतीय मसाला पिकांवरील ICAR–Indian Institute of Spices Researchच्या माहितीत कोकमाचे पारंपरिक खाद्यवापर आणि त्यापासून तयार होणाऱ्या उत्पादनांचा उल्लेख आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून विसाव्या शतकात त्याची लागवड या प्रदेशातील कृषी अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग बनली. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बोंडाचा आणि बियांचा विविध प्रकारे उपयोग केला जातो. काजूबीपासून मिळणाऱ्या गराचा खाद्यपदार्थ म्हणून वापर होतो, तर काजूबोंडापासूनही काही स्थानिक प्रक्रिया उत्पादने तयार केली जातात. काजूच्या लागवडीमुळे स्थानिक कृषी उत्पादन, प्रक्रिया आणि बाजारपेठ यांच्यातील संबंध वाढले आहेत.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. कोकणातील स्थानिक आहारामध्ये या फळांचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धतही आढळते.<ref name="Singh2014"/> फणसापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. त्यामध्ये पिकलेल्या फणसाचा थेट आहारातील वापर तसेच फणसाच्या गरापासून तयार केले जाणारे पदार्थ यांचा समावेश होतो. कोकणातील पारंपरिक फणसाच्या खाद्यपदार्थांवर केलेल्या अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या पाककृती आणि घटकांमध्ये स्थानिक पातळीवर विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंबा, फणस आणि इतर हंगामी फळांचा वापर ऋतूनुसार बदलतो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर होणारा परिणाम तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या विविध खाद्यपदार्थांचा वापर नोंदवला आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, पर्जन्यमान, शेती, बागायती पिके, समुद्र आणि स्थानिक जैवविविधता यांच्याशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी पिके कोकणातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या पिकांच्या लागवडीबरोबरच स्थानिक अन्नव्यवस्थेशी त्यांचा संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील पर्जन्यमान, भौगोलिक परिस्थिती आणि पारंपरिक कृषी पद्धती यांमुळे भातशेतीला या प्रदेशात महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर शिजवलेल्या भाताबरोबरच तांदळाचे पीठ किंवा तांदूळ वापरून तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांमध्ये केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. भाताबरोबर नाचणी आणि इतर तृणधान्यांची लागवड ही कोकणातील पारंपरिक कृषी विविधतेचा भाग असल्याचे या अभ्यासातून दिसून येते.<ref name="Singh2014"/> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात भात, तृणधान्ये, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील घटक असल्याचे नोंदवण्यात आले आहे. मात्र या घटकांचा वापर सर्व भागांत किंवा सर्व कुटुंबांत समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा कोकणातील पारंपरिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर विविध घरगुती खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात कडधान्ये ही स्थानिक आहारातील अन्नघटकांपैकी असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही वन्य खाद्य वनस्पतींचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. या पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशी संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाचा गर, खोबरे आणि नारळाचे दूध यांचा विविध खाद्यपदार्थांमध्ये वापर केला जातो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood"/> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक आहे. ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ असलेल्या कोकमाचा पारंपरिक खाद्यपदार्थ, पेये आणि प्रक्रिया केलेल्या उत्पादनांमध्ये उपयोग केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड आणि उपयोगांवरील अभ्यासात त्याचा स्थानिक खाद्यसंस्कृतीशी तसेच कृषी अर्थव्यवस्थेशी संबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर विविध खाद्यपदार्थांमध्ये आंबटपणा आणण्यासाठी केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर प्रक्रिया केलेली उत्पादनेही तयार होतात. ICAR–Indian Institute of Spices Researchने कोकमाच्या विविध उपयोगांची नोंद केली आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बियांचा गर खाद्यपदार्थ म्हणून वापरला जातो. काजूची लागवड आणि त्यावर आधारित प्रक्रिया यांचा कोकणातील कृषी उत्पादन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेशी संबंध आहे.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश केला आहे.<ref name="Singh2014"/> फणसाचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसावर आधारित पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या घटकांमध्ये आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर परिणाम होत असल्याचे तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या फळांचा आहारात समावेश होत असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == कोकणातील पारंपरिक मत्स्याहार == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये समुद्र, खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी जलस्रोतांमधून मिळणाऱ्या जलजीवांना महत्त्वाचे स्थान आहे. किनारी भागातील पारंपरिक आहारात विविध प्रकारचे मासे, सुकामासा, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव यांचा वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात मासे आणि भात यांचा स्थानिक आहाराशी असलेला संबंध तसेच मासेमारीशी जोडलेल्या खाद्यपरंपरांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === ताजे मासे === कोकणातील किनारी भागांमध्ये ताजे मासे हे पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे अन्नस्रोत आहेत. समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणाऱ्या विविध माशांचा स्थानिक पातळीवर आहारासाठी उपयोग केला जातो. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीत कोकणातील खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा विशेष संबंध नमूद केला आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> माशांच्या उपलब्धतेनुसार आणि स्थानिक पद्धतीनुसार त्यांच्या पाककृतींमध्येही विविधता आढळते. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या नोंदींमध्ये ताज्या माशांचा दैनंदिन आहारातील वापर आणि त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक खाद्यस्मृतींचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> मासेमारी ही केवळ अन्नपुरवठ्याशी संबंधित नसून किनारी समाजांच्या उपजीविकेशीही जोडलेली आहे. त्यामुळे ताज्या माशांचा आहारातील वापर हा स्थानिक मत्स्यव्यवसाय आणि किनारी जीवनपद्धतीशी संबंधित आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === सुकामासे === ताज्या माशांबरोबरच मासे वाळवून साठवण्याची परंपरा कोकणातील किनारी भागांत आढळते. मासे वाळवण्यामुळे त्यांचे दीर्घकाळ जतन करता येते आणि ताजे मासे उपलब्ध नसलेल्या काळात त्यांचा उपयोग करता येतो. महाराष्ट्र किनाऱ्यावरील सुकवलेल्या किंवा प्रक्रिया केलेल्या माशांच्या गुणवत्तेवरील अभ्यासात कोकण किनाऱ्यावरील विविध ठिकाणी पारंपरिक पद्धतीने मासे वाळवून जतन करण्याची पद्धत नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Joseph1988">Joseph, K. George; Muraleedharan, V.; Unnikrishnan Nair, T. S.; Kalaimani, N. “Quality of Cured Fish from the Maharashtra Coast.” ''Fishery Technology'', 25(2), 1988.</ref> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेमध्ये सुकामासा हा स्थानिक खाद्यपद्धतीचा भाग असल्याचेही नोंदवले आहे. मासे वाळवण्याची पद्धत ही स्थानिक हवामान, उपलब्ध मासळी आणि पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्राशी संबंधित आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> मासे वाळवणे ही केवळ अन्न टिकवण्याची प्रक्रिया नसून किनारी भागातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचा एक भाग आहे. मासे प्रक्रिया आणि साठवणुकीशी संबंधित पारंपरिक पद्धतींमध्ये स्थानिक अनुभव आणि उपलब्ध नैसर्गिक परिस्थितीचा उपयोग केला जातो.<ref name="Joseph1988"/> === शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव === कोकणातील काही किनारी भागांमध्ये मास्यांबरोबर शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीव यांचाही आहारासाठी उपयोग केला जातो. विशेषतः खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी उथळ जलक्षेत्रे ही अशा जलजीवांच्या संकलनाची ठिकाणे आहेत. दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील बिव्हाल्व्ह मत्स्यसंपत्तीच्या व्यवस्थापनावरील अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून शिंपले आणि कालवे यांसारख्या जलजीवांचे संकलन व व्यवस्थापन करण्याचे पारंपरिक ज्ञान नोंदवले आहे.<ref name="Gangan2013">Gangan, S. S.; Metar, S. Y.; Nirmale, V. H.; Chogale, N. D.; Balange, A. K.; Bhalekar, M. S.; Pai, R. “Indigenous Knowledge in the Management of Bivalve Fishery of South Konkan Coast of Maharashtra, India.” ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 12(1), 2013, pp. 72–79.</ref> रत्‍नागिरीतील भाट्ये नदीमुखावरील अभ्यासात खाद्य बिव्हाल्व्हच्या पारंपरिक संकलनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धती आणि साधनांची नोंद करण्यात आली आहे. या अभ्यासातून खाडी व नदीमुखाशी संबंधित स्थानिक मत्स्यसंकलनाचे ज्ञान आणि त्याचा खाद्यवापराशी असलेला संबंध स्पष्ट होतो.<ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> दक्षिण कोकणातील बिव्हाल्व्ह मत्स्यव्यवस्थापनाच्या अभ्यासात स्थानिक महिलांचा आणि समुदायांच्या पारंपरिक ज्ञानाचा सहभागही नोंदवला आहे. भरती-ओहोटी, ऋतू, जलजीवांची उपलब्धता आणि संकलनाच्या पद्धती यांचे ज्ञान स्थानिक खाद्यसंसाधनांच्या वापराशी जोडलेले आहे.<ref name="Gangan2013"/> == पारंपरिक भाकरी आणि भाताचे पदार्थ == कोकणातील पारंपरिक आहारात भात आणि तृणधान्यांपासून तयार होणाऱ्या भाकरी तसेच तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पदार्थांना स्थान आहे. या पदार्थांचा वापर स्थानिक उपलब्ध धान्ये, ऋतू आणि कुटुंबाच्या खाद्यपरंपरेनुसार बदलतो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात भात, नाचणी आणि वरीसह विविध धान्यांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === तांदळाची भाकरी === तांदळाची भाकरी ही तांदळाच्या पिठापासून तयार केली जाणारी भाकरी असून महाराष्ट्रातील विविध भागांत तिच्या स्थानिक प्रकारांचा आहारात वापर आढळतो. कोकणातील भातकेंद्रित कृषी व्यवस्थेमुळे तांदळापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची परंपरा विकसित झाली आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> तांदळाच्या पिठाची भाकरी तयार करताना पीठ आणि पाण्याचे मिश्रण करून मळलेले पीठ तयार केले जाते आणि ते थापून किंवा लाटून भाजले जाते. मात्र तिच्या तयारीच्या पद्धतीत स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार फरक आढळू शकतो. === नाचणीची भाकरी === नाचणी ही कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक असून तिची लागवड स्थानिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा पारंपरिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीच्या पिठापासून भाकरी तयार केली जाते. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये आणि स्थानिक धान्यांचा आहारातील वापर नोंदवला आहे. नाचणीच्या भाकरीचा वापर मात्र संपूर्ण कोकणात समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही; तो स्थानिक खाद्यपरंपरा आणि उपलब्धतेनुसार बदलू शकतो.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === वरीची भाकरी === वरी हे पारंपरिक तृणधान्य असून महाराष्ट्रातील काही धार्मिक आणि सांस्कृतिक आहारपरंपरांमध्ये त्याचा वापर केला जातो. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील सांस्कृतिक चालीरीती आणि पारंपरिक बियाण्यांवरील नोंदीमध्ये विशिष्ट धार्मिक-सांस्कृतिक प्रथांच्या संदर्भात वरीच्या भाकरीचा उल्लेख आढळतो.<ref name="ESakalRatnagiri">eSakal. “रत्नागिरीतील सांस्कृतिक चालीरीती आणि आदिम बियाणी.” 2025.</ref> वरीची भाकरी हा उल्लेख **रत्‍नागिरीतील विशिष्ट सांस्कृतिक संदर्भापुरता** पाहणे अधिक योग्य आहे. उपलब्ध पुराव्यावरून ती संपूर्ण कोकणातील सर्व समाजांची किंवा सर्व भागांची सार्वत्रिक पारंपरिक भाकरी आहे असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="ESakalRatnagiri"/> === भाताचे विविध पदार्थ === भात हा कोकणातील प्रमुख अन्नघटक असल्यामुळे तांदळापासून विविध प्रकारचे पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी, घावणे, विविध प्रकारचे वडे, उकडीचे पदार्थ आणि इतर तांदळावर आधारित पदार्थ हे स्थानिक खाद्यपरंपरेतील उदाहरणे आहेत. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि त्यावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यस्मृतीशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> तांदळापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक, आंबवण्याची पद्धत, आकार आणि पाककृती यांत फरक आढळू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात तांदूळ हा विविध पदार्थांच्या निर्मितीतील महत्त्वाचा स्थानिक अन्नघटक म्हणून दिसून येतो.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> तांदळावर आधारित पदार्थांचे प्रकार आणि त्यांचा वापर प्रदेश, ऋतू, सण आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार बदलू शकतो. त्यामुळे या पदार्थांकडे केवळ अन्न म्हणून न पाहता स्थानिक कृषी उत्पादन, पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी जोडलेल्या खाद्यप्रथांच्या रूपात पाहता येते.<ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांची रचना स्थानिक पिके, उपलब्ध अन्नस्रोत, ऋतू, स्थानिक पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित आहे. भात आणि तांदळाचे पदार्थ, नारळ, कोकम, विविध कडधान्ये, फळे आणि स्थानिक उपलब्ध घटक यांपासून विविध खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात स्थानिक पदार्थांचा संबंध कुटुंबीय स्मृती, स्थानिक उपलब्धता आणि बदलत्या जीवनपद्धतीशी जोडलेला आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === आंबोळी === आंबोळी हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांत त्याच्या स्थानिक प्रकारांचा उल्लेख आढळतो. आंबोळी तयार करण्यासाठी तांदूळ किंवा तांदळाचे पीठ वापरले जाते आणि काही प्रकारांमध्ये मिश्रण आंबवून त्यापासून पदार्थ तयार केला जातो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात आंबोळीचा उल्लेख महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या पदार्थांपैकी एक म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> आंबोळीच्या प्रकारांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत फरक आढळतो. कोकणातील आंबोळीविषयीच्या नोंदींमध्ये रत्‍नागिरी, रायगड आणि सिंधुदुर्ग परिसरात तिच्या विविध प्रकारांचा उल्लेख केला आहे. काही ठिकाणी आंबोळीचा संबंध विशिष्ट सण किंवा स्थानिक खाद्यपरंपरांशी जोडला जातो.<ref name="MaharashtraTimesKonkan">महाराष्ट्र टाइम्स. “कोकणातील स्वादिष्ट खाद्यपदार्थ.”</ref> === तांदळाचे वडे === तांदळाचे वडे हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ आहे. कोकणातील काही भागांत तांदळाचे वडे घरगुती खाद्यपदार्थ तसेच धार्मिक किंवा सामाजिक प्रसंगांशी संबंधित खाद्यपरंपरेचा भाग असल्याचे आढळते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित नोंदींमध्ये पारंपरिक तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="AnganewadiVade">नवराष्ट्र. “आंगणेवाडी यात्रेतील पारंपरिक तांदळाचे वडे.”</ref> तांदळाचे वडे तयार करण्याची पद्धत आणि त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे तांदळाच्या वड्यांचे एकच प्रमाणित स्वरूप संपूर्ण कोकणासाठी निश्चित करता येत नाही. === घावणे === घावणे हा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील खाद्यपरंपरेत त्याचा उल्लेख आढळतो. तांदळाच्या पिठाचे पातळ मिश्रण तयार करून ते तव्यावर पसरवून शिजवण्याची पद्धत काही स्थानिक प्रकारांमध्ये वापरली जाते. कोकणातील पारंपरिक पदार्थांच्या नोंदींमध्ये घावण्याचा समावेश केला आहे.<ref name="MaharashtraTimesKonkan"/> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे. घावणे, आंबोळी यांसारख्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक कुटुंबीय परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलू शकतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === सोलकढी === सोलकढी हा कोकम आणि नारळाच्या दुधावर आधारित पारंपरिक पेय/पदार्थ असून कोकण आणि महाराष्ट्राच्या किनारी खाद्यपरंपरेशी त्याचा संबंध आहे. कोकमाचा वापर पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो; नारळ हा देखील कोकणातील खाद्यसंस्कृतीतील महत्त्वाचा घटक आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> सोलकढीच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक फरक आढळतात. कोकम आणि नारळ यांसारख्या स्थानिक घटकांचा एकत्रित वापर ही तिची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. कोकणातील खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकम आणि नारळावर आधारित खाद्यपरंपरांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="MTourismFood"/> === उकडीचे पदार्थ === उकडणे किंवा वाफवणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक पाकपद्धतींपैकी एक आहे. कोकणातील भातप्रधान आहारामुळे तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केलेल्या काही पदार्थांमध्ये उकडण्याची किंवा वाफवण्याची पद्धत वापरली जाते. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात उकडलेल्या आणि आंबवलेल्या पदार्थांच्या विविध प्रकारांची नोंद आढळते.<ref name="Annapure2020"/> उकडीच्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक परंपरा, ऋतू आणि सणांनुसार बदलू शकते. त्यामुळे ‘उकडीचे पदार्थ’ हा एकच विशिष्ट पदार्थ नसून उकडणे किंवा वाफवणे या पाकपद्धतीने तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांचा व्यापक प्रकार म्हणून पाहता येतो. === फणसाचे पदार्थ === फणस हे कोकणातील महत्त्वाचे फळपीक असून त्याचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात फणसापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक घटक आणि पाकपद्धतीनुसार विविधता असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक गोड पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांमध्ये त्याच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत आणि वापरल्या जाणाऱ्या घटकांमध्ये फरक आढळतो. या संदर्भातील अभ्यासात सिंधुदुर्ग, रत्‍नागिरी, रायगड आणि कोकणातील इतर भागांतील पाकपरंपरांचा अभ्यास करण्यात आला आहे.<ref name="Gokhale2017"/> फणसाच्या गराचा वापर इतर पारंपरिक पदार्थांमध्येही केला जातो. फणसाचे उत्पादन हंगामी असल्यामुळे त्याचा ताजा वापर तसेच त्यावर प्रक्रिया करून अधिक काळ उपयोग करण्याच्या पद्धती कोकणातील अन्नपरंपरेशी संबंधित आहेत.<ref name="FoodIndustryVishwakosh">महाराष्ट्र विश्वकोश निर्मिती मंडळ. “खाद्यपदार्थ उद्योग.” ''मराठी विश्वकोश''.</ref> == पारंपरिक स्वयंपाकपद्धती आणि खाद्यतंत्र == === दळणे, कांडणे आणि भाजणे === कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये धान्य, कडधान्ये, मसाले आणि काही वनस्पतीजन्य पदार्थांवर घरगुती पातळीवर प्रक्रिया करण्याच्या पद्धतींना महत्त्व होते. भातासाठी धान्याची कांडणी, तसेच विविध धान्ये आणि कडधान्ये दळून त्यांचे पीठ तयार करणे, ही अन्नप्रक्रियेची महत्त्वाची कामे होती. अशा प्रक्रियांमुळे स्थानिक पिकांचा दैनंदिन आहारात विविध प्रकारे उपयोग करता येत असे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> धान्ये, कडधान्ये किंवा काही मसाले भाजून घेण्याची पद्धतही पारंपरिक स्वयंपाकात वापरली जात असे. भाजण्यामुळे पदार्थांच्या चवीत आणि सुगंधात बदल होतो आणि त्यानंतर त्यांचा विविध पाककृतींमध्ये उपयोग करता येतो. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत धान्ये, कडधान्ये आणि मसाल्यांच्या अशा प्राथमिक प्रक्रियांना घरगुती अन्ननिर्मितीशी जोडलेले स्थान आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === उकडणे, वाफवणे आणि तळणे === कोकणातील पारंपरिक पाककृतींमध्ये उकडणे, वाफवणे आणि तळणे या स्वयंपाकपद्धतींचा वापर आढळतो. तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांपासून तयार केलेले पदार्थ उकडून किंवा वाफवून करण्याची परंपरा विविध भागांत आढळते. उकडीचे पदार्थ आणि वाफवलेले पदार्थ हे या पाकपरंपरेतील महत्त्वाचे प्रकार मानले जातात. <ref name="Annapure2020"/> तळण्याच्या पद्धतीत तांदूळ, कडधान्ये, भाज्या किंवा इतर स्थानिक घटकांपासून तयार केलेल्या मिश्रणाचा वापर केला जातो. कोकणातील तांदळाचे वडे यांसारख्या पदार्थांमध्ये तळण्याची पद्धत दिसून येते. विविध सण, उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपरंपरांमध्ये अशा तळलेल्या पदार्थांना स्थान मिळाले आहे. <ref name="RiceVadaLoksatta">लोकसत्ता, “तांदळाचे वडे”, पाककृती विभाग.</ref> उकडणे आणि वाफवणे या पद्धतींमध्ये पदार्थातील घटकांचे स्वरूप आणि ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत होते, तर तळण्यामुळे पदार्थाची रचना आणि चव वेगळी होते. त्यामुळे एकाच स्थानिक धान्यापासून किंवा कच्च्या पदार्थापासून स्वयंपाकाच्या पद्धतीनुसार विविध खाद्यपदार्थ तयार करण्याची शक्यता पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत निर्माण झाली. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> === मसाले आणि पारंपरिक चवपद्धती === कोकणातील पारंपरिक स्वयंपाकात नारळ, कोकम आणि विविध मसाल्यांचा वापर महत्त्वाचा आहे. विशेषतः नारळाचा उपयोग पदार्थांना चव आणि पोत देण्यासाठी केला जातो, तर कोकमाचा उपयोग आंबटपणा आणण्यासाठी तसेच विविध पेय व खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. कोकम हे कोकणाशी विशेषतः संबंधित असलेले स्थानिक उत्पादन असून त्याचा खाद्यपदार्थांमध्ये पारंपरिक वापर आढळतो. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> नारळ आणि कोकम यांच्यासह स्थानिक मसाले, वनस्पतीजन्य घटक आणि उपलब्ध कृषीउत्पादनांचा वापर करून पदार्थांची चव ठरवली जात असे. त्यामुळे कोकणातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, उपलब्ध कच्चा माल आणि पारंपरिक पाककौशल्य यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> कोकणातील खाद्यपदार्थांमध्ये आंबट, तिखट, खारट आणि नारळाच्या स्निग्धतेचा समतोल साधणाऱ्या चवपद्धती आढळतात. सोलकढीसारख्या पदार्थांमध्ये कोकम आणि नारळाचा वापर या चवपरंपरेचे उदाहरण मानता येते. कोकमाच्या वापरामुळे खाद्यपदार्थांना विशिष्ट आंबट चव मिळते आणि नारळामुळे त्याला वेगळी चव व पोत प्राप्त होतो. <ref name="ICARKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, “Kokum, Garcinia indica Choisy.”</ref> पारंपरिक चवपद्धती ही केवळ मसाल्यांच्या वापरापुरती मर्यादित नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, अन्नपदार्थाचा प्रकार आणि घरगुती पाकपरंपरा यांच्याशी जोडलेली होती. त्यामुळे कोकणातील विविध भागांमध्ये समान कच्च्या पदार्थांचा वापर होत असला तरी त्यापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांच्या चवीत आणि कृतीत प्रादेशिक फरक दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == वाळवण आणि अन्नसाठवण परंपरा == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये वर्षभर उपलब्ध नसणाऱ्या अन्नघटकांचा पुढील काळासाठी उपयोग करता यावा यासाठी वाळवण, लोणची, मुरंबे आणि इतर साठवण पद्धती विकसित झाल्या. विशेषतः मासे, भाज्या, फळे आणि काही मसालेदार पदार्थांचे ऋतूनुसार प्रक्रिया करून जतन करणे ही घरगुती खाद्यपरंपरेचा एक भाग होती. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === मासे वाळवणे === कोकण किनारपट्टीवर मत्स्यव्यवसायाला असलेल्या महत्त्वामुळे माशांच्या साठवणीसाठी वाळवण्याची पद्धत पारंपरिकरीत्या वापरली जात असे. ताज्या माशांची उपलब्धता कमी असलेल्या काळात उपयोग करता यावा म्हणून मासे स्वच्छ करून त्यांच्यावर मीठ लावून वाळवण्याची पद्धत आढळते. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेत खारवणे आणि वाळवणे या पद्धतींचा वापर होत असल्याचे मत्स्यविषयक अभ्यासांत नोंदविले आहे. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील काही भागांत शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीवांच्या वापराशी संबंधित पारंपरिक ज्ञानही आढळते. अशा जलजीवांची उपलब्धता, संकलन आणि अन्नासाठी प्रक्रिया यांचा स्थानिक मत्स्यपरंपरेशी संबंध आहे. <ref name="Gangan2013"/> === भाज्या वाळवणे === पावसाळ्यात किंवा विशिष्ट ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या भाज्या व इतर वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांचे वाळवण करून त्यांचा नंतर उपयोग करण्याची पद्धत कोकणातील ग्रामीण खाद्यपरंपरेत आढळते. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही रानभाज्यांचा स्थानिक आहारात उपयोग केला जातो; त्यांचे संकलन आणि घरगुती प्रक्रिया ही स्थानिक अन्नज्ञानाचा भाग आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> भाज्या किंवा वनस्पतीजन्य पदार्थांचे वाळवण करून त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी केले जाते आणि त्यांचा काही काळ साठवणुकीसाठी उपयोग करता येतो. पारंपरिक वाळवण पद्धतींमध्ये उन्हाचा आणि हवेशीर वातावरणाचा वापर महत्त्वाचा होता. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === फळांचे वाळवण === कोकणात आंबा, फणस आणि इतर फळांचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन होत असल्यामुळे त्यांच्या विविध प्रकारे प्रक्रियेला खाद्यसंस्कृतीत स्थान मिळाले आहे. फळे ताजी खाण्याबरोबरच त्यांच्यापासून वाळवण, साठवणयोग्य पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> फणसाच्या गरापासून आणि इतर भागांपासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धत कोकणात आढळते. फणसाच्या प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये वाळवण आणि दीर्घकाळ उपयोग करण्याच्या पद्धतींचाही समावेश होतो. कोकणातील फणसापासून तयार होणाऱ्या पारंपरिक पदार्थांच्या अभ्यासात या अन्नप्रक्रियेचे स्वरूप नोंदविले आहे. <ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंब्यापासूनही विविध टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीचा भाग आहे. अशा प्रक्रियांमुळे हंगामी फळांचा वापर हंगाम संपल्यानंतरही करता येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === लोणची आणि मुरंबे === लोणची आणि मुरंबे हे हंगामी फळे व भाज्यांचे दीर्घकाळ जतन करण्याच्या पारंपरिक पद्धतींपैकी आहेत. आंबा यांसारख्या हंगामी फळांपासून लोणची तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्रातील घरगुती खाद्यसंस्कृतीत रूढ आहे. या पदार्थांमध्ये मीठ, तेल, मसाले, साखर किंवा इतर संरक्षक स्वरूपाच्या पारंपरिक घटकांचा वापर केला जातो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील घरगुती खाद्यपरंपरेत लोणची आणि इतर टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याच्या पद्धती ऋतू, उपलब्ध कच्चा माल आणि कुटुंबाच्या पाकपरंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे या पदार्थांना केवळ चवीपुरते नव्हे, तर हंगामी अन्नसाठवणीच्या पद्धती म्हणूनही पाहता येते. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्रे === पारंपरिक अन्नसाठवणीमध्ये वाळवणे, खारवणे, लोणची घालणे, साखरेच्या पाकात पदार्थ टिकवणे आणि योग्य प्रकारे बंदिस्त करून ठेवणे अशा विविध पद्धतींचा वापर केला जात असे. या पद्धतींचा मुख्य उद्देश हंगामी अन्नपदार्थ अधिक काळ वापरता यावेत आणि अन्नाची नासाडी कमी व्हावी हा होता. <ref name="AgrowonFoodWastage">Agrowon, “छोट्या उपायांद्वारे टाळता येईल अन्न नासाडी”, 2020.</ref> वाळवणाच्या प्रक्रियेत सूर्यप्रकाश, हवा आणि कमी आर्द्रता यांचा उपयोग करून अन्नातील ओलावा कमी केला जातो. पारंपरिक पद्धतींमध्ये पदार्थ पूर्णपणे वाळल्यानंतर ते कोरड्या आणि तुलनेने सुरक्षित ठिकाणी ठेवण्याची पद्धत वापरली जात असे. <ref name="AgrowonDrying">Agrowon, “हवारहित स्थितीमध्ये वाळवणाचे तंत्र”.</ref> अशा साठवण पद्धतींमुळे कोकणातील स्थानिक कृषी व मत्स्य उत्पादनांचा हंगामाबाहेरही उपयोग करणे शक्य होत असे. त्यामुळे वाळवण आणि अन्नसाठवण ही केवळ घरगुती पाककृतींची प्रक्रिया नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतूचक्र आणि ग्रामीण जीवनपद्धतीशी संबंधित पारंपरिक अन्नज्ञानाचा भाग होती. <ref name="Singh2014"/> == ऋतूनुसार कोकणातील आहार == कोकणातील पारंपरिक आहारावर ऋतू, पर्जन्यमान, स्थानिक शेती, समुद्रातील उपलब्धता आणि हंगामी फळे-भाज्या यांचा प्रभाव दिसून येतो. वर्षातील वेगवेगळ्या ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या अन्नघटकांनुसार घरगुती आहारात बदल होत असत. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही स्थानिक पर्यावरण आणि ऋतूचक्राशी जोडलेली परंपरा मानता येते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === पावसाळ्यातील आहार === कोकणात पावसाळ्याच्या काळात भाजीपाला आणि विविध वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांची उपलब्धता वाढते. रानभाज्यांचा वापर हा या ऋतूतील स्थानिक आहाराचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या विविध रानभाज्यांचा स्थानिक लोक अन्न म्हणून वापर करतात, असे नोंदविण्यात आले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पावसाळ्यातील आर्द्र वातावरण आणि स्थानिक पातळीवरील उपलब्धता लक्षात घेऊन अन्नपदार्थांच्या निवडीमध्ये स्थानिक भाज्या, कडधान्ये आणि धान्यांचा वापर केला जात असे. काही पारंपरिक पदार्थांमध्ये तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांचा उपयोग केला जातो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> पावसाळ्यातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक वनस्पतींच्या ज्ञानालाही महत्त्व होते. कोणती रानभाजी खाण्यायोग्य आहे, तिची योग्य प्रक्रिया कशी करावी आणि ती कोणत्या प्रकारे शिजवावी याचे ज्ञान स्थानिक समुदायांमध्ये पिढ्यान्‌पिढ्या प्रचलित राहिले आहे. रत्‍नागिरी आणि महाराष्ट्रातील इतर भागांवरील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांत अशा स्थानिक वनस्पतीज्ञानाची नोंद आढळते. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === हिवाळ्यातील आहार === हिवाळ्यातील आहारात उपलब्ध हंगामी भाज्या, कडधान्ये, धान्ये आणि साठवून ठेवलेले काही पदार्थ यांचा वापर केला जात असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेमध्ये भाताबरोबर नाचणी, कडधान्ये, भाज्या आणि विविध फळपिकांचा समावेश असल्यामुळे ऋतूनुसार स्थानिक अन्नघटकांचा वापर करण्याची विविधता दिसून येते. <ref name="Singh2014"/> हिवाळ्यातील सण, धार्मिक प्रसंग आणि कौटुंबिक समारंभ यांनुसारही खाद्यपदार्थांची निवड बदलत असे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांचा परस्परसंबंध आढळतो. त्यामुळे हिवाळ्यातील आहार हा केवळ ऋतूतील उपलब्धतेवर नव्हे, तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रसंगांवरही आधारित असतो. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> या काळात आधीच्या हंगामात वाळवून किंवा अन्य पद्धतीने साठवून ठेवलेल्या काही खाद्यपदार्थांचाही उपयोग केला जाऊ शकतो. वाळवण ही हंगामी अन्नघटकांचा पुढील काळात उपयोग करण्यासाठी वापरली जाणारी पारंपरिक प्रक्रिया आहे. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === उन्हाळ्यातील आहार === उन्हाळ्यात कोकणातील आहारावर हंगामी फळांची उपलब्धता विशेषतः प्रभाव टाकते. आंबा, फणस, काजू आणि इतर स्थानिक फळपिके या प्रदेशाच्या कृषी आणि खाद्यपरंपरेशी संबंधित आहेत. त्यांपैकी काही फळे ताजी खाल्ली जातात, तर काहींची विविध प्रकारे प्रक्रिया करून त्यांचा पुढील काळात उपयोग केला जातो. <ref name="Singh2014"/> कोकम हे कोकणातील महत्त्वाचे पारंपरिक उत्पादन असून त्याचा उपयोग विविध खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकमाच्या उत्पादनाला आणि प्रक्रियेला कोकणातील कृषी व खाद्यपरंपरेत विशेष स्थान आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> उन्हाळ्यातील आहारासाठी मागील हंगामात तयार करून ठेवलेली लोणची, वाळवणे आणि इतर साठवणयोग्य पदार्थ उपयोगी ठरतात. हंगामी फळे आणि भाज्यांवर प्रक्रिया करून त्यांचे अधिक काळ जतन करणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक अन्नसाठवण पद्धतींपैकी एक आहे. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील उन्हाळी खाद्यपरंपरेत आंबा, फणस, कोकम यांसारख्या हंगामी उत्पादनांचा वापर आणि त्यांची प्रक्रिया यामुळे ऋतू आणि स्थानिक कृषीउत्पादन यांचा संबंध स्पष्ट होतो. त्यामुळे ऋतूनुसार आहारातील बदल हे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> == सण, उत्सव आणि खाद्यपरंपरा == कोकणातील सण आणि उत्सवांमध्ये खाद्यपदार्थांना धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. सणांच्या निमित्ताने विशिष्ट पदार्थ तयार करण्याची, नातेवाईक व शेजाऱ्यांना भोजन देण्याची आणि पारंपरिक पाककृती पुढील पिढीकडे पोहोचवण्याची प्रथा अनेक ठिकाणी आढळते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही केवळ दैनंदिन आहारापुरती मर्यादित न राहता सण, धार्मिक विधी आणि सामाजिक संबंधांशी जोडलेली आहे. <ref name="HadapJoglekar2008">Hadap, Shilpa; Joglekar, P. P. “A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography.” ''Bulletin of the Deccan College Research Institute'', 68/69, 2008–2009, pp. 215–229.</ref> सणानुसार तयार होणारे पदार्थ स्थानिक कृषीउत्पादन, ऋतू आणि उपलब्ध कच्च्या मालाशी संबंधित असतात. भात, नारळ, कडधान्ये, फळे आणि विविध स्थानिक वनस्पतीजन्य पदार्थ यांचा वापर पारंपरिक पाककृतींमध्ये केला जातो. महाराष्ट्रातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांच्यातील संबंध अधोरेखित करण्यात आला आहे. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> सणांच्या प्रसंगी काही पदार्थांना विशिष्ट सांस्कृतिक किंवा धार्मिक संदर्भ प्राप्त होतो. अशा पदार्थांच्या कृती, साहित्य आणि तयार करण्याच्या पद्धती घराघरांतून पुढील पिढीकडे पोहोचतात. त्यामुळे सणांच्या खाद्यपरंपरा या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक भाग मानता येतात. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> कोकणातील काही यात्रांमध्ये स्थानिक पारंपरिक पदार्थांना विशेष स्थान असल्याचेही दिसून येते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी येथील भराडी देवीच्या यात्रेशी संबंधित तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख स्थानिक खाद्यपरंपरेच्या संदर्भात केला जातो. यावरून धार्मिक उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ यांचे परस्परसंबंध दिसून येतात. <ref name="AnganewadiRiceVada">Navarashtra, “400-year-old secret: The goddess Bharadi who is celebrating her birthday is at the Anganwadi Jatra in Sindhudurg.”</ref> श्रीकृष्ण जन्माष्टमीसारख्या सणांच्या निमित्तानेही कोकणातील काही पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी आणि काळ्या वाटाण्याची उसळ यांसारख्या पदार्थांचा कोकणातील जन्माष्टमीच्या खाद्यपरंपरेशी संबंध असल्याचे वृत्तांत नमूद करतात. <ref name="AmboliJanmashtami">लोकसत्ता, “कोकणातील आंबोळी आणि काळ्या वाटाण्याची उसळ”, 2024.</ref> सण-उत्सवांच्या निमित्ताने तयार होणाऱ्या खाद्यपदार्थांमध्ये स्थानिक धान्ये, कडधान्ये, नारळ, फळे आणि मसाले यांचा वापर होत असल्याने त्या पदार्थांमधून स्थानिक कृषी जैवविविधतेचेही प्रतिबिंब दिसते. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या प्रदेशातील विविध पिके आणि स्थानिक अन्नस्रोतांची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> अशा खाद्यपरंपरांमुळे सण हे केवळ धार्मिक किंवा सामाजिक कार्यक्रम न राहता कुटुंबातील पाकज्ञान, स्थानिक अन्नस्मृती आणि सामुदायिक सहभाग टिकवून ठेवण्याचे माध्यम ठरतात. पारंपरिक पदार्थांची निर्मिती, सामूहिक भोजन आणि पाहुणचार यांमधून कोकणातील सामाजिक जीवनातील परस्परसंबंध अधिक दृढ होत आले आहेत. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == विवाह आणि इतर सामाजिक समारंभातील खाद्यपरंपरा == कोकणातील विवाह, धार्मिक विधी, कौटुंबिक समारंभ आणि सामुदायिक कार्यक्रमांमध्ये भोजनाला सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. अशा प्रसंगी नातेवाईक, आप्तेष्ट आणि गावातील परिचित यांना एकत्र भोजन देण्याची परंपरा सामाजिक संबंध दृढ करण्याशी जोडलेली आहे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत भोजन, पाहुणचार आणि सामुदायिक सहभाग यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> विवाहसमारंभातील खाद्यपदार्थांची निवड स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, कुटुंबाची परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलत असते. कोकणातील आहारात भात, कडधान्ये, नारळ, भाज्या, फळे आणि स्थानिक मसाल्यांचा वापर असल्यामुळे या घटकांपासून तयार होणाऱ्या पदार्थांना सामाजिक समारंभांच्या भोजनातही स्थान मिळते. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासातून या प्रदेशातील विविध स्थानिक पिके आणि अन्नघटकांची नोंद आढळते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> विवाह आणि इतर मोठ्या समारंभांमध्ये सामूहिक भोजनाची पद्धत विशेष महत्त्वाची राहिली आहे. पारंपरिक पंगतीमध्ये अनेक व्यक्तींना एकत्र भोजन वाढले जाते. भोजन वाढण्याची पद्धत, पदार्थांची क्रमवारी आणि पाहुण्यांचे आदरातिथ्य यांना सामाजिक संकेतांचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. मराठी खाद्यसंस्कृतीवरील अभ्यासांमध्ये पंगत ही भोजनपद्धती सामाजिक आणि सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित असल्याचे दिसून येते. <ref name="Koranne2019"/> कोकणातील काही धार्मिक यात्रा आणि उत्सवांमध्ये विशिष्ट पारंपरिक पदार्थांचा सामुदायिक वापर आढळतो. उदाहरणार्थ, सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख स्थानिक खाद्यपरंपरेच्या संदर्भात केला जातो. अशा उदाहरणांत धार्मिक कार्यक्रम, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="AnganewadiRiceVada">Navarashtra, “400-year-old secret: The goddess Bharadi who is celebrating her birthday is at the Anganwadi Jatra in Sindhudurg.”</ref> सामाजिक समारंभांतील खाद्यपरंपरा केवळ भोजनापुरत्या मर्यादित नसून पदार्थ तयार करण्याचे सामूहिक श्रम, धान्य व इतर साहित्याची पूर्वतयारी, स्वयंपाक आणि पाहुणचार यांचा त्यात समावेश असतो. अशा प्रक्रियांमध्ये घरातील आणि समुदायातील अनुभवी व्यक्तींचे पारंपरिक खाद्यज्ञान पुढील पिढीपर्यंत पोहोचत राहते. कोकणातील खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतर यांचा अभ्यास करणाऱ्या लेखनात खाद्यपदार्थ हे कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळख जपण्याचे माध्यम ठरू शकतात, असे दिसते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> आधुनिक काळात विवाहसमारंभातील भोजनपद्धतींमध्ये बदल झाले असले तरी स्थानिक पारंपरिक पदार्थांचा समावेश अनेक ठिकाणी कायम आहे. पारंपरिक पदार्थांचे व्यापारीकरण, सामुदायिक कार्यक्रम आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांमुळे काही स्थानिक खाद्यपदार्थांना नव्याने बाजारपेठ मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील अमूर्त सांस्कृतिक वारसा आणि प्रादेशिक विकासाच्या अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा सांस्कृतिक वारशाशी असलेला संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> == महिलांची भूमिका आणि पारंपरिक खाद्यज्ञान == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीच्या जतनात महिलांची भूमिका महत्त्वाची राहिली आहे. धान्य, कडधान्ये, भाज्या, फळे, मासे आणि इतर स्थानिक अन्नघटकांची निवड, त्यांची घरगुती प्रक्रिया, स्वयंपाक, वाळवण आणि साठवण यांसंबंधीचे ज्ञान दैनंदिन कौटुंबिक जीवनातून पुढे नेले जात असे. खाद्यपदार्थांशी संबंधित हे ज्ञान स्थानिक पर्यावरण, ऋतू आणि उपलब्ध संसाधनांशी जोडलेले होते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === खाद्यज्ञानाचे पिढ्यान्‌पिढ्यांचे संक्रमण === पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संक्रमण प्रामुख्याने प्रत्यक्ष कृती, निरीक्षण आणि कौटुंबिक सहभागातून होत असे. कोणते धान्य किंवा कडधान्य कोणत्या पदार्थासाठी वापरायचे, रानभाज्यांची ओळख कशी करायची, पदार्थांची पूर्वतयारी कशी करायची आणि वाळवण किंवा साठवण कोणत्या पद्धतीने करायची, यांसारखे ज्ञान अनुभवातून आत्मसात केले जात असे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक वनस्पतींच्या वापराबाबतच्या अभ्यासांत स्थानिक समुदायांमध्ये वनस्पतींच्या उपयोगाचे पारंपरिक ज्ञान नोंदविले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> खाद्यज्ञान हे केवळ पाककृतींच्या स्वरूपात नसून स्थानिक अन्नस्रोतांची ओळख, त्यांची ऋतूनुसार उपलब्धता, योग्य प्रक्रिया आणि उपयोग यांचा एकत्रित अनुभव होता. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासात स्थानिक समुदायांच्या वनस्पतीविषयक पारंपरिक ज्ञानाची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> आधुनिक जीवनशैली, स्थलांतर आणि बदलत्या अन्ननिवडींमुळे पारंपरिक खाद्यज्ञानाच्या संक्रमणाच्या पद्धतींमध्ये बदल झाले आहेत. दक्षिण कोकणातील स्थलांतर, खाद्यपदार्थ आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अभ्यास करताना खाद्यपरंपरा या कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळखीशी जोडलेल्या असल्याचे दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine"/> === घरगुती अन्नप्रक्रियेत महिलांची भूमिका === घरगुती अन्नप्रक्रियेमध्ये धान्याची कांडणी, दळण, पीठ तयार करणे, भाज्या आणि फळांची प्रक्रिया, वाळवण, लोणची तयार करणे, मासे खारवणे किंवा वाळवणे आणि विविध पदार्थांची पूर्वतयारी अशा अनेक कामांचा समावेश होता. या प्रक्रियांमुळे स्थानिक अन्नघटकांचा अधिक काळ उपयोग करणे शक्य होत असे. महाराष्ट्रातील पारंपरिक वाळवण पद्धतींबाबतच्या लेखनात घरगुती पातळीवरील अन्नसाठवणीचे महत्त्व स्पष्ट होते. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> पारंपरिक अन्नप्रक्रियेत महिलांचा सहभाग केवळ स्वयंपाक करण्यापुरता मर्यादित नव्हता. कच्च्या पदार्थांची निवड, स्वच्छता, प्रक्रिया, साठवण आणि योग्य वेळी त्यांचा वापर यामध्येही त्यांचे अनुभवाधारित ज्ञान उपयोगी पडत असे. स्थानिक रानभाज्या आणि इतर वनस्पतीजन्य अन्नघटकांच्या वापराबाबतच्या अभ्यासांत अशा स्थानिक अन्नज्ञानाचे महत्त्व दिसून येते. <ref name="Borate2020"/> काही पारंपरिक पदार्थांच्या निर्मितीत सामूहिक घरगुती श्रमांची आवश्यकता असल्याने अन्नप्रक्रिया ही कौटुंबिक आणि सामाजिक सहभागाची प्रक्रिया देखील होती. धान्य, फळे, भाज्या आणि इतर स्थानिक उत्पादनांवर प्रक्रिया करून त्यांचे विविध खाद्यपदार्थांमध्ये रूपांतर करण्यामुळे घरगुती अन्नव्यवस्थेत स्थानिक संसाधनांचा अधिक व्यापक उपयोग होत असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासातून या प्रदेशातील विविध स्थानिक पिके आणि अन्नस्रोतांचे महत्त्व स्पष्ट होते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> महिलांच्या या अनुभवाधारित योगदानामुळे पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या कृती, प्रक्रिया आणि साठवण पद्धती घरगुती पातळीवर टिकून राहण्यास मदत झाली. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात महिलांचे पारंपरिक खाद्यज्ञान हे स्वतंत्र सांस्कृतिक घटक म्हणून विचारात घेणे महत्त्वाचे ठरते. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> == खाद्यसंस्कृती आणि स्थानिक अर्थव्यवस्था == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा संबंध स्थानिक शेती, मत्स्यव्यवसाय, फळबागा, वनस्पतीजन्य अन्नस्रोत आणि ग्रामीण बाजारपेठांशी आहे. भात, नाचणी, कडधान्ये, नारळ, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या स्थानिक उत्पादनांचा वापर दैनंदिन आहाराबरोबरच विविध प्रक्रिया केलेल्या खाद्यपदार्थांच्या निर्मितीत केला जातो. त्यामुळे स्थानिक कृषी उत्पादन आणि खाद्यपरंपरा यांच्यात परस्परावलंबी संबंध निर्माण झाला आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === शेती आणि खाद्यपदार्थ === कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक कृषी उत्पादनाशी निकटपणे संबंधित आहे. भात हे या प्रदेशातील प्रमुख अन्नधान्य असून त्यासोबत नाचणी, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, फळे आणि इतर स्थानिक पिकांचा आहारात उपयोग केला जातो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या प्रदेशातील विविध पिके आणि स्थानिक अन्नस्रोतांचे महत्त्व नोंदविले आहे. <ref name="Singh2014"/> आंबा, काजू, फणस आणि कोकम यांसारखी पिके कोकणाच्या कृषी अर्थव्यवस्थेशी तसेच खाद्यसंस्कृतीशी संबंधित आहेत. या उत्पादनांचा ताज्या स्वरूपात वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यावर प्रक्रिया करून विविध खाद्यपदार्थ आणि साठवणयोग्य पदार्थ तयार केले जातात. कोकमाच्या उत्पादन आणि उपयोगाबाबतच्या अभ्यासात त्याचे कोकणातील कृषी आणि खाद्यपरंपरेतील महत्त्व अधोरेखित केले आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> स्थानिक कृषी उत्पादनांचे पीठ, वाळवण, लोणची, मुरंबे, पेये किंवा इतर प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये रूपांतर केल्यामुळे उत्पादनाला अतिरिक्त उपयोगमूल्य प्राप्त होते. अशा अन्नप्रक्रियेमुळे हंगामी उत्पादनांचा वापर अधिक काळ करता येतो आणि स्थानिक खाद्यपरंपरेतील पदार्थांचे विविधीकरण होते. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === मत्स्यव्यवसाय आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील विस्तीर्ण समुद्रकिनारा, खाड्या आणि नद्या यांमुळे मत्स्यव्यवसायाला स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व प्राप्त झाले आहे. ताजे मासे तसेच खारवलेले आणि वाळवलेले मासे हे किनारी भागातील खाद्यपरंपरेचे घटक आहेत. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेवरील अभ्यासात खारवणे आणि वाळवणे यांसारख्या पारंपरिक प्रक्रियांचा उल्लेख आढळतो. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील खाड्या आणि किनारी परिसंस्थांमध्ये शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य द्विकपाटी जलजीवांच्या संकलनाशी संबंधित स्थानिक ज्ञान आढळते. रत्‍नागिरीच्या दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील अभ्यासात अशा जलजीवांच्या मत्स्यव्यवस्थापनाशी संबंधित स्थानिक ज्ञानाची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Gangan2013"/> मत्स्यव्यवसायामुळे मिळणाऱ्या उत्पादनाचा वापर स्थानिक उपभोगाबरोबरच बाजारपेठेत विक्रीसाठीही केला जातो. मासे वाळवणे, खारवणे किंवा इतर प्रकारे प्रक्रिया करणे यामुळे मत्स्यउत्पादनाचा वापर ताज्या माशांच्या उपलब्धतेपुरता मर्यादित राहत नाही. त्यामुळे मत्स्यव्यवसाय आणि पारंपरिक खाद्यप्रक्रिया यांचा परस्परसंबंध निर्माण होतो. <ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> === स्थानिक बाजारपेठ आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ === स्थानिक बाजारपेठांमध्ये ताजी कृषी उत्पादने, फळे, भाज्या, मासे आणि प्रक्रिया केलेले पारंपरिक खाद्यपदार्थ यांची देवाणघेवाण होते. कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांना स्थानिक मागणीबरोबरच शहरांमध्ये राहणाऱ्या कोकणातील लोकांकडूनही मागणी निर्माण होत असल्याचे खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतराच्या संदर्भातील अभ्यासातून दिसते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे विक्रीयोग्य स्वरूपात रूपांतर झाल्यामुळे घरगुती पाककृतींना स्थानिक बाजारपेठेशी जोडले जाण्याची संधी मिळते. वाळवण, लोणची, फळांवरील प्रक्रिया, पारंपरिक स्नॅक्स आणि इतर स्थानिक पदार्थ यांचा अशा अन्नउद्योगात उपयोग होऊ शकतो. महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ उद्योगावरील मराठी विश्वकोशातील नोंद अन्नप्रक्रिया आणि उद्योग यांच्यातील संबंध स्पष्ट करते. <ref name="MarathiVishwakoshFoodIndustry">मराठी विश्वकोश, “खाद्यपदार्थ उद्योग”.</ref> कोकणातील पारंपरिक पदार्थांना सांस्कृतिक आणि पर्यटनाच्या संदर्भातही बाजारपेठ मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त वारशावरील अभ्यासात प्रादेशिक खाद्यपरंपरा ही स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचा एक घटक म्हणून विचारात घेतली आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> === महिला बचत गट आणि खाद्यउद्योग === महिला बचत गटांच्या माध्यमातून पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन आणि विक्री करण्याला ग्रामीण भागात नवीन आर्थिक संधी मिळू शकतात. वाळवण, लोणची, मसाले, पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांचे सामूहिक उत्पादन करून त्यांची विक्री स्थानिक बाजारपेठा, प्रदर्शन आणि महोत्सवांमध्ये केली जाते. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> कोकण सरससारख्या उपक्रमांमध्ये महिला बचत गटांनी तयार केलेल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांना आणि स्थानिक उत्पादनांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला जातो. अशा उपक्रमांमुळे पारंपरिक पाककृतींचे व्यावसायिक स्वरूपात सादरीकरण होण्याबरोबरच ग्रामीण महिलांच्या उत्पादनांना ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळते. <ref name="KokanSaras2026"/> पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे व्यापारीकरण करताना स्थानिक पाकज्ञान, उपलब्ध कच्चा माल आणि ग्राहकांची मागणी यांचा समन्वय साधला जातो. त्यामुळे महिला बचत गट हे केवळ उत्पादन-विक्रीचे माध्यम न राहता स्थानिक खाद्यपरंपरेचे संवर्धन आणि तिच्या आर्थिक उपयोगाचे एक माध्यम ठरू शकतात. <ref name="KadamSoshte2025"/> == पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीतील बदल == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीवर स्थलांतर, बदलती जीवनशैली, शहरीकरण, बाजारपेठेचा विस्तार आणि आधुनिक अन्नपदार्थांची वाढती उपलब्धता यांचा परिणाम झाला आहे. पूर्वी स्थानिक शेती, मत्स्यव्यवसाय, ऋतू आणि घरगुती अन्नप्रक्रिया यांवर मोठ्या प्रमाणात आधारित असलेला आहार बदलत्या सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीनुसार अधिक विविध झाला आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतराच्या अभ्यासातून खाद्यपदार्थांचा सांस्कृतिक स्मृती आणि ओळखीशी असलेला संबंधही स्पष्ट होतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === स्थलांतर आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातून मुंबईसह महाराष्ट्रातील आणि देशातील विविध शहरी भागांकडे झालेल्या स्थलांतरामुळे खाद्यसंस्कृतीचा प्रसार स्थानिक भौगोलिक परिसराच्या पलीकडे झाला. स्थलांतरित समुदायांनी आपल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या कृती, चवी आणि स्वयंपाकपद्धती नवीन ठिकाणी नेल्या. त्यामुळे खाद्यपदार्थ हे स्थलांतरितांच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि ओळखीशी जोडलेले माध्यम बनले. दक्षिण कोकणातील स्थलांतर आणि खाद्यसंस्कृतीवरील अभ्यासात या संबंधाची नोंद आढळते. <ref name="GhoshCuisine"/> स्थलांतरामुळे पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये परस्परसंवादही वाढला. कोकणातील पदार्थ शहरी बाजारपेठेत उपलब्ध होऊ लागले, तर स्थलांतरित कुटुंबांच्या आहारात नवीन प्रदेशातील पदार्थांचा समावेश झाला. त्यामुळे पारंपरिक आणि आधुनिक खाद्यपद्धतींचे मिश्र स्वरूप काही कुटुंबांच्या आहारात निर्माण झाले. <ref name="GhoshCuisine"/> शहरी भागात राहणाऱ्या कोकणी समुदायांसाठी पारंपरिक खाद्यपदार्थ हे सांस्कृतिक सातत्य राखण्याचे एक साधन ठरू शकतात. पारंपरिक पदार्थांच्या कृती घरगुती पातळीवर तयार करणे, सण-समारंभांच्या वेळी त्यांचा वापर करणे आणि नातेवाईकांमध्ये त्यांची देवाणघेवाण करणे यामुळे खाद्यपरंपरा मूळ प्रदेशाबाहेरही टिकून राहते. <ref name="GhoshCuisine"/> === बदलती जीवनशैली आणि आहार === शहरीकरण, रोजगाराच्या बदलत्या पद्धती, वेळेची कमतरता आणि बाजारपेठेत सहज उपलब्ध होणारे प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ यांमुळे पारंपरिक घरगुती अन्ननिर्मितीच्या पद्धतींमध्ये बदल झाले आहेत. धान्य दळणे, कांडणे, वाळवण करणे किंवा इतर अन्नप्रक्रिया घरच्या घरी करण्याऐवजी तयार किंवा अर्धप्रक्रिया केलेल्या वस्तू वापरण्याचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. <ref name="KonkanAdolescents">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> ग्रामीण कोकणातील किशोरवयीन मुलांच्या आहारविषयक सवयींवरील अभ्यासात कुटुंब, उपलब्धता, सामाजिक वातावरण आणि बदलती जीवनशैली यांचा आहाराच्या निवडींवर प्रभाव पडत असल्याचे दिसून येते. त्यामुळे पारंपरिक अन्नपद्धती आणि बदलत्या आहारनिवडी यांचा संबंध समजून घेण्यासाठी स्थानिक सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक ठरते. <ref name="KonkanAdolescents"/> बदलत्या जीवनशैलीमुळे पारंपरिक पदार्थ पूर्णपणे नाहीसे झाले आहेत असे म्हणता येत नाही. काही पदार्थ दैनंदिन आहारातून कमी झाले असले तरी ते सण, कौटुंबिक समारंभ, स्थानिक उत्सव किंवा विशेष प्रसंगी तयार केले जातात. त्यामुळे काही पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे स्वरूप दैनंदिन आहाराऐवजी सांस्कृतिक आणि प्रसंगाधारित खाद्यपरंपरेचे झाले आहे. <ref name="GhoshCuisine"/> === आधुनिक खाद्यपदार्थांचा प्रभाव === आधुनिक बाजारपेठेमुळे पॅकेज्ड आणि प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ, तयार खाद्यपदार्थ आणि जलद तयार होणारे पदार्थ ग्रामीण तसेच शहरी भागांत अधिक सहज उपलब्ध झाले आहेत. त्यामुळे पारंपरिक घरगुती पदार्थांबरोबरच आधुनिक खाद्यपदार्थांचाही आहारात समावेश झाला आहे. ग्रामीण कोकणातील आहारविषयक अभ्यासात किशोरवयीन मुलांच्या आहाराच्या सवयींवर बदलत्या सामाजिक आणि अन्नपर्यावरणाचा प्रभाव नोंदविला आहे. <ref name="KonkanAdolescents"/> आधुनिक खाद्यपदार्थांच्या वाढत्या उपलब्धतेमुळे स्थानिक धान्ये, पारंपरिक पाककृती आणि घरगुती अन्नप्रक्रिया यांच्यासमोर नवीन पर्याय निर्माण झाले आहेत. तथापि, स्थानिक उत्पादनांवर आधारित पदार्थांचे महत्त्व पूर्णपणे संपलेले नाही. भात, नाचणी, नारळ, कोकम, आंबा, फणस आणि इतर स्थानिक उत्पादनांपासून तयार होणारे पदार्थ अजूनही कोकणाच्या खाद्यपरंपरेचा भाग आहेत. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> आधुनिक काळात पारंपरिक खाद्यपदार्थांना नव्या बाजारपेठा आणि पर्यटनाच्या माध्यमातूनही प्रसाराची संधी मिळत आहे. पारंपरिक पदार्थांचे व्यावसायिक उत्पादन, खाद्यपर्यटन आणि सांस्कृतिक महोत्सव यांमुळे काही स्थानिक पदार्थांना नव्याने ग्राहकवर्ग मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशावरील अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा प्रादेशिक सांस्कृतिक वारशाशी संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> त्यामुळे आधुनिक खाद्यपदार्थांचा प्रभाव हा पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीच्या केवळ ऱ्हासाचा विषय नसून बदल, अनुकूलन आणि पुनर्वापराची प्रक्रियाही आहे. काही पारंपरिक पदार्थांचे दैनंदिन जीवनातील स्थान कमी झाले असले तरी ते सण, पर्यटन, बाजारपेठ आणि सांस्कृतिक ओळख यांमधून नव्या स्वरूपात टिकून राहू शकतात. <ref name="GhoshCuisine"/> == आधुनिक काळातील कोकणातील खाद्यसंस्कृती == आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीवर शहरीकरण, स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, पर्यटन आणि बदलती जीवनशैली यांचा प्रभाव पडला आहे. त्याच वेळी स्थानिक कृषी उत्पादनांवर आधारित पारंपरिक पदार्थांना नव्या बाजारपेठा आणि सांस्कृतिक संदर्भही प्राप्त झाले आहेत. त्यामुळे आधुनिक कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये पारंपरिकता आणि आधुनिकता यांचे सहअस्तित्व दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === पारंपरिक पदार्थांचे व्यापारीकरण === कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ घरगुती वापरापुरते मर्यादित न राहता स्थानिक बाजारपेठेत विक्रीसाठी उपलब्ध होऊ लागले आहेत. वाळवण, लोणची, मसाले, पारंपरिक स्नॅक्स, फळांपासून तयार केलेले पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ यांचे लघुउद्योग किंवा सामूहिक उत्पादन केले जाते. अन्नपदार्थांवरील प्रक्रिया आणि त्यांचे बाजारपेठीय रूपांतर हे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी जोडलेले आहे. <ref name="MarathiVishwakoshFoodIndustry">मराठी विश्वकोश, “खाद्यपदार्थ उद्योग”.</ref> महिला बचत गटांच्या माध्यमातून पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन आणि विक्री करण्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकण सरससारख्या उपक्रमांमध्ये कोकणातील महिला बचत गटांनी तयार केलेले पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि स्थानिक उत्पादने बाजारपेठेत सादर केली जातात. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> व्यापारीकरणामुळे पारंपरिक पदार्थांचे प्रमाणित उत्पादन, पॅकिंग, साठवण आणि विक्री यांना महत्त्व प्राप्त झाले आहे. त्यामुळे घरगुती पाककृतींना व्यापक ग्राहकवर्ग मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे; मात्र व्यावसायिक उत्पादनाच्या प्रक्रियेत मूळ कृती, स्थानिक साहित्य आणि पारंपरिक पद्धती यांमध्ये बदल होऊ शकतात. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> === खाद्यपर्यटन === कोकणातील समुद्रकिनारे, ग्रामीण परिसर, स्थानिक कृषी उत्पादन, मत्स्यव्यवसाय आणि प्रादेशिक खाद्यपदार्थ यांमुळे खाद्यपर्यटनाला संधी निर्माण झाली आहे. पर्यटकांसाठी स्थानिक खाद्यपदार्थ हा केवळ भोजनाचा भाग न राहता प्रदेशाची संस्कृती आणि स्थानिक जीवनपद्धती अनुभवण्याचे माध्यम ठरू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती आणि खाद्यपर्यटनावरील अभ्यासात पारंपरिक पाककृतींचे सांस्कृतिक वारसा आणि पर्यटनाशी असलेले संबंध अधोरेखित केले आहेत. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra">Sanjukta Sattar, “Culinary Tourism and Conservation of Traditional Cuisines in Maharashtra, India.” In ''Living Heritage and Sustainable Tourism Management'', Springer, 2026, pp. 149–168.</ref> स्थानिक खाद्यपदार्थांचा पर्यटनाशी संबंध जोडल्यामुळे ग्रामीण उत्पादक, छोटे खाद्यव्यवसाय, महिला बचत गट आणि स्थानिक बाजारपेठ यांना आर्थिक संधी मिळू शकतात. पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे प्रदर्शन, स्थानिक खाद्यउत्सव आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम हे अशा खाद्यपर्यटनाचे विविध प्रकार ठरू शकतात. <ref name="KadamSoshte2025"/> खाद्यपर्यटनाच्या माध्यमातून पर्यटकांना स्थानिक पदार्थांसोबत त्यामागील कृषी, मत्स्यव्यवसाय, अन्नप्रक्रिया आणि सांस्कृतिक परंपरांची माहिती मिळू शकते. त्यामुळे खाद्यसंस्कृतीचे पर्यटनाशी जोडले जाणे हे स्थानिक सांस्कृतिक वारशाच्या प्रसाराचे एक माध्यम ठरू शकते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra"/> === पारंपरिक पदार्थांचे पुनरुज्जीवन === बदलत्या आहारपद्धतींच्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे दस्तऐवजीकरण, बाजारपेठीय सादरीकरण, खाद्यउत्सव आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांच्या माध्यमातून काही पदार्थांना नव्याने महत्त्व प्राप्त होत आहे. स्थानिक धान्ये, फळे, वनस्पतीजन्य खाद्यघटक आणि पारंपरिक पाककृती यांचा पुनर्वापर केल्यामुळे स्थानिक खाद्यपरंपरेचे ज्ञान पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचण्यास मदत होऊ शकते. <ref name="KadamSoshte2025"/> पारंपरिक पदार्थांचे पुनरुज्जीवन हे केवळ जुन्या पाककृती पुन्हा तयार करण्यापुरते मर्यादित नसून त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक अन्नघटक, प्रक्रिया, पाककौशल्य आणि सांस्कृतिक संदर्भ जतन करण्याशी संबंधित आहे. कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासांमध्ये खाद्यपदार्थांचा सांस्कृतिक स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांच्याशी असलेला संबंध दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine"/> स्थानिक खाद्यपदार्थांना बाजारपेठ, पर्यटन आणि सामुदायिक उपक्रमांमधून नवीन व्यासपीठ मिळाल्यास पारंपरिक खाद्यज्ञानाला आर्थिक मूल्यही प्राप्त होऊ शकते. महिला बचत गट आणि स्थानिक उत्पादकांच्या माध्यमातून पारंपरिक पदार्थांचे उत्पादन व विक्री करण्याचे उपक्रम याचे उदाहरण आहेत. <ref name="KokanSaras2026"/> अशा प्रक्रियेत पारंपरिकतेचे जतन आणि आधुनिक ग्राहकांच्या गरजा यांच्यात संतुलन राखणे महत्त्वाचे ठरते. स्थानिक साहित्य, पारंपरिक कृती आणि प्रादेशिक वैशिष्ट्ये शक्य तितकी जपून आधुनिक पॅकेजिंग, स्वच्छता, साठवण आणि बाजारपेठीय पद्धतींचा स्वीकार केल्यास पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीला आधुनिक काळातही टिकून राहण्याची संधी मिळू शकते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra"/> == पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन == कोकणातील पारंपरिक खाद्यज्ञानामध्ये स्थानिक धान्ये, कडधान्ये, भाज्या, रानभाज्या, फळे, मासे आणि इतर अन्नस्रोतांची ओळख, त्यांची ऋतूनुसार उपलब्धता, प्रक्रिया, स्वयंपाक, वाळवण आणि साठवण यांचा समावेश होतो. हे ज्ञान स्थानिक पर्यावरण आणि कृषी जैवविविधतेशी संबंधित असल्यामुळे त्याचे संवर्धन हे खाद्यपरंपरेबरोबरच स्थानिक जैवसांस्कृतिक वारशाच्या जतनाशीही संबंधित आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन करण्यासाठी त्याचे दस्तऐवजीकरण महत्त्वाचे ठरते. स्थानिक पदार्थांची नावे, त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक, तयार करण्याच्या पद्धती, ऋतुनुसार उपलब्धता आणि त्यांच्याशी संबंधित सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांची नोंद केल्यास हे ज्ञान पुढील पिढ्यांसाठी उपलब्ध राहू शकते. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांमध्ये स्थानिक समुदायांच्या वनस्पतीविषयक पारंपरिक ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण करण्यात आले आहे. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या रानभाज्या आणि इतर वनस्पतीजन्य अन्नघटकांच्या वापराबाबतचे स्थानिक ज्ञानही जतन करणे आवश्यक आहे. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप गावांवरील अभ्यासात पावसाळी रानभाज्यांचा स्थानिक अन्न म्हणून वापर नोंदविण्यात आला आहे. अशा स्थानिक अभ्यासांमधून विशिष्ट प्रदेशातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचे स्वरूप समजण्यास मदत होते. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पारंपरिक पाककृतींचे जतन केवळ लिखित नोंदीद्वारे न होता प्रत्यक्ष कृती आणि पिढ्यान्‌पिढ्यांच्या सहभागातूनही होऊ शकते. घरगुती स्वयंपाक, सण-समारंभ, सामुदायिक भोजन आणि स्थानिक खाद्यउत्सव यांमध्ये पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची संधी उपलब्ध झाल्यास पाककौशल्य आणि खाद्यज्ञानाचे संक्रमण सुरू राहते. खाद्यपरंपरा, स्थलांतर आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अभ्यास करताना खाद्यपदार्थ कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक सातत्याशी संबंधित असल्याचे दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> स्थानिक खाद्यपदार्थांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हेही संवर्धनाचे एक माध्यम ठरू शकते. महिला बचत गट आणि स्थानिक उत्पादक पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन व विक्री करीत असल्यास पारंपरिक पाककृतींना आर्थिक उपयोगमूल्य प्राप्त होते आणि त्यांचे उत्पादन पुढे चालू ठेवण्यास प्रोत्साहन मिळू शकते. कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील वृत्तांत अशा उपक्रमांचे उदाहरण देतो. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> खाद्यपर्यटन आणि सांस्कृतिक पर्यटनाच्या माध्यमातूनही पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे संवर्धन करता येऊ शकते. स्थानिक पदार्थ, त्यांची निर्मितीपद्धती आणि त्यांच्याशी संबंधित सांस्कृतिक संदर्भ पर्यटकांसमोर मांडल्यास खाद्यपरंपरेला सांस्कृतिक तसेच आर्थिक महत्त्व प्राप्त होऊ शकते. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशाच्या अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा प्रादेशिक वारशाशी संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन करताना त्याचे व्यापारीकरण आणि आधुनिक रूपांतर यांच्यात संतुलन राखणे आवश्यक आहे. पारंपरिक पदार्थांचे मूळ स्थानिक घटक, पाककृती, प्रक्रिया आणि सांस्कृतिक संदर्भ जपून आधुनिक स्वच्छता, पॅकेजिंग, साठवण आणि बाजारपेठीय पद्धतींचा स्वीकार केल्यास या खाद्यपरंपरांना बदलत्या काळातही टिकवून ठेवण्याची शक्यता वाढते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra">Sanjukta Sattar, “Culinary Tourism and Conservation of Traditional Cuisines in Maharashtra, India.” In ''Living Heritage and Sustainable Tourism Management'', Springer, 2026, pp. 149–168.</ref> कोकणातील पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन म्हणजे केवळ जुन्या पाककृती जतन करणे नव्हे; तर स्थानिक अन्नस्रोत, कृषी जैवविविधता, अन्नप्रक्रिया, पाककौशल्य, सामाजिक परंपरा आणि त्यामागील लोकज्ञान यांचे सातत्य राखणे होय. त्यामुळे या ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण, पिढ्यांमधील हस्तांतरण, स्थानिक उत्पादकांना बाजारपेठ, शैक्षणिक अभ्यास आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांचा समन्वय हा त्याच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो. <ref name="Singh2014"/> == हेही पाहा == * [[कोकण]] * [[कोकम]] * [[फणस]] * [[नारळ]] == बाह्यदुवे == * [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ महाराष्ट्र पर्यटन विभाग — महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती] * [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणा — कोकण] * [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html ICAR–भारतीय मसाला संशोधन संस्था — कोकम] * [https://epubs.icar.org.in/index.php/IndHort/article/view/166983 ICAR — ''Kokum: The Purple Pulse of the Konkan''] * [https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/2329 ''Ethnobotany Research and Applications'' — Ratnagiri and Palghar] * [https://sahapedia.org/carving-memories-migration-cuisine-and-identity-south-konkan Sahapedia — ''Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan''] ==संदर्भ == [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यसंस्कृती]] [[वर्ग:भारतीय खाद्यसंस्कृती]] ofbod3889z7gj9kov6d2g1anus62uqx 2717429 2717427 2026-10-06T17:05:31Z AdvAnantGholam 172574 2717429 wikitext text/x-wiki कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती ही या प्रदेशाची भौगोलिक रचना, हवामान, शेती, समुद्राशी असलेले संबंध, स्थानिक जैवविविधता आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरा यांच्याशी निगडित आहे. अरबी समुद्रालगतच्या कोकण प्रदेशात ताजे मासे, भात, नारळ, कोकम तसेच स्थानिक फळे, भाज्या आणि विविध कृषी उत्पादने यांचा आहारात वापर आढळतो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, कोकणातील खाद्यपरंपरेत समुद्रातून मिळणारे मासे तसेच नारळ आणि कोकम यांना विशेष स्थान आहे. <ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> Maharashtra Tourism कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही एकसंध आणि सर्व भागांत सारखी आढळणारी परंपरा नसून तिच्यात स्थानिक भौगोलिक आणि सामाजिक परिस्थितीनुसार विविधता दिसून येते. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या दोन ठिकाणांवर आधारित श्वेता घोष यांच्या अभ्यासात खाद्यपद्धती, कौटुंबिक स्मृती, स्थलांतर आणि स्थानिक ओळख यांचा परस्परसंबंध मांडला आहे. त्यामुळे पारंपरिक कोकणी खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास करताना स्थानिक आणि प्रादेशिक भिन्नतांचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. <ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> या खाद्यसंस्कृतीची घडण स्थानिक उपलब्ध संसाधनांशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, आंबा, फणस यांसारखी कृषी उत्पादने तसेच समुद्री अन्न हे तिचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दक्षिण कोकणावरील अभ्यासात भात, नाचणी, मासे, नारळ, आंबा आणि स्थानिक फळे यांचा दैनंदिन जीवनातील व खाद्यस्मृतीतील संबंधही नोंदवला आहे. <ref name="GhoshKonkan"/> कोकणातील पारंपरिक आहारामध्ये केवळ तयार पदार्थांनाच महत्त्व नसून अन्न तयार करण्याच्या पद्धती, वाळवण, साठवण, ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पदार्थांचा वापर आणि सण-समारंभांशी संबंधित खाद्यपरंपराही महत्त्वाच्या आहेत. अशा परंपरांमधून स्थानिक पर्यावरणाशी जुळवून घेतलेले अन्नज्ञान आणि घरगुती पाककौशल्य पिढ्यान्‌पिढ्या पुढे गेले आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात अन्न, स्मृती, कुटुंब आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंध विशेषत्वाने दिसून येतो. <ref name="GhoshKonkan"/> आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्येही बदल झाले आहेत. स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, बदलती जीवनशैली आणि खाद्यपदार्थांच्या उपलब्धतेतील बदल यांचा पारंपरिक आहारावर परिणाम झाला आहे. त्याच वेळी कोकणी आणि मालवणी खाद्यसंस्कृतीला पर्यटन, माध्यमे आणि खाद्यपर्यटनामुळे नव्याने सार्वजनिक ओळख मिळत आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा केवळ जुन्या पदार्थांचा परिचय नसून बदलत्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रक्रियेचा अभ्यासही ठरतो. <ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीची भौगोलिक आणि सामाजिक पार्श्वभूमी == कोकण हा अरबी समुद्र आणि सह्याद्री पर्वतरांग यांच्यामधील भौगोलिक प्रदेश आहे. महाराष्ट्रातील कोकणाचा भूभाग समुद्रकिनारा, डोंगरउतार, दऱ्या, पठारे, नद्या आणि उच्च पर्जन्यमान अशा विविध भौगोलिक घटकांनी बनलेला आहे. या भौगोलिक परिस्थितीचा येथील शेती, स्थानिक उत्पादनांची उपलब्धता आणि आहारपद्धतीवर परिणाम झाला आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासानुसार, या प्रदेशाची भौगोलिक रचना आणि हवामान यांमुळे येथे भातशेती तसेच विविध बागायती पिकांची पारंपरिक पद्धती विकसित झाली.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती आणि आहार === कोकणाच्या पश्चिमेला अरबी समुद्र आणि पूर्वेला सह्याद्रीची रांग असल्यामुळे या प्रदेशाला किनारी आणि डोंगराळ अशा दोन्ही भौगोलिक वैशिष्ट्यांचा प्रभाव लाभतो. उच्च पर्जन्यमान, लाल व जांभ्या प्रकारची माती, डोंगरउतार आणि किनारी प्रदेश यांमुळे स्थानिक कृषी उत्पादनांमध्ये विविधता निर्माण झाली आहे. भात हे कोकणातील प्रमुख पीक असून नाचणी, कुळीथ, तूर आणि वाल यांसारखी पिकेही घेतली जातात. नारळ, सुपारी, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या पिकांचेही कोकणातील कृषी व्यवस्थेत महत्त्व आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> स्थानिक पिकांची उपलब्धता आणि ऋतूनुसार मिळणारे नैसर्गिक अन्नस्रोत यांचा पारंपरिक आहाराशी संबंध दिसून येतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवरील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात भात, नाचणी, नारळ, आंबा, विविध स्थानिक फळे आणि समुद्री अन्न यांचा स्थानिक जीवनपद्धतीशी संबंध नोंदवला आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक आहार हा स्थानिक पर्यावरणातून उपलब्ध होणाऱ्या अन्नस्रोतांशी जोडलेला असल्याचे दिसते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === कृषी, समुद्र आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या निर्मितीत शेती आणि समुद्र या दोन्ही नैसर्गिक संसाधनांची भूमिका आहे. भातशेती आणि बागायती पिकांबरोबरच समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणारे मासे, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव हे किनारी भागातील आहाराचे स्रोत राहिले आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीनुसार, कोकणात भात हे प्रमुख पीक असून या प्रदेशातील प्रमुख खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="GSDAKonkan"/> समुद्राशी असलेल्या संबंधामुळे कोकणातील काही भागांमध्ये ताज्या माशांबरोबर सुकामासा तयार करून साठवण्याची परंपराही विकसित झाली. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या नोंदींमध्ये मासे आणि भात हा पारंपरिक आहाराचा महत्त्वाचा भाग असल्याचे तसेच समुद्रातील प्रतिकूल ऋतूंमध्ये वापरासाठी सुकामासा तयार केला जात असल्याचे दिसून येते.<ref name="GhoshKonkan"/> शेती आणि समुद्र यांच्याशी संबंधित अन्नस्रोतांव्यतिरिक्त नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारख्या स्थानिक पिकांनीही कोकणातील खाद्यपरंपरेला विशिष्ट स्वरूप दिले. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील सहभाग नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014"/> === कोकणातील प्रादेशिक खाद्यवैविध्य === ‘कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती’ ही सर्व भागांत समान असलेली एकसंध परंपरा मानता येत नाही. कोकणातील वेगवेगळ्या भागांमध्ये भौगोलिक परिस्थिती, स्थानिक पिके, समुद्राशी असलेले संबंध, समुदायांची जीवनपद्धती, धार्मिक-सामाजिक प्रथा आणि ऐतिहासिक देवाणघेवाण यांनुसार खाद्यपद्धतींमध्ये फरक आढळतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवर आधारित अभ्यासातही स्थानिक खाद्यपद्धती, कुटुंबीय स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांचे परस्परसंबंध अधोरेखित केले आहेत.<ref name="GhoshKonkan"/> या प्रादेशिक वैविध्यामुळे एखादा पदार्थ किंवा खाद्यपद्धती संपूर्ण कोकणाची सार्वत्रिक परंपरा म्हणून मांडण्यापेक्षा तिचा भौगोलिक संदर्भ स्पष्ट करणे आवश्यक ठरते. उदाहरणार्थ, किनारी भागातील मासे आणि सुकामासा यांचे महत्त्व, डोंगराळ किंवा ग्रामीण भागातील तृणधान्ये व कडधान्यांचा वापर आणि विशिष्ट जिल्ह्यांतील स्थानिक फळे किंवा भाज्यांचा उपयोग यांत भिन्नता आढळू शकते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा स्थानिक संसाधने आणि प्रादेशिक सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेऊन करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="Singh2014"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक हवामान, माती, पर्जन्यमान, शेतीपद्धती आणि उपलब्ध नैसर्गिक साधनसंपत्तीशी संबंधित आहे. भात, नाचणी व इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी कृषी उत्पादने या आहारातील महत्त्वाचे घटक आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेशी असलेला संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्य आणि पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे पीक आहे. कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती, भरपूर पर्जन्यमान आणि भातशेतीस पोषक असलेल्या स्थानिक कृषी पद्धतींमुळे भाताला या प्रदेशाच्या अन्नव्यवस्थेत विशेष स्थान मिळाले आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर केवळ शिजवलेल्या भातापुरता मर्यादित नसून त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. तांदळाच्या पिठाचा वापर भाकरी, घावणे, आंबोळी, विविध प्रकारचे वडे आणि इतर पदार्थ तयार करण्यासाठी केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांना स्थानिक खाद्यस्मृती आणि दैनंदिन आहारात महत्त्व असल्याचे आढळते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणाच्या कृषी व्यवस्थेवरील अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश केला असून, विशेषतः भाताबरोबर विविध तृणधान्यांची लागवड पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीचा वापर भाकरी, पीठ आणि इतर पारंपरिक खाद्यपदार्थांसाठी केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये, भात, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील महत्त्वाचे घटक असल्याचे आढळते. तथापि, नाचणीच्या वापराचे प्रमाण प्रदेश, कुटुंब आणि ऋतूनुसार बदलू शकते.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेचा एक भाग आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा स्थानिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो. कोकण प्रदेशातील पारंपरिक पिकांच्या अभ्यासात कडधान्यांच्या विविध प्रकारांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर आमटी, उसळ, डाळी आणि इतर घरगुती पदार्थांमध्ये केला जातो. स्थानिक पिकांवर आधारित अशा खाद्यपद्धतींमध्ये उपलब्ध धान्ये आणि कडधान्यांचा परस्परपूरक वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांवरील अभ्यासात कडधान्ये आणि स्थानिक पिकांशी संबंधित खाद्यस्मृतींचाही उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही स्थानिक रानभाज्यांचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रानभाज्यांचा वापर स्थानिक वनस्पतीज्ञानाशी संबंधित आहे. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. अशा ज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशीही संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून त्याचा वापर खाद्यसंस्कृतीत विविध प्रकारे केला जातो. नारळाचा गर, दूध आणि खोबरे यांचा विविध पदार्थांमध्ये वापर केला जातो. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा या प्रदेशातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाच्या वापरामुळे कोकणातील अनेक पदार्थांना विशिष्ट चव आणि स्वरूप प्राप्त होते. महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या अधिकृत माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक असून ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ म्हणून त्याचा उल्लेख केला जातो. कोकमाचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी, तसेच विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड, पारंपरिक उपयोग आणि मूल्यवर्धित उत्पादनांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनात कोकमाला या प्रदेशाच्या खाद्य आणि कृषी परंपरेशी जोडले आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी विविध पदार्थांमध्ये केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर मूल्यवर्धित उत्पादनेही तयार केली जातात. भारतीय मसाला पिकांवरील ICAR–Indian Institute of Spices Researchच्या माहितीत कोकमाचे पारंपरिक खाद्यवापर आणि त्यापासून तयार होणाऱ्या उत्पादनांचा उल्लेख आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून विसाव्या शतकात त्याची लागवड या प्रदेशातील कृषी अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग बनली. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बोंडाचा आणि बियांचा विविध प्रकारे उपयोग केला जातो. काजूबीपासून मिळणाऱ्या गराचा खाद्यपदार्थ म्हणून वापर होतो, तर काजूबोंडापासूनही काही स्थानिक प्रक्रिया उत्पादने तयार केली जातात. काजूच्या लागवडीमुळे स्थानिक कृषी उत्पादन, प्रक्रिया आणि बाजारपेठ यांच्यातील संबंध वाढले आहेत.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. कोकणातील स्थानिक आहारामध्ये या फळांचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धतही आढळते.<ref name="Singh2014"/> फणसापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. त्यामध्ये पिकलेल्या फणसाचा थेट आहारातील वापर तसेच फणसाच्या गरापासून तयार केले जाणारे पदार्थ यांचा समावेश होतो. कोकणातील पारंपरिक फणसाच्या खाद्यपदार्थांवर केलेल्या अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या पाककृती आणि घटकांमध्ये स्थानिक पातळीवर विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंबा, फणस आणि इतर हंगामी फळांचा वापर ऋतूनुसार बदलतो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर होणारा परिणाम तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या विविध खाद्यपदार्थांचा वापर नोंदवला आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, पर्जन्यमान, शेती, बागायती पिके, समुद्र आणि स्थानिक जैवविविधता यांच्याशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी पिके कोकणातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या पिकांच्या लागवडीबरोबरच स्थानिक अन्नव्यवस्थेशी त्यांचा संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील पर्जन्यमान, भौगोलिक परिस्थिती आणि पारंपरिक कृषी पद्धती यांमुळे भातशेतीला या प्रदेशात महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर शिजवलेल्या भाताबरोबरच तांदळाचे पीठ किंवा तांदूळ वापरून तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांमध्ये केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. भाताबरोबर नाचणी आणि इतर तृणधान्यांची लागवड ही कोकणातील पारंपरिक कृषी विविधतेचा भाग असल्याचे या अभ्यासातून दिसून येते.<ref name="Singh2014"/> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात भात, तृणधान्ये, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील घटक असल्याचे नोंदवण्यात आले आहे. मात्र या घटकांचा वापर सर्व भागांत किंवा सर्व कुटुंबांत समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा कोकणातील पारंपरिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर विविध घरगुती खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात कडधान्ये ही स्थानिक आहारातील अन्नघटकांपैकी असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही वन्य खाद्य वनस्पतींचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. या पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशी संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाचा गर, खोबरे आणि नारळाचे दूध यांचा विविध खाद्यपदार्थांमध्ये वापर केला जातो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood"/> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक आहे. ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ असलेल्या कोकमाचा पारंपरिक खाद्यपदार्थ, पेये आणि प्रक्रिया केलेल्या उत्पादनांमध्ये उपयोग केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड आणि उपयोगांवरील अभ्यासात त्याचा स्थानिक खाद्यसंस्कृतीशी तसेच कृषी अर्थव्यवस्थेशी संबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर विविध खाद्यपदार्थांमध्ये आंबटपणा आणण्यासाठी केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर प्रक्रिया केलेली उत्पादनेही तयार होतात. ICAR–Indian Institute of Spices Researchने कोकमाच्या विविध उपयोगांची नोंद केली आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बियांचा गर खाद्यपदार्थ म्हणून वापरला जातो. काजूची लागवड आणि त्यावर आधारित प्रक्रिया यांचा कोकणातील कृषी उत्पादन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेशी संबंध आहे.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश केला आहे.<ref name="Singh2014"/> फणसाचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसावर आधारित पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या घटकांमध्ये आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर परिणाम होत असल्याचे तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या फळांचा आहारात समावेश होत असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == कोकणातील पारंपरिक मत्स्याहार == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये समुद्र, खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी जलस्रोतांमधून मिळणाऱ्या जलजीवांना महत्त्वाचे स्थान आहे. किनारी भागातील पारंपरिक आहारात विविध प्रकारचे मासे, सुकामासा, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव यांचा वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात मासे आणि भात यांचा स्थानिक आहाराशी असलेला संबंध तसेच मासेमारीशी जोडलेल्या खाद्यपरंपरांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === ताजे मासे === कोकणातील किनारी भागांमध्ये ताजे मासे हे पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे अन्नस्रोत आहेत. समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणाऱ्या विविध माशांचा स्थानिक पातळीवर आहारासाठी उपयोग केला जातो. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीत कोकणातील खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा विशेष संबंध नमूद केला आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> माशांच्या उपलब्धतेनुसार आणि स्थानिक पद्धतीनुसार त्यांच्या पाककृतींमध्येही विविधता आढळते. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या नोंदींमध्ये ताज्या माशांचा दैनंदिन आहारातील वापर आणि त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक खाद्यस्मृतींचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> मासेमारी ही केवळ अन्नपुरवठ्याशी संबंधित नसून किनारी समाजांच्या उपजीविकेशीही जोडलेली आहे. त्यामुळे ताज्या माशांचा आहारातील वापर हा स्थानिक मत्स्यव्यवसाय आणि किनारी जीवनपद्धतीशी संबंधित आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === सुकामासे === ताज्या माशांबरोबरच मासे वाळवून साठवण्याची परंपरा कोकणातील किनारी भागांत आढळते. मासे वाळवण्यामुळे त्यांचे दीर्घकाळ जतन करता येते आणि ताजे मासे उपलब्ध नसलेल्या काळात त्यांचा उपयोग करता येतो. महाराष्ट्र किनाऱ्यावरील सुकवलेल्या किंवा प्रक्रिया केलेल्या माशांच्या गुणवत्तेवरील अभ्यासात कोकण किनाऱ्यावरील विविध ठिकाणी पारंपरिक पद्धतीने मासे वाळवून जतन करण्याची पद्धत नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Joseph1988">Joseph, K. George; Muraleedharan, V.; Unnikrishnan Nair, T. S.; Kalaimani, N. “Quality of Cured Fish from the Maharashtra Coast.” ''Fishery Technology'', 25(2), 1988.</ref> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेमध्ये सुकामासा हा स्थानिक खाद्यपद्धतीचा भाग असल्याचेही नोंदवले आहे. मासे वाळवण्याची पद्धत ही स्थानिक हवामान, उपलब्ध मासळी आणि पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्राशी संबंधित आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> मासे वाळवणे ही केवळ अन्न टिकवण्याची प्रक्रिया नसून किनारी भागातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचा एक भाग आहे. मासे प्रक्रिया आणि साठवणुकीशी संबंधित पारंपरिक पद्धतींमध्ये स्थानिक अनुभव आणि उपलब्ध नैसर्गिक परिस्थितीचा उपयोग केला जातो.<ref name="Joseph1988"/> === शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव === कोकणातील काही किनारी भागांमध्ये मास्यांबरोबर शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीव यांचाही आहारासाठी उपयोग केला जातो. विशेषतः खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी उथळ जलक्षेत्रे ही अशा जलजीवांच्या संकलनाची ठिकाणे आहेत. दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील बिव्हाल्व्ह मत्स्यसंपत्तीच्या व्यवस्थापनावरील अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून शिंपले आणि कालवे यांसारख्या जलजीवांचे संकलन व व्यवस्थापन करण्याचे पारंपरिक ज्ञान नोंदवले आहे.<ref name="Gangan2013">Gangan, S. S.; Metar, S. Y.; Nirmale, V. H.; Chogale, N. D.; Balange, A. K.; Bhalekar, M. S.; Pai, R. “Indigenous Knowledge in the Management of Bivalve Fishery of South Konkan Coast of Maharashtra, India.” ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 12(1), 2013, pp. 72–79.</ref> रत्‍नागिरीतील भाट्ये नदीमुखावरील अभ्यासात खाद्य बिव्हाल्व्हच्या पारंपरिक संकलनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धती आणि साधनांची नोंद करण्यात आली आहे. या अभ्यासातून खाडी व नदीमुखाशी संबंधित स्थानिक मत्स्यसंकलनाचे ज्ञान आणि त्याचा खाद्यवापराशी असलेला संबंध स्पष्ट होतो.<ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> दक्षिण कोकणातील बिव्हाल्व्ह मत्स्यव्यवस्थापनाच्या अभ्यासात स्थानिक महिलांचा आणि समुदायांच्या पारंपरिक ज्ञानाचा सहभागही नोंदवला आहे. भरती-ओहोटी, ऋतू, जलजीवांची उपलब्धता आणि संकलनाच्या पद्धती यांचे ज्ञान स्थानिक खाद्यसंसाधनांच्या वापराशी जोडलेले आहे.<ref name="Gangan2013"/> == पारंपरिक भाकरी आणि भाताचे पदार्थ == कोकणातील पारंपरिक आहारात भात आणि तृणधान्यांपासून तयार होणाऱ्या भाकरी तसेच तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पदार्थांना स्थान आहे. या पदार्थांचा वापर स्थानिक उपलब्ध धान्ये, ऋतू आणि कुटुंबाच्या खाद्यपरंपरेनुसार बदलतो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात भात, नाचणी आणि वरीसह विविध धान्यांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === तांदळाची भाकरी === तांदळाची भाकरी ही तांदळाच्या पिठापासून तयार केली जाणारी भाकरी असून महाराष्ट्रातील विविध भागांत तिच्या स्थानिक प्रकारांचा आहारात वापर आढळतो. कोकणातील भातकेंद्रित कृषी व्यवस्थेमुळे तांदळापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची परंपरा विकसित झाली आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> तांदळाच्या पिठाची भाकरी तयार करताना पीठ आणि पाण्याचे मिश्रण करून मळलेले पीठ तयार केले जाते आणि ते थापून किंवा लाटून भाजले जाते. मात्र तिच्या तयारीच्या पद्धतीत स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार फरक आढळू शकतो. === नाचणीची भाकरी === नाचणी ही कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक असून तिची लागवड स्थानिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा पारंपरिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीच्या पिठापासून भाकरी तयार केली जाते. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये आणि स्थानिक धान्यांचा आहारातील वापर नोंदवला आहे. नाचणीच्या भाकरीचा वापर मात्र संपूर्ण कोकणात समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही; तो स्थानिक खाद्यपरंपरा आणि उपलब्धतेनुसार बदलू शकतो.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === वरीची भाकरी === वरी हे पारंपरिक तृणधान्य असून महाराष्ट्रातील काही धार्मिक आणि सांस्कृतिक आहारपरंपरांमध्ये त्याचा वापर केला जातो. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील सांस्कृतिक चालीरीती आणि पारंपरिक बियाण्यांवरील नोंदीमध्ये विशिष्ट धार्मिक-सांस्कृतिक प्रथांच्या संदर्भात वरीच्या भाकरीचा उल्लेख आढळतो.<ref name="ESakalRatnagiri">eSakal. “रत्नागिरीतील सांस्कृतिक चालीरीती आणि आदिम बियाणी.” 2025.</ref> वरीची भाकरी हा उल्लेख **रत्‍नागिरीतील विशिष्ट सांस्कृतिक संदर्भापुरता** पाहणे अधिक योग्य आहे. उपलब्ध पुराव्यावरून ती संपूर्ण कोकणातील सर्व समाजांची किंवा सर्व भागांची सार्वत्रिक पारंपरिक भाकरी आहे असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="ESakalRatnagiri"/> === भाताचे विविध पदार्थ === भात हा कोकणातील प्रमुख अन्नघटक असल्यामुळे तांदळापासून विविध प्रकारचे पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी, घावणे, विविध प्रकारचे वडे, उकडीचे पदार्थ आणि इतर तांदळावर आधारित पदार्थ हे स्थानिक खाद्यपरंपरेतील उदाहरणे आहेत. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि त्यावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यस्मृतीशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> तांदळापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक, आंबवण्याची पद्धत, आकार आणि पाककृती यांत फरक आढळू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात तांदूळ हा विविध पदार्थांच्या निर्मितीतील महत्त्वाचा स्थानिक अन्नघटक म्हणून दिसून येतो.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> तांदळावर आधारित पदार्थांचे प्रकार आणि त्यांचा वापर प्रदेश, ऋतू, सण आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार बदलू शकतो. त्यामुळे या पदार्थांकडे केवळ अन्न म्हणून न पाहता स्थानिक कृषी उत्पादन, पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी जोडलेल्या खाद्यप्रथांच्या रूपात पाहता येते.<ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांची रचना स्थानिक पिके, उपलब्ध अन्नस्रोत, ऋतू, स्थानिक पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित आहे. भात आणि तांदळाचे पदार्थ, नारळ, कोकम, विविध कडधान्ये, फळे आणि स्थानिक उपलब्ध घटक यांपासून विविध खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात स्थानिक पदार्थांचा संबंध कुटुंबीय स्मृती, स्थानिक उपलब्धता आणि बदलत्या जीवनपद्धतीशी जोडलेला आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === आंबोळी === आंबोळी हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांत त्याच्या स्थानिक प्रकारांचा उल्लेख आढळतो. आंबोळी तयार करण्यासाठी तांदूळ किंवा तांदळाचे पीठ वापरले जाते आणि काही प्रकारांमध्ये मिश्रण आंबवून त्यापासून पदार्थ तयार केला जातो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात आंबोळीचा उल्लेख महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या पदार्थांपैकी एक म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> आंबोळीच्या प्रकारांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत फरक आढळतो. कोकणातील आंबोळीविषयीच्या नोंदींमध्ये रत्‍नागिरी, रायगड आणि सिंधुदुर्ग परिसरात तिच्या विविध प्रकारांचा उल्लेख केला आहे. काही ठिकाणी आंबोळीचा संबंध विशिष्ट सण किंवा स्थानिक खाद्यपरंपरांशी जोडला जातो.<ref name="MaharashtraTimesKonkan">महाराष्ट्र टाइम्स. “कोकणातील स्वादिष्ट खाद्यपदार्थ.”</ref> === तांदळाचे वडे === तांदळाचे वडे हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ आहे. कोकणातील काही भागांत तांदळाचे वडे घरगुती खाद्यपदार्थ तसेच धार्मिक किंवा सामाजिक प्रसंगांशी संबंधित खाद्यपरंपरेचा भाग असल्याचे आढळते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित नोंदींमध्ये पारंपरिक तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="AnganewadiVade">नवराष्ट्र. “आंगणेवाडी यात्रेतील पारंपरिक तांदळाचे वडे.”</ref> तांदळाचे वडे तयार करण्याची पद्धत आणि त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे तांदळाच्या वड्यांचे एकच प्रमाणित स्वरूप संपूर्ण कोकणासाठी निश्चित करता येत नाही. === घावणे === घावणे हा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील खाद्यपरंपरेत त्याचा उल्लेख आढळतो. तांदळाच्या पिठाचे पातळ मिश्रण तयार करून ते तव्यावर पसरवून शिजवण्याची पद्धत काही स्थानिक प्रकारांमध्ये वापरली जाते. कोकणातील पारंपरिक पदार्थांच्या नोंदींमध्ये घावण्याचा समावेश केला आहे.<ref name="MaharashtraTimesKonkan"/> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे. घावणे, आंबोळी यांसारख्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक कुटुंबीय परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलू शकतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === सोलकढी === सोलकढी हा कोकम आणि नारळाच्या दुधावर आधारित पारंपरिक पेय/पदार्थ असून कोकण आणि महाराष्ट्राच्या किनारी खाद्यपरंपरेशी त्याचा संबंध आहे. कोकमाचा वापर पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो; नारळ हा देखील कोकणातील खाद्यसंस्कृतीतील महत्त्वाचा घटक आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> सोलकढीच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक फरक आढळतात. कोकम आणि नारळ यांसारख्या स्थानिक घटकांचा एकत्रित वापर ही तिची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. कोकणातील खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकम आणि नारळावर आधारित खाद्यपरंपरांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="MTourismFood"/> === उकडीचे पदार्थ === उकडणे किंवा वाफवणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक पाकपद्धतींपैकी एक आहे. कोकणातील भातप्रधान आहारामुळे तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केलेल्या काही पदार्थांमध्ये उकडण्याची किंवा वाफवण्याची पद्धत वापरली जाते. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात उकडलेल्या आणि आंबवलेल्या पदार्थांच्या विविध प्रकारांची नोंद आढळते.<ref name="Annapure2020"/> उकडीच्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक परंपरा, ऋतू आणि सणांनुसार बदलू शकते. त्यामुळे ‘उकडीचे पदार्थ’ हा एकच विशिष्ट पदार्थ नसून उकडणे किंवा वाफवणे या पाकपद्धतीने तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांचा व्यापक प्रकार म्हणून पाहता येतो. === फणसाचे पदार्थ === फणस हे कोकणातील महत्त्वाचे फळपीक असून त्याचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात फणसापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक घटक आणि पाकपद्धतीनुसार विविधता असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक गोड पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांमध्ये त्याच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत आणि वापरल्या जाणाऱ्या घटकांमध्ये फरक आढळतो. या संदर्भातील अभ्यासात सिंधुदुर्ग, रत्‍नागिरी, रायगड आणि कोकणातील इतर भागांतील पाकपरंपरांचा अभ्यास करण्यात आला आहे.<ref name="Gokhale2017"/> फणसाच्या गराचा वापर इतर पारंपरिक पदार्थांमध्येही केला जातो. फणसाचे उत्पादन हंगामी असल्यामुळे त्याचा ताजा वापर तसेच त्यावर प्रक्रिया करून अधिक काळ उपयोग करण्याच्या पद्धती कोकणातील अन्नपरंपरेशी संबंधित आहेत.<ref name="FoodIndustryVishwakosh">महाराष्ट्र विश्वकोश निर्मिती मंडळ. “खाद्यपदार्थ उद्योग.” ''मराठी विश्वकोश''.</ref> == पारंपरिक स्वयंपाकपद्धती आणि खाद्यतंत्र == === दळणे, कांडणे आणि भाजणे === कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये धान्य, कडधान्ये, मसाले आणि काही वनस्पतीजन्य पदार्थांवर घरगुती पातळीवर प्रक्रिया करण्याच्या पद्धतींना महत्त्व होते. भातासाठी धान्याची कांडणी, तसेच विविध धान्ये आणि कडधान्ये दळून त्यांचे पीठ तयार करणे, ही अन्नप्रक्रियेची महत्त्वाची कामे होती. अशा प्रक्रियांमुळे स्थानिक पिकांचा दैनंदिन आहारात विविध प्रकारे उपयोग करता येत असे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> धान्ये, कडधान्ये किंवा काही मसाले भाजून घेण्याची पद्धतही पारंपरिक स्वयंपाकात वापरली जात असे. भाजण्यामुळे पदार्थांच्या चवीत आणि सुगंधात बदल होतो आणि त्यानंतर त्यांचा विविध पाककृतींमध्ये उपयोग करता येतो. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत धान्ये, कडधान्ये आणि मसाल्यांच्या अशा प्राथमिक प्रक्रियांना घरगुती अन्ननिर्मितीशी जोडलेले स्थान आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === उकडणे, वाफवणे आणि तळणे === कोकणातील पारंपरिक पाककृतींमध्ये उकडणे, वाफवणे आणि तळणे या स्वयंपाकपद्धतींचा वापर आढळतो. तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांपासून तयार केलेले पदार्थ उकडून किंवा वाफवून करण्याची परंपरा विविध भागांत आढळते. उकडीचे पदार्थ आणि वाफवलेले पदार्थ हे या पाकपरंपरेतील महत्त्वाचे प्रकार मानले जातात. <ref name="Annapure2020"/> तळण्याच्या पद्धतीत तांदूळ, कडधान्ये, भाज्या किंवा इतर स्थानिक घटकांपासून तयार केलेल्या मिश्रणाचा वापर केला जातो. कोकणातील तांदळाचे वडे यांसारख्या पदार्थांमध्ये तळण्याची पद्धत दिसून येते. विविध सण, उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपरंपरांमध्ये अशा तळलेल्या पदार्थांना स्थान मिळाले आहे. <ref name="RiceVadaLoksatta">लोकसत्ता, “तांदळाचे वडे”, पाककृती विभाग.</ref> उकडणे आणि वाफवणे या पद्धतींमध्ये पदार्थातील घटकांचे स्वरूप आणि ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत होते, तर तळण्यामुळे पदार्थाची रचना आणि चव वेगळी होते. त्यामुळे एकाच स्थानिक धान्यापासून किंवा कच्च्या पदार्थापासून स्वयंपाकाच्या पद्धतीनुसार विविध खाद्यपदार्थ तयार करण्याची शक्यता पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत निर्माण झाली. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> === मसाले आणि पारंपरिक चवपद्धती === कोकणातील पारंपरिक स्वयंपाकात नारळ, कोकम आणि विविध मसाल्यांचा वापर महत्त्वाचा आहे. विशेषतः नारळाचा उपयोग पदार्थांना चव आणि पोत देण्यासाठी केला जातो, तर कोकमाचा उपयोग आंबटपणा आणण्यासाठी तसेच विविध पेय व खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. कोकम हे कोकणाशी विशेषतः संबंधित असलेले स्थानिक उत्पादन असून त्याचा खाद्यपदार्थांमध्ये पारंपरिक वापर आढळतो. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> नारळ आणि कोकम यांच्यासह स्थानिक मसाले, वनस्पतीजन्य घटक आणि उपलब्ध कृषीउत्पादनांचा वापर करून पदार्थांची चव ठरवली जात असे. त्यामुळे कोकणातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, उपलब्ध कच्चा माल आणि पारंपरिक पाककौशल्य यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> कोकणातील खाद्यपदार्थांमध्ये आंबट, तिखट, खारट आणि नारळाच्या स्निग्धतेचा समतोल साधणाऱ्या चवपद्धती आढळतात. सोलकढीसारख्या पदार्थांमध्ये कोकम आणि नारळाचा वापर या चवपरंपरेचे उदाहरण मानता येते. कोकमाच्या वापरामुळे खाद्यपदार्थांना विशिष्ट आंबट चव मिळते आणि नारळामुळे त्याला वेगळी चव व पोत प्राप्त होतो. <ref name="ICARKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, “Kokum, Garcinia indica Choisy.”</ref> पारंपरिक चवपद्धती ही केवळ मसाल्यांच्या वापरापुरती मर्यादित नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, अन्नपदार्थाचा प्रकार आणि घरगुती पाकपरंपरा यांच्याशी जोडलेली होती. त्यामुळे कोकणातील विविध भागांमध्ये समान कच्च्या पदार्थांचा वापर होत असला तरी त्यापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांच्या चवीत आणि कृतीत प्रादेशिक फरक दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == वाळवण आणि अन्नसाठवण परंपरा == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये वर्षभर उपलब्ध नसणाऱ्या अन्नघटकांचा पुढील काळासाठी उपयोग करता यावा यासाठी वाळवण, लोणची, मुरंबे आणि इतर साठवण पद्धती विकसित झाल्या. विशेषतः मासे, भाज्या, फळे आणि काही मसालेदार पदार्थांचे ऋतूनुसार प्रक्रिया करून जतन करणे ही घरगुती खाद्यपरंपरेचा एक भाग होती. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === मासे वाळवणे === कोकण किनारपट्टीवर मत्स्यव्यवसायाला असलेल्या महत्त्वामुळे माशांच्या साठवणीसाठी वाळवण्याची पद्धत पारंपरिकरीत्या वापरली जात असे. ताज्या माशांची उपलब्धता कमी असलेल्या काळात उपयोग करता यावा म्हणून मासे स्वच्छ करून त्यांच्यावर मीठ लावून वाळवण्याची पद्धत आढळते. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेत खारवणे आणि वाळवणे या पद्धतींचा वापर होत असल्याचे मत्स्यविषयक अभ्यासांत नोंदविले आहे. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील काही भागांत शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीवांच्या वापराशी संबंधित पारंपरिक ज्ञानही आढळते. अशा जलजीवांची उपलब्धता, संकलन आणि अन्नासाठी प्रक्रिया यांचा स्थानिक मत्स्यपरंपरेशी संबंध आहे. <ref name="Gangan2013"/> === भाज्या वाळवणे === पावसाळ्यात किंवा विशिष्ट ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या भाज्या व इतर वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांचे वाळवण करून त्यांचा नंतर उपयोग करण्याची पद्धत कोकणातील ग्रामीण खाद्यपरंपरेत आढळते. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही रानभाज्यांचा स्थानिक आहारात उपयोग केला जातो; त्यांचे संकलन आणि घरगुती प्रक्रिया ही स्थानिक अन्नज्ञानाचा भाग आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> भाज्या किंवा वनस्पतीजन्य पदार्थांचे वाळवण करून त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी केले जाते आणि त्यांचा काही काळ साठवणुकीसाठी उपयोग करता येतो. पारंपरिक वाळवण पद्धतींमध्ये उन्हाचा आणि हवेशीर वातावरणाचा वापर महत्त्वाचा होता. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === फळांचे वाळवण === कोकणात आंबा, फणस आणि इतर फळांचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन होत असल्यामुळे त्यांच्या विविध प्रकारे प्रक्रियेला खाद्यसंस्कृतीत स्थान मिळाले आहे. फळे ताजी खाण्याबरोबरच त्यांच्यापासून वाळवण, साठवणयोग्य पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> फणसाच्या गरापासून आणि इतर भागांपासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धत कोकणात आढळते. फणसाच्या प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये वाळवण आणि दीर्घकाळ उपयोग करण्याच्या पद्धतींचाही समावेश होतो. कोकणातील फणसापासून तयार होणाऱ्या पारंपरिक पदार्थांच्या अभ्यासात या अन्नप्रक्रियेचे स्वरूप नोंदविले आहे. <ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंब्यापासूनही विविध टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीचा भाग आहे. अशा प्रक्रियांमुळे हंगामी फळांचा वापर हंगाम संपल्यानंतरही करता येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === लोणची आणि मुरंबे === लोणची आणि मुरंबे हे हंगामी फळे व भाज्यांचे दीर्घकाळ जतन करण्याच्या पारंपरिक पद्धतींपैकी आहेत. आंबा यांसारख्या हंगामी फळांपासून लोणची तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्रातील घरगुती खाद्यसंस्कृतीत रूढ आहे. या पदार्थांमध्ये मीठ, तेल, मसाले, साखर किंवा इतर संरक्षक स्वरूपाच्या पारंपरिक घटकांचा वापर केला जातो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील घरगुती खाद्यपरंपरेत लोणची आणि इतर टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याच्या पद्धती ऋतू, उपलब्ध कच्चा माल आणि कुटुंबाच्या पाकपरंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे या पदार्थांना केवळ चवीपुरते नव्हे, तर हंगामी अन्नसाठवणीच्या पद्धती म्हणूनही पाहता येते. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्रे === पारंपरिक अन्नसाठवणीमध्ये वाळवणे, खारवणे, लोणची घालणे, साखरेच्या पाकात पदार्थ टिकवणे आणि योग्य प्रकारे बंदिस्त करून ठेवणे अशा विविध पद्धतींचा वापर केला जात असे. या पद्धतींचा मुख्य उद्देश हंगामी अन्नपदार्थ अधिक काळ वापरता यावेत आणि अन्नाची नासाडी कमी व्हावी हा होता. <ref name="AgrowonFoodWastage">Agrowon, “छोट्या उपायांद्वारे टाळता येईल अन्न नासाडी”, 2020.</ref> वाळवणाच्या प्रक्रियेत सूर्यप्रकाश, हवा आणि कमी आर्द्रता यांचा उपयोग करून अन्नातील ओलावा कमी केला जातो. पारंपरिक पद्धतींमध्ये पदार्थ पूर्णपणे वाळल्यानंतर ते कोरड्या आणि तुलनेने सुरक्षित ठिकाणी ठेवण्याची पद्धत वापरली जात असे. <ref name="AgrowonDrying">Agrowon, “हवारहित स्थितीमध्ये वाळवणाचे तंत्र”.</ref> अशा साठवण पद्धतींमुळे कोकणातील स्थानिक कृषी व मत्स्य उत्पादनांचा हंगामाबाहेरही उपयोग करणे शक्य होत असे. त्यामुळे वाळवण आणि अन्नसाठवण ही केवळ घरगुती पाककृतींची प्रक्रिया नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतूचक्र आणि ग्रामीण जीवनपद्धतीशी संबंधित पारंपरिक अन्नज्ञानाचा भाग होती. <ref name="Singh2014"/> == ऋतूनुसार कोकणातील आहार == कोकणातील पारंपरिक आहारावर ऋतू, पर्जन्यमान, स्थानिक शेती, समुद्रातील उपलब्धता आणि हंगामी फळे-भाज्या यांचा प्रभाव दिसून येतो. वर्षातील वेगवेगळ्या ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या अन्नघटकांनुसार घरगुती आहारात बदल होत असत. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही स्थानिक पर्यावरण आणि ऋतूचक्राशी जोडलेली परंपरा मानता येते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === पावसाळ्यातील आहार === कोकणात पावसाळ्याच्या काळात भाजीपाला आणि विविध वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांची उपलब्धता वाढते. रानभाज्यांचा वापर हा या ऋतूतील स्थानिक आहाराचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या विविध रानभाज्यांचा स्थानिक लोक अन्न म्हणून वापर करतात, असे नोंदविण्यात आले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पावसाळ्यातील आर्द्र वातावरण आणि स्थानिक पातळीवरील उपलब्धता लक्षात घेऊन अन्नपदार्थांच्या निवडीमध्ये स्थानिक भाज्या, कडधान्ये आणि धान्यांचा वापर केला जात असे. काही पारंपरिक पदार्थांमध्ये तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांचा उपयोग केला जातो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> पावसाळ्यातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक वनस्पतींच्या ज्ञानालाही महत्त्व होते. कोणती रानभाजी खाण्यायोग्य आहे, तिची योग्य प्रक्रिया कशी करावी आणि ती कोणत्या प्रकारे शिजवावी याचे ज्ञान स्थानिक समुदायांमध्ये पिढ्यान्‌पिढ्या प्रचलित राहिले आहे. रत्‍नागिरी आणि महाराष्ट्रातील इतर भागांवरील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांत अशा स्थानिक वनस्पतीज्ञानाची नोंद आढळते. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === हिवाळ्यातील आहार === हिवाळ्यातील आहारात उपलब्ध हंगामी भाज्या, कडधान्ये, धान्ये आणि साठवून ठेवलेले काही पदार्थ यांचा वापर केला जात असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेमध्ये भाताबरोबर नाचणी, कडधान्ये, भाज्या आणि विविध फळपिकांचा समावेश असल्यामुळे ऋतूनुसार स्थानिक अन्नघटकांचा वापर करण्याची विविधता दिसून येते. <ref name="Singh2014"/> हिवाळ्यातील सण, धार्मिक प्रसंग आणि कौटुंबिक समारंभ यांनुसारही खाद्यपदार्थांची निवड बदलत असे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांचा परस्परसंबंध आढळतो. त्यामुळे हिवाळ्यातील आहार हा केवळ ऋतूतील उपलब्धतेवर नव्हे, तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रसंगांवरही आधारित असतो. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> या काळात आधीच्या हंगामात वाळवून किंवा अन्य पद्धतीने साठवून ठेवलेल्या काही खाद्यपदार्थांचाही उपयोग केला जाऊ शकतो. वाळवण ही हंगामी अन्नघटकांचा पुढील काळात उपयोग करण्यासाठी वापरली जाणारी पारंपरिक प्रक्रिया आहे. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === उन्हाळ्यातील आहार === उन्हाळ्यात कोकणातील आहारावर हंगामी फळांची उपलब्धता विशेषतः प्रभाव टाकते. आंबा, फणस, काजू आणि इतर स्थानिक फळपिके या प्रदेशाच्या कृषी आणि खाद्यपरंपरेशी संबंधित आहेत. त्यांपैकी काही फळे ताजी खाल्ली जातात, तर काहींची विविध प्रकारे प्रक्रिया करून त्यांचा पुढील काळात उपयोग केला जातो. <ref name="Singh2014"/> कोकम हे कोकणातील महत्त्वाचे पारंपरिक उत्पादन असून त्याचा उपयोग विविध खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकमाच्या उत्पादनाला आणि प्रक्रियेला कोकणातील कृषी व खाद्यपरंपरेत विशेष स्थान आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> उन्हाळ्यातील आहारासाठी मागील हंगामात तयार करून ठेवलेली लोणची, वाळवणे आणि इतर साठवणयोग्य पदार्थ उपयोगी ठरतात. हंगामी फळे आणि भाज्यांवर प्रक्रिया करून त्यांचे अधिक काळ जतन करणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक अन्नसाठवण पद्धतींपैकी एक आहे. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील उन्हाळी खाद्यपरंपरेत आंबा, फणस, कोकम यांसारख्या हंगामी उत्पादनांचा वापर आणि त्यांची प्रक्रिया यामुळे ऋतू आणि स्थानिक कृषीउत्पादन यांचा संबंध स्पष्ट होतो. त्यामुळे ऋतूनुसार आहारातील बदल हे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> == सण, उत्सव आणि खाद्यपरंपरा == कोकणातील सण आणि उत्सवांमध्ये खाद्यपदार्थांना धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. सणांच्या निमित्ताने विशिष्ट पदार्थ तयार करण्याची, नातेवाईक व शेजाऱ्यांना भोजन देण्याची आणि पारंपरिक पाककृती पुढील पिढीकडे पोहोचवण्याची प्रथा अनेक ठिकाणी आढळते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही केवळ दैनंदिन आहारापुरती मर्यादित न राहता सण, धार्मिक विधी आणि सामाजिक संबंधांशी जोडलेली आहे. <ref name="HadapJoglekar2008">Hadap, Shilpa; Joglekar, P. P. “A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography.” ''Bulletin of the Deccan College Research Institute'', 68/69, 2008–2009, pp. 215–229.</ref> सणानुसार तयार होणारे पदार्थ स्थानिक कृषीउत्पादन, ऋतू आणि उपलब्ध कच्च्या मालाशी संबंधित असतात. भात, नारळ, कडधान्ये, फळे आणि विविध स्थानिक वनस्पतीजन्य पदार्थ यांचा वापर पारंपरिक पाककृतींमध्ये केला जातो. महाराष्ट्रातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांच्यातील संबंध अधोरेखित करण्यात आला आहे. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> सणांच्या प्रसंगी काही पदार्थांना विशिष्ट सांस्कृतिक किंवा धार्मिक संदर्भ प्राप्त होतो. अशा पदार्थांच्या कृती, साहित्य आणि तयार करण्याच्या पद्धती घराघरांतून पुढील पिढीकडे पोहोचतात. त्यामुळे सणांच्या खाद्यपरंपरा या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक भाग मानता येतात. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> कोकणातील काही यात्रांमध्ये स्थानिक पारंपरिक पदार्थांना विशेष स्थान असल्याचेही दिसून येते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी येथील भराडी देवीच्या यात्रेशी संबंधित तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख स्थानिक खाद्यपरंपरेच्या संदर्भात केला जातो. यावरून धार्मिक उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ यांचे परस्परसंबंध दिसून येतात. <ref name="AnganewadiRiceVada">Navarashtra, “400-year-old secret: The goddess Bharadi who is celebrating her birthday is at the Anganwadi Jatra in Sindhudurg.”</ref> श्रीकृष्ण जन्माष्टमीसारख्या सणांच्या निमित्तानेही कोकणातील काही पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी आणि काळ्या वाटाण्याची उसळ यांसारख्या पदार्थांचा कोकणातील जन्माष्टमीच्या खाद्यपरंपरेशी संबंध असल्याचे वृत्तांत नमूद करतात. <ref name="AmboliJanmashtami">लोकसत्ता, “कोकणातील आंबोळी आणि काळ्या वाटाण्याची उसळ”, 2024.</ref> सण-उत्सवांच्या निमित्ताने तयार होणाऱ्या खाद्यपदार्थांमध्ये स्थानिक धान्ये, कडधान्ये, नारळ, फळे आणि मसाले यांचा वापर होत असल्याने त्या पदार्थांमधून स्थानिक कृषी जैवविविधतेचेही प्रतिबिंब दिसते. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या प्रदेशातील विविध पिके आणि स्थानिक अन्नस्रोतांची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> अशा खाद्यपरंपरांमुळे सण हे केवळ धार्मिक किंवा सामाजिक कार्यक्रम न राहता कुटुंबातील पाकज्ञान, स्थानिक अन्नस्मृती आणि सामुदायिक सहभाग टिकवून ठेवण्याचे माध्यम ठरतात. पारंपरिक पदार्थांची निर्मिती, सामूहिक भोजन आणि पाहुणचार यांमधून कोकणातील सामाजिक जीवनातील परस्परसंबंध अधिक दृढ होत आले आहेत. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == विवाह आणि इतर सामाजिक समारंभातील खाद्यपरंपरा == कोकणातील विवाह, धार्मिक विधी, कौटुंबिक समारंभ आणि सामुदायिक कार्यक्रमांमध्ये भोजनाला सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. अशा प्रसंगी नातेवाईक, आप्तेष्ट आणि गावातील परिचित यांना एकत्र भोजन देण्याची परंपरा सामाजिक संबंध दृढ करण्याशी जोडलेली आहे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत भोजन, पाहुणचार आणि सामुदायिक सहभाग यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> विवाहसमारंभातील खाद्यपदार्थांची निवड स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, कुटुंबाची परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलत असते. कोकणातील आहारात भात, कडधान्ये, नारळ, भाज्या, फळे आणि स्थानिक मसाल्यांचा वापर असल्यामुळे या घटकांपासून तयार होणाऱ्या पदार्थांना सामाजिक समारंभांच्या भोजनातही स्थान मिळते. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासातून या प्रदेशातील विविध स्थानिक पिके आणि अन्नघटकांची नोंद आढळते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> विवाह आणि इतर मोठ्या समारंभांमध्ये सामूहिक भोजनाची पद्धत विशेष महत्त्वाची राहिली आहे. पारंपरिक पंगतीमध्ये अनेक व्यक्तींना एकत्र भोजन वाढले जाते. भोजन वाढण्याची पद्धत, पदार्थांची क्रमवारी आणि पाहुण्यांचे आदरातिथ्य यांना सामाजिक संकेतांचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. मराठी खाद्यसंस्कृतीवरील अभ्यासांमध्ये पंगत ही भोजनपद्धती सामाजिक आणि सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित असल्याचे दिसून येते. <ref name="Koranne2019"/> कोकणातील काही धार्मिक यात्रा आणि उत्सवांमध्ये विशिष्ट पारंपरिक पदार्थांचा सामुदायिक वापर आढळतो. उदाहरणार्थ, सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख स्थानिक खाद्यपरंपरेच्या संदर्भात केला जातो. अशा उदाहरणांत धार्मिक कार्यक्रम, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="AnganewadiRiceVada">Navarashtra, “400-year-old secret: The goddess Bharadi who is celebrating her birthday is at the Anganwadi Jatra in Sindhudurg.”</ref> सामाजिक समारंभांतील खाद्यपरंपरा केवळ भोजनापुरत्या मर्यादित नसून पदार्थ तयार करण्याचे सामूहिक श्रम, धान्य व इतर साहित्याची पूर्वतयारी, स्वयंपाक आणि पाहुणचार यांचा त्यात समावेश असतो. अशा प्रक्रियांमध्ये घरातील आणि समुदायातील अनुभवी व्यक्तींचे पारंपरिक खाद्यज्ञान पुढील पिढीपर्यंत पोहोचत राहते. कोकणातील खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतर यांचा अभ्यास करणाऱ्या लेखनात खाद्यपदार्थ हे कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळख जपण्याचे माध्यम ठरू शकतात, असे दिसते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> आधुनिक काळात विवाहसमारंभातील भोजनपद्धतींमध्ये बदल झाले असले तरी स्थानिक पारंपरिक पदार्थांचा समावेश अनेक ठिकाणी कायम आहे. पारंपरिक पदार्थांचे व्यापारीकरण, सामुदायिक कार्यक्रम आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांमुळे काही स्थानिक खाद्यपदार्थांना नव्याने बाजारपेठ मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील अमूर्त सांस्कृतिक वारसा आणि प्रादेशिक विकासाच्या अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा सांस्कृतिक वारशाशी असलेला संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> == महिलांची भूमिका आणि पारंपरिक खाद्यज्ञान == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीच्या जतनात महिलांची भूमिका महत्त्वाची राहिली आहे. धान्य, कडधान्ये, भाज्या, फळे, मासे आणि इतर स्थानिक अन्नघटकांची निवड, त्यांची घरगुती प्रक्रिया, स्वयंपाक, वाळवण आणि साठवण यांसंबंधीचे ज्ञान दैनंदिन कौटुंबिक जीवनातून पुढे नेले जात असे. खाद्यपदार्थांशी संबंधित हे ज्ञान स्थानिक पर्यावरण, ऋतू आणि उपलब्ध संसाधनांशी जोडलेले होते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === खाद्यज्ञानाचे पिढ्यान्‌पिढ्यांचे संक्रमण === पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संक्रमण प्रामुख्याने प्रत्यक्ष कृती, निरीक्षण आणि कौटुंबिक सहभागातून होत असे. कोणते धान्य किंवा कडधान्य कोणत्या पदार्थासाठी वापरायचे, रानभाज्यांची ओळख कशी करायची, पदार्थांची पूर्वतयारी कशी करायची आणि वाळवण किंवा साठवण कोणत्या पद्धतीने करायची, यांसारखे ज्ञान अनुभवातून आत्मसात केले जात असे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक वनस्पतींच्या वापराबाबतच्या अभ्यासांत स्थानिक समुदायांमध्ये वनस्पतींच्या उपयोगाचे पारंपरिक ज्ञान नोंदविले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> खाद्यज्ञान हे केवळ पाककृतींच्या स्वरूपात नसून स्थानिक अन्नस्रोतांची ओळख, त्यांची ऋतूनुसार उपलब्धता, योग्य प्रक्रिया आणि उपयोग यांचा एकत्रित अनुभव होता. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासात स्थानिक समुदायांच्या वनस्पतीविषयक पारंपरिक ज्ञानाची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> आधुनिक जीवनशैली, स्थलांतर आणि बदलत्या अन्ननिवडींमुळे पारंपरिक खाद्यज्ञानाच्या संक्रमणाच्या पद्धतींमध्ये बदल झाले आहेत. दक्षिण कोकणातील स्थलांतर, खाद्यपदार्थ आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अभ्यास करताना खाद्यपरंपरा या कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळखीशी जोडलेल्या असल्याचे दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine"/> === घरगुती अन्नप्रक्रियेत महिलांची भूमिका === घरगुती अन्नप्रक्रियेमध्ये धान्याची कांडणी, दळण, पीठ तयार करणे, भाज्या आणि फळांची प्रक्रिया, वाळवण, लोणची तयार करणे, मासे खारवणे किंवा वाळवणे आणि विविध पदार्थांची पूर्वतयारी अशा अनेक कामांचा समावेश होता. या प्रक्रियांमुळे स्थानिक अन्नघटकांचा अधिक काळ उपयोग करणे शक्य होत असे. महाराष्ट्रातील पारंपरिक वाळवण पद्धतींबाबतच्या लेखनात घरगुती पातळीवरील अन्नसाठवणीचे महत्त्व स्पष्ट होते. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> पारंपरिक अन्नप्रक्रियेत महिलांचा सहभाग केवळ स्वयंपाक करण्यापुरता मर्यादित नव्हता. कच्च्या पदार्थांची निवड, स्वच्छता, प्रक्रिया, साठवण आणि योग्य वेळी त्यांचा वापर यामध्येही त्यांचे अनुभवाधारित ज्ञान उपयोगी पडत असे. स्थानिक रानभाज्या आणि इतर वनस्पतीजन्य अन्नघटकांच्या वापराबाबतच्या अभ्यासांत अशा स्थानिक अन्नज्ञानाचे महत्त्व दिसून येते. <ref name="Borate2020"/> काही पारंपरिक पदार्थांच्या निर्मितीत सामूहिक घरगुती श्रमांची आवश्यकता असल्याने अन्नप्रक्रिया ही कौटुंबिक आणि सामाजिक सहभागाची प्रक्रिया देखील होती. धान्य, फळे, भाज्या आणि इतर स्थानिक उत्पादनांवर प्रक्रिया करून त्यांचे विविध खाद्यपदार्थांमध्ये रूपांतर करण्यामुळे घरगुती अन्नव्यवस्थेत स्थानिक संसाधनांचा अधिक व्यापक उपयोग होत असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासातून या प्रदेशातील विविध स्थानिक पिके आणि अन्नस्रोतांचे महत्त्व स्पष्ट होते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> महिलांच्या या अनुभवाधारित योगदानामुळे पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या कृती, प्रक्रिया आणि साठवण पद्धती घरगुती पातळीवर टिकून राहण्यास मदत झाली. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात महिलांचे पारंपरिक खाद्यज्ञान हे स्वतंत्र सांस्कृतिक घटक म्हणून विचारात घेणे महत्त्वाचे ठरते. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> == खाद्यसंस्कृती आणि स्थानिक अर्थव्यवस्था == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा संबंध स्थानिक शेती, मत्स्यव्यवसाय, फळबागा, वनस्पतीजन्य अन्नस्रोत आणि ग्रामीण बाजारपेठांशी आहे. भात, नाचणी, कडधान्ये, नारळ, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या स्थानिक उत्पादनांचा वापर दैनंदिन आहाराबरोबरच विविध प्रक्रिया केलेल्या खाद्यपदार्थांच्या निर्मितीत केला जातो. त्यामुळे स्थानिक कृषी उत्पादन आणि खाद्यपरंपरा यांच्यात परस्परावलंबी संबंध निर्माण झाला आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === शेती आणि खाद्यपदार्थ === कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक कृषी उत्पादनाशी निकटपणे संबंधित आहे. भात हे या प्रदेशातील प्रमुख अन्नधान्य असून त्यासोबत नाचणी, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, फळे आणि इतर स्थानिक पिकांचा आहारात उपयोग केला जातो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या प्रदेशातील विविध पिके आणि स्थानिक अन्नस्रोतांचे महत्त्व नोंदविले आहे. <ref name="Singh2014"/> आंबा, काजू, फणस आणि कोकम यांसारखी पिके कोकणाच्या कृषी अर्थव्यवस्थेशी तसेच खाद्यसंस्कृतीशी संबंधित आहेत. या उत्पादनांचा ताज्या स्वरूपात वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यावर प्रक्रिया करून विविध खाद्यपदार्थ आणि साठवणयोग्य पदार्थ तयार केले जातात. कोकमाच्या उत्पादन आणि उपयोगाबाबतच्या अभ्यासात त्याचे कोकणातील कृषी आणि खाद्यपरंपरेतील महत्त्व अधोरेखित केले आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> स्थानिक कृषी उत्पादनांचे पीठ, वाळवण, लोणची, मुरंबे, पेये किंवा इतर प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये रूपांतर केल्यामुळे उत्पादनाला अतिरिक्त उपयोगमूल्य प्राप्त होते. अशा अन्नप्रक्रियेमुळे हंगामी उत्पादनांचा वापर अधिक काळ करता येतो आणि स्थानिक खाद्यपरंपरेतील पदार्थांचे विविधीकरण होते. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === मत्स्यव्यवसाय आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील विस्तीर्ण समुद्रकिनारा, खाड्या आणि नद्या यांमुळे मत्स्यव्यवसायाला स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व प्राप्त झाले आहे. ताजे मासे तसेच खारवलेले आणि वाळवलेले मासे हे किनारी भागातील खाद्यपरंपरेचे घटक आहेत. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेवरील अभ्यासात खारवणे आणि वाळवणे यांसारख्या पारंपरिक प्रक्रियांचा उल्लेख आढळतो. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील खाड्या आणि किनारी परिसंस्थांमध्ये शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य द्विकपाटी जलजीवांच्या संकलनाशी संबंधित स्थानिक ज्ञान आढळते. रत्‍नागिरीच्या दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील अभ्यासात अशा जलजीवांच्या मत्स्यव्यवस्थापनाशी संबंधित स्थानिक ज्ञानाची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Gangan2013"/> मत्स्यव्यवसायामुळे मिळणाऱ्या उत्पादनाचा वापर स्थानिक उपभोगाबरोबरच बाजारपेठेत विक्रीसाठीही केला जातो. मासे वाळवणे, खारवणे किंवा इतर प्रकारे प्रक्रिया करणे यामुळे मत्स्यउत्पादनाचा वापर ताज्या माशांच्या उपलब्धतेपुरता मर्यादित राहत नाही. त्यामुळे मत्स्यव्यवसाय आणि पारंपरिक खाद्यप्रक्रिया यांचा परस्परसंबंध निर्माण होतो. <ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> === स्थानिक बाजारपेठ आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ === स्थानिक बाजारपेठांमध्ये ताजी कृषी उत्पादने, फळे, भाज्या, मासे आणि प्रक्रिया केलेले पारंपरिक खाद्यपदार्थ यांची देवाणघेवाण होते. कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांना स्थानिक मागणीबरोबरच शहरांमध्ये राहणाऱ्या कोकणातील लोकांकडूनही मागणी निर्माण होत असल्याचे खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतराच्या संदर्भातील अभ्यासातून दिसते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे विक्रीयोग्य स्वरूपात रूपांतर झाल्यामुळे घरगुती पाककृतींना स्थानिक बाजारपेठेशी जोडले जाण्याची संधी मिळते. वाळवण, लोणची, फळांवरील प्रक्रिया, पारंपरिक स्नॅक्स आणि इतर स्थानिक पदार्थ यांचा अशा अन्नउद्योगात उपयोग होऊ शकतो. महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ उद्योगावरील मराठी विश्वकोशातील नोंद अन्नप्रक्रिया आणि उद्योग यांच्यातील संबंध स्पष्ट करते. <ref name="MarathiVishwakoshFoodIndustry">मराठी विश्वकोश, “खाद्यपदार्थ उद्योग”.</ref> कोकणातील पारंपरिक पदार्थांना सांस्कृतिक आणि पर्यटनाच्या संदर्भातही बाजारपेठ मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त वारशावरील अभ्यासात प्रादेशिक खाद्यपरंपरा ही स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचा एक घटक म्हणून विचारात घेतली आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> === महिला बचत गट आणि खाद्यउद्योग === महिला बचत गटांच्या माध्यमातून पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन आणि विक्री करण्याला ग्रामीण भागात नवीन आर्थिक संधी मिळू शकतात. वाळवण, लोणची, मसाले, पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांचे सामूहिक उत्पादन करून त्यांची विक्री स्थानिक बाजारपेठा, प्रदर्शन आणि महोत्सवांमध्ये केली जाते. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> कोकण सरससारख्या उपक्रमांमध्ये महिला बचत गटांनी तयार केलेल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांना आणि स्थानिक उत्पादनांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला जातो. अशा उपक्रमांमुळे पारंपरिक पाककृतींचे व्यावसायिक स्वरूपात सादरीकरण होण्याबरोबरच ग्रामीण महिलांच्या उत्पादनांना ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळते. <ref name="KokanSaras2026"/> पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे व्यापारीकरण करताना स्थानिक पाकज्ञान, उपलब्ध कच्चा माल आणि ग्राहकांची मागणी यांचा समन्वय साधला जातो. त्यामुळे महिला बचत गट हे केवळ उत्पादन-विक्रीचे माध्यम न राहता स्थानिक खाद्यपरंपरेचे संवर्धन आणि तिच्या आर्थिक उपयोगाचे एक माध्यम ठरू शकतात. <ref name="KadamSoshte2025"/> == पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीतील बदल == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीवर स्थलांतर, बदलती जीवनशैली, शहरीकरण, बाजारपेठेचा विस्तार आणि आधुनिक अन्नपदार्थांची वाढती उपलब्धता यांचा परिणाम झाला आहे. पूर्वी स्थानिक शेती, मत्स्यव्यवसाय, ऋतू आणि घरगुती अन्नप्रक्रिया यांवर मोठ्या प्रमाणात आधारित असलेला आहार बदलत्या सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीनुसार अधिक विविध झाला आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतराच्या अभ्यासातून खाद्यपदार्थांचा सांस्कृतिक स्मृती आणि ओळखीशी असलेला संबंधही स्पष्ट होतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === स्थलांतर आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातून मुंबईसह महाराष्ट्रातील आणि देशातील विविध शहरी भागांकडे झालेल्या स्थलांतरामुळे खाद्यसंस्कृतीचा प्रसार स्थानिक भौगोलिक परिसराच्या पलीकडे झाला. स्थलांतरित समुदायांनी आपल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या कृती, चवी आणि स्वयंपाकपद्धती नवीन ठिकाणी नेल्या. त्यामुळे खाद्यपदार्थ हे स्थलांतरितांच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि ओळखीशी जोडलेले माध्यम बनले. दक्षिण कोकणातील स्थलांतर आणि खाद्यसंस्कृतीवरील अभ्यासात या संबंधाची नोंद आढळते. <ref name="GhoshCuisine"/> स्थलांतरामुळे पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये परस्परसंवादही वाढला. कोकणातील पदार्थ शहरी बाजारपेठेत उपलब्ध होऊ लागले, तर स्थलांतरित कुटुंबांच्या आहारात नवीन प्रदेशातील पदार्थांचा समावेश झाला. त्यामुळे पारंपरिक आणि आधुनिक खाद्यपद्धतींचे मिश्र स्वरूप काही कुटुंबांच्या आहारात निर्माण झाले. <ref name="GhoshCuisine"/> शहरी भागात राहणाऱ्या कोकणी समुदायांसाठी पारंपरिक खाद्यपदार्थ हे सांस्कृतिक सातत्य राखण्याचे एक साधन ठरू शकतात. पारंपरिक पदार्थांच्या कृती घरगुती पातळीवर तयार करणे, सण-समारंभांच्या वेळी त्यांचा वापर करणे आणि नातेवाईकांमध्ये त्यांची देवाणघेवाण करणे यामुळे खाद्यपरंपरा मूळ प्रदेशाबाहेरही टिकून राहते. <ref name="GhoshCuisine"/> === बदलती जीवनशैली आणि आहार === शहरीकरण, रोजगाराच्या बदलत्या पद्धती, वेळेची कमतरता आणि बाजारपेठेत सहज उपलब्ध होणारे प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ यांमुळे पारंपरिक घरगुती अन्ननिर्मितीच्या पद्धतींमध्ये बदल झाले आहेत. धान्य दळणे, कांडणे, वाळवण करणे किंवा इतर अन्नप्रक्रिया घरच्या घरी करण्याऐवजी तयार किंवा अर्धप्रक्रिया केलेल्या वस्तू वापरण्याचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. <ref name="KonkanAdolescents">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> ग्रामीण कोकणातील किशोरवयीन मुलांच्या आहारविषयक सवयींवरील अभ्यासात कुटुंब, उपलब्धता, सामाजिक वातावरण आणि बदलती जीवनशैली यांचा आहाराच्या निवडींवर प्रभाव पडत असल्याचे दिसून येते. त्यामुळे पारंपरिक अन्नपद्धती आणि बदलत्या आहारनिवडी यांचा संबंध समजून घेण्यासाठी स्थानिक सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक ठरते. <ref name="KonkanAdolescents"/> बदलत्या जीवनशैलीमुळे पारंपरिक पदार्थ पूर्णपणे नाहीसे झाले आहेत असे म्हणता येत नाही. काही पदार्थ दैनंदिन आहारातून कमी झाले असले तरी ते सण, कौटुंबिक समारंभ, स्थानिक उत्सव किंवा विशेष प्रसंगी तयार केले जातात. त्यामुळे काही पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे स्वरूप दैनंदिन आहाराऐवजी सांस्कृतिक आणि प्रसंगाधारित खाद्यपरंपरेचे झाले आहे. <ref name="GhoshCuisine"/> === आधुनिक खाद्यपदार्थांचा प्रभाव === आधुनिक बाजारपेठेमुळे पॅकेज्ड आणि प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ, तयार खाद्यपदार्थ आणि जलद तयार होणारे पदार्थ ग्रामीण तसेच शहरी भागांत अधिक सहज उपलब्ध झाले आहेत. त्यामुळे पारंपरिक घरगुती पदार्थांबरोबरच आधुनिक खाद्यपदार्थांचाही आहारात समावेश झाला आहे. ग्रामीण कोकणातील आहारविषयक अभ्यासात किशोरवयीन मुलांच्या आहाराच्या सवयींवर बदलत्या सामाजिक आणि अन्नपर्यावरणाचा प्रभाव नोंदविला आहे. <ref name="KonkanAdolescents"/> आधुनिक खाद्यपदार्थांच्या वाढत्या उपलब्धतेमुळे स्थानिक धान्ये, पारंपरिक पाककृती आणि घरगुती अन्नप्रक्रिया यांच्यासमोर नवीन पर्याय निर्माण झाले आहेत. तथापि, स्थानिक उत्पादनांवर आधारित पदार्थांचे महत्त्व पूर्णपणे संपलेले नाही. भात, नाचणी, नारळ, कोकम, आंबा, फणस आणि इतर स्थानिक उत्पादनांपासून तयार होणारे पदार्थ अजूनही कोकणाच्या खाद्यपरंपरेचा भाग आहेत. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> आधुनिक काळात पारंपरिक खाद्यपदार्थांना नव्या बाजारपेठा आणि पर्यटनाच्या माध्यमातूनही प्रसाराची संधी मिळत आहे. पारंपरिक पदार्थांचे व्यावसायिक उत्पादन, खाद्यपर्यटन आणि सांस्कृतिक महोत्सव यांमुळे काही स्थानिक पदार्थांना नव्याने ग्राहकवर्ग मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशावरील अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा प्रादेशिक सांस्कृतिक वारशाशी संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> त्यामुळे आधुनिक खाद्यपदार्थांचा प्रभाव हा पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीच्या केवळ ऱ्हासाचा विषय नसून बदल, अनुकूलन आणि पुनर्वापराची प्रक्रियाही आहे. काही पारंपरिक पदार्थांचे दैनंदिन जीवनातील स्थान कमी झाले असले तरी ते सण, पर्यटन, बाजारपेठ आणि सांस्कृतिक ओळख यांमधून नव्या स्वरूपात टिकून राहू शकतात. <ref name="GhoshCuisine"/> == आधुनिक काळातील कोकणातील खाद्यसंस्कृती == आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीवर शहरीकरण, स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, पर्यटन आणि बदलती जीवनशैली यांचा प्रभाव पडला आहे. त्याच वेळी स्थानिक कृषी उत्पादनांवर आधारित पारंपरिक पदार्थांना नव्या बाजारपेठा आणि सांस्कृतिक संदर्भही प्राप्त झाले आहेत. त्यामुळे आधुनिक कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये पारंपरिकता आणि आधुनिकता यांचे सहअस्तित्व दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === पारंपरिक पदार्थांचे व्यापारीकरण === कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ घरगुती वापरापुरते मर्यादित न राहता स्थानिक बाजारपेठेत विक्रीसाठी उपलब्ध होऊ लागले आहेत. वाळवण, लोणची, मसाले, पारंपरिक स्नॅक्स, फळांपासून तयार केलेले पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ यांचे लघुउद्योग किंवा सामूहिक उत्पादन केले जाते. अन्नपदार्थांवरील प्रक्रिया आणि त्यांचे बाजारपेठीय रूपांतर हे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी जोडलेले आहे. <ref name="MarathiVishwakoshFoodIndustry">मराठी विश्वकोश, “खाद्यपदार्थ उद्योग”.</ref> महिला बचत गटांच्या माध्यमातून पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन आणि विक्री करण्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकण सरससारख्या उपक्रमांमध्ये कोकणातील महिला बचत गटांनी तयार केलेले पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि स्थानिक उत्पादने बाजारपेठेत सादर केली जातात. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> व्यापारीकरणामुळे पारंपरिक पदार्थांचे प्रमाणित उत्पादन, पॅकिंग, साठवण आणि विक्री यांना महत्त्व प्राप्त झाले आहे. त्यामुळे घरगुती पाककृतींना व्यापक ग्राहकवर्ग मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे; मात्र व्यावसायिक उत्पादनाच्या प्रक्रियेत मूळ कृती, स्थानिक साहित्य आणि पारंपरिक पद्धती यांमध्ये बदल होऊ शकतात. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> === खाद्यपर्यटन === कोकणातील समुद्रकिनारे, ग्रामीण परिसर, स्थानिक कृषी उत्पादन, मत्स्यव्यवसाय आणि प्रादेशिक खाद्यपदार्थ यांमुळे खाद्यपर्यटनाला संधी निर्माण झाली आहे. पर्यटकांसाठी स्थानिक खाद्यपदार्थ हा केवळ भोजनाचा भाग न राहता प्रदेशाची संस्कृती आणि स्थानिक जीवनपद्धती अनुभवण्याचे माध्यम ठरू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती आणि खाद्यपर्यटनावरील अभ्यासात पारंपरिक पाककृतींचे सांस्कृतिक वारसा आणि पर्यटनाशी असलेले संबंध अधोरेखित केले आहेत. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra">Sanjukta Sattar, “Culinary Tourism and Conservation of Traditional Cuisines in Maharashtra, India.” In ''Living Heritage and Sustainable Tourism Management'', Springer, 2026, pp. 149–168.</ref> स्थानिक खाद्यपदार्थांचा पर्यटनाशी संबंध जोडल्यामुळे ग्रामीण उत्पादक, छोटे खाद्यव्यवसाय, महिला बचत गट आणि स्थानिक बाजारपेठ यांना आर्थिक संधी मिळू शकतात. पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे प्रदर्शन, स्थानिक खाद्यउत्सव आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम हे अशा खाद्यपर्यटनाचे विविध प्रकार ठरू शकतात. <ref name="KadamSoshte2025"/> खाद्यपर्यटनाच्या माध्यमातून पर्यटकांना स्थानिक पदार्थांसोबत त्यामागील कृषी, मत्स्यव्यवसाय, अन्नप्रक्रिया आणि सांस्कृतिक परंपरांची माहिती मिळू शकते. त्यामुळे खाद्यसंस्कृतीचे पर्यटनाशी जोडले जाणे हे स्थानिक सांस्कृतिक वारशाच्या प्रसाराचे एक माध्यम ठरू शकते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra"/> === पारंपरिक पदार्थांचे पुनरुज्जीवन === बदलत्या आहारपद्धतींच्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे दस्तऐवजीकरण, बाजारपेठीय सादरीकरण, खाद्यउत्सव आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांच्या माध्यमातून काही पदार्थांना नव्याने महत्त्व प्राप्त होत आहे. स्थानिक धान्ये, फळे, वनस्पतीजन्य खाद्यघटक आणि पारंपरिक पाककृती यांचा पुनर्वापर केल्यामुळे स्थानिक खाद्यपरंपरेचे ज्ञान पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचण्यास मदत होऊ शकते. <ref name="KadamSoshte2025"/> पारंपरिक पदार्थांचे पुनरुज्जीवन हे केवळ जुन्या पाककृती पुन्हा तयार करण्यापुरते मर्यादित नसून त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक अन्नघटक, प्रक्रिया, पाककौशल्य आणि सांस्कृतिक संदर्भ जतन करण्याशी संबंधित आहे. कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासांमध्ये खाद्यपदार्थांचा सांस्कृतिक स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांच्याशी असलेला संबंध दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine"/> स्थानिक खाद्यपदार्थांना बाजारपेठ, पर्यटन आणि सामुदायिक उपक्रमांमधून नवीन व्यासपीठ मिळाल्यास पारंपरिक खाद्यज्ञानाला आर्थिक मूल्यही प्राप्त होऊ शकते. महिला बचत गट आणि स्थानिक उत्पादकांच्या माध्यमातून पारंपरिक पदार्थांचे उत्पादन व विक्री करण्याचे उपक्रम याचे उदाहरण आहेत. <ref name="KokanSaras2026"/> अशा प्रक्रियेत पारंपरिकतेचे जतन आणि आधुनिक ग्राहकांच्या गरजा यांच्यात संतुलन राखणे महत्त्वाचे ठरते. स्थानिक साहित्य, पारंपरिक कृती आणि प्रादेशिक वैशिष्ट्ये शक्य तितकी जपून आधुनिक पॅकेजिंग, स्वच्छता, साठवण आणि बाजारपेठीय पद्धतींचा स्वीकार केल्यास पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीला आधुनिक काळातही टिकून राहण्याची संधी मिळू शकते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra"/> == पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन == कोकणातील पारंपरिक खाद्यज्ञानामध्ये स्थानिक धान्ये, कडधान्ये, भाज्या, रानभाज्या, फळे, मासे आणि इतर अन्नस्रोतांची ओळख, त्यांची ऋतूनुसार उपलब्धता, प्रक्रिया, स्वयंपाक, वाळवण आणि साठवण यांचा समावेश होतो. हे ज्ञान स्थानिक पर्यावरण आणि कृषी जैवविविधतेशी संबंधित असल्यामुळे त्याचे संवर्धन हे खाद्यपरंपरेबरोबरच स्थानिक जैवसांस्कृतिक वारशाच्या जतनाशीही संबंधित आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन करण्यासाठी त्याचे दस्तऐवजीकरण महत्त्वाचे ठरते. स्थानिक पदार्थांची नावे, त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक, तयार करण्याच्या पद्धती, ऋतुनुसार उपलब्धता आणि त्यांच्याशी संबंधित सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांची नोंद केल्यास हे ज्ञान पुढील पिढ्यांसाठी उपलब्ध राहू शकते. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांमध्ये स्थानिक समुदायांच्या वनस्पतीविषयक पारंपरिक ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण करण्यात आले आहे. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या रानभाज्या आणि इतर वनस्पतीजन्य अन्नघटकांच्या वापराबाबतचे स्थानिक ज्ञानही जतन करणे आवश्यक आहे. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप गावांवरील अभ्यासात पावसाळी रानभाज्यांचा स्थानिक अन्न म्हणून वापर नोंदविण्यात आला आहे. अशा स्थानिक अभ्यासांमधून विशिष्ट प्रदेशातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचे स्वरूप समजण्यास मदत होते. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पारंपरिक पाककृतींचे जतन केवळ लिखित नोंदीद्वारे न होता प्रत्यक्ष कृती आणि पिढ्यान्‌पिढ्यांच्या सहभागातूनही होऊ शकते. घरगुती स्वयंपाक, सण-समारंभ, सामुदायिक भोजन आणि स्थानिक खाद्यउत्सव यांमध्ये पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची संधी उपलब्ध झाल्यास पाककौशल्य आणि खाद्यज्ञानाचे संक्रमण सुरू राहते. खाद्यपरंपरा, स्थलांतर आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अभ्यास करताना खाद्यपदार्थ कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक सातत्याशी संबंधित असल्याचे दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> स्थानिक खाद्यपदार्थांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हेही संवर्धनाचे एक माध्यम ठरू शकते. महिला बचत गट आणि स्थानिक उत्पादक पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन व विक्री करीत असल्यास पारंपरिक पाककृतींना आर्थिक उपयोगमूल्य प्राप्त होते आणि त्यांचे उत्पादन पुढे चालू ठेवण्यास प्रोत्साहन मिळू शकते. कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील वृत्तांत अशा उपक्रमांचे उदाहरण देतो. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> खाद्यपर्यटन आणि सांस्कृतिक पर्यटनाच्या माध्यमातूनही पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे संवर्धन करता येऊ शकते. स्थानिक पदार्थ, त्यांची निर्मितीपद्धती आणि त्यांच्याशी संबंधित सांस्कृतिक संदर्भ पर्यटकांसमोर मांडल्यास खाद्यपरंपरेला सांस्कृतिक तसेच आर्थिक महत्त्व प्राप्त होऊ शकते. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशाच्या अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा प्रादेशिक वारशाशी संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन करताना त्याचे व्यापारीकरण आणि आधुनिक रूपांतर यांच्यात संतुलन राखणे आवश्यक आहे. पारंपरिक पदार्थांचे मूळ स्थानिक घटक, पाककृती, प्रक्रिया आणि सांस्कृतिक संदर्भ जपून आधुनिक स्वच्छता, पॅकेजिंग, साठवण आणि बाजारपेठीय पद्धतींचा स्वीकार केल्यास या खाद्यपरंपरांना बदलत्या काळातही टिकवून ठेवण्याची शक्यता वाढते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra">Sanjukta Sattar, “Culinary Tourism and Conservation of Traditional Cuisines in Maharashtra, India.” In ''Living Heritage and Sustainable Tourism Management'', Springer, 2026, pp. 149–168.</ref> कोकणातील पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन म्हणजे केवळ जुन्या पाककृती जतन करणे नव्हे; तर स्थानिक अन्नस्रोत, कृषी जैवविविधता, अन्नप्रक्रिया, पाककौशल्य, सामाजिक परंपरा आणि त्यामागील लोकज्ञान यांचे सातत्य राखणे होय. त्यामुळे या ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण, पिढ्यांमधील हस्तांतरण, स्थानिक उत्पादकांना बाजारपेठ, शैक्षणिक अभ्यास आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांचा समन्वय हा त्याच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो. <ref name="Singh2014"/> == हेही पाहा == * [[कोकण]] * [[कोकम]] * [[फणस]] * [[नारळ]] == बाह्यदुवे == * [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ महाराष्ट्र पर्यटन विभाग — महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती] * [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणा — कोकण] * [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html ICAR–भारतीय मसाला संशोधन संस्था — कोकम] * [https://epubs.icar.org.in/index.php/IndHort/article/view/166983 ICAR — ''Kokum: The Purple Pulse of the Konkan''] * [https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/2329 ''Ethnobotany Research and Applications'' — Ratnagiri and Palghar] * [https://sahapedia.org/carving-memories-migration-cuisine-and-identity-south-konkan Sahapedia — ''Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan''] *{{कोकण लोकजीवन}} ==संदर्भ == [[वर्ग:कोकण]] dbu9i26uw1svex15ocyjujcp2ag11z6 2717434 2717429 2026-10-06T17:16:04Z AdvAnantGholam 172574 2717434 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती''' ही या प्रदेशाची भौगोलिक रचना, हवामान, शेती, समुद्राशी असलेले संबंध, स्थानिक जैवविविधता आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरा यांच्याशी निगडित आहे. अरबी समुद्रालगतच्या कोकण प्रदेशात ताजे मासे, भात, नारळ, कोकम तसेच स्थानिक फळे, भाज्या आणि विविध कृषी उत्पादने यांचा आहारात वापर आढळतो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, कोकणातील खाद्यपरंपरेत समुद्रातून मिळणारे मासे तसेच नारळ आणि कोकम यांना विशेष स्थान आहे. <ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही एकसंध आणि सर्व भागांत सारखी आढळणारी परंपरा नसून तिच्यात स्थानिक भौगोलिक आणि सामाजिक परिस्थितीनुसार विविधता दिसून येते. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या दोन ठिकाणांवर आधारित श्वेता घोष यांच्या अभ्यासात खाद्यपद्धती, कौटुंबिक स्मृती, स्थलांतर आणि स्थानिक ओळख यांचा परस्परसंबंध मांडला आहे. त्यामुळे पारंपरिक कोकणी खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास करताना स्थानिक आणि प्रादेशिक भिन्नतांचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. <ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> या खाद्यसंस्कृतीची घडण स्थानिक उपलब्ध संसाधनांशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, आंबा, फणस यांसारखी कृषी उत्पादने तसेच समुद्री अन्न हे तिचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दक्षिण कोकणावरील अभ्यासात भात, नाचणी, मासे, नारळ, आंबा आणि स्थानिक फळे यांचा दैनंदिन जीवनातील व खाद्यस्मृतीतील संबंधही नोंदवला आहे. <ref name="GhoshKonkan"/> कोकणातील पारंपरिक आहारामध्ये केवळ तयार पदार्थांनाच महत्त्व नसून अन्न तयार करण्याच्या पद्धती, वाळवण, साठवण, ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पदार्थांचा वापर आणि सण-समारंभांशी संबंधित खाद्यपरंपराही महत्त्वाच्या आहेत. अशा परंपरांमधून स्थानिक पर्यावरणाशी जुळवून घेतलेले अन्नज्ञान आणि घरगुती पाककौशल्य पिढ्यान्‌पिढ्या पुढे गेले आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात अन्न, स्मृती, कुटुंब आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंध विशेषत्वाने दिसून येतो. <ref name="GhoshKonkan"/> आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्येही बदल झाले आहेत. स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, बदलती जीवनशैली आणि खाद्यपदार्थांच्या उपलब्धतेतील बदल यांचा पारंपरिक आहारावर परिणाम झाला आहे. त्याच वेळी कोकणी आणि मालवणी खाद्यसंस्कृतीला पर्यटन, माध्यमे आणि खाद्यपर्यटनामुळे नव्याने सार्वजनिक ओळख मिळत आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा केवळ जुन्या पदार्थांचा परिचय नसून बदलत्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रक्रियेचा अभ्यासही ठरतो. <ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीची भौगोलिक आणि सामाजिक पार्श्वभूमी == कोकण हा अरबी समुद्र आणि सह्याद्री पर्वतरांग यांच्यामधील भौगोलिक प्रदेश आहे. महाराष्ट्रातील कोकणाचा भूभाग समुद्रकिनारा, डोंगरउतार, दऱ्या, पठारे, नद्या आणि उच्च पर्जन्यमान अशा विविध भौगोलिक घटकांनी बनलेला आहे. या भौगोलिक परिस्थितीचा येथील शेती, स्थानिक उत्पादनांची उपलब्धता आणि आहारपद्धतीवर परिणाम झाला आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासानुसार, या प्रदेशाची भौगोलिक रचना आणि हवामान यांमुळे येथे भातशेती तसेच विविध बागायती पिकांची पारंपरिक पद्धती विकसित झाली.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती आणि आहार === कोकणाच्या पश्चिमेला अरबी समुद्र आणि पूर्वेला सह्याद्रीची रांग असल्यामुळे या प्रदेशाला किनारी आणि डोंगराळ अशा दोन्ही भौगोलिक वैशिष्ट्यांचा प्रभाव लाभतो. उच्च पर्जन्यमान, लाल व जांभ्या प्रकारची माती, डोंगरउतार आणि किनारी प्रदेश यांमुळे स्थानिक कृषी उत्पादनांमध्ये विविधता निर्माण झाली आहे. भात हे कोकणातील प्रमुख पीक असून नाचणी, कुळीथ, तूर आणि वाल यांसारखी पिकेही घेतली जातात. नारळ, सुपारी, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या पिकांचेही कोकणातील कृषी व्यवस्थेत महत्त्व आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> स्थानिक पिकांची उपलब्धता आणि ऋतूनुसार मिळणारे नैसर्गिक अन्नस्रोत यांचा पारंपरिक आहाराशी संबंध दिसून येतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवरील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात भात, नाचणी, नारळ, आंबा, विविध स्थानिक फळे आणि समुद्री अन्न यांचा स्थानिक जीवनपद्धतीशी संबंध नोंदवला आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक आहार हा स्थानिक पर्यावरणातून उपलब्ध होणाऱ्या अन्नस्रोतांशी जोडलेला असल्याचे दिसते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === कृषी, समुद्र आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या निर्मितीत शेती आणि समुद्र या दोन्ही नैसर्गिक संसाधनांची भूमिका आहे. भातशेती आणि बागायती पिकांबरोबरच समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणारे मासे, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव हे किनारी भागातील आहाराचे स्रोत राहिले आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीनुसार, कोकणात भात हे प्रमुख पीक असून या प्रदेशातील प्रमुख खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="GSDAKonkan"/> समुद्राशी असलेल्या संबंधामुळे कोकणातील काही भागांमध्ये ताज्या माशांबरोबर सुकामासा तयार करून साठवण्याची परंपराही विकसित झाली. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या नोंदींमध्ये मासे आणि भात हा पारंपरिक आहाराचा महत्त्वाचा भाग असल्याचे तसेच समुद्रातील प्रतिकूल ऋतूंमध्ये वापरासाठी सुकामासा तयार केला जात असल्याचे दिसून येते.<ref name="GhoshKonkan"/> शेती आणि समुद्र यांच्याशी संबंधित अन्नस्रोतांव्यतिरिक्त नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारख्या स्थानिक पिकांनीही कोकणातील खाद्यपरंपरेला विशिष्ट स्वरूप दिले. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील सहभाग नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014"/> === कोकणातील प्रादेशिक खाद्यवैविध्य === ‘कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती’ ही सर्व भागांत समान असलेली एकसंध परंपरा मानता येत नाही. कोकणातील वेगवेगळ्या भागांमध्ये भौगोलिक परिस्थिती, स्थानिक पिके, समुद्राशी असलेले संबंध, समुदायांची जीवनपद्धती, धार्मिक-सामाजिक प्रथा आणि ऐतिहासिक देवाणघेवाण यांनुसार खाद्यपद्धतींमध्ये फरक आढळतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवर आधारित अभ्यासातही स्थानिक खाद्यपद्धती, कुटुंबीय स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांचे परस्परसंबंध अधोरेखित केले आहेत.<ref name="GhoshKonkan"/> या प्रादेशिक वैविध्यामुळे एखादा पदार्थ किंवा खाद्यपद्धती संपूर्ण कोकणाची सार्वत्रिक परंपरा म्हणून मांडण्यापेक्षा तिचा भौगोलिक संदर्भ स्पष्ट करणे आवश्यक ठरते. उदाहरणार्थ, किनारी भागातील मासे आणि सुकामासा यांचे महत्त्व, डोंगराळ किंवा ग्रामीण भागातील तृणधान्ये व कडधान्यांचा वापर आणि विशिष्ट जिल्ह्यांतील स्थानिक फळे किंवा भाज्यांचा उपयोग यांत भिन्नता आढळू शकते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा स्थानिक संसाधने आणि प्रादेशिक सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेऊन करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="Singh2014"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक हवामान, माती, पर्जन्यमान, शेतीपद्धती आणि उपलब्ध नैसर्गिक साधनसंपत्तीशी संबंधित आहे. भात, नाचणी व इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी कृषी उत्पादने या आहारातील महत्त्वाचे घटक आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेशी असलेला संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्य आणि पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे पीक आहे. कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती, भरपूर पर्जन्यमान आणि भातशेतीस पोषक असलेल्या स्थानिक कृषी पद्धतींमुळे भाताला या प्रदेशाच्या अन्नव्यवस्थेत विशेष स्थान मिळाले आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर केवळ शिजवलेल्या भातापुरता मर्यादित नसून त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. तांदळाच्या पिठाचा वापर भाकरी, घावणे, आंबोळी, विविध प्रकारचे वडे आणि इतर पदार्थ तयार करण्यासाठी केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांना स्थानिक खाद्यस्मृती आणि दैनंदिन आहारात महत्त्व असल्याचे आढळते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणाच्या कृषी व्यवस्थेवरील अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश केला असून, विशेषतः भाताबरोबर विविध तृणधान्यांची लागवड पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीचा वापर भाकरी, पीठ आणि इतर पारंपरिक खाद्यपदार्थांसाठी केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये, भात, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील महत्त्वाचे घटक असल्याचे आढळते. तथापि, नाचणीच्या वापराचे प्रमाण प्रदेश, कुटुंब आणि ऋतूनुसार बदलू शकते.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेचा एक भाग आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा स्थानिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो. कोकण प्रदेशातील पारंपरिक पिकांच्या अभ्यासात कडधान्यांच्या विविध प्रकारांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर आमटी, उसळ, डाळी आणि इतर घरगुती पदार्थांमध्ये केला जातो. स्थानिक पिकांवर आधारित अशा खाद्यपद्धतींमध्ये उपलब्ध धान्ये आणि कडधान्यांचा परस्परपूरक वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांवरील अभ्यासात कडधान्ये आणि स्थानिक पिकांशी संबंधित खाद्यस्मृतींचाही उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही स्थानिक रानभाज्यांचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रानभाज्यांचा वापर स्थानिक वनस्पतीज्ञानाशी संबंधित आहे. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. अशा ज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशीही संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून त्याचा वापर खाद्यसंस्कृतीत विविध प्रकारे केला जातो. नारळाचा गर, दूध आणि खोबरे यांचा विविध पदार्थांमध्ये वापर केला जातो. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा या प्रदेशातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाच्या वापरामुळे कोकणातील अनेक पदार्थांना विशिष्ट चव आणि स्वरूप प्राप्त होते. महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या अधिकृत माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक असून ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ म्हणून त्याचा उल्लेख केला जातो. कोकमाचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी, तसेच विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड, पारंपरिक उपयोग आणि मूल्यवर्धित उत्पादनांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनात कोकमाला या प्रदेशाच्या खाद्य आणि कृषी परंपरेशी जोडले आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी विविध पदार्थांमध्ये केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर मूल्यवर्धित उत्पादनेही तयार केली जातात. भारतीय मसाला पिकांवरील ICAR–Indian Institute of Spices Researchच्या माहितीत कोकमाचे पारंपरिक खाद्यवापर आणि त्यापासून तयार होणाऱ्या उत्पादनांचा उल्लेख आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून विसाव्या शतकात त्याची लागवड या प्रदेशातील कृषी अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग बनली. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बोंडाचा आणि बियांचा विविध प्रकारे उपयोग केला जातो. काजूबीपासून मिळणाऱ्या गराचा खाद्यपदार्थ म्हणून वापर होतो, तर काजूबोंडापासूनही काही स्थानिक प्रक्रिया उत्पादने तयार केली जातात. काजूच्या लागवडीमुळे स्थानिक कृषी उत्पादन, प्रक्रिया आणि बाजारपेठ यांच्यातील संबंध वाढले आहेत.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. कोकणातील स्थानिक आहारामध्ये या फळांचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धतही आढळते.<ref name="Singh2014"/> फणसापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. त्यामध्ये पिकलेल्या फणसाचा थेट आहारातील वापर तसेच फणसाच्या गरापासून तयार केले जाणारे पदार्थ यांचा समावेश होतो. कोकणातील पारंपरिक फणसाच्या खाद्यपदार्थांवर केलेल्या अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या पाककृती आणि घटकांमध्ये स्थानिक पातळीवर विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंबा, फणस आणि इतर हंगामी फळांचा वापर ऋतूनुसार बदलतो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर होणारा परिणाम तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या विविध खाद्यपदार्थांचा वापर नोंदवला आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, पर्जन्यमान, शेती, बागायती पिके, समुद्र आणि स्थानिक जैवविविधता यांच्याशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी पिके कोकणातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या पिकांच्या लागवडीबरोबरच स्थानिक अन्नव्यवस्थेशी त्यांचा संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील पर्जन्यमान, भौगोलिक परिस्थिती आणि पारंपरिक कृषी पद्धती यांमुळे भातशेतीला या प्रदेशात महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर शिजवलेल्या भाताबरोबरच तांदळाचे पीठ किंवा तांदूळ वापरून तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांमध्ये केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. भाताबरोबर नाचणी आणि इतर तृणधान्यांची लागवड ही कोकणातील पारंपरिक कृषी विविधतेचा भाग असल्याचे या अभ्यासातून दिसून येते.<ref name="Singh2014"/> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात भात, तृणधान्ये, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील घटक असल्याचे नोंदवण्यात आले आहे. मात्र या घटकांचा वापर सर्व भागांत किंवा सर्व कुटुंबांत समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा कोकणातील पारंपरिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर विविध घरगुती खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात कडधान्ये ही स्थानिक आहारातील अन्नघटकांपैकी असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही वन्य खाद्य वनस्पतींचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. या पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशी संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाचा गर, खोबरे आणि नारळाचे दूध यांचा विविध खाद्यपदार्थांमध्ये वापर केला जातो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood"/> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक आहे. ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ असलेल्या कोकमाचा पारंपरिक खाद्यपदार्थ, पेये आणि प्रक्रिया केलेल्या उत्पादनांमध्ये उपयोग केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड आणि उपयोगांवरील अभ्यासात त्याचा स्थानिक खाद्यसंस्कृतीशी तसेच कृषी अर्थव्यवस्थेशी संबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर विविध खाद्यपदार्थांमध्ये आंबटपणा आणण्यासाठी केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर प्रक्रिया केलेली उत्पादनेही तयार होतात. ICAR–Indian Institute of Spices Researchने कोकमाच्या विविध उपयोगांची नोंद केली आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बियांचा गर खाद्यपदार्थ म्हणून वापरला जातो. काजूची लागवड आणि त्यावर आधारित प्रक्रिया यांचा कोकणातील कृषी उत्पादन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेशी संबंध आहे.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश केला आहे.<ref name="Singh2014"/> फणसाचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसावर आधारित पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या घटकांमध्ये आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर परिणाम होत असल्याचे तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या फळांचा आहारात समावेश होत असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == कोकणातील पारंपरिक मत्स्याहार == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये समुद्र, खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी जलस्रोतांमधून मिळणाऱ्या जलजीवांना महत्त्वाचे स्थान आहे. किनारी भागातील पारंपरिक आहारात विविध प्रकारचे मासे, सुकामासा, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव यांचा वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात मासे आणि भात यांचा स्थानिक आहाराशी असलेला संबंध तसेच मासेमारीशी जोडलेल्या खाद्यपरंपरांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === ताजे मासे === कोकणातील किनारी भागांमध्ये ताजे मासे हे पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे अन्नस्रोत आहेत. समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणाऱ्या विविध माशांचा स्थानिक पातळीवर आहारासाठी उपयोग केला जातो. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीत कोकणातील खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा विशेष संबंध नमूद केला आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> माशांच्या उपलब्धतेनुसार आणि स्थानिक पद्धतीनुसार त्यांच्या पाककृतींमध्येही विविधता आढळते. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या नोंदींमध्ये ताज्या माशांचा दैनंदिन आहारातील वापर आणि त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक खाद्यस्मृतींचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> मासेमारी ही केवळ अन्नपुरवठ्याशी संबंधित नसून किनारी समाजांच्या उपजीविकेशीही जोडलेली आहे. त्यामुळे ताज्या माशांचा आहारातील वापर हा स्थानिक मत्स्यव्यवसाय आणि किनारी जीवनपद्धतीशी संबंधित आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === सुकामासे === ताज्या माशांबरोबरच मासे वाळवून साठवण्याची परंपरा कोकणातील किनारी भागांत आढळते. मासे वाळवण्यामुळे त्यांचे दीर्घकाळ जतन करता येते आणि ताजे मासे उपलब्ध नसलेल्या काळात त्यांचा उपयोग करता येतो. महाराष्ट्र किनाऱ्यावरील सुकवलेल्या किंवा प्रक्रिया केलेल्या माशांच्या गुणवत्तेवरील अभ्यासात कोकण किनाऱ्यावरील विविध ठिकाणी पारंपरिक पद्धतीने मासे वाळवून जतन करण्याची पद्धत नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Joseph1988">Joseph, K. George; Muraleedharan, V.; Unnikrishnan Nair, T. S.; Kalaimani, N. “Quality of Cured Fish from the Maharashtra Coast.” ''Fishery Technology'', 25(2), 1988.</ref> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेमध्ये सुकामासा हा स्थानिक खाद्यपद्धतीचा भाग असल्याचेही नोंदवले आहे. मासे वाळवण्याची पद्धत ही स्थानिक हवामान, उपलब्ध मासळी आणि पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्राशी संबंधित आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> मासे वाळवणे ही केवळ अन्न टिकवण्याची प्रक्रिया नसून किनारी भागातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचा एक भाग आहे. मासे प्रक्रिया आणि साठवणुकीशी संबंधित पारंपरिक पद्धतींमध्ये स्थानिक अनुभव आणि उपलब्ध नैसर्गिक परिस्थितीचा उपयोग केला जातो.<ref name="Joseph1988"/> === शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव === कोकणातील काही किनारी भागांमध्ये मास्यांबरोबर शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीव यांचाही आहारासाठी उपयोग केला जातो. विशेषतः खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी उथळ जलक्षेत्रे ही अशा जलजीवांच्या संकलनाची ठिकाणे आहेत. दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील बिव्हाल्व्ह मत्स्यसंपत्तीच्या व्यवस्थापनावरील अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून शिंपले आणि कालवे यांसारख्या जलजीवांचे संकलन व व्यवस्थापन करण्याचे पारंपरिक ज्ञान नोंदवले आहे.<ref name="Gangan2013">Gangan, S. S.; Metar, S. Y.; Nirmale, V. H.; Chogale, N. D.; Balange, A. K.; Bhalekar, M. S.; Pai, R. “Indigenous Knowledge in the Management of Bivalve Fishery of South Konkan Coast of Maharashtra, India.” ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 12(1), 2013, pp. 72–79.</ref> रत्‍नागिरीतील भाट्ये नदीमुखावरील अभ्यासात खाद्य बिव्हाल्व्हच्या पारंपरिक संकलनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धती आणि साधनांची नोंद करण्यात आली आहे. या अभ्यासातून खाडी व नदीमुखाशी संबंधित स्थानिक मत्स्यसंकलनाचे ज्ञान आणि त्याचा खाद्यवापराशी असलेला संबंध स्पष्ट होतो.<ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> दक्षिण कोकणातील बिव्हाल्व्ह मत्स्यव्यवस्थापनाच्या अभ्यासात स्थानिक महिलांचा आणि समुदायांच्या पारंपरिक ज्ञानाचा सहभागही नोंदवला आहे. भरती-ओहोटी, ऋतू, जलजीवांची उपलब्धता आणि संकलनाच्या पद्धती यांचे ज्ञान स्थानिक खाद्यसंसाधनांच्या वापराशी जोडलेले आहे.<ref name="Gangan2013"/> == पारंपरिक भाकरी आणि भाताचे पदार्थ == कोकणातील पारंपरिक आहारात भात आणि तृणधान्यांपासून तयार होणाऱ्या भाकरी तसेच तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पदार्थांना स्थान आहे. या पदार्थांचा वापर स्थानिक उपलब्ध धान्ये, ऋतू आणि कुटुंबाच्या खाद्यपरंपरेनुसार बदलतो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात भात, नाचणी आणि वरीसह विविध धान्यांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === तांदळाची भाकरी === तांदळाची भाकरी ही तांदळाच्या पिठापासून तयार केली जाणारी भाकरी असून महाराष्ट्रातील विविध भागांत तिच्या स्थानिक प्रकारांचा आहारात वापर आढळतो. कोकणातील भातकेंद्रित कृषी व्यवस्थेमुळे तांदळापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची परंपरा विकसित झाली आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> तांदळाच्या पिठाची भाकरी तयार करताना पीठ आणि पाण्याचे मिश्रण करून मळलेले पीठ तयार केले जाते आणि ते थापून किंवा लाटून भाजले जाते. मात्र तिच्या तयारीच्या पद्धतीत स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार फरक आढळू शकतो. === नाचणीची भाकरी === नाचणी ही कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक असून तिची लागवड स्थानिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा पारंपरिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीच्या पिठापासून भाकरी तयार केली जाते. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये आणि स्थानिक धान्यांचा आहारातील वापर नोंदवला आहे. नाचणीच्या भाकरीचा वापर मात्र संपूर्ण कोकणात समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही; तो स्थानिक खाद्यपरंपरा आणि उपलब्धतेनुसार बदलू शकतो.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === वरीची भाकरी === वरी हे पारंपरिक तृणधान्य असून महाराष्ट्रातील काही धार्मिक आणि सांस्कृतिक आहारपरंपरांमध्ये त्याचा वापर केला जातो. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील सांस्कृतिक चालीरीती आणि पारंपरिक बियाण्यांवरील नोंदीमध्ये विशिष्ट धार्मिक-सांस्कृतिक प्रथांच्या संदर्भात वरीच्या भाकरीचा उल्लेख आढळतो.<ref name="ESakalRatnagiri">eSakal. “रत्नागिरीतील सांस्कृतिक चालीरीती आणि आदिम बियाणी.” 2025.</ref> वरीची भाकरी हा उल्लेख **रत्‍नागिरीतील विशिष्ट सांस्कृतिक संदर्भापुरता** पाहणे अधिक योग्य आहे. उपलब्ध पुराव्यावरून ती संपूर्ण कोकणातील सर्व समाजांची किंवा सर्व भागांची सार्वत्रिक पारंपरिक भाकरी आहे असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="ESakalRatnagiri"/> === भाताचे विविध पदार्थ === भात हा कोकणातील प्रमुख अन्नघटक असल्यामुळे तांदळापासून विविध प्रकारचे पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी, घावणे, विविध प्रकारचे वडे, उकडीचे पदार्थ आणि इतर तांदळावर आधारित पदार्थ हे स्थानिक खाद्यपरंपरेतील उदाहरणे आहेत. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि त्यावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यस्मृतीशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> तांदळापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक, आंबवण्याची पद्धत, आकार आणि पाककृती यांत फरक आढळू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात तांदूळ हा विविध पदार्थांच्या निर्मितीतील महत्त्वाचा स्थानिक अन्नघटक म्हणून दिसून येतो.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> तांदळावर आधारित पदार्थांचे प्रकार आणि त्यांचा वापर प्रदेश, ऋतू, सण आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार बदलू शकतो. त्यामुळे या पदार्थांकडे केवळ अन्न म्हणून न पाहता स्थानिक कृषी उत्पादन, पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी जोडलेल्या खाद्यप्रथांच्या रूपात पाहता येते.<ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांची रचना स्थानिक पिके, उपलब्ध अन्नस्रोत, ऋतू, स्थानिक पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित आहे. भात आणि तांदळाचे पदार्थ, नारळ, कोकम, विविध कडधान्ये, फळे आणि स्थानिक उपलब्ध घटक यांपासून विविध खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात स्थानिक पदार्थांचा संबंध कुटुंबीय स्मृती, स्थानिक उपलब्धता आणि बदलत्या जीवनपद्धतीशी जोडलेला आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === आंबोळी === आंबोळी हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांत त्याच्या स्थानिक प्रकारांचा उल्लेख आढळतो. आंबोळी तयार करण्यासाठी तांदूळ किंवा तांदळाचे पीठ वापरले जाते आणि काही प्रकारांमध्ये मिश्रण आंबवून त्यापासून पदार्थ तयार केला जातो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात आंबोळीचा उल्लेख महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या पदार्थांपैकी एक म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> आंबोळीच्या प्रकारांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत फरक आढळतो. कोकणातील आंबोळीविषयीच्या नोंदींमध्ये रत्‍नागिरी, रायगड आणि सिंधुदुर्ग परिसरात तिच्या विविध प्रकारांचा उल्लेख केला आहे. काही ठिकाणी आंबोळीचा संबंध विशिष्ट सण किंवा स्थानिक खाद्यपरंपरांशी जोडला जातो.<ref name="MaharashtraTimesKonkan">महाराष्ट्र टाइम्स. “कोकणातील स्वादिष्ट खाद्यपदार्थ.”</ref> === तांदळाचे वडे === तांदळाचे वडे हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ आहे. कोकणातील काही भागांत तांदळाचे वडे घरगुती खाद्यपदार्थ तसेच धार्मिक किंवा सामाजिक प्रसंगांशी संबंधित खाद्यपरंपरेचा भाग असल्याचे आढळते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित नोंदींमध्ये पारंपरिक तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="AnganewadiVade">नवराष्ट्र. “आंगणेवाडी यात्रेतील पारंपरिक तांदळाचे वडे.”</ref> तांदळाचे वडे तयार करण्याची पद्धत आणि त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे तांदळाच्या वड्यांचे एकच प्रमाणित स्वरूप संपूर्ण कोकणासाठी निश्चित करता येत नाही. === घावणे === घावणे हा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील खाद्यपरंपरेत त्याचा उल्लेख आढळतो. तांदळाच्या पिठाचे पातळ मिश्रण तयार करून ते तव्यावर पसरवून शिजवण्याची पद्धत काही स्थानिक प्रकारांमध्ये वापरली जाते. कोकणातील पारंपरिक पदार्थांच्या नोंदींमध्ये घावण्याचा समावेश केला आहे.<ref name="MaharashtraTimesKonkan"/> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे. घावणे, आंबोळी यांसारख्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक कुटुंबीय परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलू शकतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === सोलकढी === सोलकढी हा कोकम आणि नारळाच्या दुधावर आधारित पारंपरिक पेय/पदार्थ असून कोकण आणि महाराष्ट्राच्या किनारी खाद्यपरंपरेशी त्याचा संबंध आहे. कोकमाचा वापर पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो; नारळ हा देखील कोकणातील खाद्यसंस्कृतीतील महत्त्वाचा घटक आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> सोलकढीच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक फरक आढळतात. कोकम आणि नारळ यांसारख्या स्थानिक घटकांचा एकत्रित वापर ही तिची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. कोकणातील खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकम आणि नारळावर आधारित खाद्यपरंपरांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="MTourismFood"/> === उकडीचे पदार्थ === उकडणे किंवा वाफवणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक पाकपद्धतींपैकी एक आहे. कोकणातील भातप्रधान आहारामुळे तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केलेल्या काही पदार्थांमध्ये उकडण्याची किंवा वाफवण्याची पद्धत वापरली जाते. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात उकडलेल्या आणि आंबवलेल्या पदार्थांच्या विविध प्रकारांची नोंद आढळते.<ref name="Annapure2020"/> उकडीच्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक परंपरा, ऋतू आणि सणांनुसार बदलू शकते. त्यामुळे ‘उकडीचे पदार्थ’ हा एकच विशिष्ट पदार्थ नसून उकडणे किंवा वाफवणे या पाकपद्धतीने तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांचा व्यापक प्रकार म्हणून पाहता येतो. === फणसाचे पदार्थ === फणस हे कोकणातील महत्त्वाचे फळपीक असून त्याचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात फणसापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक घटक आणि पाकपद्धतीनुसार विविधता असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक गोड पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांमध्ये त्याच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत आणि वापरल्या जाणाऱ्या घटकांमध्ये फरक आढळतो. या संदर्भातील अभ्यासात सिंधुदुर्ग, रत्‍नागिरी, रायगड आणि कोकणातील इतर भागांतील पाकपरंपरांचा अभ्यास करण्यात आला आहे.<ref name="Gokhale2017"/> फणसाच्या गराचा वापर इतर पारंपरिक पदार्थांमध्येही केला जातो. फणसाचे उत्पादन हंगामी असल्यामुळे त्याचा ताजा वापर तसेच त्यावर प्रक्रिया करून अधिक काळ उपयोग करण्याच्या पद्धती कोकणातील अन्नपरंपरेशी संबंधित आहेत.<ref name="FoodIndustryVishwakosh">महाराष्ट्र विश्वकोश निर्मिती मंडळ. “खाद्यपदार्थ उद्योग.” ''मराठी विश्वकोश''.</ref> == पारंपरिक स्वयंपाकपद्धती आणि खाद्यतंत्र == === दळणे, कांडणे आणि भाजणे === कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये धान्य, कडधान्ये, मसाले आणि काही वनस्पतीजन्य पदार्थांवर घरगुती पातळीवर प्रक्रिया करण्याच्या पद्धतींना महत्त्व होते. भातासाठी धान्याची कांडणी, तसेच विविध धान्ये आणि कडधान्ये दळून त्यांचे पीठ तयार करणे, ही अन्नप्रक्रियेची महत्त्वाची कामे होती. अशा प्रक्रियांमुळे स्थानिक पिकांचा दैनंदिन आहारात विविध प्रकारे उपयोग करता येत असे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> धान्ये, कडधान्ये किंवा काही मसाले भाजून घेण्याची पद्धतही पारंपरिक स्वयंपाकात वापरली जात असे. भाजण्यामुळे पदार्थांच्या चवीत आणि सुगंधात बदल होतो आणि त्यानंतर त्यांचा विविध पाककृतींमध्ये उपयोग करता येतो. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत धान्ये, कडधान्ये आणि मसाल्यांच्या अशा प्राथमिक प्रक्रियांना घरगुती अन्ननिर्मितीशी जोडलेले स्थान आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === उकडणे, वाफवणे आणि तळणे === कोकणातील पारंपरिक पाककृतींमध्ये उकडणे, वाफवणे आणि तळणे या स्वयंपाकपद्धतींचा वापर आढळतो. तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांपासून तयार केलेले पदार्थ उकडून किंवा वाफवून करण्याची परंपरा विविध भागांत आढळते. उकडीचे पदार्थ आणि वाफवलेले पदार्थ हे या पाकपरंपरेतील महत्त्वाचे प्रकार मानले जातात. <ref name="Annapure2020"/> तळण्याच्या पद्धतीत तांदूळ, कडधान्ये, भाज्या किंवा इतर स्थानिक घटकांपासून तयार केलेल्या मिश्रणाचा वापर केला जातो. कोकणातील तांदळाचे वडे यांसारख्या पदार्थांमध्ये तळण्याची पद्धत दिसून येते. विविध सण, उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपरंपरांमध्ये अशा तळलेल्या पदार्थांना स्थान मिळाले आहे. <ref name="RiceVadaLoksatta">लोकसत्ता, “तांदळाचे वडे”, पाककृती विभाग.</ref> उकडणे आणि वाफवणे या पद्धतींमध्ये पदार्थातील घटकांचे स्वरूप आणि ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत होते, तर तळण्यामुळे पदार्थाची रचना आणि चव वेगळी होते. त्यामुळे एकाच स्थानिक धान्यापासून किंवा कच्च्या पदार्थापासून स्वयंपाकाच्या पद्धतीनुसार विविध खाद्यपदार्थ तयार करण्याची शक्यता पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत निर्माण झाली. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> === मसाले आणि पारंपरिक चवपद्धती === कोकणातील पारंपरिक स्वयंपाकात नारळ, कोकम आणि विविध मसाल्यांचा वापर महत्त्वाचा आहे. विशेषतः नारळाचा उपयोग पदार्थांना चव आणि पोत देण्यासाठी केला जातो, तर कोकमाचा उपयोग आंबटपणा आणण्यासाठी तसेच विविध पेय व खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. कोकम हे कोकणाशी विशेषतः संबंधित असलेले स्थानिक उत्पादन असून त्याचा खाद्यपदार्थांमध्ये पारंपरिक वापर आढळतो. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> नारळ आणि कोकम यांच्यासह स्थानिक मसाले, वनस्पतीजन्य घटक आणि उपलब्ध कृषीउत्पादनांचा वापर करून पदार्थांची चव ठरवली जात असे. त्यामुळे कोकणातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, उपलब्ध कच्चा माल आणि पारंपरिक पाककौशल्य यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> कोकणातील खाद्यपदार्थांमध्ये आंबट, तिखट, खारट आणि नारळाच्या स्निग्धतेचा समतोल साधणाऱ्या चवपद्धती आढळतात. सोलकढीसारख्या पदार्थांमध्ये कोकम आणि नारळाचा वापर या चवपरंपरेचे उदाहरण मानता येते. कोकमाच्या वापरामुळे खाद्यपदार्थांना विशिष्ट आंबट चव मिळते आणि नारळामुळे त्याला वेगळी चव व पोत प्राप्त होतो. <ref name="ICARKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, “Kokum, Garcinia indica Choisy.”</ref> पारंपरिक चवपद्धती ही केवळ मसाल्यांच्या वापरापुरती मर्यादित नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, अन्नपदार्थाचा प्रकार आणि घरगुती पाकपरंपरा यांच्याशी जोडलेली होती. त्यामुळे कोकणातील विविध भागांमध्ये समान कच्च्या पदार्थांचा वापर होत असला तरी त्यापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांच्या चवीत आणि कृतीत प्रादेशिक फरक दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == वाळवण आणि अन्नसाठवण परंपरा == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये वर्षभर उपलब्ध नसणाऱ्या अन्नघटकांचा पुढील काळासाठी उपयोग करता यावा यासाठी वाळवण, लोणची, मुरंबे आणि इतर साठवण पद्धती विकसित झाल्या. विशेषतः मासे, भाज्या, फळे आणि काही मसालेदार पदार्थांचे ऋतूनुसार प्रक्रिया करून जतन करणे ही घरगुती खाद्यपरंपरेचा एक भाग होती. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === मासे वाळवणे === कोकण किनारपट्टीवर मत्स्यव्यवसायाला असलेल्या महत्त्वामुळे माशांच्या साठवणीसाठी वाळवण्याची पद्धत पारंपरिकरीत्या वापरली जात असे. ताज्या माशांची उपलब्धता कमी असलेल्या काळात उपयोग करता यावा म्हणून मासे स्वच्छ करून त्यांच्यावर मीठ लावून वाळवण्याची पद्धत आढळते. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेत खारवणे आणि वाळवणे या पद्धतींचा वापर होत असल्याचे मत्स्यविषयक अभ्यासांत नोंदविले आहे. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील काही भागांत शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीवांच्या वापराशी संबंधित पारंपरिक ज्ञानही आढळते. अशा जलजीवांची उपलब्धता, संकलन आणि अन्नासाठी प्रक्रिया यांचा स्थानिक मत्स्यपरंपरेशी संबंध आहे. <ref name="Gangan2013"/> === भाज्या वाळवणे === पावसाळ्यात किंवा विशिष्ट ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या भाज्या व इतर वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांचे वाळवण करून त्यांचा नंतर उपयोग करण्याची पद्धत कोकणातील ग्रामीण खाद्यपरंपरेत आढळते. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही रानभाज्यांचा स्थानिक आहारात उपयोग केला जातो; त्यांचे संकलन आणि घरगुती प्रक्रिया ही स्थानिक अन्नज्ञानाचा भाग आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> भाज्या किंवा वनस्पतीजन्य पदार्थांचे वाळवण करून त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी केले जाते आणि त्यांचा काही काळ साठवणुकीसाठी उपयोग करता येतो. पारंपरिक वाळवण पद्धतींमध्ये उन्हाचा आणि हवेशीर वातावरणाचा वापर महत्त्वाचा होता. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === फळांचे वाळवण === कोकणात आंबा, फणस आणि इतर फळांचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन होत असल्यामुळे त्यांच्या विविध प्रकारे प्रक्रियेला खाद्यसंस्कृतीत स्थान मिळाले आहे. फळे ताजी खाण्याबरोबरच त्यांच्यापासून वाळवण, साठवणयोग्य पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> फणसाच्या गरापासून आणि इतर भागांपासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धत कोकणात आढळते. फणसाच्या प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये वाळवण आणि दीर्घकाळ उपयोग करण्याच्या पद्धतींचाही समावेश होतो. कोकणातील फणसापासून तयार होणाऱ्या पारंपरिक पदार्थांच्या अभ्यासात या अन्नप्रक्रियेचे स्वरूप नोंदविले आहे. <ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंब्यापासूनही विविध टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीचा भाग आहे. अशा प्रक्रियांमुळे हंगामी फळांचा वापर हंगाम संपल्यानंतरही करता येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === लोणची आणि मुरंबे === लोणची आणि मुरंबे हे हंगामी फळे व भाज्यांचे दीर्घकाळ जतन करण्याच्या पारंपरिक पद्धतींपैकी आहेत. आंबा यांसारख्या हंगामी फळांपासून लोणची तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्रातील घरगुती खाद्यसंस्कृतीत रूढ आहे. या पदार्थांमध्ये मीठ, तेल, मसाले, साखर किंवा इतर संरक्षक स्वरूपाच्या पारंपरिक घटकांचा वापर केला जातो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील घरगुती खाद्यपरंपरेत लोणची आणि इतर टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याच्या पद्धती ऋतू, उपलब्ध कच्चा माल आणि कुटुंबाच्या पाकपरंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे या पदार्थांना केवळ चवीपुरते नव्हे, तर हंगामी अन्नसाठवणीच्या पद्धती म्हणूनही पाहता येते. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्रे === पारंपरिक अन्नसाठवणीमध्ये वाळवणे, खारवणे, लोणची घालणे, साखरेच्या पाकात पदार्थ टिकवणे आणि योग्य प्रकारे बंदिस्त करून ठेवणे अशा विविध पद्धतींचा वापर केला जात असे. या पद्धतींचा मुख्य उद्देश हंगामी अन्नपदार्थ अधिक काळ वापरता यावेत आणि अन्नाची नासाडी कमी व्हावी हा होता. <ref name="AgrowonFoodWastage">Agrowon, “छोट्या उपायांद्वारे टाळता येईल अन्न नासाडी”, 2020.</ref> वाळवणाच्या प्रक्रियेत सूर्यप्रकाश, हवा आणि कमी आर्द्रता यांचा उपयोग करून अन्नातील ओलावा कमी केला जातो. पारंपरिक पद्धतींमध्ये पदार्थ पूर्णपणे वाळल्यानंतर ते कोरड्या आणि तुलनेने सुरक्षित ठिकाणी ठेवण्याची पद्धत वापरली जात असे. <ref name="AgrowonDrying">Agrowon, “हवारहित स्थितीमध्ये वाळवणाचे तंत्र”.</ref> अशा साठवण पद्धतींमुळे कोकणातील स्थानिक कृषी व मत्स्य उत्पादनांचा हंगामाबाहेरही उपयोग करणे शक्य होत असे. त्यामुळे वाळवण आणि अन्नसाठवण ही केवळ घरगुती पाककृतींची प्रक्रिया नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतूचक्र आणि ग्रामीण जीवनपद्धतीशी संबंधित पारंपरिक अन्नज्ञानाचा भाग होती. <ref name="Singh2014"/> == ऋतूनुसार कोकणातील आहार == कोकणातील पारंपरिक आहारावर ऋतू, पर्जन्यमान, स्थानिक शेती, समुद्रातील उपलब्धता आणि हंगामी फळे-भाज्या यांचा प्रभाव दिसून येतो. वर्षातील वेगवेगळ्या ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या अन्नघटकांनुसार घरगुती आहारात बदल होत असत. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही स्थानिक पर्यावरण आणि ऋतूचक्राशी जोडलेली परंपरा मानता येते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === पावसाळ्यातील आहार === कोकणात पावसाळ्याच्या काळात भाजीपाला आणि विविध वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांची उपलब्धता वाढते. रानभाज्यांचा वापर हा या ऋतूतील स्थानिक आहाराचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या विविध रानभाज्यांचा स्थानिक लोक अन्न म्हणून वापर करतात, असे नोंदविण्यात आले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पावसाळ्यातील आर्द्र वातावरण आणि स्थानिक पातळीवरील उपलब्धता लक्षात घेऊन अन्नपदार्थांच्या निवडीमध्ये स्थानिक भाज्या, कडधान्ये आणि धान्यांचा वापर केला जात असे. काही पारंपरिक पदार्थांमध्ये तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांचा उपयोग केला जातो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> पावसाळ्यातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक वनस्पतींच्या ज्ञानालाही महत्त्व होते. कोणती रानभाजी खाण्यायोग्य आहे, तिची योग्य प्रक्रिया कशी करावी आणि ती कोणत्या प्रकारे शिजवावी याचे ज्ञान स्थानिक समुदायांमध्ये पिढ्यान्‌पिढ्या प्रचलित राहिले आहे. रत्‍नागिरी आणि महाराष्ट्रातील इतर भागांवरील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांत अशा स्थानिक वनस्पतीज्ञानाची नोंद आढळते. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === हिवाळ्यातील आहार === हिवाळ्यातील आहारात उपलब्ध हंगामी भाज्या, कडधान्ये, धान्ये आणि साठवून ठेवलेले काही पदार्थ यांचा वापर केला जात असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेमध्ये भाताबरोबर नाचणी, कडधान्ये, भाज्या आणि विविध फळपिकांचा समावेश असल्यामुळे ऋतूनुसार स्थानिक अन्नघटकांचा वापर करण्याची विविधता दिसून येते. <ref name="Singh2014"/> हिवाळ्यातील सण, धार्मिक प्रसंग आणि कौटुंबिक समारंभ यांनुसारही खाद्यपदार्थांची निवड बदलत असे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांचा परस्परसंबंध आढळतो. त्यामुळे हिवाळ्यातील आहार हा केवळ ऋतूतील उपलब्धतेवर नव्हे, तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रसंगांवरही आधारित असतो. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> या काळात आधीच्या हंगामात वाळवून किंवा अन्य पद्धतीने साठवून ठेवलेल्या काही खाद्यपदार्थांचाही उपयोग केला जाऊ शकतो. वाळवण ही हंगामी अन्नघटकांचा पुढील काळात उपयोग करण्यासाठी वापरली जाणारी पारंपरिक प्रक्रिया आहे. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === उन्हाळ्यातील आहार === उन्हाळ्यात कोकणातील आहारावर हंगामी फळांची उपलब्धता विशेषतः प्रभाव टाकते. आंबा, फणस, काजू आणि इतर स्थानिक फळपिके या प्रदेशाच्या कृषी आणि खाद्यपरंपरेशी संबंधित आहेत. त्यांपैकी काही फळे ताजी खाल्ली जातात, तर काहींची विविध प्रकारे प्रक्रिया करून त्यांचा पुढील काळात उपयोग केला जातो. <ref name="Singh2014"/> कोकम हे कोकणातील महत्त्वाचे पारंपरिक उत्पादन असून त्याचा उपयोग विविध खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकमाच्या उत्पादनाला आणि प्रक्रियेला कोकणातील कृषी व खाद्यपरंपरेत विशेष स्थान आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> उन्हाळ्यातील आहारासाठी मागील हंगामात तयार करून ठेवलेली लोणची, वाळवणे आणि इतर साठवणयोग्य पदार्थ उपयोगी ठरतात. हंगामी फळे आणि भाज्यांवर प्रक्रिया करून त्यांचे अधिक काळ जतन करणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक अन्नसाठवण पद्धतींपैकी एक आहे. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील उन्हाळी खाद्यपरंपरेत आंबा, फणस, कोकम यांसारख्या हंगामी उत्पादनांचा वापर आणि त्यांची प्रक्रिया यामुळे ऋतू आणि स्थानिक कृषीउत्पादन यांचा संबंध स्पष्ट होतो. त्यामुळे ऋतूनुसार आहारातील बदल हे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> == सण, उत्सव आणि खाद्यपरंपरा == कोकणातील सण आणि उत्सवांमध्ये खाद्यपदार्थांना धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. सणांच्या निमित्ताने विशिष्ट पदार्थ तयार करण्याची, नातेवाईक व शेजाऱ्यांना भोजन देण्याची आणि पारंपरिक पाककृती पुढील पिढीकडे पोहोचवण्याची प्रथा अनेक ठिकाणी आढळते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही केवळ दैनंदिन आहारापुरती मर्यादित न राहता सण, धार्मिक विधी आणि सामाजिक संबंधांशी जोडलेली आहे. <ref name="HadapJoglekar2008">Hadap, Shilpa; Joglekar, P. P. “A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography.” ''Bulletin of the Deccan College Research Institute'', 68/69, 2008–2009, pp. 215–229.</ref> सणानुसार तयार होणारे पदार्थ स्थानिक कृषीउत्पादन, ऋतू आणि उपलब्ध कच्च्या मालाशी संबंधित असतात. भात, नारळ, कडधान्ये, फळे आणि विविध स्थानिक वनस्पतीजन्य पदार्थ यांचा वापर पारंपरिक पाककृतींमध्ये केला जातो. महाराष्ट्रातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांच्यातील संबंध अधोरेखित करण्यात आला आहे. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> सणांच्या प्रसंगी काही पदार्थांना विशिष्ट सांस्कृतिक किंवा धार्मिक संदर्भ प्राप्त होतो. अशा पदार्थांच्या कृती, साहित्य आणि तयार करण्याच्या पद्धती घराघरांतून पुढील पिढीकडे पोहोचतात. त्यामुळे सणांच्या खाद्यपरंपरा या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक भाग मानता येतात. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> कोकणातील काही यात्रांमध्ये स्थानिक पारंपरिक पदार्थांना विशेष स्थान असल्याचेही दिसून येते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी येथील भराडी देवीच्या यात्रेशी संबंधित तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख स्थानिक खाद्यपरंपरेच्या संदर्भात केला जातो. यावरून धार्मिक उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ यांचे परस्परसंबंध दिसून येतात. <ref name="AnganewadiRiceVada">Navarashtra, “400-year-old secret: The goddess Bharadi who is celebrating her birthday is at the Anganwadi Jatra in Sindhudurg.”</ref> श्रीकृष्ण जन्माष्टमीसारख्या सणांच्या निमित्तानेही कोकणातील काही पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी आणि काळ्या वाटाण्याची उसळ यांसारख्या पदार्थांचा कोकणातील जन्माष्टमीच्या खाद्यपरंपरेशी संबंध असल्याचे वृत्तांत नमूद करतात. <ref name="AmboliJanmashtami">लोकसत्ता, “कोकणातील आंबोळी आणि काळ्या वाटाण्याची उसळ”, 2024.</ref> सण-उत्सवांच्या निमित्ताने तयार होणाऱ्या खाद्यपदार्थांमध्ये स्थानिक धान्ये, कडधान्ये, नारळ, फळे आणि मसाले यांचा वापर होत असल्याने त्या पदार्थांमधून स्थानिक कृषी जैवविविधतेचेही प्रतिबिंब दिसते. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या प्रदेशातील विविध पिके आणि स्थानिक अन्नस्रोतांची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> अशा खाद्यपरंपरांमुळे सण हे केवळ धार्मिक किंवा सामाजिक कार्यक्रम न राहता कुटुंबातील पाकज्ञान, स्थानिक अन्नस्मृती आणि सामुदायिक सहभाग टिकवून ठेवण्याचे माध्यम ठरतात. पारंपरिक पदार्थांची निर्मिती, सामूहिक भोजन आणि पाहुणचार यांमधून कोकणातील सामाजिक जीवनातील परस्परसंबंध अधिक दृढ होत आले आहेत. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == विवाह आणि इतर सामाजिक समारंभातील खाद्यपरंपरा == कोकणातील विवाह, धार्मिक विधी, कौटुंबिक समारंभ आणि सामुदायिक कार्यक्रमांमध्ये भोजनाला सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. अशा प्रसंगी नातेवाईक, आप्तेष्ट आणि गावातील परिचित यांना एकत्र भोजन देण्याची परंपरा सामाजिक संबंध दृढ करण्याशी जोडलेली आहे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत भोजन, पाहुणचार आणि सामुदायिक सहभाग यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> विवाहसमारंभातील खाद्यपदार्थांची निवड स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, कुटुंबाची परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलत असते. कोकणातील आहारात भात, कडधान्ये, नारळ, भाज्या, फळे आणि स्थानिक मसाल्यांचा वापर असल्यामुळे या घटकांपासून तयार होणाऱ्या पदार्थांना सामाजिक समारंभांच्या भोजनातही स्थान मिळते. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासातून या प्रदेशातील विविध स्थानिक पिके आणि अन्नघटकांची नोंद आढळते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> विवाह आणि इतर मोठ्या समारंभांमध्ये सामूहिक भोजनाची पद्धत विशेष महत्त्वाची राहिली आहे. पारंपरिक पंगतीमध्ये अनेक व्यक्तींना एकत्र भोजन वाढले जाते. भोजन वाढण्याची पद्धत, पदार्थांची क्रमवारी आणि पाहुण्यांचे आदरातिथ्य यांना सामाजिक संकेतांचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. मराठी खाद्यसंस्कृतीवरील अभ्यासांमध्ये पंगत ही भोजनपद्धती सामाजिक आणि सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित असल्याचे दिसून येते. <ref name="Koranne2019"/> कोकणातील काही धार्मिक यात्रा आणि उत्सवांमध्ये विशिष्ट पारंपरिक पदार्थांचा सामुदायिक वापर आढळतो. उदाहरणार्थ, सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख स्थानिक खाद्यपरंपरेच्या संदर्भात केला जातो. अशा उदाहरणांत धार्मिक कार्यक्रम, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="AnganewadiRiceVada">Navarashtra, “400-year-old secret: The goddess Bharadi who is celebrating her birthday is at the Anganwadi Jatra in Sindhudurg.”</ref> सामाजिक समारंभांतील खाद्यपरंपरा केवळ भोजनापुरत्या मर्यादित नसून पदार्थ तयार करण्याचे सामूहिक श्रम, धान्य व इतर साहित्याची पूर्वतयारी, स्वयंपाक आणि पाहुणचार यांचा त्यात समावेश असतो. अशा प्रक्रियांमध्ये घरातील आणि समुदायातील अनुभवी व्यक्तींचे पारंपरिक खाद्यज्ञान पुढील पिढीपर्यंत पोहोचत राहते. कोकणातील खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतर यांचा अभ्यास करणाऱ्या लेखनात खाद्यपदार्थ हे कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळख जपण्याचे माध्यम ठरू शकतात, असे दिसते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> आधुनिक काळात विवाहसमारंभातील भोजनपद्धतींमध्ये बदल झाले असले तरी स्थानिक पारंपरिक पदार्थांचा समावेश अनेक ठिकाणी कायम आहे. पारंपरिक पदार्थांचे व्यापारीकरण, सामुदायिक कार्यक्रम आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांमुळे काही स्थानिक खाद्यपदार्थांना नव्याने बाजारपेठ मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील अमूर्त सांस्कृतिक वारसा आणि प्रादेशिक विकासाच्या अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा सांस्कृतिक वारशाशी असलेला संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> == महिलांची भूमिका आणि पारंपरिक खाद्यज्ञान == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीच्या जतनात महिलांची भूमिका महत्त्वाची राहिली आहे. धान्य, कडधान्ये, भाज्या, फळे, मासे आणि इतर स्थानिक अन्नघटकांची निवड, त्यांची घरगुती प्रक्रिया, स्वयंपाक, वाळवण आणि साठवण यांसंबंधीचे ज्ञान दैनंदिन कौटुंबिक जीवनातून पुढे नेले जात असे. खाद्यपदार्थांशी संबंधित हे ज्ञान स्थानिक पर्यावरण, ऋतू आणि उपलब्ध संसाधनांशी जोडलेले होते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === खाद्यज्ञानाचे पिढ्यान्‌पिढ्यांचे संक्रमण === पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संक्रमण प्रामुख्याने प्रत्यक्ष कृती, निरीक्षण आणि कौटुंबिक सहभागातून होत असे. कोणते धान्य किंवा कडधान्य कोणत्या पदार्थासाठी वापरायचे, रानभाज्यांची ओळख कशी करायची, पदार्थांची पूर्वतयारी कशी करायची आणि वाळवण किंवा साठवण कोणत्या पद्धतीने करायची, यांसारखे ज्ञान अनुभवातून आत्मसात केले जात असे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक वनस्पतींच्या वापराबाबतच्या अभ्यासांत स्थानिक समुदायांमध्ये वनस्पतींच्या उपयोगाचे पारंपरिक ज्ञान नोंदविले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> खाद्यज्ञान हे केवळ पाककृतींच्या स्वरूपात नसून स्थानिक अन्नस्रोतांची ओळख, त्यांची ऋतूनुसार उपलब्धता, योग्य प्रक्रिया आणि उपयोग यांचा एकत्रित अनुभव होता. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासात स्थानिक समुदायांच्या वनस्पतीविषयक पारंपरिक ज्ञानाची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> आधुनिक जीवनशैली, स्थलांतर आणि बदलत्या अन्ननिवडींमुळे पारंपरिक खाद्यज्ञानाच्या संक्रमणाच्या पद्धतींमध्ये बदल झाले आहेत. दक्षिण कोकणातील स्थलांतर, खाद्यपदार्थ आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अभ्यास करताना खाद्यपरंपरा या कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळखीशी जोडलेल्या असल्याचे दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine"/> === घरगुती अन्नप्रक्रियेत महिलांची भूमिका === घरगुती अन्नप्रक्रियेमध्ये धान्याची कांडणी, दळण, पीठ तयार करणे, भाज्या आणि फळांची प्रक्रिया, वाळवण, लोणची तयार करणे, मासे खारवणे किंवा वाळवणे आणि विविध पदार्थांची पूर्वतयारी अशा अनेक कामांचा समावेश होता. या प्रक्रियांमुळे स्थानिक अन्नघटकांचा अधिक काळ उपयोग करणे शक्य होत असे. महाराष्ट्रातील पारंपरिक वाळवण पद्धतींबाबतच्या लेखनात घरगुती पातळीवरील अन्नसाठवणीचे महत्त्व स्पष्ट होते. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> पारंपरिक अन्नप्रक्रियेत महिलांचा सहभाग केवळ स्वयंपाक करण्यापुरता मर्यादित नव्हता. कच्च्या पदार्थांची निवड, स्वच्छता, प्रक्रिया, साठवण आणि योग्य वेळी त्यांचा वापर यामध्येही त्यांचे अनुभवाधारित ज्ञान उपयोगी पडत असे. स्थानिक रानभाज्या आणि इतर वनस्पतीजन्य अन्नघटकांच्या वापराबाबतच्या अभ्यासांत अशा स्थानिक अन्नज्ञानाचे महत्त्व दिसून येते. <ref name="Borate2020"/> काही पारंपरिक पदार्थांच्या निर्मितीत सामूहिक घरगुती श्रमांची आवश्यकता असल्याने अन्नप्रक्रिया ही कौटुंबिक आणि सामाजिक सहभागाची प्रक्रिया देखील होती. धान्य, फळे, भाज्या आणि इतर स्थानिक उत्पादनांवर प्रक्रिया करून त्यांचे विविध खाद्यपदार्थांमध्ये रूपांतर करण्यामुळे घरगुती अन्नव्यवस्थेत स्थानिक संसाधनांचा अधिक व्यापक उपयोग होत असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासातून या प्रदेशातील विविध स्थानिक पिके आणि अन्नस्रोतांचे महत्त्व स्पष्ट होते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> महिलांच्या या अनुभवाधारित योगदानामुळे पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या कृती, प्रक्रिया आणि साठवण पद्धती घरगुती पातळीवर टिकून राहण्यास मदत झाली. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात महिलांचे पारंपरिक खाद्यज्ञान हे स्वतंत्र सांस्कृतिक घटक म्हणून विचारात घेणे महत्त्वाचे ठरते. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> == खाद्यसंस्कृती आणि स्थानिक अर्थव्यवस्था == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा संबंध स्थानिक शेती, मत्स्यव्यवसाय, फळबागा, वनस्पतीजन्य अन्नस्रोत आणि ग्रामीण बाजारपेठांशी आहे. भात, नाचणी, कडधान्ये, नारळ, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या स्थानिक उत्पादनांचा वापर दैनंदिन आहाराबरोबरच विविध प्रक्रिया केलेल्या खाद्यपदार्थांच्या निर्मितीत केला जातो. त्यामुळे स्थानिक कृषी उत्पादन आणि खाद्यपरंपरा यांच्यात परस्परावलंबी संबंध निर्माण झाला आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === शेती आणि खाद्यपदार्थ === कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक कृषी उत्पादनाशी निकटपणे संबंधित आहे. भात हे या प्रदेशातील प्रमुख अन्नधान्य असून त्यासोबत नाचणी, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, फळे आणि इतर स्थानिक पिकांचा आहारात उपयोग केला जातो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या प्रदेशातील विविध पिके आणि स्थानिक अन्नस्रोतांचे महत्त्व नोंदविले आहे. <ref name="Singh2014"/> आंबा, काजू, फणस आणि कोकम यांसारखी पिके कोकणाच्या कृषी अर्थव्यवस्थेशी तसेच खाद्यसंस्कृतीशी संबंधित आहेत. या उत्पादनांचा ताज्या स्वरूपात वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यावर प्रक्रिया करून विविध खाद्यपदार्थ आणि साठवणयोग्य पदार्थ तयार केले जातात. कोकमाच्या उत्पादन आणि उपयोगाबाबतच्या अभ्यासात त्याचे कोकणातील कृषी आणि खाद्यपरंपरेतील महत्त्व अधोरेखित केले आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> स्थानिक कृषी उत्पादनांचे पीठ, वाळवण, लोणची, मुरंबे, पेये किंवा इतर प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये रूपांतर केल्यामुळे उत्पादनाला अतिरिक्त उपयोगमूल्य प्राप्त होते. अशा अन्नप्रक्रियेमुळे हंगामी उत्पादनांचा वापर अधिक काळ करता येतो आणि स्थानिक खाद्यपरंपरेतील पदार्थांचे विविधीकरण होते. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === मत्स्यव्यवसाय आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील विस्तीर्ण समुद्रकिनारा, खाड्या आणि नद्या यांमुळे मत्स्यव्यवसायाला स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व प्राप्त झाले आहे. ताजे मासे तसेच खारवलेले आणि वाळवलेले मासे हे किनारी भागातील खाद्यपरंपरेचे घटक आहेत. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेवरील अभ्यासात खारवणे आणि वाळवणे यांसारख्या पारंपरिक प्रक्रियांचा उल्लेख आढळतो. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील खाड्या आणि किनारी परिसंस्थांमध्ये शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य द्विकपाटी जलजीवांच्या संकलनाशी संबंधित स्थानिक ज्ञान आढळते. रत्‍नागिरीच्या दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील अभ्यासात अशा जलजीवांच्या मत्स्यव्यवस्थापनाशी संबंधित स्थानिक ज्ञानाची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Gangan2013"/> मत्स्यव्यवसायामुळे मिळणाऱ्या उत्पादनाचा वापर स्थानिक उपभोगाबरोबरच बाजारपेठेत विक्रीसाठीही केला जातो. मासे वाळवणे, खारवणे किंवा इतर प्रकारे प्रक्रिया करणे यामुळे मत्स्यउत्पादनाचा वापर ताज्या माशांच्या उपलब्धतेपुरता मर्यादित राहत नाही. त्यामुळे मत्स्यव्यवसाय आणि पारंपरिक खाद्यप्रक्रिया यांचा परस्परसंबंध निर्माण होतो. <ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> === स्थानिक बाजारपेठ आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ === स्थानिक बाजारपेठांमध्ये ताजी कृषी उत्पादने, फळे, भाज्या, मासे आणि प्रक्रिया केलेले पारंपरिक खाद्यपदार्थ यांची देवाणघेवाण होते. कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांना स्थानिक मागणीबरोबरच शहरांमध्ये राहणाऱ्या कोकणातील लोकांकडूनही मागणी निर्माण होत असल्याचे खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतराच्या संदर्भातील अभ्यासातून दिसते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे विक्रीयोग्य स्वरूपात रूपांतर झाल्यामुळे घरगुती पाककृतींना स्थानिक बाजारपेठेशी जोडले जाण्याची संधी मिळते. वाळवण, लोणची, फळांवरील प्रक्रिया, पारंपरिक स्नॅक्स आणि इतर स्थानिक पदार्थ यांचा अशा अन्नउद्योगात उपयोग होऊ शकतो. महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ उद्योगावरील मराठी विश्वकोशातील नोंद अन्नप्रक्रिया आणि उद्योग यांच्यातील संबंध स्पष्ट करते. <ref name="MarathiVishwakoshFoodIndustry">मराठी विश्वकोश, “खाद्यपदार्थ उद्योग”.</ref> कोकणातील पारंपरिक पदार्थांना सांस्कृतिक आणि पर्यटनाच्या संदर्भातही बाजारपेठ मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त वारशावरील अभ्यासात प्रादेशिक खाद्यपरंपरा ही स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचा एक घटक म्हणून विचारात घेतली आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> === महिला बचत गट आणि खाद्यउद्योग === महिला बचत गटांच्या माध्यमातून पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन आणि विक्री करण्याला ग्रामीण भागात नवीन आर्थिक संधी मिळू शकतात. वाळवण, लोणची, मसाले, पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांचे सामूहिक उत्पादन करून त्यांची विक्री स्थानिक बाजारपेठा, प्रदर्शन आणि महोत्सवांमध्ये केली जाते. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> कोकण सरससारख्या उपक्रमांमध्ये महिला बचत गटांनी तयार केलेल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांना आणि स्थानिक उत्पादनांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला जातो. अशा उपक्रमांमुळे पारंपरिक पाककृतींचे व्यावसायिक स्वरूपात सादरीकरण होण्याबरोबरच ग्रामीण महिलांच्या उत्पादनांना ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळते. <ref name="KokanSaras2026"/> पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे व्यापारीकरण करताना स्थानिक पाकज्ञान, उपलब्ध कच्चा माल आणि ग्राहकांची मागणी यांचा समन्वय साधला जातो. त्यामुळे महिला बचत गट हे केवळ उत्पादन-विक्रीचे माध्यम न राहता स्थानिक खाद्यपरंपरेचे संवर्धन आणि तिच्या आर्थिक उपयोगाचे एक माध्यम ठरू शकतात. <ref name="KadamSoshte2025"/> == पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीतील बदल == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीवर स्थलांतर, बदलती जीवनशैली, शहरीकरण, बाजारपेठेचा विस्तार आणि आधुनिक अन्नपदार्थांची वाढती उपलब्धता यांचा परिणाम झाला आहे. पूर्वी स्थानिक शेती, मत्स्यव्यवसाय, ऋतू आणि घरगुती अन्नप्रक्रिया यांवर मोठ्या प्रमाणात आधारित असलेला आहार बदलत्या सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीनुसार अधिक विविध झाला आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतराच्या अभ्यासातून खाद्यपदार्थांचा सांस्कृतिक स्मृती आणि ओळखीशी असलेला संबंधही स्पष्ट होतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === स्थलांतर आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातून मुंबईसह महाराष्ट्रातील आणि देशातील विविध शहरी भागांकडे झालेल्या स्थलांतरामुळे खाद्यसंस्कृतीचा प्रसार स्थानिक भौगोलिक परिसराच्या पलीकडे झाला. स्थलांतरित समुदायांनी आपल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या कृती, चवी आणि स्वयंपाकपद्धती नवीन ठिकाणी नेल्या. त्यामुळे खाद्यपदार्थ हे स्थलांतरितांच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि ओळखीशी जोडलेले माध्यम बनले. दक्षिण कोकणातील स्थलांतर आणि खाद्यसंस्कृतीवरील अभ्यासात या संबंधाची नोंद आढळते. <ref name="GhoshCuisine"/> स्थलांतरामुळे पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये परस्परसंवादही वाढला. कोकणातील पदार्थ शहरी बाजारपेठेत उपलब्ध होऊ लागले, तर स्थलांतरित कुटुंबांच्या आहारात नवीन प्रदेशातील पदार्थांचा समावेश झाला. त्यामुळे पारंपरिक आणि आधुनिक खाद्यपद्धतींचे मिश्र स्वरूप काही कुटुंबांच्या आहारात निर्माण झाले. <ref name="GhoshCuisine"/> शहरी भागात राहणाऱ्या कोकणी समुदायांसाठी पारंपरिक खाद्यपदार्थ हे सांस्कृतिक सातत्य राखण्याचे एक साधन ठरू शकतात. पारंपरिक पदार्थांच्या कृती घरगुती पातळीवर तयार करणे, सण-समारंभांच्या वेळी त्यांचा वापर करणे आणि नातेवाईकांमध्ये त्यांची देवाणघेवाण करणे यामुळे खाद्यपरंपरा मूळ प्रदेशाबाहेरही टिकून राहते. <ref name="GhoshCuisine"/> === बदलती जीवनशैली आणि आहार === शहरीकरण, रोजगाराच्या बदलत्या पद्धती, वेळेची कमतरता आणि बाजारपेठेत सहज उपलब्ध होणारे प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ यांमुळे पारंपरिक घरगुती अन्ननिर्मितीच्या पद्धतींमध्ये बदल झाले आहेत. धान्य दळणे, कांडणे, वाळवण करणे किंवा इतर अन्नप्रक्रिया घरच्या घरी करण्याऐवजी तयार किंवा अर्धप्रक्रिया केलेल्या वस्तू वापरण्याचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. <ref name="KonkanAdolescents">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> ग्रामीण कोकणातील किशोरवयीन मुलांच्या आहारविषयक सवयींवरील अभ्यासात कुटुंब, उपलब्धता, सामाजिक वातावरण आणि बदलती जीवनशैली यांचा आहाराच्या निवडींवर प्रभाव पडत असल्याचे दिसून येते. त्यामुळे पारंपरिक अन्नपद्धती आणि बदलत्या आहारनिवडी यांचा संबंध समजून घेण्यासाठी स्थानिक सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक ठरते. <ref name="KonkanAdolescents"/> बदलत्या जीवनशैलीमुळे पारंपरिक पदार्थ पूर्णपणे नाहीसे झाले आहेत असे म्हणता येत नाही. काही पदार्थ दैनंदिन आहारातून कमी झाले असले तरी ते सण, कौटुंबिक समारंभ, स्थानिक उत्सव किंवा विशेष प्रसंगी तयार केले जातात. त्यामुळे काही पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे स्वरूप दैनंदिन आहाराऐवजी सांस्कृतिक आणि प्रसंगाधारित खाद्यपरंपरेचे झाले आहे. <ref name="GhoshCuisine"/> === आधुनिक खाद्यपदार्थांचा प्रभाव === आधुनिक बाजारपेठेमुळे पॅकेज्ड आणि प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ, तयार खाद्यपदार्थ आणि जलद तयार होणारे पदार्थ ग्रामीण तसेच शहरी भागांत अधिक सहज उपलब्ध झाले आहेत. त्यामुळे पारंपरिक घरगुती पदार्थांबरोबरच आधुनिक खाद्यपदार्थांचाही आहारात समावेश झाला आहे. ग्रामीण कोकणातील आहारविषयक अभ्यासात किशोरवयीन मुलांच्या आहाराच्या सवयींवर बदलत्या सामाजिक आणि अन्नपर्यावरणाचा प्रभाव नोंदविला आहे. <ref name="KonkanAdolescents"/> आधुनिक खाद्यपदार्थांच्या वाढत्या उपलब्धतेमुळे स्थानिक धान्ये, पारंपरिक पाककृती आणि घरगुती अन्नप्रक्रिया यांच्यासमोर नवीन पर्याय निर्माण झाले आहेत. तथापि, स्थानिक उत्पादनांवर आधारित पदार्थांचे महत्त्व पूर्णपणे संपलेले नाही. भात, नाचणी, नारळ, कोकम, आंबा, फणस आणि इतर स्थानिक उत्पादनांपासून तयार होणारे पदार्थ अजूनही कोकणाच्या खाद्यपरंपरेचा भाग आहेत. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> आधुनिक काळात पारंपरिक खाद्यपदार्थांना नव्या बाजारपेठा आणि पर्यटनाच्या माध्यमातूनही प्रसाराची संधी मिळत आहे. पारंपरिक पदार्थांचे व्यावसायिक उत्पादन, खाद्यपर्यटन आणि सांस्कृतिक महोत्सव यांमुळे काही स्थानिक पदार्थांना नव्याने ग्राहकवर्ग मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशावरील अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा प्रादेशिक सांस्कृतिक वारशाशी संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> त्यामुळे आधुनिक खाद्यपदार्थांचा प्रभाव हा पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीच्या केवळ ऱ्हासाचा विषय नसून बदल, अनुकूलन आणि पुनर्वापराची प्रक्रियाही आहे. काही पारंपरिक पदार्थांचे दैनंदिन जीवनातील स्थान कमी झाले असले तरी ते सण, पर्यटन, बाजारपेठ आणि सांस्कृतिक ओळख यांमधून नव्या स्वरूपात टिकून राहू शकतात. <ref name="GhoshCuisine"/> == आधुनिक काळातील कोकणातील खाद्यसंस्कृती == आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीवर शहरीकरण, स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, पर्यटन आणि बदलती जीवनशैली यांचा प्रभाव पडला आहे. त्याच वेळी स्थानिक कृषी उत्पादनांवर आधारित पारंपरिक पदार्थांना नव्या बाजारपेठा आणि सांस्कृतिक संदर्भही प्राप्त झाले आहेत. त्यामुळे आधुनिक कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये पारंपरिकता आणि आधुनिकता यांचे सहअस्तित्व दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === पारंपरिक पदार्थांचे व्यापारीकरण === कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ घरगुती वापरापुरते मर्यादित न राहता स्थानिक बाजारपेठेत विक्रीसाठी उपलब्ध होऊ लागले आहेत. वाळवण, लोणची, मसाले, पारंपरिक स्नॅक्स, फळांपासून तयार केलेले पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ यांचे लघुउद्योग किंवा सामूहिक उत्पादन केले जाते. अन्नपदार्थांवरील प्रक्रिया आणि त्यांचे बाजारपेठीय रूपांतर हे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी जोडलेले आहे. <ref name="MarathiVishwakoshFoodIndustry">मराठी विश्वकोश, “खाद्यपदार्थ उद्योग”.</ref> महिला बचत गटांच्या माध्यमातून पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन आणि विक्री करण्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकण सरससारख्या उपक्रमांमध्ये कोकणातील महिला बचत गटांनी तयार केलेले पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि स्थानिक उत्पादने बाजारपेठेत सादर केली जातात. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> व्यापारीकरणामुळे पारंपरिक पदार्थांचे प्रमाणित उत्पादन, पॅकिंग, साठवण आणि विक्री यांना महत्त्व प्राप्त झाले आहे. त्यामुळे घरगुती पाककृतींना व्यापक ग्राहकवर्ग मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे; मात्र व्यावसायिक उत्पादनाच्या प्रक्रियेत मूळ कृती, स्थानिक साहित्य आणि पारंपरिक पद्धती यांमध्ये बदल होऊ शकतात. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> === खाद्यपर्यटन === कोकणातील समुद्रकिनारे, ग्रामीण परिसर, स्थानिक कृषी उत्पादन, मत्स्यव्यवसाय आणि प्रादेशिक खाद्यपदार्थ यांमुळे खाद्यपर्यटनाला संधी निर्माण झाली आहे. पर्यटकांसाठी स्थानिक खाद्यपदार्थ हा केवळ भोजनाचा भाग न राहता प्रदेशाची संस्कृती आणि स्थानिक जीवनपद्धती अनुभवण्याचे माध्यम ठरू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती आणि खाद्यपर्यटनावरील अभ्यासात पारंपरिक पाककृतींचे सांस्कृतिक वारसा आणि पर्यटनाशी असलेले संबंध अधोरेखित केले आहेत. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra">Sanjukta Sattar, “Culinary Tourism and Conservation of Traditional Cuisines in Maharashtra, India.” In ''Living Heritage and Sustainable Tourism Management'', Springer, 2026, pp. 149–168.</ref> स्थानिक खाद्यपदार्थांचा पर्यटनाशी संबंध जोडल्यामुळे ग्रामीण उत्पादक, छोटे खाद्यव्यवसाय, महिला बचत गट आणि स्थानिक बाजारपेठ यांना आर्थिक संधी मिळू शकतात. पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे प्रदर्शन, स्थानिक खाद्यउत्सव आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम हे अशा खाद्यपर्यटनाचे विविध प्रकार ठरू शकतात. <ref name="KadamSoshte2025"/> खाद्यपर्यटनाच्या माध्यमातून पर्यटकांना स्थानिक पदार्थांसोबत त्यामागील कृषी, मत्स्यव्यवसाय, अन्नप्रक्रिया आणि सांस्कृतिक परंपरांची माहिती मिळू शकते. त्यामुळे खाद्यसंस्कृतीचे पर्यटनाशी जोडले जाणे हे स्थानिक सांस्कृतिक वारशाच्या प्रसाराचे एक माध्यम ठरू शकते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra"/> === पारंपरिक पदार्थांचे पुनरुज्जीवन === बदलत्या आहारपद्धतींच्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे दस्तऐवजीकरण, बाजारपेठीय सादरीकरण, खाद्यउत्सव आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांच्या माध्यमातून काही पदार्थांना नव्याने महत्त्व प्राप्त होत आहे. स्थानिक धान्ये, फळे, वनस्पतीजन्य खाद्यघटक आणि पारंपरिक पाककृती यांचा पुनर्वापर केल्यामुळे स्थानिक खाद्यपरंपरेचे ज्ञान पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचण्यास मदत होऊ शकते. <ref name="KadamSoshte2025"/> पारंपरिक पदार्थांचे पुनरुज्जीवन हे केवळ जुन्या पाककृती पुन्हा तयार करण्यापुरते मर्यादित नसून त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक अन्नघटक, प्रक्रिया, पाककौशल्य आणि सांस्कृतिक संदर्भ जतन करण्याशी संबंधित आहे. कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासांमध्ये खाद्यपदार्थांचा सांस्कृतिक स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांच्याशी असलेला संबंध दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine"/> स्थानिक खाद्यपदार्थांना बाजारपेठ, पर्यटन आणि सामुदायिक उपक्रमांमधून नवीन व्यासपीठ मिळाल्यास पारंपरिक खाद्यज्ञानाला आर्थिक मूल्यही प्राप्त होऊ शकते. महिला बचत गट आणि स्थानिक उत्पादकांच्या माध्यमातून पारंपरिक पदार्थांचे उत्पादन व विक्री करण्याचे उपक्रम याचे उदाहरण आहेत. <ref name="KokanSaras2026"/> अशा प्रक्रियेत पारंपरिकतेचे जतन आणि आधुनिक ग्राहकांच्या गरजा यांच्यात संतुलन राखणे महत्त्वाचे ठरते. स्थानिक साहित्य, पारंपरिक कृती आणि प्रादेशिक वैशिष्ट्ये शक्य तितकी जपून आधुनिक पॅकेजिंग, स्वच्छता, साठवण आणि बाजारपेठीय पद्धतींचा स्वीकार केल्यास पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीला आधुनिक काळातही टिकून राहण्याची संधी मिळू शकते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra"/> == पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन == कोकणातील पारंपरिक खाद्यज्ञानामध्ये स्थानिक धान्ये, कडधान्ये, भाज्या, रानभाज्या, फळे, मासे आणि इतर अन्नस्रोतांची ओळख, त्यांची ऋतूनुसार उपलब्धता, प्रक्रिया, स्वयंपाक, वाळवण आणि साठवण यांचा समावेश होतो. हे ज्ञान स्थानिक पर्यावरण आणि कृषी जैवविविधतेशी संबंधित असल्यामुळे त्याचे संवर्धन हे खाद्यपरंपरेबरोबरच स्थानिक जैवसांस्कृतिक वारशाच्या जतनाशीही संबंधित आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन करण्यासाठी त्याचे दस्तऐवजीकरण महत्त्वाचे ठरते. स्थानिक पदार्थांची नावे, त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक, तयार करण्याच्या पद्धती, ऋतुनुसार उपलब्धता आणि त्यांच्याशी संबंधित सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांची नोंद केल्यास हे ज्ञान पुढील पिढ्यांसाठी उपलब्ध राहू शकते. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांमध्ये स्थानिक समुदायांच्या वनस्पतीविषयक पारंपरिक ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण करण्यात आले आहे. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या रानभाज्या आणि इतर वनस्पतीजन्य अन्नघटकांच्या वापराबाबतचे स्थानिक ज्ञानही जतन करणे आवश्यक आहे. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप गावांवरील अभ्यासात पावसाळी रानभाज्यांचा स्थानिक अन्न म्हणून वापर नोंदविण्यात आला आहे. अशा स्थानिक अभ्यासांमधून विशिष्ट प्रदेशातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचे स्वरूप समजण्यास मदत होते. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पारंपरिक पाककृतींचे जतन केवळ लिखित नोंदीद्वारे न होता प्रत्यक्ष कृती आणि पिढ्यान्‌पिढ्यांच्या सहभागातूनही होऊ शकते. घरगुती स्वयंपाक, सण-समारंभ, सामुदायिक भोजन आणि स्थानिक खाद्यउत्सव यांमध्ये पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची संधी उपलब्ध झाल्यास पाककौशल्य आणि खाद्यज्ञानाचे संक्रमण सुरू राहते. खाद्यपरंपरा, स्थलांतर आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अभ्यास करताना खाद्यपदार्थ कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक सातत्याशी संबंधित असल्याचे दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> स्थानिक खाद्यपदार्थांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हेही संवर्धनाचे एक माध्यम ठरू शकते. महिला बचत गट आणि स्थानिक उत्पादक पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन व विक्री करीत असल्यास पारंपरिक पाककृतींना आर्थिक उपयोगमूल्य प्राप्त होते आणि त्यांचे उत्पादन पुढे चालू ठेवण्यास प्रोत्साहन मिळू शकते. कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील वृत्तांत अशा उपक्रमांचे उदाहरण देतो. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> खाद्यपर्यटन आणि सांस्कृतिक पर्यटनाच्या माध्यमातूनही पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे संवर्धन करता येऊ शकते. स्थानिक पदार्थ, त्यांची निर्मितीपद्धती आणि त्यांच्याशी संबंधित सांस्कृतिक संदर्भ पर्यटकांसमोर मांडल्यास खाद्यपरंपरेला सांस्कृतिक तसेच आर्थिक महत्त्व प्राप्त होऊ शकते. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशाच्या अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा प्रादेशिक वारशाशी संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन करताना त्याचे व्यापारीकरण आणि आधुनिक रूपांतर यांच्यात संतुलन राखणे आवश्यक आहे. पारंपरिक पदार्थांचे मूळ स्थानिक घटक, पाककृती, प्रक्रिया आणि सांस्कृतिक संदर्भ जपून आधुनिक स्वच्छता, पॅकेजिंग, साठवण आणि बाजारपेठीय पद्धतींचा स्वीकार केल्यास या खाद्यपरंपरांना बदलत्या काळातही टिकवून ठेवण्याची शक्यता वाढते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra">Sanjukta Sattar, “Culinary Tourism and Conservation of Traditional Cuisines in Maharashtra, India.” In ''Living Heritage and Sustainable Tourism Management'', Springer, 2026, pp. 149–168.</ref> कोकणातील पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन म्हणजे केवळ जुन्या पाककृती जतन करणे नव्हे; तर स्थानिक अन्नस्रोत, कृषी जैवविविधता, अन्नप्रक्रिया, पाककौशल्य, सामाजिक परंपरा आणि त्यामागील लोकज्ञान यांचे सातत्य राखणे होय. त्यामुळे या ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण, पिढ्यांमधील हस्तांतरण, स्थानिक उत्पादकांना बाजारपेठ, शैक्षणिक अभ्यास आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांचा समन्वय हा त्याच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो. <ref name="Singh2014"/> == हेही पाहा == * [[कोकण]] * [[कोकम]] * [[फणस]] * [[नारळ]] == बाह्यदुवे == * [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ महाराष्ट्र पर्यटन विभाग — महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती] * [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणा — कोकण] * [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html ICAR–भारतीय मसाला संशोधन संस्था — कोकम] * [https://epubs.icar.org.in/index.php/IndHort/article/view/166983 ICAR — ''Kokum: The Purple Pulse of the Konkan''] * [https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/2329 ''Ethnobotany Research and Applications'' — Ratnagiri and Palghar] * [https://sahapedia.org/carving-memories-migration-cuisine-and-identity-south-konkan Sahapedia — ''Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan''] *{{कोकण लोकजीवन}} ==संदर्भ == [[वर्ग:कोकण]] qcpjt9q4q002b89g1fhxgck1zh6o0bg 2717594 2717434 2026-10-06T20:17:10Z AdvAnantGholam 172574 2717594 wikitext text/x-wiki {{Infobox | above = कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती | label1 = प्रदेश | data1 = [[कोकण]] | label2 = देश | data2 = [[भारत]] | label3 = राज्य | data3 = [[महाराष्ट्र]] | label4 = प्रमुख अन्नघटक | data4 = [[भात]], [[नाचणी]], कडधान्ये, [[नारळ]], [[कोकम]], [[आंबा]], फणस, काजू आणि मासे | label5 = खाद्यप्रकार | data5 = प्रादेशिक खाद्यसंस्कृती }} [[File:Malvani Thali from Konkan region of Maharashtra.jpg|thumb|right|300px|कोकणातील पारंपरिक मालवणी थाळी]] '''कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती''' ही या प्रदेशाची भौगोलिक रचना, हवामान, शेती, समुद्राशी असलेले संबंध, स्थानिक जैवविविधता आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरा यांच्याशी निगडित आहे. अरबी समुद्रालगतच्या कोकण प्रदेशात ताजे मासे, भात, नारळ, कोकम तसेच स्थानिक फळे, भाज्या आणि विविध कृषी उत्पादने यांचा आहारात वापर आढळतो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीनुसार, कोकणातील खाद्यपरंपरेत समुद्रातून मिळणारे मासे तसेच नारळ आणि कोकम यांना विशेष स्थान आहे. <ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही एकसंध आणि सर्व भागांत सारखी आढळणारी परंपरा नसून तिच्यात स्थानिक भौगोलिक आणि सामाजिक परिस्थितीनुसार विविधता दिसून येते. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या दोन ठिकाणांवर आधारित श्वेता घोष यांच्या अभ्यासात खाद्यपद्धती, कौटुंबिक स्मृती, स्थलांतर आणि स्थानिक ओळख यांचा परस्परसंबंध मांडला आहे. त्यामुळे पारंपरिक कोकणी खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास करताना स्थानिक आणि प्रादेशिक भिन्नतांचाही विचार करणे आवश्यक ठरते. <ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> या खाद्यसंस्कृतीची घडण स्थानिक उपलब्ध संसाधनांशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, आंबा, फणस यांसारखी कृषी उत्पादने तसेच समुद्री अन्न हे तिचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दक्षिण कोकणावरील अभ्यासात भात, नाचणी, मासे, नारळ, आंबा आणि स्थानिक फळे यांचा दैनंदिन जीवनातील व खाद्यस्मृतीतील संबंधही नोंदवला आहे. <ref name="GhoshKonkan"/> कोकणातील पारंपरिक आहारामध्ये केवळ तयार पदार्थांनाच महत्त्व नसून अन्न तयार करण्याच्या पद्धती, वाळवण, साठवण, ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पदार्थांचा वापर आणि सण-समारंभांशी संबंधित खाद्यपरंपराही महत्त्वाच्या आहेत. अशा परंपरांमधून स्थानिक पर्यावरणाशी जुळवून घेतलेले अन्नज्ञान आणि घरगुती पाककौशल्य पिढ्यान्‌पिढ्या पुढे गेले आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात अन्न, स्मृती, कुटुंब आणि स्थलांतर यांच्यातील संबंध विशेषत्वाने दिसून येतो. <ref name="GhoshKonkan"/> आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्येही बदल झाले आहेत. स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, बदलती जीवनशैली आणि खाद्यपदार्थांच्या उपलब्धतेतील बदल यांचा पारंपरिक आहारावर परिणाम झाला आहे. त्याच वेळी कोकणी आणि मालवणी खाद्यसंस्कृतीला पर्यटन, माध्यमे आणि खाद्यपर्यटनामुळे नव्याने सार्वजनिक ओळख मिळत आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा केवळ जुन्या पदार्थांचा परिचय नसून बदलत्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रक्रियेचा अभ्यासही ठरतो. <ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीची भौगोलिक आणि सामाजिक पार्श्वभूमी == कोकण हा अरबी समुद्र आणि सह्याद्री पर्वतरांग यांच्यामधील भौगोलिक प्रदेश आहे. महाराष्ट्रातील कोकणाचा भूभाग समुद्रकिनारा, डोंगरउतार, दऱ्या, पठारे, नद्या आणि उच्च पर्जन्यमान अशा विविध भौगोलिक घटकांनी बनलेला आहे. या भौगोलिक परिस्थितीचा येथील शेती, स्थानिक उत्पादनांची उपलब्धता आणि आहारपद्धतीवर परिणाम झाला आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासानुसार, या प्रदेशाची भौगोलिक रचना आणि हवामान यांमुळे येथे भातशेती तसेच विविध बागायती पिकांची पारंपरिक पद्धती विकसित झाली.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती आणि आहार === कोकणाच्या पश्चिमेला अरबी समुद्र आणि पूर्वेला सह्याद्रीची रांग असल्यामुळे या प्रदेशाला किनारी आणि डोंगराळ अशा दोन्ही भौगोलिक वैशिष्ट्यांचा प्रभाव लाभतो. उच्च पर्जन्यमान, लाल व जांभ्या प्रकारची माती, डोंगरउतार आणि किनारी प्रदेश यांमुळे स्थानिक कृषी उत्पादनांमध्ये विविधता निर्माण झाली आहे. भात हे कोकणातील प्रमुख पीक असून नाचणी, कुळीथ, तूर आणि वाल यांसारखी पिकेही घेतली जातात. नारळ, सुपारी, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या पिकांचेही कोकणातील कृषी व्यवस्थेत महत्त्व आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> स्थानिक पिकांची उपलब्धता आणि ऋतूनुसार मिळणारे नैसर्गिक अन्नस्रोत यांचा पारंपरिक आहाराशी संबंध दिसून येतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवरील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात भात, नाचणी, नारळ, आंबा, विविध स्थानिक फळे आणि समुद्री अन्न यांचा स्थानिक जीवनपद्धतीशी संबंध नोंदवला आहे. त्यामुळे कोकणातील पारंपरिक आहार हा स्थानिक पर्यावरणातून उपलब्ध होणाऱ्या अन्नस्रोतांशी जोडलेला असल्याचे दिसते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === कृषी, समुद्र आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या निर्मितीत शेती आणि समुद्र या दोन्ही नैसर्गिक संसाधनांची भूमिका आहे. भातशेती आणि बागायती पिकांबरोबरच समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणारे मासे, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव हे किनारी भागातील आहाराचे स्रोत राहिले आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीनुसार, कोकणात भात हे प्रमुख पीक असून या प्रदेशातील प्रमुख खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="GSDAKonkan"/> समुद्राशी असलेल्या संबंधामुळे कोकणातील काही भागांमध्ये ताज्या माशांबरोबर सुकामासा तयार करून साठवण्याची परंपराही विकसित झाली. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या नोंदींमध्ये मासे आणि भात हा पारंपरिक आहाराचा महत्त्वाचा भाग असल्याचे तसेच समुद्रातील प्रतिकूल ऋतूंमध्ये वापरासाठी सुकामासा तयार केला जात असल्याचे दिसून येते.<ref name="GhoshKonkan"/> शेती आणि समुद्र यांच्याशी संबंधित अन्नस्रोतांव्यतिरिक्त नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारख्या स्थानिक पिकांनीही कोकणातील खाद्यपरंपरेला विशिष्ट स्वरूप दिले. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील सहभाग नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014"/> === कोकणातील प्रादेशिक खाद्यवैविध्य === ‘कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती’ ही सर्व भागांत समान असलेली एकसंध परंपरा मानता येत नाही. कोकणातील वेगवेगळ्या भागांमध्ये भौगोलिक परिस्थिती, स्थानिक पिके, समुद्राशी असलेले संबंध, समुदायांची जीवनपद्धती, धार्मिक-सामाजिक प्रथा आणि ऐतिहासिक देवाणघेवाण यांनुसार खाद्यपद्धतींमध्ये फरक आढळतो. दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी आणि वेंगुर्ला या भागांवर आधारित अभ्यासातही स्थानिक खाद्यपद्धती, कुटुंबीय स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांचे परस्परसंबंध अधोरेखित केले आहेत.<ref name="GhoshKonkan"/> या प्रादेशिक वैविध्यामुळे एखादा पदार्थ किंवा खाद्यपद्धती संपूर्ण कोकणाची सार्वत्रिक परंपरा म्हणून मांडण्यापेक्षा तिचा भौगोलिक संदर्भ स्पष्ट करणे आवश्यक ठरते. उदाहरणार्थ, किनारी भागातील मासे आणि सुकामासा यांचे महत्त्व, डोंगराळ किंवा ग्रामीण भागातील तृणधान्ये व कडधान्यांचा वापर आणि विशिष्ट जिल्ह्यांतील स्थानिक फळे किंवा भाज्यांचा उपयोग यांत भिन्नता आढळू शकते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा अभ्यास हा स्थानिक संसाधने आणि प्रादेशिक सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेऊन करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="Singh2014"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक हवामान, माती, पर्जन्यमान, शेतीपद्धती आणि उपलब्ध नैसर्गिक साधनसंपत्तीशी संबंधित आहे. भात, नाचणी व इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी कृषी उत्पादने या आहारातील महत्त्वाचे घटक आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात या पिकांचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेशी असलेला संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्य आणि पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे पीक आहे. कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती, भरपूर पर्जन्यमान आणि भातशेतीस पोषक असलेल्या स्थानिक कृषी पद्धतींमुळे भाताला या प्रदेशाच्या अन्नव्यवस्थेत विशेष स्थान मिळाले आहे. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर केवळ शिजवलेल्या भातापुरता मर्यादित नसून त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. तांदळाच्या पिठाचा वापर भाकरी, घावणे, आंबोळी, विविध प्रकारचे वडे आणि इतर पदार्थ तयार करण्यासाठी केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांना स्थानिक खाद्यस्मृती आणि दैनंदिन आहारात महत्त्व असल्याचे आढळते.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणाच्या कृषी व्यवस्थेवरील अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश केला असून, विशेषतः भाताबरोबर विविध तृणधान्यांची लागवड पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीचा वापर भाकरी, पीठ आणि इतर पारंपरिक खाद्यपदार्थांसाठी केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये, भात, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील महत्त्वाचे घटक असल्याचे आढळते. तथापि, नाचणीच्या वापराचे प्रमाण प्रदेश, कुटुंब आणि ऋतूनुसार बदलू शकते.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेचा एक भाग आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा स्थानिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो. कोकण प्रदेशातील पारंपरिक पिकांच्या अभ्यासात कडधान्यांच्या विविध प्रकारांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर आमटी, उसळ, डाळी आणि इतर घरगुती पदार्थांमध्ये केला जातो. स्थानिक पिकांवर आधारित अशा खाद्यपद्धतींमध्ये उपलब्ध धान्ये आणि कडधान्यांचा परस्परपूरक वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरांवरील अभ्यासात कडधान्ये आणि स्थानिक पिकांशी संबंधित खाद्यस्मृतींचाही उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही स्थानिक रानभाज्यांचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रानभाज्यांचा वापर स्थानिक वनस्पतीज्ञानाशी संबंधित आहे. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. अशा ज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशीही संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून त्याचा वापर खाद्यसंस्कृतीत विविध प्रकारे केला जातो. नारळाचा गर, दूध आणि खोबरे यांचा विविध पदार्थांमध्ये वापर केला जातो. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा या प्रदेशातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाच्या वापरामुळे कोकणातील अनेक पदार्थांना विशिष्ट चव आणि स्वरूप प्राप्त होते. महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या अधिकृत माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”], महाराष्ट्र शासन.</ref> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक असून ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ म्हणून त्याचा उल्लेख केला जातो. कोकमाचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी, तसेच विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड, पारंपरिक उपयोग आणि मूल्यवर्धित उत्पादनांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनात कोकमाला या प्रदेशाच्या खाद्य आणि कृषी परंपरेशी जोडले आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर आंबटपणा आणण्यासाठी विविध पदार्थांमध्ये केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर मूल्यवर्धित उत्पादनेही तयार केली जातात. भारतीय मसाला पिकांवरील ICAR–Indian Institute of Spices Researchच्या माहितीत कोकमाचे पारंपरिक खाद्यवापर आणि त्यापासून तयार होणाऱ्या उत्पादनांचा उल्लेख आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक असून विसाव्या शतकात त्याची लागवड या प्रदेशातील कृषी अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग बनली. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बोंडाचा आणि बियांचा विविध प्रकारे उपयोग केला जातो. काजूबीपासून मिळणाऱ्या गराचा खाद्यपदार्थ म्हणून वापर होतो, तर काजूबोंडापासूनही काही स्थानिक प्रक्रिया उत्पादने तयार केली जातात. काजूच्या लागवडीमुळे स्थानिक कृषी उत्पादन, प्रक्रिया आणि बाजारपेठ यांच्यातील संबंध वाढले आहेत.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणाच्या कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. कोकणातील स्थानिक आहारामध्ये या फळांचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धतही आढळते.<ref name="Singh2014"/> फणसापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. त्यामध्ये पिकलेल्या फणसाचा थेट आहारातील वापर तसेच फणसाच्या गरापासून तयार केले जाणारे पदार्थ यांचा समावेश होतो. कोकणातील पारंपरिक फणसाच्या खाद्यपदार्थांवर केलेल्या अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या पाककृती आणि घटकांमध्ये स्थानिक पातळीवर विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंबा, फणस आणि इतर हंगामी फळांचा वापर ऋतूनुसार बदलतो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर होणारा परिणाम तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या विविध खाद्यपदार्थांचा वापर नोंदवला आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == पारंपरिक आहारातील प्रमुख घटक == कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, पर्जन्यमान, शेती, बागायती पिके, समुद्र आणि स्थानिक जैवविविधता यांच्याशी संबंधित आहे. भात, नाचणी आणि इतर तृणधान्ये, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, कोकम, काजू, आंबा आणि फणस यांसारखी पिके कोकणातील पारंपरिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या पिकांच्या लागवडीबरोबरच स्थानिक अन्नव्यवस्थेशी त्यांचा संबंध नोंदवला आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === भात === भात हे कोकणातील प्रमुख अन्नधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील पर्जन्यमान, भौगोलिक परिस्थिती आणि पारंपरिक कृषी पद्धती यांमुळे भातशेतीला या प्रदेशात महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात भाताच्या विविध स्थानिक जाती आणि त्यांच्या लागवडीची परंपरा नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014"/> भाताचा वापर शिजवलेल्या भाताबरोबरच तांदळाचे पीठ किंवा तांदूळ वापरून तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांमध्ये केला जातो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि भातावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === नाचणी आणि इतर तृणधान्ये === नाचणी हे कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा स्थानिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. भाताबरोबर नाचणी आणि इतर तृणधान्यांची लागवड ही कोकणातील पारंपरिक कृषी विविधतेचा भाग असल्याचे या अभ्यासातून दिसून येते.<ref name="Singh2014"/> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात भात, तृणधान्ये, कडधान्ये आणि स्थानिक भाज्या हे आहारातील घटक असल्याचे नोंदवण्यात आले आहे. मात्र या घटकांचा वापर सर्व भागांत किंवा सर्व कुटुंबांत समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === कडधान्ये === कडधान्ये कोकणातील पारंपरिक कृषी आणि आहारव्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक आहेत. कुळीथ, तूर, वाल आणि इतर कडधान्यांचा कोकणातील पारंपरिक कृषी जैवविविधतेमध्ये समावेश आढळतो.<ref name="Singh2014"/> कडधान्यांचा वापर विविध घरगुती खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात कडधान्ये ही स्थानिक आहारातील अन्नघटकांपैकी असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> === भाज्या आणि पालेभाज्या === कोकणातील पारंपरिक आहारात लागवडीतील भाज्यांबरोबरच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या पालेभाज्या आणि रानभाज्यांनाही स्थान आहे. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही वन्य खाद्य वनस्पतींचा ग्रामीण भागातील आहारात वापर केला जातो. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या वन्य खाद्य भाज्यांच्या वापराची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाच्या अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून विविध वनस्पतींच्या उपयोगांची नोंद करण्यात आली आहे. या पारंपरिक वनस्पतीज्ञानाचा काही भाग खाद्यवापराशी संबंधित आहे.<ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === नारळ === नारळ हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात नारळाचा पारंपरिक कृषी व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक म्हणून उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नारळाचा गर, खोबरे आणि नारळाचे दूध यांचा विविध खाद्यपदार्थांमध्ये वापर केला जातो. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकणातील खाद्यपरंपरेत नारळाला महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MTourismFood"/> === कोकम === कोकम हे कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण फळपीक आहे. ''Garcinia indica'' या वनस्पतीचे फळ असलेल्या कोकमाचा पारंपरिक खाद्यपदार्थ, पेये आणि प्रक्रिया केलेल्या उत्पादनांमध्ये उपयोग केला जातो. कोकणातील कोकमाच्या लागवड आणि उपयोगांवरील अभ्यासात त्याचा स्थानिक खाद्यसंस्कृतीशी तसेच कृषी अर्थव्यवस्थेशी संबंध स्पष्ट केला आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> कोकमाच्या सालीपासून आमसूल तयार केले जाते. त्याचा वापर विविध खाद्यपदार्थांमध्ये आंबटपणा आणण्यासाठी केला जातो. कोकमापासून सरबत आणि इतर प्रक्रिया केलेली उत्पादनेही तयार होतात. ICAR–Indian Institute of Spices Researchने कोकमाच्या विविध उपयोगांची नोंद केली आहे.<ref name="IISRKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html “Kokum, Garcinia indica Choisy”], Indian Council of Agricultural Research.</ref> === काजू === काजू हे कोकणातील महत्त्वाचे बागायती पीक आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात काजूचा स्थानिक बागायती पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> काजूच्या बियांचा गर खाद्यपदार्थ म्हणून वापरला जातो. काजूची लागवड आणि त्यावर आधारित प्रक्रिया यांचा कोकणातील कृषी उत्पादन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेशी संबंध आहे.<ref name="Singh2014"/> === आंबा, फणस आणि इतर फळे === आंबा आणि फणस ही कोकणातील प्रमुख फळपिकांपैकी आहेत. कोकणातील कृषी जैवविविधतेवरील अभ्यासात आंबा आणि फणस यांचा पारंपरिक बागायती व्यवस्थेतील महत्त्वाच्या पिकांमध्ये समावेश केला आहे.<ref name="Singh2014"/> फणसाचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील अभ्यासात ‘सांदण’ हा फणसावर आधारित पारंपरिक पदार्थ म्हणून नोंदवला असून त्याच्या घटकांमध्ये आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक विविधता आढळते.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात आंबा आणि फणसाच्या हंगामाचा स्थानिक आहारावर परिणाम होत असल्याचे तसेच ऋतूनुसार उपलब्ध होणाऱ्या फळांचा आहारात समावेश होत असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="KonkanDiet"/> == कोकणातील पारंपरिक मत्स्याहार == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये समुद्र, खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी जलस्रोतांमधून मिळणाऱ्या जलजीवांना महत्त्वाचे स्थान आहे. किनारी भागातील पारंपरिक आहारात विविध प्रकारचे मासे, सुकामासा, शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव यांचा वापर आढळतो. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात मासे आणि भात यांचा स्थानिक आहाराशी असलेला संबंध तसेच मासेमारीशी जोडलेल्या खाद्यपरंपरांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === ताजे मासे === कोकणातील किनारी भागांमध्ये ताजे मासे हे पारंपरिक आहारातील महत्त्वाचे अन्नस्रोत आहेत. समुद्र, खाड्या आणि नदीमुखांमधून मिळणाऱ्या विविध माशांचा स्थानिक पातळीवर आहारासाठी उपयोग केला जातो. महाराष्ट्र शासनाच्या माहितीत कोकणातील खाद्यपद्धतीमध्ये मासे आणि भात यांचा विशेष संबंध नमूद केला आहे.<ref name="GSDAKonkan">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra, [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ “Konkan”], महाराष्ट्र शासन.</ref> माशांच्या उपलब्धतेनुसार आणि स्थानिक पद्धतीनुसार त्यांच्या पाककृतींमध्येही विविधता आढळते. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या नोंदींमध्ये ताज्या माशांचा दैनंदिन आहारातील वापर आणि त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक खाद्यस्मृतींचा उल्लेख आढळतो.<ref name="GhoshKonkan"/> मासेमारी ही केवळ अन्नपुरवठ्याशी संबंधित नसून किनारी समाजांच्या उपजीविकेशीही जोडलेली आहे. त्यामुळे ताज्या माशांचा आहारातील वापर हा स्थानिक मत्स्यव्यवसाय आणि किनारी जीवनपद्धतीशी संबंधित आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === सुकामासे === ताज्या माशांबरोबरच मासे वाळवून साठवण्याची परंपरा कोकणातील किनारी भागांत आढळते. मासे वाळवण्यामुळे त्यांचे दीर्घकाळ जतन करता येते आणि ताजे मासे उपलब्ध नसलेल्या काळात त्यांचा उपयोग करता येतो. महाराष्ट्र किनाऱ्यावरील सुकवलेल्या किंवा प्रक्रिया केलेल्या माशांच्या गुणवत्तेवरील अभ्यासात कोकण किनाऱ्यावरील विविध ठिकाणी पारंपरिक पद्धतीने मासे वाळवून जतन करण्याची पद्धत नोंदवण्यात आली आहे.<ref name="Joseph1988">Joseph, K. George; Muraleedharan, V.; Unnikrishnan Nair, T. S.; Kalaimani, N. “Quality of Cured Fish from the Maharashtra Coast.” ''Fishery Technology'', 25(2), 1988.</ref> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेमध्ये सुकामासा हा स्थानिक खाद्यपद्धतीचा भाग असल्याचेही नोंदवले आहे. मासे वाळवण्याची पद्धत ही स्थानिक हवामान, उपलब्ध मासळी आणि पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्राशी संबंधित आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> मासे वाळवणे ही केवळ अन्न टिकवण्याची प्रक्रिया नसून किनारी भागातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचा एक भाग आहे. मासे प्रक्रिया आणि साठवणुकीशी संबंधित पारंपरिक पद्धतींमध्ये स्थानिक अनुभव आणि उपलब्ध नैसर्गिक परिस्थितीचा उपयोग केला जातो.<ref name="Joseph1988"/> === शिंपले, कालवे आणि इतर जलजीव === कोकणातील काही किनारी भागांमध्ये मास्यांबरोबर शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीव यांचाही आहारासाठी उपयोग केला जातो. विशेषतः खाड्या, नदीमुखे आणि किनारी उथळ जलक्षेत्रे ही अशा जलजीवांच्या संकलनाची ठिकाणे आहेत. दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील बिव्हाल्व्ह मत्स्यसंपत्तीच्या व्यवस्थापनावरील अभ्यासात स्थानिक समुदायांकडून शिंपले आणि कालवे यांसारख्या जलजीवांचे संकलन व व्यवस्थापन करण्याचे पारंपरिक ज्ञान नोंदवले आहे.<ref name="Gangan2013">Gangan, S. S.; Metar, S. Y.; Nirmale, V. H.; Chogale, N. D.; Balange, A. K.; Bhalekar, M. S.; Pai, R. “Indigenous Knowledge in the Management of Bivalve Fishery of South Konkan Coast of Maharashtra, India.” ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 12(1), 2013, pp. 72–79.</ref> रत्‍नागिरीतील भाट्ये नदीमुखावरील अभ्यासात खाद्य बिव्हाल्व्हच्या पारंपरिक संकलनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धती आणि साधनांची नोंद करण्यात आली आहे. या अभ्यासातून खाडी व नदीमुखाशी संबंधित स्थानिक मत्स्यसंकलनाचे ज्ञान आणि त्याचा खाद्यवापराशी असलेला संबंध स्पष्ट होतो.<ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> दक्षिण कोकणातील बिव्हाल्व्ह मत्स्यव्यवस्थापनाच्या अभ्यासात स्थानिक महिलांचा आणि समुदायांच्या पारंपरिक ज्ञानाचा सहभागही नोंदवला आहे. भरती-ओहोटी, ऋतू, जलजीवांची उपलब्धता आणि संकलनाच्या पद्धती यांचे ज्ञान स्थानिक खाद्यसंसाधनांच्या वापराशी जोडलेले आहे.<ref name="Gangan2013"/> == पारंपरिक भाकरी आणि भाताचे पदार्थ == कोकणातील पारंपरिक आहारात भात आणि तृणधान्यांपासून तयार होणाऱ्या भाकरी तसेच तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पदार्थांना स्थान आहे. या पदार्थांचा वापर स्थानिक उपलब्ध धान्ये, ऋतू आणि कुटुंबाच्या खाद्यपरंपरेनुसार बदलतो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात भात, नाचणी आणि वरीसह विविध धान्यांची नोंद करण्यात आली आहे.<ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === तांदळाची भाकरी === तांदळाची भाकरी ही तांदळाच्या पिठापासून तयार केली जाणारी भाकरी असून महाराष्ट्रातील विविध भागांत तिच्या स्थानिक प्रकारांचा आहारात वापर आढळतो. कोकणातील भातकेंद्रित कृषी व्यवस्थेमुळे तांदळापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची परंपरा विकसित झाली आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> तांदळाच्या पिठाची भाकरी तयार करताना पीठ आणि पाण्याचे मिश्रण करून मळलेले पीठ तयार केले जाते आणि ते थापून किंवा लाटून भाजले जाते. मात्र तिच्या तयारीच्या पद्धतीत स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार फरक आढळू शकतो. === नाचणीची भाकरी === नाचणी ही कोकणातील पारंपरिक तृणधान्यांपैकी एक असून तिची लागवड स्थानिक कृषी व्यवस्थेचा भाग आहे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात नाचणीचा पारंपरिक पिकांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="Singh2014"/> नाचणीच्या पिठापासून भाकरी तयार केली जाते. ग्रामीण कोकणातील आहारावरील अभ्यासात तृणधान्ये आणि स्थानिक धान्यांचा आहारातील वापर नोंदवला आहे. नाचणीच्या भाकरीचा वापर मात्र संपूर्ण कोकणात समान प्रमाणात होतो असे मानता येत नाही; तो स्थानिक खाद्यपरंपरा आणि उपलब्धतेनुसार बदलू शकतो.<ref name="KonkanDiet">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> === वरीची भाकरी === वरी हे पारंपरिक तृणधान्य असून महाराष्ट्रातील काही धार्मिक आणि सांस्कृतिक आहारपरंपरांमध्ये त्याचा वापर केला जातो. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील सांस्कृतिक चालीरीती आणि पारंपरिक बियाण्यांवरील नोंदीमध्ये विशिष्ट धार्मिक-सांस्कृतिक प्रथांच्या संदर्भात वरीच्या भाकरीचा उल्लेख आढळतो.<ref name="ESakalRatnagiri">eSakal. “रत्नागिरीतील सांस्कृतिक चालीरीती आणि आदिम बियाणी.” 2025.</ref> वरीची भाकरी हा उल्लेख **रत्‍नागिरीतील विशिष्ट सांस्कृतिक संदर्भापुरता** पाहणे अधिक योग्य आहे. उपलब्ध पुराव्यावरून ती संपूर्ण कोकणातील सर्व समाजांची किंवा सर्व भागांची सार्वत्रिक पारंपरिक भाकरी आहे असा निष्कर्ष काढता येत नाही.<ref name="ESakalRatnagiri"/> === भाताचे विविध पदार्थ === भात हा कोकणातील प्रमुख अन्नघटक असल्यामुळे तांदळापासून विविध प्रकारचे पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी, घावणे, विविध प्रकारचे वडे, उकडीचे पदार्थ आणि इतर तांदळावर आधारित पदार्थ हे स्थानिक खाद्यपरंपरेतील उदाहरणे आहेत. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि त्यावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यस्मृतीशी संबंध नोंदवला आहे.<ref name="GhoshKonkan"/> तांदळापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक, आंबवण्याची पद्धत, आकार आणि पाककृती यांत फरक आढळू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि खाद्यपरंपरांच्या अभ्यासात तांदूळ हा विविध पदार्थांच्या निर्मितीतील महत्त्वाचा स्थानिक अन्नघटक म्हणून दिसून येतो.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> तांदळावर आधारित पदार्थांचे प्रकार आणि त्यांचा वापर प्रदेश, ऋतू, सण आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार बदलू शकतो. त्यामुळे या पदार्थांकडे केवळ अन्न म्हणून न पाहता स्थानिक कृषी उत्पादन, पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी जोडलेल्या खाद्यप्रथांच्या रूपात पाहता येते.<ref name="GhoshKonkan"/> == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ == कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांची रचना स्थानिक पिके, उपलब्ध अन्नस्रोत, ऋतू, स्थानिक पाकपद्धती आणि सामाजिक-सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित आहे. भात आणि तांदळाचे पदार्थ, नारळ, कोकम, विविध कडधान्ये, फळे आणि स्थानिक उपलब्ध घटक यांपासून विविध खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात स्थानिक पदार्थांचा संबंध कुटुंबीय स्मृती, स्थानिक उपलब्धता आणि बदलत्या जीवनपद्धतीशी जोडलेला आढळतो.<ref name="GhoshKonkan">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” Sahapedia.</ref> === आंबोळी === आंबोळी हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठावर आधारित पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांत त्याच्या स्थानिक प्रकारांचा उल्लेख आढळतो. आंबोळी तयार करण्यासाठी तांदूळ किंवा तांदळाचे पीठ वापरले जाते आणि काही प्रकारांमध्ये मिश्रण आंबवून त्यापासून पदार्थ तयार केला जातो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात आंबोळीचा उल्लेख महाराष्ट्रातील पारंपरिक आंबवलेल्या पदार्थांपैकी एक म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="Annapure2020">Annapure, Uday S.; Ghanate, Aarti S.; Halde, Prabodh Shirish. “Ethnic Fermented Foods and Beverages of Maharashtra.” In: ''Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture'', 2020, pp. 305–348.</ref> आंबोळीच्या प्रकारांमध्ये स्थानिक पातळीवर घटक आणि तयार करण्याच्या पद्धतीत फरक आढळतो. कोकणातील आंबोळीविषयीच्या नोंदींमध्ये रत्‍नागिरी, रायगड आणि सिंधुदुर्ग परिसरात तिच्या विविध प्रकारांचा उल्लेख केला आहे. काही ठिकाणी आंबोळीचा संबंध विशिष्ट सण किंवा स्थानिक खाद्यपरंपरांशी जोडला जातो.<ref name="MaharashtraTimesKonkan">महाराष्ट्र टाइम्स. “कोकणातील स्वादिष्ट खाद्यपदार्थ.”</ref> === तांदळाचे वडे === तांदळाचे वडे हा तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ आहे. कोकणातील काही भागांत तांदळाचे वडे घरगुती खाद्यपदार्थ तसेच धार्मिक किंवा सामाजिक प्रसंगांशी संबंधित खाद्यपरंपरेचा भाग असल्याचे आढळते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित नोंदींमध्ये पारंपरिक तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख आढळतो.<ref name="AnganewadiVade">नवराष्ट्र. “आंगणेवाडी यात्रेतील पारंपरिक तांदळाचे वडे.”</ref> तांदळाचे वडे तयार करण्याची पद्धत आणि त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक स्थानिक घरगुती परंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे तांदळाच्या वड्यांचे एकच प्रमाणित स्वरूप संपूर्ण कोकणासाठी निश्चित करता येत नाही. === घावणे === घावणे हा तांदळाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पारंपरिक पदार्थ असून कोकणातील खाद्यपरंपरेत त्याचा उल्लेख आढळतो. तांदळाच्या पिठाचे पातळ मिश्रण तयार करून ते तव्यावर पसरवून शिजवण्याची पद्धत काही स्थानिक प्रकारांमध्ये वापरली जाते. कोकणातील पारंपरिक पदार्थांच्या नोंदींमध्ये घावण्याचा समावेश केला आहे.<ref name="MaharashtraTimesKonkan"/> दक्षिण कोकणातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात भात आणि तांदळावर आधारित पदार्थांचा स्थानिक खाद्यजीवनाशी संबंध नोंदवला आहे. घावणे, आंबोळी यांसारख्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक कुटुंबीय परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलू शकतो.<ref name="GhoshKonkan"/> === सोलकढी === सोलकढी हा कोकम आणि नारळाच्या दुधावर आधारित पारंपरिक पेय/पदार्थ असून कोकण आणि महाराष्ट्राच्या किनारी खाद्यपरंपरेशी त्याचा संबंध आहे. कोकमाचा वापर पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो; नारळ हा देखील कोकणातील खाद्यसंस्कृतीतील महत्त्वाचा घटक आहे.<ref name="Rane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> सोलकढीच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत स्थानिक फरक आढळतात. कोकम आणि नारळ यांसारख्या स्थानिक घटकांचा एकत्रित वापर ही तिची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. कोकणातील खाद्यसंस्कृतीविषयीच्या महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या माहितीतही कोकम आणि नारळावर आधारित खाद्यपरंपरांचा उल्लेख केला आहे.<ref name="MTourismFood"/> === उकडीचे पदार्थ === उकडणे किंवा वाफवणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक पाकपद्धतींपैकी एक आहे. कोकणातील भातप्रधान आहारामुळे तांदूळ किंवा तांदळाच्या पिठापासून तयार केलेल्या काही पदार्थांमध्ये उकडण्याची किंवा वाफवण्याची पद्धत वापरली जाते. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या अभ्यासात उकडलेल्या आणि आंबवलेल्या पदार्थांच्या विविध प्रकारांची नोंद आढळते.<ref name="Annapure2020"/> उकडीच्या पदार्थांचे स्वरूप आणि वापर स्थानिक परंपरा, ऋतू आणि सणांनुसार बदलू शकते. त्यामुळे ‘उकडीचे पदार्थ’ हा एकच विशिष्ट पदार्थ नसून उकडणे किंवा वाफवणे या पाकपद्धतीने तयार होणाऱ्या विविध पारंपरिक पदार्थांचा व्यापक प्रकार म्हणून पाहता येतो. === फणसाचे पदार्थ === फणस हे कोकणातील महत्त्वाचे फळपीक असून त्याचा ताजा वापर करण्याबरोबरच त्यापासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. कोकणातील फणसाच्या खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासात फणसापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांमध्ये स्थानिक घटक आणि पाकपद्धतीनुसार विविधता असल्याचे नोंदवले आहे.<ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> ‘सांदण’ हा फणसापासून तयार होणारा पारंपरिक गोड पदार्थ असून कोकणातील विविध भागांमध्ये त्याच्या तयार करण्याच्या पद्धतीत आणि वापरल्या जाणाऱ्या घटकांमध्ये फरक आढळतो. या संदर्भातील अभ्यासात सिंधुदुर्ग, रत्‍नागिरी, रायगड आणि कोकणातील इतर भागांतील पाकपरंपरांचा अभ्यास करण्यात आला आहे.<ref name="Gokhale2017"/> फणसाच्या गराचा वापर इतर पारंपरिक पदार्थांमध्येही केला जातो. फणसाचे उत्पादन हंगामी असल्यामुळे त्याचा ताजा वापर तसेच त्यावर प्रक्रिया करून अधिक काळ उपयोग करण्याच्या पद्धती कोकणातील अन्नपरंपरेशी संबंधित आहेत.<ref name="FoodIndustryVishwakosh">महाराष्ट्र विश्वकोश निर्मिती मंडळ. “खाद्यपदार्थ उद्योग.” ''मराठी विश्वकोश''.</ref> == पारंपरिक स्वयंपाकपद्धती आणि खाद्यतंत्र == === दळणे, कांडणे आणि भाजणे === कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये धान्य, कडधान्ये, मसाले आणि काही वनस्पतीजन्य पदार्थांवर घरगुती पातळीवर प्रक्रिया करण्याच्या पद्धतींना महत्त्व होते. भातासाठी धान्याची कांडणी, तसेच विविध धान्ये आणि कडधान्ये दळून त्यांचे पीठ तयार करणे, ही अन्नप्रक्रियेची महत्त्वाची कामे होती. अशा प्रक्रियांमुळे स्थानिक पिकांचा दैनंदिन आहारात विविध प्रकारे उपयोग करता येत असे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> धान्ये, कडधान्ये किंवा काही मसाले भाजून घेण्याची पद्धतही पारंपरिक स्वयंपाकात वापरली जात असे. भाजण्यामुळे पदार्थांच्या चवीत आणि सुगंधात बदल होतो आणि त्यानंतर त्यांचा विविध पाककृतींमध्ये उपयोग करता येतो. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत धान्ये, कडधान्ये आणि मसाल्यांच्या अशा प्राथमिक प्रक्रियांना घरगुती अन्ननिर्मितीशी जोडलेले स्थान आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === उकडणे, वाफवणे आणि तळणे === कोकणातील पारंपरिक पाककृतींमध्ये उकडणे, वाफवणे आणि तळणे या स्वयंपाकपद्धतींचा वापर आढळतो. तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांपासून तयार केलेले पदार्थ उकडून किंवा वाफवून करण्याची परंपरा विविध भागांत आढळते. उकडीचे पदार्थ आणि वाफवलेले पदार्थ हे या पाकपरंपरेतील महत्त्वाचे प्रकार मानले जातात. <ref name="Annapure2020"/> तळण्याच्या पद्धतीत तांदूळ, कडधान्ये, भाज्या किंवा इतर स्थानिक घटकांपासून तयार केलेल्या मिश्रणाचा वापर केला जातो. कोकणातील तांदळाचे वडे यांसारख्या पदार्थांमध्ये तळण्याची पद्धत दिसून येते. विविध सण, उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपरंपरांमध्ये अशा तळलेल्या पदार्थांना स्थान मिळाले आहे. <ref name="RiceVadaLoksatta">लोकसत्ता, “तांदळाचे वडे”, पाककृती विभाग.</ref> उकडणे आणि वाफवणे या पद्धतींमध्ये पदार्थातील घटकांचे स्वरूप आणि ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत होते, तर तळण्यामुळे पदार्थाची रचना आणि चव वेगळी होते. त्यामुळे एकाच स्थानिक धान्यापासून किंवा कच्च्या पदार्थापासून स्वयंपाकाच्या पद्धतीनुसार विविध खाद्यपदार्थ तयार करण्याची शक्यता पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत निर्माण झाली. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> === मसाले आणि पारंपरिक चवपद्धती === कोकणातील पारंपरिक स्वयंपाकात नारळ, कोकम आणि विविध मसाल्यांचा वापर महत्त्वाचा आहे. विशेषतः नारळाचा उपयोग पदार्थांना चव आणि पोत देण्यासाठी केला जातो, तर कोकमाचा उपयोग आंबटपणा आणण्यासाठी तसेच विविध पेय व खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. कोकम हे कोकणाशी विशेषतः संबंधित असलेले स्थानिक उत्पादन असून त्याचा खाद्यपदार्थांमध्ये पारंपरिक वापर आढळतो. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> नारळ आणि कोकम यांच्यासह स्थानिक मसाले, वनस्पतीजन्य घटक आणि उपलब्ध कृषीउत्पादनांचा वापर करून पदार्थांची चव ठरवली जात असे. त्यामुळे कोकणातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, उपलब्ध कच्चा माल आणि पारंपरिक पाककौशल्य यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> कोकणातील खाद्यपदार्थांमध्ये आंबट, तिखट, खारट आणि नारळाच्या स्निग्धतेचा समतोल साधणाऱ्या चवपद्धती आढळतात. सोलकढीसारख्या पदार्थांमध्ये कोकम आणि नारळाचा वापर या चवपरंपरेचे उदाहरण मानता येते. कोकमाच्या वापरामुळे खाद्यपदार्थांना विशिष्ट आंबट चव मिळते आणि नारळामुळे त्याला वेगळी चव व पोत प्राप्त होतो. <ref name="ICARKokum">ICAR–Indian Institute of Spices Research, “Kokum, Garcinia indica Choisy.”</ref> पारंपरिक चवपद्धती ही केवळ मसाल्यांच्या वापरापुरती मर्यादित नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, अन्नपदार्थाचा प्रकार आणि घरगुती पाकपरंपरा यांच्याशी जोडलेली होती. त्यामुळे कोकणातील विविध भागांमध्ये समान कच्च्या पदार्थांचा वापर होत असला तरी त्यापासून तयार होणाऱ्या पदार्थांच्या चवीत आणि कृतीत प्रादेशिक फरक दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == वाळवण आणि अन्नसाठवण परंपरा == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये वर्षभर उपलब्ध नसणाऱ्या अन्नघटकांचा पुढील काळासाठी उपयोग करता यावा यासाठी वाळवण, लोणची, मुरंबे आणि इतर साठवण पद्धती विकसित झाल्या. विशेषतः मासे, भाज्या, फळे आणि काही मसालेदार पदार्थांचे ऋतूनुसार प्रक्रिया करून जतन करणे ही घरगुती खाद्यपरंपरेचा एक भाग होती. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === मासे वाळवणे === कोकण किनारपट्टीवर मत्स्यव्यवसायाला असलेल्या महत्त्वामुळे माशांच्या साठवणीसाठी वाळवण्याची पद्धत पारंपरिकरीत्या वापरली जात असे. ताज्या माशांची उपलब्धता कमी असलेल्या काळात उपयोग करता यावा म्हणून मासे स्वच्छ करून त्यांच्यावर मीठ लावून वाळवण्याची पद्धत आढळते. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेत खारवणे आणि वाळवणे या पद्धतींचा वापर होत असल्याचे मत्स्यविषयक अभ्यासांत नोंदविले आहे. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील काही भागांत शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य जलजीवांच्या वापराशी संबंधित पारंपरिक ज्ञानही आढळते. अशा जलजीवांची उपलब्धता, संकलन आणि अन्नासाठी प्रक्रिया यांचा स्थानिक मत्स्यपरंपरेशी संबंध आहे. <ref name="Gangan2013"/> === भाज्या वाळवणे === पावसाळ्यात किंवा विशिष्ट ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या भाज्या व इतर वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांचे वाळवण करून त्यांचा नंतर उपयोग करण्याची पद्धत कोकणातील ग्रामीण खाद्यपरंपरेत आढळते. विशेषतः पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या काही रानभाज्यांचा स्थानिक आहारात उपयोग केला जातो; त्यांचे संकलन आणि घरगुती प्रक्रिया ही स्थानिक अन्नज्ञानाचा भाग आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> भाज्या किंवा वनस्पतीजन्य पदार्थांचे वाळवण करून त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी केले जाते आणि त्यांचा काही काळ साठवणुकीसाठी उपयोग करता येतो. पारंपरिक वाळवण पद्धतींमध्ये उन्हाचा आणि हवेशीर वातावरणाचा वापर महत्त्वाचा होता. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === फळांचे वाळवण === कोकणात आंबा, फणस आणि इतर फळांचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन होत असल्यामुळे त्यांच्या विविध प्रकारे प्रक्रियेला खाद्यसंस्कृतीत स्थान मिळाले आहे. फळे ताजी खाण्याबरोबरच त्यांच्यापासून वाळवण, साठवणयोग्य पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> फणसाच्या गरापासून आणि इतर भागांपासून विविध पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची पद्धत कोकणात आढळते. फणसाच्या प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये वाळवण आणि दीर्घकाळ उपयोग करण्याच्या पद्धतींचाही समावेश होतो. कोकणातील फणसापासून तयार होणाऱ्या पारंपरिक पदार्थांच्या अभ्यासात या अन्नप्रक्रियेचे स्वरूप नोंदविले आहे. <ref name="Gokhale2017">Gokhale, Mahesh Vijay. “Preparation and Ingredient Diversity in ‘Sandan’: A Traditional Jackfruit Sweet Dish of Konkan Region of Maharashtra.” ''World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences'', 6(12), 2017.</ref> आंब्यापासूनही विविध टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीचा भाग आहे. अशा प्रक्रियांमुळे हंगामी फळांचा वापर हंगाम संपल्यानंतरही करता येतो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === लोणची आणि मुरंबे === लोणची आणि मुरंबे हे हंगामी फळे व भाज्यांचे दीर्घकाळ जतन करण्याच्या पारंपरिक पद्धतींपैकी आहेत. आंबा यांसारख्या हंगामी फळांपासून लोणची तयार करण्याची परंपरा महाराष्ट्रातील घरगुती खाद्यसंस्कृतीत रूढ आहे. या पदार्थांमध्ये मीठ, तेल, मसाले, साखर किंवा इतर संरक्षक स्वरूपाच्या पारंपरिक घटकांचा वापर केला जातो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील घरगुती खाद्यपरंपरेत लोणची आणि इतर टिकाऊ पदार्थ तयार करण्याच्या पद्धती ऋतू, उपलब्ध कच्चा माल आणि कुटुंबाच्या पाकपरंपरेनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे या पदार्थांना केवळ चवीपुरते नव्हे, तर हंगामी अन्नसाठवणीच्या पद्धती म्हणूनही पाहता येते. <ref name="MaharashtraTimesWalan"/> === पारंपरिक अन्नसाठवण तंत्रे === पारंपरिक अन्नसाठवणीमध्ये वाळवणे, खारवणे, लोणची घालणे, साखरेच्या पाकात पदार्थ टिकवणे आणि योग्य प्रकारे बंदिस्त करून ठेवणे अशा विविध पद्धतींचा वापर केला जात असे. या पद्धतींचा मुख्य उद्देश हंगामी अन्नपदार्थ अधिक काळ वापरता यावेत आणि अन्नाची नासाडी कमी व्हावी हा होता. <ref name="AgrowonFoodWastage">Agrowon, “छोट्या उपायांद्वारे टाळता येईल अन्न नासाडी”, 2020.</ref> वाळवणाच्या प्रक्रियेत सूर्यप्रकाश, हवा आणि कमी आर्द्रता यांचा उपयोग करून अन्नातील ओलावा कमी केला जातो. पारंपरिक पद्धतींमध्ये पदार्थ पूर्णपणे वाळल्यानंतर ते कोरड्या आणि तुलनेने सुरक्षित ठिकाणी ठेवण्याची पद्धत वापरली जात असे. <ref name="AgrowonDrying">Agrowon, “हवारहित स्थितीमध्ये वाळवणाचे तंत्र”.</ref> अशा साठवण पद्धतींमुळे कोकणातील स्थानिक कृषी व मत्स्य उत्पादनांचा हंगामाबाहेरही उपयोग करणे शक्य होत असे. त्यामुळे वाळवण आणि अन्नसाठवण ही केवळ घरगुती पाककृतींची प्रक्रिया नसून स्थानिक उपलब्धता, ऋतूचक्र आणि ग्रामीण जीवनपद्धतीशी संबंधित पारंपरिक अन्नज्ञानाचा भाग होती. <ref name="Singh2014"/> == ऋतूनुसार कोकणातील आहार == कोकणातील पारंपरिक आहारावर ऋतू, पर्जन्यमान, स्थानिक शेती, समुद्रातील उपलब्धता आणि हंगामी फळे-भाज्या यांचा प्रभाव दिसून येतो. वर्षातील वेगवेगळ्या ऋतूंमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या अन्नघटकांनुसार घरगुती आहारात बदल होत असत. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही स्थानिक पर्यावरण आणि ऋतूचक्राशी जोडलेली परंपरा मानता येते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === पावसाळ्यातील आहार === कोकणात पावसाळ्याच्या काळात भाजीपाला आणि विविध वनस्पतीजन्य खाद्यघटकांची उपलब्धता वाढते. रानभाज्यांचा वापर हा या ऋतूतील स्थानिक आहाराचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप या गावांमध्ये केलेल्या अभ्यासात पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या विविध रानभाज्यांचा स्थानिक लोक अन्न म्हणून वापर करतात, असे नोंदविण्यात आले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पावसाळ्यातील आर्द्र वातावरण आणि स्थानिक पातळीवरील उपलब्धता लक्षात घेऊन अन्नपदार्थांच्या निवडीमध्ये स्थानिक भाज्या, कडधान्ये आणि धान्यांचा वापर केला जात असे. काही पारंपरिक पदार्थांमध्ये तांदूळ, नाचणी आणि इतर स्थानिक धान्यांचा उपयोग केला जातो. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> पावसाळ्यातील खाद्यपरंपरेत स्थानिक वनस्पतींच्या ज्ञानालाही महत्त्व होते. कोणती रानभाजी खाण्यायोग्य आहे, तिची योग्य प्रक्रिया कशी करावी आणि ती कोणत्या प्रकारे शिजवावी याचे ज्ञान स्थानिक समुदायांमध्ये पिढ्यान्‌पिढ्या प्रचलित राहिले आहे. रत्‍नागिरी आणि महाराष्ट्रातील इतर भागांवरील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांत अशा स्थानिक वनस्पतीज्ञानाची नोंद आढळते. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> === हिवाळ्यातील आहार === हिवाळ्यातील आहारात उपलब्ध हंगामी भाज्या, कडधान्ये, धान्ये आणि साठवून ठेवलेले काही पदार्थ यांचा वापर केला जात असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेमध्ये भाताबरोबर नाचणी, कडधान्ये, भाज्या आणि विविध फळपिकांचा समावेश असल्यामुळे ऋतूनुसार स्थानिक अन्नघटकांचा वापर करण्याची विविधता दिसून येते. <ref name="Singh2014"/> हिवाळ्यातील सण, धार्मिक प्रसंग आणि कौटुंबिक समारंभ यांनुसारही खाद्यपदार्थांची निवड बदलत असे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांचा परस्परसंबंध आढळतो. त्यामुळे हिवाळ्यातील आहार हा केवळ ऋतूतील उपलब्धतेवर नव्हे, तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रसंगांवरही आधारित असतो. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> या काळात आधीच्या हंगामात वाळवून किंवा अन्य पद्धतीने साठवून ठेवलेल्या काही खाद्यपदार्थांचाही उपयोग केला जाऊ शकतो. वाळवण ही हंगामी अन्नघटकांचा पुढील काळात उपयोग करण्यासाठी वापरली जाणारी पारंपरिक प्रक्रिया आहे. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> === उन्हाळ्यातील आहार === उन्हाळ्यात कोकणातील आहारावर हंगामी फळांची उपलब्धता विशेषतः प्रभाव टाकते. आंबा, फणस, काजू आणि इतर स्थानिक फळपिके या प्रदेशाच्या कृषी आणि खाद्यपरंपरेशी संबंधित आहेत. त्यांपैकी काही फळे ताजी खाल्ली जातात, तर काहींची विविध प्रकारे प्रक्रिया करून त्यांचा पुढील काळात उपयोग केला जातो. <ref name="Singh2014"/> कोकम हे कोकणातील महत्त्वाचे पारंपरिक उत्पादन असून त्याचा उपयोग विविध खाद्यपदार्थ आणि पेयांमध्ये केला जातो. कोकमाच्या उत्पादनाला आणि प्रक्रियेला कोकणातील कृषी व खाद्यपरंपरेत विशेष स्थान आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> उन्हाळ्यातील आहारासाठी मागील हंगामात तयार करून ठेवलेली लोणची, वाळवणे आणि इतर साठवणयोग्य पदार्थ उपयोगी ठरतात. हंगामी फळे आणि भाज्यांवर प्रक्रिया करून त्यांचे अधिक काळ जतन करणे ही महाराष्ट्रातील पारंपरिक अन्नसाठवण पद्धतींपैकी एक आहे. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> कोकणातील उन्हाळी खाद्यपरंपरेत आंबा, फणस, कोकम यांसारख्या हंगामी उत्पादनांचा वापर आणि त्यांची प्रक्रिया यामुळे ऋतू आणि स्थानिक कृषीउत्पादन यांचा संबंध स्पष्ट होतो. त्यामुळे ऋतूनुसार आहारातील बदल हे कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. <ref name="MaharashtraTourismFood"/> == सण, उत्सव आणि खाद्यपरंपरा == कोकणातील सण आणि उत्सवांमध्ये खाद्यपदार्थांना धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. सणांच्या निमित्ताने विशिष्ट पदार्थ तयार करण्याची, नातेवाईक व शेजाऱ्यांना भोजन देण्याची आणि पारंपरिक पाककृती पुढील पिढीकडे पोहोचवण्याची प्रथा अनेक ठिकाणी आढळते. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृती ही केवळ दैनंदिन आहारापुरती मर्यादित न राहता सण, धार्मिक विधी आणि सामाजिक संबंधांशी जोडलेली आहे. <ref name="HadapJoglekar2008">Hadap, Shilpa; Joglekar, P. P. “A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography.” ''Bulletin of the Deccan College Research Institute'', 68/69, 2008–2009, pp. 215–229.</ref> सणानुसार तयार होणारे पदार्थ स्थानिक कृषीउत्पादन, ऋतू आणि उपलब्ध कच्च्या मालाशी संबंधित असतात. भात, नारळ, कडधान्ये, फळे आणि विविध स्थानिक वनस्पतीजन्य पदार्थ यांचा वापर पारंपरिक पाककृतींमध्ये केला जातो. महाराष्ट्रातील खाद्यपरंपरेच्या अभ्यासात ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरा यांच्यातील संबंध अधोरेखित करण्यात आला आहे. <ref name="SeasonFestivalFood">eSakal, “महाराष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीतील ऋतू, सण आणि कृषीपरंपरेचा संबंध”, 2026.</ref> सणांच्या प्रसंगी काही पदार्थांना विशिष्ट सांस्कृतिक किंवा धार्मिक संदर्भ प्राप्त होतो. अशा पदार्थांच्या कृती, साहित्य आणि तयार करण्याच्या पद्धती घराघरांतून पुढील पिढीकडे पोहोचतात. त्यामुळे सणांच्या खाद्यपरंपरा या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक भाग मानता येतात. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> कोकणातील काही यात्रांमध्ये स्थानिक पारंपरिक पदार्थांना विशेष स्थान असल्याचेही दिसून येते. सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी येथील भराडी देवीच्या यात्रेशी संबंधित तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख स्थानिक खाद्यपरंपरेच्या संदर्भात केला जातो. यावरून धार्मिक उत्सव आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ यांचे परस्परसंबंध दिसून येतात. <ref name="AnganewadiRiceVada">Navarashtra, “400-year-old secret: The goddess Bharadi who is celebrating her birthday is at the Anganwadi Jatra in Sindhudurg.”</ref> श्रीकृष्ण जन्माष्टमीसारख्या सणांच्या निमित्तानेही कोकणातील काही पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. आंबोळी आणि काळ्या वाटाण्याची उसळ यांसारख्या पदार्थांचा कोकणातील जन्माष्टमीच्या खाद्यपरंपरेशी संबंध असल्याचे वृत्तांत नमूद करतात. <ref name="AmboliJanmashtami">लोकसत्ता, “कोकणातील आंबोळी आणि काळ्या वाटाण्याची उसळ”, 2024.</ref> सण-उत्सवांच्या निमित्ताने तयार होणाऱ्या खाद्यपदार्थांमध्ये स्थानिक धान्ये, कडधान्ये, नारळ, फळे आणि मसाले यांचा वापर होत असल्याने त्या पदार्थांमधून स्थानिक कृषी जैवविविधतेचेही प्रतिबिंब दिसते. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या प्रदेशातील विविध पिके आणि स्थानिक अन्नस्रोतांची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> अशा खाद्यपरंपरांमुळे सण हे केवळ धार्मिक किंवा सामाजिक कार्यक्रम न राहता कुटुंबातील पाकज्ञान, स्थानिक अन्नस्मृती आणि सामुदायिक सहभाग टिकवून ठेवण्याचे माध्यम ठरतात. पारंपरिक पदार्थांची निर्मिती, सामूहिक भोजन आणि पाहुणचार यांमधून कोकणातील सामाजिक जीवनातील परस्परसंबंध अधिक दृढ होत आले आहेत. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> == विवाह आणि इतर सामाजिक समारंभातील खाद्यपरंपरा == कोकणातील विवाह, धार्मिक विधी, कौटुंबिक समारंभ आणि सामुदायिक कार्यक्रमांमध्ये भोजनाला सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. अशा प्रसंगी नातेवाईक, आप्तेष्ट आणि गावातील परिचित यांना एकत्र भोजन देण्याची परंपरा सामाजिक संबंध दृढ करण्याशी जोडलेली आहे. महाराष्ट्राच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीत भोजन, पाहुणचार आणि सामुदायिक सहभाग यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="Koranne2019">Koranne-Khandekar, Saee. ''Pangat, a Feast: Food and Lore from Marathi Kitchens''. Hachette India, 2019.</ref> विवाहसमारंभातील खाद्यपदार्थांची निवड स्थानिक उपलब्धता, ऋतू, कुटुंबाची परंपरा आणि प्रदेशानुसार बदलत असते. कोकणातील आहारात भात, कडधान्ये, नारळ, भाज्या, फळे आणि स्थानिक मसाल्यांचा वापर असल्यामुळे या घटकांपासून तयार होणाऱ्या पदार्थांना सामाजिक समारंभांच्या भोजनातही स्थान मिळते. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासातून या प्रदेशातील विविध स्थानिक पिके आणि अन्नघटकांची नोंद आढळते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> विवाह आणि इतर मोठ्या समारंभांमध्ये सामूहिक भोजनाची पद्धत विशेष महत्त्वाची राहिली आहे. पारंपरिक पंगतीमध्ये अनेक व्यक्तींना एकत्र भोजन वाढले जाते. भोजन वाढण्याची पद्धत, पदार्थांची क्रमवारी आणि पाहुण्यांचे आदरातिथ्य यांना सामाजिक संकेतांचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. मराठी खाद्यसंस्कृतीवरील अभ्यासांमध्ये पंगत ही भोजनपद्धती सामाजिक आणि सांस्कृतिक परंपरांशी संबंधित असल्याचे दिसून येते. <ref name="Koranne2019"/> कोकणातील काही धार्मिक यात्रा आणि उत्सवांमध्ये विशिष्ट पारंपरिक पदार्थांचा सामुदायिक वापर आढळतो. उदाहरणार्थ, सिंधुदुर्गातील आंगणेवाडी यात्रेशी संबंधित तांदळाच्या वड्यांचा उल्लेख स्थानिक खाद्यपरंपरेच्या संदर्भात केला जातो. अशा उदाहरणांत धार्मिक कार्यक्रम, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ यांचा परस्परसंबंध दिसून येतो. <ref name="AnganewadiRiceVada">Navarashtra, “400-year-old secret: The goddess Bharadi who is celebrating her birthday is at the Anganwadi Jatra in Sindhudurg.”</ref> सामाजिक समारंभांतील खाद्यपरंपरा केवळ भोजनापुरत्या मर्यादित नसून पदार्थ तयार करण्याचे सामूहिक श्रम, धान्य व इतर साहित्याची पूर्वतयारी, स्वयंपाक आणि पाहुणचार यांचा त्यात समावेश असतो. अशा प्रक्रियांमध्ये घरातील आणि समुदायातील अनुभवी व्यक्तींचे पारंपरिक खाद्यज्ञान पुढील पिढीपर्यंत पोहोचत राहते. कोकणातील खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतर यांचा अभ्यास करणाऱ्या लेखनात खाद्यपदार्थ हे कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळख जपण्याचे माध्यम ठरू शकतात, असे दिसते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> आधुनिक काळात विवाहसमारंभातील भोजनपद्धतींमध्ये बदल झाले असले तरी स्थानिक पारंपरिक पदार्थांचा समावेश अनेक ठिकाणी कायम आहे. पारंपरिक पदार्थांचे व्यापारीकरण, सामुदायिक कार्यक्रम आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांमुळे काही स्थानिक खाद्यपदार्थांना नव्याने बाजारपेठ मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील अमूर्त सांस्कृतिक वारसा आणि प्रादेशिक विकासाच्या अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा सांस्कृतिक वारशाशी असलेला संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> == महिलांची भूमिका आणि पारंपरिक खाद्यज्ञान == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीच्या जतनात महिलांची भूमिका महत्त्वाची राहिली आहे. धान्य, कडधान्ये, भाज्या, फळे, मासे आणि इतर स्थानिक अन्नघटकांची निवड, त्यांची घरगुती प्रक्रिया, स्वयंपाक, वाळवण आणि साठवण यांसंबंधीचे ज्ञान दैनंदिन कौटुंबिक जीवनातून पुढे नेले जात असे. खाद्यपदार्थांशी संबंधित हे ज्ञान स्थानिक पर्यावरण, ऋतू आणि उपलब्ध संसाधनांशी जोडलेले होते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === खाद्यज्ञानाचे पिढ्यान्‌पिढ्यांचे संक्रमण === पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संक्रमण प्रामुख्याने प्रत्यक्ष कृती, निरीक्षण आणि कौटुंबिक सहभागातून होत असे. कोणते धान्य किंवा कडधान्य कोणत्या पदार्थासाठी वापरायचे, रानभाज्यांची ओळख कशी करायची, पदार्थांची पूर्वतयारी कशी करायची आणि वाळवण किंवा साठवण कोणत्या पद्धतीने करायची, यांसारखे ज्ञान अनुभवातून आत्मसात केले जात असे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक वनस्पतींच्या वापराबाबतच्या अभ्यासांत स्थानिक समुदायांमध्ये वनस्पतींच्या उपयोगाचे पारंपरिक ज्ञान नोंदविले आहे. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> खाद्यज्ञान हे केवळ पाककृतींच्या स्वरूपात नसून स्थानिक अन्नस्रोतांची ओळख, त्यांची ऋतूनुसार उपलब्धता, योग्य प्रक्रिया आणि उपयोग यांचा एकत्रित अनुभव होता. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासात स्थानिक समुदायांच्या वनस्पतीविषयक पारंपरिक ज्ञानाची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> आधुनिक जीवनशैली, स्थलांतर आणि बदलत्या अन्ननिवडींमुळे पारंपरिक खाद्यज्ञानाच्या संक्रमणाच्या पद्धतींमध्ये बदल झाले आहेत. दक्षिण कोकणातील स्थलांतर, खाद्यपदार्थ आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अभ्यास करताना खाद्यपरंपरा या कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळखीशी जोडलेल्या असल्याचे दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine"/> === घरगुती अन्नप्रक्रियेत महिलांची भूमिका === घरगुती अन्नप्रक्रियेमध्ये धान्याची कांडणी, दळण, पीठ तयार करणे, भाज्या आणि फळांची प्रक्रिया, वाळवण, लोणची तयार करणे, मासे खारवणे किंवा वाळवणे आणि विविध पदार्थांची पूर्वतयारी अशा अनेक कामांचा समावेश होता. या प्रक्रियांमुळे स्थानिक अन्नघटकांचा अधिक काळ उपयोग करणे शक्य होत असे. महाराष्ट्रातील पारंपरिक वाळवण पद्धतींबाबतच्या लेखनात घरगुती पातळीवरील अन्नसाठवणीचे महत्त्व स्पष्ट होते. <ref name="MaharashtraTimesWalan">महाराष्ट्र टाइम्स, “वाळवणः अडीनडीची साठवण”, 2014.</ref> पारंपरिक अन्नप्रक्रियेत महिलांचा सहभाग केवळ स्वयंपाक करण्यापुरता मर्यादित नव्हता. कच्च्या पदार्थांची निवड, स्वच्छता, प्रक्रिया, साठवण आणि योग्य वेळी त्यांचा वापर यामध्येही त्यांचे अनुभवाधारित ज्ञान उपयोगी पडत असे. स्थानिक रानभाज्या आणि इतर वनस्पतीजन्य अन्नघटकांच्या वापराबाबतच्या अभ्यासांत अशा स्थानिक अन्नज्ञानाचे महत्त्व दिसून येते. <ref name="Borate2020"/> काही पारंपरिक पदार्थांच्या निर्मितीत सामूहिक घरगुती श्रमांची आवश्यकता असल्याने अन्नप्रक्रिया ही कौटुंबिक आणि सामाजिक सहभागाची प्रक्रिया देखील होती. धान्य, फळे, भाज्या आणि इतर स्थानिक उत्पादनांवर प्रक्रिया करून त्यांचे विविध खाद्यपदार्थांमध्ये रूपांतर करण्यामुळे घरगुती अन्नव्यवस्थेत स्थानिक संसाधनांचा अधिक व्यापक उपयोग होत असे. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासातून या प्रदेशातील विविध स्थानिक पिके आणि अन्नस्रोतांचे महत्त्व स्पष्ट होते. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> महिलांच्या या अनुभवाधारित योगदानामुळे पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या कृती, प्रक्रिया आणि साठवण पद्धती घरगुती पातळीवर टिकून राहण्यास मदत झाली. त्यामुळे कोकणातील खाद्यसंस्कृतीच्या अभ्यासात महिलांचे पारंपरिक खाद्यज्ञान हे स्वतंत्र सांस्कृतिक घटक म्हणून विचारात घेणे महत्त्वाचे ठरते. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> == खाद्यसंस्कृती आणि स्थानिक अर्थव्यवस्था == कोकणातील खाद्यसंस्कृतीचा संबंध स्थानिक शेती, मत्स्यव्यवसाय, फळबागा, वनस्पतीजन्य अन्नस्रोत आणि ग्रामीण बाजारपेठांशी आहे. भात, नाचणी, कडधान्ये, नारळ, आंबा, फणस, काजू आणि कोकम यांसारख्या स्थानिक उत्पादनांचा वापर दैनंदिन आहाराबरोबरच विविध प्रक्रिया केलेल्या खाद्यपदार्थांच्या निर्मितीत केला जातो. त्यामुळे स्थानिक कृषी उत्पादन आणि खाद्यपरंपरा यांच्यात परस्परावलंबी संबंध निर्माण झाला आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> === शेती आणि खाद्यपदार्थ === कोकणातील पारंपरिक आहाराची रचना स्थानिक कृषी उत्पादनाशी निकटपणे संबंधित आहे. भात हे या प्रदेशातील प्रमुख अन्नधान्य असून त्यासोबत नाचणी, कडधान्ये, भाज्या, नारळ, फळे आणि इतर स्थानिक पिकांचा आहारात उपयोग केला जातो. कोकणातील कृषी जैवविविधतेच्या अभ्यासात या प्रदेशातील विविध पिके आणि स्थानिक अन्नस्रोतांचे महत्त्व नोंदविले आहे. <ref name="Singh2014"/> आंबा, काजू, फणस आणि कोकम यांसारखी पिके कोकणाच्या कृषी अर्थव्यवस्थेशी तसेच खाद्यसंस्कृतीशी संबंधित आहेत. या उत्पादनांचा ताज्या स्वरूपात वापर करण्याबरोबरच त्यांच्यावर प्रक्रिया करून विविध खाद्यपदार्थ आणि साठवणयोग्य पदार्थ तयार केले जातात. कोकमाच्या उत्पादन आणि उपयोगाबाबतच्या अभ्यासात त्याचे कोकणातील कृषी आणि खाद्यपरंपरेतील महत्त्व अधोरेखित केले आहे. <ref name="KokumRane2025">Rane, Prabhanjan; Prakash, Jai; Korgaonkar, Gopal; Ranjan, Pragya; Srivastava, Vartika. “Kokum: The Purple Pulse of the Konkan.” ''Indian Horticulture'', 70(5), 2025, pp. 23–26.</ref> स्थानिक कृषी उत्पादनांचे पीठ, वाळवण, लोणची, मुरंबे, पेये किंवा इतर प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये रूपांतर केल्यामुळे उत्पादनाला अतिरिक्त उपयोगमूल्य प्राप्त होते. अशा अन्नप्रक्रियेमुळे हंगामी उत्पादनांचा वापर अधिक काळ करता येतो आणि स्थानिक खाद्यपरंपरेतील पदार्थांचे विविधीकरण होते. <ref name="MaharashtraTourismFood">महाराष्ट्र पर्यटन विभाग, “महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती”, महाराष्ट्र शासन.</ref> === मत्स्यव्यवसाय आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातील विस्तीर्ण समुद्रकिनारा, खाड्या आणि नद्या यांमुळे मत्स्यव्यवसायाला स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व प्राप्त झाले आहे. ताजे मासे तसेच खारवलेले आणि वाळवलेले मासे हे किनारी भागातील खाद्यपरंपरेचे घटक आहेत. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील माशांच्या प्रक्रियेवरील अभ्यासात खारवणे आणि वाळवणे यांसारख्या पारंपरिक प्रक्रियांचा उल्लेख आढळतो. <ref name="Joseph1988"/> दक्षिण कोकणातील खाड्या आणि किनारी परिसंस्थांमध्ये शिंपले, कालवे आणि इतर खाद्य द्विकपाटी जलजीवांच्या संकलनाशी संबंधित स्थानिक ज्ञान आढळते. रत्‍नागिरीच्या दक्षिण कोकण किनाऱ्यावरील अभ्यासात अशा जलजीवांच्या मत्स्यव्यवस्थापनाशी संबंधित स्थानिक ज्ञानाची नोंद करण्यात आली आहे. <ref name="Gangan2013"/> मत्स्यव्यवसायामुळे मिळणाऱ्या उत्पादनाचा वापर स्थानिक उपभोगाबरोबरच बाजारपेठेत विक्रीसाठीही केला जातो. मासे वाळवणे, खारवणे किंवा इतर प्रकारे प्रक्रिया करणे यामुळे मत्स्यउत्पादनाचा वापर ताज्या माशांच्या उपलब्धतेपुरता मर्यादित राहत नाही. त्यामुळे मत्स्यव्यवसाय आणि पारंपरिक खाद्यप्रक्रिया यांचा परस्परसंबंध निर्माण होतो. <ref name="Lagade2018">Lagade, Vishwajeet; Muley, E. V. “Traditional Fishing Methods and Gears Utilized in Edible Bivalve Fishery at Bhatye Estuary, Ratnagiri, M.S.” ''Indian Journal of Geo-Marine Sciences'', 47(8), 2018, pp. 1672–1678.</ref> === स्थानिक बाजारपेठ आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ === स्थानिक बाजारपेठांमध्ये ताजी कृषी उत्पादने, फळे, भाज्या, मासे आणि प्रक्रिया केलेले पारंपरिक खाद्यपदार्थ यांची देवाणघेवाण होते. कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थांना स्थानिक मागणीबरोबरच शहरांमध्ये राहणाऱ्या कोकणातील लोकांकडूनही मागणी निर्माण होत असल्याचे खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतराच्या संदर्भातील अभ्यासातून दिसते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे विक्रीयोग्य स्वरूपात रूपांतर झाल्यामुळे घरगुती पाककृतींना स्थानिक बाजारपेठेशी जोडले जाण्याची संधी मिळते. वाळवण, लोणची, फळांवरील प्रक्रिया, पारंपरिक स्नॅक्स आणि इतर स्थानिक पदार्थ यांचा अशा अन्नउद्योगात उपयोग होऊ शकतो. महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ उद्योगावरील मराठी विश्वकोशातील नोंद अन्नप्रक्रिया आणि उद्योग यांच्यातील संबंध स्पष्ट करते. <ref name="MarathiVishwakoshFoodIndustry">मराठी विश्वकोश, “खाद्यपदार्थ उद्योग”.</ref> कोकणातील पारंपरिक पदार्थांना सांस्कृतिक आणि पर्यटनाच्या संदर्भातही बाजारपेठ मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त वारशावरील अभ्यासात प्रादेशिक खाद्यपरंपरा ही स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचा एक घटक म्हणून विचारात घेतली आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> === महिला बचत गट आणि खाद्यउद्योग === महिला बचत गटांच्या माध्यमातून पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन आणि विक्री करण्याला ग्रामीण भागात नवीन आर्थिक संधी मिळू शकतात. वाळवण, लोणची, मसाले, पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांचे सामूहिक उत्पादन करून त्यांची विक्री स्थानिक बाजारपेठा, प्रदर्शन आणि महोत्सवांमध्ये केली जाते. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> कोकण सरससारख्या उपक्रमांमध्ये महिला बचत गटांनी तयार केलेल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांना आणि स्थानिक उत्पादनांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला जातो. अशा उपक्रमांमुळे पारंपरिक पाककृतींचे व्यावसायिक स्वरूपात सादरीकरण होण्याबरोबरच ग्रामीण महिलांच्या उत्पादनांना ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळते. <ref name="KokanSaras2026"/> पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे व्यापारीकरण करताना स्थानिक पाकज्ञान, उपलब्ध कच्चा माल आणि ग्राहकांची मागणी यांचा समन्वय साधला जातो. त्यामुळे महिला बचत गट हे केवळ उत्पादन-विक्रीचे माध्यम न राहता स्थानिक खाद्यपरंपरेचे संवर्धन आणि तिच्या आर्थिक उपयोगाचे एक माध्यम ठरू शकतात. <ref name="KadamSoshte2025"/> == पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीतील बदल == कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीवर स्थलांतर, बदलती जीवनशैली, शहरीकरण, बाजारपेठेचा विस्तार आणि आधुनिक अन्नपदार्थांची वाढती उपलब्धता यांचा परिणाम झाला आहे. पूर्वी स्थानिक शेती, मत्स्यव्यवसाय, ऋतू आणि घरगुती अन्नप्रक्रिया यांवर मोठ्या प्रमाणात आधारित असलेला आहार बदलत्या सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीनुसार अधिक विविध झाला आहे. दक्षिण कोकणातील खाद्यसंस्कृती आणि स्थलांतराच्या अभ्यासातून खाद्यपदार्थांचा सांस्कृतिक स्मृती आणि ओळखीशी असलेला संबंधही स्पष्ट होतो. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === स्थलांतर आणि खाद्यसंस्कृती === कोकणातून मुंबईसह महाराष्ट्रातील आणि देशातील विविध शहरी भागांकडे झालेल्या स्थलांतरामुळे खाद्यसंस्कृतीचा प्रसार स्थानिक भौगोलिक परिसराच्या पलीकडे झाला. स्थलांतरित समुदायांनी आपल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या कृती, चवी आणि स्वयंपाकपद्धती नवीन ठिकाणी नेल्या. त्यामुळे खाद्यपदार्थ हे स्थलांतरितांच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि ओळखीशी जोडलेले माध्यम बनले. दक्षिण कोकणातील स्थलांतर आणि खाद्यसंस्कृतीवरील अभ्यासात या संबंधाची नोंद आढळते. <ref name="GhoshCuisine"/> स्थलांतरामुळे पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये परस्परसंवादही वाढला. कोकणातील पदार्थ शहरी बाजारपेठेत उपलब्ध होऊ लागले, तर स्थलांतरित कुटुंबांच्या आहारात नवीन प्रदेशातील पदार्थांचा समावेश झाला. त्यामुळे पारंपरिक आणि आधुनिक खाद्यपद्धतींचे मिश्र स्वरूप काही कुटुंबांच्या आहारात निर्माण झाले. <ref name="GhoshCuisine"/> शहरी भागात राहणाऱ्या कोकणी समुदायांसाठी पारंपरिक खाद्यपदार्थ हे सांस्कृतिक सातत्य राखण्याचे एक साधन ठरू शकतात. पारंपरिक पदार्थांच्या कृती घरगुती पातळीवर तयार करणे, सण-समारंभांच्या वेळी त्यांचा वापर करणे आणि नातेवाईकांमध्ये त्यांची देवाणघेवाण करणे यामुळे खाद्यपरंपरा मूळ प्रदेशाबाहेरही टिकून राहते. <ref name="GhoshCuisine"/> === बदलती जीवनशैली आणि आहार === शहरीकरण, रोजगाराच्या बदलत्या पद्धती, वेळेची कमतरता आणि बाजारपेठेत सहज उपलब्ध होणारे प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ यांमुळे पारंपरिक घरगुती अन्ननिर्मितीच्या पद्धतींमध्ये बदल झाले आहेत. धान्य दळणे, कांडणे, वाळवण करणे किंवा इतर अन्नप्रक्रिया घरच्या घरी करण्याऐवजी तयार किंवा अर्धप्रक्रिया केलेल्या वस्तू वापरण्याचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. <ref name="KonkanAdolescents">“What shapes adolescents’ diet and physical activity habits in rural Konkan, India? Adolescents’ and caregivers’ perspectives.” ''Public Health Nutrition''.</ref> ग्रामीण कोकणातील किशोरवयीन मुलांच्या आहारविषयक सवयींवरील अभ्यासात कुटुंब, उपलब्धता, सामाजिक वातावरण आणि बदलती जीवनशैली यांचा आहाराच्या निवडींवर प्रभाव पडत असल्याचे दिसून येते. त्यामुळे पारंपरिक अन्नपद्धती आणि बदलत्या आहारनिवडी यांचा संबंध समजून घेण्यासाठी स्थानिक सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थिती विचारात घेणे आवश्यक ठरते. <ref name="KonkanAdolescents"/> बदलत्या जीवनशैलीमुळे पारंपरिक पदार्थ पूर्णपणे नाहीसे झाले आहेत असे म्हणता येत नाही. काही पदार्थ दैनंदिन आहारातून कमी झाले असले तरी ते सण, कौटुंबिक समारंभ, स्थानिक उत्सव किंवा विशेष प्रसंगी तयार केले जातात. त्यामुळे काही पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे स्वरूप दैनंदिन आहाराऐवजी सांस्कृतिक आणि प्रसंगाधारित खाद्यपरंपरेचे झाले आहे. <ref name="GhoshCuisine"/> === आधुनिक खाद्यपदार्थांचा प्रभाव === आधुनिक बाजारपेठेमुळे पॅकेज्ड आणि प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ, तयार खाद्यपदार्थ आणि जलद तयार होणारे पदार्थ ग्रामीण तसेच शहरी भागांत अधिक सहज उपलब्ध झाले आहेत. त्यामुळे पारंपरिक घरगुती पदार्थांबरोबरच आधुनिक खाद्यपदार्थांचाही आहारात समावेश झाला आहे. ग्रामीण कोकणातील आहारविषयक अभ्यासात किशोरवयीन मुलांच्या आहाराच्या सवयींवर बदलत्या सामाजिक आणि अन्नपर्यावरणाचा प्रभाव नोंदविला आहे. <ref name="KonkanAdolescents"/> आधुनिक खाद्यपदार्थांच्या वाढत्या उपलब्धतेमुळे स्थानिक धान्ये, पारंपरिक पाककृती आणि घरगुती अन्नप्रक्रिया यांच्यासमोर नवीन पर्याय निर्माण झाले आहेत. तथापि, स्थानिक उत्पादनांवर आधारित पदार्थांचे महत्त्व पूर्णपणे संपलेले नाही. भात, नाचणी, नारळ, कोकम, आंबा, फणस आणि इतर स्थानिक उत्पादनांपासून तयार होणारे पदार्थ अजूनही कोकणाच्या खाद्यपरंपरेचा भाग आहेत. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> आधुनिक काळात पारंपरिक खाद्यपदार्थांना नव्या बाजारपेठा आणि पर्यटनाच्या माध्यमातूनही प्रसाराची संधी मिळत आहे. पारंपरिक पदार्थांचे व्यावसायिक उत्पादन, खाद्यपर्यटन आणि सांस्कृतिक महोत्सव यांमुळे काही स्थानिक पदार्थांना नव्याने ग्राहकवर्ग मिळत आहे. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशावरील अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा प्रादेशिक सांस्कृतिक वारशाशी संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> त्यामुळे आधुनिक खाद्यपदार्थांचा प्रभाव हा पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीच्या केवळ ऱ्हासाचा विषय नसून बदल, अनुकूलन आणि पुनर्वापराची प्रक्रियाही आहे. काही पारंपरिक पदार्थांचे दैनंदिन जीवनातील स्थान कमी झाले असले तरी ते सण, पर्यटन, बाजारपेठ आणि सांस्कृतिक ओळख यांमधून नव्या स्वरूपात टिकून राहू शकतात. <ref name="GhoshCuisine"/> == आधुनिक काळातील कोकणातील खाद्यसंस्कृती == आधुनिक काळात कोकणातील खाद्यसंस्कृतीवर शहरीकरण, स्थलांतर, बाजारपेठेचा विस्तार, पर्यटन आणि बदलती जीवनशैली यांचा प्रभाव पडला आहे. त्याच वेळी स्थानिक कृषी उत्पादनांवर आधारित पारंपरिक पदार्थांना नव्या बाजारपेठा आणि सांस्कृतिक संदर्भही प्राप्त झाले आहेत. त्यामुळे आधुनिक कोकणातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये पारंपरिकता आणि आधुनिकता यांचे सहअस्तित्व दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> === पारंपरिक पदार्थांचे व्यापारीकरण === कोकणातील पारंपरिक खाद्यपदार्थ घरगुती वापरापुरते मर्यादित न राहता स्थानिक बाजारपेठेत विक्रीसाठी उपलब्ध होऊ लागले आहेत. वाळवण, लोणची, मसाले, पारंपरिक स्नॅक्स, फळांपासून तयार केलेले पदार्थ आणि इतर प्रक्रिया केलेले खाद्यपदार्थ यांचे लघुउद्योग किंवा सामूहिक उत्पादन केले जाते. अन्नपदार्थांवरील प्रक्रिया आणि त्यांचे बाजारपेठीय रूपांतर हे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी जोडलेले आहे. <ref name="MarathiVishwakoshFoodIndustry">मराठी विश्वकोश, “खाद्यपदार्थ उद्योग”.</ref> महिला बचत गटांच्या माध्यमातून पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन आणि विक्री करण्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कोकण सरससारख्या उपक्रमांमध्ये कोकणातील महिला बचत गटांनी तयार केलेले पारंपरिक खाद्यपदार्थ आणि स्थानिक उत्पादने बाजारपेठेत सादर केली जातात. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> व्यापारीकरणामुळे पारंपरिक पदार्थांचे प्रमाणित उत्पादन, पॅकिंग, साठवण आणि विक्री यांना महत्त्व प्राप्त झाले आहे. त्यामुळे घरगुती पाककृतींना व्यापक ग्राहकवर्ग मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे; मात्र व्यावसायिक उत्पादनाच्या प्रक्रियेत मूळ कृती, स्थानिक साहित्य आणि पारंपरिक पद्धती यांमध्ये बदल होऊ शकतात. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> === खाद्यपर्यटन === कोकणातील समुद्रकिनारे, ग्रामीण परिसर, स्थानिक कृषी उत्पादन, मत्स्यव्यवसाय आणि प्रादेशिक खाद्यपदार्थ यांमुळे खाद्यपर्यटनाला संधी निर्माण झाली आहे. पर्यटकांसाठी स्थानिक खाद्यपदार्थ हा केवळ भोजनाचा भाग न राहता प्रदेशाची संस्कृती आणि स्थानिक जीवनपद्धती अनुभवण्याचे माध्यम ठरू शकतो. महाराष्ट्रातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती आणि खाद्यपर्यटनावरील अभ्यासात पारंपरिक पाककृतींचे सांस्कृतिक वारसा आणि पर्यटनाशी असलेले संबंध अधोरेखित केले आहेत. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra">Sanjukta Sattar, “Culinary Tourism and Conservation of Traditional Cuisines in Maharashtra, India.” In ''Living Heritage and Sustainable Tourism Management'', Springer, 2026, pp. 149–168.</ref> स्थानिक खाद्यपदार्थांचा पर्यटनाशी संबंध जोडल्यामुळे ग्रामीण उत्पादक, छोटे खाद्यव्यवसाय, महिला बचत गट आणि स्थानिक बाजारपेठ यांना आर्थिक संधी मिळू शकतात. पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे प्रदर्शन, स्थानिक खाद्यउत्सव आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम हे अशा खाद्यपर्यटनाचे विविध प्रकार ठरू शकतात. <ref name="KadamSoshte2025"/> खाद्यपर्यटनाच्या माध्यमातून पर्यटकांना स्थानिक पदार्थांसोबत त्यामागील कृषी, मत्स्यव्यवसाय, अन्नप्रक्रिया आणि सांस्कृतिक परंपरांची माहिती मिळू शकते. त्यामुळे खाद्यसंस्कृतीचे पर्यटनाशी जोडले जाणे हे स्थानिक सांस्कृतिक वारशाच्या प्रसाराचे एक माध्यम ठरू शकते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra"/> === पारंपरिक पदार्थांचे पुनरुज्जीवन === बदलत्या आहारपद्धतींच्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे दस्तऐवजीकरण, बाजारपेठीय सादरीकरण, खाद्यउत्सव आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांच्या माध्यमातून काही पदार्थांना नव्याने महत्त्व प्राप्त होत आहे. स्थानिक धान्ये, फळे, वनस्पतीजन्य खाद्यघटक आणि पारंपरिक पाककृती यांचा पुनर्वापर केल्यामुळे स्थानिक खाद्यपरंपरेचे ज्ञान पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचण्यास मदत होऊ शकते. <ref name="KadamSoshte2025"/> पारंपरिक पदार्थांचे पुनरुज्जीवन हे केवळ जुन्या पाककृती पुन्हा तयार करण्यापुरते मर्यादित नसून त्यांच्याशी संबंधित स्थानिक अन्नघटक, प्रक्रिया, पाककौशल्य आणि सांस्कृतिक संदर्भ जतन करण्याशी संबंधित आहे. कोकणातील खाद्यपरंपरेवरील अभ्यासांमध्ये खाद्यपदार्थांचा सांस्कृतिक स्मृती, स्थलांतर आणि प्रादेशिक ओळख यांच्याशी असलेला संबंध दिसून येतो. <ref name="GhoshCuisine"/> स्थानिक खाद्यपदार्थांना बाजारपेठ, पर्यटन आणि सामुदायिक उपक्रमांमधून नवीन व्यासपीठ मिळाल्यास पारंपरिक खाद्यज्ञानाला आर्थिक मूल्यही प्राप्त होऊ शकते. महिला बचत गट आणि स्थानिक उत्पादकांच्या माध्यमातून पारंपरिक पदार्थांचे उत्पादन व विक्री करण्याचे उपक्रम याचे उदाहरण आहेत. <ref name="KokanSaras2026"/> अशा प्रक्रियेत पारंपरिकतेचे जतन आणि आधुनिक ग्राहकांच्या गरजा यांच्यात संतुलन राखणे महत्त्वाचे ठरते. स्थानिक साहित्य, पारंपरिक कृती आणि प्रादेशिक वैशिष्ट्ये शक्य तितकी जपून आधुनिक पॅकेजिंग, स्वच्छता, साठवण आणि बाजारपेठीय पद्धतींचा स्वीकार केल्यास पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीला आधुनिक काळातही टिकून राहण्याची संधी मिळू शकते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra"/> == पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन == कोकणातील पारंपरिक खाद्यज्ञानामध्ये स्थानिक धान्ये, कडधान्ये, भाज्या, रानभाज्या, फळे, मासे आणि इतर अन्नस्रोतांची ओळख, त्यांची ऋतूनुसार उपलब्धता, प्रक्रिया, स्वयंपाक, वाळवण आणि साठवण यांचा समावेश होतो. हे ज्ञान स्थानिक पर्यावरण आणि कृषी जैवविविधतेशी संबंधित असल्यामुळे त्याचे संवर्धन हे खाद्यपरंपरेबरोबरच स्थानिक जैवसांस्कृतिक वारशाच्या जतनाशीही संबंधित आहे. <ref name="Singh2014">Singh, Anurudh K. “Probable Agricultural Biodiversity Heritage Sites in India: XX. The Konkan Region.” ''Asian Agri-History'', 18(3), 2014, pp. 257–282.</ref> पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन करण्यासाठी त्याचे दस्तऐवजीकरण महत्त्वाचे ठरते. स्थानिक पदार्थांची नावे, त्यामध्ये वापरले जाणारे घटक, तयार करण्याच्या पद्धती, ऋतुनुसार उपलब्धता आणि त्यांच्याशी संबंधित सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ यांची नोंद केल्यास हे ज्ञान पुढील पिढ्यांसाठी उपलब्ध राहू शकते. रत्‍नागिरी आणि पालघर जिल्ह्यांतील एथ्नोबॉटनिकल अभ्यासांमध्ये स्थानिक समुदायांच्या वनस्पतीविषयक पारंपरिक ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण करण्यात आले आहे. <ref name="Roy2020">Roy, Anirban; Janbandhu, Supriya. “An Ethnobotanical Analysis on Flora-Medicine Continuum among the Tribal Inhabitants of Ratnagiri and Palghar District, Maharashtra, India.” ''Ethnobotany Research and Applications'', 20, 2020, pp. 1–23.</ref> पावसाळ्यात उपलब्ध होणाऱ्या रानभाज्या आणि इतर वनस्पतीजन्य अन्नघटकांच्या वापराबाबतचे स्थानिक ज्ञानही जतन करणे आवश्यक आहे. चिपळूण तालुक्यातील ओवळी आणि कुडप गावांवरील अभ्यासात पावसाळी रानभाज्यांचा स्थानिक अन्न म्हणून वापर नोंदविण्यात आला आहे. अशा स्थानिक अभ्यासांमधून विशिष्ट प्रदेशातील पारंपरिक अन्नज्ञानाचे स्वरूप समजण्यास मदत होते. <ref name="Borate2020">Borate, Pallavi P.; Rao, Meena S.; Disale, S. D. “Use of Wild Edible Monsoon Vegetables as a Food by Ovali and Kudap Villagers in Chiplun Tehsil of Ratnagiri District, Maharashtra.” 2020.</ref> पारंपरिक पाककृतींचे जतन केवळ लिखित नोंदीद्वारे न होता प्रत्यक्ष कृती आणि पिढ्यान्‌पिढ्यांच्या सहभागातूनही होऊ शकते. घरगुती स्वयंपाक, सण-समारंभ, सामुदायिक भोजन आणि स्थानिक खाद्यउत्सव यांमध्ये पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याची संधी उपलब्ध झाल्यास पाककौशल्य आणि खाद्यज्ञानाचे संक्रमण सुरू राहते. खाद्यपरंपरा, स्थलांतर आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अभ्यास करताना खाद्यपदार्थ कौटुंबिक स्मृती आणि सांस्कृतिक सातत्याशी संबंधित असल्याचे दिसून येते. <ref name="GhoshCuisine">Ghosh, Shweta. “Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan (Maharashtra, India).” ''Sahapedia''.</ref> स्थानिक खाद्यपदार्थांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हेही संवर्धनाचे एक माध्यम ठरू शकते. महिला बचत गट आणि स्थानिक उत्पादक पारंपरिक खाद्यपदार्थांचे उत्पादन व विक्री करीत असल्यास पारंपरिक पाककृतींना आर्थिक उपयोगमूल्य प्राप्त होते आणि त्यांचे उत्पादन पुढे चालू ठेवण्यास प्रोत्साहन मिळू शकते. कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थांवरील वृत्तांत अशा उपक्रमांचे उदाहरण देतो. <ref name="KokanSaras2026">लोकसत्ता, “कोकण सरस महोत्सव — कोकणातील महिला बचत गट आणि पारंपरिक खाद्यपदार्थ”, 2026.</ref> खाद्यपर्यटन आणि सांस्कृतिक पर्यटनाच्या माध्यमातूनही पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीचे संवर्धन करता येऊ शकते. स्थानिक पदार्थ, त्यांची निर्मितीपद्धती आणि त्यांच्याशी संबंधित सांस्कृतिक संदर्भ पर्यटकांसमोर मांडल्यास खाद्यपरंपरेला सांस्कृतिक तसेच आर्थिक महत्त्व प्राप्त होऊ शकते. दक्षिण कोकणातील सांस्कृतिक पर्यटन आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारशाच्या अभ्यासात खाद्यपरंपरेचा प्रादेशिक वारशाशी संबंध अधोरेखित केला आहे. <ref name="KadamSoshte2025">Kadam, Poonam Milind; Soshte, Raj Ankush. “Cultural Tourism, Intangible Heritage, and Regional Development in the South Kokan Region of Maharashtra.” 2025.</ref> पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन करताना त्याचे व्यापारीकरण आणि आधुनिक रूपांतर यांच्यात संतुलन राखणे आवश्यक आहे. पारंपरिक पदार्थांचे मूळ स्थानिक घटक, पाककृती, प्रक्रिया आणि सांस्कृतिक संदर्भ जपून आधुनिक स्वच्छता, पॅकेजिंग, साठवण आणि बाजारपेठीय पद्धतींचा स्वीकार केल्यास या खाद्यपरंपरांना बदलत्या काळातही टिकवून ठेवण्याची शक्यता वाढते. <ref name="CulinaryTourismMaharashtra">Sanjukta Sattar, “Culinary Tourism and Conservation of Traditional Cuisines in Maharashtra, India.” In ''Living Heritage and Sustainable Tourism Management'', Springer, 2026, pp. 149–168.</ref> कोकणातील पारंपरिक खाद्यज्ञानाचे संवर्धन म्हणजे केवळ जुन्या पाककृती जतन करणे नव्हे; तर स्थानिक अन्नस्रोत, कृषी जैवविविधता, अन्नप्रक्रिया, पाककौशल्य, सामाजिक परंपरा आणि त्यामागील लोकज्ञान यांचे सातत्य राखणे होय. त्यामुळे या ज्ञानाचे दस्तऐवजीकरण, पिढ्यांमधील हस्तांतरण, स्थानिक उत्पादकांना बाजारपेठ, शैक्षणिक अभ्यास आणि सांस्कृतिक पर्यटन यांचा समन्वय हा त्याच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो. <ref name="Singh2014"/> == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Malvani Thali from Konkan region of Maharashtra.jpg|कोकणातील मालवणी थाळी File:Ghavan.jpg|घावण File:Sardine fish curry prawn rice bhakri.jpg|मासे, कोळंबी, भात आणि भाकरी File:Chicken Sukka with Rice Bhakri.png|चिकन सुक्का आणि तांदळाची भाकरी File:Fish curry rice thali (29339637221).jpg|मासळीची आमटी, भात आणि इतर पदार्थ File:चूल आणि वैल (महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागातील पारंपरिक स्वयंपाकाचे साधन).jpg|महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागातील पारंपरिक चूल आणि वैल File:Nachni Jowar Bhakri NMM Soc Thane Maharashtra 01.jpg|नाचणी आणि ज्वारीची भाकरी File:Ambya sasam.jpg|आंब्याचे सासम </gallery> == हेही पाहा == * [[कोकण]] * [[कोकम]] * [[फणस]] * [[नारळ]] == बाह्यदुवे == * [https://maharashtratourism.gov.in/mr/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D/ महाराष्ट्र पर्यटन विभाग — महाराष्ट्राची खाद्यसंस्कृती] * [https://gsda.maharashtra.gov.in/en-kokan/ भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणा — कोकण] * [https://spices.res.in/products/spices/kokum.html ICAR–भारतीय मसाला संशोधन संस्था — कोकम] * [https://epubs.icar.org.in/index.php/IndHort/article/view/166983 ICAR — ''Kokum: The Purple Pulse of the Konkan''] * [https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/2329 ''Ethnobotany Research and Applications'' — Ratnagiri and Palghar] * [https://sahapedia.org/carving-memories-migration-cuisine-and-identity-south-konkan Sahapedia — ''Carving Memories: Migration, Cuisine and Identity in South Konkan''] *{{कोकण लोकजीवन}} ==संदर्भ == [[वर्ग:कोकण]] m5t33a9u0gks7ohu6e4ztk278piymds 0 385006 2717424 2026-10-06T16:57:39Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ =... 2717424 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[३१ जानेवारी]] [[इ.स. १२९२]] – [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२९२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १२६२]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[चौथा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[तिसरा नरसिंह]] | आई = | पत्नी = चिक्कयी-तायी | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ तिसरा''' (अंदाजे १२६२ – ८ सप्टेंबर १३४२) हा होयसळ साम्राज्याचा शेवटचा महान राजा होता. त्याच्या राजवटीत, होयसळ साम्राज्याच्या उत्तर आणि दक्षिण शाखा (ज्यात भारतातील आधुनिक कर्नाटक आणि उत्तर तमिळनाडूचा बराचसा भाग समाविष्ट होता) एकत्रित केल्या गेल्या आणि [[हळेबीडु]] (द्वारसमुद्र म्हणूनही ओळखले जाते) येथून त्यांचे प्रशासन चालवले गेले. त्याच्या राजवटीत, त्याने देवगिरीचे यादव , मदुराईचे पांड्य घराणे आणि दक्षिण भारतातील इतर लहान राजवंशांशी अनेक युद्धे केली. परंतु [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]च्या आणि नंतर दिल्लीचा सुलतान [[मुहम्मद बिन तुघलक]]च्या आक्रमक सैन्याशी झालेल्या संघर्षामुळे दक्षिण भारताच्या इतिहासाची दिशा बदलली. त्याच्या शौर्य आणि धैर्यामुळे, इतिहासकार सूर्यनाथ कामथ, चोप्रा, रवींद्रन आणि सुब्रह्मण्यन यांनी त्याला "महान शासक" म्हटले आहे. अंदाजे १२६२ मध्ये त्याच्या मृत्यूनंतर, १३४३ मध्ये, दक्षिण भारतात विजयनगर साम्राज्य नावाच्या एका नवीन हिंदू साम्राज्याचा उदय झाला. इतिहासकार सेन यांच्या शब्दांत, "आधुनिक म्हैसूरचे निर्माते असल्याचा दावा करणाऱ्यांमध्ये होयसळ सर्वात महान होते". [[विजयनगर साम्राज्य]]ची स्थापना करणारे बंधू, हरिहर प्रथम आणि बुक्का राय प्रथम यांनी राजाची लष्करी क्षमतेने सेवा केली होती.  ==पांड्य आणि यादव प्रकरण== इ.स. १३०३ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने दक्षिण कन्नडच्या बंडखोर आलुपांना नमवले. यादवांची शक्ती कमी करण्याचे त्याचे प्रयत्नही कमी झाले नाहीत. इ.स. १३०५ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने होलालकेरे येथे आक्रमण करणाऱ्या यादवांशी यशस्वीपणे लढा दिला आणि त्यांना लक्कुंडीपर्यंत मागे ढकलले. त्याने हंगलच्या बंडखोर कदंबांचा आणि शिमोगाच्या (होसगुंडा) संतारांचाही त्वरीत बंदोबस्त केला. इ.स. १३१० च्या सुमारास, बल्लल तिसऱ्याने आपला प्रतिस्पर्धी वीर पांड्याच्या ऐवजी सुंदर पांड्याला पांड्य राजा म्हणून नियुक्त करून तमिळ देशाच्या कारभारात यशस्वीपणे 'राजानिर्माता' म्हणून भूमिका बजावली. तथापि, तुंगभद्रा नदीच्या काठावरील काम्पिली संस्थानाचा बंडखोर शासक काम्पिलीदेव आणि दक्षिणेकडील तमिळ देशातील घडामोडींवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे, त्याच्या प्रदेशाच्या उत्तरेकडील सीमा अल्ला-उद-दिन-खलजीच्या सैन्याचा सेनापती मलिक काफुरच्या आक्रमणासाठी खुल्या झाल्या. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, यादवांनी स्वतः मलिक काफुरच्या सैन्याला दक्षिणेकडे कूच करण्यासाठी आवश्यक मदत पुरवली. २६ फेब्रुवारी १३११ रोजी हळेबिडूवर हल्ला करून ते लुटण्यात आले, परंतु १३१६ मध्ये त्याची पुनर्बांधणी करण्यात आली. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला दिल्लीच्या सुलतानाकडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून आपला मुलगा वीर विरुपाक्ष याला दिल्लीला पाठवावे लागले. त्याचा मुलगा १३१३ मध्ये परत आला. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, फरिश्तासारख्या नंतरच्या लेखकांनी केलेले दावे की मलिक काफुरने आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्यासाठी हळेबिडूमध्ये एक मशीद देखील बांधली होती, हे ऐतिहासिक पुराव्याशिवायच्या दंतकथा आहेत. ==दिल्लीकडून आक्रमण== १३१८ पर्यंत, यादव साम्राज्य पूर्णपणे नष्ट झाले होते आणि देवगिरीवर दिल्लीच्या सुलतानाने ताबा मिळवला होता. दिल्ली सल्तनतीवर आता कुतुबुद्दीन मुबारक शाह राज्य करत होता. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने खंडणी देण्यास नकार दिला आणि दिल्ली सल्तनतीला मांडलिक म्हणून पाठिंबा देण्याच्या आपल्या पूर्वीच्या करारातून माघार घेतली. तुघलकाने सुमारे १३२७ मध्ये दक्षिणेकडे सैन्य पाठवले आणि हळेबिडू दुसऱ्यांदा लुटले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला तिरुवनमलाई येथे आश्रय घ्यावा लागला, जिथून त्याने आपला प्रतिकार सुरू ठेवला. सुमारे १३३६ पर्यंत, होयसळ साम्राज्य वगळता दक्षिण भारतातील सर्व हिंदू राज्यांचा पराभव झाला होता आणि दिल्ली सल्तनतीने मोठे प्रदेश आपल्या राज्यात समाविष्ट केले होते. मदुराई सल्तनतीची स्थापना देखील सुमारे १३३५-३६ च्या सुमारास झाली. मुस्लिम आक्रमणाचा सामना करण्याच्या उद्देशाने, वीर बल्लाळ तिसऱ्याने तुंगभद्रा नदीच्या काठावर होसपट्टणा नावाची दुसरी राजधानी स्थापन केली, जी इतिहासकार हेन्री हेरास आणि विल्यम कोएल्हो यांच्या मते, नंतर विजयनगर साम्राज्याची राजधानी म्हणून ओळखली जाऊ लागली. सुमारे १३४२-४३ मध्ये, कन्ननूर येथे होयसळांचे भवितव्य संपुष्टात आणणारे एक निर्णायक युद्ध लढले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने मदुराईचा सुलतान घियास-उद-दिन याच्याविरुद्ध घनघोर लढाई केली. जेव्हा होयसळांचा विजय निश्चित वाटत होता, तेव्हा होयसळ राजाला पकडण्यात आले आणि इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याचा "गळा दाबून आणि कातडी सोलून" खून करण्यात आला. त्याचा मुलगा, [[चौथा वीर बल्लाळ]] याचाही सुमारे १३४६ मध्ये तोच अंत झाला, ज्यामुळे होयसळांच्या राजवटीचा अंत झाला lgu9obwmlomqzapgrd7dxkptfq0x0kj 2717425 2717424 2026-10-06T16:59:10Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2717425 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[३१ जानेवारी]] [[इ.स. १२९२]] – [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२९२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १२६२]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[चौथा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[तिसरा नरसिंह]] | आई = | पत्नी = चिक्कयी-तायी (अलूप साम्राज्य) | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ तिसरा''' (अंदाजे १२६२ – ८ सप्टेंबर १३४२) हा होयसळ साम्राज्याचा शेवटचा महान राजा होता. त्याच्या राजवटीत, होयसळ साम्राज्याच्या उत्तर आणि दक्षिण शाखा (ज्यात भारतातील आधुनिक कर्नाटक आणि उत्तर तमिळनाडूचा बराचसा भाग समाविष्ट होता) एकत्रित केल्या गेल्या आणि [[हळेबीडु]] (द्वारसमुद्र म्हणूनही ओळखले जाते) येथून त्यांचे प्रशासन चालवले गेले. त्याच्या राजवटीत, त्याने देवगिरीचे यादव , मदुराईचे पांड्य घराणे आणि दक्षिण भारतातील इतर लहान राजवंशांशी अनेक युद्धे केली. परंतु [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]च्या आणि नंतर दिल्लीचा सुलतान [[मुहम्मद बिन तुघलक]]च्या आक्रमक सैन्याशी झालेल्या संघर्षामुळे दक्षिण भारताच्या इतिहासाची दिशा बदलली. त्याच्या शौर्य आणि धैर्यामुळे, इतिहासकार सूर्यनाथ कामथ, चोप्रा, रवींद्रन आणि सुब्रह्मण्यन यांनी त्याला "महान शासक" म्हटले आहे. अंदाजे १२६२ मध्ये त्याच्या मृत्यूनंतर, १३४३ मध्ये, दक्षिण भारतात विजयनगर साम्राज्य नावाच्या एका नवीन हिंदू साम्राज्याचा उदय झाला. इतिहासकार सेन यांच्या शब्दांत, "आधुनिक म्हैसूरचे निर्माते असल्याचा दावा करणाऱ्यांमध्ये होयसळ सर्वात महान होते". [[विजयनगर साम्राज्य]]ची स्थापना करणारे बंधू, हरिहर प्रथम आणि बुक्का राय प्रथम यांनी राजाची लष्करी क्षमतेने सेवा केली होती.  ==पांड्य आणि यादव प्रकरण== इ.स. १३०३ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने दक्षिण कन्नडच्या बंडखोर आलुपांना नमवले. यादवांची शक्ती कमी करण्याचे त्याचे प्रयत्नही कमी झाले नाहीत. इ.स. १३०५ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने होलालकेरे येथे आक्रमण करणाऱ्या यादवांशी यशस्वीपणे लढा दिला आणि त्यांना लक्कुंडीपर्यंत मागे ढकलले. त्याने हंगलच्या बंडखोर कदंबांचा आणि शिमोगाच्या (होसगुंडा) संतारांचाही त्वरीत बंदोबस्त केला. इ.स. १३१० च्या सुमारास, बल्लल तिसऱ्याने आपला प्रतिस्पर्धी वीर पांड्याच्या ऐवजी सुंदर पांड्याला पांड्य राजा म्हणून नियुक्त करून तमिळ देशाच्या कारभारात यशस्वीपणे 'राजानिर्माता' म्हणून भूमिका बजावली. तथापि, तुंगभद्रा नदीच्या काठावरील काम्पिली संस्थानाचा बंडखोर शासक काम्पिलीदेव आणि दक्षिणेकडील तमिळ देशातील घडामोडींवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे, त्याच्या प्रदेशाच्या उत्तरेकडील सीमा अल्ला-उद-दिन-खलजीच्या सैन्याचा सेनापती मलिक काफुरच्या आक्रमणासाठी खुल्या झाल्या. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, यादवांनी स्वतः मलिक काफुरच्या सैन्याला दक्षिणेकडे कूच करण्यासाठी आवश्यक मदत पुरवली. २६ फेब्रुवारी १३११ रोजी हळेबिडूवर हल्ला करून ते लुटण्यात आले, परंतु १३१६ मध्ये त्याची पुनर्बांधणी करण्यात आली. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला दिल्लीच्या सुलतानाकडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून आपला मुलगा वीर विरुपाक्ष याला दिल्लीला पाठवावे लागले. त्याचा मुलगा १३१३ मध्ये परत आला. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, फरिश्तासारख्या नंतरच्या लेखकांनी केलेले दावे की मलिक काफुरने आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्यासाठी हळेबिडूमध्ये एक मशीद देखील बांधली होती, हे ऐतिहासिक पुराव्याशिवायच्या दंतकथा आहेत. ==दिल्लीकडून आक्रमण== १३१८ पर्यंत, यादव साम्राज्य पूर्णपणे नष्ट झाले होते आणि देवगिरीवर दिल्लीच्या सुलतानाने ताबा मिळवला होता. दिल्ली सल्तनतीवर आता कुतुबुद्दीन मुबारक शाह राज्य करत होता. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने खंडणी देण्यास नकार दिला आणि दिल्ली सल्तनतीला मांडलिक म्हणून पाठिंबा देण्याच्या आपल्या पूर्वीच्या करारातून माघार घेतली. तुघलकाने सुमारे १३२७ मध्ये दक्षिणेकडे सैन्य पाठवले आणि हळेबिडू दुसऱ्यांदा लुटले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला तिरुवनमलाई येथे आश्रय घ्यावा लागला, जिथून त्याने आपला प्रतिकार सुरू ठेवला. सुमारे १३३६ पर्यंत, होयसळ साम्राज्य वगळता दक्षिण भारतातील सर्व हिंदू राज्यांचा पराभव झाला होता आणि दिल्ली सल्तनतीने मोठे प्रदेश आपल्या राज्यात समाविष्ट केले होते. मदुराई सल्तनतीची स्थापना देखील सुमारे १३३५-३६ च्या सुमारास झाली. मुस्लिम आक्रमणाचा सामना करण्याच्या उद्देशाने, वीर बल्लाळ तिसऱ्याने तुंगभद्रा नदीच्या काठावर होसपट्टणा नावाची दुसरी राजधानी स्थापन केली, जी इतिहासकार हेन्री हेरास आणि विल्यम कोएल्हो यांच्या मते, नंतर विजयनगर साम्राज्याची राजधानी म्हणून ओळखली जाऊ लागली. सुमारे १३४२-४३ मध्ये, कन्ननूर येथे होयसळांचे भवितव्य संपुष्टात आणणारे एक निर्णायक युद्ध लढले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने मदुराईचा सुलतान घियास-उद-दिन याच्याविरुद्ध घनघोर लढाई केली. जेव्हा होयसळांचा विजय निश्चित वाटत होता, तेव्हा होयसळ राजाला पकडण्यात आले आणि इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याचा "गळा दाबून आणि कातडी सोलून" खून करण्यात आला. त्याचा मुलगा, [[चौथा वीर बल्लाळ]] याचाही सुमारे १३४६ मध्ये तोच अंत झाला, ज्यामुळे होयसळांच्या राजवटीचा अंत झाला hq4s2h0vlpg0db1m9999989j00c4vjd 2717585 2717425 2026-10-06T20:07:28Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717585 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[३१ जानेवारी]] [[इ.स. १२९२]] – [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२९२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १२६२]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[चौथा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[तिसरा नरसिंह]] | आई = | पत्नी = चिक्कयी-तायी (अलूप साम्राज्य) | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ तिसरा''' (अंदाजे १२६२ – ८ सप्टेंबर १३४२) हा होयसळ साम्राज्याचा शेवटचा महान राजा होता. त्याच्या राजवटीत, होयसळ साम्राज्याच्या उत्तर आणि दक्षिण शाखा (ज्यात भारतातील आधुनिक कर्नाटक आणि उत्तर तमिळनाडूचा बराचसा भाग समाविष्ट होता) एकत्रित केल्या गेल्या आणि [[हळेबीडु]] (द्वारसमुद्र म्हणूनही ओळखले जाते) येथून त्यांचे प्रशासन चालवले गेले. त्याच्या राजवटीत, त्याने देवगिरीचे यादव , मदुराईचे पांड्य घराणे आणि दक्षिण भारतातील इतर लहान राजवंशांशी अनेक युद्धे केली. परंतु [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]च्या आणि नंतर दिल्लीचा सुलतान [[मुहम्मद बिन तुघलक]]च्या आक्रमक सैन्याशी झालेल्या संघर्षामुळे दक्षिण भारताच्या इतिहासाची दिशा बदलली. त्याच्या शौर्य आणि धैर्यामुळे, इतिहासकार सूर्यनाथ कामथ, चोप्रा, रवींद्रन आणि सुब्रह्मण्यन यांनी त्याला "महान शासक" म्हटले आहे. अंदाजे १२६२ मध्ये त्याच्या मृत्यूनंतर, १३४३ मध्ये, दक्षिण भारतात विजयनगर साम्राज्य नावाच्या एका नवीन हिंदू साम्राज्याचा उदय झाला. इतिहासकार सेन यांच्या शब्दांत, "आधुनिक म्हैसूरचे निर्माते असल्याचा दावा करणाऱ्यांमध्ये होयसळ सर्वात महान होते". [[विजयनगर साम्राज्य]]ची स्थापना करणारे बंधू, हरिहर प्रथम आणि बुक्का राय प्रथम यांनी राजाची लष्करी क्षमतेने सेवा केली होती.  ==पांड्य आणि यादव प्रकरण== इ.स. १३०३ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने दक्षिण कन्नडच्या बंडखोर आलुपांना नमवले. यादवांची शक्ती कमी करण्याचे त्याचे प्रयत्नही कमी झाले नाहीत. इ.स. १३०५ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने होलालकेरे येथे आक्रमण करणाऱ्या यादवांशी यशस्वीपणे लढा दिला आणि त्यांना लक्कुंडीपर्यंत मागे ढकलले. त्याने हंगलच्या बंडखोर कदंबांचा आणि शिमोगाच्या (होसगुंडा) संतारांचाही त्वरीत बंदोबस्त केला. इ.स. १३१० च्या सुमारास, बल्लल तिसऱ्याने आपला प्रतिस्पर्धी वीर पांड्याच्या ऐवजी सुंदर पांड्याला पांड्य राजा म्हणून नियुक्त करून तमिळ देशाच्या कारभारात यशस्वीपणे 'राजानिर्माता' म्हणून भूमिका बजावली. तथापि, तुंगभद्रा नदीच्या काठावरील काम्पिली संस्थानाचा बंडखोर शासक काम्पिलीदेव आणि दक्षिणेकडील तमिळ देशातील घडामोडींवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे, त्याच्या प्रदेशाच्या उत्तरेकडील सीमा अल्ला-उद-दिन-खलजीच्या सैन्याचा सेनापती मलिक काफुरच्या आक्रमणासाठी खुल्या झाल्या. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, यादवांनी स्वतः मलिक काफुरच्या सैन्याला दक्षिणेकडे कूच करण्यासाठी आवश्यक मदत पुरवली. २६ फेब्रुवारी १३११ रोजी हळेबिडूवर हल्ला करून ते लुटण्यात आले, परंतु १३१६ मध्ये त्याची पुनर्बांधणी करण्यात आली. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला दिल्लीच्या सुलतानाकडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून आपला मुलगा वीर विरुपाक्ष याला दिल्लीला पाठवावे लागले. त्याचा मुलगा १३१३ मध्ये परत आला. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, फरिश्तासारख्या नंतरच्या लेखकांनी केलेले दावे की मलिक काफुरने आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्यासाठी हळेबिडूमध्ये एक मशीद देखील बांधली होती, हे ऐतिहासिक पुराव्याशिवायच्या दंतकथा आहेत. ==दिल्लीकडून आक्रमण== १३१८ पर्यंत, यादव साम्राज्य पूर्णपणे नष्ट झाले होते आणि देवगिरीवर दिल्लीच्या सुलतानाने ताबा मिळवला होता. दिल्ली सल्तनतीवर आता कुतुबुद्दीन मुबारक शाह राज्य करत होता. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने खंडणी देण्यास नकार दिला आणि दिल्ली सल्तनतीला मांडलिक म्हणून पाठिंबा देण्याच्या आपल्या पूर्वीच्या करारातून माघार घेतली. तुघलकाने सुमारे १३२७ मध्ये दक्षिणेकडे सैन्य पाठवले आणि हळेबिडू दुसऱ्यांदा लुटले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला तिरुवनमलाई येथे आश्रय घ्यावा लागला, जिथून त्याने आपला प्रतिकार सुरू ठेवला. सुमारे १३३६ पर्यंत, होयसळ साम्राज्य वगळता दक्षिण भारतातील सर्व हिंदू राज्यांचा पराभव झाला होता आणि दिल्ली सल्तनतीने मोठे प्रदेश आपल्या राज्यात समाविष्ट केले होते. मदुराई सल्तनतीची स्थापना देखील सुमारे १३३५-३६ च्या सुमारास झाली. मुस्लिम आक्रमणाचा सामना करण्याच्या उद्देशाने, वीर बल्लाळ तिसऱ्याने तुंगभद्रा नदीच्या काठावर होसपट्टणा नावाची दुसरी राजधानी स्थापन केली, जी इतिहासकार हेन्री हेरास आणि विल्यम कोएल्हो यांच्या मते, नंतर विजयनगर साम्राज्याची राजधानी म्हणून ओळखली जाऊ लागली. सुमारे १३४२-४३ मध्ये, कन्ननूर येथे होयसळांचे भवितव्य संपुष्टात आणणारे एक निर्णायक युद्ध लढले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने मदुराईचा सुलतान घियास-उद-दिन याच्याविरुद्ध घनघोर लढाई केली. जेव्हा होयसळांचा विजय निश्चित वाटत होता, तेव्हा होयसळ राजाला पकडण्यात आले आणि इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याचा "गळा दाबून आणि कातडी सोलून" खून करण्यात आला. त्याचा मुलगा, [[चौथा वीर बल्लाळ]] याचाही सुमारे १३४६ मध्ये तोच अंत झाला, ज्यामुळे होयसळांच्या राजवटीचा अंत झाला [[वर्ग:होयसळ सम्राट|वीर बल्लाळ ०३]] akkqm8gqode1dsbns7jc2f86fnfjlnw 2717586 2717585 2026-10-06T20:07:36Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717586 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[३१ जानेवारी]] [[इ.स. १२९२]] – [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२९२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १२६२]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[चौथा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[तिसरा नरसिंह]] | आई = | पत्नी = चिक्कयी-तायी (अलूप साम्राज्य) | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ तिसरा''' (अंदाजे १२६२ – ८ सप्टेंबर १३४२) हा होयसळ साम्राज्याचा शेवटचा महान राजा होता. त्याच्या राजवटीत, होयसळ साम्राज्याच्या उत्तर आणि दक्षिण शाखा (ज्यात भारतातील आधुनिक कर्नाटक आणि उत्तर तमिळनाडूचा बराचसा भाग समाविष्ट होता) एकत्रित केल्या गेल्या आणि [[हळेबीडु]] (द्वारसमुद्र म्हणूनही ओळखले जाते) येथून त्यांचे प्रशासन चालवले गेले. त्याच्या राजवटीत, त्याने देवगिरीचे यादव , मदुराईचे पांड्य घराणे आणि दक्षिण भारतातील इतर लहान राजवंशांशी अनेक युद्धे केली. परंतु [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]च्या आणि नंतर दिल्लीचा सुलतान [[मुहम्मद बिन तुघलक]]च्या आक्रमक सैन्याशी झालेल्या संघर्षामुळे दक्षिण भारताच्या इतिहासाची दिशा बदलली. त्याच्या शौर्य आणि धैर्यामुळे, इतिहासकार सूर्यनाथ कामथ, चोप्रा, रवींद्रन आणि सुब्रह्मण्यन यांनी त्याला "महान शासक" म्हटले आहे. अंदाजे १२६२ मध्ये त्याच्या मृत्यूनंतर, १३४३ मध्ये, दक्षिण भारतात विजयनगर साम्राज्य नावाच्या एका नवीन हिंदू साम्राज्याचा उदय झाला. इतिहासकार सेन यांच्या शब्दांत, "आधुनिक म्हैसूरचे निर्माते असल्याचा दावा करणाऱ्यांमध्ये होयसळ सर्वात महान होते". [[विजयनगर साम्राज्य]]ची स्थापना करणारे बंधू, हरिहर प्रथम आणि बुक्का राय प्रथम यांनी राजाची लष्करी क्षमतेने सेवा केली होती.  ==पांड्य आणि यादव प्रकरण== इ.स. १३०३ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने दक्षिण कन्नडच्या बंडखोर आलुपांना नमवले. यादवांची शक्ती कमी करण्याचे त्याचे प्रयत्नही कमी झाले नाहीत. इ.स. १३०५ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने होलालकेरे येथे आक्रमण करणाऱ्या यादवांशी यशस्वीपणे लढा दिला आणि त्यांना लक्कुंडीपर्यंत मागे ढकलले. त्याने हंगलच्या बंडखोर कदंबांचा आणि शिमोगाच्या (होसगुंडा) संतारांचाही त्वरीत बंदोबस्त केला. इ.स. १३१० च्या सुमारास, बल्लल तिसऱ्याने आपला प्रतिस्पर्धी वीर पांड्याच्या ऐवजी सुंदर पांड्याला पांड्य राजा म्हणून नियुक्त करून तमिळ देशाच्या कारभारात यशस्वीपणे 'राजानिर्माता' म्हणून भूमिका बजावली. तथापि, तुंगभद्रा नदीच्या काठावरील काम्पिली संस्थानाचा बंडखोर शासक काम्पिलीदेव आणि दक्षिणेकडील तमिळ देशातील घडामोडींवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे, त्याच्या प्रदेशाच्या उत्तरेकडील सीमा अल्ला-उद-दिन-खलजीच्या सैन्याचा सेनापती मलिक काफुरच्या आक्रमणासाठी खुल्या झाल्या. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, यादवांनी स्वतः मलिक काफुरच्या सैन्याला दक्षिणेकडे कूच करण्यासाठी आवश्यक मदत पुरवली. २६ फेब्रुवारी १३११ रोजी हळेबिडूवर हल्ला करून ते लुटण्यात आले, परंतु १३१६ मध्ये त्याची पुनर्बांधणी करण्यात आली. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला दिल्लीच्या सुलतानाकडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून आपला मुलगा वीर विरुपाक्ष याला दिल्लीला पाठवावे लागले. त्याचा मुलगा १३१३ मध्ये परत आला. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, फरिश्तासारख्या नंतरच्या लेखकांनी केलेले दावे की मलिक काफुरने आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्यासाठी हळेबिडूमध्ये एक मशीद देखील बांधली होती, हे ऐतिहासिक पुराव्याशिवायच्या दंतकथा आहेत. ==दिल्लीकडून आक्रमण== १३१८ पर्यंत, यादव साम्राज्य पूर्णपणे नष्ट झाले होते आणि देवगिरीवर दिल्लीच्या सुलतानाने ताबा मिळवला होता. दिल्ली सल्तनतीवर आता कुतुबुद्दीन मुबारक शाह राज्य करत होता. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने खंडणी देण्यास नकार दिला आणि दिल्ली सल्तनतीला मांडलिक म्हणून पाठिंबा देण्याच्या आपल्या पूर्वीच्या करारातून माघार घेतली. तुघलकाने सुमारे १३२७ मध्ये दक्षिणेकडे सैन्य पाठवले आणि हळेबिडू दुसऱ्यांदा लुटले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला तिरुवनमलाई येथे आश्रय घ्यावा लागला, जिथून त्याने आपला प्रतिकार सुरू ठेवला. सुमारे १३३६ पर्यंत, होयसळ साम्राज्य वगळता दक्षिण भारतातील सर्व हिंदू राज्यांचा पराभव झाला होता आणि दिल्ली सल्तनतीने मोठे प्रदेश आपल्या राज्यात समाविष्ट केले होते. मदुराई सल्तनतीची स्थापना देखील सुमारे १३३५-३६ च्या सुमारास झाली. मुस्लिम आक्रमणाचा सामना करण्याच्या उद्देशाने, वीर बल्लाळ तिसऱ्याने तुंगभद्रा नदीच्या काठावर होसपट्टणा नावाची दुसरी राजधानी स्थापन केली, जी इतिहासकार हेन्री हेरास आणि विल्यम कोएल्हो यांच्या मते, नंतर विजयनगर साम्राज्याची राजधानी म्हणून ओळखली जाऊ लागली. सुमारे १३४२-४३ मध्ये, कन्ननूर येथे होयसळांचे भवितव्य संपुष्टात आणणारे एक निर्णायक युद्ध लढले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने मदुराईचा सुलतान घियास-उद-दिन याच्याविरुद्ध घनघोर लढाई केली. जेव्हा होयसळांचा विजय निश्चित वाटत होता, तेव्हा होयसळ राजाला पकडण्यात आले आणि इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याचा "गळा दाबून आणि कातडी सोलून" खून करण्यात आला. त्याचा मुलगा, [[चौथा वीर बल्लाळ]] याचाही सुमारे १३४६ मध्ये तोच अंत झाला, ज्यामुळे होयसळांच्या राजवटीचा अंत झाला [[वर्ग:होयसळ सम्राट|वीर बल्लाळ ०३]] [[वर्ग:इ.स. १२६२ मधील जन्म]] cn9firw9l0ll7j6ltlfd8js4filfn6r 2717587 2717586 2026-10-06T20:07:46Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717587 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[३१ जानेवारी]] [[इ.स. १२९२]] – [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२९२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १२६२]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[चौथा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[तिसरा नरसिंह]] | आई = | पत्नी = चिक्कयी-तायी (अलूप साम्राज्य) | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ तिसरा''' (अंदाजे १२६२ – ८ सप्टेंबर १३४२) हा होयसळ साम्राज्याचा शेवटचा महान राजा होता. त्याच्या राजवटीत, होयसळ साम्राज्याच्या उत्तर आणि दक्षिण शाखा (ज्यात भारतातील आधुनिक कर्नाटक आणि उत्तर तमिळनाडूचा बराचसा भाग समाविष्ट होता) एकत्रित केल्या गेल्या आणि [[हळेबीडु]] (द्वारसमुद्र म्हणूनही ओळखले जाते) येथून त्यांचे प्रशासन चालवले गेले. त्याच्या राजवटीत, त्याने देवगिरीचे यादव , मदुराईचे पांड्य घराणे आणि दक्षिण भारतातील इतर लहान राजवंशांशी अनेक युद्धे केली. परंतु [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]च्या आणि नंतर दिल्लीचा सुलतान [[मुहम्मद बिन तुघलक]]च्या आक्रमक सैन्याशी झालेल्या संघर्षामुळे दक्षिण भारताच्या इतिहासाची दिशा बदलली. त्याच्या शौर्य आणि धैर्यामुळे, इतिहासकार सूर्यनाथ कामथ, चोप्रा, रवींद्रन आणि सुब्रह्मण्यन यांनी त्याला "महान शासक" म्हटले आहे. अंदाजे १२६२ मध्ये त्याच्या मृत्यूनंतर, १३४३ मध्ये, दक्षिण भारतात विजयनगर साम्राज्य नावाच्या एका नवीन हिंदू साम्राज्याचा उदय झाला. इतिहासकार सेन यांच्या शब्दांत, "आधुनिक म्हैसूरचे निर्माते असल्याचा दावा करणाऱ्यांमध्ये होयसळ सर्वात महान होते". [[विजयनगर साम्राज्य]]ची स्थापना करणारे बंधू, हरिहर प्रथम आणि बुक्का राय प्रथम यांनी राजाची लष्करी क्षमतेने सेवा केली होती.  ==पांड्य आणि यादव प्रकरण== इ.स. १३०३ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने दक्षिण कन्नडच्या बंडखोर आलुपांना नमवले. यादवांची शक्ती कमी करण्याचे त्याचे प्रयत्नही कमी झाले नाहीत. इ.स. १३०५ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने होलालकेरे येथे आक्रमण करणाऱ्या यादवांशी यशस्वीपणे लढा दिला आणि त्यांना लक्कुंडीपर्यंत मागे ढकलले. त्याने हंगलच्या बंडखोर कदंबांचा आणि शिमोगाच्या (होसगुंडा) संतारांचाही त्वरीत बंदोबस्त केला. इ.स. १३१० च्या सुमारास, बल्लल तिसऱ्याने आपला प्रतिस्पर्धी वीर पांड्याच्या ऐवजी सुंदर पांड्याला पांड्य राजा म्हणून नियुक्त करून तमिळ देशाच्या कारभारात यशस्वीपणे 'राजानिर्माता' म्हणून भूमिका बजावली. तथापि, तुंगभद्रा नदीच्या काठावरील काम्पिली संस्थानाचा बंडखोर शासक काम्पिलीदेव आणि दक्षिणेकडील तमिळ देशातील घडामोडींवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे, त्याच्या प्रदेशाच्या उत्तरेकडील सीमा अल्ला-उद-दिन-खलजीच्या सैन्याचा सेनापती मलिक काफुरच्या आक्रमणासाठी खुल्या झाल्या. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, यादवांनी स्वतः मलिक काफुरच्या सैन्याला दक्षिणेकडे कूच करण्यासाठी आवश्यक मदत पुरवली. २६ फेब्रुवारी १३११ रोजी हळेबिडूवर हल्ला करून ते लुटण्यात आले, परंतु १३१६ मध्ये त्याची पुनर्बांधणी करण्यात आली. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला दिल्लीच्या सुलतानाकडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून आपला मुलगा वीर विरुपाक्ष याला दिल्लीला पाठवावे लागले. त्याचा मुलगा १३१३ मध्ये परत आला. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, फरिश्तासारख्या नंतरच्या लेखकांनी केलेले दावे की मलिक काफुरने आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्यासाठी हळेबिडूमध्ये एक मशीद देखील बांधली होती, हे ऐतिहासिक पुराव्याशिवायच्या दंतकथा आहेत. ==दिल्लीकडून आक्रमण== १३१८ पर्यंत, यादव साम्राज्य पूर्णपणे नष्ट झाले होते आणि देवगिरीवर दिल्लीच्या सुलतानाने ताबा मिळवला होता. दिल्ली सल्तनतीवर आता कुतुबुद्दीन मुबारक शाह राज्य करत होता. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने खंडणी देण्यास नकार दिला आणि दिल्ली सल्तनतीला मांडलिक म्हणून पाठिंबा देण्याच्या आपल्या पूर्वीच्या करारातून माघार घेतली. तुघलकाने सुमारे १३२७ मध्ये दक्षिणेकडे सैन्य पाठवले आणि हळेबिडू दुसऱ्यांदा लुटले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला तिरुवनमलाई येथे आश्रय घ्यावा लागला, जिथून त्याने आपला प्रतिकार सुरू ठेवला. सुमारे १३३६ पर्यंत, होयसळ साम्राज्य वगळता दक्षिण भारतातील सर्व हिंदू राज्यांचा पराभव झाला होता आणि दिल्ली सल्तनतीने मोठे प्रदेश आपल्या राज्यात समाविष्ट केले होते. मदुराई सल्तनतीची स्थापना देखील सुमारे १३३५-३६ च्या सुमारास झाली. मुस्लिम आक्रमणाचा सामना करण्याच्या उद्देशाने, वीर बल्लाळ तिसऱ्याने तुंगभद्रा नदीच्या काठावर होसपट्टणा नावाची दुसरी राजधानी स्थापन केली, जी इतिहासकार हेन्री हेरास आणि विल्यम कोएल्हो यांच्या मते, नंतर विजयनगर साम्राज्याची राजधानी म्हणून ओळखली जाऊ लागली. सुमारे १३४२-४३ मध्ये, कन्ननूर येथे होयसळांचे भवितव्य संपुष्टात आणणारे एक निर्णायक युद्ध लढले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने मदुराईचा सुलतान घियास-उद-दिन याच्याविरुद्ध घनघोर लढाई केली. जेव्हा होयसळांचा विजय निश्चित वाटत होता, तेव्हा होयसळ राजाला पकडण्यात आले आणि इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याचा "गळा दाबून आणि कातडी सोलून" खून करण्यात आला. त्याचा मुलगा, [[चौथा वीर बल्लाळ]] याचाही सुमारे १३४६ मध्ये तोच अंत झाला, ज्यामुळे होयसळांच्या राजवटीचा अंत झाला [[वर्ग:होयसळ सम्राट|वीर बल्लाळ ०३]] [[वर्ग:इ.स. १२६२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १३४२ मधील मृत्यू]] pmkdicp275gxm50srgl02k6ro4igzph 2717588 2717587 2026-10-06T20:07:55Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717588 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[३१ जानेवारी]] [[इ.स. १२९२]] – [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १२९२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १२६२]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[८ सप्टेंबर]] [[इ.स. १३४२]] | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा नरसिंह]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[चौथा वीर बल्लाळ]] | वडील = [[तिसरा नरसिंह]] | आई = | पत्नी = चिक्कयी-तायी (अलूप साम्राज्य) | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीर बल्लाळ तिसरा''' (अंदाजे १२६२ – ८ सप्टेंबर १३४२) हा होयसळ साम्राज्याचा शेवटचा महान राजा होता. त्याच्या राजवटीत, होयसळ साम्राज्याच्या उत्तर आणि दक्षिण शाखा (ज्यात भारतातील आधुनिक कर्नाटक आणि उत्तर तमिळनाडूचा बराचसा भाग समाविष्ट होता) एकत्रित केल्या गेल्या आणि [[हळेबीडु]] (द्वारसमुद्र म्हणूनही ओळखले जाते) येथून त्यांचे प्रशासन चालवले गेले. त्याच्या राजवटीत, त्याने देवगिरीचे यादव , मदुराईचे पांड्य घराणे आणि दक्षिण भारतातील इतर लहान राजवंशांशी अनेक युद्धे केली. परंतु [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]च्या आणि नंतर दिल्लीचा सुलतान [[मुहम्मद बिन तुघलक]]च्या आक्रमक सैन्याशी झालेल्या संघर्षामुळे दक्षिण भारताच्या इतिहासाची दिशा बदलली. त्याच्या शौर्य आणि धैर्यामुळे, इतिहासकार सूर्यनाथ कामथ, चोप्रा, रवींद्रन आणि सुब्रह्मण्यन यांनी त्याला "महान शासक" म्हटले आहे. अंदाजे १२६२ मध्ये त्याच्या मृत्यूनंतर, १३४३ मध्ये, दक्षिण भारतात विजयनगर साम्राज्य नावाच्या एका नवीन हिंदू साम्राज्याचा उदय झाला. इतिहासकार सेन यांच्या शब्दांत, "आधुनिक म्हैसूरचे निर्माते असल्याचा दावा करणाऱ्यांमध्ये होयसळ सर्वात महान होते". [[विजयनगर साम्राज्य]]ची स्थापना करणारे बंधू, हरिहर प्रथम आणि बुक्का राय प्रथम यांनी राजाची लष्करी क्षमतेने सेवा केली होती.  ==पांड्य आणि यादव प्रकरण== इ.स. १३०३ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने दक्षिण कन्नडच्या बंडखोर आलुपांना नमवले. यादवांची शक्ती कमी करण्याचे त्याचे प्रयत्नही कमी झाले नाहीत. इ.स. १३०५ च्या सुमारास, वीर बल्लल तिसऱ्याने होलालकेरे येथे आक्रमण करणाऱ्या यादवांशी यशस्वीपणे लढा दिला आणि त्यांना लक्कुंडीपर्यंत मागे ढकलले. त्याने हंगलच्या बंडखोर कदंबांचा आणि शिमोगाच्या (होसगुंडा) संतारांचाही त्वरीत बंदोबस्त केला. इ.स. १३१० च्या सुमारास, बल्लल तिसऱ्याने आपला प्रतिस्पर्धी वीर पांड्याच्या ऐवजी सुंदर पांड्याला पांड्य राजा म्हणून नियुक्त करून तमिळ देशाच्या कारभारात यशस्वीपणे 'राजानिर्माता' म्हणून भूमिका बजावली. तथापि, तुंगभद्रा नदीच्या काठावरील काम्पिली संस्थानाचा बंडखोर शासक काम्पिलीदेव आणि दक्षिणेकडील तमिळ देशातील घडामोडींवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे, त्याच्या प्रदेशाच्या उत्तरेकडील सीमा अल्ला-उद-दिन-खलजीच्या सैन्याचा सेनापती मलिक काफुरच्या आक्रमणासाठी खुल्या झाल्या. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, यादवांनी स्वतः मलिक काफुरच्या सैन्याला दक्षिणेकडे कूच करण्यासाठी आवश्यक मदत पुरवली. २६ फेब्रुवारी १३११ रोजी हळेबिडूवर हल्ला करून ते लुटण्यात आले, परंतु १३१६ मध्ये त्याची पुनर्बांधणी करण्यात आली. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला दिल्लीच्या सुलतानाकडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून आपला मुलगा वीर विरुपाक्ष याला दिल्लीला पाठवावे लागले. त्याचा मुलगा १३१३ मध्ये परत आला. इतिहासकार जॉन की यांच्या मते, फरिश्तासारख्या नंतरच्या लेखकांनी केलेले दावे की मलिक काफुरने आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्यासाठी हळेबिडूमध्ये एक मशीद देखील बांधली होती, हे ऐतिहासिक पुराव्याशिवायच्या दंतकथा आहेत. ==दिल्लीकडून आक्रमण== १३१८ पर्यंत, यादव साम्राज्य पूर्णपणे नष्ट झाले होते आणि देवगिरीवर दिल्लीच्या सुलतानाने ताबा मिळवला होता. दिल्ली सल्तनतीवर आता कुतुबुद्दीन मुबारक शाह राज्य करत होता. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने खंडणी देण्यास नकार दिला आणि दिल्ली सल्तनतीला मांडलिक म्हणून पाठिंबा देण्याच्या आपल्या पूर्वीच्या करारातून माघार घेतली. तुघलकाने सुमारे १३२७ मध्ये दक्षिणेकडे सैन्य पाठवले आणि हळेबिडू दुसऱ्यांदा लुटले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याला तिरुवनमलाई येथे आश्रय घ्यावा लागला, जिथून त्याने आपला प्रतिकार सुरू ठेवला. सुमारे १३३६ पर्यंत, होयसळ साम्राज्य वगळता दक्षिण भारतातील सर्व हिंदू राज्यांचा पराभव झाला होता आणि दिल्ली सल्तनतीने मोठे प्रदेश आपल्या राज्यात समाविष्ट केले होते. मदुराई सल्तनतीची स्थापना देखील सुमारे १३३५-३६ च्या सुमारास झाली. मुस्लिम आक्रमणाचा सामना करण्याच्या उद्देशाने, वीर बल्लाळ तिसऱ्याने तुंगभद्रा नदीच्या काठावर होसपट्टणा नावाची दुसरी राजधानी स्थापन केली, जी इतिहासकार हेन्री हेरास आणि विल्यम कोएल्हो यांच्या मते, नंतर विजयनगर साम्राज्याची राजधानी म्हणून ओळखली जाऊ लागली. सुमारे १३४२-४३ मध्ये, कन्ननूर येथे होयसळांचे भवितव्य संपुष्टात आणणारे एक निर्णायक युद्ध लढले गेले. वीर बल्लाळ तिसऱ्याने मदुराईचा सुलतान घियास-उद-दिन याच्याविरुद्ध घनघोर लढाई केली. जेव्हा होयसळांचा विजय निश्चित वाटत होता, तेव्हा होयसळ राजाला पकडण्यात आले आणि इतिहासकार चोप्रा इत्यादींच्या मते, त्याचा "गळा दाबून आणि कातडी सोलून" खून करण्यात आला. त्याचा मुलगा, [[चौथा वीर बल्लाळ]] याचाही सुमारे १३४६ मध्ये तोच अंत झाला, ज्यामुळे होयसळांच्या राजवटीचा अंत झाला [[वर्ग:होयसळ सम्राट|वीर बल्लाळ ०३]] [[वर्ग:इ.स. १२६२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १३४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] cf7lazgzvovqv1l4pkeht93i16m1ntd 0 385007 2717430 2026-10-06T17:07:53Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ चौथा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = ... 2717430 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ चौथा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १३४३]] – [[इ.स. १३४६]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १३४२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ चौथा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = पद बरखास्त | वडील = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} jy2f50wipbbroomed8p9oqwa8ywdqm5 2717432 2717430 2026-10-06T17:12:32Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2717432 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ चौथा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १३४३]] – [[इ.स. १३४६]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १३४२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ चौथा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = पद बरखास्त | वडील = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीरा बल्लाळ चौथा''' हा १३४३ पासून त्याच्या मृत्यूपर्यंत (१३४६) शेवटचा होयसळ राजा होता. तो शक्तिशाली होयसळ सम्राट [[तिसरा वीर बल्लाळ]] याचा ज्येष्ठ पुत्र आणि उत्तराधिकारी होता. तो अवनत होत असलेल्या होयसळ साम्राज्याचा अधिपती होता आणि तुर्क-पर्शियन मदुराई सल्तनत व उदयोन्मुख विजयनगर साम्राज्याशी त्याचे सतत युद्ध चालू होते. ==बालपण== वीर विरुपाक्ष बल्लाळ यांचा जन्म होयसळ सम्राट [[तिसरा वीर बल्लाळ]] आणि त्यांच्या पत्नीच्या पोटी झाला. १३११ मध्ये होयसळांची राजधानी [[हळेबीडु|द्वारसमुद्रवर]] हल्ला करून लूटमार करण्यात आली. त्यांचे वडील वीर बल्लाळ तिसरा यांना तुर्क-पर्शियन सुलतान [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]कडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून विरुपाक्षाला दिल्लीला पाठवावे लागले. ते १३१३ मध्ये परत आले. ==राज्य== वीर बल्लाळ चौथा हा अवनत होत असलेल्या होयसळ साम्राज्याचा अधिपती होता आणि तुर्क-पर्शियन मदुराई सल्तनत व उदयोन्मुख विजयनगर साम्राज्याशी त्याचे सतत युद्ध चालू होते. तो विजयनगरच्या संगम बंधूंची (हरिहर, बुक्का, कंपा पहिला, मराप्पा आणि मुडप्पा) आगेकूच रोखू शकला नाही. विरुपाक्ष बल्लाळ एक अकार्यक्षम शासक होता, याचाही काही फायदा झाला नाही. त्याचे कर्तृत्ववान वडील [[तिसरा वीर बल्लाळ]] यांच्या सेवेत राहिलेल्या सर्व सरदारांनी आता विरुपाक्ष बल्लाळच्या दुर्बलतेचा फायदा घेतला, संधी साधली आणि आपले स्वातंत्र्य घोषित करण्यास सुरुवात केली. मदुराईच्या तुर्क-पर्शियन सुलतानाविरुद्धच्या युद्धात होयसळांचे सर्वोत्तम सैनिक मारले गेले होते. आपल्या वडिलांच्या सुटकेच्या व्यर्थ आशेने त्याने आपला संपूर्ण खजिना मदुराईचा तुर्क-पर्शियन सुलतान घियास-उद-दीन याला देऊन टाकला होता. त्याचा सेनापती आणि चुलतभाऊ बल्लप्पा दंडनायक, ज्याने त्याची आणि त्याचे वडील [[तिसरा वीर बल्लाळ]] यांची निष्ठेने सेवा केली होती, त्यानेही आता त्याला सोडून दिले. या सर्व अडचणी असूनही, त्याने कडवा प्रतिकार केला आणि 6 वर्षांच्या अथक संघर्षानंतर (इ.स. 1346) विजयनगरचे शासक संपूर्ण होयसळ राज्य जिंकण्यात यशस्वी झाले. कोकणच्या किनारपट्टीवर बनवासीवर राज्य करणाऱ्या कदंबांनी विरुपाक्ष बल्लाळाला आश्रय दिला. त्यांना पराभूत करण्यासाठी हरिहराने आपला भाऊ मराप्पाला पाठवले. मराप्पाने [[कदंब]] शासकाला पराभूत केले आणि त्याचा प्रदेश ताब्यात घेतला. ==मृत्यू== तुर्को-पर्शियन मदुराई सल्तनतीविरुद्ध लढलेल्या लढाईत वीर बल्लाळ चतुर्थ पकडला गेला. त्याच्या वडिलांप्रमाणेच त्याची कातडी सोलण्यात आली आणि नंतर त्याला ठार मारण्यात आले. हे अंदाजे १३४६ मध्ये घडले. हा होयसळांच्या राजवटीचा शेवट होता. 5wteaenaip6rzqplk7kbt1fleih0v8h 2717433 2717432 2026-10-06T17:13:50Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2717433 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ चौथा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १३४३]] – [[इ.स. १३४६]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १३४२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]]<br>[[तिरुवनमलाई]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ चौथा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = पद बरखास्त | वडील = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीरा बल्लाळ चौथा''' हा १३४३ पासून त्याच्या मृत्यूपर्यंत (१३४६) शेवटचा होयसळ राजा होता. तो शक्तिशाली होयसळ सम्राट [[तिसरा वीर बल्लाळ]] याचा ज्येष्ठ पुत्र आणि उत्तराधिकारी होता. तो अवनत होत असलेल्या होयसळ साम्राज्याचा अधिपती होता आणि तुर्क-पर्शियन मदुराई सल्तनत व उदयोन्मुख विजयनगर साम्राज्याशी त्याचे सतत युद्ध चालू होते. ==बालपण== वीर विरुपाक्ष बल्लाळ यांचा जन्म होयसळ सम्राट [[तिसरा वीर बल्लाळ]] आणि त्यांच्या पत्नीच्या पोटी झाला. १३११ मध्ये होयसळांची राजधानी [[हळेबीडु|द्वारसमुद्रवर]] हल्ला करून लूटमार करण्यात आली. त्यांचे वडील वीर बल्लाळ तिसरा यांना तुर्क-पर्शियन सुलतान [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]कडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून विरुपाक्षाला दिल्लीला पाठवावे लागले. ते १३१३ मध्ये परत आले. ==राज्य== वीर बल्लाळ चौथा हा अवनत होत असलेल्या होयसळ साम्राज्याचा अधिपती होता आणि तुर्क-पर्शियन मदुराई सल्तनत व उदयोन्मुख विजयनगर साम्राज्याशी त्याचे सतत युद्ध चालू होते. तो विजयनगरच्या संगम बंधूंची (हरिहर, बुक्का, कंपा पहिला, मराप्पा आणि मुडप्पा) आगेकूच रोखू शकला नाही. विरुपाक्ष बल्लाळ एक अकार्यक्षम शासक होता, याचाही काही फायदा झाला नाही. त्याचे कर्तृत्ववान वडील [[तिसरा वीर बल्लाळ]] यांच्या सेवेत राहिलेल्या सर्व सरदारांनी आता विरुपाक्ष बल्लाळच्या दुर्बलतेचा फायदा घेतला, संधी साधली आणि आपले स्वातंत्र्य घोषित करण्यास सुरुवात केली. मदुराईच्या तुर्क-पर्शियन सुलतानाविरुद्धच्या युद्धात होयसळांचे सर्वोत्तम सैनिक मारले गेले होते. आपल्या वडिलांच्या सुटकेच्या व्यर्थ आशेने त्याने आपला संपूर्ण खजिना मदुराईचा तुर्क-पर्शियन सुलतान घियास-उद-दीन याला देऊन टाकला होता. त्याचा सेनापती आणि चुलतभाऊ बल्लप्पा दंडनायक, ज्याने त्याची आणि त्याचे वडील [[तिसरा वीर बल्लाळ]] यांची निष्ठेने सेवा केली होती, त्यानेही आता त्याला सोडून दिले. या सर्व अडचणी असूनही, त्याने कडवा प्रतिकार केला आणि 6 वर्षांच्या अथक संघर्षानंतर (इ.स. 1346) विजयनगरचे शासक संपूर्ण होयसळ राज्य जिंकण्यात यशस्वी झाले. कोकणच्या किनारपट्टीवर बनवासीवर राज्य करणाऱ्या कदंबांनी विरुपाक्ष बल्लाळाला आश्रय दिला. त्यांना पराभूत करण्यासाठी हरिहराने आपला भाऊ मराप्पाला पाठवले. मराप्पाने [[कदंब]] शासकाला पराभूत केले आणि त्याचा प्रदेश ताब्यात घेतला. ==मृत्यू== तुर्को-पर्शियन मदुराई सल्तनतीविरुद्ध लढलेल्या लढाईत वीर बल्लाळ चतुर्थ पकडला गेला. त्याच्या वडिलांप्रमाणेच त्याची कातडी सोलण्यात आली आणि नंतर त्याला ठार मारण्यात आले. हे अंदाजे १३४६ मध्ये घडले. हा होयसळांच्या राजवटीचा शेवट होता. 41owqmzpmd7l3eyvm3ep6kjczadkxym 2717589 2717433 2026-10-06T20:08:25Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717589 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ चौथा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १३४३]] – [[इ.स. १३४६]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १३४२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]]<br>[[तिरुवनमलाई]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ चौथा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = पद बरखास्त | वडील = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीरा बल्लाळ चौथा''' हा १३४३ पासून त्याच्या मृत्यूपर्यंत (१३४६) शेवटचा होयसळ राजा होता. तो शक्तिशाली होयसळ सम्राट [[तिसरा वीर बल्लाळ]] याचा ज्येष्ठ पुत्र आणि उत्तराधिकारी होता. तो अवनत होत असलेल्या होयसळ साम्राज्याचा अधिपती होता आणि तुर्क-पर्शियन मदुराई सल्तनत व उदयोन्मुख विजयनगर साम्राज्याशी त्याचे सतत युद्ध चालू होते. ==बालपण== वीर विरुपाक्ष बल्लाळ यांचा जन्म होयसळ सम्राट [[तिसरा वीर बल्लाळ]] आणि त्यांच्या पत्नीच्या पोटी झाला. १३११ मध्ये होयसळांची राजधानी [[हळेबीडु|द्वारसमुद्रवर]] हल्ला करून लूटमार करण्यात आली. त्यांचे वडील वीर बल्लाळ तिसरा यांना तुर्क-पर्शियन सुलतान [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]कडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून विरुपाक्षाला दिल्लीला पाठवावे लागले. ते १३१३ मध्ये परत आले. ==राज्य== वीर बल्लाळ चौथा हा अवनत होत असलेल्या होयसळ साम्राज्याचा अधिपती होता आणि तुर्क-पर्शियन मदुराई सल्तनत व उदयोन्मुख विजयनगर साम्राज्याशी त्याचे सतत युद्ध चालू होते. तो विजयनगरच्या संगम बंधूंची (हरिहर, बुक्का, कंपा पहिला, मराप्पा आणि मुडप्पा) आगेकूच रोखू शकला नाही. विरुपाक्ष बल्लाळ एक अकार्यक्षम शासक होता, याचाही काही फायदा झाला नाही. त्याचे कर्तृत्ववान वडील [[तिसरा वीर बल्लाळ]] यांच्या सेवेत राहिलेल्या सर्व सरदारांनी आता विरुपाक्ष बल्लाळच्या दुर्बलतेचा फायदा घेतला, संधी साधली आणि आपले स्वातंत्र्य घोषित करण्यास सुरुवात केली. मदुराईच्या तुर्क-पर्शियन सुलतानाविरुद्धच्या युद्धात होयसळांचे सर्वोत्तम सैनिक मारले गेले होते. आपल्या वडिलांच्या सुटकेच्या व्यर्थ आशेने त्याने आपला संपूर्ण खजिना मदुराईचा तुर्क-पर्शियन सुलतान घियास-उद-दीन याला देऊन टाकला होता. त्याचा सेनापती आणि चुलतभाऊ बल्लप्पा दंडनायक, ज्याने त्याची आणि त्याचे वडील [[तिसरा वीर बल्लाळ]] यांची निष्ठेने सेवा केली होती, त्यानेही आता त्याला सोडून दिले. या सर्व अडचणी असूनही, त्याने कडवा प्रतिकार केला आणि 6 वर्षांच्या अथक संघर्षानंतर (इ.स. 1346) विजयनगरचे शासक संपूर्ण होयसळ राज्य जिंकण्यात यशस्वी झाले. कोकणच्या किनारपट्टीवर बनवासीवर राज्य करणाऱ्या कदंबांनी विरुपाक्ष बल्लाळाला आश्रय दिला. त्यांना पराभूत करण्यासाठी हरिहराने आपला भाऊ मराप्पाला पाठवले. मराप्पाने [[कदंब]] शासकाला पराभूत केले आणि त्याचा प्रदेश ताब्यात घेतला. ==मृत्यू== तुर्को-पर्शियन मदुराई सल्तनतीविरुद्ध लढलेल्या लढाईत वीर बल्लाळ चतुर्थ पकडला गेला. त्याच्या वडिलांप्रमाणेच त्याची कातडी सोलण्यात आली आणि नंतर त्याला ठार मारण्यात आले. हे अंदाजे १३४६ मध्ये घडले. हा होयसळांच्या राजवटीचा शेवट होता. [[वर्ग:होयसळ सम्राट|वीर बल्लाळ]] 07v4ia9tm6si112xa0umpttkvw2fzdu 2717590 2717589 2026-10-06T20:08:37Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717590 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ चौथा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १३४३]] – [[इ.स. १३४६]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १३४२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]]<br>[[तिरुवनमलाई]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ चौथा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = पद बरखास्त | वडील = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीरा बल्लाळ चौथा''' हा १३४३ पासून त्याच्या मृत्यूपर्यंत (१३४६) शेवटचा होयसळ राजा होता. तो शक्तिशाली होयसळ सम्राट [[तिसरा वीर बल्लाळ]] याचा ज्येष्ठ पुत्र आणि उत्तराधिकारी होता. तो अवनत होत असलेल्या होयसळ साम्राज्याचा अधिपती होता आणि तुर्क-पर्शियन मदुराई सल्तनत व उदयोन्मुख विजयनगर साम्राज्याशी त्याचे सतत युद्ध चालू होते. ==बालपण== वीर विरुपाक्ष बल्लाळ यांचा जन्म होयसळ सम्राट [[तिसरा वीर बल्लाळ]] आणि त्यांच्या पत्नीच्या पोटी झाला. १३११ मध्ये होयसळांची राजधानी [[हळेबीडु|द्वारसमुद्रवर]] हल्ला करून लूटमार करण्यात आली. त्यांचे वडील वीर बल्लाळ तिसरा यांना तुर्क-पर्शियन सुलतान [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]कडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून विरुपाक्षाला दिल्लीला पाठवावे लागले. ते १३१३ मध्ये परत आले. ==राज्य== वीर बल्लाळ चौथा हा अवनत होत असलेल्या होयसळ साम्राज्याचा अधिपती होता आणि तुर्क-पर्शियन मदुराई सल्तनत व उदयोन्मुख विजयनगर साम्राज्याशी त्याचे सतत युद्ध चालू होते. तो विजयनगरच्या संगम बंधूंची (हरिहर, बुक्का, कंपा पहिला, मराप्पा आणि मुडप्पा) आगेकूच रोखू शकला नाही. विरुपाक्ष बल्लाळ एक अकार्यक्षम शासक होता, याचाही काही फायदा झाला नाही. त्याचे कर्तृत्ववान वडील [[तिसरा वीर बल्लाळ]] यांच्या सेवेत राहिलेल्या सर्व सरदारांनी आता विरुपाक्ष बल्लाळच्या दुर्बलतेचा फायदा घेतला, संधी साधली आणि आपले स्वातंत्र्य घोषित करण्यास सुरुवात केली. मदुराईच्या तुर्क-पर्शियन सुलतानाविरुद्धच्या युद्धात होयसळांचे सर्वोत्तम सैनिक मारले गेले होते. आपल्या वडिलांच्या सुटकेच्या व्यर्थ आशेने त्याने आपला संपूर्ण खजिना मदुराईचा तुर्क-पर्शियन सुलतान घियास-उद-दीन याला देऊन टाकला होता. त्याचा सेनापती आणि चुलतभाऊ बल्लप्पा दंडनायक, ज्याने त्याची आणि त्याचे वडील [[तिसरा वीर बल्लाळ]] यांची निष्ठेने सेवा केली होती, त्यानेही आता त्याला सोडून दिले. या सर्व अडचणी असूनही, त्याने कडवा प्रतिकार केला आणि 6 वर्षांच्या अथक संघर्षानंतर (इ.स. 1346) विजयनगरचे शासक संपूर्ण होयसळ राज्य जिंकण्यात यशस्वी झाले. कोकणच्या किनारपट्टीवर बनवासीवर राज्य करणाऱ्या कदंबांनी विरुपाक्ष बल्लाळाला आश्रय दिला. त्यांना पराभूत करण्यासाठी हरिहराने आपला भाऊ मराप्पाला पाठवले. मराप्पाने [[कदंब]] शासकाला पराभूत केले आणि त्याचा प्रदेश ताब्यात घेतला. ==मृत्यू== तुर्को-पर्शियन मदुराई सल्तनतीविरुद्ध लढलेल्या लढाईत वीर बल्लाळ चतुर्थ पकडला गेला. त्याच्या वडिलांप्रमाणेच त्याची कातडी सोलण्यात आली आणि नंतर त्याला ठार मारण्यात आले. हे अंदाजे १३४६ मध्ये घडले. हा होयसळांच्या राजवटीचा शेवट होता. [[वर्ग:होयसळ सम्राट|वीर बल्लाळ]] [[वर्ग:इ.स. १३४६ मधील मृत्यू]] jyrkg4syx2hu527q1ejb8w9n0ggbjad 2717591 2717590 2026-10-06T20:08:42Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717591 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट वीर बल्लाळ चौथा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १३४३]] – [[इ.स. १३४६]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. १३४२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हळेबीडु]]<br>[[तिरुवनमलाई]] | पूर्ण_नाव = वीर बल्लाळ चौथा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = [[कन्नूर]] | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = पद बरखास्त | वडील = [[तिसरा वीर बल्लाळ]] | आई = | पत्नी = | धर्म = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[होयसळ साम्राज्य|होयसळ राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = }} '''वीरा बल्लाळ चौथा''' हा १३४३ पासून त्याच्या मृत्यूपर्यंत (१३४६) शेवटचा होयसळ राजा होता. तो शक्तिशाली होयसळ सम्राट [[तिसरा वीर बल्लाळ]] याचा ज्येष्ठ पुत्र आणि उत्तराधिकारी होता. तो अवनत होत असलेल्या होयसळ साम्राज्याचा अधिपती होता आणि तुर्क-पर्शियन मदुराई सल्तनत व उदयोन्मुख विजयनगर साम्राज्याशी त्याचे सतत युद्ध चालू होते. ==बालपण== वीर विरुपाक्ष बल्लाळ यांचा जन्म होयसळ सम्राट [[तिसरा वीर बल्लाळ]] आणि त्यांच्या पत्नीच्या पोटी झाला. १३११ मध्ये होयसळांची राजधानी [[हळेबीडु|द्वारसमुद्रवर]] हल्ला करून लूटमार करण्यात आली. त्यांचे वडील वीर बल्लाळ तिसरा यांना तुर्क-पर्शियन सुलतान [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]कडून पराभव स्वीकारावा लागला, मोठी खंडणी द्यावी लागली आणि शरणागतीचे प्रतीक म्हणून विरुपाक्षाला दिल्लीला पाठवावे लागले. ते १३१३ मध्ये परत आले. ==राज्य== वीर बल्लाळ चौथा हा अवनत होत असलेल्या होयसळ साम्राज्याचा अधिपती होता आणि तुर्क-पर्शियन मदुराई सल्तनत व उदयोन्मुख विजयनगर साम्राज्याशी त्याचे सतत युद्ध चालू होते. तो विजयनगरच्या संगम बंधूंची (हरिहर, बुक्का, कंपा पहिला, मराप्पा आणि मुडप्पा) आगेकूच रोखू शकला नाही. विरुपाक्ष बल्लाळ एक अकार्यक्षम शासक होता, याचाही काही फायदा झाला नाही. त्याचे कर्तृत्ववान वडील [[तिसरा वीर बल्लाळ]] यांच्या सेवेत राहिलेल्या सर्व सरदारांनी आता विरुपाक्ष बल्लाळच्या दुर्बलतेचा फायदा घेतला, संधी साधली आणि आपले स्वातंत्र्य घोषित करण्यास सुरुवात केली. मदुराईच्या तुर्क-पर्शियन सुलतानाविरुद्धच्या युद्धात होयसळांचे सर्वोत्तम सैनिक मारले गेले होते. आपल्या वडिलांच्या सुटकेच्या व्यर्थ आशेने त्याने आपला संपूर्ण खजिना मदुराईचा तुर्क-पर्शियन सुलतान घियास-उद-दीन याला देऊन टाकला होता. त्याचा सेनापती आणि चुलतभाऊ बल्लप्पा दंडनायक, ज्याने त्याची आणि त्याचे वडील [[तिसरा वीर बल्लाळ]] यांची निष्ठेने सेवा केली होती, त्यानेही आता त्याला सोडून दिले. या सर्व अडचणी असूनही, त्याने कडवा प्रतिकार केला आणि 6 वर्षांच्या अथक संघर्षानंतर (इ.स. 1346) विजयनगरचे शासक संपूर्ण होयसळ राज्य जिंकण्यात यशस्वी झाले. कोकणच्या किनारपट्टीवर बनवासीवर राज्य करणाऱ्या कदंबांनी विरुपाक्ष बल्लाळाला आश्रय दिला. त्यांना पराभूत करण्यासाठी हरिहराने आपला भाऊ मराप्पाला पाठवले. मराप्पाने [[कदंब]] शासकाला पराभूत केले आणि त्याचा प्रदेश ताब्यात घेतला. ==मृत्यू== तुर्को-पर्शियन मदुराई सल्तनतीविरुद्ध लढलेल्या लढाईत वीर बल्लाळ चतुर्थ पकडला गेला. त्याच्या वडिलांप्रमाणेच त्याची कातडी सोलण्यात आली आणि नंतर त्याला ठार मारण्यात आले. हे अंदाजे १३४६ मध्ये घडले. हा होयसळांच्या राजवटीचा शेवट होता. [[वर्ग:होयसळ सम्राट|वीर बल्लाळ]] [[वर्ग:इ.स. १३४६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] cqjo93bdhzconcieeg2wcyt94qp7cg7 14 385008 2717444 2026-10-06T18:47:38Z अभय नातू 206 नवीन 2717444 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:नेपाळमधील शहरे]] [[वर्ग:गंडकी प्रांत]] hxe81ssfs70jnm042onqb9ixvjqbnsk 0 385009 2717447 2026-10-06T18:58:40Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[गंडकी प्रदेश क्रिकेट संघ]] वरुन [[गंडकी प्रांत क्रिकेट संघ]] ला हलविला: शीर्षकलेखन संकेत 2717447 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गंडकी प्रांत क्रिकेट संघ]] bewxwe56mscdjtom6obbm0v5t3tr4z5 0 385010 2717448 2026-10-06T18:58:57Z अभय नातू 206 नामभेद 2717448 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गंडकी प्रांत क्रिकेट संघ]] bewxwe56mscdjtom6obbm0v5t3tr4z5 0 385011 2717450 2026-10-06T19:03:23Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[मॅक्स हिंगो]] वरुन [[मॅक्स हेइंगो]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2717450 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मॅक्स हेइंगो]] 948skqt53rknwzlp8q3cmky8oili0zm 0 385012 2717453 2026-10-06T19:11:31Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717453 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[लॉरेन स्टीनकॅम्प]] 8631n9vi2adle76rjwt6t65tqzuyjvv 0 385013 2717454 2026-10-06T19:14:50Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2717454 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[खुझैमा तनवीर]] 3lsm0iwtrldbyqob2hu5r8exk4q223d 0 385014 2717455 2026-10-06T19:15:05Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717455 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[खुझैमा तनवीर]] 3lsm0iwtrldbyqob2hu5r8exk4q223d 0 385015 2717456 2026-10-06T19:17:51Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717456 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ज्युनियर तान्यांदा]] k6pq9tr9yctl9h0hythxsrlmfzd37y2 0 385016 2717539 2026-10-06T19:25:40Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717539 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अयान मिसबाह]] adw08ynch7zdkhcxq75k252t120iqzy 0 385017 2717564 2026-10-06T19:28:18Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[ग्रँड प्रेरी]] वरुन [[ग्रँड प्रेरी (टेक्सास)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2717564 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ग्रँड प्रेरी (टेक्सास)]] ap5hz4ehvnq5ql164wsitw50y8ct6cj 0 385018 2717568 2026-10-06T19:30:45Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2717568 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[व्हिटेल लॉज]] shhe5jcvgz5ivk3mwysqpo9xlv9ytq3 0 385019 2717569 2026-10-06T19:31:36Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717569 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[कामिल पूरन]] ebwhuxqr56izalu74eiq0y4p8bbmmuk 0 385020 2717571 2026-10-06T19:32:53Z अभय नातू 206 अभय नातू ने पुनर्निर्देशन ठेउन लेख [[दृश्यम: द कनक्लूजन]] वरुन [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2717571 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दृश्यम: द कन्क्लूजन]] dyq22pe8uj10jdasf9nlwbtvb67zhs5 3 385021 2717572 2026-10-06T19:33:29Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2717572 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Mahesh kale 1125}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०१:०३, ७ ऑक्टोबर २०२६ (IST) ccz90wqska7u7qu3ta1ynlhdqr1o95k 14 385022 2717592 2026-10-06T20:09:02Z अभय नातू 206 नवीन 2717592 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. १३४६|मृत्यू]] cwqaupwnsnjaxg7ng16aobo1oxp3h9a 0 385023 2717613 2026-10-06T21:16:11Z अभय नातू 206 पूर्वीचे नाव 2717613 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एर ऑस्ट्राल]] eimkwyqibkvlvl12v1dh4s4ouv4810p 0 385024 2717614 2026-10-06T21:16:25Z अभय नातू 206 पूर्वीचे नाव 2717614 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एर ऑस्ट्राल]] eimkwyqibkvlvl12v1dh4s4ouv4810p 0 385025 2717615 2026-10-06T21:16:57Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717615 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ओ.आर. टॅम्बो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] 9vgzv2hy53xzq5fm57qq58mcrkoykux 0 385026 2717657 2026-10-07T03:49:17Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717657 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दीपेंदर सिंह हूडा]] so5qyki6plwarqn129twpbow3zi0hw6 0 385027 2717658 2026-10-07T03:49:44Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717658 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[भूपिंदरसिंह हूडा]] t8dgiur4xq11j99pkyf5gl84vigfl5b 0 385028 2717666 2026-10-07T03:57:29Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717666 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[रमेश चंदर कौशिक]] arg1dzqmmuxbd6u9f6fr0du1zuc4tyk 0 385029 2717682 2026-10-07T05:12:02Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: '''ऑलिंडर चारे''' (जन्म: २८ डिसेंबर २००६, बिंदुरा) हि {{Cr|ZIM}} महिला क्रिकेट संघातील एक गोलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी आणि उजव्या हाताने फलंदाजी करते. ऑलिंडरने २३ ऑक्टोब... 2717682 wikitext text/x-wiki '''ऑलिंडर चारे''' (जन्म: २८ डिसेंबर २००६, बिंदुरा) हि {{Cr|ZIM}} महिला क्रिकेट संघातील एक गोलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी आणि उजव्या हाताने फलंदाजी करते. ऑलिंडरने २३ ऑक्टोबर २०२४ रोजी [[अमेरिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|अमेरिका महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध [[युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|एकदिवसीय मालिकेदरम्यान]] [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] तर [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध कराची येथे १५ मे २०२६ रोजी [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६|आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेदरम्यान]] [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे == {{cricinfo|id=1302697}} qbkf5yyr76yxsevjvjzgao7f95q6eis 2717683 2717682 2026-10-07T05:12:03Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम १७|शुद्धलेखनाचा नियम १७]]) 2717683 wikitext text/x-wiki '''ऑलिंडर चारे''' (जन्म: २८ डिसेंबर २००६, बिंदुरा) ही {{Cr|ZIM}} महिला क्रिकेट संघातील एक गोलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी आणि उजव्या हाताने फलंदाजी करते. ऑलिंडरने २३ ऑक्टोबर २०२४ रोजी [[अमेरिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|अमेरिका महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध [[युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|एकदिवसीय मालिकेदरम्यान]] [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] तर [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध कराची येथे १५ मे २०२६ रोजी [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६|आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेदरम्यान]] [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे == {{cricinfo|id=1302697}} kynap787skn0nu7abidvxavigop59mh 2717684 2717683 2026-10-07T05:12:28Z Nitin.kunjir 4684 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717684 wikitext text/x-wiki '''ऑलिंडर चारे''' (जन्म: २८ डिसेंबर २००६, बिंदुरा) ही {{Cr|ZIM}} महिला क्रिकेट संघातील एक गोलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी आणि उजव्या हाताने फलंदाजी करते. ऑलिंडरने २३ ऑक्टोबर २०२४ रोजी [[अमेरिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|अमेरिका महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध [[युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|एकदिवसीय मालिकेदरम्यान]] [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] तर [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध कराची येथे १५ मे २०२६ रोजी [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६|आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेदरम्यान]] [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे == {{cricinfo|id=1302697}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] fx0c9kmz6bpyjcadkf4xrqbx38v3x9m 2717708 2717684 2026-10-07T05:36:11Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717708 wikitext text/x-wiki '''ऑलिंडर चारे''' (जन्म: २८ डिसेंबर २००६, बिंदुरा) ही {{Cr|ZIM}} महिला क्रिकेट संघातील एक गोलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी आणि उजव्या हाताने फलंदाजी करते. ऑलिंडरने २३ ऑक्टोबर २०२४ रोजी [[अमेरिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|अमेरिका महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध [[युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|एकदिवसीय मालिकेदरम्यान]] [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] तर [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध कराची येथे १५ मे २०२६ रोजी [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६|आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेदरम्यान]] [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे == {{cricinfo|id=1302697}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] 7lslgs61rhhkgfbu278qwbycrstuubk 2717709 2717708 2026-10-07T05:36:17Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717709 wikitext text/x-wiki '''ऑलिंडर चारे''' (जन्म: २८ डिसेंबर २००६, बिंदुरा) ही {{Cr|ZIM}} महिला क्रिकेट संघातील एक गोलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने लेग ब्रेक गोलंदाजी आणि उजव्या हाताने फलंदाजी करते. ऑलिंडरने २३ ऑक्टोबर २०२४ रोजी [[अमेरिका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|अमेरिका महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध [[युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|एकदिवसीय मालिकेदरम्यान]] [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] तर [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध कराची येथे १५ मे २०२६ रोजी [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६|आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेदरम्यान]] [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे == {{cricinfo|id=1302697}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००६ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 50xsv39fsb4fo7gz2grtac1z2zj9er4 0 385030 2717698 2026-10-07T05:23:33Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: '''बिलव्ह्ड बिझा''' (जन्म: ५ जानेवारी २००९, चितुंगविझा) ही {{Crw|ZIM}} महिला संघाकडून क्रिकेट खेळणारी एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] आणि उजव्या हाताने [[ऑफब्रेक]] गोलंदाजी... 2717698 wikitext text/x-wiki '''बिलव्ह्ड बिझा''' (जन्म: ५ जानेवारी २००९, चितुंगविझा) ही {{Crw|ZIM}} महिला संघाकडून क्रिकेट खेळणारी एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] आणि उजव्या हाताने [[ऑफब्रेक]] गोलंदाजी करते. तिने ऑक्टोबर २०२४ मध्ये [[युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|अमेरिकेविरुद्ध मालिके]]मधून आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय तर आयर्लंडविरुद्ध मालिकेमधून आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1302686}} ewlhcdjpasyatac60it32xczw25ylbh 2717699 2717698 2026-10-07T05:23:49Z Nitin.kunjir 4684 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717699 wikitext text/x-wiki '''बिलव्ह्ड बिझा''' (जन्म: ५ जानेवारी २००९, चितुंगविझा) ही {{Crw|ZIM}} महिला संघाकडून क्रिकेट खेळणारी एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] आणि उजव्या हाताने [[ऑफब्रेक]] गोलंदाजी करते. तिने ऑक्टोबर २०२४ मध्ये [[युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|अमेरिकेविरुद्ध मालिके]]मधून आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय तर आयर्लंडविरुद्ध मालिकेमधून आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1302686}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] mnqvywl3ujr3u2zj634vfwysjd5x0r3 2717712 2717699 2026-10-07T05:39:52Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717712 wikitext text/x-wiki '''बिलव्ह्ड बिझा''' (जन्म: ५ जानेवारी २००९, चितुंगविझा) ही {{Crw|ZIM}} महिला संघाकडून क्रिकेट खेळणारी एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] आणि उजव्या हाताने [[ऑफब्रेक]] गोलंदाजी करते. तिने ऑक्टोबर २०२४ मध्ये [[युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|अमेरिकेविरुद्ध मालिके]]मधून आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय तर आयर्लंडविरुद्ध मालिकेमधून आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1302686}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००९ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] lgc5pqjcxsh9nogdsscazeqhfghecjy 2717713 2717712 2026-10-07T05:39:58Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717713 wikitext text/x-wiki '''बिलव्ह्ड बिझा''' (जन्म: ५ जानेवारी २००९, चितुंगविझा) ही {{Crw|ZIM}} महिला संघाकडून क्रिकेट खेळणारी एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] आणि उजव्या हाताने [[ऑफब्रेक]] गोलंदाजी करते. तिने ऑक्टोबर २०२४ मध्ये [[युनायटेड स्टेट्स महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|अमेरिकेविरुद्ध मालिके]]मधून आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय तर आयर्लंडविरुद्ध मालिकेमधून आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1302686}} [[वर्ग:झिम्बाब्वेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००९ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 9jiibvftows92jzui3ejcfred7lgsnt 0 385031 2717710 2026-10-07T05:38:42Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: '''एबोनी ब्रॅथवेट''' ही {{Crw|WIN}} महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी सलामीवीर फलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी करते. एबोनीने श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६|श्र... 2717710 wikitext text/x-wiki '''एबोनी ब्रॅथवेट''' ही {{Crw|WIN}} महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी सलामीवीर फलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी करते. एबोनीने [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६|श्रीलंकेविरुद्ध मालिकेदरम्यान]] तिसऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामधून पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1526007}} sgk2nan1lwjou4rcgizwkye9kguol6d 2717711 2717710 2026-10-07T05:39:07Z Nitin.kunjir 4684 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717711 wikitext text/x-wiki '''एबोनी ब्रॅथवेट''' ही {{Crw|WIN}} महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी सलामीवीर फलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी करते. एबोनीने [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६|श्रीलंकेविरुद्ध मालिकेदरम्यान]] तिसऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामधून पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1526007}} [[वर्ग:वेस्ट इंडीजच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] kb2dfeqviomuot7muonlfwen1asojm9 2717714 2717711 2026-10-07T05:44:28Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717714 wikitext text/x-wiki '''एबोनी ब्रॅथवेट''' ही {{Crw|WIN}} महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी सलामीवीर फलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी करते. एबोनीने [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६|श्रीलंकेविरुद्ध मालिकेदरम्यान]] तिसऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामधून पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1526007}} [[वर्ग:वेस्ट इंडीजच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००९ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] d024bqxk3f9xip2b0tbu9f2u1hejgzu 2717715 2717714 2026-10-07T05:44:33Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2717715 wikitext text/x-wiki '''एबोनी ब्रॅथवेट''' ही {{Crw|WIN}} महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी सलामीवीर फलंदाज आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी करते. एबोनीने [[श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५–२६|श्रीलंकेविरुद्ध मालिकेदरम्यान]] तिसऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामधून पदार्पण केले. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1526007}} [[वर्ग:वेस्ट इंडीजच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. २००९ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 35b0j53wzjzfar9844ptg6oecram74f 14 385032 2717719 2026-10-07T05:53:13Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन पान: [[वर्ग:भारत]] [[वर्ग:वर्षे]] 2717719 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारत]] [[वर्ग:वर्षे]] gys7w84i6hot330raf53bi5v5hkk4rz 0 385033 2717751 2026-10-07T06:15:56Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717751 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सोजित्रा विधानसभा मतदारसंघ]] 5wbplfzsmm0vlmp0nap6e5t06eaanl2 0 385034 2717752 2026-10-07T06:16:18Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717752 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[आणंद विधानसभा मतदारसंघ]] eqclxwz0o1s7mshqposu6l8rjfzpgbt 0 385035 2717753 2026-10-07T06:16:32Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717753 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अंकलाव विधानसभा मतदारसंघ]] dorb3xnze71oo1as99g5tge55sg9fka 0 385036 2717756 2026-10-07T06:25:56Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1378985846|Seventh Amendment of the Constitution of India]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2717756 wikitext text/x-wiki {{भारताचे संविधान}} '''[[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाची]] सातवी घटनादुरुस्ती''', जी अधिकृतपणे '''संविधान (सातवी दुरुस्ती) अधिनियम, १९५६''' म्हणून ओळखली जाते, तिने राज्यांच्या पुनर्रचनेची योजना लागू करण्यासाठी भारतीय संविधानात अनेक दुरुस्त्या केल्या होत्या. हे [[राज्य पुनर्रचना कायदा, १९५६|राज्य पुनर्रचना अधिनियम, १९५६]] सोबत १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी अंमलात आले. सातव्या घटनादुरुस्तीने १९५० पासून अस्तित्वात असलेली राज्यांची चतुर्विध वर्गवारी रद्द केली आणि राज्ये व केंद्रशासित प्रदेश अश्या विभागणीची संकल्पना मांडली. घटनात्मकदृष्ट्या, संस्थाने ब्रिटिश भारताचा भाग नव्हती, तसेच तेथील रहिवासी ब्रिटिश प्रजा नव्हते. त्यामध्ये [[लोकसभा|लोकसभेतील]] प्रतिनधित्व आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेतील]] जागांच्या वाटपासंदर्भातही बदल करण्यात आले. == पार्श्वभूमी == [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश राजवटीत]], भारतात ब्रिटिश-प्रशासित प्रांत, ज्यांचे थेट शासन [[भारताचे गव्हर्नर जनरल|गव्हर्नर-जनरल ऑफ इंडिया]] करत होते, आणि [[संस्थान|संस्थाने]], ज्यांना अंतर्गत स्वायत्तता होती परंतु अंतिमतः ब्रिटिश अधिपत्याखाली होती, यांचा समावेश होता. घटनात्मकदृष्ट्या, संस्थाने ब्रिटिश भारताचा भाग नव्हती, तसेच तेथील रहिवासी ब्रिटिश नागरिकही नव्हते.<ref>{{Citation|last=Menon|first=V. P.|title=The Story of the Integration of the Indian States|publisher=Macmillan|place=New York|year=1956|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3075|via=Internet Archive}}</ref> या प्रदेशांच्या प्रादेशिक सीमा ऐतिहासिक घटना, तह आणि प्रशासकीय सोयीनुसार निश्चित केल्या गेल्या, ज्यात अनेकदा भाषिक, सांस्कृतिक किंवा प्रादेशिक अस्मितांकडे दुर्लक्ष केले गेले होते. स्वातंत्र्यापूर्वीही देशाच्या विविध भागांतून भाषिक आधारावर प्रदेशांची पुनर्रचना करण्याची मागणी होत होती. या वाढत्या मागणीमुळे १९५३ मध्ये राज्य पुनर्रचना आयोगाची (SRC) स्थापना झाली. ह्या आयोगाला प्रशासकीय कार्यक्षमता आणि राष्ट्रीय एकता टिकवून ठेवताना भाषिक आणि सांस्कृतिक बाबींच्या आधारावर राज्यांची पुनर्रचना करण्याच्या व्यवहार्यतेची तपासणी करण्याचे काम सोपवण्यात आले होते. १९५५ मध्ये सादर करण्यात आलेल्या आयोगाच्या शिफारसींनी भारताची राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या पुनर्रचनेसाठी एक व्यापक आराखडा प्रदान केला. १९५६ च्या राज्य पुनर्रचना कायद्याद्वारे या शिफारसी लागू करण्यात आल्या, ज्यासोबत ७ वी घटनादुरुस्ती करण्यात आली. या दुरुस्तीमुळे भारताच्या राज्यांच्या रचनेत आणि त्यांच्या प्रशासनात महत्त्वपूर्ण बदल घडून आले, तसेच आयोगाच्या शिफारशींनुसार देशाच्या प्रशासकीय विभागांचे सुसूत्रीकरण करण्यात आले. या दुरुस्तीचा उद्देश राज्यांच्या वर्गीकरणातील (भाग अ, भाग ब आणि भाग क राज्ये) विसंगती दूर करणे, तसेच उत्तम प्रशासन आणि प्रतिनिधित्व सुनिश्चित करण्यासाठी त्यांना अधिक समान संरचनेत एकत्रित करणे हा देखील होता. == प्रमुख तरतुदी == राज्यांच्या पूर्वीच्या चतुर्विध वर्गीकरणाशी संबंधित तरतुदी काढून टाकण्यासाठी संविधानाच्या कलम १ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली. राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या नवीन योजनेची तरतूद करण्यासाठी संविधानाच्या अनुसूची १ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली. लोकसभेतील प्रतिनिधित्वाशी संबंधित तरतुदी असलेल्या कलम ८१ आणि ८२ च्या जागी पूर्णपणे नवीन कलमे समाविष्ट करण्यात आली. नवीन कलम ८१ नुसार लोकसभेत केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधी म्हणून अतिरिक्त २० सदस्यांची तरतूद करण्यात आली. त्यामध्ये विविध राज्यांना आणि त्यांतील प्रादेशिक मतदारसंघांना जागा वाटपाच्या नवीन योजनेचीही तरतूद झाली. याव्यतिरिक्त, नवीन कलम ८२ मध्ये प्रत्येक [[जनगणना|जनगणनेनंतर]] उक्त मतदारसंघांची पुनर्रचना करण्याची तरतूद करण्यात आली होती. मालमत्तेचे अधिग्रहण आणि प्राचीन व ऐतिहासिक स्मारके यांच्याशी संबंधित [[भारतीय संविधानाची सातवी अनुसूची|सातव्या अनुसूचीमध्ये]] बदल करण्यात आले. == निकाल == <gallery> File:India_Administrative_Divisions_1951.svg|अल्ट=India's Administrative Divisions in 1951| १९५१ मधील भारताचे प्रशासकीय विभाग File:Indien_1956.svg|अल्ट=India's Administrative Divisions after 7th Amendment and the States Reorganization Act, 1956| सातव्या घटनादुरुस्ती आणि [[राज्य पुनर्रचना कायदा, १९५६]] नंतरचे भारताचे प्रशासकीय विभाग </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन]] [[वर्ग:भारतीय संविधानातील घटनादुरुस्त्या]] [[वर्ग:१९५६ मधील भारत]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] dof1fzp4w231ea65mjld5b8m5de2qbz 2717758 2717756 2026-10-07T06:29:40Z Dharmadhyaksha 28394 2717758 wikitext text/x-wiki {{भारताचे संविधान}} '''[[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाची]] सातवी घटनादुरुस्ती''', जी अधिकृतपणे '''संविधान (सातवी दुरुस्ती) अधिनियम, १९५६''' म्हणून ओळखली जाते, तिने राज्यांच्या पुनर्रचनेची योजना लागू करण्यासाठी भारतीय संविधानात अनेक दुरुस्त्या केल्या होत्या.<ref>{{cite web | title = The Constitution (Seventh Amendment) Act, 1956 National Portal of India | url = https://www.india.gov.in/my-government/constitution-india/amendments/constitution-india-seventh-amendment-act-1956 | date = 2025-01-27}}</ref> हे [[राज्य पुनर्रचना कायदा, १९५६|राज्य पुनर्रचना अधिनियम, १९५६]] सोबत १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी अंमलात आले. सातव्या घटनादुरुस्तीने १९५० पासून अस्तित्वात असलेली राज्यांची चतुर्विध वर्गवारी रद्द केली आणि राज्ये व केंद्रशासित प्रदेश अश्या विभागणीची संकल्पना मांडली.<ref>{{cite web | title = How were the States formed and how has the Indian map changed since 1947… | url = https://www.thehindu.com/news/national/india-at-75-how-were-the-states-formed-and-how-has-the-indian-map-changed-since-1947/article65761062.ece | date = 2022-10-18}}</ref> घटनात्मकदृष्ट्या, संस्थाने ब्रिटिश भारताचा भाग नव्हती, तसेच तेथील रहिवासी ब्रिटिश प्रजा नव्हते. त्यामध्ये [[लोकसभा|लोकसभेतील]] प्रतिनधित्व आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेतील]] जागांच्या वाटपासंदर्भातही बदल करण्यात आले. == पार्श्वभूमी == [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश राजवटीत]], भारतात ब्रिटिश-प्रशासित प्रांत, ज्यांचे थेट शासन [[भारताचे गव्हर्नर जनरल|गव्हर्नर-जनरल ऑफ इंडिया]] करत होते, आणि [[संस्थान|संस्थाने]], ज्यांना अंतर्गत स्वायत्तता होती परंतु अंतिमतः ब्रिटिश अधिपत्याखाली होती, यांचा समावेश होता. घटनात्मकदृष्ट्या, संस्थाने ब्रिटिश भारताचा भाग नव्हती, तसेच तेथील रहिवासी ब्रिटिश नागरिकही नव्हते.<ref>{{Citation|last=Menon|first=V. P.|title=The Story of the Integration of the Indian States|publisher=Macmillan|place=New York|year=1956|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3075|via=Internet Archive}}</ref> या प्रदेशांच्या प्रादेशिक सीमा ऐतिहासिक घटना, तह आणि प्रशासकीय सोयीनुसार निश्चित केल्या गेल्या, ज्यात अनेकदा भाषिक, सांस्कृतिक किंवा प्रादेशिक अस्मितांकडे दुर्लक्ष केले गेले होते. स्वातंत्र्यापूर्वीही देशाच्या विविध भागांतून भाषिक आधारावर प्रदेशांची पुनर्रचना करण्याची मागणी होत होती. या वाढत्या मागणीमुळे १९५३ मध्ये राज्य पुनर्रचना आयोगाची (SRC) स्थापना झाली. ह्या आयोगाला प्रशासकीय कार्यक्षमता आणि राष्ट्रीय एकता टिकवून ठेवताना भाषिक आणि सांस्कृतिक बाबींच्या आधारावर राज्यांची पुनर्रचना करण्याच्या व्यवहार्यतेची तपासणी करण्याचे काम सोपवण्यात आले होते. १९५५ मध्ये सादर करण्यात आलेल्या आयोगाच्या शिफारसींनी भारताची राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या पुनर्रचनेसाठी एक व्यापक आराखडा प्रदान केला. १९५६ च्या राज्य पुनर्रचना कायद्याद्वारे या शिफारसी लागू करण्यात आल्या, ज्यासोबत ७ वी घटनादुरुस्ती करण्यात आली. या दुरुस्तीमुळे भारताच्या राज्यांच्या रचनेत आणि त्यांच्या प्रशासनात महत्त्वपूर्ण बदल घडून आले, तसेच आयोगाच्या शिफारशींनुसार देशाच्या प्रशासकीय विभागांचे सुसूत्रीकरण करण्यात आले. या दुरुस्तीचा उद्देश राज्यांच्या वर्गीकरणातील (भाग अ, भाग ब आणि भाग क राज्ये) विसंगती दूर करणे, तसेच उत्तम प्रशासन आणि प्रतिनिधित्व सुनिश्चित करण्यासाठी त्यांना अधिक समान संरचनेत एकत्रित करणे हा देखील होता. == प्रमुख तरतुदी == राज्यांच्या पूर्वीच्या चतुर्विध वर्गीकरणाशी संबंधित तरतुदी काढून टाकण्यासाठी संविधानाच्या कलम १ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली. राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या नवीन योजनेची तरतूद करण्यासाठी संविधानाच्या अनुसूची १ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली. लोकसभेतील प्रतिनिधित्वाशी संबंधित तरतुदी असलेल्या कलम ८१ आणि ८२ च्या जागी पूर्णपणे नवीन कलमे समाविष्ट करण्यात आली. नवीन कलम ८१ नुसार लोकसभेत केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधी म्हणून अतिरिक्त २० सदस्यांची तरतूद करण्यात आली. त्यामध्ये विविध राज्यांना आणि त्यांतील प्रादेशिक मतदारसंघांना जागा वाटपाच्या नवीन योजनेचीही तरतूद झाली. याव्यतिरिक्त, नवीन कलम ८२ मध्ये प्रत्येक [[जनगणना|जनगणनेनंतर]] उक्त मतदारसंघांची पुनर्रचना करण्याची तरतूद करण्यात आली होती. मालमत्तेचे अधिग्रहण आणि प्राचीन व ऐतिहासिक स्मारके यांच्याशी संबंधित [[भारतीय संविधानाची सातवी अनुसूची|सातव्या अनुसूचीमध्ये]] बदल करण्यात आले. == निकाल == <gallery> File:India_Administrative_Divisions_1951.svg|अल्ट=India's Administrative Divisions in 1951| १९५१ मधील भारताचे प्रशासकीय विभाग File:Indien_1956.svg|अल्ट=India's Administrative Divisions after 7th Amendment and the States Reorganization Act, 1956| सातव्या घटनादुरुस्ती आणि [[राज्य पुनर्रचना कायदा, १९५६]] नंतरचे भारताचे प्रशासकीय विभाग </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन]] [[वर्ग:भारतीय संविधानातील घटनादुरुस्त्या]] [[वर्ग:१९५६ मधील भारत]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] 6pom96sysy0kmak0lch3hpb4k4dknxh 2717783 2717758 2026-10-07T07:55:53Z Dharmadhyaksha 28394 2717783 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} {{भारताचे संविधान}} '''[[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाची]] सातवी घटनादुरुस्ती''', जी अधिकृतपणे '''संविधान (सातवी दुरुस्ती) अधिनियम, १९५६''' म्हणून ओळखली जाते, तिने राज्यांच्या पुनर्रचनेची योजना लागू करण्यासाठी भारतीय संविधानात अनेक दुरुस्त्या केल्या होत्या.<ref>{{cite web | title = The Constitution (Seventh Amendment) Act, 1956 National Portal of India | url = https://www.india.gov.in/my-government/constitution-india/amendments/constitution-india-seventh-amendment-act-1956 | date = 2025-01-27}}</ref> हे [[राज्य पुनर्रचना कायदा, १९५६|राज्य पुनर्रचना अधिनियम, १९५६]] सोबत १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी अंमलात आले. सातव्या घटनादुरुस्तीने १९५० पासून अस्तित्वात असलेली राज्यांची चतुर्विध वर्गवारी रद्द केली आणि राज्ये व केंद्रशासित प्रदेश अश्या विभागणीची संकल्पना मांडली.<ref>{{cite web | title = How were the States formed and how has the Indian map changed since 1947… | url = https://www.thehindu.com/news/national/india-at-75-how-were-the-states-formed-and-how-has-the-indian-map-changed-since-1947/article65761062.ece | date = 2022-10-18}}</ref> घटनात्मकदृष्ट्या, संस्थाने ब्रिटिश भारताचा भाग नव्हती, तसेच तेथील रहिवासी ब्रिटिश प्रजा नव्हते. त्यामध्ये [[लोकसभा|लोकसभेतील]] प्रतिनधित्व आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेतील]] जागांच्या वाटपासंदर्भातही बदल करण्यात आले. == पार्श्वभूमी == [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश राजवटीत]], भारतात ब्रिटिश-प्रशासित प्रांत, ज्यांचे थेट शासन [[भारताचे गव्हर्नर जनरल|गव्हर्नर-जनरल ऑफ इंडिया]] करत होते, आणि [[संस्थान|संस्थाने]], ज्यांना अंतर्गत स्वायत्तता होती परंतु अंतिमतः ब्रिटिश अधिपत्याखाली होती, यांचा समावेश होता. घटनात्मकदृष्ट्या, संस्थाने ब्रिटिश भारताचा भाग नव्हती, तसेच तेथील रहिवासी ब्रिटिश नागरिकही नव्हते.<ref>{{Citation|last=Menon|first=V. P.|title=The Story of the Integration of the Indian States|publisher=Macmillan|place=New York|year=1956|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3075|via=Internet Archive}}</ref> या प्रदेशांच्या प्रादेशिक सीमा ऐतिहासिक घटना, तह आणि प्रशासकीय सोयीनुसार निश्चित केल्या गेल्या, ज्यात अनेकदा भाषिक, सांस्कृतिक किंवा प्रादेशिक अस्मितांकडे दुर्लक्ष केले गेले होते. स्वातंत्र्यापूर्वीही देशाच्या विविध भागांतून भाषिक आधारावर प्रदेशांची पुनर्रचना करण्याची मागणी होत होती. या वाढत्या मागणीमुळे १९५३ मध्ये राज्य पुनर्रचना आयोगाची (SRC) स्थापना झाली. ह्या आयोगाला प्रशासकीय कार्यक्षमता आणि राष्ट्रीय एकता टिकवून ठेवताना भाषिक आणि सांस्कृतिक बाबींच्या आधारावर राज्यांची पुनर्रचना करण्याच्या व्यवहार्यतेची तपासणी करण्याचे काम सोपवण्यात आले होते. १९५५ मध्ये सादर करण्यात आलेल्या आयोगाच्या शिफारसींनी भारताची राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या पुनर्रचनेसाठी एक व्यापक आराखडा प्रदान केला. १९५६ च्या राज्य पुनर्रचना कायद्याद्वारे या शिफारसी लागू करण्यात आल्या, ज्यासोबत ७ वी घटनादुरुस्ती करण्यात आली. या दुरुस्तीमुळे भारताच्या राज्यांच्या रचनेत आणि त्यांच्या प्रशासनात महत्त्वपूर्ण बदल घडून आले, तसेच आयोगाच्या शिफारशींनुसार देशाच्या प्रशासकीय विभागांचे सुसूत्रीकरण करण्यात आले. या दुरुस्तीचा उद्देश राज्यांच्या वर्गीकरणातील (भाग अ, भाग ब आणि भाग क राज्ये) विसंगती दूर करणे, तसेच उत्तम प्रशासन आणि प्रतिनिधित्व सुनिश्चित करण्यासाठी त्यांना अधिक समान संरचनेत एकत्रित करणे हा देखील होता. == प्रमुख तरतुदी == राज्यांच्या पूर्वीच्या चतुर्विध वर्गीकरणाशी संबंधित तरतुदी काढून टाकण्यासाठी संविधानाच्या कलम १ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली. राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या नवीन योजनेची तरतूद करण्यासाठी संविधानाच्या अनुसूची १ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली. लोकसभेतील प्रतिनिधित्वाशी संबंधित तरतुदी असलेल्या कलम ८१ आणि ८२ च्या जागी पूर्णपणे नवीन कलमे समाविष्ट करण्यात आली. नवीन कलम ८१ नुसार लोकसभेत केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधी म्हणून अतिरिक्त २० सदस्यांची तरतूद करण्यात आली. त्यामध्ये विविध राज्यांना आणि त्यांतील प्रादेशिक मतदारसंघांना जागा वाटपाच्या नवीन योजनेचीही तरतूद झाली. याव्यतिरिक्त, नवीन कलम ८२ मध्ये प्रत्येक [[जनगणना|जनगणनेनंतर]] उक्त मतदारसंघांची पुनर्रचना करण्याची तरतूद करण्यात आली होती. मालमत्तेचे अधिग्रहण आणि प्राचीन व ऐतिहासिक स्मारके यांच्याशी संबंधित [[भारतीय संविधानाची सातवी अनुसूची|सातव्या अनुसूचीमध्ये]] बदल करण्यात आले. == निकाल == <gallery> File:India_Administrative_Divisions_1951.svg|अल्ट=India's Administrative Divisions in 1951| १९५१ मधील भारताचे प्रशासकीय विभाग File:Indien_1956.svg|अल्ट=India's Administrative Divisions after 7th Amendment and the States Reorganization Act, 1956| सातव्या घटनादुरुस्ती आणि [[राज्य पुनर्रचना कायदा, १९५६]] नंतरचे भारताचे प्रशासकीय विभाग </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन]] [[वर्ग:भारतीय संविधानातील घटनादुरुस्त्या]] [[वर्ग:१९५६ मधील भारत]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] pdp8qf4bx57ehvpdbqq6nv9mcmy1kvy 3 385037 2717757 2026-10-07T06:28:44Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2717757 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Sagar SheGokaR}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ११:५८, ७ ऑक्टोबर २०२६ (IST) nv8pj4qmbd73y8igo8ldfdwsgmbux56 14 385038 2717759 2026-10-07T06:36:46Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन पान: [[वर्ग:इ.स. १९५६]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] 2717759 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. १९५६]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] 06pvp7d64al9zzqc8wfo7o38qzf3jp7 3 385039 2717764 2026-10-07T06:59:03Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2717764 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Ashutosh Dadasaheb Pawar}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:२९, ७ ऑक्टोबर २०२६ (IST) t378o4ksqfzp1ynubq4yg5f13hugmmy 14 385040 2717767 2026-10-07T07:17:51Z अभय नातू 206 नवीन 2717767 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:न्यू कॅलिडोनिया|खेळ]] [[वर्ग:देशानुसार खेळ]] t3al3b58g4z27fds446petmxq3b9x4l 0 385041 2717769 2026-10-07T07:21:20Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2717769 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ज्याँ-लुक डेहेन]] 6bbgcw30wwbsvd8u8nuxr6jvdsqkaio 3 385042 2717779 2026-10-07T07:32:39Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2717779 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Karishma gharde}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १३:०२, ७ ऑक्टोबर २०२६ (IST) t4meeq26hqlm8gyet48cs76zjeopg6l 0 385043 2717786 2026-10-07T08:08:06Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1344911557|Sixth Amendment of the Constitution of India]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2717786 wikitext text/x-wiki '''[[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाची]] सहावी दुरुस्ती''', जी अधिकृतपणे '''संविधान (सहावी दुरुस्ती) अधिनियम, १९५६''' म्हणून ओळखली जाते, तिने वृत्तपत्रांव्यतिरिक्त इतर वस्तूंच्या आंतरराज्यीय विक्री आणि खरेदीवरील कर केंद्र सरकारच्या विशेष कायदेविषयक आणि कार्यकारी अधिकारांतर्गत आणले आणि त्यावर कर आकारले. जरी हे कर संसदेच्या कायद्यानुसार आकारले आणि गोळा केले जातील, तरी ते भारताच्या एकत्रित निधीचा भाग बनणार नाहीत, परंतु [[भारतीय संसद|संसदेने]] कायद्याद्वारे तयार केलेल्या वितरणाच्या तत्त्वांनुसार ते स्वतः राज्यांना मिळतील.<ref name="Constitution1949">{{cite web|url=http://164.100.47.134/intranet/CAI/E.pdf|title=The Constitution of India (1949)|work=Lok Sabha Secretariat|pages=1047–1048;1058–1059;1184|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203013102/http://164.100.47.134/intranet/CAI/E.pdf|archive-date=3 December 2013|access-date=30 November 2013|df=dmy-all}} {{PD-notice}}</ref><ref name="Constitution Amendment in India">{{cite web|url=http://164.100.47.134/intranet/CAI/2.pdf|title=Constitution Amendment in India|work=Lok Sabha Secretariat|pages=48–52|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203013122/http://164.100.47.134/intranet/CAI/2.pdf|archive-date=3 December 2013|access-date=30 November 2013|df=dmy-all}} {{PD-notice}}</ref> ही सहावी घटनादुरुस्ती संसदेला, वस्तूंची विक्री किंवा खरेदी आंतरराज्यीय व्यापार किंवा वाणिज्याच्या दरम्यान केव्हा होते हे ठरवण्यासाठी तत्त्वे तयार करण्याचे अधिकार स्पष्टपणे देत होती. वस्तूंची विक्री किंवा खरेदी राज्याबाहेर केव्हा होते, किंवा भारताच्या भूभागात वस्तूंची आयात करताना किंवा भारताच्या भूभागातून वस्तूंची निर्यात करताना, हे ठरवण्यासाठी तत्त्वे तयार करण्याचे अधिकार संसदेला देण्यात आले होते. शिवाय, या कायद्याने संसदेला आंतरराज्यीय व्यापार विशेष महत्त्वाच्या असलेल्या वस्तू कायद्याद्वारे घोषित करण्याचा, तसेच त्या वस्तूंच्या विक्री किंवा खरेदीवरील कराच्या आकारणीची पद्धत, दर आणि इतर बाबींच्या संदर्भात कोणताही राज्य कायदा (संसदीय कायद्यापूर्वी किंवा नंतर बनवलेला असो) कोणत्या निर्बंधांना आणि अटींना अधीन असेल, हे निर्दिष्ट करण्याचा अधिकार दिला होता. वस्तूंच्या आंतरराज्यीय विक्रीवरील कर आकारणीशी संबंधित पूर्वीच्या तरतुदी संदिग्ध होत्या आणि त्याबाबत अनेकदा न्यायालयीन पुनरावलोकनाची आवश्यकता भासली होती. या सुधारणेद्वारे ही स्थिती सुधारण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. ह्या दुरुस्तीने [[भारतीय संविधानाची सातवी अनुसूची]] व त्यातील [[संघ यादी (भारताचे संविधान)|संघ यादी]] (मुद्दा ९२अ जोडला) व [[राज्य यादी (भारताचे संविधान)|राज्य यादी]] (मुद्दा ५४ बदल केला) बदल केले. तसेच अनुच्छेद २६९ आणि अनुच्छेद २८६ मध्येही सुधारणा करण्यात आली. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन]] [[वर्ग:भारतीय संविधानातील घटनादुरुस्त्या]] [[वर्ग:१९५६ मधील भारत]] px4yhbyuq32nk59voztv60oxatto56e 2717787 2717786 2026-10-07T08:09:02Z Dharmadhyaksha 28394 2717787 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} {{भारताचे संविधान}} '''[[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाची]] सहावी दुरुस्ती''', जी अधिकृतपणे '''संविधान (सहावी दुरुस्ती) अधिनियम, १९५६''' म्हणून ओळखली जाते, तिने वृत्तपत्रांव्यतिरिक्त इतर वस्तूंच्या आंतरराज्यीय विक्री आणि खरेदीवरील कर केंद्र सरकारच्या विशेष कायदेविषयक आणि कार्यकारी अधिकारांतर्गत आणले आणि त्यावर कर आकारले. जरी हे कर संसदेच्या कायद्यानुसार आकारले आणि गोळा केले जातील, तरी ते भारताच्या एकत्रित निधीचा भाग बनणार नाहीत, परंतु [[भारतीय संसद|संसदेने]] कायद्याद्वारे तयार केलेल्या वितरणाच्या तत्त्वांनुसार ते स्वतः राज्यांना मिळतील.<ref name="Constitution1949">{{cite web|url=http://164.100.47.134/intranet/CAI/E.pdf|title=The Constitution of India (1949)|work=Lok Sabha Secretariat|pages=1047–1048;1058–1059;1184|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203013102/http://164.100.47.134/intranet/CAI/E.pdf|archive-date=3 December 2013|access-date=30 November 2013|df=dmy-all}} {{PD-notice}}</ref><ref name="Constitution Amendment in India">{{cite web|url=http://164.100.47.134/intranet/CAI/2.pdf|title=Constitution Amendment in India|work=Lok Sabha Secretariat|pages=48–52|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203013122/http://164.100.47.134/intranet/CAI/2.pdf|archive-date=3 December 2013|access-date=30 November 2013|df=dmy-all}} {{PD-notice}}</ref> ही सहावी घटनादुरुस्ती संसदेला, वस्तूंची विक्री किंवा खरेदी आंतरराज्यीय व्यापार किंवा वाणिज्याच्या दरम्यान केव्हा होते हे ठरवण्यासाठी तत्त्वे तयार करण्याचे अधिकार स्पष्टपणे देत होती. वस्तूंची विक्री किंवा खरेदी राज्याबाहेर केव्हा होते, किंवा भारताच्या भूभागात वस्तूंची आयात करताना किंवा भारताच्या भूभागातून वस्तूंची निर्यात करताना, हे ठरवण्यासाठी तत्त्वे तयार करण्याचे अधिकार संसदेला देण्यात आले होते. शिवाय, या कायद्याने संसदेला आंतरराज्यीय व्यापार विशेष महत्त्वाच्या असलेल्या वस्तू कायद्याद्वारे घोषित करण्याचा, तसेच त्या वस्तूंच्या विक्री किंवा खरेदीवरील कराच्या आकारणीची पद्धत, दर आणि इतर बाबींच्या संदर्भात कोणताही राज्य कायदा (संसदीय कायद्यापूर्वी किंवा नंतर बनवलेला असो) कोणत्या निर्बंधांना आणि अटींना अधीन असेल, हे निर्दिष्ट करण्याचा अधिकार दिला होता. वस्तूंच्या आंतरराज्यीय विक्रीवरील कर आकारणीशी संबंधित पूर्वीच्या तरतुदी संदिग्ध होत्या आणि त्याबाबत अनेकदा न्यायालयीन पुनरावलोकनाची आवश्यकता भासली होती. या सुधारणेद्वारे ही स्थिती सुधारण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. ह्या दुरुस्तीने [[भारतीय संविधानाची सातवी अनुसूची]] व त्यातील [[संघ यादी (भारताचे संविधान)|संघ यादी]] (मुद्दा ९२अ जोडला) व [[राज्य यादी (भारताचे संविधान)|राज्य यादी]] (मुद्दा ५४ बदल केला) बदल केले. तसेच अनुच्छेद २६९ आणि अनुच्छेद २८६ मध्येही सुधारणा करण्यात आली. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन]] [[वर्ग:भारतीय संविधानातील घटनादुरुस्त्या]] [[वर्ग:१९५६ मधील भारत]] p4ul638pr7k6rgu0ngpoa81kq738h8c 0 385044 2717789 2026-10-07T08:10:19Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघ अफगाणिस्तान विरुद्ध<br/>संयुक्त अरब अमिराती मध्ये २०२६–२७ | team1_image = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | team1_name = अफगाणिस्तान | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name... 2717789 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघ अफगाणिस्तान विरुद्ध<br/>संयुक्त अरब अमिराती मध्ये २०२६–२७ | team1_image = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | team1_name = अफगाणिस्तान | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = ९ | to_date = १३ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[रहमत शाह]] | team2_captain = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] | no_of_tests = 1 | team1_tests_won = | team2_tests_won = | team1_tests_most_runs = | team2_tests_most_runs = | team1_tests_most_wickets = | team2_tests_most_wickets = | player_of_test_series = }} [[बांगलादेश क्रिकेट संघ]] [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तानविरुद्ध]] सामने खेळण्यासाठी ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[संयुक्त अरब अमिराती]]चा दौरा करणार आहे. <ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/140105/afghanistan-to-host-zimbabwe-bangladesh-in-odi-tri-series |trans-title= अफगाणिस्तान झिम्बाब्वे आणि बांगलादेशसोबतच्या एकदिवसीय तिरंगी मालिकेचे यजमानपद भूषवणार |title=Afghanistan to host Zimbabwe, Bangladesh in ODI tri-series |work=[[क्रिकबझ्झ]] |date=८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/afghanistan-announce-multi-format-series-against-bangladesh-and-zimbabwe |trans-title=अफगाणिस्तानतर्फे बांगलादेश आणि झिम्बाब्वेविरुद्धच्या बहु-प्रारूप मालिकेची घोषणा. |title=Afghanistan announce multi-format series against Bangladesh and Zimbabwe |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात केवळ एका कसोटी सामन्याचा समावेश आहे. <ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/afghanistan-to-host-bangladesh-and-zimbabwe-in-the-uae-in-three-format-home-season-1553233 |trans-title= अफगाणिस्तान संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये बांगलादेश आणि झिम्बाब्वेचे यजमानपद भूषवणार, घरच्या मैदानावर तीनही क्रिकेट प्रकारांचा हंगाम खेळवला जाणार. |title=Afghanistan to host Bangladesh and Zimbabwe in the UAE in three-format home season |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये, [[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]ाने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले. <ref>{{cite web |url=https://acb.af/en-US/post/afghanistan-to-host-bangladesh-and-zimbabwe-for-multi-format-series-in-uae |trans-title= अफगाणिस्तान संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये बांगलादेश आणि झिम्बाब्वेविरुद्ध बहु-प्रारूप मालिकेचे आयोजन करणार आहे. |title=Afghanistan to Host Bangladesh and Zimbabwe for Multi-Format Series in UAE |work=[[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ==Squads== {| class="wikitable" style="text-align:center;margin:auto" style=white-space:nowrap |- !{{cr|AFG|२०१३}}<ref>{{cite web |url=https://acb.af/en-US/post/acb-names-squads-for-bangladesh-and-zimbabwe-series |trans-title= बांगलादेश आणि झिम्बाब्वे मालिकेसाठी एसीबीतर्फे संघांची घोषणा. |title=ACB Names Squads for Bangladesh and Zimbabwe Series |work=[[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=१ ऑक्टोबर २०२६|access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !{{cr|BAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/bangladesh-announce-squad-for-one-off-afghanistan-test |trans-title= अफगाणिस्तानविरुद्धच्या एकमेव कसोटीसाठी बांगलादेशचा संघ जाहीर. |title=Bangladesh announce squad for one-off Afghanistan Test |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२१ सप्टेंबर २०२६|access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[रहमत शाह]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इक्राम अलिखिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अफसर झझई]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अब्दुल मलिक]] * [[इस्मत आलम]] * [[कैस अहमद]] * [[खलील गुरबाझ]] * [[झियाउर रहमान]] * [[झिया-उर-रहमान]] * [[मोहम्मद सलीम]] * [[यामीन अहमदझाई]] * [[रहमानुल्लाह गुरबाझ]] * [[शहीदुल्लाह|शहीदुल्लाह कमाल]] * [[सेदीकुल्लाह अटल]] * [[हशमतुल्ला शाहिदी]] | * [[नजमुल हुसेन शांतो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एबादोत होसेन]] * [[खालेद अहमद]] * [[जाकर अली]] * [[तांझिद हसन]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[तौहीद हृदोय]] * [[मुशफिकर रहीम]] * [[मेहेदी हसन मिराझ]] * [[मोमिनुल हक]] * [[लिटन दास]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शदमन इस्लाम]] * [[शरीफुल इस्लाम]] * [[सौम्य सरकार]] * [[हसन महमूद]] |} ==एकमेव कसोटी== {{Two-innings cricket match | date = ९–१३ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|BAN}} | score-team1-inns1 = | runs-team1-inns1 = | wickets-team1-inns1 = | score-team2-inns1 = | runs-team2-inns1 = | wickets-team2-inns1 = | score-team1-inns2 = | runs-team1-inns2 = | wickets-team1-inns2 = | score-team2-inns2 = | runs-team2-inns2 = | wickets-team2-inns2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html धावफलक] | venue = [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == हे सुद्धा पहा== *[[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]] == संदर्भयादी== {{ संदर्भयादी }} == बाह्यदुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/afghanistan-v-bangladesh-2026-27-1555106/match-schedule-fixtures-and-results Afghanistan vs Bangladesh 2026/27 वेळापत्रक आणि सामन्यांचे निकाल] [[क्रिकइन्फो]]वर {{अफगाणिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} 0jbcnit45wcww119njw8cffbbhx48tn 2717808 2717789 2026-10-07T10:33:11Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2717808 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघ अफगाणिस्तान विरुद्ध<br/>संयुक्त अरब अमिराती मध्ये २०२६–२७ | team1_image = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | team1_name = अफगाणिस्तान | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = ९ | to_date = १३ ऑक्टोबर २०२६ | team1_captain = [[रहमत शाह]] | team2_captain = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] | no_of_tests = 1 | team1_tests_won = | team2_tests_won = | team1_tests_most_runs = | team2_tests_most_runs = | team1_tests_most_wickets = | team2_tests_most_wickets = | player_of_test_series = }} [[बांगलादेश क्रिकेट संघ]] [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तानविरुद्ध]] सामने खेळण्यासाठी ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[संयुक्त अरब अमिराती]]चा दौरा करणार आहे. <ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/140105/afghanistan-to-host-zimbabwe-bangladesh-in-odi-tri-series |trans-title= अफगाणिस्तान झिम्बाब्वे आणि बांगलादेशसोबतच्या एकदिवसीय तिरंगी मालिकेचे यजमानपद भूषवणार |title=Afghanistan to host Zimbabwe, Bangladesh in ODI tri-series |work=[[क्रिकबझ्झ]] |date=८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/afghanistan-announce-multi-format-series-against-bangladesh-and-zimbabwe |trans-title=अफगाणिस्तानतर्फे बांगलादेश आणि झिम्बाब्वेविरुद्धच्या बहु-प्रारूप मालिकेची घोषणा. |title=Afghanistan announce multi-format series against Bangladesh and Zimbabwe |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात केवळ एका कसोटी सामन्याचा समावेश आहे. <ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/afghanistan-to-host-bangladesh-and-zimbabwe-in-the-uae-in-three-format-home-season-1553233 |trans-title= अफगाणिस्तान संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये बांगलादेश आणि झिम्बाब्वेचे यजमानपद भूषवणार, घरच्या मैदानावर तीनही क्रिकेट प्रकारांचा हंगाम खेळवला जाणार. |title=Afghanistan to host Bangladesh and Zimbabwe in the UAE in three-format home season |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> सप्टेंबर २०२६ मध्ये, [[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]ाने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले. <ref>{{cite web |url=https://acb.af/en-US/post/afghanistan-to-host-bangladesh-and-zimbabwe-for-multi-format-series-in-uae |trans-title= अफगाणिस्तान संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये बांगलादेश आणि झिम्बाब्वेविरुद्ध बहु-प्रारूप मालिकेचे आयोजन करणार आहे. |title=Afghanistan to Host Bangladesh and Zimbabwe for Multi-Format Series in UAE |work=[[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=८ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:center;margin:auto" style=white-space:nowrap |- !{{cr|AFG|२०१३}}<ref>{{cite web |url=https://acb.af/en-US/post/acb-names-squads-for-bangladesh-and-zimbabwe-series |trans-title= बांगलादेश आणि झिम्बाब्वे मालिकेसाठी एसीबीतर्फे संघांची घोषणा. |title=ACB Names Squads for Bangladesh and Zimbabwe Series |work=[[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=१ ऑक्टोबर २०२६|access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !{{cr|BAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/bangladesh-announce-squad-for-one-off-afghanistan-test |trans-title= अफगाणिस्तानविरुद्धच्या एकमेव कसोटीसाठी बांगलादेशचा संघ जाहीर. |title=Bangladesh announce squad for one-off Afghanistan Test |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२१ सप्टेंबर २०२६|access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[रहमत शाह]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इक्राम अलिखिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अफसर झझई]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अब्दुल मलिक]] * [[इस्मत आलम]] * [[कैस अहमद]] * [[खलील गुरबाझ]] * [[झियाउर रहमान]] * [[झिया-उर-रहमान]] * [[मोहम्मद सलीम]] * [[यामीन अहमदझाई]] * [[रहमानुल्लाह गुरबाझ]] * [[शहीदुल्लाह|शहीदुल्लाह कमाल]] * [[सेदीकुल्लाह अटल]] * [[हशमतुल्ला शाहिदी]] | * [[नजमुल हुसेन शांतो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एबादोत होसेन]] * [[खालेद अहमद]] * [[जाकर अली]] * [[तांझिद हसन]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[तौहीद हृदोय]] * [[मुशफिकर रहीम]] * [[मेहेदी हसन मिराझ]] * [[मोमिनुल हक]] * [[लिटन दास]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शदमन इस्लाम]] * [[शरीफुल इस्लाम]] * [[सौम्य सरकार]] * [[हसन महमूद]] |} ==एकमेव कसोटी== {{Two-innings cricket match | date = ९–१३ ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|BAN}} | score-team1-inns1 = | runs-team1-inns1 = | wickets-team1-inns1 = | score-team2-inns1 = | runs-team2-inns1 = | wickets-team2-inns1 = | score-team1-inns2 = | runs-team1-inns2 = | wickets-team1-inns2 = | score-team2-inns2 = | runs-team2-inns2 = | wickets-team2-inns2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html धावफलक] | venue = [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == हे सुद्धा पहा== *[[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]] == संदर्भयादी== {{ संदर्भयादी }} == बाह्यदुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/afghanistan-v-bangladesh-2026-27-1555106/match-schedule-fixtures-and-results Afghanistan vs Bangladesh 2026/27 वेळापत्रक आणि सामन्यांचे निकाल] [[क्रिकइन्फो]]वर {{अफगाणिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} mqhhecv1lj9daxgmlq5rtzpbn02pldq 0 385045 2717806 2026-10-07T10:21:08Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: {{Infobox cricket series | series = २०२६ ओमान तिरंगी मालिका | image = | image_size = 250px | caption = '''२३वी फेरी''' | partof = [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] | date = ९ – १९ ऑक्टोबर २०२६ | place = ओमान | team1 = {{cr|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | team3 = {{cr|OMN}} | captain1 = [[हमझा तारिक]] |... 2717806 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series | series = २०२६ ओमान तिरंगी मालिका | image = | image_size = 250px | caption = '''२३वी फेरी''' | partof = [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] | date = ९ – १९ ऑक्टोबर २०२६ | place = ओमान | team1 = {{cr|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | team3 = {{cr|OMN}} | captain1 = [[हमझा तारिक]] | captain2 = [[संदीप लामिछाने]] | captain3 = | runs1 = | runs2 = | runs3 = | wickets1 = | wickets2 = | wickets3 = | previous = [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|अमेरिका २०२६]] | next = [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका |युएई २०२६]] }} '''२०२६ ओमान तिरंगी मालिका''' ही [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] स्पर्धेची २३ वी फेरी असेल, जी ऑक्टोबर २०२६ मध्ये ओमानमध्ये खेळवली जाईल. ही [[कॅनडा क्रिकेट संघ|कॅनडा]], [[नेपाळ क्रिकेट संघ|नेपाळ]] आणि [[ओमान क्रिकेट संघ|ओमान]] या देशांच्या पुरुष राष्ट्रीय संघांमधील तिरंगी मालिका असेल.<ref>{{cite web |date=६ ऑगस्ट २०२६|url=https://czarsportzauto.com/oman-vs-nepal-vs-canada-cwc-league-2-tri-series-2026/ |trans-title= क्रिकेट ओमान ऑक्टोबर २०२६ मध्ये कॅनडा आणि नेपाळ यांच्यासह एकदिवसीय तिरंगी मालिकेचे यजमानपद भूषवणार.|title=Cricket Oman to host Canada and Nepal for ODI Tri-series in ऑक्टोबर २०२६ |work=Czarsports |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.icc-cricket.com/fixtures-results |trans-title=सामने|title=Fixtures |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=5 August 2026}}</ref> या मालिकेतील सामने [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] दर्जाचे असतील. <ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |trans-title= २०२७ च्या दिशेने वाटचाल: नेपाळमध्ये आठ संघांच्या क्रिकेट विश्वचषक लीग २' स्पर्धेला सुरुवात|title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !{{cr|CAN}}<ref>{{cite web |trans-title= आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २ तिरंगी मालिकेसाठी नेपाळ आणि ओमानचा सामना करण्यास टीम कॅनडाचा संघ सज्ज!|title=Team Canada squad ready to take on Nepal & Oman for the ICC CWC League 2 Tri-Series! |url=https://www.facebook.com/share/p/1GFkcvUw8q/ |work=[[क्रिकेट कॅनडा]] |date=२६ सप्टेंबर २०२६|access-date=७ ऑक्टोबर २०२६|via=[[फेसबुक]]}}</ref> !{{cr|NEP}}<ref>{{cite web |last=पौडेल|first=नायक|date=२ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= ओमानमध्ये कॅनडाविरुद्ध होणाऱ्या क्रिकेट विश्वचषक लीग-२ तिरंगी मालिकेसाठी नेपाळचा संघ जाहीर |title=Nepal’s squad announced for CWC League-2 tri-series with Canada in Oman |url=https://kathmandupost.com/sports/2026/10/02/nepal-s-squad-announced-for-cwc-league-2-tri-series-with-canada-in-oman |work=[[द काठमांडू पोस्ट]] |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}</ref> !{{cr|OMN}} |- |valign="top"| * [[हमजा तारिक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[श्रेयस मोव्वा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अखिल कुमार]] * अजयवीर हुंदळ * आदित्य वरदराजन * [[ॲरन जॉन्सन]] * [[कलीम सना]] * झाहिद शिरजाद * दिलराज देओल * [[युवराज समरा]] * [[शिवम शर्मा]] * शील पटेल * समित गोहिल * सुखजिंदर सिंग * [[हर्ष ठाकर]] |valign="top"| * [[संदीप लामिछाने]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अर्जुन कुमल ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[आसिफ शेख]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * इशान पांडे * [[करण केसी]] * [[गुलशन झा]] * [[दिपेंद्र सिंग ऐरी]] * [[देव खनाळ]] * [[नंदन यादव]] * बसीर अहमद * [[रोहित पौडेल]] * [[ललित राजबंशी]] * शहाब आलम * शेर मल्ला * [[संदीप जोरा]] |valign="top"| |} ==सामने== {{hatnote|सर्व वेळा ह्या ओमान प्रमाणवेळ आहेत ([[यूटीसी+०४:००]])}} ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|OMN}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]]. [[अल अमरात]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]]. [[अल अमरात]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|OMN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|अल अमरात क्रिकेट स्टेडियम टर्फ १]]. [[अल अमरात]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===४था आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|OMN}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]]. [[अल अमरात]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===५वा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]]. [[अल अमरात]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===६वा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ ऑक्टोबर २०२६ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|OMN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html धावफलक] | venue = [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]]. [[अल अमरात]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मुख्यपान] [[क्रिकइन्फो]]वर {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} hfcwt849ue2by5gi2t0jqkiq7cleoy7 3 385046 2717809 2026-10-07T10:45:39Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2717809 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Sharad babanrao waghmare}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १६:१५, ७ ऑक्टोबर २०२६ (IST) m1u37dv9c86ljco6y4opbh5wbn6rvoh 3 385047 2717812 2026-10-07T11:07:19Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2717812 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=YG Kadam}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १६:३७, ७ ऑक्टोबर २०२६ (IST) thw62ow6ivv2ngsyw0hpe90r1dav4qs 2 385048 2717813 2026-10-07T11:11:23Z YG Kadam 188222 /* */ 2717813 wikitext text/x-wiki गजवडी गाव bj6qi20l3kubq2slmip4c18fp7sr96w 0 385049 2717816 2026-10-07T11:52:19Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1280181827|Tenth Amendment of the Constitution of India]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2717816 wikitext text/x-wiki '''[[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाची]] दहावी घटनादुरुस्ती''', जी अधिकृतपणे '''संविधान (दहावी दुरुस्ती) अधिनियम, १९६१''' म्हणून ओळखली जाते, हिने संविधानाच्या पहिल्या अनुसूचीमध्ये दुरुस्ती करून [[दादरा आणि नगर-हवेली|दादरा आणि नगर-हवेलीला]] भारताचे सातवे [[केंद्रशासित प्रदेश]] म्हणून समाविष्ट केले. तसेच, राष्ट्रपतींना "प्रदेशाच्या शांतता, प्रगती आणि सुशासनासाठी नियम बनवता यावेत" यासाठी दादरा आणि नगर हवेली या केंद्रशासित प्रदेशाचा समावेश करण्यासाठी संविधानाच्या अनुच्छेद २४० च्या खंड (१) मध्ये सुधारणा केली. दहावी घटनादुरुस्ती ११ ऑगस्ट १९६१ रोजी पूर्वलक्षी प्रभावाने अंमलात आली. १९६१ मध्ये भारतीय सैन्याने गोवा, दमण आणि दीवचा ताबा घेतला आणि [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भारतीय प्रशासकीय सेवेतील]] (IAS) अधिकारी के. जी. बदलानी यांना एका दिवसासाठी स्वतंत्र दादरा आणि नगर हवेलीचे पंतप्रधान म्हणून नियुक्त करण्यात आले. जेणेकरून राष्ट्रप्रमुख या नात्याने त्यांनी पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]] यांच्यासोबत दादरा आणि नगर हवेलीचे भारतीय प्रजासत्ताकात औपचारिकपणे विलीनीकरण करण्याच्या करारावर स्वाक्षरी केली. नंतर ३१ डिसेंबर १९७४ रोजी, भारत आणि पोर्तुगाल यांच्यात [[गोवा]], दमण, दीव, दादरा आणि नगर हवेलीवरील भारताचे सार्वभौमत्व मान्य करणारा एक तह झाला. == पार्श्वभूमी == [[मराठा साम्राज्य|मराठा]] नौदलाने पोर्तुगीज फ्रिगेटचे केलेल्या नुकसानीची भरपाई म्हणून १७ डिसेंबर १७७९ रोजी झालेल्या मैत्री कराराच्या आधारावर [[पोर्तुगीज साम्राज्य|पोर्तुगीजांनी]] १० जून १७८३ रोजी नगर हवेली ताब्यात घेतली.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=NAIR|first=RAJESHWARY|date=1 October 2011|title=Study Of Ethnobotanical Plants Of Dadra And Nagar Haveli And Their Significance To The Tribes|url=http://api.ning.com/files/L*EC3kOB8rEqeDrTd-zaT3pnMEknAzeJwJoj61eEXX7WuoM2BcxLQoDxNf-lOY8ZEqP7DyPt7CGtyD1vdEB9gqFCmjHwO6MT/872.STUDYOFETHNOBOTANICALPLANTSOFDADRAANDNAGARHAVELIANDTHEIRSIGNIFICANCETOTHETRIBESByRAJESHWARYNAIR.pdf|journal=Life Sciences Leaflets|pages=7|issn=0976-1098|access-date=25 February 2012}}</ref> १७८५ मध्ये पोर्तुगीजांनी दादरा विकत घेतले. १९५४ पर्यंत त्याचा कारभार [[दमण जिल्हा|दमणच्या]] पोर्तुगीज गव्हर्नरच्या अधिपत्याखाली होता. १९४७ मध्ये भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, दादरा आणि नगर हवेलीच्या रहिवाशांनी, युनायटेड फ्रंट ऑफ गोअन्स (UFG), [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] (RSS), नॅशनल मूव्हमेंट लिबरेशन ऑर्गनायझेशन (NMLO) आणि आझाद गोमंतक दल यांसारख्या संघटनांच्या स्वयंसेवकांच्या मदतीने १९५४ मध्ये त्या प्रदेशांमधून पोर्तुगीज राजवट काढून टाकली. जरी दादरा आणि नगर हवेलीला ''वास्तविक'' स्वातंत्र्य मिळाले असले तरी, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर (उदा., [[आंतरराष्ट्रीय न्यायालय|आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाद्वारे]]) त्यांना पोर्तुगीज मालमत्ता म्हणून मान्यता मिळत होती.<ref>{{जर्नल स्रोत|title=Case cing Right of Passage over Indian Territory (Merits), Judgement of 12 April 1960|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/32/4521.pdf|journal=International Court of Justice Reports 1960|page=6|archive-url=https://web.archive.org/web/20111220044651/http://www.icj-cij.org/docket/files/32/4521.pdf|archive-date=20 December 2011|access-date=2011-04-01}}</ref> म्हणून पूर्वीच्या वसाहतीतील रहिवाशांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारकडे]] प्रशासकीय मदतीची विनंती केली. [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भारतीय प्रशासकीय सेवेतील]] अधिकारी के. जी. बदलानी यांना प्रशासक म्हणून पाठवण्यात आले. १९५४ ते १९६१ पर्यंत, या प्रदेशाचा कारभार "स्वतंत्र दादरा आणि नगर हवेलीची वरिष्ठ पंचायत" नावाच्या संस्थेद्वारे चालवला जात होता. मग १९६१ मध्ये, जेव्हा [[भारतीय सशस्त्र सेना|भारतीय सैन्याने]] गोवा, दमण आणि दीव ताब्यात घेतले, तेव्हा बदलानी यांना एका दिवसासाठी दादरा आणि नगर हवेलीचे पंतप्रधान म्हणून नियुक्त करण्यात आले, व दादरा आणि नगर हवेलीचे भारतीय प्रजासत्ताकात औपचारिकपणे विलीनीकरण करण्याच्या करारावर स्वाक्षरी झाली. == प्रस्ताव आणि अंमलबजावणी == {{भारताचे संविधान}}''संविधान (दहावी दुरुस्ती) विधेयक, १९६१'' (विधेयक क्रमांक ४३, १९६१) हा ११ ऑगस्ट १९६१ रोजी [[लोकसभा|लोकसभेत]] सादर करण्यात आले. तत्कालीन परराष्ट्र व्यवहार उपमंत्री [[लक्ष्मी एन. मेनन|लक्ष्मी मेनन]] यांनी हे सादर केले होते आणि त्यात संविधानाच्या कलम २४० आणि पहिल्या अनुसूचीमध्ये दुरुस्ती करण्याचा प्रयत्न केला होता.<ref name="Constitution Amendment in India">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=4yp0yhzdKWIC|title=Constitution Amendment in India|date=1 January 1995|publisher=Northern Book Centre|isbn=9788172110659|editor-last=R.C. Bhardwaj|edition=Sixth|location=New Delhi|pages=28;170;293|access-date=1 December 2013}}</ref> या विधेयकावर लोकसभेत १४ ऑगस्ट १९६१ रोजी मूळ स्वरूपात चर्चा झाली आणि ते मंजूर करण्यात आले. त्यावर विचार करुन १६ ऑगस्ट १९६१ रोजी [[राज्यसभा|राज्यसभेत]] ते मंजूर करण्यात आले. या विधेयकाला तत्कालीन राष्ट्रपती [[राजेंद्र प्रसाद]] यांची १६ ऑगस्ट १९६१ रोजी संमती मिळाली आणि १७ ऑगस्ट १९६१ रोजी ''[[भारतीय राजपत्र|द गॅझेट ऑफ इंडिया]]'' मध्ये अधिसूचित करण्यात आले. ते ११ ऑगस्ट १९६१ पासून पूर्वलक्षी प्रभावाने अंमलात आले.<ref name="Constitution Amendment in India" /><ref>{{cite web|url=http://www.constitution.org/cons/india/amendment.htm|title=The Constitution (Amendment) Acts|publisher=Constitution.org|accessdate=2013-12-01}} {{PD-notice}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन]] [[वर्ग:दादरा आणि नगर-हवेली]] [[वर्ग:भारतीय संविधानातील घटनादुरुस्त्या]] [[वर्ग:१९६१ मधील भारत]] sixt4bfff5p6kon3g5kbpja9r91nsn6 2717817 2717816 2026-10-07T11:52:21Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]]) 2717817 wikitext text/x-wiki '''[[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाची]] दहावी घटनादुरुस्ती''', जी अधिकृतपणे '''संविधान (दहावी दुरुस्ती) अधिनियम, १९६१''' म्हणून ओळखली जाते, हिने संविधानाच्या पहिल्या अनुसूचीमध्ये दुरुस्ती करून [[दादरा आणि नगर-हवेली|दादरा आणि नगर-हवेलीला]] भारताचे सातवे [[केंद्रशासित प्रदेश]] म्हणून समाविष्ट केले. तसेच, राष्ट्रपतींना "प्रदेशाच्या शांतता, प्रगती आणि सुशासनासाठी नियम बनवता यावेत" यासाठी दादरा आणि नगर हवेली या केंद्रशासित प्रदेशाचा समावेश करण्यासाठी संविधानाच्या अनुच्छेद २४० च्या खंड (१) मध्ये सुधारणा केली. दहावी घटनादुरुस्ती ११ ऑगस्ट १९६१ रोजी पूर्वलक्षी प्रभावाने अंमलात आली. १९६१ मध्ये भारतीय सैन्याने गोवा, दमण आणि दीवचा ताबा घेतला आणि [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भारतीय प्रशासकीय सेवेतील]] (IAS) अधिकारी के. जी. बदलानी यांना एका दिवसासाठी स्वतंत्र दादरा आणि नगर हवेलीचे पंतप्रधान म्हणून नियुक्त करण्यात आले. जेणेकरून राष्ट्रप्रमुख या नात्याने त्यांनी पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]] यांच्यासोबत दादरा आणि नगर हवेलीचे भारतीय प्रजासत्ताकात औपचारिकपणे विलीनीकरण करण्याच्या करारावर स्वाक्षरी केली. नंतर ३१ डिसेंबर १९७४ रोजी, भारत आणि पोर्तुगाल यांच्यात [[गोवा]], दमण, दीव, दादरा आणि नगर हवेलीवरील भारताचे सार्वभौमत्व मान्य करणारा एक तह झाला. == पार्श्वभूमी == [[मराठा साम्राज्य|मराठा]] नौदलाने पोर्तुगीज फ्रिगेटचे केलेल्या नुकसानीची भरपाई म्हणून १७ डिसेंबर १७७९ रोजी झालेल्या मैत्री कराराच्या आधारावर [[पोर्तुगीज साम्राज्य|पोर्तुगीजांनी]] १० जून १७८३ रोजी नगर हवेली ताब्यात घेतली.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=NAIR|first=RAJESHWARY|date=1 October 2011|title=Study Of Ethnobotanical Plants Of Dadra And Nagar Haveli And Their Significance To The Tribes|url=http://api.ning.com/files/L*EC3kOB8rEqeDrTd-zaT3pnMEknAzeJwJoj61eEXX7WuoM2BcxLQoDxNf-lOY8ZEqP7DyPt7CGtyD1vdEB9gqFCmjHwO6MT/872.STUDYOFETHNOBOTANICALPLANTSOFDADRAANDNAGARHAVELIANDTHEIRSIGNIFICANCETOTHETRIBESByRAJESHWARYNAIR.pdf|journal=Life Sciences Leaflets|pages=7|issn=0976-1098|access-date=25 February 2012}}</ref> १७८५ मध्ये पोर्तुगीजांनी दादरा विकत घेतले. १९५४ पर्यंत त्याचा कारभार [[दमण जिल्हा|दमणच्या]] पोर्तुगीज गव्हर्नरच्या अधिपत्याखाली होता. १९४७ मध्ये भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, दादरा आणि नगर हवेलीच्या रहिवाशांनी, युनायटेड फ्रंट ऑफ गोअन्स (UFG), [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] (RSS), नॅशनल मूव्हमेंट लिबरेशन ऑर्गनायझेशन (NMLO) आणि आझाद गोमंतक दल यांसारख्या संघटनांच्या स्वयंसेवकांच्या मदतीने १९५४ मध्ये त्या प्रदेशांमधून पोर्तुगीज राजवट काढून टाकली. जरी दादरा आणि नगर हवेलीला ''वास्तविक'' स्वातंत्र्य मिळाले असले तरी, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर (उदा., [[आंतरराष्ट्रीय न्यायालय|आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाद्वारे]]) त्यांना पोर्तुगीज मालमत्ता म्हणून मान्यता मिळत होती.<ref>{{जर्नल स्रोत|title=Case cing Right of Passage over Indian Territory (Merits), Judgement of 12 April 1960|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/32/4521.pdf|journal=International Court of Justice Reports 1960|page=6|archive-url=https://web.archive.org/web/20111220044651/http://www.icj-cij.org/docket/files/32/4521.pdf|archive-date=20 December 2011|access-date=2011-04-01}}</ref> म्हणून पूर्वीच्या वसाहतीतील रहिवाशांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारकडे]] प्रशासकीय मदतीची विनंती केली. [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भारतीय प्रशासकीय सेवेतील]] अधिकारी के. जी. बदलानी यांना प्रशासक म्हणून पाठवण्यात आले. १९५४ ते १९६१ पर्यंत, या प्रदेशाचा कारभार "स्वतंत्र दादरा आणि नगर हवेलीची वरिष्ठ पंचायत" नावाच्या संस्थेद्वारे चालवला जात होता. मग १९६१ मध्ये, जेव्हा [[भारतीय सशस्त्र सेना|भारतीय सैन्याने]] गोवा, दमण आणि दीव ताब्यात घेतले, तेव्हा बदलानी यांना एका दिवसासाठी दादरा आणि नगर हवेलीचे पंतप्रधान म्हणून नियुक्त करण्यात आले, व दादरा आणि नगर हवेलीचे भारतीय प्रजासत्ताकात औपचारिकपणे विलीनीकरण करण्याच्या करारावर स्वाक्षरी झाली. == प्रस्ताव आणि अंमलबजावणी == {{भारताचे संविधान}}''संविधान (दहावी दुरुस्ती) विधेयक, १९६१'' (विधेयक क्रमांक ४३, १९६१) हा ११ ऑगस्ट १९६१ रोजी [[लोकसभा|लोकसभेत]] सादर करण्यात आले. तत्कालीन परराष्ट्र व्यवहार उपमंत्री [[लक्ष्मी एन. मेनन|लक्ष्मी मेनन]] यांनी हे सादर केले होते आणि त्यात संविधानाच्या कलम २४० आणि पहिल्या अनुसूचीमध्ये दुरुस्ती करण्याचा प्रयत्न केला होता.<ref name="Constitution Amendment in India">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=4yp0yhzdKWIC|title=Constitution Amendment in India|date=1 January 1995|publisher=Northern Book Centre|isbn=9788172110659|editor-last=R.C. Bhardwaj|edition=Sixth|location=New Delhi|pages=28;170;293|access-date=1 December 2013}}</ref> या विधेयकावर लोकसभेत १४ ऑगस्ट १९६१ रोजी मूळ स्वरूपात चर्चा झाली आणि ते मंजूर करण्यात आले. त्यावर विचार करून १६ ऑगस्ट १९६१ रोजी [[राज्यसभा|राज्यसभेत]] ते मंजूर करण्यात आले. या विधेयकाला तत्कालीन राष्ट्रपती [[राजेंद्र प्रसाद]] यांची १६ ऑगस्ट १९६१ रोजी संमती मिळाली आणि १७ ऑगस्ट १९६१ रोजी ''[[भारतीय राजपत्र|द गॅझेट ऑफ इंडिया]]'' मध्ये अधिसूचित करण्यात आले. ते ११ ऑगस्ट १९६१ पासून पूर्वलक्षी प्रभावाने अंमलात आले.<ref name="Constitution Amendment in India" /><ref>{{cite web|url=http://www.constitution.org/cons/india/amendment.htm|title=The Constitution (Amendment) Acts|publisher=Constitution.org|accessdate=2013-12-01}} {{PD-notice}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन]] [[वर्ग:दादरा आणि नगर-हवेली]] [[वर्ग:भारतीय संविधानातील घटनादुरुस्त्या]] [[वर्ग:१९६१ मधील भारत]] 2nezez9fm6557xbk0ogrh27sx7799fg 2717818 2717817 2026-10-07T11:53:01Z Dharmadhyaksha 28394 2717818 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} {{भारताचे संविधान}} '''[[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाची]] दहावी घटनादुरुस्ती''', जी अधिकृतपणे '''संविधान (दहावी दुरुस्ती) अधिनियम, १९६१''' म्हणून ओळखली जाते, हिने संविधानाच्या पहिल्या अनुसूचीमध्ये दुरुस्ती करून [[दादरा आणि नगर-हवेली|दादरा आणि नगर-हवेलीला]] भारताचे सातवे [[केंद्रशासित प्रदेश]] म्हणून समाविष्ट केले. तसेच, राष्ट्रपतींना "प्रदेशाच्या शांतता, प्रगती आणि सुशासनासाठी नियम बनवता यावेत" यासाठी दादरा आणि नगर हवेली या केंद्रशासित प्रदेशाचा समावेश करण्यासाठी संविधानाच्या अनुच्छेद २४० च्या खंड (१) मध्ये सुधारणा केली. दहावी घटनादुरुस्ती ११ ऑगस्ट १९६१ रोजी पूर्वलक्षी प्रभावाने अंमलात आली. १९६१ मध्ये भारतीय सैन्याने गोवा, दमण आणि दीवचा ताबा घेतला आणि [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भारतीय प्रशासकीय सेवेतील]] (IAS) अधिकारी के. जी. बदलानी यांना एका दिवसासाठी स्वतंत्र दादरा आणि नगर हवेलीचे पंतप्रधान म्हणून नियुक्त करण्यात आले. जेणेकरून राष्ट्रप्रमुख या नात्याने त्यांनी पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]] यांच्यासोबत दादरा आणि नगर हवेलीचे भारतीय प्रजासत्ताकात औपचारिकपणे विलीनीकरण करण्याच्या करारावर स्वाक्षरी केली. नंतर ३१ डिसेंबर १९७४ रोजी, भारत आणि पोर्तुगाल यांच्यात [[गोवा]], दमण, दीव, दादरा आणि नगर हवेलीवरील भारताचे सार्वभौमत्व मान्य करणारा एक तह झाला. == पार्श्वभूमी == [[मराठा साम्राज्य|मराठा]] नौदलाने पोर्तुगीज फ्रिगेटचे केलेल्या नुकसानीची भरपाई म्हणून १७ डिसेंबर १७७९ रोजी झालेल्या मैत्री कराराच्या आधारावर [[पोर्तुगीज साम्राज्य|पोर्तुगीजांनी]] १० जून १७८३ रोजी नगर हवेली ताब्यात घेतली.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=NAIR|first=RAJESHWARY|date=1 October 2011|title=Study Of Ethnobotanical Plants Of Dadra And Nagar Haveli And Their Significance To The Tribes|url=http://api.ning.com/files/L*EC3kOB8rEqeDrTd-zaT3pnMEknAzeJwJoj61eEXX7WuoM2BcxLQoDxNf-lOY8ZEqP7DyPt7CGtyD1vdEB9gqFCmjHwO6MT/872.STUDYOFETHNOBOTANICALPLANTSOFDADRAANDNAGARHAVELIANDTHEIRSIGNIFICANCETOTHETRIBESByRAJESHWARYNAIR.pdf|journal=Life Sciences Leaflets|pages=7|issn=0976-1098|access-date=25 February 2012}}</ref> १७८५ मध्ये पोर्तुगीजांनी दादरा विकत घेतले. १९५४ पर्यंत त्याचा कारभार [[दमण जिल्हा|दमणच्या]] पोर्तुगीज गव्हर्नरच्या अधिपत्याखाली होता. १९४७ मध्ये भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, दादरा आणि नगर हवेलीच्या रहिवाशांनी, युनायटेड फ्रंट ऑफ गोअन्स (UFG), [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] (RSS), नॅशनल मूव्हमेंट लिबरेशन ऑर्गनायझेशन (NMLO) आणि आझाद गोमंतक दल यांसारख्या संघटनांच्या स्वयंसेवकांच्या मदतीने १९५४ मध्ये त्या प्रदेशांमधून पोर्तुगीज राजवट काढून टाकली. जरी दादरा आणि नगर हवेलीला ''वास्तविक'' स्वातंत्र्य मिळाले असले तरी, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर (उदा., [[आंतरराष्ट्रीय न्यायालय|आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाद्वारे]]) त्यांना पोर्तुगीज मालमत्ता म्हणून मान्यता मिळत होती.<ref>{{जर्नल स्रोत|title=Case cing Right of Passage over Indian Territory (Merits), Judgement of 12 April 1960|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/32/4521.pdf|journal=International Court of Justice Reports 1960|page=6|archive-url=https://web.archive.org/web/20111220044651/http://www.icj-cij.org/docket/files/32/4521.pdf|archive-date=20 December 2011|access-date=2011-04-01}}</ref> म्हणून पूर्वीच्या वसाहतीतील रहिवाशांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारकडे]] प्रशासकीय मदतीची विनंती केली. [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भारतीय प्रशासकीय सेवेतील]] अधिकारी के. जी. बदलानी यांना प्रशासक म्हणून पाठवण्यात आले. १९५४ ते १९६१ पर्यंत, या प्रदेशाचा कारभार "स्वतंत्र दादरा आणि नगर हवेलीची वरिष्ठ पंचायत" नावाच्या संस्थेद्वारे चालवला जात होता. मग १९६१ मध्ये, जेव्हा [[भारतीय सशस्त्र सेना|भारतीय सैन्याने]] गोवा, दमण आणि दीव ताब्यात घेतले, तेव्हा बदलानी यांना एका दिवसासाठी दादरा आणि नगर हवेलीचे पंतप्रधान म्हणून नियुक्त करण्यात आले, व दादरा आणि नगर हवेलीचे भारतीय प्रजासत्ताकात औपचारिकपणे विलीनीकरण करण्याच्या करारावर स्वाक्षरी झाली. == प्रस्ताव आणि अंमलबजावणी == ''संविधान (दहावी दुरुस्ती) विधेयक, १९६१'' (विधेयक क्रमांक ४३, १९६१) हा ११ ऑगस्ट १९६१ रोजी [[लोकसभा|लोकसभेत]] सादर करण्यात आले. तत्कालीन परराष्ट्र व्यवहार उपमंत्री [[लक्ष्मी एन. मेनन|लक्ष्मी मेनन]] यांनी हे सादर केले होते आणि त्यात संविधानाच्या कलम २४० आणि पहिल्या अनुसूचीमध्ये दुरुस्ती करण्याचा प्रयत्न केला होता.<ref name="Constitution Amendment in India">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=4yp0yhzdKWIC|title=Constitution Amendment in India|date=1 January 1995|publisher=Northern Book Centre|isbn=9788172110659|editor-last=R.C. Bhardwaj|edition=Sixth|location=New Delhi|pages=28;170;293|access-date=1 December 2013}}</ref> या विधेयकावर लोकसभेत १४ ऑगस्ट १९६१ रोजी मूळ स्वरूपात चर्चा झाली आणि ते मंजूर करण्यात आले. त्यावर विचार करून १६ ऑगस्ट १९६१ रोजी [[राज्यसभा|राज्यसभेत]] ते मंजूर करण्यात आले. या विधेयकाला तत्कालीन राष्ट्रपती [[राजेंद्र प्रसाद]] यांची १६ ऑगस्ट १९६१ रोजी संमती मिळाली आणि १७ ऑगस्ट १९६१ रोजी ''[[भारतीय राजपत्र|द गॅझेट ऑफ इंडिया]]'' मध्ये अधिसूचित करण्यात आले. ते ११ ऑगस्ट १९६१ पासून पूर्वलक्षी प्रभावाने अंमलात आले.<ref name="Constitution Amendment in India" /><ref>{{cite web|url=http://www.constitution.org/cons/india/amendment.htm|title=The Constitution (Amendment) Acts|publisher=Constitution.org|accessdate=2013-12-01}} {{PD-notice}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:नेहरुकाळातील प्रशासन]] [[वर्ग:दादरा आणि नगर-हवेली]] [[वर्ग:भारतीय संविधानातील घटनादुरुस्त्या]] [[वर्ग:१९६१ मधील भारत]] 7rluh2jyszbyfu6qutuzme4zq20guun 14 385050 2717819 2026-10-07T11:54:23Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन पान: [[वर्ग:इ.स. १९६१]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] 2717819 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. १९६१]] [[वर्ग:वर्षानुसार भारत]] qcluvnfa6v4j67yge9yitnau8znpfrn