अहिराणी भाषेतील जात्यावरल्या ओव्या

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mr">
  <siteinfo>
    <sitename>विकिबुक्स</sitename>
    <dbname>mrwikibooks</dbname>
    <base>https://mr.wikibooks.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.18</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">मिडिया</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">विशेष</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">चर्चा</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">सदस्य</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">सदस्य चर्चा</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">विकिबुक्स</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">विकिबुक्स चर्चा</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">चित्र</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">चित्र चर्चा</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">मिडियाविकी</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">मिडियाविकी चर्चा</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">साचा</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">साचा चर्चा</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">सहाय्य</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">सहाय्य चर्चा</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">वर्ग</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">वर्ग चर्चा</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">विभाग</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">विभाग चर्चा</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>अहिराणी भाषेतील जात्यावरल्या ओव्या</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3594</id>
    <revision>
      <id>35526</id>
      <parentid>30508</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13624" sha1="k8m2flzorjm7x0ytudddsuin485ii76" xml:space="preserve">
पूर्वीच्या काळी मुला-मुलींची लहानपणीच लग्नं होत.  जावा-जावा/ नणंद-भावजयी दोघींनाही पहाटे उठून जात्यावर ४-४ शेराचं (म्हणजे ८ किलो/पायलीभर) दळण करावं लागे. आधी घट्याची/ जात्याची हळद-कुंकू वाहून पूजा करण्यात येई. एवढं दळण दळतांना गाण्यात येणाऱ्या ओव्यांमधे काही परंपरागत तर काही लगेच सुचलेल्या ओव्यांचा समावेश असे. मग त्यात नणंद-भावजयींचे खटके असो, त्या त्या काळातली परिस्थिती असो, माहेरासारखा जिव्हाळ्याचा विषय असो किंवा अध्यात्म सगळ्यांचंच प्रतिबिंब दिसतं. 
*'''सकाये उठुनी रामाच नाव घेऊ'''&lt;br&gt;
:'''मंग धरतीमातेवर पाय देवा ठेऊ'''

*'''सकाये उठीसन झाडु वट्याची पायरी'''&lt;br&gt;
:'''माले गं सापडनी लड मोत्याची गुह्यरी'''

*'''अंगणात खेळे बाळ कोणाचा लह्यरे'''&lt;br&gt;
:'''त्याच्या गं कमरेत साखळी दुह्यरे''''''

*'''शेजी घाले सडा, मन्हा सड्याला भिडूनी'''&lt;br&gt;
:'''नादान हरी मन्हा, आला रांगोळी मोडोनी'''

*'''पह्यले गाऊ ओवी गं रामराया सजनाला'''&lt;br&gt;
:'''गाडीवर जाती, घुंगरु त्याच्या इंजनाला'''

*'''पारोळ झालं जुनं, नाशिक जमाबंदी'''&lt;br&gt;
:'''कोनी हौसानं बांधिली, आरधी मुंबै पान्यामंदी'''

*'''काय पुण्य केलं तुम्ही नाशिकच्या बाया'''&lt;br&gt;
:'''गंगेची आंघोळ, दर्शनाला रामराया'''
 
*'''काय पुण्य केल तुमी, नाशिकचे लोक'''&lt;br&gt;
:'''गंगेची आंघोळ, दर्शनाला गायमुख'''

*'''रामकुंडावरी ढवळ्या धोतराची जोडी'''&lt;br&gt;
:'''आंघोळीला येती रामलक्ष्मणाची जोडी'''

*'''रामकुंडावरी ओल्या धोतराचा पिळा'''&lt;br&gt;
:'''आंघोळीला येती साधुसंताचा मेळा'''

*'''आरध्या रात्री कोण चालला एवढ्या राती'''&lt;br&gt;
:'''महादेव पार्वती हा कंदील डाव्या हाती'''

*'''देवा रे महादेवा, काय बसला डोया लाई'''&lt;br&gt;
:'''पृथमी ( पृथ्वी) ढुंढल्यानी जोडी मारुतीला न्हाई'''

*'''भोळा रे शंकर, भोळं तुझं घेण देण'''&lt;br&gt;
:'''तुझ्या बेलामधे मला सापडल सोनं'''

*'''राम-लक्ष्मण नि ही तिसरी सिताबाई'''&lt;br&gt;
:'''पृथमीमधे जोडा मारुतिला न्हाई'''

*'''सिता सांगे कथा तिन्ह्या करमनी (कर्माची)'''&lt;br&gt;
:'''राम सांगे कथा देवधरमनी (देवधर्माची)'''

*'''शितेला सासरवास रामाच्या मावशीचा'''&lt;br&gt;
:'''असा वाळुन गेला हिरवा बाग तुळशीचा'''

*'''सितेला सासुरवास रामाला कसा कळे'''&lt;br&gt;
:'''रामाचे रामफळे रुमाले रस गळे'''

*'''सितेला सासरवास, सासू कैकयीने केला'''&lt;br&gt;
:'''रामासारखा भरतार हिने भोगु नाही दिला'''

*'''गरीब दुबळा (कसा ही असो) बंधु गं असावा'''&lt;br&gt;
:'''दिवाळी दसरा एका रातीचा इसावा'''

*'''भाऊ बहिणीचं भांडण तिथ कशाचा रागरोस'''&lt;br&gt;
:'''भाऊला ओवाळायला, भाऊबिजेचा एक दिस'''

*'''शिंपीच्या दुकानी उच्च खणले मारु खडा'''&lt;br&gt;
:'''शिंपी भाऊ मोठा येडा, भाऊ बहिणीना सौदा मोडा'''

*'''पापी रे मानसा, हा बसला बाजारात'''&lt;br&gt;
:'''लोकाची लेक बाया याने घेतली नजरात'''

*'''माझ्या घरी गं पाहुणे करु आताचा [[दही]]भात'''&lt;br&gt;
:'''भाऊ गं पाहुणा, बुंदी छाटु सारी रात'''

*'''झाली संध्याकाळ, संध्याकाळले मान देऊ'''&lt;br&gt;
:'''स्वर्गी गेले माझे पिता, दिवा लावुन पाणी पिऊ'''

*'''आली सही सांज, आला वांझोटीचा फेरा'''&lt;br&gt;
:'''सांगते सुनबाई, पदराखाली झाक हिरा'''

*'''माझा भाऊ आला आज, माझा भाचा आला'''&lt;br&gt;
:'''लई गं दिस झाले, आत्या माहेराला चाल काल'''
 
*'''उन्हाळ्याचं उन्ह, ऊन लागे कपाळाला'''&lt;br&gt;
:'''नादान बंधु माझा, छत्री साजे गोपाळाला'''

*'''सासु आत्याबाई, तुमच्या पदराला ववा(ओवा)'''&lt;br&gt;
:'''जाते माहेराला, माझ्या पतीला जीव लावा'''
 
*'''शिता भावजाई, तुझा गं मला राग येतो'''&lt;br&gt;
:'''चतुर भाऊ माझा हाताने पाणी घेतो'''

*'''वडील माझा लेक देर जेठच्या बरोबरी'''&lt;br&gt;
:'''पुसती जन लोक कुठे गेले हो कारभारी'''

*'''गावातल्या गावात भाऊ बहिणीशी बोलेना'''&lt;br&gt;
:'''आस्तोरी(बायको)च्या पुढे त्याचा विलाज चालेना'''
 
*'''गावातल्या गावात साला बहिणोईचं नातं'''&lt;br&gt;
:'''भाऊ कसा म्हणे नित्य होतो रामराम'''

*'''भाऊ गं आपला, भावजाई गं लोकाची'''&lt;br&gt;
:'''तिच्या गं पोटची, भाची गं आपल्या गोताची'''
 
*'''सांगस भाऊ तुले भेटी जाय उन्हाळ्यात'''&lt;br&gt;
:'''पानीपाऊसना माले, चार महिना धाक'''

*'''मामा गं भाच्याची झुंज लागली खिंडीत'''&lt;br&gt;
:'''पुसती जनलोक मायलेकीचा पंडीत'''

*'''नणंद भावजाया आम्ही एका चालणीच्या'''&lt;br&gt;
:'''बाहेर गं निघाल्या सुना कोण मालणीच्या'''

*'''देराण्या जेठाण्या आपण काळ्या साड्या नेसु'''&lt;br&gt;
:'''बाहेर गं निघु सुना वकीलाच्या दिसु'''

*'''दिवाळीच्या दिवशी माझ्या ताटातले [[गहू]]'''&lt;br&gt;
:'''असे ओवाळीले पाची पांडव माझे भाऊ'''

*'''दिवाळीच्या दिवशी माझ्या ताटामधे मिरे'''&lt;br&gt;
:'''असे ओवाळीले मायबाई तुझे हिरे'''
 
*'''माय माय करु, माय तांबानी परात'''&lt;br&gt;
:'''मायवाचुनि चित्त लागेना घरात'''
 
*'''मायेने दिल्या घुट्या जायफळ-एखंडाच्या'''&lt;br&gt;
:'''काम करी करी माझ्या दंड-बाह्या लोखंडाच्या'''

*'''काम करती नारी, तुले काम करी जाऊ'''&lt;br&gt;
:'''माऊलीनं दूध, मी हारले ना जाऊ'''

*'''भाऊ करु याही, बाप म्हने नको बाई'''&lt;br&gt;
:'''आताना भावजाया मान ठेवणार नाही'''

*'''जाउ माहेराले, उभी राहु एकीकडे'''&lt;br&gt;
:'''भाचाले लेऊ कडे, भावजाई पाया पडे'''

*'''भाऊ करी याही, माले भाचीसून सोभे'''&lt;br&gt;
:'''तोडा पैंजनानं मन्ह तळघर वाजे'''

*'''भाऊ करु याही माले पैसानी जोखम'''&lt;br&gt;
:'''भाची करु सून पोरी चांदीनी रकम'''

*'''गाडीमागे गाडी, एक गाडी आरशाची'''&lt;br&gt;
:'''भाऊले झाया लेक, चिठ्ठी आली बारशाची'''

*'''नादान मनू मन्ही, तुन्हा परकराले मोती'''&lt;br&gt;
:'''धुळ्यात नांदती, मामा तुझे लखोपती'''

*'''देव रे मारुति, हा पानीना सगरले'''&lt;br&gt;
:'''कशी पडु पाय, दोन्ही हात घागरले'''

*'''राम-लक्ष्मण ही तिसरी सितामाई'''&lt;br&gt;
:'''रामाच्या पुढे चाले हा मारुति ब्रम्हचारी'''

*'''गायनं गोमतीर माझ्या अंगणी बाह्यरेला'''&lt;br&gt;
:'''दूर नि ओळखला माझ्या भाऊचा हिरवा शेला'''

*'''भाऊ जाते बहिणीच्या गाई, घोडा बांधतो जाळीला'''&lt;br&gt;
*'''पह्यले भेट पाव्हण्याला, मग भेटजो बहिणीला'''

*'''लिंबाच्या लिंबोळ्या लिंबाखाली पसरल्या'''&lt;br&gt;
:'''पोटी आल्या लेकी, बहिणी भाची इसरल्या'''
 
*'''कोण्या गाई(गावी) गेला, माझ्या पाठीचा रंगेला'''&lt;br&gt;
:'''असा सुना लागे, तुन्हा बैठकी बंगला'''

*'''सोनाराच्या मुला, नको जाऊ देशोदेशी'''&lt;br&gt;
:'''हाती घेतली सांडशी, आता होतील गणपती'''

*'''सईबहीना जोडु, माझ्या सारखी रंगिली'''&lt;br&gt;
:'''सगळ्यात चमकली, हुभ्या खांबाची बिजली'''

*'''सईबहिना जोडु, मुसलमाननी सारजा'''&lt;br&gt;
:'''कपाळना कुंकू तिन्हा रामनी वरजा'''
 
*'''पंढरीच्या वाटे, कोणी लावली [[सुपारी]]'''&lt;br&gt;
:'''खरेदी करे हा पंढरीचा बेपारी(व्यापारी)'''

*'''सरीले दळण, माझी सरती स्वस्तकी'''&lt;br&gt;
:'''तलवारीचा मार, हेल्याच्या मस्तकी'''
&lt;small&gt; हेला = रेडा &lt;/small&gt;

दळण संपत आले, आता माझी शेवटची ओवी ऐका! आज अशा एकावर एक इतक्या सुंदर ओव्या सुचल्या की जणू काही माझ्या संगतीला संत नामदेवांच्या घरच्या बायका होत्या.

*अहिराणी पारंपारिक मौखिक लोकगीतातून साभार.

[[वर्ग:मराठी विकिपिडिया प्रकल्पातून स्थानांतरीत]]</text>
      <sha1>k8m2flzorjm7x0ytudddsuin485ii76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:आरती</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4127</id>
    <revision>
      <id>35520</id>
      <parentid>13856</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="pibnyvgwq3xpitswykr8zphqqlzxf36" xml:space="preserve">मराठी भाषेतील सर्व प्रताधिकार मुक्त आरत्या या वर्गात येतात

[[वर्ग:हिंदू धर्माचे साहित्य]]</text>
      <sha1>pibnyvgwq3xpitswykr8zphqqlzxf36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वंदे मातरम्‌</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4153</id>
    <revision>
      <id>35534</id>
      <parentid>14306</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6094" sha1="et69zkwffsxa05lwq9ocbmwcalqcy2m" xml:space="preserve">'''गीतकार:''' [[बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय|बंकिमचंद्र चॅटर्जी]]

'''रचना वर्ष:''' [[इ.स. १८७६]]

'''प्रकाशन वर्ष:''' [[इ.स. १८८२]]

----

&lt;P align=center&gt;'''&lt;FONT size=5&gt;वन्दे मातरम्&lt;/FONT&gt;'''&lt;br /&gt;वन्दे मातरम्&lt;br /&gt;सुजलाम् सुफलाम् मलयजशीतलाम्&lt;br /&gt;सस्यश्यामलाम् मातरम्।&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीम्&lt;br /&gt;फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीम्&lt;br /&gt;सुहासिनीम् सुमधुर भाषिणीम्&lt;br /&gt;सुखदाम् वरदाम् मातरम्‌ ॥ १ ॥&lt;br /&gt;वन्दे मातरम्‌ ।&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;कोटि - कोटि - कण्ठ कल - कल - निनाद - कराले,&lt;br /&gt;कोटि - कोटि - भुजैर्धृत - खरकरवाले,&lt;br /&gt;अबला केन मा एत बले।&lt;br /&gt;बहुबलधारिणीम् नमामि तारिणीम्&lt;br /&gt;रिपुदलवारिणीम् मातरम्‌ ॥ २ ॥&lt;br /&gt;वन्दे मातरम्‌ ।&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;तुमि विद्या, तुमि धर्म&lt;br /&gt;तुमि हृदि, तुमि मर्म&lt;br /&gt;त्वं हि प्राणाः शरीरे&lt;br /&gt;बाहुते तुमि मा शक्ति,&lt;br /&gt;हृदये तुमि मा भक्ति,&lt;br /&gt;तोमारइ प्रतिमा गडि मन्दिरे-मन्दिरे ॥ ३ ॥&lt;br /&gt;मातरम् वन्दे मातरम्‌ ।&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;त्वम् हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी&lt;br /&gt;कमला कमलदलविहारिणी&lt;br /&gt;वाणी विद्यादायिनी,&lt;br /&gt;नमामि त्वाम् नमामि कमलाम्&lt;br /&gt;अमलाम् अतुलाम् सुजलाम् सुफलाम् मातरम्‌ ॥ ४ ॥&lt;br /&gt;वन्दे मातरम्‌ ।&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;श्यामलाम् सरलाम् सुस्मिताम् भूषिताम्&lt;br /&gt;धरणीम् भरणीम् मातरम्‌ ॥ ५ ॥&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;वन्दे मातरम्‌ ।&lt;/P&gt;
&lt;P align=left&gt;'''-बंकीमचंद्र चट्टोपाध्याय (चटर्जी)'''&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;===&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;'आनंदमठ' लिहिण्यापूर्वी पाच वर्षे, कार्तिक शु. ९, १७ नोव्हेंबर १८७५ रोजी बंकीमचंद्र चटर्जींनी लिहिलेले हे गीत जणू 'आनंदमठ' कादंबरीसाठीच लिहिले असावे इतके चपखल बसले आहे.&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;===&lt;/P&gt;
&lt;P align=left&gt;संदर्भ-&lt;br /&gt;&quot;आनंदमठ - आक्षेप आणि खंडन&quot;&lt;br /&gt;लेखक - मिलिंद प्रभाकर सबनीस&lt;br /&gt;प्रकाशक - जन्मदा प्रतिष्ठान&lt;br /&gt;प्रकाशन - २६ जानेवारी २००६&lt;/P&gt;
----


&lt;P align=center&gt;&lt;font size = 5&gt;'''आई तुला प्रणाम'''&lt;/font&gt;&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;आई तुला प्रणाम ॥ धृ ॥&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;सुजल तू, सुफल तू, मलयानिलशीत तू ।&lt;br /&gt;हरीतशस्यावृत्त तू ॥&lt;br /&gt;चांद्रज्योत्सनापुलकित यामिनी ।&lt;br /&gt;उदितपुष्प-लता-वनांनी विभूषिते ॥&lt;br /&gt;सुहासिनी, सुमधूर भाषिणी ।&lt;br /&gt;सुखदा, वरदायिनी ॥ १ ॥ आई, तुला प्रणाम&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;कोटी कोटी मुखांनी अभिव्यक्त तू ।&lt;br /&gt;कोटी कोटी बाहूंचे बल प्राप्त तू ॥&lt;br /&gt;अबला कशी? महाशक्ती तू ।&lt;br /&gt;अतुलबलधारिणी ॥&lt;br /&gt;प्रणितो तुज तारिणी ।&lt;br /&gt;शत्रुदलसंहारिणी, तुला प्रणाम ॥ २ ॥ आई, तुला प्रणाम&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;तू विद्या, तू धर्म ।&lt;br /&gt;तू हृदय, तू मर्म ॥&lt;br /&gt;तूच प्राण अन् कुडीही ।&lt;br /&gt;तूच मम बाहूशक्ती ॥&lt;br /&gt;तूची अंतरीची भक्ती ।&lt;br /&gt;तुझीच प्रतिमा वसे, हर मंदिरी, मंदिरी ॥&lt;br /&gt;तुला प्रणाम ।&lt;br /&gt;आई तुला प्रणाम ॥ ३ ॥ आई, तुला प्रणाम&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;तू ची दुर्गा, दशप्रहरणधारिणी ।&lt;br /&gt;कमला, कमलदल विहारिणी ॥&lt;br /&gt;वाणी, विद्यादायिनी ।&lt;br /&gt;तुला प्रणाम, कमले तुला प्रणाम ॥&lt;br /&gt;अमले, अतुले, सुजले, सुफले, आई ।&lt;br /&gt;आई तुला प्रणाम ॥&lt;br /&gt;श्यामले, सरले, सुस्मिते, भूषिते ।&lt;br /&gt;तूच घडवी, पोषी तू, आई ॥ ४ ॥ आई तुला प्रणाम&lt;/P&gt;
&lt;P align=center&gt;===&lt;/P&gt;
----

[[वर्ग:देशभक्तीपर साहित्य]]</text>
      <sha1>et69zkwffsxa05lwq9ocbmwcalqcy2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्री देवीचे जोगवा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4155</id>
    <revision>
      <id>35539</id>
      <parentid>30455</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5756" sha1="cddft04evs3dyd9pxd1zjmcouu0t5b3" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = 
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}
&lt;poem&gt;

==जोगवा 1==
वाढ ग माय जोगवा । वाढ ग माय जोगवा ।
जोगवा मागते मी मागते जोगवा ॥धृ॥
हिरवी अंबेची कांकण । घ्या नारळ हिरवा खण ।
परडीत घालाया तुम्ही । [[हळद]] कुंकू मागवा ॥१॥
तेल घाला की दिवटीला । वंशी दिवा तो लाभावा ।
नवसाचं लेण् आपुलं । असच तुम्ही भागवा ॥२॥
ही तुळजापुरची अंबा । घ्या नाव सदा जगदंबा ।
जोगवा दे‌ऊनशान । भक्तिला जागवा ॥३॥
दारी आलिया मा‌ऊली । अहो सुखाची सा‌ऊली ।
आयांनो बायांनो । या देवीला बोळवा ॥४॥

==जोगवा 2==

दे बा‌ई दे जोगवा दे, आ‌ई अंबेचा जोगवा दे ॥धृ॥
मंगळवारचे दिवशी नाही सारवले घर
आ‌ई अंबाबा‌ई एवढा गुन्हा माफ कर ॥१॥
आ‌ई अंबाबा‌ई तुला घालीन मी स्नान
पाटावर बसवूनी करीन पूजन ॥२॥
आ‌ई अंबाबा‌ई तूझ्या कानामध्ये झुबा
तुझ्या दर्शनाला राजा, कोल्हापूरचा उभा ॥३॥
आ‌ई अंबाबा‌ई तुला नेसवीन पातळ
श्रावणाचा महिना झाला बाळ गोपाळ सांभाळ ॥४॥
आ‌ई अंबाबा‌ई तुझ्या नाकामधे नथ
नथीमध्ये मोती हजाराचा एक ॥५॥
आ‌ई अंबाबा‌ई तुझे तळघर खोल
ऐकू येत नाही तुझ्या पुज्याऱ्याचे बोल ॥६॥
आ‌ई अंबाबा‌ई तुझ्या हातामध्ये गेंद
तुझ्या दर्शनाचा मला लागला छंद ॥७॥

==जोगवा 3==
गोंधळ घालू या ग गोंधळ मांडू या ग ।
महिषासूर मर्दिनेचा गोंधळ घालू या ग, गोंधळ घालू या ग ॥धृ॥

त्रैलोक्याची जी स्वामीनी । आदिशक्‍ती श्री भवानी
चंडीका ही महालक्ष्मी चला पाहू या ॥१॥

तेजोमय अतःस्फूर्ती । अंतरीची दिव्य ज्योती
पाजळोनी स्वातंत्र्याची दिवटी लावू या ॥२॥

मंगल लेणे सौभाग्याचे । काजळ कुंकू रिपू रक्‍ताचे
या ग त्याने जगदंबेचे मळवट भरु या ॥३॥

स्वातंत्र्याच्या दुष्मातांची । मस्तक तोडुनी चांडाळांची
या ग त्याने जगदंबेची ओटी भरु या ॥४॥

गोंधळात दंग होऊ । उदोकार गर्जत राहू
शुभदा वरदा जगन्माता तृप्त करु या ॥५॥

==जोगवा 4==
आईचा गोंधळ, गोंधळ, घालिते
आईचा जोगवा, जोगवा मागते ॥धृ॥

काम, क्रोध हे, क्रोध हे महिषासूर
आईने मर्दूनी, मर्दूनी, मर्दूनी, केले चुर

सत्त्व गुणाची, गुणाची, हाती तलवार ॥१॥
बोध संबळ, संबळ, संबळ घेऊनी हाती

ज्ञान दिवटया, दिवटया, पाजळल्या ज्योती
तेथे रमले मी, रमले मी, दमले दीनरात्री ॥२॥

सूक्ष्म स्थळी या, स्थळी या आईचेही घेण
अंबा भवानी, भवानी, तेथे तूझ ठाण

चैतन्य स्वरुपी, स्वरुपी,स्वरुपी नित्य राहण ॥३॥
या बा गोंधळा, गोंधळा, गोंधळाच्यासाठी

भक्‍त पडियेले, पडीले आटाआटी
विष्णू दासाची, दासाची, दासाची कृपा दृष्टी ॥४॥ 
&lt;poem&gt;
{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:जोगवा]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>cddft04evs3dyd9pxd1zjmcouu0t5b3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रीगुरुचरित्र - अध्याय बावन्न</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5407</id>
    <revision>
      <id>35556</id>
      <parentid>34822</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29943" sha1="m1tg70kh85vxr2mdjn566lagfnjgm1a" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;

&lt;big&gt;'''अवतरणिका - अध्याय बावन्नावा'''&lt;/big&gt;

श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीसरस्वत्यै नमः ॥ श्रीगुरुदेवदत्तात्रेयचरणारविंदाभ्यां नमः ॥

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णू गुरुर्देवो महेश्वरः । गुरुरेव परं ब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे  नमः ॥ ॐ ॥
&lt;/div&gt;

श्रोते व्हावें सावधान । श्रीगुरुचरित्राध्याय एकावन्न । ऐकोनि नामधारकाचें मन । ब्रह्मानंदीं निमग्न पैं ॥१॥

सेवूनि गुरुचरित्रामृत । नामधारक तटस्थ होत । अंगीं धर्म-पुलकांकित । रोमांचही उठती ॥२॥

कंठ झाला सद्ग‍दित । गात्रें झालीं सकंपित । विवर्ण भासे लोकांत । नेत्रीं वहाती प्रेमधारा ॥३॥

समाधिसुखें न बोले । देह अणुमात्र न हाले । सात्त्विक अष्टभाव उदेले । नामधारक-शिष्याचे ॥४॥

देखोनि सिद्ध सुखावती । समाधि लागली यासी म्हणती । सावध करावा मागुती । लोकोपकाराकारणें ॥५॥

म्हणोनि हस्तें कुरवाळिती । प्रेमभावें आलिंगिती । देहावरी ये ये म्हणती । ऐक बाळा शिष्योत्तमा ॥६॥

तूं तरलासि भवसागरीं । रहासि ऐसा समाधिस्थ जरी । ज्ञान राहील तुझ्या उदरीं । लोक तरती कैसे मग ॥७॥

याकारणें अंतःकरणीं । दृढता असावी श्रीगुरुचरणीं । बाह्य देहाची रहाटणी । शास्त्राधारें करावी ॥८॥

तुवां विचारिलें म्हणोनि । आम्हा आठवली अमृताची वाणी । तापत्रयातें करी हानि । ऐशी अनुपम्या प्रगटली ॥९॥

तुजमुळें आम्हां आठवलें । तुवां आम्हां बरवें केलें । त्वांही एकाग्रत्वें ऐकिलें । आता हेंच विस्तारीं ॥१०॥

नामधारका ऐशियापरी । सिद्ध सांगती परोपरी । मग तो नेत्रोन्मीलन करी । कर जोडोनि उभा ठाके ॥११॥

म्हणे कृपेचें तारूं । तूंचि या विश्वास आधारु ॥ भवसागर पैलपारु । तूंचि करीसी श्रीगुरुराया ॥१२॥

ऐसें नामधारक विनवीत । सिद्धाचे चरणीं लागत । म्हणे श्रीगुरुचरित्रामृत । अवतरणिका मज सांगा ॥१३॥

या श्रीगुरुचरित्रामृतीं । अमृताहुनि परमामृतीं । भक्तजनांची मनोवृत्ति । बुडी देवोनि स्थिरावली ॥१४॥

मी अतृप्त आहें अजूनि । हेचि कथा पुनः सुचवोनि । अक्षयामृत पाजूनि । आनंदसागरीं मज ठेवा ॥१५॥

बहु औषधींचें सार काढोन । 'त्रैलोक्यचिंतामणी' - रसायण । संग्रह करिती विचक्षण । तैसें सार मज सांगा ॥१६॥

ऐकोनि शिष्याची प्रार्थना । आनंद सिद्धाचिया मना । म्हणती बाळका तुझी वासना । अखंड राहो श्रीगुरुचरित्रीं ॥१७॥

श्रीगुरुचरित्राची ऐका । सांगेन आतां अवतरणिका । प्रथमापासूनि सारांश निका । एकावन्नाध्यायपर्यंत ॥१८॥

प्रथमाध्यायीं मंगलाचरण । मुख्य देवतांचें असे स्मरण । श्रीगुरुमूर्तींचें दर्शन । भक्तांप्रती जाहलें ॥१९॥

द्वितीयाध्यायीं ब्रह्मोत्पत्ती । चारी युगांचे भाव कथिती । श्रीगुरुसेवा दीपकाप्रती । घडली ऐसें कथियेलें ॥२०॥

नामधारका अमरजासंगमा । श्रीगुरु नेती आपुले धामा । अंबरीष दुर्वास यांचा महिमा । तृतीयाध्यायीं कथियेला ॥२१॥

चतुर्थाध्यायीं अनसूयेप्रती । छळावया त्रैमूर्ती येती । परी तियेचे पुत्र होती । स्तनपान करिती आनंदें ॥२२॥

पंचमीं श्रीदत्तात्रेय धरी । स्वयें अवतार पीठापुरीं । 'श्रीपाद-श्रीवल्लभ' नामधारी । तीर्थयात्रेसी निघाले ॥२३॥

सहाव्यांत लिंग घेऊनि । रावण जातां गोकर्णी । विघ्नेश्वरें विघ्न करूनि । स्थापना केली तयाची ॥२४॥

गोकर्णमहिमा असंख्यात । रायाप्रती गौतम सांगत । चांडाळी उद्धरिलि अकस्मात । सातव्या अध्यायीं वर्णिती ॥२५॥

माता पुत्र जीव देत होतीं । तयांप्रति गुरु कथा सांगती । शनिप्रदोष व्रत देती । ज्ञानी करिती अष्टमीं ॥२६॥

नवमाध्यायीं रजकाप्रती । कृपाळू गुरु राज्य देती । दर्शन देऊं म्हणती पुढती । गुप्त झाले मग तेथें ॥२७॥

तस्करिं मारिला भक्त ब्राह्मण । तस्करां वधिती श्रीगुरु येऊन । ब्राह्मणाला प्राणदान । देती दशमाध्यायांत ॥२८॥

'माधव' ब्राह्मण करंजपुरीं । 'अंबा' नामें त्याची नारी । 'नरसिंह-सरस्वती' तिचे उदरीं  । एकादशीं अवतरले ॥२९॥

द्वादशाध्यायीं मातेप्रती । ज्ञान कथूनि पुत्र देती । काशीक्षेत्रीं संन्यास घेती । यात्रा करिती उत्तरेची ॥३०॥

माता-पित्यांते करंजपुरीं । भेटोनि येती गोदातीरीं । कुक्षिव्यथेच्या विप्रावरी । कृपा करिती त्रयोदशीं ॥३१॥

क्रूर यवनाचें करूनि शासन । सायंदेवास वरदान । देती श्रीगुरु कृपा करून । चौदाविया अध्यायीं ॥३२॥

पंचदशीं श्रीगुरुमूर्ती । तीर्थे सांगती शिष्यांप्रती । यात्रे दवडूनि गुप्त होती । वैजनाथीं श्रीगुरु ॥३३॥

षोडशीं ब्राह्मणा गुरुभक्ति । कथूनि दिधली ज्ञानशक्ति । श्रीगुरु आले भिल्लवडीप्रती ॥ भुवनेश्वरी-संनिध ॥३४॥

भुवनेश्वरीला मूर्ख ब्राह्मण । जिव्हा छेदोनि करी अर्पण । त्यास श्रीगुरुंनीं विद्या देऊन । धन्य केला सप्तदशीं ॥३५॥

घेवडा उपटूनि दरिद्रियाचा । कुंभ दिधला हेमाचा । वर्णिला प्रताप श्रीगुरुचा । अष्टादशाध्यायांत ॥३६॥

औदुंबराचें करूनि वर्णन । योगिनींस देऊनि वरदान । गाणगापुरास आपण । एकुणविंशी श्रीगुरु गेले ॥३७॥

स्त्रियेचा समंध दवडून । पुत्र दिधले तिजला दोन । एक मरतां कथिती ज्ञान । सिद्धरूपें विसाव्यांत ॥३८॥

तेचि कथा एकविंशीं । प्रेत आणिलें औदुंबरापाशीं । श्रीगुरु येऊनि तेथें निशीं । पुत्र उठविती कृपाळू ॥३९॥

भिक्षा दरिद्रया घरीं घेती ॥ त्याची वंध्या महिषी होती । तीस करून दुग्धवती । बेविसाव्यांत वर दिधला ॥४०॥

तेविसाव्यांत श्रीगुरुस । राजा नेई गाणगापुरास । तेथें उद्धरती राक्षस । त्रिविक्रम करी गुरुनिंदा ॥४१॥

भेटों जाती त्रिविक्रमा । दाविती विश्वरूपमहिमा । विप्र लागे गुरुपादपद्मा । चोविसाव्यांत वर देती ॥४२॥

म्लेंछापुढें वेद म्हणती । विप्र ते त्रिविक्रमा छळती । त्याला घेऊनि सांगातीं । गुरुपाशीं आला पंचविशीं ॥४३॥

सव्विसाव्यांत तया ब्राह्मणा । श्रीगुरु सांगती वेदरचना । त्यागा म्हणती वादकल्पना । परी ते उन्मत्त नायकती ॥४४॥

सत्ताविंशी आणूनि पतिता । विप्रांसीं वेदवाद करितां । कुंठित करोनि शापग्रस्ता । ब्रह्मराक्षस त्यां केलें ॥४५॥

अष्टाविंशी तया पतिता । धर्माधर्म सांगोनि कथा । पुनरपि देऊनि पतितावस्था । गृहाप्रती दवडिला ॥४६॥

एकोनत्रिंशीं भस्मप्रभाव । त्रिविक्रमा कथिती गुरुराव । राक्षसा उद्धरी वामदेव । हा इतिहास तयांतचि ॥४७॥

त्रिंशाध्यायीं पति मरतां । तयाची स्त्री करी बहु आकांता । तीस श्रीगुरु नाना कथा । कथूनि शांतवूं पहाती ॥४८॥

एकतिसाव्यांत तेचि कथा । पतिव्रतेचे धर्म सांगतां । सहगमनप्रकार बोधिता । ते स्त्रियेतें जगद्गुरु ॥४९॥

सहगमनीं निघतां सती । श्रीगुरुस झाली नमस्कारिती । आशीर्वाद देवोनि तिचा पति । बत्तिसाव्यांत उठविला ॥५०॥       

तेत्तिसाव्यांत रुद्राक्षधारण । कथा कुक्कुट-मर्कट दोघेजण । वैश्य-वेश्येचें कथन । करिती रायातें पराशर ॥५१॥

रुद्राध्यायमहिमा वर्णन । चौतिसाव्यांत निरुपण । राजपुत्र केला संजीवन । नारद भेटले रायातें ॥५२॥

पंचत्रिंशत्प्रसंगांत । कचदेवयानी कथा वर्तत । आणिक सोमवारव्रत । सीमंतिनीच्या प्रसंगें ॥५३॥

छत्तिसीं ब्रह्मनिष्ठ ब्राह्मणा । स्त्रियेनें नेलें परान्नभोजना । कंटाळूनि धरिती श्रीगुरुचरणा । त्याला कर्ममार्ग सांगती ॥५४॥

सप्तत्रिंशीं नाना धर्म । विप्रा सांगोनि ब्रह्मकर्म । प्रसन्न होऊनि वर उत्तम । देती श्रीगुरु तयातें ॥५५॥

अष्टत्रिंशीं भास्कर ब्राह्मण । तिघांपुरते शिजवी अन्न । जेविले बहु ब्राह्मण । आणिक गांवचे शूद्रादि ॥५६॥

सोमनाथाची गंगा युवती । साठ वर्षाची वंध्या होती । तीस दिहली पुत्रसंतति । एकुणचाळिसावे अध्यायीं ॥५७॥

नरहरीकरवीं शुष्ककाष्ठा । अर्चवूनि दवडिलें त्याच्या कुष्ठा । शबरकथा शिष्य-वरिष्ठां । चाळिसाव्यांत सांगती ॥५८॥

एकेचाळिशीं सायंदेवा- । हस्तें घेती श्रीगुरु सेवा । ईश्वर पार्वतीसंवाद बरवा । काशीयात्रा निरुपण । पुत्रकलत्रेसीं सायंदेव । येऊनि करिती श्रीगुरुस्तव । त्याला कथिती यात्राभाव । वरही देती एकेचाळिसीं ॥५९।६०॥

बेचाळिसीं अनंतव्रत । धर्मराया कृष्ण सांगत । तेचि कथा सायंदेवाप्रत । सांगोनि व्रत करविती ॥६१॥

त्रेचाळिसीं तंतुकार भक्तासी । श्रीपर्वत दावूनि क्षणेंसीं । शिवरात्री-पुण्यकथा त्यासी । विमर्षण राजाची कथियेली ॥६२॥

चव्वेचाळिसीं कुष्ठी ब्राह्मण । आला तुळजापुराहून । त्याला करवूनि संगमी स्नान । कुष्ठ नासूनि ज्ञान देती ॥६३॥

कल्लेश्वर हिप्परगे ग्रामास । श्रीगुरु भेटती नरहरी कवीस । आपुला शिष्य करिती त्यास । पंचेचाळिसावे अध्यायीं ॥६४॥

शेचाळिसीं दिवाळी सण । गुरूसी आमंत्रिती सात जण । तितुकीं रूपें धरूनि आपण । गेले मठींही राहिले ॥६५॥

सत्तेचाळिसीं शूद्रशेतीं । त्याचा जोंधळा कापूनि टाकिती । शतगुणें पिकवूनि पुढती । आनंदविलें तयातें ॥६६॥

अठ्ठेचाळिसीं श्रीगुरुमूर्ती । अमरजासंगममाहात्म्य कथिती । स्नान करवूनि दवडिती । कुष्ठ दैवार्जितीं रत्नाबाईचें ॥६७॥

ईश्वरपार्वती - संवाद शुद्ध । मंत्रराज गुरुगीता प्रसिद्ध । नामधारका सांगे सिद्ध । एकूणपन्नासावे अध्यायीं ॥६८॥

म्लेंच्छाचा स्फोटक दवडिती । भक्तीस्तव त्याचे नगरा जाती । पुढें श्रीपर्वतीं भेटों म्हणती । पन्नासावे अध्यायीं ॥६९॥

एकावन्नांत गुरुमूर्ती । देखोनियां क्षिती पापप्रवृत्ति । उपद्रवितील नानायाती । म्हणोनि गुप्तरूपें रहावें ॥७०॥

ऐसा करूनि निर्धार । शिष्यांसी सांगती गुरुवर । आजि आम्ही जाऊं पर्वतावर । मल्लिकार्जुनयात्रेसी ॥७१॥

ऐसें ऐकूनि भक्तजन । मनीं होती अति उद्विग्न । शोक करिती आक्रंदोन ।श्रीगुरुचरणीं लोळती ॥७२॥

इतुकें पाहुनि गुरुमूर्ती । वरदहस्तें तया कुरवाळिती । मद्भजनीं धरा आसक्ति । मठधामीं राहोनियां ॥७३॥

ऐसें बोधूनि शिष्यांसी । गुरु गेले कर्दळीवनासी । नाविकमुखें सांगूनि गोष्टीसी । निजानंदीं निमग्न होती ॥७४॥

ऐसें अपार श्रीगुरुचरित्र । अनंत कथा परम पवित्र । त्यांतील एकावन्न अध्याय मात्र । प्रस्तुत कथिले तुजलागीं ॥७५॥

सिद्ध म्हणे नामधारका । तुज कथिली अवतरणिका । श्रीगुरु गेले वाटती लोकां । परी गुरु गुप्त असती गाणगापुरीं ॥७६॥

कलियुगीं अधर्म वृद्धि पावले । म्हणोनि श्रीगुरु गुप्त झाले । भक्तजनांला जैसे पहिले । तैसेच भेटती अद्यापि ॥७७॥

हे अवतरणिका सिद्ध माला । श्रीगुरु भेटती जपे त्याला । जैसा भावार्थ असे आपुला । तैसीं कार्यें संपादिती ॥७८॥

नामधारका तूं शिष्य भला । अवतरणिकेचा प्रश्न केला । म्हणोनि इतिहाससारांशाला । पुनः वदलों सत्‌शिष्या ॥७९॥

पूर्वी ऐकिलें असेल कानीं । त्यांतें तात्काळ येईल ध्यानीं । इतरां इच्छा होईल मनीं ॥ श्रीगुरुचरित्रश्रवणाची ॥८०॥

ऐसी अवतरणिका जाण । तुज कथिली कथांची खूण । इचें सतत करितां स्मरण । कथा अनुक्रमें स्मरतसे ॥८१॥

ऐसें वदे सिद्धमुनि । नामधारक लागे चरणीं । विनवीतसे कर जोडोनि । तुझे वचनें सर्वसिद्धि ॥८२॥

आतां असे विनवणी । श्रीगुरु-सप्ताहपारायणीं । किती वाचावे प्रतिदिनीं । हें मज सांगा श्रीगुरुराया ॥८३॥

सिद्ध म्हणती नामधारका । तुवां प्रश्न केला निका । परोपकार होईल लोकां । तुझ्या प्रश्नेंकरोनियां ॥८४॥

अंतःकरण असतां पवित्र । सदाकाळ वाचावें गुरुचरित्र । सौख्य होय इहपरत्र । दुसरा प्रकार सांगेन ॥८५॥

सप्ताह वाचावयाची पद्धती । तुज सांगों यथास्थिति । शुचिर्भूत होवोनि शास्त्ररीतीं । सप्ताह करितां बहु पुण्य ॥८६॥

दिनशुद्धि बरवी पाहून । आवश्यक स्नानसंध्या करून । पुस्तक वाचावयाचें स्थान । रंगवल्लादि शोभा करावी ॥८७॥ 

देशकालादि संकल्प करून । पुस्तकरूपी श्रीगुरुचें पूजन । यथोपचारेंकरून । ब्राह्मणासही पूजावें ॥८८॥

प्रथम दिवसापासोन । बसावया असावें एक स्थान । अतत्वार्थ भाषणीं धरावें मौन । कामादि नियम राखावे ॥८९॥

दीप असावे शोभायमान । देव-ब्राह्मण-वडिलां वंदून । पूर्वोत्तर मुख करून । वाचनीं आरंभ करावा ॥९०॥

सप्त संख्या अध्याय प्रथम दिनीं । अष्टादश द्वितीय दिनीं । अष्टाविंशति तृतीय दिनीं । चतुर्थ दिवशीं चौतीस पैं ॥९१॥

सदतीसपर्यंत पांचवे दिनीं । त्रेचाळिसवरी सहावे दिनीं । सप्तमीं एकावन्न वाचोनि । अवतरणिका वाचावी ॥९२॥

नित्य पाठ होतां पूर्ण । करावें उत्तरांग-पूजन । श्रीगुरुतें नमस्कारून । उपाहार कांही करावा ॥९३॥

याप्रकारें करावें सप्त दिन । रात्रीं करावें भूमिशयन । सारांश शास्त्राधारेंकरून । शुचिर्भूत असावें ॥९४॥

एवं होतां सप्त दिन । ब्राह्मणसुवासिनी-भोजन । यथाशक्त्या दक्षिणा देऊन । सर्व संतुष्ट करावे ॥९५॥

ऐसें सप्ताह-अनुष्ठान । करितां होय श्रीगुरुदर्शन । भूतप्रेतादि-बाधा निरसन । होवोनि, सौख्य होतसे ॥९६॥

ऐसें सिद्धाचें वचन ऐकोनि । नामधारक लागे चरणीं । म्हणे बाळाची आळी पुरवोनि । कृतकृत्य केलें गुरुराया ॥९७॥

श्रोते म्हणती वंदूनि पायीं । श्रीगुरु केली बहु नवलाई । बाळका अमृत पाजी आई । तैसें आम्हां पाजिलें ॥९८॥

प्रति अध्याय एक ओंवी । ओंविली रत्नमाळा बरवी । मनाचे कंठीं घालितां, पदवी । सर्वार्थाची पाववीत ॥९९॥

सिद्धाचें वचन रत्नखाणी । त्यांतूनि नामधारक रत्नें आणी । एकावन्न भरोनि रांजणीं । भक्त-याचकां तोषविलें ॥१००॥

किंवा सिद्ध हा कल्पतरु । नामधारकें पसरिला करू । याञ्चा करोनि परोपकारु । भक्तांकरितां बहु केला ॥१०१॥

किंवा सिद्धमुनि बलाहक । नामधारक शिष्य चातक । मुख पसरोनि, बिंदु एक । मागतां, अपार वर्षला ॥१०२॥

तेणें भक्तां अभक्तां फुकाचा । सकळां लाभ झाला अमृताचा । ह्रदयकोश खळजनांचा । पाषाणसमही पाझरे ॥१०३॥

श्रीगुरुरायाचे धरूं चरण । सिद्धमुनीतें करूं वंदन । नामधारका करूं नमन । ऐसें करीं नारायणा ॥१०४॥

श्रीगुरुरूपी नारायणा । विश्वंभरा दीनोद्धारणा । आपण आपली दावूनि खुणा । गुरुशिषरूपें क्रीडसी ॥१०५॥

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
॥ इति श्रीगुरुचरित्रामृते, परमकथाकल्पतरौ, श्रीनृसिंहसरस्वत्युपाख्याने  सिद्ध-नामधारकसंवादे एकपंचाशदध्यायसारे अवतरणिकानाम द्विपंचाशत्तमोऽध्यायः ॥५२॥

॥ श्रीगुरुदत्तात्रेयार्पणमस्तु ॥ श्रीगुरुदेवदत्त ॥
&lt;/div&gt;

[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>m1tg70kh85vxr2mdjn566lagfnjgm1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मारुती स्तोत्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5408</id>
    <revision>
      <id>35531</id>
      <parentid>34934</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4462" sha1="60rb2roqpsp33ucmf4op2ynssob37ft" xml:space="preserve">&lt;poem&gt;
भीमरूपी महारुद्रा, वज्रहनुमान मारुती |
वनारी अंजनीसूता रामदूता प्रभंजना ||१||

महाबळी प्राणदाता, सकळां उठवी बळें |
सौख्यकारी दुःखहारी, दुत वैष्णव गायका ||२||

दीनानाथा हरीरूपा, सुंदरा जगदांतरा |
पाताळदेवताहंता, भव्यसिंदूरलेपना ||३||

लोकनाथा जगन्नाथा, प्राणनाथा पुरातना |
पुण्यवंता पुण्यशीला, पावना परितोषका ||४||

ध्वजांगे उचली बाहो, आवेशें लोटला पुढें |
काळाग्नी काळरुद्राग्नी, देखतां कांपती भयें ||५||

ब्रह्मांडे माईलें नेणों, आवळे दंतपंगती |
नेत्राग्नीं चालिल्या ज्वाळा, भ्रुकुटी ताठिल्या बळें ||६||

पुच्छ ते मुरडिले माथा, किरीटी कुंडले बरीं |
सुवर्ण कटी कांसोटी, घंटा किंकिणी नागरा ||७||

ठकारे पर्वता ऐसा, नेटका सडपातळू |
चपळांग पाहतां मोठे, महाविद्युल्लतेपरी ||८||

कोटिच्या कोटि उड्डाणें, झेपावे उत्तरेकडे |
मंद्राद्रीसारिखा द्रोणू, क्रोधें उत्पाटिला बळें ||९||

आणिला मागुतीं नेला, आला गेला मनोगती |
मनासी टाकिलें मागें, गतीसी तुळणा नसे ||१०||

अणुपासोनि ब्रह्मांडाएवढा होत जातसे |
तयासी तुळणा कोठे, मेरू मंदार धाकुटे ||११||

ब्रह्मांडाभोवतें वेढें, वज्रपुच्छें करू शकें |
तयासी तुळणा कैची, ब्रह्मांडी पाहता नसे ||१२||

आरक्त देखिलें डोळा, ग्रासिलें सूर्यमंडळा |
वाढतां वाढतां वाढें, भेदिलें शून्यमंडळा ||१३||

धनधान्य पशूवृद्धि, पुत्रपौत्र समग्रही |
पावती रूपविद्यादी, स्तोत्रपाठें करूनियां ||१४||

भूतप्रेतसमंधादी, रोगव्याधी समस्तही |
नासती तूटती चिंता, आनंदे भीमदर्शनें ||१५||

हे धरा पंधरा श्लोकी, लाभली शोभली बरी |
दृढदेहो निसंदेहो, संख्या चन्द्रकळागुणें ||१६||

रामदासी अग्रगण्यू, कपिकुळासि मंडणू |
रामरूपी अंतरात्मा, दर्शनें दोष नासती ||१७||

॥ इति श्रीरामदासकृतं संकटनिरसनं मारुतिस्तोत्रं संपूर्णम् ।।
&lt;/poem&gt;

==बाह्यदुवे==
{{विकिस्रोत}}
Lyrics

==हेही पहा==
*[[श्री गणेश अथर्वशीर्ष]]
*[[रामरक्षा]]
*[[श्रीराम स्तुती]]
*[[हनुमान स्तुती]]

[[वर्ग:स्तोत्रे]]

[[वर्ग:रामदास स्वामी यांचे साहित्य]]
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य]]{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>60rb2roqpsp33ucmf4op2ynssob37ft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रीराम स्तुती</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5410</id>
    <revision>
      <id>35545</id>
      <parentid>34970</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4936" sha1="i3dijcpladgfwpopobpqt1jigk9ieyo" xml:space="preserve">&lt;poem&gt;
॥ श्री राम स्तुती ॥

संसारसंगे बहु शीणलों मी ।&lt;br&gt;
कृपा करी रे रघुराजस्वामी ।&lt;br&gt;
प्रारब्ध माझे सहसा टळेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ १ ॥

मन हे विकारी स्थिरता न ये रे ।&lt;br&gt;
त्याचेनि संगे भ्रमतें भले रें ।&lt;br&gt;
अपूर्व कार्या मन हे विटेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ २ ॥

मायाप्रपंचीं बहु गुंतलों रे ।&lt;br&gt;
विशाळ व्याधीमधें बांधलो रे ।&lt;br&gt;
देहाभिमानें अति राहवेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ ३ ॥

दारिद्र्यदुःखे बहु कष्टलो मी ।&lt;br&gt;
संसारमायेतचि गुंतलो मी ।&lt;br&gt;
संचित माझे मजला कळेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ ४ ॥ 

लक्ष्मीविलासी बहु सौख्य वाटे ।&lt;br&gt;
श्रीराम ध्यातां मनि कष्ट मोठे ।&lt;br&gt;
प्रपंचवार्ता वदता विटेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ ५ ॥ 

अहोरात्र धंदा करितां पुरेना ।&lt;br&gt;
प्रारब्धयोगें मज राहवेना ।&lt;br&gt;
भवदुःख माझें कधिही टळेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ ६ ॥

तीर्थासि जातां बहु दुःख वाटे ।&lt;br&gt;
विषयांतरी राहुनी सौख्य वाटे ।&lt;br&gt;
स्वहीत माझें मजला कळेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ ७ ॥

मी कोठुनि कोण आलो कसा हो ।&lt;br&gt; स्त्रीपुत्रस्वप्नातचि गुंतलो हो ।&lt;br&gt;
ऐसें कळोनी मन हे विटेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ ८ ॥

असत्य वाक्यांनि मुकाच झालो ।&lt;br&gt;
अदत्तदोषें दुःखी बुडालो ।&lt;br&gt;
अपूर्व करणी कशी आठवेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ ९ ॥

अब्रह्ममूर्ती भज रामसिंधू ।&lt;br&gt;
चैत्यन्यस्वामी निजदीनबंधू ।&lt;br&gt;
अभ्यंतरी प्रेम मनीं ठसेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ १० ॥

विश्रांति देहीं अणुमात्र नाहीं ।&lt;br&gt;
कुळाभिमानें पडलों प्रवाहीं ।&lt;br&gt;
अशांतुनी दूर कधी कळेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ ११ ॥

विषयीं जनांनी मज आळवीले ।&lt;br&gt;
प्रपंचपाशांतचि बूडविले ।&lt;br&gt;
स्वहीत माझें मजला दिसेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ १२ ॥

नरदेहदोषां वर्णू किती रे ।&lt;br&gt;
उच्चर माझें मनि वाटती रे ।&lt;br&gt;
ललाटरेषा कधि पालटेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ १३ ॥ 

मजला अनाथ प्रभु तूंचि दाता ।&lt;br&gt;
मी मूढ की जाण असेंचि आतां ।&lt;br&gt;
दासा मनीं आठव वीरसेना ।&lt;br&gt;
तुजवीण रामा मज कंठवेना ॥ १४ ॥
&lt;/poem&gt;

==अधिक माहीती व संकेतस्थळ==

[[श्री गणेश अथर्वशीर्ष]]

[[रामरक्षा]]

[[हनुमान]]

[[हनुमान स्तुती]]

[[मारुतिस्तोत्र]]

[[वर्ग:स्तोत्रे]]
[[वर्ग:रामदास स्वामी यांचे साहित्य]]
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य]]{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>i3dijcpladgfwpopobpqt1jigk9ieyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>हनुमान स्तुती</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5411</id>
    <revision>
      <id>35551</id>
      <parentid>34991</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="pb1mhxgy900vuwcq2mrqwxvpcc9pl2y" xml:space="preserve">&lt;poem&gt;
|| श्री हनुमान स्तुती ||

महारुद्र अवतार हा सूर्यवंशी |
अनादिनाथ पूर्ण तारावयासी ||
असा चैत्र पौर्णिमेचा जन्म झाला |
नमस्कार माझा तया मारुतीला ||१||

तनु शिवशक्ती असे पूर्वजांचे |
किती भाग्य वर्णू तया अंजनीचे ||
तिच्या भक्तिलागी असा जन्म झाला |
नमस्कार माझा तया मारुतीला ||२||

गिळायासी जाता तया भास्करासी |
तिथे राहु तो येउनी त्याजपासी ||
तया चंडकीर्णा मारिता तो पळाला | 
नमस्कार माझा तया मारुतीला ||३||

खरा ब्रह्मचारी मनाते विचारी |
म्हणोनी तया भेटला रावणारी ||
दयासागरू भक्तीने गौरविला | 
नमस्कार माझा तया मारुतीला ||४||

सुमित्रासुता लागली शक्ती जेंव्हा |
धरी रूप अक्राळविक्राळ तेंव्हा ||
गिरी आणुनी शीघ्र तो उठविला |
नमस्कार माझा तया मारुतीला ||५||

जगी धन्य तो मारुती ब्रह्मचारी |
समस्तांपुढे तापसी निर्विकारी ||
नमू जावया लागी रे मोक्षपंथा |
नमस्कार माझा तुम्हा हनुमंता ||६||
&lt;/poem&gt;

==अधिक माहीती व संकेतस्थळ==

[[श्री गणेश अथर्वशीर्ष]]

[[रामरक्षा]]

[[श्रीराम स्तुती]]

[[हनुमान]]

[[मारुतिस्तोत्र]]

[http://en.wikipedia.org/wiki/Hanuman Hanuman Wikipedia Article हनुमान इंग्रजी लेख]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
[[वर्ग:मराठी विकिपिडिया प्रकल्पातून स्थानांतरीत]]
[[वर्ग:रामदास स्वामी यांचे साहित्य]]
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य]]{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>pb1mhxgy900vuwcq2mrqwxvpcc9pl2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>आनंदवनभुवनी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5412</id>
    <revision>
      <id>35527</id>
      <parentid>35010</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16513" sha1="d5x08i1557gdpvvml4h2twfjgl4ut55" xml:space="preserve">'''समर्थ रामदासांच्‍या इतर राजकीय स्‍वरूपांच्‍या प्रकरणांपेक्षा आनंदवनभुवन या काव्‍याचे स्‍थान केवळ रामदासी साहित्‍यातच नव्‍हे तर साऱ्या मध्‍ययुगीन मराठी साहित्‍यात अनन्‍यसाधारण अशा रूवरूपाचे आहे.''' ५९ ओव्‍यांचे हे काव्‍य म्‍हणजे दुष्‍टांचे निर्दालन व सज्‍जनांचे परित्राण करून धर्मस्‍थापना करू इच्‍छिणाऱ्या शिवरायरूपी अवतारी पुरूषाच्या कल्‍पनेने आणि दर्शनाने हर्षभरीत झालेल्‍या रामदासांच्‍या संवेदनशील अंत:करणातून उमटलेले दिव्‍य सूक्त आहे. या काव्‍याच्‍या प्रेरणा कोणत्‍याही असल्‍या तरी समर्थांच्‍या जीवनकार्यातील धर्माधिष्‍ठित राजकारण आणि ऐहिक जीवनाचा सर्वांगीण उत्‍कर्ष यांचे प्रतिबिंब या '''आनंदवनभुवन काव्यात''' स्‍पष्‍टपणे पडले आहे, यात संदेह नाही.&lt;ref&gt;समर्थ रामदासांचे स्फुट काव्‍य - आनंदवनभुवन-मराठी वाड़्मयाचा इतिहास - खंड ०२ - भाग ०२ - (संपा) स.गं.मालशे. &lt;/ref&gt;

'''जन्‍मदु:खें जरा दुखें । नित्‍य दु:खे पुन्‍ह पुन्‍हा । संसार त्‍यागणें जाणें । आनंदवनभुवना ।।१।।'''

'''वेधले चीत्त जाणावें । रामवेधी निरंतरी । रागे हो वीतरागे हो । आनंदवनभुवना ।।२।।'''

'''संसार वोढितां दु:खे । ज्‍याचे त्‍यासीस ठाऊंकें । परंतु येकदा जाणे । आनंदवनभुवना ।।३।।'''

'''न सोसे दु:ख तें होतें । दु:ख शोक परोपरी । येकाकी येकदां जावे । आनंदवनभुवना ।।४।।'''

'''कष्‍टलो कष्‍टलो देंवा । पुरे संसार झाला । देहत्‍यागासी येणें हो । आनंदवनभुवना ।।५।।'''

'''जन्‍म ते सोसिले मोठे । आपाय बहुतांपरीं । उपाये धाडिलें देवें । आनंदवनभुवना ।।६।।'''

'''स्‍वप्‍नी जें देखिलें रात्री । तें तें तैसेंची होतसे । हिंडता फिरतां गेलों । आनंदवनभुवना ।।७।।'''

'''हे साक्ष देखिली दृष्‍टी । किती कल्‍लोळ उठीले । विघ्‍नघ्‍ना प्रार्थिले गेलों । आनंदवनभुवना ।।८।।'''

'''स्‍वधर्म आड जें विघ्‍ने । तें तें सर्वत्र उठीलें । लाटिली कुटिली देवें । दापिली कापिले बहु ।।९।।'''

'''विघ्‍नाच्‍या उठिल्‍या फौजा । भीम त्‍यावरी लोटला । घर्डिलीं र्चिडलीं रागे । रडविले बडविले बळे ।।१०।।'''

'''हाकिली टांकिली तेणें । आनंदवनभुवनीं । हांक बोंब बहु जाली । पुढें खतल्‍ल मांडिले ।।११।।'''

'''खौळले लोक देवाचे । मुख्‍य देवची उठीला । कळेना काय रे होतें । आनंदवनभुवनीं ।।१२।।'''

'''स्‍वर्गीची लोटली जेथे । रामगंगा माहां नदी । तीर्थासी तुळणा नाहिं । आनंदवनभुवनीं ।।१३।।'''

'''ग्रंथी जे वर्णिले मागे । गुप्‍तगंगा महां नदी । जळांत रोकडे प्राणी । आनंदवनभुवनीं ।।१४।।'''

'''सकळ देवांची साक्षी । गुप्‍त उदंड भूवने । सौख्‍य च पावणे जाणे । आनंदवनभुवनीं ।।१५।।'''

'''त्रैलोक्‍य चालिलें तेथें । देव गंधर्व मानवी । ऋषी मुनी माहां योगी । आनंदवनभुवनीं ।।१६।।'''

'''आक्रा आक्रा बहु आक्रा । काय आक्रा कळेचिना । गुप्‍त ते गुप्‍त जाणावे । आनंदवनभुवनीं ।।१७।।'''

'''त्रैलोक्‍य चालिला फौजा । सौख्‍य बंदविमोचनें । मोहिम मांडली मोठी । आनंदवनभुवनीं ।।१८।।'''

'''सुरेश उठिला आंगे । सुरसेना परोपरीं । वेष्‍टीत कर्कशे यानें । शस्‍त्रपाणी महां बळी ।।१९।।'''

'''देव देव बहु देव । नाना देव परोपरीं । दाटणी जाहाली मोठी । आनंदवनभुवनीं ।।२०।।'''

'''दिग्‍पती चालिले सर्वें । नाना सेंना परोपरीं । वेष्‍टीत चालिले सकळै । आनंदवनभुवनीं ।।२१।।'''

'''मंगळे वाजती वाद्यें । माहांगणासमागमे । आरंभी चालीला पुढें । आनंदवनभुवनीं ।।२२।।'''

'''राशभें राखिलीं मागें । तेणें रागेंची चालिला । सर्वत्र पाठीसी फौजा । आनंदवनभुवनीं ।।२३।।'''

'''आनेक वाजती वाद्ये । ध्‍वनी कल्‍लोल उठीला । छेबींने डोलती ढाला । आनंदवनभुवनीं ।।२४।।'''

'''विजई दीस जो आहे । ते दीसीं सर्व उठती । आनर्थ मांडला मोठा । आनंदवनभुवनीं ।।२५।।'''

'''देवची तुष्‍टला होता । त्‍याचे भक्तीस भुलला । मागुता क्षोभला । आनंदवनभुवनीं ।।२६।।'''

'''कल्‍पांत मांडला मोठा । म्‍लेंछदैत्‍य बुडावया । कैपक्ष घेतला देवीं । आनंदवनभुवनीं ।।२७।।'''

'''बुडाले सर्व ही पापी । हिंदुस्‍थान बळावलें । अभक्तांचा क्षयो जाला । आनंदवनभुवनीं ।।२८।।'''

'''पूर्वी जे मारिले होतें । ते ची आतां बळावलें । कोपला देव देवांचा । आनंदवनभुवनीं ।।२९।।'''

'''त्रैलोक्‍य  गांजिले मागें । ठाउकें विवेकी जना । कैपक्ष घेतला रामें । आनंदवनभुवनीं ।।३०।।'''

'''भीम ची धाडिला देवें । वैभवें धांव घेतलीं । लांगूळ चालिले पुढे । आनंदवनभुवनीं ।।३१।।'''

'''येथूनी वाढिला धर्म । रमाधर्म समागमें । संतोष मांडला मोठा । आनंदवनभुवनीं ।।३२।।'''

'''बुडाला औरंग्‍या  पापी । म्‍लेंछसंव्‍हार जाहाला । मोडलीं मांडली छेत्रें । आनंदवनभुवनीं ।।३३।।'''

'''बुडाले भेदवाही ते । नष्‍ट चांडाळ पातकी । ताडिले पाडिले देव । आनंदवनभुवनीं ।।३४।।'''

'''गळाले पळाले मेले । जाले देशधडी पुढे । निर्मळ जाहाली पृथ्‍वी । आनंदवनभुवनीं ।।३५।।'''

'''उदंड जाहालें पाणी । स्‍नान संध्‍या करावया । जप तप अनुष्‍ठानें । आनंदवनभुवनीं ।।३६।।'''

'''नाना तपे पुन्‍हश्र्चणैं । नाना धर्म परोपरीं । गाजली भक्ती हे मोठी । आनंदवनभुवनीं ।।३७।।'''

'''लीहीला प्रत्‍ययो आला । मोठा आनंद जाहाला । चढता वाढता प्रेमा । आनंदवनभुवनीं ।।३८।।'''

'''बंड पाषांड उडालें । शुध आधात्‍म वाढलें । राम कर्ता राम भोक्ता । आनंदवनभुवनीं ।।३९।।'''

'''देवालयें  दीपमाळा । रंगमाळा बहुविधा । पुजिला देव देवांचा । आनंदवनभुवनीं ।।४०।।'''

'''रामवरदायनी माता । गर्द घेउनी उठीली । मर्दिले पूर्वीचे पापी । आनंदवनभुवनीं ।।४१।।'''

'''प्रतेक्ष चालिला राया । मूळमाया समागमें । नष्‍ट चांडाळ ते खाया आनंदवनभुवनीं ।।४२।।'''

'''भक्तांसी रक्षिलें मागें । आतां ही रक्षिते पाहा । भक्तांसी दीधले सर्वै । आनंदवनभुवनीं ।।४३।।'''

'''आरोग्‍य जाहाली काया । वैभवें सांडिली सीमा । सार सर्वस्‍व देवाचें । आनंदवनभुवनीं ।।४४।।'''

'''देव सर्वस्‍व भक्तांचा । देव भक्त दुजें नसे । संदेह तुटला मोठा । आनंदवनभुवनीं ।।४५।।'''

'''देव भक्त येक जाले । मिळाले जीव सर्व हि । संतोष पावले तेथें । आनंदवनभुवनीं ।।४६।।'''

'''सामर्थे येश कीर्तींची । प्रतापें सांडिली सीमा । ब्रीदेंची दीधली सर्वे । आनंदवनभुवनीं ।।४७।।'''

'''राम कर्ता राम भोक्ता । रामराज्‍य भुमंडळीं । सर्वस्‍व मीच देवाचा । आनंदवनभुवनीं ।।४८।।'''

'''हेंची शोधुनी पाहावें । राहावें निश्‍चळी सदा । सार्थक श्रवणें होतें । आनंदवनभुवनीं ।।४९।।'''

'''वेद शास्‍त्र धर्मचर्चा । पुराणें माहात्‍में किती । कवित्‍वें नूतनें जीणें । आनंदवनभुवनीं ।।५०।।'''

'''गीत संगीत सामर्थ्‍ये । वाद्य कल्‍लोळ उठीला । मिळाले सर्व आर्थाथीं । आनंदवनभुवनीं ।।५१।।'''

'''वेद  तो मंद जाणवा । सीद्ध आनंदवनभुवनीं । आतुळ महिमा तेथें । आनंदवनभुवनीं ।।५२।।'''

'''मनासी प्रचीत आली । शब्‍दीं विश्‍वास वाटला । कामना पुरती सर्वे । आनंदवनभुवनीं ।।५३।।'''

''' येथुनी वांचती सर्वे । ते ते सर्वत्र देखती । सामर्थ्‍य काये बोलावें । आनंदवनभुवनीं ।।५४।।'''

'''उदंड ठेविलें नामें । आपस्‍तुतीच मांडिली । ऐसे हें बोलणें नाहिं । आनंदवनभुवनीं ।।५५।।'''

'''बोलणें वाउगें होतें । चालिणे पाहिजें बरें । पुढे घडेल तें खरें । आनंदवनभुवनीं ।।५६।।'''

'''स्‍मरलें लिहीलें आहे । बोलता चालता हरी । काये होईल पाहावें । आनंदवनभुवनीं ।।५७।।'''

'''महिमा तों वर्णवेना । विशेष बहुतांपरी । विद्यापीठ तें आहे । आनंदवनभुवनीं ।।५८।।'''

'''सर्वसिद्या कळा विद्या । न भूतो न भविष्‍यति । वैराग्‍य जाहालें सर्वे । आनंदवनभुवनीं ।।५९।।'''
&lt;ref&gt;'''समर्थ रामदासांचे स्फुट काव्‍य - आनंदवनभुवन - '''– रामदास-दर्शन, (संपा०) प्रा. गंगाधर बा. सरदार&lt;/ref&gt;

==संदर्भ==

[[वर्ग:स्तोत्रे]]
[[वर्ग:रामदास स्वामी यांचे साहित्य]]
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य]]{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>d5x08i1557gdpvvml4h2twfjgl4ut55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बुद्धी दे रघुनायका</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5413</id>
    <revision>
      <id>35528</id>
      <parentid>35021</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3041" sha1="5p4w4u10wzbb53sc236fq8y14z1pecq" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = रामदास स्वामी
 | विभाग  =
 | मागील =   [[करुणाष्टके]]
 | पुढील       = [[उत्तम गुण]]
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}
&lt;poem&gt;

युक्ति नाही बुद्धि नाही। विद्या नाही विवंचिता॥
नेणता भक्त मी तुझा। बुद्धी दे रघुनायका॥१॥

मन हे आवरेना की। वासना वावडे सदा॥
कल्पना धावते सैरा। बुद्धी दे रघुनायका॥२॥

बोलता चालता येना। कार्यभाग कळेचिना॥
बहुत पीडिलो लोकी। बुद्धी दे रघुनायका॥३॥

तुझा मी टोणपा झालो। कष्टलो बहुतापरी॥
सौख्य ते पाहता येत नाही। बुद्धी दे रघुनायका॥४॥

नेटके लिहीता येना। वाचिता चुकतो सदा॥
अर्थ तो सांगता येना। बुद्धी दे रघुनायका॥५॥

प्रसंग वेळ तर्केना। सुचेना दीर्घ सूचना॥
मैत्रिकी राखता येना। बुद्धी दे रघुनायका॥६॥

संसारी श्लाघ्यता नाही। सर्वहि लोक हासती॥
वीसरु पडतो पोटी। बुद्धी दे रघुनायका॥७॥

चित्त दुश्चित होता हे। ताळतंत्र कळेचिना॥
आळसू लागला पाठी। बुद्धी दे रघुनायका॥८॥

कायावाचामनोभावे। तुझा मी म्हणवितसे॥
हे लाज तुजला माझी। बुद्धी दे रघुनायका॥९॥

आशा हे लागली मोठी। दयाळुवा दया करी॥
आणीक नलगे काही। बुद्धी दे रघुनायका॥१०॥


&lt;/poem&gt;
{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
[[वर्ग:रामदास स्वामी यांचे साहित्य]]
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य]]{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>5p4w4u10wzbb53sc236fq8y14z1pecq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रामाची कर्पूरआरती</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5414</id>
    <revision>
      <id>35532</id>
      <parentid>35028</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2487" sha1="jz5wcuti1cb3d7m13dxjhvrzrrrwtox" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = 
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}
&lt;poem&gt;
धूप दीप झाला आता कर्पूर आरती । रामा कर्पूर आरती ॥
सहस्त्र सिंहासनी बसले जानकीपती । बसले अयोध्यापती ॥ धृ ॥

कर्पूरवडीसम मानस माझे निर्मळ राहू दे । रामा निर्मळ राहू दे ॥
कर्पूरवडीचा भावभक्तिचा सुगंध वाहू दे । रामा सुगंध वाहू दे ॥
कर्पूरवडीची लावून ज्योत, पाहीन तव मूर्ति । रामा पाहीन तव मूर्ति ॥
सहस्त्र सिंहासनी बसले जानकीपती । बसले अयोध्यापती ॥ १ ॥

ध्यान कळेना,ज्ञान कळेना ना कळे काही। रामा ना कळे काही ॥
शब्दरूपी गुंफ़ुनि माला वाहतो पायी। रामा वाहतो पायी ॥
मुखी नाम, नेत्री ध्यान, हृदयी तव मूर्ति । रामा हृदयी तव मूर्ति ॥
सहस्त्र सिंहासनी बसले जानकीपती । बसले अयोध्यापती ॥ २ ॥

कर्पूरगौरं करुणावतारं ।
संसारसारं भुजगेन्द्रहारम ।
सदावसन्तं हृदयारविन्दे ।
भवं भवानीसहितं नमामि ॥

कर्पूरारार्तिक्यदीपं समर्पयामि ॥

&lt;/poem&gt;
{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>jz5wcuti1cb3d7m13dxjhvrzrrrwtox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्री महालक्ष्मी स्तोत्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5415</id>
    <revision>
      <id>35540</id>
      <parentid>35034</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3398" sha1="md6rwmvjxtwv3rca9zsuq7md6ayafpx" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = कृष्णकेशव
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील = 
 | वर्ष = 
 | टिपण = 
}}
&lt;poem&gt;
|| श्री महालक्ष्मी स्तोत्र ||

सुंदरे गुणमंदिरे करुणाकरे कमलोद्भवे |
सिद्धचारण पूजिती जनवंदिते महावैश्णवे ||१||

त्राहि हो मज पाही हो मज पाही हो महालक्ष्मी |
हेमभावन रत्नकोन्दण हे सिंहासन आसनी ||२||

एक एक विचित्र माणिक जोडिले मुकुटावरी |
त्यासि देखुनी लोपला शशि चालला गगनोदरी ||३|| 

कुण्डले श्रवणी रवि शशि मंडळासम वर्तुळे |
डोलता सुरनायकावरि हालताती चंचले ||४||

कंचुकी कुचमंडळावर हार चंपक रुळती |
पारिजातक शेवती बटमोगरा आणि मालती ||५||

पिवळा पट तो कटी तटी वेष्टिल्या बरवे परी |
सौदामिनीहुनी तेज अधिक ते शोभते उदरावरी ||६||

कमुकावर मन्मथे शरसज्जिल्या तैशा निर्या |
गर्जती पद पंकजी किती नुपुरे आणि घागर्या ||७||

इंद्र चंद्र महेंद्र नारद पाद पंकज अर्पिती |
कुंकुमागुरु कस्तूरी किती आदरे तुज चर्चिती ||८||

निर्जळे तुज पूजिता बहु शोभिसी कमलासनी |
किती हो तुज वर्णु मी मज पाव हो कुलस्वामिनी ||९||

कोटि तेहतीस देवतांसवे घेऊनी विन्झणे करी |
चामरे चिरपल्लवे तुज ढाळिती परमेश्वरी ||१०||

नामामृत दे निरंतर याचकाप्रती गिरीसुते |
जोडुनी कर विनवितो मज पाव हो वरदेवते ||११||

संकटी तुज वाचुनी मज कोण रक्षिल अम्बिके |
कृष्णकेशव प्रार्थतो मज पाव हो जगदम्बिके ||१२||

|| जय जगदम्ब | उदयोस्तु | अंबे उदयोस्तु ||

&lt;/poem&gt;
{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>md6rwmvjxtwv3rca9zsuq7md6ayafpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>धर्मराजाचे दुर्गास्तवन</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5416</id>
    <revision>
      <id>35529</id>
      <parentid>35040</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6234" sha1="cryl0k9cq1j1bcn8c8x9k4hldt127ok" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक = 
 | विभाग =
 | मागील =   
 | पुढील = 
 | वर्ष = 
 | टिपण = 
}}
&lt;poem&gt;
श्री गणेशाय नमः|

नगरी प्रवेशले पंडुनंदन| तो देखिले दुर्गास्थान|
धर्मराजा करी स्तवन| जगदंबेचे तेधवा||१||

जय जय दुर्गे भुवनेश्वरी| यशोदागर्भसंभवकुमारी|
इन्दिरारमणसहोदरी| नारायणी चंडीके अंबीके||२||

जय जय जगदंबे भवानी| मूळप्रकृती प्रणवरुपिणी|
ब्रह्मानंदपददायिनी| चिद्विलासिनी जगदंबे||३||

जय जय धराधरकुमारी| सौभाग्यगंगे त्रिपुरसुंदरी|
हेरंबजननी अंतरी| प्रवेशी तू अमुचिया||४||

भक्तहृदयारविंद्रभ्रमरी| तुझिया कृपावलोकने निर्धारी|
अतिमूढ तो निगमार्थ करी| काव्यरचना अद्भुत||५||

तुझिया आपंगते करून| जन्मांधासी येती नयन|
पांगुळ धावे पवनाहून| करी गमन त्वरेने||६||

जन्माधाराभ्य जो मुका| होय वाचस्पतीसम बोलका|
तू स्वानंदसरोवरमराळिका| होसी भाविका सुप्रसन्न||७||

ब्रम्हानंदे आदि जननी| तव कृपेची नौका करुनी|
दुस्तर भवसिंधु लंघोनी| निवृत्ती तटा नेईजे||८||

जय जय आदि कुमारीके| जय जय मूळपीठनायिके|
सकल सौभाग्यदायिके| जगदंबिके मूळप्रकृती||९||

जय जय भर्गप्रियभवानी| भवनाशके भक्तवरदायिनी|
समुद्रकारके हिमनगनंदिनी| त्रिपुरसुंदरी महामाये||१०||

जय आनंदकासारमराळिके| पद्मनयन दुरितकानन पावके|
त्रिविध ताप भवमोचके| सर्व व्यापके मृडानी||११||

शिवमानस कनक लतिके| जय चातुर्य चंपक कलिके|
शुंभनिशुंभ दैत्यांतके| निजजनपालके अपर्णे||१२||

तव मुखकमल शोभा देखोनी| इंदुबिंब गेले गळोनी|
ब्रम्हादिके बाळे तान्ही| स्वानंदसदनी नीजवीसी||१३||

जीव शीव दोन्ही बालके| अंबे तुवा नीर्मीली कौतुके|
जीव तुझे स्वरुप नोळखे| म्हणोनी पडला आवर्ती||१४||

शीव तुझे स्मरणी सावचित्त| म्हणोनी अंबे तो नित्यमुक्त|
स्वनंदपद हातासी येत| कृपे तुझ्या जननीये||१५||

मेळवुनी पंचभूतांचा मेळ| तुवा रचिला ब्रह्माडगोळ|
इच्छा परतता तत्काळ| क्षणात निर्मूळ करीसी तू||१६||

अनंतबालसूर्य श्रेणी| तव प्रभेमाजी गेल्या विरोनी|
सकल सौभाग्य शुभकल्याणी| रमा रमणे वरप्रदे||१७||

शंबरारि रिपुवल्लभे| त्रैलोक्यनगरारंभस्तंभे|
आदिमाये आदिप्रभे| सकळारंभे मूळप्रकृती||१८||

जय जय करुणामृतसरीते| निजभक्तपालके गुणभरीते|
अनंत ब्रह्मांडपालके कृपावंते| आदिमाये अपर्णे||१९||

सच्चिदानंद प्रणवरुपिणी| चराचरजीव सकलव्यापिणी|
सर्गस्थित्यंतकारिणी| भवमोचनी महामाये||२०||

ऐकोनी धर्मराजाचे स्तवन| दुर्गादेवी झाली प्रसन्न|
म्हणे तव शत्रू संहारून| निज्यी स्थापीन धर्मा तू ते||२१||

तुम्ही वास करावा येथे| प्रकटो नेदी जनाते|
शत्रू क्षय पावती तुमचे हाते| सुख अद्भुत तुम्हा होय||२२||

तुवा जे केले स्तोत्रपठण| हे जो करील पठण श्रवण|
त्यासी सर्वदा रक्षीन| अंतर्बाह्य निजांगे||२३||

&lt;/poem&gt;

{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>cryl0k9cq1j1bcn8c8x9k4hldt127ok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सद्गुरु स्तोत्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5417</id>
    <revision>
      <id>35552</id>
      <parentid>35046</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15968" sha1="kqk6p4aftech98es408ui61qky8zxr2" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = 
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}
&lt;poem&gt;
गुरु गुणालया परापराधिनाथ सुंदरा
शिवादिकांहुनी वरिष्ठ तूंचि एक साजिरा
गुणावतार तूं धरोनि या जगासि तारिसी
सुरां मुनीश्वरां अलभ्य त्या गतीस दाविसी ॥१॥
तुझी अगाध कीर्ति वर्णना परायुषें तरीं
घडेचिना कदापि, तैं मदीय दीन वैखरीं
वदेल केंवि ? मानमात्र मी करुं किमर्थ जी ?
मनासि पैस ना घडे न वेदही समर्थ जी ॥२॥
पुराण शास्त्र मंत्र जाल तंत्र यंत्र सर्वही
तुझ्या कृपाबळेंचि सर्व रुढले यया मही
समस्त वाङ्मयामृतासि हत्सरोजकुप्पिका
तुझी विराजली जगत्रयाय तूंचि देशिका ॥३॥
गुरु जया नरा नसे तयासि काय ते दिसे
असोनि नेत्र काय ते मयूरपिछिचे तसे
महाभ्रमें मदांध मोहसागरीं निमज्जती
कलत्रपुत्रगेहवित्तचिंतनासि लागती ॥४॥
अखंड कामिनीमनांत दामिनीसमान ते
कुभोगपंक्ति सर्वही तयांसि साच वाटते ।
अनश्वरत्व नश्वरीं विलोकिताति देखतां
परस्परें जगांत याच मृत्युदुःख भोगितां ॥५॥
शरीर हेंचि आत्मभान जाहलें तयाप्रती
तदर्थ इच्छिताति सौख्य नाशवंत संपती ।
अमित्रमित्रभाव आपुल्या गुणेंचि जाणती
समस्त भूतमात्रकीं दया कदापि नेणती ॥६॥
न साधुवाद टाउका असे तयासि पामरा
तदां विवेक सद्विचार केंवि त्या घडे नरां ।
गुरांहुनी खरांहुनी तयांसि नीच बोलिजे
अपार भार वाहते प्रकासपुट जाणिजे ॥७॥
नसे जयांसि साधुसंगकामना मनांतरीं
सदैव लोभपाशबद्ध गुंतले धनांतरी ।
न वेद धर्म कर्म तार्थ यज्ञ दान साधणें
व्रतादिही न जाणताति सज्जनासि बाधणें ॥८॥
कुळांत कज्जलासमान तेचि शोभती बरे
तयांसि वाहतां धरा भरें बहूत हुंबरे ।
वृथाचि वृक्षजीवनासमान दुष्ट वांचती
पिशाचभूतराक्षसांसमान नीच नाचती ॥९॥
कलींत ते कलिप्रियत्व पावले सुशोभले
तयांसि त्यांसमान लोक वासिती भलेभले ।
मरोनि ते कूतांतधाम पावती न चूकतां
अनर्थ काळदंड दुःख भोगिती यथार्थता ॥१०॥
सुजारिणीसुतासि बापनांव ठाउकें नसे
तयापरी सुखविहीन तत्त्व जाणती कसे ।
गुरु जगांत भज्य तेचि पूज्य या जनांतरीं
सुरी नरी महोरगीं तयांसि वंदिजे शिरीं ॥११॥
तयां तरांसि निश्चयं पहा घडे अधोगती ।
गुरुचि देव धर्म सर्व तीर्थ मोक्ष याविना
नसेचि हाचि निश्चयो नमो नमो तया जना ॥१२॥
जयां गुरुत्व बोधलें तयांसि कार्य साधलें
भवार्णवासि लंघिलें सुविघ्नदुर्ग भंगिलें ।
सहा रिपूंसि जिंतिलें निजात्मतत्व चिंतिलें
परात्परासि पाहिलें प्रकृष्ट दुःख साहिलें ॥१३॥
मनोजनाश जाहला सुखात्मबोध बोधला
मनासि वेध वेधला स्वयेंचि वायु रोधला ।
गिरेसि मौन बैसलें दिठीस तेज पैसल
अनाहतध्वनीस या भरोनि कान ऐकिले ॥१४॥
उदान कंठ रोधिला अपान ऊर्ध्व चालिला
समान मध्य राहिला सुमान कुंभ कीं भला ।
त्यजोनि नीज पन्नगी स्वमार्ग ते धरी उगी
प्रवाळवर्णसाजिरी म्हणोनि वर्णिती जगीं ॥१५॥
षडैकचक्रभेदती सुकुंडली निघे झणी
पिळोनि नाडिकारसासि पुष्ट होय पीउनी ।
हदब्ज तें विकासवी चिदंबरासि दाखवी
सहस्त्र पत्र पाउनी मरंद तेथ चाखदी ॥१६॥
निजस्वरुपलाभ हा ययापरीं घडे पहा
महंत राजयोग हा प्रभाव दाखवी महा ।
अणीक एक सांगतों गुरुपुजेसि लागतों
तयासि भक्तिमार्ग तो मनांत पूर्ण जागतो ॥१७॥
नवापरीं तया घरीं सुभक्ति राबते बरी
वसोनि नित्य अंतरी तया त्यजीचना हरी ।
समस्त भूतजातही हरी दिसे यया मही
हरीविना नसे कही चराचरीं जगत्त्रयीं ॥१८॥
हरीच तोचि जाहला हरीरुपें विराजला
हरीविना दुजी परी न देखतांचि रंगला ।
त्यजोति मान कामना मदादि दंभवासना
अहंकृती कुभावना विटाळ नावडे मना ॥१९॥
जनांत मित्रता बरी ऋजुत्व भावना धरी
असोनियां सदां घरीं नसे तसा दिसे तरी ।
उदार सर्वही गुणें समानदृष्टि देखणें
स्वकर्मभोग भोगणें न लक्षिजे पुरे उणें ॥२०॥
सदां प्रतोष अंतरीं अखंड आठवी हरी
क्षमाप्रसाद सारखाचि थोरलाहनावरी ।
सुसत्ववृत्ति चांगली तयासि गोड लागली
विशेष संतमंडळी मनासि मानली भली ॥२१॥
जयावरी गुरुकृपा तयासि दुर्गुणीं त्रपा
न आतळे तमोरजादि भावना सरीसुपा ।
असाचि सूक्ष्म भक्तिचा निदान सर्व युक्तिचा
प्रभाव विष्णुशक्तिचा गडी प्रधान मुक्तिचा ॥२२॥
गुरु उदार माउली प्रशांतिसौख्यसाउली
जया नरोसि फावली तयांसि सिद्धि धावली ।
गुरु गुरु गुरु गुरु म्हणोनि जो स्मरे नरु
तरोनि मोहसागरु सुखी घडे निरंतरु ॥२३॥
गुरु चिदब्धिचंद्र हा महत्पदीं महेंद्र हा
गुरुप्रतापरुद्र हा गुरु कृपासमुद्र हा ।
गुरु स्वरुप दे स्वथा गुरुचि ब्रह्म सर्वथा
गुरुविना महाव्यथा नसे जगीं निवारिता ॥२४॥
गुरु स्मरा गुरु स्मरा गुणांबुधींत संतरा
गुरुचि एक सोयरा भवीं नसेचि दूसरा ।
गुरुचि काशिकापुरींत मंत्र दे षडक्षरी
सुतारकोपदेश हा करोनि लोक उद्धरी ॥२५॥
शिवाहुनी गुरु असे अधीक हें मला दिसे
नरोसि मोक्ष द्यावया गुरुस्वरुप घेतसे ।
शिवस्वरुप आपुलें न मोक्षदक्ष देखिलें
गुरुत्वं पूर्ण घेतले म्हणोनि कृत्य साधलें ॥२६॥
हरी विरंचि ईश हो महेंद्र चंद्र शेष हो
गुरुभि साम्य यां नये म्हणोनि वेदघोष हो
पुराणशास्त्रआगमीं अनेकधा बुधोत्तमीं
गुरुचि थोर बोलिला म्हणोनि मीं तया नमीं ॥२७॥
गुरुचि बाप माउली गुरुचि दीनसाउली
गुरुचि शिष्यवांसुरांसि कामधेनु गाउली ।
गुरुचि चिंतितार्थ दे गुरुचि तत्व तो वदे
अलभ्य मोक्षलाभ आपुल्या कृपें गुरुचि दे ॥२८॥
गुरुचि भेद नासितो जडांधकार शोषितो
गुरुचि ब्रह्म दावितो गुरुचि ध्यान लावितो
गुरुचि विश्व सर्व आत्मरुप हें बुझावितो ॥२९॥
गुरुचि मूळ दीप रे जगद्रुरुस्वरुप रे
समस्त देवही तदंश दीसताति साजिरे ।
गुरुचि पूर्णसिंधु रे तयांत देव बिंदु रे
गुरु स्वयंभ सूर्य अन्य सर्व ही मयूख रे ॥३०॥
गुरुचि रत्नमाळ रे अणीक भास व्याळ रे
गुरुनभी विशाळ सर्व लोक मेघजाळ रे ।
गुरुचि सर्व दीसतो गुरुचि सर्व भासतो
गुरुचि हा प्रकाशितो गुरुचि सर्व शोभतो ॥३१॥
गुरुचि दिव्य दृष्टि रे गुरुचि सर्व सृष्टि रे
गुरुचि ज्ञानबोध रे गुरुचि सर्व शोध रे ।
गुणांत तोचि विस्तरे मनांत तोचि संचरे
समस्त भूतमात्र चेष्टवोनि एकला उरे ॥३२॥
गुरु विराटरुप रे गुरु हिरण्यगर्भ रे
गुरुचि ॐ त्रिवर्ण पंचवर्ण मुख्यतार रे ।
गुरुचि विश्व तैजसू गुरुचि प्राज्ञ पूरुषू
गुरुविना दुजा नसे श्रुतीस घोष सर्वसु ॥३३॥
गुरुचि ध्येय ध्यान रे जगीं गुरुस मान रे ।
गुरुचि थोर सान रे महासुखा निदान रे
गुरु गुरु गुरु गुरु करीं म्हणोनि गान रे ॥३४॥
गुरुस्वरुप चिंतिजे समाधि हेचि बोलिजे
समस्त वेदपाठ नाम मंत्र जाप्य जाणिजे ।
यथार्थ सर्वतीर्थ सद्गुरुपदाब्जतोय हें
गुरुचि सेवणें अनेक अश्वमेध यज्ञ हे ॥३५॥
नमो गुरु कृपाकरा नमो गुरु गुणाकरा
नमो गुरु परात्परा नमो गुरु महत्तरा ।
नमो गुरु सनातना नमो गुरु मनोन्मना
नमो गुरु सनातना नमो गुरु निरंजना ॥३६॥
षटत्रिपद्यमालिका कवी निरंजनें निका
रचोनि पूजिल्या अखंड देशिकेंद्रपादुका ।
यिला धरील कंधरीं तयासि मुक्तिनोवरी
वरील जाण निश्चयें निजात्मबोधमंदिरीं ॥३७॥
समस्त देव तुष्टती मुनी प्रसाद अर्पिती
निधी समस्त त्या घरीं अनंत सौख्य वर्षती ।
सुकीर्तिलाभ सर्वहीं ययासि होत निश्चयीं
भजा म्हणोनि बापदेवलक्षुमीधरा तुम्ही ॥३८॥
॥ इति श्रीमत्काविकुलतिलकनिरंजनमाधवयोगीविरचितं 
सदगुरुस्तोत्रं संपूर्णम् श्रीपरदेवतार्पणमस्तु ॥
॥ शुभं भवतु ॥

&lt;poem&gt;
{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>kqk6p4aftech98es408ui61qky8zxr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सूर्यस्तुती</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5418</id>
    <revision>
      <id>35547</id>
      <parentid>35052</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4567" sha1="mam9rrkbttgwhqko3e126225uj4j8u3" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = सूर्य स्तुती
 | साहित्यिक     = रामदास स्वामी
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}
&lt;poem&gt;
जयाच्या रथा एकची चक्र पाहीं। 
नसे भूमी आकाश आधार काहीं। 
असे सारथी पांगुळा ज्या रथासी। 
नमस्कार त्या सूर्यनारायणासी ।।1।।

करी पद्म माथां किरीटी झळाळी।
प्रभा कुंडलांची शरीरा निराळी।
पाहा रश्मी ज्याची त्रिलोकासी कैसी।
नमस्कार त्या सूर्य. ।।2।।

सहस्त्रद्वये दोनशे आणि दोन। 
क्रमी योजने जो निमिषार्धतेन। 
मना कल्पवेना जयाच्या त्वरेसी। 
नमस्कार त्या सूर्य. ।।3।। 

विधीवेध कर्मासि आधार कर्ता। 
स्वधाकार स्वाहाही सर्वत्र भोक्ता। 
असे अन्नदातां समस्तां जनांसीं। 
नमस्कार त्या सूर्य.।।4।।

युगे मंत्र कल्पांत ज्याचेनि होती। 
हरिब्रह्मरूद्रादी त्या बोलिजेती। 
क्षयांतीं महाकाळरूप प्रकाशी। 
नमस्कार त्या सूर्य. ।।5।। 

शशी तारका गोवुनी जो ग्रहांते। 
त्वरें मेरू वैष्टोनियां पूर्वपंथें। 
भ्रमे जो सदा लोक रक्षावयासी।
नमस्कार त्या सूर्य. ।।6।। 

समस्तांसुरांमाजि तूं जाण चर्या। 
म्हणोनीच तू श्रेष्ठ त्यानाम सूर्या। 
दुजा देव तो दाखवी स्वप्रकाशीं। 
नमस्कार त्या सूर्य.।।7।। 

महामोह तो अंधकारासी नाशी। 
प्रभा शुद्ध सत्त्वाची अज्ञान नाशी। 
अनाथा कृपा जोकरी नित्य ऐशी। 
नमस्कार त्या सूर्य.।।8।।

कृपा ज्यावरी होय त्या भास्कराची। 
न पाहू शके शत्रु त्याला विरंची। 
उभ्या राहती सिद्धी होऊनि दासी। 
नमस्कार त्या सूर्य. ।।9।।

फळे चंदनें आणि पुष्पे करोनी। 
पुजावें वरें एकनिष्ठा धरोनी। 
मनी इच्छिले पाविजे त्या सुखासी। 
नमस्कार त्या सूर्य. ।।10।।

नमस्कार साष्टांग बापा स्वभावें। 
करोनी तया भास्करलागीं ध्वावें। 
दरिद्रें सहस्त्रादि जो क्लेश नाशी। 
नमस्कार त्या सूर्य. ।।11।।

वरी सूर्य आदित्य मित्रादी भानू। 
विवस्वान इत्यादीही पादरेणू। 
सदा वांछिती पूज्य ते शंकरासी। 
नमस्कार त्या सूर्यनारायणासी ।।12।।

&lt;/poem&gt;

{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>mam9rrkbttgwhqko3e126225uj4j8u3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>देव्यपराधक्षमापनस्तोत्रम्</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5419</id>
    <revision>
      <id>35524</id>
      <parentid>35058</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13339" sha1="m0xpe6pi04w3wpojwagnfp0h4q0bpl6" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = श्रीशंकराचार्य
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}
&lt;poem&gt;
न मन्त्रं नो यन्त्रं तदपि च न जाने स्तुतिमहो
न चाह्वानं ध्यानं तदपि च न जाने स्तुतिकथा: |
न जाने मुद्रास्ते तदपि च न जाने विलपनं
परं जाने मातस्त्वदनुसरणं क्लेशहरणम् ||१||
-अर्थः मला ना मंत्र माहिती ना कुठलं यंत्र माहिती. तुझी स्तुती कशी करू हेही मी जाणत नाही. पूजाविधीमध्ये असलेले आवाहन, ध्यान इत्यादी, किंवा ध्यान(योग)मार्गात असलेल्या अनेक मुद्रा वगैरेही मी जाणत नाही. मी फक्त एकच जाणतो, तुझं अनुसरण करणं, जे की सगळे क्लेश दूर करणारं आहे.

विधेरज्ञानेन द्रविणविरहेणालसतया
विधेयाशक्यत्वात्तवचरणयोर्या च्युतिरभूत् |
तदेतत्क्षन्तव्यं जननि सकलोद्धारिणि शिवे
कुपुत्रो जायेत क्वचिदपि कुमाता न भवति ||२||

-अर्थः माझ्याकडे पूजनाच्या विधींबद्दलचं ज्ञान नाही, पूजा करावी म्हटलं तर पुरेसं द्रव्य(पैसा) नाही, आणि तोही असला तरी मूलतः असलेला आळस या अशा गोष्टींमुळे मी तुझ्या चरणांपासून दूर झालो. पण हे सकलोद्धारिणि, शिवे, माते, माझे हे अपराध पोटात घाल. कारण एक वेळ कुपुत्र जन्माला येईल, पण माता कधीही कुमाता नसते.

पृथिव्यां पुत्रास्ते जननि बहवः सन्ति सरला:
परं तेषां मध्ये विरलतरलोऽहं तव सुतः |
मदीयोऽयं त्यागः समुचितमिदं नो तव शिवे
कुपुत्रो जायेत क्वचिदपि कुमाता न भवति ||३||

-अर्थः या भूतलावर तुझे अनेक सरलमार्गी पुत्र असतील/आहेत, पण त्यांच्या मध्ये मीच असा तरल स्वभावाचा असा तुझा पुत्र आहे. माझा असा त्याग करणं तुला शोभत नाही, कारण एक वेळ कुपुत्र जन्माला येईल, पण माता कधीच कुमाता नसते.

जगन्मातर्मातस्तवचरणसेवा न रचिता
न वा दत्तं देवि द्रविणमपि भूयस्तव मया |
तथापि त्वं स्नेहं मयि निरुपमं यत्प्रकुरुषे
कुपुत्रो जायेत क्वचिदपि कुमाता न भवति ||४|| 

-अर्थः हे जगन्माउली, मी तुझ्या चरणांची सेवा कधी केली नाही किंवा मी तुझ्यासाठी म्हणून कधी द्रव्य वेचलं नाही. तरिसुद्धा तू तुझं निरुपम प्रेम माझ्यावर ठेवलंस. म्हणतात ना, एक वेळ कुपुत्र जन्माला येऊ शकेल, पण माता कधीच कुमाता नसते.

परित्यक्ता देवा विविधविधसेवाकुलतया
मया पञ्चाशीतेरधिकमपनीते तु वयसि |
इदानीं चेन्मातस्तव यदि कृपा नापि भविता
निरालम्बो लम्बोदरजननि कं यामि शरणम् ||५||

-अर्थः वयाची पंच्याऐशीहून अधिक वर्षे सरली, मी इतर सगळ्या देवांचा आणि विविधप्रकारच्या सेवांचा (देवाच्या सेवांचा, उपासना इ.चा) त्याग केला- का? तर मला तुझी कृपा हवी आहे म्हणून.
आणि आता जर तुझी कृपा झाली नाही, तर हे लंबोदरजननी, मी निरालंब(निराधार) असा आता कुणाला शरण जाऊ? 

श्वपाको जल्पाको भवति मधुपाकोपमगिरा
निरातङ्को रङ्को विहरति चिरं कोटिकनकै: |
तवापर्णे कर्णे विशति मनुवर्णे फलमिदं
जनः को जानीते जननि जपनीयं जपविधौ ||६||

- अर्थः (या श्लोकाचा अर्थ नीट शोधला पाहिजे) पण वरवरचा अर्थ-
तुझ्या नामाचे वर्ण (नावात येणारी अक्षरे) कानात नुसती शिरली तरीही, वायफळ बडबड करणार्‍याची वाणि मधुपाकासमान गोड होते आणि जो रंक आहे तो चिरकाळ कोटिसुवर्ण(मुद्रा) भोगू लागतो. हे केवळ तुझ्या नामजपाचे फल. पण तुझ्या अशा या जप करण्यास योग्य अशा जपविधीचा महिमा कोण जाणतो? (कुणीच नाही)

चिताभस्मालेपो गरलमशनं दिक्पटधरो
जटाधारी कण्ठे भुजगपतिहारी पशुपति: |
कपाली भूतेशो भजति जगदीशैकपदवीं
भवानि त्वत्पाणिग्रहणपरिपाटी फलमिदम् ||७||

अर्थ- फार सुंदर अर्थ आहे. शंकराचं वर्णन केलंय- शंकर चिताभस्म लावतात, वैराग्यास योग्य असं अन्न सेवन करतात, दिगंबर राहतात, जटा वाढवलेल्या आहेत, गळ्यात भुजंगरूपी हार धारण करतात, पशुपती आहेत, भूतांचे नाथ आहेत- असे असूनसुद्धा त्यांना सगळे जगदीश म्हणतात.
हे, त्यांनी तुझ्याशी विवाह केला याचंच तर फळ आहे. 

न मोक्षस्याकांक्षा भवविभववाञ्छापि च न मे
न विज्ञानापेक्षा शशिमुखिसुखेच्छापि न पुनः |
अतस्त्वां संयाचे जननि जननं यातु मम वै
मृडाणी रुद्राणी शिव शिव भवानीति जपतः ||८|| 

-अर्थ: थोडंसं उलट्या क्रमानं आलंय खरं, पण- मला मोक्षाची इच्छा नाही, या संसारात वैभव मिळावे अशी इच्छा नाही, मला विशेष ज्ञान मिळावं अशी अपेक्षा नाही की चंद्रमुखी स्त्रीचं सुख मिळावं अशीही इच्छा नाही.
म्हणून, हे जननि, माझं तुझ्याकडे एकच मागणं आहे, की माझा संपूर्ण जन्म, तुझ्या आणि शिवाच्या नामस्मरणात जावो.

नाराधितासि विधिना विविधोपचारै:
किं रुक्षचिन्तनपरैर्न कृतं वचोभि: |
श्यामे त्वमेव यदि किञ्चन मय्यनाथे
धत्से कृपामुचितमम्ब परं तवैव ||९||

-अर्थः - मी तुझी विधिवत उपचारांनी किंवा रुक्षचिंतनपर वचनांनीही आराधना केली नाही . श्यामे(कालिकामाता) तूच मज अनाथावर तुला उचित वाटेल ती कृपा कर.

आपत्सु मग्न: स्मरणं त्वदीयं
करोमि दुर्गे करुणार्णवेशि
नैतच्छठत्वं मम भावयेथा:
क्षुधातृषार्ता जननीं स्मरन्ती ||१०||

जगदम्ब, विचित्रमत्र किं परिपूर्णा करुणास्ति चेन्मयि |
अपराधपरम्परापरं न हि माता समुपेक्षते सुतम् ||११||
मत्समः पात़की नास्ति पापघ्नी त्वत्समा न हि
एवं ज्ञात्वा महादेवि यथायोग्यं तथा कुरु ||१२||

अर्थ- हे करुणासागर दुर्गे, आपत्तींमध्ये मी तुझंच स्मरण करतो. यात कुठलीही लबाडी नाही (केवळ आपत्ती असली की मला तुझी आठवण येते असं नाही) पण तहान-भुकेने व्याकूळ झालेल्या लेकराला जशी आईच आठवते, तद्वत मी तुझं आपत्तींमध्ये स्मरण करतो.
आणि हे जगदंबे, माझ्यावर तुझी परिपूर्ण अशी करुणा/कृपा आहे यात नवल ते काय?
कारण मुलाने कितीही अपराध केले तरीही आई त्याची उपेक्षा कधीच करत नाही.
हे देवी, माझ्यासारखा पातकी या जगात दुसरा कुणीही नाही. पण हे जितकं खरं आहे तितकंच हेही खरंच आहे की तुझ्यासारखी पापांचा नाश करणारी दुसरी कुणीही नाही, त्यामुळे हे माझे भाव जाणून तुला माझ्याबाबतीत जे योग्य वाटेल ते तू कर.

||इति श्रीमत्परमहंस-परिव्राजकाचार्य श्रीशंकराचार्यविरचितं देव्यापराधक्षमापनस्तोत्रं सम्पूर्णं ||

==देव्यपराधक्षमापनस्तोत्रम् ( अनुवाद पर्याय २)==
*[[देव्यपराधक्षमापनस्तोत्रम् ( अनुवाद पर्याय २)]]

&lt;poem&gt;
{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>m0xpe6pi04w3wpojwagnfp0h4q0bpl6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>व्यंकटशेस्तोत्रम्</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5420</id>
    <revision>
      <id>35535</id>
      <parentid>35064</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3310" sha1="3ubo94ripxyu23qqat33jzilmvu49kd" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक = 
 | विभाग =
 | मागील =   
 | पुढील = 
 | वर्ष = 
 | टिपण = 
}}
&lt;poem&gt;

श्री गणेशाय नमः ॥
श्री व्यंकटेशाय नमः ॥

ॐ नमोजी हेरंबा सकळादि तूं प्रारंभा ॥
आठवूनि तुझी स्वरुपशोभा वंदन भाव करीतसी ॥१॥

नमन माझे हंसवाहिनी वाग्वरद विलासिनी ॥
ग्रंथ वदावया निरुपणी भावार्थखाणी जयामाजी ॥२॥

नमन माझे गुरुवर्या प्रकाशरुपा तूं स्वामिया ॥
स्फूर्ति द्यावी ग्रंथ वेदावया जेणे श्रोतेया सुख वाटे ॥३॥

नमन माझे संत सज्जनां आणि योगिया मुनिजनां ॥
सकळ श्रोतेयां सज्जनां नमन माझे साष्टांगी ॥४॥

ग्रंथ ऐका प्रार्थनाशतका महादोषासी दाहका ॥
तोषूनियां वैंकुठनायका मनोरथ पूर्ण करील ॥५॥

जयजयाजी व्यंकटरमणा दयासागरा परिपूर्णा ॥
पंरज्योती प्रकाशगहना श्रवण की जे ॥६॥

जननीपरी त्वा पाळिले पितयापरी त्वा सांभाळिले ॥
सकळ संकटापासूनि रक्षिले पूर्ण दिधले प्रेमसुखा ॥७॥

हे अलैलिक जरी मानवी तरी जग हे सृजिलें आघवी ॥
जनकजननी स्वभावी सहज आले अंगासी ॥८॥

दीनानाथा प्रेमासाठी भक्त रक्षिले संकटी ॥
प्रेम दिधले अपूर्व गोष्टी भजनासाठी भक्तांच्या ॥९॥

आता परिसावी विज्ञापना कृपाळुवा लक्ष्मीरमणा ॥
मज घालोनि गर्भाधाना अलैलिक रचना दाखिवली ॥१०॥

तुज न जाणतां झालो कष्टी आता दृढ तुझे पायी घातलीं मिठी ॥
कृपांळुवा जगजेठी अपराध पोटी घालीं माझे ॥११॥

&lt;/poem&gt;

{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>3ubo94ripxyu23qqat33jzilmvu49kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>अक्कलकोट स्वामी स्तोत्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5421</id>
    <revision>
      <id>35522</id>
      <parentid>35071</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20605" sha1="5e5b3rsinkcdnis1gjyr1ypq7i12q75" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = 
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}
&lt;poem&gt;
ॐ श्री अक्कलकोटस्वामी समर्थास नम: | 

ॐ नमो श्रीगजवदना | गणराया गौरीनंदना | विघ्नेशा भवभयहरणा | नमन माझे साष्टागी || १||

नंतर नमिली श्री सरस्वती | जगन्माता भगवती | ब्रम्ह्य कुमारी वीणावती | विद्यादात्री विश्वाची || २||

नमन तैसे गुरुवर्या | सुखनिधान सदगुरुराया | स्मरूनी त्या पवित्र पायां | चित्तशुध्दी जाहली || ३||

थोर ॠषिमुनी संतजन बुधगण आणि सज्जन | करुनी तयांसी नमन | ग्रंथरचना आरंभिली ||४||

श्री अक्कलकोट स्वामीराया स्मरुनी तुमच्या पवित्र पायां | स्तोत्र महात्म्य तुमचे गावया | प्रारंभ आता करतो मी || ५||

नांव गांव खुद्द स्वामींचे | किंवा त्यांच्या मातापित्यांचे | कोणालाच ठाऊक नाही साचें | अंदाज मात्र अनेक || ६||

त्यांच्या जन्मासंबंधाने, आख्यायिका लिहिली एकानें | तीच सत्य मानुनी प्रत्येकाने | समाधान मानावे || ७ ||

म्हणे उत्तर भारती एका स्थानी | घनदाट कर्दळीच्या बनीं | स्वामी प्रगटले वारुळांतुनी | लाकुडतोड्याच्या निमित्ताने || ८ ||

कुर्‍हाडीचा घाव बसून, त्याचा राहिला कायमचा वण | आगळी ती अवतार खूण | प्रत्यक्ष पाहीली सर्वांनी || ९ ||

एका भक्तानें केला प्रश्न, स्वामी तुमची जात कोण | तेव्हां दिलें उत्तर छान | स्वमुखेंच समर्थानी || १० ||

मी यजुवेदी ब्राम्हण | माझे नांव नृसिंहभान | काश्यप गोत्र राशी मीन | ऐसें स्वामी म्हणाले ||११ ||

खरें खोटें देव जाणे | बरें नाही खोलांत शिरणें | ईश्ववरी करणीची कारणें | आपण काय शोधावी || १२ ||

दत्तात्रया तुम्ही निराकार निर्गुण | नरदेह तरीही केला धारण | सकळं भूप्रदेश केला पावन | आपुल्या चरणस्पर्शाने || १३ ||

नंतर स्वामी निघाले तिथून | तीर्थयात्रेसी केले प्रयाण | दत्तात्रयाचे प्रत्येक ठिकाण | प्रत्यक्ष फिरुनी पाहिलें || १४ ||

दत्तवास्तव्य जेथे निरंतर | तो थोर पर्वत गिरनार | तेथेच गेले अगोदर | नंतर फिरले इतरत्र || १५ ||

यात्रेचे प्रवास संपले | तेव्हा मंगळवेढ्यासी आले | तेथे थोडे दिवस राहिले | दामाजीच्या गांवात || १६ ||

काही काळ तिथे गेला | पुण्यवंतांना प्रभाव कळला | जनसमुदाय भजनीं लागला | साक्षात्कारी यतीच्या || १७ ||

पुढे अक्कलकोट हें | वास्तव्याचे झाले ठिकाण | अखेरपर्यंत तिथेंच राहून | अनंत लीला दाखविल्या || १८ ||

तेजःपुंज शरीर गोमटें, सरळ नासिका कान मोठे | आजानुबाहू कौपिन छोटे | दिगंबर असती अनेकदां || १९||

स्वामी समर्थ अक्कलकोटचे | चवथे अवतार दत्तात्रयाचे | तीन अवतार यापूर्वीचे | गुरुचरित्री वर्णिले || २० ||

पहिले दत्तात्रेय, दुसरे श्रीपादवल्लभ | नृसिंहसरस्वती हे तिसरे नांव शुभ | गाणगापूर दर्शन देवदुर्लभ | जागृत दत्तस्थान ते || २१ ||

तेथे होउनी साक्षात्कार | पहावयासी येती चवथा अवतार | अक्कलकोट पुण्यभूमि थोर | जेथे प्रत्यक्ष दत्त वसे || २२ ||

अक्कलकोटी नित्य राहूनी | अगाध गूढ लीला करूनी | भक्तांसी साक्षात्कार देऊनी | गुप्त झाले अनेकदा || २३ ||

नास्तिक होते कोणी त्यांना | चमत्कार दाखविले नाना | शेवटी कराया क्षमायाचना | लागले स्वामी चरणांसी || २४ ||

स्वामी सर्वसाक्षी उदार | साक्षात दत्ताचे अवतार | कधी सौम्य कधी उग्रतर | स्वरुप दाविलें दासांना || २५ ||

ज्यांनी त्यांची सेवा केली | त्यांची कुळे पावन झाली | जन्मोजन्मीची पापें जळली | पुण्यराशी मिळाल्या || २६ ||

सत्पुरुषाची करणी अगाध | वाणी गूढ निर्विवाद | झाल्याविण कृपाप्रसाद | अर्थ त्याचा समजेना || २७ ||

स्वामींचे बोलणे थोडें | जणूं काय कठीण कोडें | अर्थ काढावे तितुके थोडे | त्यात भविष्य असे भरलेलें || २८ ||

जाणणारे तेच जाणिती | घेती त्यांच्या संकेताची प्रचिती | ज्याचा तोच उमजे चित्तीं | इतरां अर्थबोध होईना || २९ ||

कोणाकोणाला पादुका दिधल्या | कोणाला वाहिल्या लाखोल्या | कोणाच्या मस्तकी मारिल्या | पायांतल्या वाहाणाही || ३० || 

ज्याच्या त्याच्या भाग्याप्रमाणें | स्वामीनी दिले भरपूर देणें | कोणा पुत्र कोणा सोनेनाणे | कोणा जीवनदानही दिलें त्यांनी || ३१ ||

अनेकांच्या व्याधी केल्या दूर | अनेकांना दाखविले चमत्कार | अनेकांना शिक्षा घोर | केल्या त्यांनी अनेकदा || ३२ ||

सर्व साक्षी अंतर्ज्ञानी | पूर्णब्रम्ह्य ब्रम्ह्यज्ञानी | म्हणूनच हव्या त्या ठिकाणी | दर्शन दिधलें भक्ताना || ३३ ||

न सांगता सर्व जाणिले | ज्याचें त्याला योग्य उत्तर दिलें | लोण्याहुनी मृदु ह्रदय द्रवलें | दु:खी कष्टी जीवांसाठी || ३४ ||

दयेचा अथांग सागर | भक्तांसाठी परम उदार | अनेकांचा केला उध्दार | सदुपदेश दिक्षा देऊनी || ३५ ||

स्वामीराया दत्तात्रेया | तुमच्या कृपेची असावी छाया | हीच प्रार्थना तुमच्या पायां | मागणे नाही आणखी || ३६ ||

मजवरी होता कृपादृष्टी | दत्तमय भासेल सर्व सृष्टी | सुखसंपत्तीची होईल वृष्टी | सकल सिध्दी लाभती || ३७ ||

ऐसी श्रध्दा माझे मनी | उपजली आहे आतां म्हणुनीं | मिठी घातली तव चरणीं | धाव पाव समर्था तूं || ३८ ||

तुमची करावी कैसी सेवा | हे मज ठाऊक नाही देवा | ओळखुनी माझ्या भोळ्या भावा | वरदहस्त ठेवा मस्तकीं || ३९

संसार तापें पोळलों भारी, दूर करा ही दु:खे सारी | तुमच्यावीण माझा कैवारी | अन्य कोणी दिसेना || ४० ||

तुमचे पाय माझी काशी | पंढरपूर सर्व तीर्थे तशी | आहेत तुमच्या चरणांपाशी | मग यात्रेस जाऊ कशाला || ४१ ||

अक्कल्कोटचे समर्थ स्वामी | रंगून जातां त्यांचे नामीं | ब्रम्हा विष्णू शिवधामी | सर्व भक्ती पोंचते || ४२ ||

स्वामी समर्थांची मूर्ति आठवावी | त्यांचे पायी दृढ श्रध्दा ठेवावी | आणी आपली भावना असावी | मनोभावें ऐसी कीं || ४३ ||

पाठीशीं आहेत अक्कलकोट स्वामी | उगीच कशास भ्यावे मी | काहींच पडणार नाही कमी | समर्थांच्या दासासी || ४४ ||

भाग्यवान ते जे लागले भजनी | वादविवाद केले पंडितांनी | मग एकमुखानें सर्वांनी | मान्य केली थोर योग्यता || ४५ ||

वेदांताचा अर्थ लाविला | पंडितांचा ताठा जिरविला | भाविक भक्तांना दिधला | धीर अनेक संकटी || ४६ ||

स्वामी तुमचे चरित्र आगळें | अतर्क्य अलौकिक जगावेगळे | त्यांत प्रेमाचे सागर सांठले | धन्य धन्य ज्यांना उमजलें ते || ४७ || 

बाळप्पा चोळप्पादि सर्वांनी | लहान मोठ्या अधिकार्‍यांनी | गरीबांपासून श्रीमंतांनी | सेवा केली यथाशक्ती || ४८ ||

जे जे तुमच्या भजनीं लागले | त्यांचे त्यांचे कल्याण झालें | हवें हवें ते सारें मिळाले | श्री समर्थ कृपेनें || ४९ ||

पुढे संपल्या लीला संपले खेळ | ताटातुटीची आली वेळ | स्वामी म्हणजे परब्रम्ह्य केवळ | परब्रह्म्यांत मिळालें || ५० ||

शके अठराशें बहुधान्यनाम संवत्संरी | चैत्र वद्य त्रयोदशी मंगळवारी | पुण्य घटिका तिसर्‍या प्रहरी | स्वामी गेले निजधामा || ५१ ||

बोलता बोलता आला अंतकाळ | प्रकृतीत झाली चलबिचल | क्षणात पापण्या झाल्या अचल | निजानंदी झाले निमग्न || ५२ ||

वचनपूर्तींसाठी निर्णयानंतर | पांचवा दिवस शनिवार | स्वामी प्रगटले निलेगांवाबाहेर | दिलें दर्शन भाऊसाहेबांसी || ५३ ||

ऐसा यती दत्त दिगंबर | संपवूनी आपूला अवतार | निजधामा गेला निरंतर | भक्त झाले पोरके || ५४ ||

बातमी जेव्हा सर्वत्र पसरली | जनता शोकाकुल झाली | सर्व भक्तमंडळी हळहळली | अन्नपाणीही सुचेना || ५५ ||

गावोगांवीची भक्तमंडळी | अक्कलकोटी गोळा झाली | समर्थांची समाधी पाहिली | आपल्या साश्रू नयनांनी || ५६ ||

चवथा अवतार संपला | तरीही चैतन्यरुपें तिथेच राहिला | अक्कलकोट पुण्यभूमीला | क्षेत्रत्वा प्राप्त जाहलें || ५७ ||

अजूनही जे येती समाधीदर्शना | त्यांच्या व्याधी आणी विवंचना | संकटे आणी दु:खे नाना | स्वामी दूर करतात || ५८ ||

याचे असती असंख्य दाखले | अनेकांनी अनुभवले | म्हणूनी महाराजांची पाऊले | आपणही वंदूंया || ५९ ||

नम्र होउनी त्यांचे चरणीं | कळकळने करुंया विनवणी | स्वामींना यावी करुणा म्हणूनी | प्रार्थना त्यांना करुंया || ६० ||

जयजय दत्ता अवधूता | अक्कलकोट स्वामी समर्था | सदगुरु दिगंबरा भगवंता | दया करी गा मजवरी || ६१ ||

अनेकांच्या संकटी आला धावून | आता माझी प्रार्थना ऐकून | समर्थराया देई दर्शन | दूर लोटु नको मला || ६२ ||

व्यवहारी मी जगतो जीवन | अनेक पापें घडती हातून | तव नामाचें होते विस्मरण | क्षमा याची असावी || ६३ ||

सदगुरुराया कृपा करावी | तुमची सेवा नित्य घडावी | ऐसी बुध्दी मजला द्यावी | पापे सर्व पळावी || ६४ ||

सुखाचें व्हावे जीवन ऐहिक | धनदौलत मिळावी, मिळावे पुत्रपौत्रसुख | गृहसौख्य आणी वाहनसुख | अंती सदगति लाभावी || ६५ ||

तुम्ही प्रत्यक्ष कैवल्य ठेवा | म्हणुनी याचना करतों देवा | उदार मनाने वर द्यावा | आणी तथास्तु म्हणावे || ६६ ||

तुमची होतां कृपा पूर्ण | जीवन माझें होईल धन्य | म्हणुनी आलों तव पायी शरण | दत्तराया दयाघना || ६७ ||

मी एक मानव सामान्य | तुमची सेवा नित्य घडावी म्हणून | या पोथीचें करितों वाचन | दान द्या तुमच्या कृपेचे || ६८ ||

वेडीवाकुडी माझी सेवा | स्वीकारावी स्वामी देवा | वरदहस्त नित्य मस्तकीं ठेवा | हीच अंती विनंती || ६९ ||

शके अठराशे नव्याण्ण्व वर्षी | चैत्रमासीं शुक्लपक्षी | शुभ रामनवमी दिवशी || पोथी पूर्ण झाली ही || ७० ||

स्वामींचे चित्र ठेऊनी पुढ्यांत | किंवा स्वामींच्या एखाद्या मठांत | बसुनी ही पोथी वाचावी मनांत | इच्छा सफल होईल || ७१ ||

माणिकप्रभू , साई शिरडीश्वर | आणी अक्कलकोट्चे दिगंबर | एकाच तत्वाचे तीन अविष्कार | भेद त्यांत नसे मुळी || ७२ ||

एकाची करितां भक्ती | तिघांनाही पावते ती | ऐसी ठेऊनी आपली वृत्ती | पोथी नित्य वाचावी || ७३ ||

या पोथीचे करितां नित्य पठण | प्रत्यक्ष स्वामी होतील प्रसन्न | करतील सर्व मनोरथ पूर्ण | सत्य सत्य वाचा ही || ७४ ||

ॐ श्री अक्कलकोटस्वामी समर्थापर्णमस्तु || शुभं भवतु || ॐ शांति:शांति:शांति: || (ओवी संख्या ७४ )

|| &quot; श्री अक्कलकोटस्वामी स्तोत्र ---माहात्म्य सम्पूर्ण &quot; ||
&lt;/poem&gt;

[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>5e5b3rsinkcdnis1gjyr1ypq7i12q75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>स्वामी समर्थ स्तवन</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5422</id>
    <revision>
      <id>35550</id>
      <parentid>35077</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2537" sha1="njj8tfi2l0qnio4rf6vabh09cgkden6" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = 
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}

नाही जन्म नाही नाम | नाही कुणी माता पिता |
प्रगटला अदभुतसा | ब्रह्मांडाचा हाच पिता || १ ||

नाही कुणी गुरुवर | स्वये हाच सुत्रधार |
नवनाथी आदिनाथ | अनाथांचा जगन्नाथ || २ ||

नरदेही नरसिंह | प्रगटला तरुपोटी |
नास्तिकाच्या कश्यपूला |आस्तिकाची देण्यागती || ३ ||

कधी चाले पाण्यावरी | कधी धावे अधांतरी |
यमा वाटे ज्याची भीती | योगीश्वर हाच यती || ४ ||

कधी जाई हिमाचली | कधी गिरी अरवली |
कधी नर्मदेच्या काठी | कधी वसे भीमातटी || ५ ||

कालीमाता बोले संगे | बोले कन्याकुमारीही |
अन्नपूर्णा ज्याचे हाती | दत्तगुरु एकमुखी || ६ ||

भारताच्या कानोकानी | गेला स्वये चिंतामणी |
सुखी व्हावे सारे जन | तेथे धावे जनार्दन || ७ ||

प्रज्ञापुरी स्थिर झाला | माध्यान्हीच्या रविप्रत |
रामानुज करी भावे | स्वामी पदा दंडवत || ८ ||

|| श्री स्वामी समर्थ जय जय स्वामी समर्थ, ॐ श्री स्वामी समर्थ जय जय स्वामी समर्थ ||


{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>njj8tfi2l0qnio4rf6vabh09cgkden6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>स्वामी समर्थ मानस पूजा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5423</id>
    <revision>
      <id>35555</id>
      <parentid>35087</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8715" sha1="816mim9kqphifn6h0moa02ybzl5h5fy" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = 
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      =[https://blog.dattaprabodhinee.org/search/label/%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A4%BE%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7 स्वामी समर्थ मानस पूजा लिंक]
}}

&lt;poem&gt;
|| श्री स्वामी समर्थ मानस पूजा ||
|| श्रीगणेशाय नम: || 

नमो स्वामी राजम दत्तावतारम || श्री विष्णु ब्रम्हा शिवशक्ति रूपम || ब्रम्ह स्वरूपाय करूणा कराय || स्वामी समर्थाय नमो नमस्ते || 

हे स्वामी दत्तात्रया हे कृपाळा || मला ध्यान मूर्ती दिसू देई डोळा || कुठें माय माझी म्हणे बाळ जैसा || समर्था तुम्हा विण हो जीव तैसा || १ || 

स्वामी समर्था तुम्ही स्मतृगामी || हृदयासनी या बसा प्रार्थितो मी || पूजेचे यथासांग साहित्य केले || मखरांत स्वामी गुरू बैसविले || २ || 

महाशक्ति जेथे उभ्या ठाकताती || जिथें सर्व सिद्धी पदी लोळताती असे सर्व सामर्थ्य तो हा समर्थ || परब्रह्म साक्षात गुरूदेव दत्त || ३ || 

सुवर्ण ताटी महारत्न ज्योती || ओवाळोनी अक्षता लावू मोती || शुभारंभ ऐसा करूनी पूजेला || चरणा वरी ठेवूया मस्तकाला || ४ || 

हा अर्ध्य अभिषेक स्वीकारी माझा || तुझी पाद्य पूजा करी बाळ तुझा ।। प्रणिपात साष्टांग शरणागताचा || तुम्ही वाहिला भार या जीवनाचा || ५ ||

ही ब्रम्हपूजा महाविष्णू पूजा || शिव शंकराची असें शक्तिपूजा || दहीदुध शुद्धोदकाने तयाला || पंचामृती स्नान घालू प्रभूला || ६ || 

वीणा तुतार्‍या किती वाजताती || शंखादि वाद्ये पहा गर्जताती ।। म्हणती नगारे गुरूदेव दत्त || श्री दत्त जय दत्त स्वामी समर्थ || ७ ||

प्रत्यक्ष गंगा जलकुंभी आली || श्री दत्तस्वामीसिया स्नान घाली।। महासिद्ध आलें पदतीर्थ घ्याया || महिमा तयांचा कळता जगा या || ८ || 

मीं धन्य झालो हे तीर्थ घेता || घडू दे पूजा ही यथासांग आता।। अजानबाहू भव्य कांती सतेज || नसे मानवी देह हा स्वामीराज  ९  

प्रत्यक्ष श्रीसदगुरू दत्तराज || तया घालुया रेशिमी वस्त्र साज || सुगंधित भाळी टीळा रेखियेला || शिरी हा जरीटोप शोभे तयाला || १० || 

वक्षस्थळी लाविल्या चंदनाचा || सुवास तो वाढवी भाव साचा || शिरी वाहूया बिल्व तुलसीदलाते || गुलाब जाई जुई अत्तराते || ११ || 

गंधाक्षता वाहूनीया पदाला || ही अर्पूया जीवन पुष्प माला || चरणी करांनी मिठी मारू देई || म्हणे लेकरासी सांभाळ आई || १२ || 

इथें लावुया केशर कस्तुरीचा || सुगंधीत हा धूप नानाप्रतिचा || पुष्पांजली ही तुम्हा अर्पियेली || गगनांतूनी पुष्प वृष्टी जहाली || १३ || 

करूणावतारी अवधूत कीर्ति || दयेची कृपेचीं जशी शुद्धमूर्ती || प्रभा फाकली शक्तिच्या मंडलांची || अशी दिव्यता स्वामी योगेश्र्वरांची || १४ || 

हृदमंदिराची ही स्नेह ज्योती || मला दाखवी स्वामिची योगमुर्ति || करू आरती आर्त भावे प्रभूची || गुरूदेव स्वामी दत्तात्रयाची || १५ ||

पंचारती ही असे पंचप्राण || ओवाळूनी ठेवू चरणा वरून || निघेना पुढें शब्द बोलू मी तोही || मनीचें तुम्ही जाणता सर्व काहीं || १६ || 

हे स्वामीराजा बसा भोजनाला || हा पंचपक्वान्न नैवेद्य केला || पुरणाची पोळी तुम्हा आवडीची || लाडू करंजी असें ही खव्याची || १७ || 

डाळिंब द्राक्षें फळें आणि मेवा || हे केशरी दूध घ्या स्वामीदेवा || पुढें हात केला या लेकरानें || प्रसाद द्यावा आपुल्या करानें || १८ || 

तांबुल घ्यावा स्वामी समर्था || चरणाची सेवा करू द्यावी आता || प्रसन्नतेतून मागू मी काय || हृदयी ठेव माते तुझे दोन्हीं पाय || १९ || 

सर्वस्व हा जीव चरणीच ठेवू || दुजी दक्षिणा मी तुम्हां काय देऊ || नको दूर लोटू आपुल्या मुलासी || कृपा छत्र तुमचेच या बालकासी || २० || 

धरू दे आता घट्ट तुझ्या पदाला || पदी ठेवू दे शीर शरणा गताला || हृदयी भाव यावें असे तळमळीचे || करी पुर्ण कल्याण जे या जिवाचे || २१ || 

तुझें बाळ पाही तुझी वाट देवा || नका वेळ लावू कृपाहस्त ठेवा || मनी पूजनाची असे दिव्य ठेव || वसो माझीया अन्तरी स्वामी देव || २२ || 

|| श्री दत्तार्पणमस्तु || श्रीगुरूदेव दत्त ||
&lt;/poem&gt;


| वेब पेज = [https://blog.dattaprabodhinee.org/2016/05/blog-post_18.html संसारीक लोकांसाठी अनुभवसिद्ध व सोपी मानस पुजा]
{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>816mim9kqphifn6h0moa02ybzl5h5fy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रीगणेशकवच : संकटनाशन श्रीगणेशस्तोत्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5424</id>
    <revision>
      <id>35544</id>
      <parentid>35093</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9520" sha1="i2vc6lsmggoawp1p5okecb01y6rdj47" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = 
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}

|| श्रीगणेशकवच : संकटनाशन श्रीगणेशस्तोत्र ||
[ १: नमन ]
श्रीगणेशाय नम: | श्री गणेशदेवा लालितां || मुनितें म्हणे गौरी माता |अहो | अचपल बाल आतां || कळा याची कळों नेदी || १ || 
जृंभा, सिंदूर थोर स्थूल || साधु-देव-द्रोही खल || यातें हा आतांचि प्रबळ || चिंता याची व्यापी मातें ||२||
यातें कीं तें व्यापितील || दैत्य दुष्ट बहु कुटिल || दैत्य नाशन हा अवखळ || रक्षिण्यासि या. द्या कवच-थोर ||
[ २ : ध्यान ]
मुनि म्हणे करावें ध्यान || विनायक हा मृगवदन || सत्ययुगीं दिग्बाहु गहन || मयुर-वाहन त्रेतायुगीं ||४|| 
सिध्दिदाता श्रीगणनाथ || तदा त्यासि सहा हात || व्दापरीं मात्र चार हात || रक्तरंग, अंगकान्ती || ५ || 
कलियुगीं भुजा दोन || धवलांग हिमाहून || पुरवी सर्व वर देऊन || रक्षितसे हा सर्वकालीं || ६ ||
|| श्री ||
|| गणेश गौरीचा नंदन | सिध्दिबुद्धीचा दाता पूर्ण |
आधीं वंदावा गजवदन | मंगलमूर्तीं मोरया ||
[ ३ : न्यास ]
शिखा रक्षूं हा विनायक || पराहूनि पर, परमात्मक || तनु सुरेख, तैंसें मस्तक || उत्कट, थोर, विशाल || ७ || 
कश्यप रक्षूं ललाटस्थलीं || महोदर राखूं भ्रुकुटिवल्ली, भालचंद्र नयन, युगुलीं, ओष्ट-पल्लव गजास्य || ८ || 
जिव्हा रक्षूं गजक्रीडन || हनुवटीहि गिरिजानंदन || विनायक रक्षूं वाणी, वचन || विघ्नहंता दन्त माझे || ९ || 
कान रक्षूं पाशधर्ता || नाक रक्षूं इच्छितें-दाता || मुख रक्षूं गणांचा कर्ता || कंठ माझा गणंजय || १० ||
स्कंध रक्षूं गजस्कंधन ||गणनाथ ह्र्दयांगण || स्तन-भाग विघ्ननाशन || जठर रक्षूं हेरंब || ११|| 
पृथ्वीधर रक्षूं पार्श्वभाग || विघ्नहर शुभ, पृष्ठभाग || वक्रतुंड गुप्त, गुह्यांग || सर्वांग रक्षूं महाबल || १२ || 
गणक्रीड रक्षूं गुडघे जंघा || मंगलमुर्ति उरु-जंघा || घोटे पाय, दैत्यभंगा || एकदंत, रक्षूं, महाबुध्द || १३ || 
बाहू रक्षीं || त्वरित-वरदायका | हात संरक्षीं आशापूरका || नखें, बोटें अरिनाशका || कमलहस्तका | रक्षीं सर्व || १४ || 
सर्व अंगें मयूरेश || विश्वव्यापी विश्र्वेश || रक्षीं सदा परमेश || नच वदलो स्थान तेंही || १५ || 
धूम्रकेतु राखो तें स्व-बलें || भलें मागणें केंले अबले | || नच केंले न जें सुचलें || तेंहि पुरवीं रक्षका | || १६ ||
[ ४ : दिग्बंध ]
समोरोनि देवें आमोदें || मागें राहोनियां प्रमोदें ||पूर्वेकडोनि देवें बुध्दिदें || सिध्दिदें रक्षावी आग्नेयी || १७ || 
दक्षिणेसि राहो उमासुत ||नैरृतीस गणेशाच्युत || पश्र्चिमेस विघ्नहर्तृ || वायव्येसि शूर्पकर्ण || १८ || 
उत्तर पाळीं निधिरक्षक || ईशान्येस शिवसुत शिवात्मक || दिनभागीं एकदन्तक || विघ्नहर सायं, रात्रौ ||१९ || 
रक्षीं पाशांकुशधर || सत्वरजतम-स्मर || राक्षस वेताल असुर || भूतग्रह, वेताल, पिशाचां, हातोनि || २० || 
ज्ञानधर्म, लज्जालक्ष्मी || कुल,कीर्ति तेंविं गृह्लक्ष्मी || धन, धान्य, तैसा देहचि मी || सोयरे, सखे, पुत्रादिक || २१ || 
आतां सर्वांयुधधरें देवें || पौत्रादिसारें रक्षावें || मयूर-कपिल-पिंगाक्ष देवें || गुरें-मेंढरें संरक्षावीं || २२ || 
हत्ती, घोडे, सदा-साक्षी || विकट-मूर्ते | तूंचि संरक्षी || अंतर्यामीं राहोनि दक्षी || रक्षी हेरंब-देवा | तूं || २३ ||
[ ५ : कवचबंधन ]
भूर्जपानीं हें लिहावें || कवच कंठीं मग बांधावे || भय-मुक्त सुबुध्दें व्हावें || यक्ष, राक्षस, पिशाचांहून || २४ ||
[ ६ : फले ]
तिन्हीं संध्या समयांसी || जपतां या कवचासी ||वज्र-तनु-लाभ मानवासी ||निर्भय जावें रणांगणीं || २५ || 
यात्राकालीं करावें पाठ || विघ्नें जातीं, फलें साठ || युध्दकालीं आठपट || विजय त्वरें पठन देईं || २६ || 
सातवेळ जप उपायीं || एकवीस दिनांचे ठायीं || मारणोच्चाटनें फलतीं || तींही आकर्ष-स्तंभन, मोहनादिकरण || २७ ||
एकवीस वेळां जपतां देखा || एकवीस दिनीं कोणी सखा || तुरुंगमुक्त होतसे सुखा || मोचन पावे यमपाशहि || २८ || 
राज्ञीराजदर्शन-वेळीं || पढावें तीन वेळां सकाळीं || राजसभा, लोकसभा, बळी || जिंकेल पाठक निश्र्चयें || २९ ||
[ ७ : प्राप्ति ]
कश्यपें दिलें हें गणेश कवच || मुद्द्लें मांडव्यास वच || मांडव्य देईं मजसी साच || जय, यश, सिध्दि-दायक || ३० ||
[ ८ : बंधनें ]
भक्तिहीनासि हें न द्यावें || श्रध्दावानचि शुभ पावे || कवचें न होतीं राक्षसासुर-गोवें || वेताल दानव, दैत्यादीचें || ३१ || 
ऐसें संपूर्ण केलें हें || श्रीगणेशपुराणीं पाहे || गणेश कवच जें गूढ आहे || संस्कृतीं तें प्राकृतीं || ३२ ||
|| श्रीशुभं भवतु ||


{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>i2vc6lsmggoawp1p5okecb01y6rdj47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वेताळ स्तोत्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5425</id>
    <revision>
      <id>35536</id>
      <parentid>35098</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16203" sha1="nk87oztdci8y50p6n8koeyrlc4ke0lo" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = 
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}
&lt;poem&gt;
॥ श्रीगणेशायनम: । श्रीसरस्वत्यैनम: । श्रीकुलदेवतायै नम: ।
श्रीगुरवे नम: । श्रीदत्तात्रयाय नम: । श्रीवेताळायनम: ॥ श्रीएकादशरुद्राय नम: ॥

आतां नमूं गणेशा । जो कां सर्व विद्यांचा ठसा ।
जयापासूनि उत्पत्ति देखा । सकळ शास्त्रांची ॥ १ ॥
तो गणराज नमीजे । त्यातें प्रकाश मागीजे ।
देवा तूं कृपा कीजे । मज बाळकावरी ॥ २ ॥
जयजयाजी गणराजा । सरळशुंडा चतुर्भुजा ।
देवी गौरीचिया सुता । नमन माझें ॥ ३ ॥
आतां वंदूं ते भवानी । जे कां अगोचर त्रिभुवनीं ।
ते मीं वंदिली भवानी । आदिशक्तिमाया ॥ ४ ॥
तिचे प्रसादेंकरून । मज जाहलें मतिप्रकाश गहन ।
आतां करीन स्तवन । श्रीवेताळाचें ॥ ५ ॥
जयजयाजी वेताळा । अष्टकोटी भूतांचिया भूपाळा ।
कृपा करावी स्नेहाळा । दयाळा मज रंकावरी ॥ ६ ॥
तूं जरी कृपा करसी । भक्तांचे ह्रदयीं प्रकाशसी ।
अनेक जातींच्या पुष्पांसी । परिमळ तूं देवा ॥ ७ ॥
देवा तुझे नमिले चरण । पवित्र जाहलें अंत:करण ।
परि त्वां व्हावें प्रसन्न । मज दीनासी ॥ ८ ॥
अगा देवा तुझे स्वरूपाची वर्णनकथा । पृथक्  पृथक् करीन भूतगणनाथा ।
परि तूं क्रोधायमान सर्वथा । नसावें स्वामिया ॥ ९ ॥
यदर्थी तुझें गुणस्तवन । करावया कैचें मज ज्ञान ।
मी तव मूढ मती दीन । तुझें स्तवन काय जाणें ॥ १० ॥
म्हणोनि तुझें करितों स्तवन । तुवां व्हावें प्रसन्न ।
करावया जाण । कवित्व देवा ॥ ११ ॥
देवा जरि तूं प्रसन्न होसी । तरी पार नाहीं कवित्वासी ।
अमावस्येच्या दिवशीं । उचंबळ होय समुद्रासी ॥ १२ ॥
ऎकतांच तुझें महिमान । मज जाहलें मतिप्रकाश गहन ।
मग केलें वर्णन । तुझे स्वरुपाचे ॥ १३ ॥
एथून तव रूपाचें वर्णन । पृथक्  पृथक् करीन जाण ।
माझें पंचमेळ प्रमाण । पुष्पा तुळें तुझे चरणीं ॥ १४ ॥
काय वर्णूं तुझे स्वरूप । सुंदर सरळ अंगोलिया देख ।
नखप्रभा अति सुरेख । रातोत्पळाचिया परी ॥ १५ ॥
चरणीं ब्रिदाचा तोडर । पोटरिया अति सुंदर ।
गुडघे मांड्या सुकुमार । शोभायमान असती ॥ १६ ॥
जानु कटी अति विशाळ । खालतें विश्व उत्पत्ति स्थळ ।
वरी पीतांबराचा झळाळ । अति रम्य साजिरा ॥ १७ ॥
कटीवरतें नाभीकमळ । ह्रदय जैसें गंगाजळ ।
कंठीं पदक मोहन माळ । अति रम्य साजिरी ॥ १८ ॥
कंठावरुतें मुखकमळ । हनुवटी अत्यंत निर्मळ ।
दोन्ही अधर पुढें कोमल । सुंदर प्रवाळाचिये परी ॥ १९ ॥
अधरामाजीं दंतहार तांबूल शोभे कुंकुमाकार ।
नेत्र जैसें अग्निचें घर । नासिकीं पवन स्थिरावला ॥ २० ॥
श्रवणीं कुंडलें सोज्वळ । नाभी चंदन परिमळ ।
मस्तकीं शोभे मंदिल । अति साजिरा ॥ २१ ॥
रत्नखचित शिबिका । त्यामाजीं बैससी  भूतनायका ।
मागें पुढें कटका । दाटणी होय ॥ २२ ॥
निळ्या पताका मनोहर । गजरें चाले दळभार ।
मागें चालती स्वार । कोण कोणते अवधारा ॥ २३ ॥
मल्हारी अश्वावरी । भैरव तयाचिये परी ।
भवानी व्याघ्रावरी । चालती अति सत्वरें ॥ २४ ॥
ऎसा तूं देवाधिदेव । तुझ्या स्वारीचा मध्यरात्रीं समय ।
तेणें महिमंडळ । डळमळूं पाहे ॥ २५ ॥
दक्षण महिकेताळ प्रधान । वामांगीं चितळाचें वाहन ।
मध्यें शिबिका शोभायमान । तारांगणीं चंद्रमा जैसा ॥ २६ ॥
ऎशी महिमा अपार । मज न वर्णवे साचार ।
तरी कांहीं ज्ञानपदर । मज दीनातें देईजे ॥ २७ ॥
आतां पृथक  पृथक्  करीन स्तुती । भक्तीं ऎकावी एक चित्तीं ।
प्रपंचीं न घालोनि मती । यथायुक्ती परिसिजे ॥ २८ ॥
जय जयाजी वेताळा । जयजयाजी महाकाळा ।
जयजयाजी भूपाळा । उग्र रूपा स्वामिया ॥ २९ ॥
जयजयाजी भूतनाथा । जयजयाजी कृपावंता ।
जयजयाजी अनाथनाथा । भक्तकृपाळा गुणसागरा ॥ ३० ॥
जयजयाजी विशाळनयना । जयजयाजी कृपाघना ।
जयजयाजी अरिमर्दना । भक्तरक्षका स्वामियां ॥ ३१ ॥
जयजयाजी भूपसुंदरा । जयजयाजी मनोहरा ।
जयजयाजी गुणसागरा । भक्त चकोरां पावावें ॥ ३२ ॥
ऎशा करुणा वचनीं भैरवदास । प्रार्थितां पावला मज दीनास ।
ओतिला चैतन्यकृपेचा सौरस । सुखसंतोष पैं जाहला ॥ ३३ ॥
करोनि दुसरेपणें बोलणें । श्रोतीं असावें सावध मनें ।
ग्रंथाक्षरीं यथार्थ वचनें । दासाचीं परिसावी ॥ ३४ ॥
कोणासी पडलिया संकष्ट । अथवा आलिया दुष्ट अरिष्ट ।
तेणें तीन सप्तकें ग्रंथ पाठ ।  आदरें करोनि वाचावा ॥ ३५ ॥
पुत्रार्थी अथवा धनार्थी । तेणें तीन मास कराव्या तीन आवृत्ती ।
त्यासी कृपा करील भूपती । जाणा निर्धारी ॥ ३६ ॥
अत्यंत रोगी असेल नर । व्यथेनें पीडिला असेल फार ।
त्याणें सात शनिवार निरंतर । ग्रंथ आदरें वाचावा ॥ ३७ ॥
भूतपिशाश्च समंध बाधा । प्राणियासी जाहलिया आपदा ।
पंचसप्तकें ग्रंथ सदां । श्रवण करावा तयानें ॥ ३८ ॥
तयासी दया करील आपण । यदर्थी वहातसें आण ।
कारागृहींचें बंधमोचन । द्वयसप्तेकें सुटेल ॥ ३९ ॥
जी जी इच्छा करील प्राणी । ती ती पुरवील गदापाणी ।
यालागीं सर्वजनीं । आळस सर्वथा न करावा ॥ ४० ॥
एकचित्तें एकभावें करोनी । जो चिंतील वेताळ अंत:करणीं ।
त्यासी संकटीं निर्वाणीं । गदापाणी तारील हा निर्धार ॥ ४१ ॥
जो उठोनि प्रात:काळीं । नित्य स्मरेल ह्रदयकमळीं ।
त्याची इच्छा असेल ती सकळी । पूर्ण करील श्री वेताळ ॥ ४२ ॥
कोणासी पडलिया महासंकट । त्यानें नित्य स्मरावें श्री वेताळास ।
त्याचीं संकटें अरिष्टें निभ्रांत । श्री वेताळ दूर करील ॥ ४३ ॥
ज्यासी असेल भूतप्रेत पिशाचबाधा । प्राणियासी जाहलिया आपदा ।
त्यानें पंचसप्तकें ग्रंथसदां । आदरें करूनी वाचावा ॥ ४४ ॥
त्यासी वेताळ प्रसन्न होऊन । त्याची रोग पीडा सर्व दूर करून ।
त्याचीं सर्व विघ्नें निरसून । त्यास निर्वाणीं तारील ॥ ४५ ॥
युद्धाचे समय़ीं निश्चित । जो चिंतील रात्रंदिवस ।
त्यासी प्रसन्न होऊन युद्धास । यशप्राप्ती पावेल ॥ ४६ ॥
सुंदरी विनवी पूढती । ग्रंथ केवळ भागीरथी ।
श्रवणमात्रें उत्तम गतीं । प्राणीमात्रासी होय पैं ॥ ४७ ॥
हें सत्य न मानी ज्यांचे चित्त । त्यासी पीडा करील श्री भूतनाथ ।
यथार्थ मानोनियां सत्य । ग्रंथ आदरें वाचावा ॥ ४८ ॥
एकभावें एक मनें करुनि । जो श्रवण करील रात्रंदिनीं ।
त्यासी वेताळ प्रसन्न होऊनी । इच्छा त्याची पूर्ण करील ॥ ४९ ॥
तव हात जोडोनि बोले सुंदरी । आपुली पूजा कोणे प्रकारी ।
केसी असतां भेटी निर्धारी । होईल तुमची सांगा मज ॥ ५० ॥
तव बोले वेताळ ऎक सुंदरी । पूजा सांगतों बरव्यापरी ।
चित्त देईं भावें करूनी । सांगतों तें अवधारीं ॥ ५१ ॥
अबीर गुलाल सेंदूर । केळीं पोफळें नारिकेल ।
बदाम आक्रोड खर्जूर । सुवासिक उदबत्त्या असाव्या ॥ ५२ ॥
ऊद असावे बहुप्रकारक । पुष्पहार सुवासिक ।
सिद्धसामग्री करूनि आणिक । जावें समुद्रा लागोनि ॥ ५३ ॥
करोनि सचैल स्नान । ध्यावें सामग्रीशीं जाण ।
सांगितल्यापरी चौक भरून । बावन्नबीरांचें ध्यान कीजे ॥ ५४ ॥
चारी दिशा भाराव्या पूर्ण । आसनीं बैसावें धीट होऊन ।
प्रारंभ झालियापासून । कोण कोण येती ते ऎकपां ॥ ५५ ॥
मल्हारी देव अश्वावरी । भैरव तयाचिये परी ।
भवानी व्याघ्रावरी । धांवर येती अतिगजरें ॥ ५६ ॥
आणिक येती विक्राळ आसनीं । त्यासी भातुकें टाकोनि ।
ते अवघे गेलियावरी । सावधान बैसावें ॥ ५७ ॥
जेव्हा येईल वेताळाची स्वारी । वाजत गाजत हर्षभरी ।
जाऊनीयां तयाजवळी । धरावे चरण तयाचे ॥ ५८ ॥
ऎसी भेटी झालियावरी । प्रसन्न होईल ते अवसरीं ।
ऎसें कार्य झालियावरी । आसन काढावें तेथून ॥ ५९ ॥
ऎक सुंदरी ममवाणी । हें स्तोत्र जे जपती प्राणी ।
त्यासी मी रक्षीन रात्रंदिनिं । सत्य सत्य जाणपैं ॥ छ०॥

इति श्री वेताळ स्तोत्र समाप्त
श्री वेताळार्पणमस्तु ॥ शुभं भवतु ।

&lt;poem&gt;
{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>nk87oztdci8y50p6n8koeyrlc4ke0lo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>जोगेश्वरी महात्म्य</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5426</id>
    <revision>
      <id>35525</id>
      <parentid>35103</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15994" sha1="t5qhvj491he6xpphdp0cbfygn4rvz0d" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = 
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}
&lt;poem&gt;
सांगते जोगेश्‍वरीचे महात्म्य महान । सकल सुखाचे निधान ।

करावे अनुदिन त्याचे पठन । एक चित्ते वा करावे श्रवण ॥४९॥

जो करील असे पठन । देईल माता एक दिन त्यास दर्शन ।

पुत्र पौत्र तेजस्वी संतान । न संपेल कधी त्याचे धन ॥५०॥

जोगेश्‍वरीची प्रतिमा ज्याचे घरी । धन्य धन्य तो प्राणी संसारी ।

तयाच्या पुण्या नाही सरी । मातेस करावे नमन ॥५१॥

रोज जो जोगेश्‍वरीस नमस्कारी । त्यासी देखोनी मृत्यू पळे दूरी ।

संकटे होती घाबरी । पाहूनि भक्‍तासी त्या ॥५२॥

जे जोगेश्‍वरी मातेस पूजीती । त्यांची राहे निर्मळ मती ।

लाभती त्यास सार्‍या शक्‍ति । सत्य हे जाणावे ॥५३॥

नित्य करावे जोगेश्‍वरी पूजन । होईल आयुष्य सुखी संपन्न ।

दर्शने वाटते धन्य धन्य । आयुष्याचे हो सार्थक ॥५४॥

जोगेश्‍वरीचा वाचती जे पाठ । सुखाने भर जीवन काठोकाठ ।

रोग, मृत्यु दाविती पाठ । त्या जीवास दुःख कुठले ? ॥५५॥

जे ऐकती जोगेश्‍वरीचे महिमान । त्यांचे पाशी सुखाचे अक्षयी निधान ।

संकटे होती हैराण । जोगेश्‍वरी माता महान ॥५६॥

जे जोगेश्‍वरीची करिती आरती । तया घरची न सरे संपत्ती ।

न ये त्यांचेवरी आपत्ती । महीमा असे मातेचा ॥५७॥

जे जोगेश्‍वरीस विनवीती । मनो भावे अति सेवा करिती ।

प्रतिमे जवळ बसोनि प्रार्थिती । ते प्रिय होती देवीस ॥५८॥

जे जोगेश्‍वरीची निंदा करिती । भ्रमिष्ट हो त्यांची जाणा मती ।

मृत्युस ते सवे बोलाविती । जाणा हे त्रिवार सत्य ॥५९॥

श्रध्दा ठेवूनि देवीवरी सत्य । जी जोगेश्‍वरीस भजते नित्य ।

तिचे होईल सुंदर, बुध्दिवान अपत्य । भाग्यवती ती खरी ॥६०॥

ज्या नारी जोगेश्‍वरी पूजन करिती । त्या सदा सौभाग्यवती होती ।

मिळे पुत्र, पौत्र संपत्ती । जोगेश्‍वरी दर्शने ॥६१॥

जी नारी भाव धरोनी प्रातःकाळी । जोगेश्‍वरीस वाहे फूल वा पाकळी ।

ती भाग्यवती हो आगळी । श्रध्दा ठेवा अंतरी ॥६२॥

ज्या जोगेश्‍वरी पूजा चुकती । पुढील जन्मी सौभाग्य न पावती ।

नर्काकडे जाई त्यांची गती । कटु सत्य हे जाणा ॥६३॥

भावे जोगेश्‍वरी प्रदक्षिणा करिती । ते देवीचे आवडते भक्‍त निश्‍चीती ।

निर्मल सदा राहे त्यांची मती । धन्य धन्य ते भक्‍त ॥६४॥

जोगेश्‍वरी पूजन ज्या नारी करिती । चिरंजीव तयांची हो संतती ।

अखंड सौभाग्य तयासी । सत्य हे जाणा ॥६५॥

जे करीती जोगेश्‍वरी भक्‍ती । तयासी नाही जन्म मरण अंती ।

राहती मातेच्या नित्य चरणी । चिरंजीव ते जाणावे ॥६६॥

जोगेश्‍वरी मंदिर माहेर । माऊली जोगेश्‍वरी थोर ।

सांभाळी मायेने हळुवार । महिमा तिचा महान ॥६७॥

जे प्राणी घालिती जोगेश्‍वरीस दंडवत । शांती नांदे त्यांचे सदैव घरात ।

श्रध्दा पाहिजे मात्र ह्रुदयात । ना संशय ठेवा मनी ॥६८॥

उणे बोले जो जोगेश्‍वरीस । त्याचा करी ती निर्वंश ।

नर्कात त्याचा असे प्रवेश । कठोर हे तत्व जाणा ॥६९॥

जोगेश्‍वरी नाव उच्चारीती निशीदिनी । त्यास मिळती सौख्य शांतीच्या खाणी ।

तारीते संकटातूनि जोगेश्‍वरी जननी । कृपाळू माता अशी ॥७०॥
स्त्री पुरुष दोघे जण । करिती जोगेश्‍वरीचे पूजन ।

त्यांचे जाई वांझ पण । हे जाणावे सत्य ॥७१॥

त्रैलोक्य असे जोगेश्‍वरीजवळ । तीर्थांचे पावन जळ सकळ ।

पूजा मातेस ठेऊनि मन निर्मळ । भाग्यासी नाही उणे ॥७२॥

जोगेश्‍वरी निर्गुण निराकार । तिला नसे आकार ।

पण जाहली साकार मंदिरी । भक्‍ता साठी पुण्यनगरी ॥७३॥

जैसी वैशाखात साऊली । तैसी असे जोगेश्‍वरी माऊली ।

उध्दरला तो प्राणी ज्यास पावली । सत्य हे जाणा ॥७४॥

कल्पतरुची छाया जोगेश्‍वरी । जाणते भक्‍ताची इच्छा अंतरी ।

जणू माता भेटे सासरी । प्रेम तसे तिचे ॥७५॥

स्मरण मातेचे सदा करावे । अखंड नाम जपत जावे ।

जोगेश्‍वरी स्मरणे पावावे । मनी समाधान ॥७६॥

सुख दुःख उद्वेग चिंता । अथवा आनंद रुप असता ।

जोगेश्‍वरी स्मरणा विण सर्वथा । भक्‍तानी राहूच नये ॥७७॥

संपत्ती अथवा येता विपत्ती । जैसी येईल काळगती ।

जोगेश्‍वरी नामस्मरणाची स्थिती । सांडूच नये कदापि ॥७८॥

वैभव सामर्थ्य आणि सत्ता । उत्कट भाग्य अति भोगिता ।

जोगेश्‍वरी नामे संकटे नासती । जोगेश्‍वरी नामे विघ्ने निवारती ।

महापापी उध्दरती । नामाचा महिमा असे मोठा ॥८०॥

सर्वास जोगेश्‍वरी नामाचा अधिकार । जोगेश्‍वरी नामी नाही लहान थोर ।

जोगेश्‍वरी नामे बहुत जनाचा उध्दार । जोगेश्‍वरी विना काही नाही ॥८१॥

जोगेश्‍वरी ही अक्षरे चारी । सदा उच्चारी ज्याची वैखरी ।

तो परम पावन संसारी । होऊनि इतराते तारी ॥८२॥

बाळपणी तरुणकाळी । कठीण काळी वृध्दापकाळी । सर्वकाळी अंतकाळी ।

नामस्मरण जोगेश्‍वरीचे असावे ॥८३॥

जोगेश्‍वरी नामे अनेक भक्‍त तरले । नाना अपघातापासून सुटले ।

संकटातून कित्येक वाचले । जोगेश्‍वरी नामे झाले पावन ॥८४॥

जोगेश्‍वरी मातेसी ओळखावे । जीवन सार्थकाचि करावे ।

दुःख दुसर्‍याचे जाणावे । परपीडेवर नसावे अंतःकरण ॥८५॥

असे ऐसे जोगेश्‍वरी महात्म्य महान । करी सावित्री समग्र ते निरुपण ।

म्हणे होते सार्थक पूर्ण जीवन । करिता श्रध्देने याचे पठण ॥८६॥

माता जोगेश्‍वरी असे थोर । सांभाळ करी तुमचा हळुवार ।

घ्या वसा तिचा तुम्ही वर्षभर । व्हाल दुःखातून अहो पार ॥८७॥

घेतला वसा टाकू नये । गर्व कोणता करु नये ।

चांगले कृत्य सोडू नये । सुख दुःख समान मानावे ॥८८॥

पहाटे करुनि स्नान, व्हावे पवित्र । पूजावी जोगेश्‍वरी समोर ठेऊनि चित्र ।

विसरावे सारे गात्र अन्‌ गात्र । उपवास करावा दिनभरी ॥८९॥

वहावीत एक्याऐंशी फुले प्रतिमेवरी । &quot;श्री जोगेश्‍वरी भगवती&quot; मंत्र हा नवाक्षरी ।

म्हणूनि श्रध्देने स्मरावी जोगेश्‍वरी । पाठ वाचावा भाव ठेऊनि अंतरी ॥९०॥

व्रत हे श्रध्देने वर्षभरी करावे । उद्यापनी सवाष्णीस जेऊ घालावे ।

गरीबास यथाशक्‍ति दान वाटावे । बांगडया बारा अन्‌ सवाष्णीस ॥९१॥

केल्याने हे जोगेश्‍वरी मातेचे व्रत । प्रसन्न होईल प्राचीन ग्रामदैवत ।

पूर्ण करील तुमचे सकल मनोरथ । बाधतील ना संकटे व्यथा ॥९२॥

ऐकूनि हे सर्व ऐश्‍वर्याने आचरिले व्रत । वर्षभरी करी सारे श्रध्देने नियमीत ।

तो काय घडला चमत्कार नाही सांगत असत्य । पति तिचा प्रकटला हो पुन्हा जिवंत ॥९३॥

वेड कन्येचे हळूहळू विरत जाई । आले परत परदेशातून पुत्र, जावई ।

न्हावू लागली ऐश्‍वर्या पुन्हा वैभवी । जोगेश्‍वरी मातेची होता कृपा तिचेवरी ॥९४॥

हा पाठ करिता श्रवण पठन । सकळ संकटे जाती निरसून ।

दुःख दारिद्रय अति भीषण । न ये कधी भक्‍तावरी ॥९५॥

करा जोगेश्‍वरी प्रतिमेस पूजन । नेईल माता भव सागर तरुन ।

आनंदाने बहरेल सारे जीवन । श्रध्दा पाहिजे मात्र अंतरी ॥९६॥

पूजा श्री जोगेश्‍वरी माता नित्य । नका होऊ कधी भय क्रान्त ।

सरेल जीवनातील भ्रान्त । भक्‍तांची कैवारी माता ॥९७॥

नका होऊ मनी हिंपूटी । घाला मातेच्या चरणास मिठी ॥

वाचविल तीच तुम्हास संकटी । आदि माया जोगेश्‍वरी ॥९८॥

जोगेश्‍वरी माता सौभाग्य दायिनी । वर दायिनी कनवाळू जननी ।

सामर्थ्य महान तिच्या असे स्तवनी । मुक्‍त व्हाल दुःखातूनि ॥९९॥

जोगेश्‍वरीने विश्‍व सारे कोंदले । मूल तत्व हे ज्यानी जाणिले ।

जीवन त्याना कळले । ब्रह्मांडाचे रहस्य उलगडले ॥१००॥

जीवन-वैभव सारे क्षण भंगुर । भासे सत्य, परि असे नश्‍वर ।

श्री जोगेश्‍वरीचा एकच आधार, तत्त्व हे ठसवा अंतरी ॥१०१॥

&lt;poem&gt;
{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>t5qhvj491he6xpphdp0cbfygn4rvz0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>आदिशक्ति भवानी स्तोत्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5427</id>
    <revision>
      <id>35521</id>
      <parentid>35108</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1960" sha1="4zazy5pxehf5sk8zh2laid1o8xkwvti" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      = {{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = 
 | विभाग  =
 | मागील =   
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = 
 | टिपण      = 
}}
&lt;poem&gt;
नमो आदिमाया भगवती । अनादि सिध्दमूळ प्रकृति ॥
महालक्ष्मी त्रीजगती । बया दार उघड, बया दार उघड ॥१॥

हरिहर तुझे ध्यान करिती । चंद्रसुर्य कानी तळपती ।
गगनी ते तारांगणे रुळती । तेवी भांगी भरिले मोती ॥ बया दार उघड ॥२॥

नवखंड पृथ्वी तुझी चोळी । सप्तपाताळी पाऊले गेली ॥
एकवीस स्वर्ग मुगूटी झळाळी । बया दार उघड ॥३॥

जगदंबा प्रसन्न झाली । भक्‍तिकवाडे उघडली शंख चंद्राकित शोभली
रुपसुंदरा साबळी । कोटीचंद्र सूर्य प्रभा वेल्हाळी ।
एका जनार्दनी माऊली । करी कृपेची साउली ।
भक्‍त जनाकारणे संपूर्ण झाली । बया दार उघड, बया दार उघड ॥४॥ 

&lt;poem&gt;
{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>4zazy5pxehf5sk8zh2laid1o8xkwvti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>अन्नपूर्णास्तोत्रम्</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5428</id>
    <revision>
      <id>35523</id>
      <parentid>35131</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20600" sha1="tmw4arwxv7s7lb2xpm8a52487qxo80s" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ऑक्टोबर २०१२}}
{{हिंदू धर्मग्रंथ}}
==अर्थासहित अन्नपूर्णा स्तोत्र==

 नित्यानन्दकरी वराभयकरी सौन्दर्यरत्नाकरी&lt;br&gt;
 निर्धूताखिलघोरपावनकरी प्रत्यक्षमाहेश्वरी ।&lt;br&gt;
 प्रालेयाचलवंशपावनकरी काशीपुराधीश्वरी &lt;br&gt; 
 भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥१॥

हे अन्नपूर्णा माते ! तू सर्वांना नेहमी आनंद देणारी आहेस. तू एका हाताने वरमुद्रा आणि दुसऱ्या हाताने अभयमुद्रा धारण केली आहेस. तू सर्व प्रकारच्या रत्नांची खाण आहेस. तू सर्व पातकांचा सम्पूर्ण नाश करणारी असून प्रत्यक्ष महेश्वराची प्राणवल्लभा आहेस. तू जन्म घेऊन हिमालयाचा वंश पवित्र केला आहेस. तू काशी नगरीची अधीश्वरी आहेस. कृपापूर्ण दृष्टीने आधार देऊन हे आई, अन्नपूर्णेश्वरी मला तू भिक्षा दे. ॥१॥

 नानारत्नविचित्रभूषणकरी हेमाम्बराडम्बरी &lt;br&gt;
 मुक्ताहारविलम्बमानविलसद्‍दक्षोजकुम्भान्तरी ।&lt;br&gt;
 काश्मिरागरुवासिताङ्गरुचिरे काशीपुराधीश्वरी &lt;br&gt; 
 भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥२॥

जिच्या हातामध्यं अनेक प्रकारचीं रत्नजडित आश्चर्यकारक भूषणें आहेत, जिच्या सिंहासनाच्या प्रभावळीवर सोन्याचे भरजरी वस्त्र शोभत आहे, जिच्या वक्षःस्थलावर मोत्यांचे हार शोभा देत आहेत, केशर, कस्तुरी, अगरू, चंदन ह्यांचे उटणें अंगाला लावल्याने जिचे अंग अधिक शोभत आहे, भक्त जनांना कृपेचा आधार देणारी अन्नपूर्णा माते ! तू मला भिक्षा घाल. ॥२॥

 योगानन्दकरी रिपुक्षयकरी धमैकनिष्ठाकरी &lt;br&gt;
 चन्द्रार्कानलभासमानलहरी त्रैलोक्यरक्षाकरी ।&lt;br&gt;
 सर्वैश्वर्यसमस्तवांछनकरी काशीपुराधीश्वरी &lt;br&gt;
 भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥३॥

हे अन्नपूर्णा माते ! अव्दैतात प्राप्त होणारा आनंद तू व्दैतातही प्राप्त करून देतेस. सर्व शत्रूंचा नाश करतेस. धर्माच्या ठिकाणीं तूच निष्ठा निर्माण करतेस. चंद्र, सूर्य आणि अग्नि ह्यांच्या तेजाप्रमाणे तुझ्या कांतीच्या छ्टा भासतात. तू त्रैलोक्याचे रक्षण करतेस. जगाला सर्व प्रकारचे वांछित ऎश्वर्य देतेस, तू काशी नगरीत वास्तव्य करतेस. अशा प्रकारे सर्वांवर कृपा करणाऱ्या माते ! तू मला भिक्षा घाल. ॥३॥

 कैलासाचलकन्दरालयकरी गौरी ह्युमा शाङ्करी &lt;br&gt;
 कौमारी निगमार्थकगोचरकरी ॐकारबीजाक्षरी ।&lt;br&gt;
 मोक्षद्वारकवाटपाटनकरी काशीपुराधीश्वरी &lt;br&gt;
 भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥४॥

हे आई ! तू कैलास पर्वताच्या गुहेत राहतेस. तू गौरी आहेस. तूच उमा असून शंकराने तुझा अंगीकार केल्याने तुला शांकरी असे देखिल म्हणतात. तू कैवारी म्हणजे कार्तिक स्वामीची आई आहेस.तूच वेदांचा अर्थ स्पष्ट करतेस. ओंकार म्हणजेच प्रणव हेंच तुझ्या ज्ञानाचे बीज आहे. तू अक्षरी म्हणजे अविनाशी आहेस. भक्तांसाठी तू मोक्षाचे दरवाजे उघडतेस. अशा हे आई ! तू मला भिक्षा घाल. ॥४।

 दृश्यादृश्यविभूतिवाहनकरी ब्रह्माण्डभाण्डोदरी &lt;br&gt;
 लीला नाटकसूत्रलेखनकरी विज्ञानदीपाङ्कुरी ।&lt;br&gt;
 श्रीविश्वेशमनःप्रसादनकरी काशीपुराधीश्वरी &lt;br&gt;
 भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥५॥

हे अन्नपूर्णा माते ! दृश्य आणि अदृश्य अशा ज्या काही ईश्वराच्या विभूती आहेत त्यांना आपापले कार्य करण्याची शक्ती तूच देतेस. सम्पूर्ण ब्रह्माण्डरूपी भांडे तुझ्याच उदरात सामावलेले आहे. लीलेने तूच हे जगत् रूपी नाटक लिहितेस - चालवतेस. तुझ्याच कृपेने भक्तांच्या हृदयात ज्ञानरूपी दीप प्रज्वलित होतो. काशीविश्वेश्वराच्या मनाला तूच प्रसन्न करतेस. अशा हे आई ! तू मला भिक्षा घाल. ॥५॥

 उर्वी सर्वजनेश्वरी भगवती मातान्नपूर्णेश्वरी वेणीनीलसमानकुन्तलहरी नित्यान्नदानेश्वरी ।&lt;br&gt;
 सर्वानन्दकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥६॥
हे आई ! तुझे मूल्य पृथ्वीपेक्षाही अधिक आहे. तू सर्व जनांची अधीश्वरी आहेस. तू पूर्णतेचे अन्न खायला देणारी माता आहेस. तुझ्या काळ्याभोर केसांच्या वेणीने मन आकृष्ट होते. तू नेहमी अन्नाचें दान करतेस, सर्वांना आनंद देतेस. नेहमी सर्वांचे कल्याण करतेस. सर्वांवर कृपा करणाऱ्या हे माते ! तू मला भिक्षा घाल. ॥६॥

 आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरी शम्भोस्त्रिभावाकरी&lt;br&gt; 
 काश्मीरत्रिपुरेश्वरी त्रिनयनी नित्याङ्कुरा शर्वरी ।&lt;br&gt;
 कामाकाङ्क्षकरी जनोदयकरी काशीपुराधीश्वरी &lt;br&gt;
 भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥७॥

आई ! 'अ' पासुन 'क्ष' पर्यंतच्या सर्व शब्दात तुझीच शक्ति आहे. कल्याण करणारी शक्ती जो शंभु त्याची तू प्राणवल्लभा आहेस. तुझ्या ठिकाणीं तीनही (प्रेमभाव, आत्मीयता आणि एकभाव) भाव आहेत. तुझ्या एकाच शरीरात काश्मीर म्हणजे स्थूल, सूक्ष्म आणि लिंग अशी तीन शरींरे आहेत. तुझ्या नेत्रात पोषक, शोधक आणि स्निग्ध असे तीन भाव आहेत. तुझ्या भावांना सतत अंकूर फुटत असतात. तू प्रेमाने फटके मारतेस. तू कामना पूर्ण करतेस आणि सर्व जीवांचा उदय करतेस. अशा हे माते ! तू मला भिक्षा घाल. ॥७॥

 देवी सर्वविचित्ररत्नरचिता दाक्षायणी सुन्दरी&lt;br&gt;
 वामा स्वादुपयोधराप्रियकरी सौभाग्यमाहेश्वरी ।&lt;br&gt;
 भक्ताभीष्टकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी &lt;br&gt; 
 भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥८॥

हे आई ! तू देवी म्हणजे प्रकाशरूप आहेस. तू स्वकार्यात दक्ष आहेस.(दक्ष प्रजापतीची कन्या म्हणूनही पार्वतीला दाक्षायणी असे नाव आहे.) तू सुन्दर आणि आकर्षक आहेस. तुझे स्तन्य मधुर आहे. तू सर्वांचे प्रिय करतेस. तू सर्व सौभाग्यसंपन्न अशी प्रत्यक्ष महेश्वराची पत्नी आहेस. (तू सर्व जगाला सौभाग्य देणारी आहेस.) तू भक्तांचे कल्याण करतेस. तू दहा प्रकारची पापें नाहीशी करतेस. (अशुभ म्हणजे पाप. तीन कायिक, चार वाचिक आणि तीन मानसिक पापें आहेत.) अशा हे मातें ! तू मला भिक्षा घाल. ॥८॥

 चन्द्रार्कानलकोटिकोटिसदृशा चन्द्रांशुबिम्बाधरी&lt;br&gt;
 चन्द्रार्काग्निसमानकुंडलधरी चन्द्रार्कवर्णेश्वरी ।&lt;br&gt;
 मालापुस्तकपाशसांकुशधरी काशीपुराधीश्वरी&lt;br&gt;
 भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥९॥

हे आई ! कोटि कोटि चंद्र, सूर्य वा अग्नि ह्यांच्या तेजापेक्षाही तुझे तेज अधिक आहे. तुझे ओठ उदयाला येणाऱ्या चंद्राच्या किरणाप्रमाणे आरक्त आहेत. कानातील कुण्डले चंद्र-सूर्याप्रमाणे झळकत आहेत, अग्निप्रमाणे दैदिप्यमान आहेत. तुझा वर्णही चंद्र-सूर्याप्रमाणेच आहे. तू हातात पाश, माळा, पुस्तक आणि अंकुश धारण करतेस. अशा हे आई ! तू मला भिक्षा घाल. ॥९॥

 क्षत्रत्राणकरी महाऽभयकरी माता कृपासागरी &lt;br&gt;
 साक्षान्मोक्षकरी सदा शिवकरी विश्वेश्वरी श्रीधरी ।&lt;br&gt;
 दक्षाक्रन्दकरी निरामयकरी काशीपुराधीश्वरी &lt;br&gt; 
 भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥१०॥

हे माते अन्नपूर्णे ! समाजाचे रक्षण करणाऱ्या क्षत्रियांचेही तूच रक्षण करतेस. मोठमोठ्या भयांचे, संकटांचे तू हरण करतेस, अभय देतेस. तू सर्वांची माता आहेस. तू कृपासागर आहेस. मोक्ष देणारी आहेस. सदासर्वकाळ कल्याण करणारी आहेस. तू विश्वाची स्वामिनी आहेस. अव्याहत ऎश्वर्य देणारी आहेस. दक्ष प्रजापतीला तू आक्रन्दन करायला लावलेस. (दक्ष म्हणजे व्यवहारी. ह्यांना ध्येयनिष्ठ आणि तत्त्वनिष्ठ माणसें आवडत नाहीत. ध्येयनिष्ठ, तत्त्वनिष्ठ माणसांवर आक्रमण करणाऱ्यांचा तू नाश करतेस.) तू भक्तजनांना निरामय करतेस. अशा हे आई ! तू मला भिक्षा घाल. ॥१०॥

 भगवती भवरोगात्पीडितं दुष्कृतोत्थात् सुतदुहितृकलत्रोपद्रवेणानुयातम् ।&lt;br&gt;
 विलसदमृतदृष्ट्या वीक्ष्य विभ्रान्तचित्तं सकलभुवनमातस्त्राहि मामों नमस्ते ॥११॥

हे आई भगवतें ! मीच आचरलेल्या दुष्कृत्यांमुळे प्राप्त झालेल्या ह्या भवरोगाने मी अत्यन्त पीडित झालों आहे. पुत्र, कन्या, पत्नी ह्यांच्या उपद्रवाने हैराण झालो आहे. मी ह्या संसारात अत्यन्त गोंधळून गेलो आहे. अशा माझ्याकडे तू अमृतमय प्रसन्न दृष्टीने पाहा. ओंकारस्वरूप असलेल्या तुला माझा नमस्कार असो. ॥११॥

 माहेश्वरीमाश्रितकल्पवल्लीमहम्भवोच्छेदकरीं भवानीम् ।&lt;br&gt;
 क्षुधार्तजायातनयाद्युपेतस्त्वामन्नपूर्णे शरणं प्रपद्ये ॥१२॥
हे आई अन्नपूर्णे ! लोकदृष्ट्या तू महेश्वराची अर्धांगी परन्तु तत्त्वतः अधिष्ठानशक्ति आहेस. आश्रितांचे सर्व मनोरथ पूर्ण करणारी आहेस. भक्तांचा अहंकार आणि दुःखमय संसार ह्यांचा नाश करणारी आहेस. कल्याण, उत्कर्ष आणि समृद्धि ह्यांची प्राप्ति तूच करून देतेस. भुकेने व्याकूळ झालेला, पुत्र-कलत्र इत्यादि परिवाराने युक्त असा मी तुला शरण आलों आहे. ॥१२॥

 दारिद्र्यदावानलदह्यमानं पाह्यन्नपूर्णे गिरिराजकन्ये । &lt;br&gt;
 कृपाम्बुधौ मज्जय मां त्वदीये त्वत्पादपद्मार्पितचित्तवृत्तिम् ॥१३॥

हे गिरिराज कन्ये ! दारिद्र्यरूपी वणव्याने मी चोहीकडून होरपळून निघत आहे. माझा दाह शान्त होण्यासाठीं मी माझ्या सर्व चित्तवृत्ति तुझ्या चरणकमलांवर अर्पण केल्या आहेत. तू मला तुझ्या कृपारूपी सागरात निमग्न कर. माझे रक्षण कर. ॥१३॥

 अन्नपूर्णे सदापूर्णे शङ्करप्राणवल्लभे ।&lt;br&gt;
 ज्ञानवैराग्यसिद्‍ध्यर्थं भिक्षां देहि च पार्वति ॥१४॥

हे माते अन्नपूर्णे ! तू सदा, नित्य परिपूर्ण आहेस. तू शंकराची प्राण वल्लभा आहेस. माझ्या ठिकाणी ज्ञान आणि वैराग्य निर्माण होण्यासाठी हे आई ! तू मला भिक्षा घाल. ॥१४॥

 माता च पार्वतीदेवी पिता देवो महेश्वरः ।&lt;br&gt;
 बान्धवाः शिवभक्ताश्च स्वदेशो भुवनत्रयम् ॥१५॥

देवी पार्वती माझी माता आहे. भगवान महेश्वर माझे पिता आहेत. सर्व शिवभक्त हे माझे बांधव आहेत आणि त्रिभुवन हाच माझा स्वदेश आहे. ॥१५॥

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
इति श्रीमच्छंकराचार्यविरचितमन्नपूर्णास्तोत्रं संपूर्णम् ।
&lt;/div&gt;

[[वर्ग:स्तोत्रे]]</text>
      <sha1>tmw4arwxv7s7lb2xpm8a52487qxo80s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>देव्यपराधक्षमापनस्तोत्रम् ( अनुवाद पर्याय २)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5430</id>
    <revision>
      <id>35533</id>
      <parentid>35175</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14032" sha1="thhw35ye83v7glqgy11dh7t41q8pc0y" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''देव्यपराधक्षमापनस्तोत्रम्'''
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''न मन्त्रं नो यन्त्रं तदापि च न जाने स्तुतिमहो''' &lt;br&gt;
'''न चाह्वानं ध्यानं तदापि च न जाने स्तुतिकथाः ।''' &lt;br&gt;
'''न जाने मुद्रास्ते तदापि च न जाने विलपनं''' &lt;br&gt;
'''परं जाने मातस्त्वदनुसरणं क्लेशहरणम् ॥ १ ॥'''

हे माते! मला मंत्र कळत नाही, यंत्र कळत नाही, तसेच तुझी स्तुती कशी करावी हे ही मला कळत नाही. तुझे आवाहन कसें करावें, ध्यान कसें करावें हेही मला समजत नाही. तुझी स्तुती करण्यास योग्य अशा कथाही मला माहीत नाहींत. मंत्र किंवा उपासना शास्त्रातील तुझ्या मुद्रा कोणत्या आणि त्या कशा कराव्यात हेही मला माहीत नाही. हे आई! तुझ्यापुढे विलाप कसा करावा हेही मला कळत नाही. पण आई! तुला अनुसरले असता, तुला शरण गेले असता सर्व क्लेशांचा, दुःखांचा, संकटांचा नाश होतो एवढें मात्र मला कळतें. ॥१॥

'''विधेरज्ञानेन द्रविणविरहेणालसतया''' &lt;br&gt;
'''विधेयाशक्यत्वात्तव चरणयोर्या च्युतिरभूत् ।''' &lt;br&gt;
'''तदेतत्क्षन्तव्यं जननि सकलोद्धारिणि शिवे ''' &lt;br&gt;
'''कुपुत्रो जायेत क्वचिदपि कुमाता न भवति ॥ २ ॥'''

हे आई ! तुझ्या पूजापद्धतीचे मला ज्ञान नसल्याने, तुझी पूजा करण्यास लागणारे द्रव्यही माझ्याजवळ पुरेसे नसल्याने आणि माझ्यात पुरेपूर आळस भरलेला असल्याने तुझी पूजा करणें मला शक्य झाले नाही आणि तुझ्या चरणाला मी अंतरलो; त्याबद्द्ल सर्वांचा उद्धार करणाऱया हे कल्याणमयी आई ! मला तू क्षमा कर. कारण कुपुत्र जन्माला येऊं शकेल पण आई मात्र कधी कुमाता होऊ शकत नाही. ॥ २ ॥

'''पृथिव्यां पुत्रास्ते जननि बहवः सन्ति सरलाः ''' &lt;br&gt;
'''परं तेषां मध्ये विरलतरलोऽहं तव सुतः ।''' &lt;br&gt;
'''मदीयोऽयं त्यागः समुचितमिदं नो तव शिवे'''&lt;br&gt;
'''कुपुत्रो जायते क्वचिदपि कुमाता न भवति ॥ ३॥'''

हे माते ! ह्या पृथ्वीवर सरळ वागणारे तुझे पुष्कळ पुत्र आहेत. पण त्या मध्ये मीच एक निराळा आणि चंचल वृत्तीचा असा तुझा मुलगा आहे. तरीपण हे कल्याणकारी आई ! माझा त्याग करणे तुला योग्य नाही,  कारण कुपुत्र जन्माला येऊं शकेल पण आई मात्र कधी कुमाता होऊ शकत नाही. ॥ ३ ॥

'''जगन्मातर्मातस्तव चरणसेवा न रचिता '''&lt;br&gt;
'''न वा दत्तं देवि द्रविणमपि भूयस्तव मया ।''' &lt;br&gt;
'''तथापि त्वं स्नेहं मयि निरुपमं यत्प्रकुरुषे'''&lt;br&gt;
'''कुपुत्रो जायेत क्वचिदपि कुमाता न भवति ॥ ४ ॥'''

हे जगदम्बे माते, मी तुझी चरणसेवा केली नाही. किंवा तुला उद्देशून मी पुष्कळसे द्रव्यदानही केले नाही. तरीदेखील तू माझ्यावर अजोड प्रेम करतेस. ह्यावरून हेच सिद्ध होते की कुपुत्र जन्माला येऊं शकेल पण आई मात्र कधी कुमाता होऊ शकत नाही.  ॥ ४ ॥

'''परित्यक्ता देवा विविधविधसेवाकुलतया'''&lt;br&gt;
'''मया पञ्चाशीतेरधिकमपनीते तु वयसि ।''' &lt;br&gt;
'''इदानीं चेन्मातस्तव यदि कृपा नापि भविता'''&lt;br&gt;
'''निरालम्बो लम्बोदरजननि कं यामि शरणम् ॥ ५ ॥'''

हे गणेशमाते, मी अनेक देवांच्या निरनिराळ्या सेवा करण्यात व्यग्र होऊन (ते प्रसन्न न झाल्याने त्यांना) सोडून दिले. (असे करता करता) वयाची पंच्याऐंशी वर्षे उलटून गेली. हे माते, आताही जर तुझी कृपा झाली नाही, तर निराधार असा मी कोणाला बरे शरण जाऊ ? ॥ ५ ॥

'''श्र्वपाको जल्पाको भवति मधुपाकोपमगिरा'''&lt;br&gt;
'''निरातङ्को रङ्को विहरति चिरं कोटिकनकैः ।''' &lt;br&gt;
'''तवापर्णे कर्णे विशति मनुवर्णे फलमिदं ''' &lt;br&gt;
'''जनःको जानीते जनानि जपनीयं जपविधौ ॥ ६ ॥'''

हे अपर्णामाते, तुझ्या मंत्राची अक्षरे कानी पडताच निरक्षरसुद्धा अतिशय मधूर वाणीचा वक्ता होतो. तसेच निर्धनसुद्धा कोट्याधीश होऊन निर्भयपणे वावरतो. (कानावर मंत्राक्षरे पडण्याचे जर एवढे फल तर) हे माते, त्या मंत्राचा जप करण्याचे फल केवढे असेल, हे कोणता मनुष्य जाणू शकेल बरे ! ॥ ६ ॥

'''चिताभस्मालेपो गरलमशनं दिक्पटधरो'''&lt;br&gt;
'''जटाधारी कण्ठे भुजगपतिहारी पशुपतिः ।''' &lt;br&gt;
'''कपाली भूतेशो भजति जगदीशैकपदवीं'''&lt;br&gt;
'''भवानि त्वत्पाणिग्रहणपरिपाटीफलमिदम् ॥ ७ ॥'''

आई भवानी ! ज्याला अंगाला लावायला चितेचे भस्म आहे, खायला विष आहे, नेसा पांघरायला दिशा हीच वस्त्रे आहेत, मस्तकावर जटांचा जंजाळ आहे, गळ्यामध्ये सर्पांची माळ आहे, जो पशुपती म्हणजे वृषभावर बसतो, हातात भिक्षापात्र म्हणून ज्याने मनुष्याची कवटी धारण केली आहे, जो भूतगणांचा स्वामी आहे अशा शंकराला सुद्धा जगदीश विश्वनाथ अशी श्रेष्ठ पदवी प्राप्त झाली ह्याचे कारण तू त्यांना हात दिलास. तुझ्याशी केलेल्या पाणीग्रहणाचे हे फळ आहे. ॥ ७ ॥

'''न मोक्षस्याकाङ्क्षा भवविभववाञ्छापि च न मे'''&lt;br&gt;
'''न विज्ञानापेक्षा शशिमुखि सुखेच्छापि न पुनः ।''' &lt;br&gt;
'''अतस्त्वां संयाचे जननि जननं यातु मम वै'''&lt;br&gt;
'''मृडानी रुद्राणी शिव शिव भवानीति जपतः ॥ ८ ॥'''

हे चन्द्रमुखी माते, मला मोक्षाची इच्छा नाही. तशी प्रपंचातल्या वैभवाचीही इच्छा नाही. विज्ञान जाणुन घेण्याची इच्छा नाही किंवा सुखाचीही इच्छा नाही. तर माझी तुझ्या चरणी एवढीच प्रार्थना आहे की, माझा (सारा) जन्म मृडानी, रुद्राणी, शिव, शिव, भवानी असा अजप करण्यातच व्यतित होवो. ॥ ८ ॥

'''नाराधितासि विधिना विविधोपचारैः'''&lt;br&gt;
'''किं रुक्षचिन्तनपरैर्न कृतं वचोभिः ।'''&lt;br&gt;
'''श्यामे त्वव यदि किञ्चन मय्यनाथे '''&lt;br&gt;
'''धत्से कृपामुचितमम्ब परं तवैव ॥ ९ ॥'''

हे श्यामवर्णे, निरनिराळ्या उपचारांनी मी तुझी विधिपूर्वक पुजा केली नाही. उलट कठोर विचारांनी भरलेल्या शब्दांनी (इतरांना दुखवण्यासारखे) कोणते दुष्कृत्य केले नाही?(असे असूनही) हे माते,निराधार अशा माझ्यावर जर तू थोडीशी जरी कृपा करीत असशील, तर ते तुला म्हणूनच शोभण्यासारखे आहे. (कारण तू माझी आई आहेस.) ॥ ९ ॥

'''आपत्सु मग्नः स्मरणं त्वदीयं  करोमि दुर्गे करुणार्णवेशि ।'''&lt;br&gt;
'''नैतच्छठत्वं मम भावयेथाः  क्षुधातृषार्ता जननीं स्मरन्ति ॥ १० ॥'''

हे आई दुर्गे ! हे दयासागर देवी ! संकटात बुडाल्यामुळे मी तुझे स्मरण करतो, हा माझा धूर्तपणा आहे, असे मानू नकोस.कारण तहान-भूकेने व्याकूळ झाल्यावरच (मुलांना) आईची आठवण येते. ॥ १० ॥

'''जगदम्ब विचित्रमत्र किं परिपूर्णा करुणास्ति चेन्मयि ।'''&lt;br&gt;
'''अपराधपरम्परावृत्तं न हि माता समुपेक्षते सुतम् ॥ ११ ॥'''

हे जगदम्बे, तुझी माझ्यावर परीपूर्ण कृपा आहे,यात आश्र्चर्य ते काय? मुलाने कितीही अपराध केले तरी आई काही मुलाचा त्याग करीत नाही ! ॥ ११ ॥

'''मत्समः पातकी नास्ति पापघ्नी त्वत्समा न हि ।'''&lt;br&gt;
'''एवं ज्ञात्वा महादेवि यथा योग्यं तथा कुरु ॥ १२ ॥'''

हे महादेवी, माझ्यासारखा पापी कोणी नाही आणि पापे नाहीशी करणारी तुझ्यासारखी कोणी नाही. हे ध्यानात घेऊन तुला जे योग्य वाटेल, ते कर. ॥ १२ ॥

&lt;br&gt;
॥ इति श्रीशंकराचार्यविरचितं देव्यपराधक्षमापनस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥ 

&lt;/div&gt;

[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>thhw35ye83v7glqgy11dh7t41q8pc0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रामरक्षा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5431</id>
    <revision>
      <id>35538</id>
      <parentid>35218</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31932" sha1="6076nrkf8g0wmw6qrfcon5f56balobd" xml:space="preserve">{{हिंदू धर्मग्रंथ}}
==ध्यान==
&lt;blockquote style=&quot;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;

ॐ श्रीगणेशाय नमः ।&lt;br /&gt;
अस्य श्रीरामरक्षास्तोत्रमन्त्रस्य ।&lt;br /&gt;
बुधकौशिकऋषिः ।&lt;br /&gt;
श्रीसीतारामचन्द्रो देवता ।&lt;br /&gt;
अनुष्टुप् छ्न्दः ।  सीता शक्तिः ।&lt;br /&gt;
श्रीमद्‍हनुमान् कीलकम् । श्रीरामचन्द्रप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ।&lt;br /&gt;

अथ ध्यानम् ।&lt;br /&gt;
ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बद्धपद्मासनस्थम्‌ ।&lt;br /&gt;
पीतं वासो वसानं नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम् ।&lt;br /&gt;
वामाङ्कारूढसीता-मुखकमल-मिलल्लोचनं नीरदाभम्‌ ।&lt;br /&gt;
नानालङ्कारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डनं रामचन्द्रम् ॥&lt;br /&gt;
इति ध्यानम् ।
&lt;/div&gt;
&lt;/blockquote&gt;

ज्याचे हात गुडघ्यापर्यंत लांब आहेत व ज्याने धनुष्य-बाण (हातात) धारण केली आहेत, जो बद्धपद्मासनात बसला आहे, ज्याने पिवळे वस्त्र, (पीतांबर) परिधान केले आहे, ज्याचे डोळे ताज्या कमळाच्या पाकळीप्रमाणे सुंदर आहेत व जो प्रसन्न असून डाव्या मांडीवर बसलेल्या सीतेच्या मुखकमलाकडे ज्याची दृष्टी लागलेली आहे, पाण्याने भरलेल्या मेघाप्रमाणे (श्यामवर्णाची) ज्याची कांती आहे, जो अनेक प्रकारच्या अलंकारांनी सुशोभित आहे, जो मोठे जटामंडळ धारण करणारा आहे, त्या प्रभू श्रीरामचंद्राचे (प्रारंभी) ध्यान करावे.

==स्तोत्र==
&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम् । एकैकमक्षरं पुंसां महापातकनाशनम् ॥१॥&lt;br /&gt;
ध्यात्वा नीलोत्पलश्यामं रामं राजीवलोचनम् । जानकीलक्ष्मणोपेतं जटामुकुटमण्डितम् ॥२॥&lt;br /&gt;
सासीतूणधनुर्बाणं पाणिं नक्तं चरान्तकम् । स्वलीलया जगत्‌त्रातुम आविर्भूतमजं विभुम् ॥३॥
&lt;/div&gt;

श्रीरघुनाथाचे (रामचंद्राचे) चरित्र शंभर कोटी श्लोकाइतके विस्तृत आहे व त्यातील एकेक अक्षर सुद्धा मनुष्याच्या मोठमोठ्या पापांचा नाश करणारे असे आहे.॥१॥

नीलकमलाप्रमाणे ज्याचा श्यामवर्ण आहे व कमलासारखे दीर्घ आणि प्रफुल्ल असे ज्याचे डोळे आहेत, ज्याच्या सन्निध सीता व लक्ष्मण आहे, जटांच्या मुकुटामुळे जो सुशोभित दिसत आहे, ज्याच्या एका हाती खड्ग, पाठीला बाणांचा भाता व दुसऱ्या हाती धनुष्यबाण आहे व जो राक्षसांचा नाश करणारा आहे; खरोखर जन्मरहित व व्यापक असूनही जो परमेश्वर जगाचे रक्षण करण्याकरिता सहज लीलेने रामरूपाने अवतीर्ण झालेला आहे, अशा प्रभूचे ध्यान करून पातकांचा नाश करणाऱ्या व सर्व कामना पुरविणाऱ्या या रामरक्षास्तोत्राचे सुज्ञ माणसाने पठण करावे. ॥२,३॥

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
रामरक्षां पठेत् प्राज्ञः पापघ्नीं सर्वकामदाम् । शिरो मे राघवः पातु भालं दशरथात्मजः ॥४॥&lt;br /&gt;
कौसल्येयो दृशौ पातु विश्वामित्रप्रियः श्रुती । घ्राणं पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सलः ॥५॥&lt;br /&gt;
जिव्हां विद्यानिधिः पातु कण्ठं भरतवन्दितः । स्कन्धौ दिव्यायुधः पातु भुजौ भग्नेशकार्मुकः ॥६॥
&lt;/div&gt;
सुविख्यात रघुराजाच्या वंशांत जन्मलेला राम माझ्या मस्तकाचे रक्षण करो. दशरथराजाचा पुत्र राम माझ्या कपाळाचे रक्षण करो. ॥४॥

कौसल्याराणीचा पुत्र राम माझ्या दोन्ही डोळ्यांचे रक्षण करो. विश्वामित्र ऋषींचा आवडता शिष्य असा राम माझ्या दोन्ही कानांचे रक्षण करो. (विश्वामित्राच्या) यज्ञाचे रक्षण करणारा राम माझ्या नाकाचे रक्षण करो. बंधू लक्ष्मणावर प्रेम करणारा राम माझ्या मुखाचे रक्षण करो. ॥५॥

सर्व विद्या धारण करणारा राम माझ्या जिभेचे रक्षण करो. भरताने ज्याला वंदन केले आहे असा राम माझ्या कंठाचे रक्षण करो. दिव्य अशी शस्त्रे ज्याच्यापाशी आहेत असा राम माझ्या दोन्ही खांद्यांचे रक्षण करो. शिवधनुष्याचा (सीतास्वयंवरप्रसंगी) ज्याने भंग केला आहे असा राम माझ्या दोन्ही बाहूंचे रक्षण करो. ॥६॥

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
करौ सीतापतिः पातु हृदयं जामदग्न्यजित् । मध्यं पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रयः ॥७॥&lt;br /&gt;
सुग्रीवेशः कटि: पातु सक्थिनी हनुमत्प्रभुः । ऊरू रघूत्तमः पातु रक्षःकुलविनाशकृत् ॥८॥&lt;br /&gt;
जानुनी सेतुकृत् पातु जंघे दशमुखान्तकः । पादौ बिभीषणश्रीदः पातु रामोऽखिलं वपुः ॥९॥
&lt;/div&gt;

सीतेचा पती राम माझ्या हातांचे रक्षण करो. परशुरामाला जिंकणारा राम माझ्या हृदयाचे रक्षण करो. खर नावाच्या राक्षसाचा नाश करणारा राम माझ्या शरीराच्या मध्य भागाचे रक्षण करो. जांबुवानाला आश्रय देणारा राम माझ्या नाभीचे - बेंबीचे रक्षण करो. ||७॥

सुग्रीवाचा स्वामी राम माझ्या कमरेचे रक्षण करो. हनुमंताचा प्रभू राम माझ्या दोन्ही जांघांचे रक्षण करो. राक्षसकुलाचा विनाश करणारा रघुकुलश्रेष्ठ राम माझ्या दोन्ही मांड्यांचे रक्षण करो. ॥८॥

समुद्रावर सेतू बांधणारा राम माझ्या दोन्ही गुडघ्यांचे रक्षण करो. दशमुखी रावणाचा नाश करणारा राम माझ्या दोन्ही पायांच्या पोटऱ्यांचे रक्षण करो. बिभीषणाला राजलक्ष्मी देणारा राम माझ्या दोन्ही पावलांचे रक्षण करो आणि सर्वांना आनंद देणारा श्रीराम प्रभू माझ्या सर्व शरीराचे रक्षण करो. ॥९॥

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
एतां रामबलोपेतां रक्षां यः सुकृती पठेत् । स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् ॥१०॥ &lt;br&gt;
पातालभूतलव्योमचारिणश्छद्मचारिणः । न द्रष्टुमपि शक्तास्ते रक्षितं रामनामभिः ॥११॥ &lt;br&gt;
रामेति रामभद्रेति रामचन्द्रेति वा स्मरन् । नरो न लिप्यते पापैर् भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति ॥१२॥
&lt;/div&gt;
फ़लश्रुति - याप्रमाणे रामाच्या सामर्थ्याने युक्त असलेल्या या रामरक्षेचे जो पुण्यवान् मनुष्य पठण करील, तो दीर्घायुषी, सुखी, पुत्रवान्, सर्व कार्यात विजय मिळविणारा आणि विनयसंपन्न असा होईल. ॥१०॥

या रामनामांनी रक्षण केलेल्या मनुष्याला पाताळ, भूमी किंवा आकाशात संचार करणारे कपटी लोक डोळ्यांनी पाहूही शकत नाहीत. ॥११॥

राम, रामभद्र किंवा रामचंद्र अशा नावांनी श्रीरामाचे स्मरण करणारा माणूस केव्हाही पापांनी लिप्त होत नाही व त्याला अनेक सुखोपभाग मिळून शेवटी मोक्ष मिळतो. ॥१२॥

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
जगज्जेत्रैकमन्त्रेण रामनाम्नाभिरक्षितम् । यः कण्ठे धारयेत् तस्य करस्थाः सर्वसिद्धयः ॥१३॥ &lt;br&gt;
वज्रपञ्जरनामेदं यो रामकवचं स्मरेत् । अव्याहताज्ञः सर्वत्र लभते जयमण्ङ्लम् ॥१४॥ &lt;br&gt;
आदिष्टवान् यथा स्वप्ने रामरक्षांमिमां हरः । तथा लिखितवान् प्रातः प्रबुद्धो बुधकौशिकः ॥१५॥ &lt;br&gt;
आरामः कल्पवृक्षाणां विरामः सकलापदाम् । अभिरामस्त्रिलोकानां रामः श्रीमान् स नः प्रभुः ॥१६॥
&lt;/div&gt;

सर्व जगाला जिंकणारा मुख्य मंत्र जो रामनाम, त्या मंत्राने अभिरक्षित - मंतरलेला पदार्थ (ताईत इत्यादी) जो आपल्या गळ्यात धारण करतो, त्याला सर्व सिद्धी सहज हस्तगत होतात. ||13||

इंद्राच्या वज्राचा पिंजरा जसा अत्यंत संरक्षक, तसे हे रामकवच - रामरक्षास्तोत्र असल्यामुळे यालाही वज्रपंजर असे नाव आहे. याचे जो स्मरण करतो, त्याची आज्ञा अबाधित, सर्वत्र मानली जाते आणि त्याला सर्व ठिकाणी जय मिळून नेहमी त्याचे कल्याण होते. ||14||

अशी ही रामरक्षा भगवान् शंकरांनी बुधकौशिक ऋषींना स्वप्नात जशी सांगितली, तशीच ती सकाळी जागे झाल्यावर त्यांनी लिहून ठेविली. ||15||

रामस्तुति - श्रीराम हा कल्पवृक्षांचा जणू सुंदर बगीचाच आहे. सर्व आपत्ती घालविणारा व त्रैलोक्यात मनोहर असा तो श्रीमान् राम आमचा प्रभू आहे. ||16||

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
तरुणौ रूपसंपन्नौ सुकुमारौ महाबलौ । पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ ॥१७॥ &lt;br&gt;
फलमूलाशिनौ दान्तौ तापसौ ब्रम्हचारिणौ । पुत्रौ दशरथस्यैतौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥१८॥ &lt;br&gt;
शरण्यौ सर्वसत्त्वानां श्रेष्ठौ सर्वधनुष्मताम् । रक्षः कुलनिहन्तारौ त्रायेतां नो रघूत्तमौ ॥१९॥ &lt;br&gt;
आत्तसज्यधनुषाविषुस्पृशा वक्षयाशुगनिषङ्गसङ्गिनौ । रक्षणाय मम रामलक्ष्मणावग्रतः पथि सदैव गच्छताम् ॥२०॥  
&lt;/div&gt;
वयाने तरुण, रूपवान्, सुकुमार, अतिशय बलवान्, कमलपत्राप्रमाणे विस्तृत नेत्र असलेले, वल्कले आणि कृष्णाजिन हीच वस्त्रांप्रमाणे परिधान करणारे, कंदमूळफळे भक्षण करणारे, सर्व धनुर्धरांमध्ये श्रेष्ठ, राक्षसांच्या कुलाचा संहार करणारे व रघुकुलातील प्रमुख असे दशरथाचे पुत्र, राम-लक्ष्मण हे दोघे बंधू आमचे रक्षण करोत. ॥१७-१८-१९॥

सज्ज धनुष्ये धारण करणारे बाणांना हस्तस्पर्श करणारे, व अक्षय बाणांचे भाते बाळगणारे राम-लक्ष्मण माझ्या रक्षणाकरिता मार्गामध्ये नेहमी पुढे चालोत. ॥२०॥

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
संनद्धः कवची खड्गी चापबाणोधरो युवा । गच्छ्न् मनोरथोऽस्माकं रामः पातु सलक्ष्मणः ॥२१॥ &lt;br&gt;
रामो दाशरथी शूरो लक्ष्मणानुचरो बली । काकुत्स्थः पुरुषः पूर्णः कौसल्येयो रघूत्तमः ॥२२॥ &lt;br&gt;
वेदान्तवेद्यो यज्ञेशः पुराणपुरुषोत्तमः | जानकीवल्लभः श्रीमानप्रमेयपराक्रमः ॥२३॥ &lt;br&gt;
इत्येतानि जपेन्नित्यं मद्भक्तः श्रद्धयान्वितः । अश्वमेधाधिकं पुण्यं संप्राप्नोति न संशयः ॥२४॥
&lt;/div&gt;

निरंतर सज्ज असलेला, अंगात कवच (चिलखत) घातलेला, हाती खड्ग आणि धनुष्यबाण धारण करणारा, आमचा मूर्तिमंत मनोरथच की काय असा, लक्ष्मणासह गमन करणारा तरुण राम आमचे रक्षण करो. ॥२१॥

आनंद देणारा, दशरथाचा पुत्र, शूर लक्ष्मण ज्याचा सेवक आहे असा, बलवान्, ककुत्स्थकुलोत्पन्न, महापुरुष, पूर्णब्रह्म, कौसल्यातनय, रघूत्तम, वेदांतशास्त्राने ज्ञेय, यज्ञांचा स्वामी, पुराणपुरुषोत्तम, जानकीचा प्रिय, वैभव संपन्न, अतुल पराक्रमी, अशा या नावांचा श्राद्धपूर्वक नेहमी जप करणाऱ्या माझ्या भक्ताला अश्वमेध यज्ञाच्या पुण्याहून अधिक पुण्य लाभते, यात संशय नाही. (असे शंकराचे अभिवचन आहे). ॥२२-२३-२४॥।

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
रामं दूर्वादलश्यामं पद्माक्षं पीतवाससम् । स्तुवन्ति नामभिर्दिव्यैर् न ते संसारिणो नरः ॥२५॥&lt;br&gt;
रामं लक्ष्मणपूर्वजं रघुवरं सीतापतिं सुन्दरं । &lt;br&gt;
काकुत्स्थं करुणार्णवं गुणनिधिं विप्रप्रियं धार्मिकम् । &lt;br&gt;
राजेन्द्रं सत्यसन्धं दशरथनयं श्यामलं शान्तमूर्तिं । &lt;br&gt;
वन्दे लोकाभिरामं रघुकुलतिलकं राघवं रावणारिम् ॥२६॥
&lt;/div&gt;

दूर्वेच्या पानाप्रमाणे श्यामवर्णाचा, कमलनेत्र आणि पीतांबर परिधान करणाऱ्या अशा रामाची, या दिव्य नावांनी जी मनुष्ये स्तुती करितात, ती जन्ममरणाच्या संसारातून सुटतात. ||२५||

लक्ष्मणाचा ज्येष्ठ भ्राता, रघुकुलश्रेष्ठ, सीतेचा पती सुंदर, ककुत्स्थकुलोत्पन्न, दयासागर, सद्गुणांचा निधी ब्राह्मण ज्याला प्रिय आहेत असा, धार्मिक, राजेंद्र, सत्यप्रतिज्ञ दशरथपुत्र, सावळ्या वर्णाचा, शांतमूर्ति, लोकांना आनंद देणारा, रघुकुलाला तिलकाप्रमाणे शोभणारा आणि रावणाचा शत्रू जो राघव श्रीराम, त्याला मी वंदन करतो. ||२६||

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
रामाय रामभद्राय रामचंद्राय वेधसे । रघुनाथाय नाथाय सीतायाः पतये नमः ॥२७॥ 

श्रीराम राम रघुनन्दन राम राम । श्रीराम राम भरताग्रज राम राम । &lt;br&gt;
श्रीराम राम रणकर्कश राम राम । श्रीराम राम शरणं भव राम राम ॥२८॥ 

श्रीरामचन्द्रचरणौ मनसा स्मरामि । श्रीरामचन्द्रचरणौ वचसा गृणामि ।
श्रीरामचन्द्रचरणौ शिरसा नमामि । श्रीरामचन्द्रचरणौ शरणं प्रपद्ये ॥२९॥
&lt;/div&gt;

राम, रामभद्र, रामचंद्र, वेधस्, रघुनाथ, नाथ, अशी ज्याची नावे आहेत त्या सीतापतीला माझा नमस्कार असो. ||२७||

हे रघुकुलनंदन श्रीरामा, हे भरताच्या ज्येष्ठ बंधू श्रीरामा, हे रणांगणांत कठोरपणा करणाऱ्या श्रीरामा, रामा, तू आमचा रक्षणकर्ता हो ! ||२८||

मी श्रीरामचंद्राच्या चरणांचे मनाने स्मरण करतो. मी श्रीरामचंद्राच्या चरणांचे वाणीने स्तवन करतो. मी श्रीरामचंद्राच्या चरणांचे मस्तकाने नमन करतो. मी श्रीरामचंद्राच्या चरणी शरण आलो आहे. ||२९||

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
माता रामो मत्पिता रामचन्द्रः । स्वामी रामो मत्सखा रामचन्द्रः । &lt;br&gt;
सर्वस्वं मे रामचन्द्रो दयालुर्नान्यं जाने नैव जाने न जाने ॥३०॥ &lt;br&gt;
दक्षिणे लक्ष्मणो यस्य वामे तु जनकात्मजा । पुरतो मारुतिर्यस्य तं वन्दे रघुनन्दनम् ॥३१॥ &lt;br&gt;
लोकाभिरामं रणरङ्गधीरं राजीवनेत्रं रघुवंशनाथम् । कारुण्यरूपं करुणाकरं तं श्रीरामचन्द्रं शरणं प्रपद्ये ||३२॥
&lt;/div&gt;

माझी माता व माझा पिता रामचंद्र आहे. माझा स्वामी व माझा मित्र रामचंद्र आहे. फ़ार काय, माझे सर्वस्व हा दयाळू रामचंद्र आहे. दुसऱ्या कोणाला मी जाणत नाही; मुळीच जाणत नाही; अगदी जाणत नाही. ||३०||

ज्याच्या उजव्या बाजूला लक्ष्मण आहे आणि डाव्या बाजूला जनकतनया सीतादेवी आहे व ज्याच्या पुढे मारुती उभा आहे, त्या रघुनंदनाला मी वंदन करतो. ||३१||

लोकांना आनंद देणारा, रणांगणांत धैर्य धरणारा, कमलाप्रमाणे नेत्र असलेला, रघुवंशाचा अधिपती व दयेची मूर्ती असा जो करुणासागर श्रीरामचंद्र त्याला मी शरण आलो आहे. 
||३२||

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
मनोजवं मारुततुल्यवेगं । जितेद्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठं । &lt;br&gt;
वातात्मजं वानरयूथमुख्यं । श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये ॥३३॥&lt;br&gt;
कूजन्तं राम रामेति मधुरं मधुराक्षरम् आरुह्य कविताशाखां वन्दे वाल्मीकिकोकिलम् ॥३४॥&lt;br&gt;
आपदामपहर्तारं दातारं सर्वसंपदाम् । लोकाभिरामं श्रीरामं भूयो भूयो नमाम्यहम् ॥३५॥ &lt;br&gt;
भर्जनं भवबीजानामर्जनं सुखसंपदाम् । तर्जनं यमदूतानां राम रामेति गर्जनम् ॥३६॥
&lt;/div&gt;

मारुतिस्तुति - मनाप्रमाणे वेगाने गमन करणारा, वाऱ्याप्रमाणे वेगवान् आपली इंद्रिये जिंकून स्वाधीन ठेवणारा, बुद्धिमंतांत श्रेष्ठ आणि वानरसमुदायाचा मुख्य अशा वायुपुत्र श्रीरामदूत हनुमंताला मी शरण आलो आहे. ||३३||

वाल्मीकिवंदन - कवितेच्या फांदीवर बसून, &quot;राम राम&quot; अशा गोड गोड अक्षरांचे मधुर गुंजन करणाऱ्या वाल्मीकिरूपी कोकिळाला मी वंदन करतो. ||३४||

रामवंदन - आपत्तींचा नाश करणारा, सर्व संपत्ती देणारा, व लोकांना आनंद देणारा, असा जो श्रीराम त्याला मी पुनः पुनः नमस्कार करतो. ||३५||

राम, राम, अशी रामनामाची गर्जना ही संसाराची बीजे भर्जन करणारी (भाजून टाकणारी), सुखसंपत्तीचे अर्जन (प्राप्ती) करणारी, आणि यमाच्या दूतांचे तर्जन करणारी (दूतांना भीती दाखवणारी) अशी आहे. ||३६||

&lt;div style=&quot;text-align: center;border: 1px solid blue; padding: 2em;&quot;&gt;
रामो राजमणिः सदा विजयते रामं रमेशं भजे । रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः ।&lt;br&gt;
रामान्नास्ति परायणं परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहम् । रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥३७॥&lt;br&gt;
रामरामेति रामेति रमे रामे मनोरमे । सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥३८॥ &lt;br&gt;
इति श्रीबुधकौशिकविरचितं श्रीरामरक्षास्तोत्रं संपूर्णम् ।
&lt;/div&gt;

राजश्रेष्ठ 'राम' नेहमी विजय पावतो. त्या रमापती (सीतापती) 'रामास' मी भजतो. 'रामाने' राक्षसांची सेना मारली, त्या 'रामाला' माझा नमस्कार असो. मला 'रामाहून' दुसरा कोणी श्रेष्ठ वाटत नाही. मी 'रामाचा' दास आहे. माझ्या चित्ताचा लय नेहमी 'रामाच्या ठायी' होवो. हे 'रामा', माझा तू उद्धार कर ! ||३७||

शिव पार्वतीला सांगतात - हे सुवदने, राम, राम, राम, राम, अशा नामोच्चाराने मी मनाला आनंद देणाऱ्या श्रीरामाच्या ठायी रममाण होतो. श्रीरामाचे नाव हे (विष्णूच्या) सहस्रनामाशी बरोबरी करणारे आहे. ||३८||

याप्रमाणे बुधकौशिक ऋषींनी रचिलेले श्रीरामरक्षास्तोत्र समाप्त झाले.  

[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>6076nrkf8g0wmw6qrfcon5f56balobd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वेदसारशिवस्तवः</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5432</id>
    <revision>
      <id>35537</id>
      <parentid>35241</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12210" sha1="3pq66tqb72l75burfdgd2wa5rm0whk7" xml:space="preserve">
पशूनां पतिं पापनाशं परेशं गजेन्द्रस्य कृतिं वसानं वरेण्यम्।&lt;br&gt;
जटाजूट मध्येस्फुद्वाङ्गवारिं महादेवमेकं स्मरामि स्मरारिम् ॥१॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' पशु म्हणजे जीव, त्यांचा पति म्हणजे स्वामी, पापांचा नाश करणारा, हत्तीचे कातडे धारण करणारा, श्रेष्ठ आणि ज्याच्या जटासमूहामध्ये गंगेचा प्रवाह शोभत आहे तसेच मदनाला भस्म करणाऱ्या भगवान शंकराचे मी स्मरण करतो. ॥१॥

महेशं सुरेशं सुरारातिनाशं  विभुं विश्वनाथं विभूत्यङ्गभूषम् ।&lt;br&gt;
विरूपाक्षमिन्द्वर्कवह्नित्रिनेत्रं सदानन्दमीडे प्रभुं पञ्चवक्त्रम् ॥२॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' महान सत्ताधीश, सर्व देवांचा अधिपती, देवांचे शत्रू जे राक्षस - त्यांचा नाश करणारा, सर्वव्यापी, विश्वनाथ, भस्मामुळे ज्याचे सर्व अंग शोभत आहे व नेत्र विषमसंख्या (तीन) असल्याने ज्याला विरूपाक्ष म्हणतात अशा चन्द्र, सूर्य आणि अग्नि ज्याचे नेत्र आहेत त्या सदानंद प्रभु पंचानन भगवान शंकराची मी स्तुती करतो. ॥२॥

गिरीशं गणेशं गले नीलवर्णं  गवेन्द्राधिरूढं गणातीतरूपम् ।&lt;br&gt;
भवं भास्वरं भस्मना भूषिताङ्गं  भवानीकलत्रं भजे पञ्चवक्त्रम् ॥३॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' जे गिरीश आहेत आणि (प्रथमगणांचे अधिपती असल्याने) गणेशही आहेत, ज्यांचा गळा नीलवर्णी आहे, जे नंदीवर बसलेले आहेत, जे गणांच्या पलीकडचे (अर्थात त्यांचे स्वामी) आहेत, (गुणातीतरूपम् असा पाठ घेतल्यास सत्व, रज, तम ह्या तीन गुणांच्या पलीकडचे) जगाचे आदिकारण असल्याने 'भव' आहेत, देदीप्यमान(प्रकाशरूप) आहेत, ज्यांचे अंग भस्माने भूषित झालेले आहे, भवानी म्हणजे पार्वती ज्यांची पत्‍नी आहे अशा त्या पंचानन भगवान शंकराची मी भक्ती करतो. ॥३॥

शिवाकान्त शम्भो शशाङ्कार्धमौले महेशान शूलिन् जटाजूटधारिन् ।&lt;br&gt;
त्वमेको जगद्व्यापको विश्वरूप प्रसीद प्रसीद प्रभो पूर्णरूप ॥४॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' हे पार्वतीपते शंकरा! हे शंभो ! (शं म्हणजे कल्याण) मस्तकावर चन्द्रकोर धारण करणारे, थोर सत्ताधीश लोकपालांचेही अधिपती, हातात त्रिशूळ असलेले, मस्तकावर जटांचा भार धारण करणारे, एकमात्र तुम्हीच जगाला व्यापून आहात. विश्वाच्या रूपाने नटलेल्या हे पूर्णरूप प्रभो ! प्रसन्न व्हा, प्रसन्न व्हा. ॥४॥

परात्मानमेकं जगद्‍बीजमाद्यं निरीहं निराकारमोङ्‍कारवेद्यम् ।&lt;br&gt;
यतो जायते पाल्यते येन विश्वं तमीशं भजे लीयते यत्र विश्वम् ॥५॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' हे परमेश्वरा ! तुम्हीच एक ह्या सर्व जगाचे बीज म्हणजे आदिकारण आहात. निरीह (निरिच्छ), निराकार, प्रणव (ओंकार) ज्याच्या स्वरूपाचे प्रतिपादन करतो असे म्हणजे ओंकाराने जाणण्यास योग्य, सर्व विश्वाचे निर्माण आणि पालन करणारे, आणि शेवटी स्वतःमध्ये विश्वाचा लय करणाऱ्या प्रभू शंकराला मी भजतो. ॥५॥

न भूमिर्न चापो न वह्निर्न वायुर्न चाकाशमास्ते न तन्द्रा न निद्रा ।&lt;br&gt;
न ग्रीष्मो न शीतं न देशो न वेषो न यस्यास्ति मूर्तिस्त्रिमूर्ति तमीडे ॥६॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' पृथ्वी, जल, तेज, वायु आणि आकाश; त्याचप्रमाणे तन्द्रा, निद्रा, ग्रीष्म, वर्षा आणि शीत ह्यांचा ज्याच्याशी सम्बन्ध नाही, ज्याला देश नाही, वेषही नाही परन्तु विश्वकल्याणासाठीं तीन रूपांनी (ब्रम्हा, विष्णू, महेश) जो नटला आहे त्या शंकराची मी स्तुती करतो. ॥६॥ 

अजं शाश्वतं कारणं कारणानां शिवं केवलं भासकं भासकानाम् ।&lt;br&gt;
तुरीयं तमःपारमाद्यन्तहीनं  प्रपद्ये परं पावनं द्वैतहीनम् ॥७॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' जो जन्मरहित (अज) आहे, अविनाशी (शाश्वत) आहे, जो कारणाचेही कारण आहे, कल्याण स्वरूप आहे, केवल म्हणजे एकच अद्वितीय आहे, प्रकाशकांचाही प्रकाश आहे, तुरीय म्हणजे स्थूल, सूक्ष्म, कारण अथवा जागृति, स्वप्न, सुषुप्ति ह्या तीनही अवस्थांच्या पलीकडचा आहे, अज्ञानरूपी अन्धकाराच्या पलीकडचा म्हणजे ज्योतिस्वरूप आहे, अशा त्या द्वैतरहित असलेल्या परम पावन, अनादि अनन्त असलेल्या शंकराला मी अनन्य भावाने शरण आलों आहे. ॥७॥

नमस्ते नमस्ते विभो विश्वमूर्ते नमस्ते नमस्ते चिदानन्दमूर्ते ।&lt;br&gt;
नमस्ते नमस्ते तपोयोगगम्य नमस्ते नमस्ते श्रुतिज्ञानगम्य ॥८॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' हे विभो ! विश्वमूर्ते ! चिदानन्दरूप अशा तुम्हाला मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो. तप, योग आणि वेदज्ञानानेच तुमचे ज्ञान होऊ शकते. अशा तुम्हाला मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो. ॥८॥

प्रभो शूलपाणे विभो विश्वनाथ महादेव शम्भो महेश त्रिनेत्र ।&lt;br&gt;
शिवाकान्त शान्त स्मरारे पुरारे त्वदन्यो वरेण्यो न मान्यो न गण्यः ॥९॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' हे प्रभो शूलपाणे ! हे विश्ववव्यापका विश्वनाथा, महादेव शम्भो ! हे महेश ! मदनाच्या शम्भो ! त्रिपुराचा नाश करणाऱ्या पार्वतीवल्लभा, ह्या जगात तुझ्या शिवाय कोणी श्रेष्ठ नाही, कोणीही माननीय नाही आणि कोणीही आदरणीय नाही. ॥९॥

शम्भो महेश करुणामय शूलपाणे गौरीपते पशुपते पशुपाशनाशिन् ।&lt;br&gt;
काशीपते करुणया जगदेतदेकस्त्वं हंसि पासि विदधासि महेश्वरोऽसि ॥१०॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' जीवांच्या संसार पाशांचा नाश करणाऱ्या हे शम्भो, महेशा, करुणाकरा, शूलपाणे ! तुम्ही गौरीपती आहात. हे काशिनाथा ! तुम्ही एकटेच हें जग निर्माण करता, त्याचे पालन करता आणि शेवटी त्याचा विनाशही करता. आपणच महेश्वर आहात. ॥१०॥

त्वत्तो जगद्‍भवति देव भव स्मरारे त्वय्येव तिष्ठति जगन्मृड विश्वनाथ ।&lt;br&gt;
त्वय्येव गच्छति लयं जगदेतदीश लिङ्‍गात्मकं हर चराचरविश्वरूपिन् ॥११॥&lt;br&gt;

'''अर्थ:''' हे देवा ! तुमच्यापासूनच हे जग उत्पन्न होत म्हणून तुम्ही 'भव' आहात. तुमच्या ठिकाणी हे जग आनंदाने राहते. चराचर विश्वरूपाने नटणाऱ्या हे विश्वनाथा ! शेवटी हे जगत तुमच्यातच लीन होत म्हणून ह्या जगाला लिंग (लयं गच्छति इति लिङ्गम्) म्हणतात. हे परमेश्वरा तुम्हाला भक्तिपूर्वक नमस्कार. ॥११॥

{{हिंदू धर्मग्रंथ}}
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>3pq66tqb72l75burfdgd2wa5rm0whk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शिवमहिम्नस्तोत्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5433</id>
    <revision>
      <id>35553</id>
      <parentid>35290</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56538" sha1="g6nzr1lktcq0cesvh92npjrowf615yb" xml:space="preserve">'''पुष्पदन्त उवाच'''&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 महिम्न: पारं ते परमविदुषो यद्यसद्दशी ।&lt;br&gt;
 स्तुतिर्ब्रह्मादीनापि तदवसन्नास्त्वयि गिरः ॥&lt;br&gt;
 अथावाच्यः सर्व स्वमतिपरिणामावधि गृणन् ।&lt;br&gt;
 ममाप्येष स्तोत्रे हर निरपवादः परिकरः ॥१॥
&lt;/div&gt;पुष्पदन्त म्हणतो - हे शंकरा, तू सर्वांची दु:खे हरण करतोस म्हणून तुला हर म्हणतात. त्या तुझा हराचा अपार महिमा न जाणणाऱ्यांनी केलेली स्तुती जर अयोग्य असेल तर ब्रह्मादि थोर थोर देवांनी केलेली तुझी स्तुतिसुद्धा अयोग्यच म्हणावी लागेल; कारण त्यांना तरी तुझा संपूर्ण महिमा कोठे कळला आहे! आपापल्या बुद्धीप्रमाणे सर्वांनी स्तुती केली तरी त्यात काही दोषास्पद नाही; असे असेल तर हे हरा! माझाही हा स्तुतीचा प्रयत्न निरपवादच होय. ॥१॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 अतीतः पन्थानं तव च महिमा वाड्मनसयो ।&lt;br&gt;
 रतद्व्यावृत्या यं चकितमभिधत्ते श्रुतिरपि ॥&lt;br&gt;
 स कस्य स्तोतव्यः कतिविधगुणः कस्य विषयः ।&lt;br&gt;
 पदे त्वर्वाचीने पतति न मनः कस्य न वचः ॥२॥
&lt;/div&gt;हे हरा, तुझा महिमा वाणी आणि मन यांच्या मार्गापलीकडचा आहे; वेद सुद्धां भीतभीतच आणि 'नेति नेति' म्हणजे असे नव्हे, असे नव्हे अशा प्रकारे नकारात्मकच ज्याचे कसेतरी वर्णन करतात, त्या तुझी स्तुती करण्यास कोण समर्थ आहे? तुझे किती विविध गुण आहेत? तू कोणाच्या वर्णनाचा विषय होणार? परंतु या अनिर्वचनीय निर्गुणरूपाचे अलीकडील जे भक्तानुग्रहार्थ स्वीकारलेले वृषभ वाहन, जटाजूटधारी, पार्वती परमेश्वरस्वरूप याकडे कोणाचे मन आणि वाणी जडणार नाही? सर्वांचेच जडेल. ॥२॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 मधुस्फीता वाचः परममृतं निर्मितवतस्तव ।&lt;br&gt;
 ब्रम्हन् किं वागपि सुरगुरोर्विस्मयपदम्‌ ॥&lt;br&gt;
 मम त्वेतां वाणीं गुणकथनपुण्येन भवतः ।&lt;br&gt;
 पुनामीत्यर्थेऽस्मिन् पुरमथन बुद्धिर्व्यवसिता ॥३॥
&lt;/div&gt;
हे ब्रह्मरुपी शिवा, मधासारख्या माधुर्याने ओतप्रोत भरलेल्या आणि अमृततुल्य अशी वेदरुपी वाणी श्वासोच्छ्वासाप्रमाणे सहज निर्माण करणारा असा तू, त्या तुला प्रत्यक्ष ब्रह्मदेवाची किंवा बृहस्पतीची वाणी तरी चमत्कृतिजनक कशी वाटेल. असे असतानाही हे त्रिपुरनाशका, तुझ्या गुणवर्णनाच्या पुण्याने आपली वाणी पवित्र करावी याच केवळ हेतूने माझी बुद्धी तुझे गुणवर्णन करण्यास प्रवृत्त झाली आहे. ॥३॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 तवैश्वर्य यत्तज्जगदुदयरक्षाप्रलयकृत्‌ ।&lt;br&gt;
 त्रयीवस्तु व्यस्तं त्रिसृषु गुणभिन्नासु तनुषु ॥&lt;br&gt;
 अभव्यानामस्मिन् वरद रमणीयामरमणीं ।&lt;br&gt;
 विहन्तुं व्याक्रोशीं विदधत इहैके जडप्रिय: ॥४॥
&lt;/div&gt;
हे वरदायका, सर्व जगाची उत्पत्ति, रक्षण आणि विनाश करणारे, वेदांनी वर्णिलेले आणि सत्त्व, रज आणि तम या तीन गुणांच्या योगाने ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वर अशा तीन वेगवेगळ्या प्रकारच्या मूर्तीमध्ये प्रकट झालेले असे जे तुझे माहात्म्य; त्यालाही नावे ठेवून दोष देणारे मंदबुद्धि पुरुष दुर्दैवी आणि अडाणी जनांनाच प्रिय वाटतात, परंतु सज्जनांना मात्र अतिशय कंटाळा आणणारा कोलाहल करतात. ॥४॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 किमीहः किंकायः स खलु किमुपायस्त्रिभुवनं ।&lt;br&gt;
 किमाधारो धाता सृजति किमुपादान इति च ॥&lt;br&gt;
 अतर्क्यैश्वर्ये त्वय्यनवसरदुःस्थो हतधियः ।&lt;br&gt;
 कुतर्कोऽयं कांश्र्चिन् मुखरयति मोहाय जगतः ॥५॥
&lt;/div&gt;
तो कोलाहल असा की, 'परमेश्वर जगत निर्माण करतो असे म्हणता तर तो कोणत्या रुपाने, कशाप्रकारे, कशापासून, कशाच्या आधाराने आणि कोणत्या उपायांनी निर्माण करतो ते सांगा पाहू. जसा मातीपासून कुंभार घडा निर्माण करतो, तसाच हा. मग त्यात विशेष ते काय? ते सांगता येत नसेल तर तुमचा परमेश्वर नसलाच पाहिजे.' असले कुतर्क हे मूढबुद्धि लोक सगळ्या जगाला मोह उत्पन्न करण्यासाठी वारंवार बडबडत असतात. परंतु कल्पनातीत आणि अघटित घटना घडविणाऱ्या तुझ्या माहात्म्यापुढे ते सर्व कुतर्क फोल आहेत. ॥५॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 अजन्मानो लोकाः किमवयवन्तोऽपि जगताम्‌ ।&lt;br&gt;
 अधिष्ठातारं किं भवविधिरनादृत्य भवति ॥&lt;br&gt;
 अनीशो वा कुर्याद् भुवनजनने कः परिकरो ।&lt;br&gt;
 यतो मन्दास्त्वां प्रत्यमरवर संशेरत इमे ॥६॥
&lt;/div&gt;
ते कसे फोल आहेत पहा, हे सर्व अवयवयुक्त असणारे लोक काय जन्मलेलेच नाहीत की काय? जन्मलेलेच आहेत तर या सर्व जगताची उत्पत्ति कर्त्यावाचूनच होते काय? बरे; तो कर्ता ईश्वरावाचून दुसरा कोणी असेल तर त्याच्याजवळ हे जगत निर्माण करण्याची सामग्री तरी कोणती आणि कोठून आली ! स्वतःच्या शरीराची रचनासुद्धा ज्याला कळत नाही तो या चतुर्दश भुवनांची रचना कशी करू शकणार? तेव्हा अशा सर्व जगताची उत्पत्ति, लय करणारा परमेश्वरावाचून कोण आहे? पण हे देवा, असे असूनही जे तुझ्याविषयी संशय बाळगितात त्यांना खरोखर मूढच म्हटले पाहिजे. ॥६॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 त्रयी सांख्यं योगः पशुपतिमतं वैष्णवमिति ।&lt;br&gt;
 प्रभिन्ने प्रस्थाने परमिदमदः पथ्यमिति च ॥&lt;br&gt;
 रुचीनां वैचित्र्यादृजुकुटिलनानापथजुषां ।&lt;br&gt;
 नृणामेको गम्यस्त्वमसि पयसामर्णवइव ॥७॥
&lt;/div&gt;
सर्व वेदविद्या, सांख्यशास्त्र, योगशास्त्र, शैवागम, वैष्णवशास्त्र अशा वेगवेगळ्या शास्त्रांमध्ये हेच श्रेष्ठ, हेच हितकर अशा समजुतीने रुचिवैचित्र्यामुळे बऱ्यावाईट नानाप्रकारच्या मार्गांनी उपासना करणाऱ्या सर्व मानवांना आपल्या उपासनेच्या योगाने साक्षात वा परंपरेने, जसा आकाशातून पडलेल्या जलबिंदूना सागर हाच एक प्राप्तव्य असतो तसा तूच एक परमेश्वर मिळवावयाचा आहेस. ॥७॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 महोक्षः खट्वा परशुरजिनं भस्म फणिनः ।&lt;br&gt;
 कपालं चेत्तीयत्तव वरद तन्त्रोपकरणम्‌ ॥&lt;br&gt;
 सुरास्तां तामृद्धिं दधति तु भवद् भ्रूप्रणिहितां ।&lt;br&gt;
 न ही स्वात्मारामं विषयमृगतृष्णा भ्रमयति ॥८॥
&lt;/div&gt;
हे वरदा, तुझ्या कौटुंबिक संसाराची साधने वृद्ध नंदिकेश्वर, खट्वांग, परशु, गजचर्म किंवा व्याघ्रचर्म, चिताभस्म, सर्प आणि नरकपाल हीच आहेत. परंतु तुझ्या सेवेने आणि कृपादृष्टीने देव मात्र पाहिजे ती संपत्ति मिळवू शकतात. जो इतरांवर कृपा करून त्यांना समृद्ध करतो तो स्वतः मात्र असा दरिद्री परिवारात का राहतो; याचे कारण एवढेच की जो सच्चिदानंद परमात्मस्वरूपांत नेहमी रमणारा त्याला हे वेगवेगळ्या रुपरसगंधादि विषयांचे मृगजळ कधीच मोह उत्पन्न करू शकत नाही. ॥८॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 ध्रुवं कश्र्चित्सर्व सकलमपरस्त्वध्रुवमिदम्‌ ।&lt;br&gt;
 परो ध्रोव्याध्रौव्ये जगति गदति व्यस्तविषये ॥&lt;br&gt;
 समस्तेऽप्येतस्मिन्पुरमथन तैर्विस्मित इव ।&lt;br&gt;
 स्तुवञ् जिर्‍हेमि त्वां न खलु ननु धृष्टा मुखरता ॥९॥
&lt;/div&gt;
कोणी शास्त्रज्ञ हे सगळे जग शाश्वत (उत्पत्ति विनाशरहित) आहे असे म्हणतात, दुसरे कोणी म्हणतात की ते सर्वथा अशाश्वतच आहे. तिसरे तर्कशास्त्री म्हणतात की जगामध्ये काही पदार्थ शाश्वत आणि काही अशाश्वत अशी वेगवेगळी व्यवस्था आहे. अशा विद्वानांच्या भिन्नभिन्न मतांमुळे आश्र्चर्यचकित होऊनही हे त्रिपुरहरा ! तुझी स्तुती करण्यात मला लाज वाटत नाही. कारण वाचाळतेचे धारिष्ट काही विशेषच असते. ॥९॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 तवैश्र्वय यत्नाद्यदुअपरि विरिञ्चिर्हरिरध: ।&lt;br&gt;
 परिच्छेत्तुं यातावनलमनलस्कन्धवपुषः ॥&lt;br&gt;
 ततो भक्तिश्रद्धाभरगृरु गृणभ्द्यां गिरिश यत्‌ ।&lt;br&gt;
 स्वयं तस्थे ताभ्यां तव किमनुवृत्तिर्न फलति ॥१०॥
&lt;/div&gt;
हे कैलासपते ! अग्नीप्रमाणे तेजःपुंज शरीर धारण करणाऱ्या तुझ्या माहात्म्याचे परिणाम ठरविण्याकरिता वर भूरादि सप्तलोकात ब्रह्मदेव आणि खाली पातालादि सप्तलोकात विष्णु मोठ्या प्रयत्नाने जेवढे जाणे शक्य तेवढे गेले, परंतु त्यांना ते परिणाम ठरविताच आले नाहीत. तेव्हा भक्तिपूर्वक तुझी सेवा आणि स्तुतीच करीत राहिले आणि नंतर तुझा साक्षात्कार त्यांना झाला. खरेच सेवा काय करू शकत नाही? (तर सर्व प्रकारचे फल देऊ शकते.) ॥१०॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 अयत्नादापाद्य त्रिभुवनमवैरव्यतिकरम्‌ ।&lt;br&gt;
 दशास्यो यद् बाहूनभृत रणकण्डूपरवशान् ॥&lt;br&gt;
 शिरः पद्मश्रेणीरचितचरणाम्भोरुहबलेः ।&lt;br&gt;
 स्थिरायास्त्वभ्दक्तेस्त्रिपुरहर विस्फूर्जितमिदम्‌ ॥११॥
&lt;/div&gt;
हे त्रिपुरमथना! रावणाला सर्व निर्वैर असे त्रिभुवनाचे राज्य त्याची रणकंडू वृत्ती न शमतांच सहज प्रयत्नांवाचून मिळाल्यामुळे त्याचे वीसही हात तसेच राहिलें; त्याच्या हातांची रग जिरली नाही. हे जे विशेष सामर्थ्य रावणाला प्राप्त झाले ते त्याने आपली नऊ मस्तके तुझ्या चरणकमली समर्पण करून जी दृढभक्ति दाखवली त्या भक्तीचाच प्रभाव होय. ॥११॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 अमुष्य त्वत्सेवासमधिगतसारं भुजवनम्‌ ।&lt;br&gt;
 बलात्‌ कैलासेऽपि त्वदधिवसतौ विक्रमयतः ॥&lt;br&gt;
 अलभ्या पातालेऽप्यलसचलिता ष्ठशिरसि ।&lt;br&gt;
 प्रतिष्ठात्वय्यासाद् ध्रुवमुपचितो मुह्यति खलः ॥१२॥
&lt;/div&gt;
हे महेश्वरा, याच रावणाची तुझ्या सामर्थ्यापुढे काय अवस्था झाली बरे ! तुझ्याच सेवेने सामर्थ्यसंपन्न झालेल्या बाहूंचा उपयोग तुझ्याच वसतिस्थानावर - कैलासपर्वतावर करून त्या पर्वताला जोराने उपटण्याचा रावण आपल्या वीस हातांनी उपदव्याप करू लागला; तेव्हा तुम्ही सहज पायाच्या अंगठ्याच्या टोकाने तो पर्वत दाबून ठेविताच रावण त्याच्याखाली दडपून जाऊ लागला. त्याची पाताळातसुद्धा स्थिरता होईना अशी स्थिती झाली. खरोखर दृष्ट प्राणी थोडासा समृद्धिसंपन्न होताच अविचारी होऊन कृतघ्न बनतो. ॥१२॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 यदृद्धिं सुत्राम्णो वरद परमोच्चैरपि सतीम्‌ ।&lt;br&gt;
 अधश्चक्रे बाणःपरिजनविधेयत्रिभुवनः ॥&lt;br&gt;
 न तच्चित्रं तस्मिन् वरिवसितरि त्वच्चरणयोर्न ।&lt;br&gt;
 कस्या उन्नत्यै भवति शिरसस्त्यय्यवनतिः ॥१३॥
&lt;/div&gt;
हे वरदायका ! त्या बाणासुराने सगळे त्रैलोक्य आपले दास बनविले आणि इंद्राचे फारच मोठे असलेले जे ऎश्वर्य त्यालाही कमीपणा आणला; यात तुझ्या चरणांची सेवा करणारा जो बाणासुर त्याच्याविषयी फारसे  आश्वर्य करण्याचे कारण नाही. कारण तुझ्या चरणी आपले मस्तक भक्तीने विनम्र केले असता कोणाची उन्नति होणार नाही बरे? ॥१३॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 अकाण्डब्रह्माण्डक्षयचकितदेवासुरकृपा विधेयस्यासीद्यस्त्रिनयनविषं संहतवतः ॥&lt;br&gt;
 स कल्माषः कण्ठे तव न कुरुते न श्रियमहो ।&lt;br&gt;
 विकारोऽपि श्र्लाघ्यो भुवनभयभव्यसनिनः ॥१४॥
&lt;/div&gt;
हे त्रिनयना ! समुद्रमंथनाचे वेळी उत्पन्न झालेले कालकूट विष जेव्हा सर्व ब्रह्मांडाला जाळू लागले तेव्हा हा अवेळी होऊ लागलेला ब्रह्मांडाचा क्षय पाहून भ्यालेल्या देवदानवांच्या प्रार्थनेने कृपावंत होऊन त्या विषाचे प्राशन तुम्ही केले, त्यामुळे तुमच्या कंठाला जो नीलवर्णाचा डाग पडला तो कंठाला शोभाच देत नाही काय? खरेच आहे की जगाची भीती नष्ट करण्यासाठी झटणाऱ्याचा दोषही प्रशंसनीय होत असतो. ॥१४॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 असिद्धिर्था नैव क्वचिदपि सदेवासुरनरे ।&lt;br&gt;
 निवर्तन्ते नित्यं जगति जयिनो यस्य विशिखाः ॥&lt;br&gt;
 स पश्यन्नीश त्वामितरसुरसाधारणमभूत्‌ ।&lt;br&gt;
 स्मरःस्मर्तव्यात्मा न ही वशिषु पथ्यः परिभवः ॥१५॥
&lt;/div&gt;
हे ईश्वरा! ज्या मदनाचे बाण देव, दानव, मनुष्य यासह सर्व जगामध्ये नेहमीच विजय मिळवून कधीही कार्य साधल्यापासून परत फिरलेच नाहीत, असा तो मदन तुलाही इतर देवांसारखाच मानून जेव्हा तुझ्यावर आपले बाण सोडू लागला तेव्हा तुझ्या केवळ दृष्टिक्षेपानेच दग्ध होऊन गेला आणि नावच तेवढे शेष राहिले. कारण जितेंद्रिय लोकांविषयी तिरस्कार बुद्धि दाखविणे हितकर नव्हे. ॥१५॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 मही पादाघाताद् व्रजति सहसा संशयपदम्‌ ।&lt;br&gt;
 पदं विष्णोर्भ्राम्यभ्दुजपरिघरुग्णग्रहणम्‌ ॥&lt;br&gt;
 मुहुर्द्यौर्दौःस्थ्यं यात्यनिभृतजटाताडिततटा ।&lt;br&gt;
 जगद्रक्षायै त्वं नटसि ननु वामैव विभुता ॥१६॥
&lt;/div&gt;
हे शंकरा! तू जगाच्या रक्षणासाठीच तांडवनृत्य करतोस. परंतु तुझ्या नृत्यप्रसंगीच्या पायाच्या आघाताने ही भूमी एकदम संशयात पडते. आता आपला प्रलय होणार की काय असे तिला वाटू लागते. विष्णुपद अंतरिक्ष हे तुझ्या नृत्यप्रसंगीच्या गरगर फिरणाऱ्या हातांमुळे नक्षत्रग्रहगणासह पीडित होऊन जाते. तसेच स्वर्गलोक तुझ्या मोकळ्या सुटलेल्या जटांच्या ताडनाने वारंवार घाबरून जातो. खरेच, प्रभुत्व हे काही वेगळेच आहे.मोठ्यांच्या आचरणामागील हेतु सामान्य लोकांना आकलनच होत नाही. ॥१६॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 वियव्दयापी तारागणगुणितफेनोद्रमरुचिः ।&lt;br&gt;
 प्रवाहो वारां यः पृषतलघु दृष्टः शिरसि ते ॥&lt;br&gt;
 जगद् व्दीपाकारं जलधिवलयं तेन कृतमि ।&lt;br&gt;
 त्यनेनैवोन्नैयं धृतमहिम दिव्यं तव वपुः ॥१७॥
&lt;/div&gt;
महेश्वरा, सर्व आकाशभर पसरलेला आणि तारागणांच्या योगाने ज्याच्या फेसाची शोभा अधिकच वाढलेली आहे असा जो गंगाजलप्रवाह, तुझ्या मस्तकावर एकाद्या बिंदूसारखा लहान दिसतो. पण त्याच जलप्रवाहाने हे समुद्रवलयांकित जगत व्दीपाच्या आकाराचे बनविले आहे. यावरूनच तुझ्या दिव्य शरीराचे मोठेपण किती हे तर्किले पाहिजे. ॥१७॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 रथः क्षोणी यन्ता शतधृतिरगेन्द्रो धनुरथो ।&lt;br&gt;
 रथो चद्रार्कौ रथचरणपाणिः शर इति ॥&lt;br&gt;
 दिधक्षोस्ते कोऽयं त्रिपुरतृणमाडम्बरविधिः ।&lt;br&gt;
 विधेयैः क्रीडन्त्यो न खलु परतन्त्राः प्रभुधियः ॥१८॥
&lt;/div&gt;
हे महादेवा, त्या त्रिपुरासुररूपी तृणाला जाळून टाकण्याकरिता केवढा हा खटाटोप! भूमीचा रथ केला, ब्रह्मदेव सारथी झाला, मेरुपर्वत हे धनुष्य, चंद्रसूर्य ही त्या रथाची चाके आणि चक्रधर विष्णु याची बाणाच्या ठिकाणी योजना केलीस. खरेच आहे की, ईश्वराचे संकल्प किंवा इच्छा आपल्या स्वाधीन असणाऱ्या पदार्थांशी खेळ करीत असतात. कारण त्या परतंत्र नसतात. ॥१८॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 हरिस्ते साहस्रं कमलबलिमाधाय पदयोर्यदेकोने तस्मिन्निजमुदहरन्नेत्रकमलम्‌ ॥
 गतो भक्त्युद्रेकः परिणतिमसौ चक्रवपुषा ।
 त्रयाणां रक्षायै त्रिपुरहर जागर्ति जगताम्‌ ॥१९॥
&lt;/div&gt;
हे त्रिपुरहरा! एकदा विष्णु तुझ्या चरणांवर सहस्र कमलांचे अर्पण करण्यासाठी बसला असता, वाहता वाहता पाहतो तो त्यात एक कमळ कमी पडू लागले. तेव्हा ती नियमित सहस्र संख्या पूर्ण करण्यासाठी विष्णूने आपले नेत्र कमळ आपल्या हाताने उपटून समर्पण केले आणि आपला संकल्प पुरा केला. इतकी उत्कृष्ट भक्ती केल्यावर तिचे फळ म्हणून तूच स्वतः सुदर्शनचक्राचे रूप धारण करून त्या रूपाने विष्णूच्या हाती राहून तिन्ही जगतांच्या  रक्षणार्थ जाग्रुत आहेस. ॥१९॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 क्रतो सुप्ते जाग्रत्‌ त्वमसि फलयोगे ऋतुमताम्‌ ।
 क्व कर्म प्रध्वस्तं फलति पुरुषाराधनमृते ॥
 अतस्त्वां संप्रेक्ष्य ऋतुषु फलदानप्रतिभुवम्‌ ।
 श्रुतौ श्रद्धां बदध्वा दृढपरिकरः कर्मसु जनः ॥२०॥
&lt;/div&gt;
भगवन्! यज्ञकर्म संपून गेल्यावर यज्ञकर्त्याला त्याचे फळ देण्याविषयी तूच जागृत असतोस, कारण विनाश पावलेल्या कर्माचे फळ त्या फलदात्या परमेश्वराच्या (तुझ्या) आराधनेवाचून कोठेतरी मिळेल काय? म्हणून श्रौतस्मार्त सर्व यज्ञांमध्ये फलप्राप्तीला तूच जामीन आहेस असे जाणून वेदवचनावर श्रद्धा ठेवून लोक निरनिराळे यज्ञ करण्याकरिता उद्युक्त होत असतात. ॥२०॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 क्रियादक्षो दक्षः क्रतुपतिरधीशस्तनुभृताम्‌ ।
 ऋषीणामार्त्विज्यं शरणद सदस्याः सुरगणाः ॥
 क्रतुभ्रेषस्त्वत्तः क्रतुफलविधानव्यसनिनो ।
 ध्रुवं कर्तुः श्रद्धाविधुरमभिचाराय ही मखाः ॥२१॥
&lt;/div&gt;
हे सर्वरक्षका, भक्तिश्रद्धापूर्वक योग्य कर्म केले तरच फलप्राप्ती होते, नाहीतर अनर्थ कसा होतो हे तुम्हीच दाखविले आहे. सर्व प्रजेचा स्वामी आणि स्वतः यज्ञकर्मामध्ये निपुण असणारा असा दक्ष प्रजापति हा यजमान, त्रिकालज्ञ भ्रुगु आदि ऋषि हे ऋत्विज्ञ, सर्व देव हे सदस्य, अशी सर्व सामग्री असूनही यज्ञफलदानाचे व्यसनच ज्याला आहे अशा तुजकडूनच त्या यज्ञाचा विध्वंस झाला. खरेच आहे की भक्तिविरहित यज्ञ हे यजमानाला फलप्रद न होता नाशालाच कारण होतात. ॥२१॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 प्रजानाथं नाथ प्रसभमभिकं स्वा दुहितरम्‌ ।
 गतं रोहिदभूतां रिरमयिषुमृष्यस्य वपुषा ॥
 धनुष्पानेर्यातं दिवमपि सपत्राकृतममुम्‌ ।
 त्रसन्तं तेऽद्यापि त्यजति न मृगव्याधरभसः ॥२२॥
&lt;/div&gt;
हे जगन्नियामका! हा प्रजानाथ ब्रह्मदेव आपली कन्या जी सुंदर अशी संध्या तिला पाहून कामुक झाला आणि तिच्याजवळ जाऊ लागला, तेव्हा ती लज्जेने मृगरुपी झाली. तेव्हा तोही मृगाचे रूप धारण करून अतिशय कामुकपणाने तिच्याशी रममाण होण्याकरीता गेलेला पाहून सर्व जगताचा नियामक जो तू त्या त्वा हाती पिनाकधनुष्य घेऊन त्याच्यावर बाण सोडलास; तो बाण त्याच्या शरीरात पिसाऱ्यासह शिरल्याने ब्रह्मदेव भयाने स्वर्गात गेला. तथापि अजूनही तुझा तो मृगव्याधाचा वेग आणि उत्साहातिरेक तुला सोडीत नाही. तो शर अजूनही मृगाच्या मागेच आहे. ।।२२॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 स्वलावण्याशंसाधृतधनुषमहनाय तृणवत्‌ ।
 पुरः प्लुष्टं दृष्ट्वा पुरमथन पुष्पायुधमपि ॥
 यदि स्त्रैणं देवी यमनिरतदेहार्धघटनाद् ।
 अवैति त्वामद्धा बत वरद मुग्धा युवतयः ॥२३॥
&lt;/div&gt;

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 श्मशानेष्वाक्रीडा स्मरहर पिशाचाः सहचराश्र्चिताभस्मालेपः स्नगपि नृकरोटीपरिकरः ॥
 अमल्यं शीलं तव भवतु नामैवमखिलम्‌ ।
 तथापि स्मर्तुणां वरद परमं मलमसि ॥२४॥
&lt;/div&gt;
हे मदननाशना! तुझी क्रीडा स्मशानामध्ये, तुझे जोडीदार पिशाच्च; चिताभस्म हे तुझे उटणे आणि गळ्यात मृत माणसांच्या कपालांची माला; हे तुझे सगळे आचरण पाहिले तर अतिशय अमंगल आहे. परंतु तुझे स्मरण करणारे जे भक्त त्यांना मात्र हे वरप्रदा तू निरंतर मंगलकारकच असतोस. ॥२४॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 मनः प्रत्येकचित्ते सविधमवधायात्तमरुतः ।
 प्रह्नष्यद्रोमाणः प्रमदसलिलोत्सतिदृशः ॥
 यदालोक्याहलादं -ह्द इव निमज्यामृतमये ।
 दधत्यन्तस्तत्त्वं किमपि यमिनस्तत्किल भवान् ॥२५॥
&lt;/div&gt;
योगी लोक यथाविधि पाणायामादि अष्टांग योगसाधनांच्या योगाने आपले मन विषयांपासून परावृत्त करून ह्दयकमळामध्ये स्थिर केल्यावर त्यांच्या अंगावर आनंदाचे रोमांच उभे राहतात आणि नेत्रही हर्षाश्रूंनी भरून जातात. अशा रितीने जे काही तत्त्व पाहिल्यावर अमृताच्या डोहात बुडी मारल्याप्रमाणे त्यांच्या अंतःकरणात अपरिमित आल्हाद होतो ते तत्त्व म्हणजे, हे शंकरा! तूच आहेस. ॥२५॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 त्वमर्कस्त्वं सोमस्त्वमसि पवनस्त्वं हुतवह्स्त्वमापस्त्वं व्योम त्वमु धरणिरात्मा त्वमिति च ॥
 परिच्छिन्नामेवं त्वयि परिणता बिभ्रतु गिरम्‌ ।
 न विद्यस्तत्तत्त्वं वयमिह तु यत्त्वं न भवसि ॥२६॥
&lt;/div&gt;
तू सूर्य आहेस; तू चंद्र आहेस; तू वायु आहेस; तू अग्नि आहेस; तू जल आहेस; तू आकाश आहेस; तूच पृथ्वी आहेस आणि आत्माही तूच आहेस. अशारीतीने विद्वान लोक तुझे अष्टमूर्तिरूपी वर्णन करितात ते करोत, परंतु आम्हाला तर जगात असे कोणतेच तत्त्व आढळत नाही की जे तू नव्हेस! ॥२६॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 त्रयीं तिस्त्रो वृत्तीस्त्रिभुवनमथों त्रीनपि सुरान् ।
 अकाराद्दैर्वर्णैस्त्रिभिरभिदधत्तीर्णविकृति ॥
 तुरीयं ते धाम ध्वनिभिरवरुन्धानमणुभिः ।
 समस्तं व्यस्तं त्वां शरणद गृणात्योमिति पदम्‌ ॥२७॥
&lt;/div&gt;
हे शरणागतरक्षका महेश्वरा! तीन वेद, जागृति, स्वप्न आणि सुषुप्ति ह्या अंतःकरणाच्या तीन अवस्था, तीन भुवने आणि ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वर हे तीन देव यांना अकारादि तीन वर्णांनी (अकार, उकार, मकार) प्रतिपादन करून आणि विकाररहित तसेच सूक्ष्म ध्वनींनी बोध करणारे ओम्‌ हे पद चतुर्थ रूपाचे ज्ञान करून समस्त म्हणजे समष्टिरूप आणि व्यस्त म्हणजे व्यष्टिरूप अशा तुझेच वर्णन करिते. ॥२७॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 भवः शर्वो रुद्रः पशुपतिरथोग्रः सहमहांस्तथा ।
 भीमेशानाविति यदभिधानाष्टकमिदम्‌ ॥
 अमुष्मिन् प्रत्येकं प्रविचरति देव श्रुतिरपि ।
 प्रियायास्मै धाम्ने प्रविहितनमस्योऽस्मि भवते ॥२८॥
&lt;/div&gt;
हे देवा! भव, शर्व, रुद्र, पशुपति, उग्र, सहमहान म्हणजे महादेव, भीम आणि ईशान हे जे तुझे नामाष्टकं आहे, या प्रत्येक नावाच्या ठिकाणी वेदवचने ओंकाराप्रमाणेच प्रवृत्त होतात; म्हणजे ही सर्व नामेही वेदप्रतिपादितच आहेत. म्हणून अत्यंत प्रिय आणि चैतन्यस्वरूपी अशा तुला मी नमस्कार करतो. ॥२८॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 नमो नेदिष्ठाय प्रियदव दविष्ठाय च नमो ।
 नमः क्षोदिष्ठाय स्मरहर महिष्ठाय च नमः ॥
 नमो वर्षिष्ठाय त्रिनयन याविष्ठाय च नमो ।
 नमः सर्वस्मै ते तदिदमिति शर्वाय च नमः ॥२९॥
&lt;/div&gt;
हे निर्जनवनप्रिया ! अत्यंत जवळ तसेच अत्यंत दूर राहणाऱ्या तुला नमस्कार असो. हे कामांतका ! अतिशय लघु तसेच अतिशय महान अशा तुला नमस्कार असो. हे त्रिनयना ! अतिशय वृद्ध तसेच अतिशय तरुण अशा तुला नमस्कार असो. सर्वरूपी अशा तुला नमस्कार असो. परोक्ष आणि अपरोक्ष अशा सर्वाधिष्ठानभूत शिवाला माझा नमस्कार असो. ॥२९॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 बहलरजसे विश्वोत्पत्तौ भवाय नमो नमः ।
 प्रबलतमसे तत्संहारे हराय नमो नमः ॥
 जनसुखकृते सत्त्वोद्रिक्तौ मृडाय नमो नमः ।
 प्रमहसि पदे निस्त्रैगुण्ये शिवाय नमो नमः ॥३०॥
&lt;/div&gt;
विश्वाचे उत्पत्तिकाळी उत्कट रजोगुणात्मक ब्रह्मदेवाचे रूप धारण करणाऱ्या भवा ! तुला नमस्कार असो. जगाच्या संहारकाळी अत्यंत तमोगुणात्मक रुद्राचे रूप धारण करणाऱ्या हरा! तुला नमस्कार असो. लोकांचे सुखसाधनकाली सत्त्वगुणाचे आधिक्यात्मक असे विष्णुरूप धारण करणाऱ्या हे मृडा! तुला नमस्कार असो. त्रिगुणातीत, अत्यंत परम मंगल शिवाला माझा नमस्कार असो. ॥३०॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 कृशपरिणति चेतः क्लेशवश्यं क्व चेदम्‌ ।
 क्व च तव गुणसीमोल्लड्घिनी शश्वदृद्धिः ॥
 इति चकितममन्दीकृत्य मां भक्तिराधाद् ।
 वरद चरणयोस्ते वाक्यपुष्पोपहारम्‌ ॥३१॥
&lt;/div&gt;
हे वरदा! अतिशय अपरिपक्व आणि मोठ्या यत्नांनी आवरले जाणारे माझे मन कोणीकडे आणि असंख्य गुण असलेली नित्य परम समृद्धि कोणीकडे! यामुळे भयभीत होऊन स्तुतीपासून पराड्मुख होणाऱ्या मला माझी भक्ति हीच जोर देऊन चरणांचे ठिकाणी ही वाक्यरूपी पुष्पांची अंजली समर्पण करीत आहे. ॥३१॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 असितगिरिसमं स्यात्‌ कज्जलं सिन्धुपात्रे ।
 सुरतरूवरशाखा लेखनी पत्र मुर्वी ॥
 लिखति यदि गृहित्वा शारदा सर्वकालम्‌ ।
 तदपि तव गुणानामीश पारं न याति ॥३२॥
&lt;/div&gt;
हे ईश्वरा ! सागराच्या पात्रात काळ्या पर्वतासारखे काजळ कालवून शाई केली, कल्पवृक्षाच्या फांदीची लेखणी केली, लिहिण्यासाठी कागदाचे पान म्हणून पृथ्वी कल्पिली आणि स्वतः सरस्वती जरी सर्वकाल लिहीत बसली तरीही तुझ्या गुणांचा पार लागणार नाही. ॥३२॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 असुरसुरमुनीन्द्रैरर्चितस्येन्दुमौलेर्ग्रथितगुणमहिन्मो निर्गुणस्येश्वरस्य ॥
 सकलगणवरिष्ठः पुष्पदन्ताभिधानो ।
 रुचिरमलघुवृत्तैः स्तोत्रमेतच्चकार ॥३३॥
&lt;/div&gt;
देव, दानव, मुनिवर यांनी पूजिलेला, मस्तकी चंद्र धारण करणारा आणि ज्याच्या गुणांचे माहात्म्य सर्वत्र वर्णिलेले आहे अशा निर्गुण ईश्वराचे हे सुंदर स्तोत्र; शंकराच्या गणांतील मुख्य जो पुष्पदंत नावाचा गंधर्व, ह्याने मोठ्या वृत्तांनी केले आहे. ॥३३॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 अहरहरनवद्यं धूर्जटेः स्तोत्रमेतद् ।
 पठति परमभक्त्या शुद्धचित्तः पुमान् यः ॥
 स भवति शिवलोके रुद्रतुल्यस्तथात्र ।
 प्रचुरतरधनायुः पुत्रवान् कीर्तिमांच्श्र ॥३४॥
&lt;/div&gt;
हे शंकराचे पवित्र स्तोत्र परमभक्तीने आणि शुद्ध चित्ताने जो मनुष्य पठण करितो तो शिवलोकामध्ये शिवासारखा होतो आणि इहलोकात पुष्कळ धनवान, आयुष्यमान, पुत्रवान आणि कीर्तिमान होतो. ॥३४॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 महेशान्नपरो देवो महिम्नो नापरा स्तुतिः ।
 अघोरान्नापरो मन्त्रो नास्ति तत्त्वं गुरोः परम्‌ ॥३५॥
&lt;/div&gt;
महेश्वरापेक्षा दुसरा श्रेष्ठ देव नाही, महिम्नस्तोत्रापेक्षा दुसरी श्रेष्ठ स्तुती नाही, 'अघोरेभ्यो' या मंत्रापेक्षा दुसरा श्रेष्ठ मंत्र नाही आणि गुरूहून श्रेष्ठ असे दुसरे तत्त्व नाही. ॥३५॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 दीक्षा दानं तपस्तीर्थं ज्ञानं यागादिकाः क्रियाः ।
 महिम्नस्तव पाठस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्‌ ॥३६॥
&lt;/div&gt;
मंत्राची दीक्षा, दान, तपच्श्रर्या, तीर्थयात्रा, ज्ञान, यज्ञक्रिया ही सर्व या महिम्नस्तोत्राच्या सोळाव्या कलेचीसुद्धा तुलना करण्यास योग्य नाहीत. ॥३६॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 कुसुमदशननामा सर्वगन्धर्वराजः ।
 शशिधरवरमौलेर्देवदेवस्य दासः ॥
 स गुरुनिजमहिम्नो भ्रष्ट एवास्य रोषात्‌ ।
 स्तवनमिदमकार्षींद् दिव्यदिव्यं महिम्नः ॥३७॥
&lt;/div&gt;
चंद्रमौलि देवाधिदेव महादेवाचा सेवक पुष्पदंत नावाचा एक मोठा गंधर्व होता; तो शंकराच्या रोषामुळे आपल्या मोठ्या अधिकारापासून भ्रष्ट झाला होता. त्याने हे शंकराच्या महिम्याचे दिव्य स्तोत्र रचिले. ॥३७॥
&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 सुरवरमुनिपूज्यं स्वर्गमोक्षैकहेतुम्‌ ।
 पठति यदि मनुष्यः प्राजंलिर्नान्यचेताः ॥
 वज्रति शिवसमीपं किन्नरैः स्तूयमानः ।
 स्तवनमिदममोघं पुष्पदन्तप्रणीतम्‌ ॥३८॥
&lt;/div&gt;
देव आणि मुनी यांना मान्य झालेले, स्वर्ग आणि मोक्ष यांचे मुख्य साधन असे हे पुष्पदंतविरचित अमोघ स्तोत्र जर मनुष्य एकाग्रचित्ताने हात जोडून पठण करील तर तो किन्नरांनी स्तविला जाऊन शिवाचे समीप जाईल. ॥३८॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 आसमाप्तमिदं स्तोत्रं पुण्यं गन्धर्वभाषितम्‌ ॥
 अनौपम्यं मनोहारि शिवमीश्वरवर्णनम्‌ ॥३९॥
&lt;/div&gt;
पुष्पदंताच्या मुखकमलापासून उत्पन्न झालेले, पाप नाहिसे करणारे आणि शंकराला प्रिय असणारे हे स्तोत्र कंठस्थ करून लक्षपूर्वक पठण केले असता तो भूतनाथ महादेव अतिशय संतुष्ट होतो. ॥३९॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 इत्यषा वाड्मयी पूजा श्रीमच्छ्ड्करपादयोः ।
 अर्पिता तेन देवेशः प्रीयतां मे सदाशिवः ॥४०॥
&lt;/div&gt;
याप्रमाणे ही वाड्मयरूपी पूजा श्रीमच्छंकराच्या चरणकमली अर्पण केली आहे; तिच्यामुळे तो देवाधिदेव मजवर संतुष्ट होवो. ॥४०॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 तव तत्त्वं न जानामि कीद्शोऽसि महेश्वर ।
 यादृशोऽसि महादेव तादृशाय नमो नमः ॥४१॥
&lt;/div&gt;
हे महेश्वरा, तुझे तत्त्वतः खरे रूप मी जाणत नाही. (खरेच) तू कसा बरे असशील? हे महादेवा, तू जसा असशील तसाच तुला माझा वारंवार नमस्कार असो. ॥४१॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 एककालं द्विकालं वा त्रिकालं यः पठेन्नरः ।
 सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते ॥४२॥
&lt;/div&gt;
जो मनुष्य हे स्तोत्र एकदा, दोनदा किंवा तिन्हीत्रिकाळ पठण करील तो सर्व पापांपासून पूर्णपणे मुक्त होऊन शिवलोकात त्याचा आदर केला जातो. ॥४२॥

&lt;br&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
 श्रीपुष्पदन्तमुखपड्कजनिर्गतेन ।
 स्तोत्रेण किल्बिषहरेण हरप्रियेण ॥
 कण्ठस्थितेन पठितेन समाहितेन ।
 सुप्रीणितो भवति भूतपतिर्महेशः ॥४३॥
&lt;/div&gt;
श्रीपुष्पदंताच्या मुख कमलातून निघालेल्या, पापाचा नाश करणाऱ्या, शिवाला प्रिय असणाऱ्या आणि पाठ करून एकतानचित्ताने म्हटल्या गेलेल्या या स्तोत्राने सर्व प्राण्यांचा नाथ महेश्वर अत्यंत प्रसन्न होतो. ॥४३॥

[http://sa.wikibooks.org/  शिवमहिम्न: स्तोत्रं सपदच्छेदान्वयार्थम् ]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>g6nzr1lktcq0cesvh92npjrowf615yb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शिवापराधक्षमापनस्तोत्रम्</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5434</id>
    <revision>
      <id>35541</id>
      <parentid>35302</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20785" sha1="h99wnq0ra2vao5vzb4syhn9wig3o5ok" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
== शिवापराधक्षमापनस्तोत्रम् ==

आदौ कर्मप्रसड्गात् कलयति कलुषं मातृकुक्षौ स्थितं मां
विण्मूत्रामेध्यमध्ये क्वथयति नितरां जाठरो जातवेदाः ।&lt;br /&gt;
यद्यद् वै तत्र दुःखं व्यथयति नितरां शक्यते केन वक्तुं
क्षन्तव्यो मे पराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥१॥

पूर्वजन्मीच्या कर्मांमुळे घडलेले पाप मातेच्या उदरात आणून सोडते. तेथे अपवित्र विष्टा-मूत्राच्या सान्निध्यात असलेल्या गर्भाशयात आईचा जठराग्नी अतिशय सन्तप्त करतो. तेथे मला जी जी अपरिमित दुःखे त्रास देतात त्यांचे वर्णन कोण करू शकेल? हे कल्याणकारक देवाधिदेवा! हे शिवा! हे शंकरा! हे महादेवा! माझ्या अपराधांची क्षमा करा. ॥१॥

बाल्ये दुःखातिरेको मललुलितवपुः स्तन्यपाने पिपासा
नो शक्तश्चेन्द्रियेभ्यो भवगुणजनिता जन्तवो मां तुदन्ति ।&lt;br /&gt;
नानारोगादिदुःखाद्रुदनपरवशः शड्करं ना स्मरामि
क्षन्तव्यो मे पराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥२॥

बाल्यावस्थेत अधिक दुःख होते. शरीर मलमूत्रात लडबडलेले राहात होते आणि सारखे स्तनपान करण्याची लालसा होत असे. इन्द्रियांमध्ये कोणतेही कार्य करण्याची शक्ती नव्हती. सृष्टीधर्मानुसार उत्पन्न होणारे प्राणी (ढेकूण, डास, पिसवा, इ.) सारखे चावा घेत असत. नानाप्रकारच्या दुःखामुळे मी सतत रडतच राही. (त्या वेळीही) हे करुणानिधि शंकरा! तुमचे स्मरण करणे मला जमले नाही. हे शम्भो, माझ्या अपराधांची क्षमा करा. ॥२॥

प्रौढोहं यौवनस्थौ विषयविषधरैः पञ्चभिर्मर्मसन्धौ
दष्टो नष्टो विवेकः सुतधनयुवतिस्वादुसौख्ये निषण्णः ।&lt;br /&gt;
शैवीचिन्ताविहीनं मम ह्दयमहो मानगर्वाधिरूढं
क्षन्तव्यो मे पराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥३॥

पुढे मी मोठा झालो. तारुण्यात आलो. प्रौढ झालो तेव्हा पाच विषयरूपी सर्प माझ्या मर्मस्थानी डसले. त्या विषबाधेने माझा विवेक संपला आणि मी स्त्री, पुत्र, धन ह्यांचे सुख भोगण्यात मग्न झालो. त्याही वेळेस हे शंकरा! तुमचे चिन्तन स्मरण न करतां माझे ह्दय मोठ्या अभिमानाने आणि गर्वाने भरून गेले. हे देवाधिदेवा ! हे महादेवा ! हे शम्भो ! माझ्या अपराधांची क्षमा करा. ॥३॥

वार्द्धक्ये चेन्द्रियाणां विगतगतिमतिश्चाधिदैवादितापैः
पापै रोगैर्वियोगैस्त्वनवसितवपुः प्रौढिहीनं च दीनम् ।&lt;br /&gt;
मिथ्यामोहाभिलाषैर्भ्रमति मम मनो धूर्जटेर्ध्यानशून्यं
क्षन्तव्यो मे पराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥४॥

पुढे वृद्धावस्थेत इन्द्रिये, मन आणि बुद्धि ह्यांची गती कुंठित झाली. आधिदैविक, आधिभौतिक आणि आध्यात्मिक अशा त्रिविध तापांनी होरपळून गेलो, रोगांनी घेरले, पापांनी त्रस्त केले. तेव्हा माझे मन मिथ्या मोह आणि अभिलाषा ह्यांनी भ्रमित होऊन शंकराचे ध्यान न करता संसारातच भटकत राहिले. हे देवाधिदेवा ! हे महादेवा ! हे शम्भो ! माझ्या अपराधांची क्षमा करा. ॥४॥

नो शक्यं स्मार्तकर्म प्रतिपदगहनप्रत्यवायाकुलाख्यं
श्रौते वार्ता कथं मे द्विजकुलविहिते ब्रह्ममार्गे सुसारे ।&lt;br /&gt;
ज्ञातो धर्मो विचारैः श्रवणमननयोः किं निदिध्यासितव्यं
क्षन्तव्यो मे पराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥५॥

सामान्य विहित स्मार्त कर्मे सुद्धा माझ्याकडून होऊ शकली नाहीत तर मग ब्राह्मण कुलाला विहित असलेली आणि ब्रह्मप्राप्तीचा मार्ग सुकर करणारी श्रौतकर्मे तरी कशी व्हावीत? धर्माबद्दल आस्था नाही, श्रवण-मननाचा विचार नाही, मग निदिध्यासनाची गोष्टच कशाला? हे देवाधिदेवा ! हे महादेवा ! हे शम्भो ! माझ्या अपराधांची क्षमा करा. ॥५॥

स्नात्वा प्रत्यूषकाले स्नपनविधिविधौ नाहतं गाड्गतोयं
पूजार्थं वा कदाचिद् बहुतरगहनात्खण्डबिल्वीदलानि ।&lt;br /&gt;
नानीता पद्ममाला सरसी विकसिता गन्धपुष्पै त्वदर्थं
क्षन्तव्यो मे पराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥६॥

प्रातःकाळी स्नान करून आपल्याला स्नान घालण्यासाठी मी कधी गंगेचे पाणी आणले नाही किंवा पूजेसाठी गहन अरण्यात जाऊन कधी बिल्वपत्रेही आणली नाहीत. सरोवरात विकसित झालेल्या कमळांची माळही मी तुम्हाला कधी वाहिली नाही. गंध, फुलेही मी आपणास कधी अर्पण केली नाहीत. हे  देवाधिदेवा ! हेमहादेवा ! हे शम्भो ! माझ्या अपराधांची क्षमा करा. ॥६॥

दुग्ध्रैर्मध्वाज्ययुक्तैर्दधिसितसहितैः स्नापितं नैव लिड्गं
नो लिप्तं चन्दनाद्यैः कनकविरचितैः पूजितं न प्रसूनैः ।&lt;br /&gt;
धूपैः कर्पूरदीपैर्विविधरसयुतैर्नैव भक्ष्योपहारैः
क्षन्तव्यो मे पराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥७॥

मध, तूप, दही आणि साखरयुक्त दुधाने (पंचामृताने) मी कधी शिवलिंगाला स्नान घातले नाही. चन्दन, कापूर इ. सुगंधित द्रव्यांचे तुम्हाला विलेपन केले नाही. तुम्हाला प्रिय असलेल्या कनका (धोतऱ्या)च्या फुलांनी मी कधी तुमची पूजा केली नाही. धूप, दीपही समर्पण केला नाही. अनेक रसांनी युक्त फळे आणि पंचपक्वाने ह्यांचा नैवेद्य आपणास अर्पण केला नाही. हे देवाधिदेवा ! हे महादेवा ! हे शम्भो ! माझ्या अपराधांची क्षमा करा. ॥७॥

ध्यात्वा चित्ते शिवाख्यं प्रचुरतरधनं नैव दत्तं द्विजेभ्यो
हव्यं ते लक्षसंख्यैर्हुतवहवदने नार्पितं बीजमन्त्रैः ।&lt;br /&gt;
नो तप्तं गाड्गतीरे व्रतजपनियमैर्रुद्रजाप्यैर्न वेदैः
क्षन्तव्यो मे पराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥८॥

मी चित्तामध्ये कधी शिवतत्त्वाचे चिन्तन करून ब्राह्मणांना विपुल धन अर्पण केले नाही. मी कधी तुमच्या बीजमंत्राचा एक लक्ष उच्चार करून अग्नीमध्ये आहुत्या दिल्या नाहीत.  व्रत, जप, तप, नियम, रुद्रपाठ किंवा वेदमंत्रांनी मी कधी गंगेच्या काठावर साधना केली नाही. हे देवाधिदेवा ! हे महादेवा ! हे शम्भो ! माझ्या अपराधांची क्षमा करा. ॥८॥

स्थित्वा स्थाने सरोजे प्रणवमयमरुत्कुण्डले सूक्ष्ममार्गे
शान्ते स्वान्ते प्रलीने प्रकटितविभवे ज्योतिरूपे पराख्ये ।&lt;br /&gt;
लिड्गज्ञे ब्रह्मवाक्ये सकलतनुगतं शड्करं न स्मरामि
क्षन्तव्यो मे पराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥९॥

पवित्र स्थानी एकांतात बसून सूक्ष्ममार्गस्वरूप असलेल्या  मस्तकातील सहस्त्रदल कमळामध्ये, जेथे प्राणवायू प्राणतत्त्वाशी तादात्म्य पावून संकलित होऊन राहतो, त्याठिकाणी अन्तःकरण शांत ठेवून मन ब्रह्मस्वरूपी लीन केले नाही. सर्ववेद ज्याचे प्रतिपादन करतात त्या परब्रह्म तत्त्वात सर्वान्तयामी शंकराला अवलोकन करून त्याचे स्मरण केले नाही. हे देवाधिदेवा ! हे महादेवा ! हे शम्भो ! माझ्या अपराधांची क्षमा करा. ॥९॥

नग्नो निःसड्गशुद्धस्त्रिगुणविरहितो ध्वस्तमोहान्धकारो
नासाग्रे न्यस्तदृष्टिर्विदितभवगुणो नैव दृष्टः कदाचित् ।&lt;br /&gt;
उन्मन्यावस्थया त्वां विगतकलिमलं शड्करं न स्मरामि
क्षन्तव्यो मे पराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥१०॥

दिगंबर, सर्वसंगविहित, शुद्ध, त्रिगुणातीत, मोहरूपी अंधकाराचा नाश करणारे, नासाग्री दृष्टी लावून पद्मासनावर बसलेले, सर्व विश्वाच्या गुणांना जाणणारे, मंगलमय ध्यानस्थ अशा स्वरूपाचे मी कधी दर्शन घेतले नाही. उन्मनी अवस्थेत कलिमल रहित अशा तुमच्या कल्याण स्वरूपाचे मी स्मरणही केले नाही. हे देवाधिदेवा ! हे महादेवा ! हे शम्भो ! माझ्या अपराधांची क्षमा करा. ॥१०॥

चन्द्रोदभासितशेखरे स्मरहरे गड्गाधरे शंकरे
सर्पैभूषितकण्ठकर्णविवरे नेत्रोत्थवैश्वानरे ।&lt;br /&gt;
दन्तित्वकृतसुन्दराम्बरधरे त्रैलोक्यसारे हरे
मोक्षार्थ कुरु चित्तवृत्तिमखिलामन्यैस्तु किं कर्मभिः ॥११॥

ज्याच्या मस्तकावर चन्द्र शोभत आहे, ज्याने मदनाला भस्म केले आहे, ज्याने मस्तकावर गंगेला धारण केले आहे, जो कल्याण करणारा आहे, ज्याचे कान आणि कंठ सर्पामुळे शोभत आहेत, ज्याच्या तृतीय नेत्रातून अग्नि प्रकट होत आहे, हत्तीचे चामडे ज्याने वस्त्राप्रमाणे पाठीवर घेतले आहे, जो त्रैलोक्याचे सार आहे, जो हर (भक्तांचे दुःख दूर करणारा) आहे अशा शंकराच्या ठिकाणी सर्व संसार दुःखातून मुक्त व्हायचे असेल तर आपले चित्त स्थिर ठेवावे. इतर कर्माचा काय उपयोग आहे? ॥११॥

किं वानेन धनेन वाजिकरिभिः प्राप्तेन राज्येन किं
किं वा पुत्रकलत्रमित्रपशुभिर्देहेन गेहेन किम् ।&lt;br /&gt;
ज्ञात्वैतत्क्षणभंगुरं सपदि रे त्याज्यं मनो दूरतः
स्वात्मार्थ गुरुवाक्यतो भज भज श्रीपार्वतीवल्लभम् ॥१२॥

ह्या धनाचा काय उपयोग? हत्ती, घोडे काय कामाचे? राज्य मिळाले तरी त्याने काय होणार आहे? स्त्री आहे, पुत्र आहे, मित्र आहेत, गाई, बैल, म्हशी आदि पशू आहेत, घर आहे, सर्व काही आहे पण ह्यांचा काय उपयोग? हे सर्व क्षणभंगुर आहे. तेव्हा हे मना ! ह्या सर्वांचा दुरुनच त्याग कर आणि आत्मानुभवासाठी गुरूच्या उपदेशाप्रमाणे श्री पार्वतीवल्लभ शंकराचे भजन कर. ॥१२॥

आयुर्नश्यति पश्यतां प्रतिदिनं याति क्षयं यौवनं
प्रत्यावान्ति गताः पुनर्न दिवसाः कालो जगदभक्षकः ।&lt;br /&gt;
लक्ष्मीस्तोयतरड्गभड्गचपला विद्युच्चलं जीवितं
तस्मान्मां शरणागतं शरणद  त्वं रक्ष रक्षाधुना ॥१३॥

रोजच्या रोज आयुष्य नष्ट होत आहे. तारुण्य क्षीण होत चालले आहे, लक्ष्मी पाण्यावर उसळणाऱ्या लहरींप्रमाणे चंचल आहे. जीवन विद्युल्लतेप्रमाणे क्षणभंगुर आहे. म्हणून हे भक्तवत्सल शंकरा ! मी तुम्हाला अनन्यभावाने शरण आलो आहे. आता तुम्ही माझे रक्षण करा. ॥१३॥

करचरणकृतं वाककायजं कर्मजं वा
श्रवणनयनजं वा मानसं वापराधम् ।&lt;br /&gt;
विहितमविहितं वा सर्वमेतत्क्षमस्व
जय जय करुणाब्धे श्रीमहादेव शम्भो ॥१४॥

हात, पाय, वाणी, शरीर, कर्म, कान, नाक, डोळे, मन ह्यांच्या द्वारे कळत न कळत जे अपराध मी केले असतील त्या सर्व अपराधांची हे करुणासागरा महादेवा ! तुम्ही मला क्षमा करा. तुमचा जय जयकार असो. ॥१४॥

॥श्रीमत् शंकराचार्याविरचितं शिवापराधक्षमापनस्तोत्रं संपूर्णम् ॥

&lt;/div&gt;

[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>h99wnq0ra2vao5vzb4syhn9wig3o5ok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्री चांगदेव पासष्टी/मराठी विकिपीडियातून स्थानांतरीत</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5436</id>
    <revision>
      <id>35554</id>
      <parentid>35376</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45559" sha1="kps8j5lpy9ddjusmu958254t113w3w5" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
श्रीज्ञानेश्वरमहाराजकृत

'''श्री चांगदेव पासष्टी'''
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''स्वस्ति श्रीवटेशु । जो लपोनि जगदाभासु । दावी मग ग्रासु । प्रगटला करी ॥१॥'''

हे श्री वटेश चांगदेवा ! तुझे कल्याण असो. स्वतः परमात्मा गुप्त राहून या जगताचा आभास दाखवितो. तो प्रकट होतो तेव्हा जगाचा भास नाहीसा करतो. ॥१॥

'''प्रगटे तंव न दिसे । लपे तंव तंव आभासे । प्रगट ना लपला असे । न खोमता जो ॥२॥'''

परमात्म्याचे स्वरूप जेव्हा दिसत नाही तेव्हा जगताची जाणीव होते. तो जेव्हा प्रकटतो तेव्हा दिसतोच असे नाही. विचारान्ती असे दिसेल की, परमेश्वर दिसतही नाही किंवा गुप्तही होत नाही. हे दोन्ही गुणधर्म त्याला स्पर्श करीत नाहीत.॥२॥

'''बहु जंव जंव होये । तंव तंव कांहींच न होये । कांहीं नहोनि आहे । अवघाची जो॥3॥'''

स्वरूपाने परमात्मा विशाल होत असतां भासमान जगत्‌ नाहींसे होत जाते. वास्तविक परमात्म्याने काही जगाचे रूप घेतलेले नसून सगळीकडे तोच पूर्णपणे व्यापलेला आहे. ॥३॥

'''सोनें सोनेपणा उणें । न येतांचि झालें लेणें । तेंवि न वेंचतां जग होणें । अंगे जया ॥४॥'''

सुवर्णाचे दागिने घडवितात, परंतु त्यामुळे त्याच्या सोनेपणात मुळीच उणीव निर्माण होत नाही. हे जसे आहे, त्याप्रमाणे स्वतः परमात्मा विविध आकारांनी, रूपांनी नटला तरी त्याच्या मूळ परमात्मा स्वरूपात काहीही कमीपणा येत नाही. ॥४॥

'''कल्लोळ कंचुक । न फेडितां उघडें उदक । तेंवि जगेंसी सम्यक् । स्वरूप जो ॥५॥'''

पाण्यावर अनेक लाटा उठत असतात. त्यामुळे ते पाणी लाटांच्या आवरणाने झाकलें आहे असे वाटते. तरीही ते पूर्णतया पाणीच असते. हेच परमात्मा आणि जगत्‌ यांच्या बाबतीत आहे. परब्रह्म आणि विश्व यांत काहीही फरक नाही. ॥५॥

'''परमाणूंचिया मांदिया । पृथ्वीपणें न वचेचि वायां । तेंवि विश्वस्फूर्ति इयां । झांकवेना जो ॥६॥'''

पृथ्वीवर अनेक लहान लहान कण (अणु-परमाणु) आहेत. परमाणु हे पृथ्वीच्या रूपाने आहेत म्हणून काही पृथ्वीचा पृथ्वीपणा नाहीसा होत नाही. त्याचप्रमाणे विश्वाच्या अविष्कारामुळे परमात्मा मुळीच झाकला जात नाही. ॥६॥

'''कळांचेनि पांघुरणे । चंद्रमा हरपों नेणें । का वन्ही दीपपणे । आन नोहे ॥७॥'''

कल्पना केली की चंद्रावर त्याच्या सोळा कलांचे आच्छादन घातले आहे, तरीही चंद्राचा निश्चित लोप होत नाही. दिव्याच्या रूपाने अग्नि दिसला तरी तो अग्निच असतो. ॥७॥

'''म्हणोनि अविद्यानिमित्तें । दृश्य द्रष्टत्व वर्ते । तें मी नेणें आईतें । ऎसेंचि असे ॥८॥'''

(म्हणून म्हणतो चांगदेवा ! तुला) अज्ञानामुळे  (अविद्येने) ज्ञानरूपी आत्मा हा वेगळेपणानें दृश्य आहे आणि मी द्रष्टावेगळा आहे असे भासतें. परंतु मला मात्र वेगळेपणाची जाणीव नाही.॥८॥

'''जेविं नाममात्र लुगडें । येर्‍हवी सूतचि तें उघडें । कां माती मृद्‌भांडें । जयापरी ॥९॥'''

वस्त्रापैकीं एखाद्या वस्त्राला लोक लुगडे म्हणतात. तरीहि लुगडे ज्या सुताचे विणलेले असते त्याचे सूतरूप कायमच असते. माती आणि मातीचे भांडे यांच्या बाबतीत असेच सांगता येईल. ॥९॥

'''तेंवी द्रष्टा दृश्य दशे । अतीत दृङ्‌मात्र जें असे । तेंचि द्रष्टादृश्यमिसें । केवळ होय ॥ १० ॥ '''

(म्हणून म्हणतो) द्रष्टा म्हणजे पाहणारा आणि दृश्य म्हणजे जे पाहावयाचे ते अशा दोन्हीच्याही पलीकडे परमात्मतत्त्व ज्ञानस्वरूप असें आहे. हेच द्रष्टा आणि दृश्य या प्रकारांनी अनुभवाला येते. ॥१०॥

'''अलंकार येणें नामें । असिजे निखिल हेमें । नाना अवयवसंभ्रमें । अवयविया जेंवी ॥ ११ ॥ '''

अलंकाररूपाने जसे केवळ सुवर्णच असतें किंवा अनेक अवयवांच्या रूपाने अवयवीच असतो.॥११॥

'''तेंवी शिवोनि पृथीवरी । भासती पदार्थांचिया परी । प्रकाशे ते एकसरी । संवित्ति हे ॥ १२ ॥ '''

ईश्वरापासून पाषाणापर्यंत नाना प्रकारे पदार्थांची प्रतीति करून देणारे एक ज्ञानच असतें, म्हणजे त्या त्या आकारानें ज्ञानच परिणाम पावलेंले असते. ॥१२॥

'''नाहीं तें चित्र दाविती । परि असे केवळ भिंती । प्रकाशे ते संवित्ति । जगदाकारें ॥ १३ ॥'''

भिंतीवर चित्रें दिसली तरी त्या चित्ररूपाने वास्तविक भिंतीचीच प्रतीति असतें, त्याप्रमाणे जगदाकाराने ज्ञानाची म्हणजे परमात्म्याचीच प्रतीति असतें. ॥१३॥

'''बांधयाचिया मोडी । बांधा नहोनि गुळाचि गोडी । तयापरि जगपरवडी । संवित्ति जाण ॥ १४ ॥ '''

गुळाची ढेप केल्याने गोडीला ढेपेचा आकार येत नाही; अगर ढेप मोडल्याने गोडी मोडताही येत नाही. त्याप्रमाणे जगात अनंत प्रकारे द्वैतप्रतीती झाली तरी ती परमात्म्याचीच प्रतीति आहे, द्वैत नाहीच. ॥१४॥

'''घडियेचेंइ आकारें । प्रकाशिजे जेवीं अंबरें । तेंवि विश्वस्फुर्तिं स्फुरें । स्फुर्तिचि हे ॥ १५ ॥ '''

घडीच्या आकारात ज्याप्रमाणे वस्त्र स्पष्ट व्हावें, त्याप्रमाणे परमात्माच विश्वरूपाने स्फुरत असतो. ॥१५॥

'''न लिंपतां सुखदुःख । येणें आकारें क्षोभोनि नावेक । होय आपणिया सन्मुख । आपणचि जो ॥ १६ ॥'''

अविद्येच्या निमित्ताने अविद्याकाळी क्षणमात्र दृष्टि किंवा दृश्य आकारात अनुभवाला येणारा परमात्मा त्या आकाराच्या सुखदुःखाने सुखी किंवा दुःखी होत नाही. तो स्वतःच द्रष्टा किंवा दृश्य रूपांत असतो. ॥१६॥

'''तया नांव दृश्याचें होणें । संवित्ति दृष्टॄत्वा आणिजे जेणें । बिंबा बिंबत्व जालेपणें । प्रतिबिंबाचेनि ॥ १७ ॥'''

आरशातील प्रतिबिंबामुळे बघणाऱ्या तोंडाला बिंबत्व भाव येतो, या प्रकाराचे अविद्या ज्ञानरूप परमात्म्यास द्रष्टृत्व भावाला आणते. ॥१७॥

'''तेंवी आपणचि आपुला पोटीं। आपणया दृश्य दावित उठी । दृष्टादृश्यदर्शनत्रिपुटी । मांडें तें हे ॥ १८ ॥ '''

असे असले तरी द्रष्टा, दृश्य इत्यादी भावांचा अनुभव परमात्म्यावर येतो. याचाच अर्थ असा की स्वतः परमात्माच द्रष्टा, दृश्य आणि दर्शन या त्रिपुटींच्या रूपाने व्यवहार करतो.॥१८॥

'''सुताचिये गुंजे । आंतबाहेर नाहीं दुजें । तेवी तीनपणेविण जाणिजे । त्रिपुटी हें ॥ १९ ॥'''

सुताच्या गुंजेमध्ये सुतावाचूने दुसरे काही नाही. त्याप्रमाणे परमात्मस्वरूपावर द्रष्टा, दृश्य, दर्शन अशा त्रिपुटींचा व्यवहार झाला तरी एका परमात्म्याच्या ठिकाणी भिन्न भिन्न भाव उत्पन्न न होता तीनपणावाचून त्रिपुटी असते. ॥१९॥

'''नुसधें मुख जैसें । देखिजतसें दर्पणमिसें । वायांचि देखणें ऐसें । गमों लागे ॥ २० ॥'''

केवळ मानेवरचे तोंड आरशाच्या उपाधीने स्वतः आपल्यासच पाहते, त्याप्रमाणे अविद्योपाधींने दृश्यद्रष्टादी भावाची प्रतीति येते असे वाटतें. ॥२०॥

'''तैसें न वचतां भेदा । संवित्ति गमे त्रिधा । हेचि जाणे प्रसिद्धा । उपपत्ति इया ॥ २१ ॥'''

वरील उदाहरणात संवित्ति (परमात्मा) त्याच्या स्वरूपात भेद न होता अविद्योपाधीने द्रष्टा, दृश्य, दर्शन असा भेद झालासा दिसतो. तत्त्वतः तो भेद नसतोच. चांगदेवा, हीच अखंड अभेदाविषयी उपपत्ती समज. ॥२१॥

'''दृश्याचा जो उभारा । तेंचि दृष्टत्व होये संसारा । या दोहींमाजिला अंतरा । दृष्टि पंगु होय ॥ २२ ॥'''

अविद्येच्या योगाने दृश्याचा होणारा आविर्भाव द्रष्टृत्वाच्या व्यवहाराला हेतु होतो. पारमार्थिक दृष्टीने द्रष्टा आणि दृश्यातील भेद पाहिल्यास विचार पांगळा होतो; म्हणजे नाहीसा होतो. ॥२२॥

'''दृश्य जेधवां नाहीं । तेधवां दृष्टी घेऊनि असे काई ? । आणि दृश्येंविण कांहीं । द्रष्टत्व असे? । २३ ॥'''

जेव्हा दृश्य नाही असे ठरते तेव्हा त्याला प्रकाशित करणारे ज्ञान कोणाला प्रकाशित करील? दृश्यापासून द्रष्टत्व कोठे दिसते का? तात्पर्य, अध्यात्मज्ञानाच्या उदयकाली द्रष्टा,दृश्य आणि दर्शन ही त्रिपुटी मावळते. ॥२३॥
&lt;br&gt;
 
'''म्हणोनि दृश्याचे जालेंपणें । दृष्टि द्रष्टत्व होणें । पुढती तें गेलिया जाणें । तैसेचि दोन्ही ॥ २४ ॥'''

दृश्य तयार झाले म्हणजे दर्शन आणि द्रष्टृत्व हीं असतात. जर विचाराने दृश्यत्वच नष्ट झाले, तर द्रष्टा आणि दृष्टी या दोहोंचाही अभाव होतो. ॥२४॥

'''एवं एकचि झालीं ती होती । तिन्ही गेलिया एकचि व्यक्ती । तरी तिन्ही भ्रांति । एकपण साच ॥ २५ ॥'''

याप्रमाणे अविद्येच्या निमित्ताने एकाच परमात्म्याची द्रष्टादर्शनादि तीन रूपे होतात. विचारजागृतीने त्या तिघांचाही नाश होतो आणि एकच परमात्मा राहतो. ॥२५॥

'''दर्पणाचिया आधि शेखीं । मुख असतचि असे मुखीं । माजीं दर्पण अवलोकीं । आन कांहीं होये ? ॥ २६ ॥'''

आरसा आणण्याच्या पूर्वी किंवा आरसा नेल्यावरही मुख जागेवर मुखपणानेच असते. पण त्यावेळी आरशात पाहताना त्याचा काही निराळेपणा होतो काय? ॥२६॥

'''पुढें देखिजे तेणे बगे । देखतें ऐसें गमों लागे । परी दृष्टीतें वाउगें । झकवित असे ॥ २७ ॥'''

आरशात आपले मुख आपणच पाहतो. दृष्टीने मूळ मुखाला द्रष्टेपणा आला असे वाटतें पण असे वाटणें म्हणजे ज्ञानाची फसवणूकच होय. ॥२७॥

'''म्हणोनि दृश्याचिये वेळे । दृश्यद्रष्टत्वावेगळें । वस्तुमात्र निहाळे । आपणापाशीं ॥ २८ ॥'''

म्हणून दृश्याच्या कालांतहि दृश्यत्व, द्रष्टत्व या धर्माहून भिन्न असणारी परमात्म वस्तु आपणच आहोत असा निश्चय कर. ॥२८॥

'''वाद्यजातेविण ध्वनी । काष्ठजातेविण वन्ही । तैसें विशेष ग्रासूनि । स्वयेंचि असे ॥ २९ ॥'''

चांगदेवा! वाद्यातून निघणाऱ्या ध्वनीच्या आधी सामान्य ध्वनी हा असतोच किंवा लाकडात अनुभवायला मिळणाऱ्या स्पष्ट अग्नीच्या पूर्वी सामान्य अग्नि असतोच. त्याचप्रमाणे दृश्यादि विशेष भाव नष्ट झाले तरी त्यांना आश्रयभूत ब्रह्मवस्तु असतेच. ॥२९॥

'''जें म्हणतां नये कांहीं । जाणो नये कैसेही । असतचि असे पाही । असणें जया ॥ ३० ॥'''

ज्या वस्तूचे अशी-तशी, एवढी-तेवढी, इत्यादी शव्दाने वर्णन करता येत नाही, ती ज्ञानाचा विषय होत नाही. अशी ती परमात्मवस्तु आहे. ॥३०॥

'''आपुलिया बुबुळा । दृष्टि असोनि अखम डोळा । तैसा आत्मज्ञानीं दुबळा । ज्ञानरूप जो ॥ ३१ ॥'''

सर्व दृश्य वस्तु पाहण्याची दृष्टी डोळ्याच्या ठिकाणीं आहे. पण तो स्वतःला बघण्याच्या बाबतीत आंधळाच ठरतो. कारण तो पाहणेंरूपच आहे. त्याच्या ठिकाणी पाहणेपणाचा व्यवहार होत नाही. त्याप्रमाणे परमात्मा ज्ञानरूप आहे म्हणून तो आपल्या ज्ञानाचा विषय होणे शक्य नाही. ॥३१॥

'''जें जाणणेंचि कीं ठाईं । नेणणें कीर नाहीं । परि जाणणें म्हणोनियांही । जाणणें कैंचें ॥ ३२ ॥'''

ज्या ज्ञानरूप परमात्म्याच्या जवळ अज्ञान कालत्रयी नाहीं तो स्वतः ज्ञानरूप असल्यामुळे त्याच्या ठिकाणी जाणण्याचा व्यवहार कसा होणार? ॥३२॥

'''यालागीं मौनेंची बोलिजे । कांहीं नहोनि सर्व होईजे । नव्हतां लाहिजे । कांहीच नाहीं ॥ ३३ ॥'''

म्हणून केवळ मौन हेंच ज्याचे बोलणे, काही नसले तरी असणे, काही न होता लाभणे अशी सर्व गुणधर्मशून्य अशी ती परमात्मवस्तु जीव जेव्हा कोणत्याही बाधेने युक्त नसेल तेव्हा प्राप्त होईल. ॥३३॥

'''नाना बोधाचिये सोयरिके । साचपण जेणें एके । नाना कल्लोळमाळिके । पाणी जेंवी ॥ ३४ ॥'''

किंवा अनंत ज्ञानाचे व्यवहार झाले तरी त्या सर्व व्यवहारसंबंधाला सत्यत्व देणारे जे एक ज्ञान असते; जसे लाटांच्या अनंत मालिकेमध्ये पाणी एकरूपाने असते. ॥३४॥

'''जें देखिजतेविण । एकलें देखतेंपण । हें असो आपणिया आपण । आपणचि जें ॥ ३५ ॥'''

जे कोणाला दृश्य न होता, स्वरूपाने द्रष्टेपणानें एकटे असते त्या ज्ञानाचे शब्दाने कितीसें वर्णन करावें? तें अद्वितीय आहे, म्हणजे आपले नातेवाईक आपणच. ॥३५॥

'''जें कोणाचे नव्हतेनि असणें । जें कोणाचे नव्हतां दिसणें । कोणाचें नव्हतां भोगणें । केवळ जो ॥ ३६ ॥'''

परमात्मवस्तु अस्तित्वरूपच असल्यामुळे तिचे अस्तित्व अन्य दुसऱ्या कोणाच्या अस्तित्वावर अवलंबून नसते; कोणाला विषय न बनविता स्वतःच प्रकाशमान आहे आणि अन्य दुसऱ्या कोणत्याही भोग्य पदार्थावाचून स्वरूपाने आनंदस्वरूप आहे. ॥३६॥

'''तया पुत्र तूं वटेश्वराचा । रवा जैसा कापुराचा । चांगया मज तुज आपणयाचा । बोल ऐके ॥ ३७ ॥'''

चांगदेवा! ज्या परमात्म्याला वटेश्वर इत्यादि अनेक नामें आहेत; त्याचाच तू पुत्र आहेस. अरे कापराचा कण हा कापूररूपच असतो ना! तसा तू परमात्मस्वरूप आहेस. आत्म्यात आणि परमात्म्यात ऐक्य असते. तुझ्यामाझ्यात तसा ऐक्यभाव कोणत्या रीतींने आहे ते तू आता ऐक! ॥३७॥

'''ज्ञानदेव म्हणे । तुज माझा बोल ऐकणें । ते तळहाता तळीं मिठी देणें । जयापरि । ३८ ॥'''

तू परमात्मस्वरूप आहेस, मी ही तसाच परमात्मस्वरूप आहे. म्हणूनच तुझ्यात आणि माझ्यात अभेद आहे. (म्हणूनच म्हणतो) माझा उपदेश तू ऐकायचा म्हणजे तुझा स्वतःचाच उपदेश ऐकण्यासारखें नाही का? अरे (एखाद्याच्या) उजव्या हाताने त्याच्याच डाव्या हाताला मिठी घालावी तसे हे आहे. ॥३८॥
&lt;br&gt;
 
'''बोलेंचि बोल ऐकिजे । स्वादेंचि स्वाद चाखिजे । कां उजिवडे देखिजे । उजिडा जेंवी ॥ ३९ ॥''' 

शब्दाने स्वतःचा शब्द ऐकावा, गोडीने स्वतःची गोडी चाखावी, उजेडाने आपल्या स्वतःचा उजेड बघावा तसे हे आहे. ॥३९॥

'''सोनिया वरकल सोनें जैसा । कां मुख मुखा हो आरिसा । मज तुज संवाद तैसा । चक्रपाणि ॥ ४० ॥'''

अथवा सोन्याची कसोटी असावी; मुख हेच आरसा म्हणून पाहण्यासाठी उपयोगी आणावे, तसे चांगदेवा! तुझ्या आणि माझ्या संवादाचे आहे. ॥४०॥

'''गोडिये आपुली गोडी । घेतां काय न माये तोंडी । आम्हां परस्परें आवडी । तो पाडु असे ॥ ४१ ॥'''

गोडीने स्वतःचा गोडवा स्वतः अनुभवायचा म्हटले तर ते शक्य आहे का? अगदी नेमका हाच प्रकार तुझ्या आणि माझ्या आनंदाबद्द्ल आहे. ॥४१॥

'''सखया तुझेनि उद्देशें । भेटावया जीव उल्हासे । कीं सिद्धभेटी विसकुसे । ऐशिया बिहे ॥ ४२ ॥'''

चांगदेवा! मोठ्या उल्हासाने तुझी भेट घ्यायला माझा जीव उत्सुक झाला आहे हे तर खरेच, पण आत्मतत्त्वाच्या दृष्टीनें स्वतःसिद्ध ही भेट उपाधिदृष्टीनें बिघडून जाईल कीं काय या भीतीनें मी शंकाकुल झालो आहे. ॥४२॥

'''भेवों पाहे तुझें दर्शन । तंव रूपा येनों पाहे मन । तेथें दर्शना होय अवजतन । ऐसें गमों लागे ॥ ४३ ॥'''

कारण तुझें दर्शन घ्यावें अशी इच्छा करताच माझें मन आत्माकार व्हायला वेळ लागत नाही आणि मग त्या स्थितीत दर्शनाची कृतीच होणे नाही असे वाटतें. ॥४३॥

'''कांहीं करी बोले कल्पी । कां न करी न बोले न कल्पी । ये दोन्ही तुझ्या स्वरूपीं । न घेती उमसू ॥ ४४ ॥'''

चांगदेवा ! तू एखादी चांगली कृति केलीस , बोललास, कल्पना केलीस किंवा असे काही नाही केलेस तरी हे काही तुझ्या मूळ आत्मस्वरूपाच्या ठिकाणीं उत्पन्न होतच नाहीत. ॥४४॥
&lt;br&gt; 

'''चांगया ! तुझेनि नांवे । करणें न करणें न व्हावें । हें काय म्हणों परि न धरवे । मीपण हें ॥ ४५ ॥'''

करणें किंवा न करणें हा व्यवहार चांगदेवा! स्वरूपाच्या ठायी होत नाही. आत्मत्वाचा उपदेश तुला करताना माझ्या आत्म्याजवळ असलेला उपाधीचा मीपणासुद्धा नाहीसा होत आहे. ॥४५॥

'''लवण पाणियाचा थावो । माजि रिघोनि गेलें पाहो । तंव तेंचि नाहीं मा काय घेवो । माप जळा ॥ ४६ ॥'''

चांगदेवा! पाण्याची खोली समजून घेण्यासाठी मिठाच्या पाण्याने बुडी मारली तर तेथे मीठ काही मिठाच्या रूपात शिल्लक राहत नाही. मग त्या पाण्याची खोली मोजायची रे कोणी ? ॥४६॥

'''तैसें तुज आत्मयातें पाही । देखो गेलिया मीचि नाहीं । तेथें तूं कैचा काई । कल्पावया जोगा ॥ ४७ ॥'''

तुझ्या यथार्थ आत्मस्वरूपाचा विचार करू लागलो की माझा औपाधिक मीपणा नाहीसा होतो; मग मीपणाच्या कल्पनेने येणाऱ्या तूपणाची कल्पनातरी करता येण्याजोगी आहे काय? ॥४७॥

'''जो जागोनि नीद देखे । तो देखणेपणा जेंवी मुके । तेंवि तूंतें देखोनि मी थाके । कांहीं नहोनि ॥ ४८ ॥'''

एखादा माणूस झोप येताना ती कशी येते, निद्रा हा कसला पदार्थ आहे हे जाणून घेण्याची इच्छा करतो; पण निद्रा कोणत्याही पदार्थाच्या रूपाने त्याच्यापुढे आली नाही म्हणजे तो माणूस निद्रा जाणून घेण्याच्या भूमिकेसही मुकतो. त्याप्रमाणे ज्ञानाचा विषय नसलेल्या स्वरूपाचा मीही प्रमुख द्रष्टाच होऊन जातो. ॥४८॥

'''अंधाराचे ठाईं । सूर्यप्रकाश तंव नाहीं । परी मी आहें हें कांहीं । नवचेचि जेंवी ॥ ४९ ॥'''

दाट अंधारात बसले की तेथे सूर्याचा प्रकाश मिळायचा दूर राहतोच पण स्वतःचेही भान नाहीसें होते. ॥४९॥

'''तेंवि तूंतें मी गिवसी । तेथें तूंपण मीपणेंसी । उखते पडे ग्रासीं । भेटीची उरे ॥ ५० ॥'''

त्याप्रमाणे तुझ्या स्वरूपाचा विचार करताना माझा मीपणा आणि तुझा तूपणा दोन्ही नाहीसे होऊन फक्त एक आत्मतत्त्व काय ते शिल्लक उरतें. ॥५०॥

'''डोळ्याचे भूमिके । डोळा चित्र होय कौतुकें । आणि तेणेंचि तो देखे । न डंडळितां ॥ ५१ ॥'''

बोटाने डोळा दाबला की त्याच्या जोरावर आपल्याला चित्रविचित्र पदार्थं दृष्टीसमोर भासू लागतात, पण हे दाखविणारा डोळा मात्र अनेकरूप होत नाही. आणि अनेकत्वाचा प्रकाश दाखविल्याखेरीज मात्र तो राहत नाही. ॥५१॥

'''तैसी उपजतां गोष्टी । न फुटतां दृष्टि । मी तूंवीण भेटी । माझी तुझी ॥ ५२ ॥'''

त्याप्रमाणें आत्मैक्यामध्ये अभेदपणा प्राप्त होऊन तुझा माझा अभेद मात्र मी-तू पणावाचून सिद्धच आहे. ॥५२॥

'''आतां मी तूं या उपाधी । ग्रासूनि भेटी नुसधी । ते भोगिली अनुवादीं । घोळघोळू ॥ ५३ ॥'''

मी आणि तू या उपाधीस बाजूला करून आत्म्याच्या एकत्वाने मी जशी भेट घेतली (उपभोगली) आणि तिचा ऊहापोह केला, इतका वेळ ज्या स्थितीचा अनुवाद केला तशाच रितीने तू ही स्वतःसिद्ध भेटीचा अनुभव घ्यावास. ॥५३॥

'''रूपतियाचेनि मिसें । रूचितें जेविजे जैसें । कां दर्पणव्याजें दिसे । देखतें जेंवी ॥ ५४ ॥'''

अन्न सेवन करणाऱ्याला पदार्थाचा स्वाद आवडला तर त्यातील रस जेवणाऱ्याच्या रुचीला जेववू लागतो म्हणजे रुचीचा उपयोत रुची हीच घेते किंवा पाहणाराच आरशाच्या मिषाने स्वतःस बघतो. ॥५४॥

'''तैसी अप्रमेयें प्रमेयें भरलीं । मौनाचीं अक्षरें भली । रचोनि गोष्टी केली । मेळियेचि ॥ ५५ ॥'''

अप्रमेय परमात्मा विशद करणारा आणि प्रमेयांचे साधन असा जो शब्द त्याला गिळून टाकणारी अक्षरे गुंफ़ून तुझ्या माझ्यातील ऐक्याचा हा संवाद लिहिला आहे. ॥५५॥

'''इयेचें करुनि व्याज । तूं आपणयातें बुझ । दीप दीपपणें पाहे निज । आपुलें जैसें ॥ ५६ ॥''' 

स्वतःच्या प्रकाशाने दिवा आपले स्वरूप उघड करतो, त्याप्रमाणे मी तुझ्या माझ्यातील एकत्वाची स्थिती लिहिली आहे. तिच्या साहाय्याने तू आपले यथार्थ आत्मस्वरूप जाणून घ्यावेस म्हणजे 'मी ब्रह्मस्वरूप आहे' अशा बोधात तू रहा. ॥५६॥

'''तैसी केलिया गोठी । तया उघडिजे दृष्टी । आपणिया आपण भेटी । आपणामाजी ॥ ५७ ॥'''

तुझा आत्मभाव स्पष्ट होईल अशा गोष्टी मी तुला सांगितल्या आहेत. त्यांच्या मदतीने तू ज्ञानदृष्टी मिळव म्हणजे आपणच आपली भेट घे. चांगदेवा! तू योगेश्वर्ययुक्त असलास तरी त्याच्या सान्निध्याने उदित होणाऱ्या 'अहं मम' ह्या अध्यायाचा त्याग करून असंग कूटस्थ आत्मा म्हणजे मीच आहे याची निश्चिती करून घे. यामुळे आपण आपणास भेटलो असे होते. ॥५७॥

'''जालिया प्रळयीं एकार्णव । अपार पाणियाची धांव । गिळी आपुला उगव । तैसें करी ॥ ५८ ॥'''

प्रलयाच्या वेळी सगळीकडे पाणीच पाणी होते; ते सर्व प्रवाहांचे उगम आणि प्रवाहसुद्धा नाहीसे करतें. त्याप्रमाणे तू करावेस. म्हणजे तू स्वगत, स्वजातीय, विजातीय, संबंधशून्य असें ब्रह्म मीच आहे या दृढ निश्चयाने देशादिकांतील अनात्मभाव नाहीसा कर. ॥५८॥

'''ज्ञानदेव म्हणे नामरूपें । विण तुझें साच आहे आपणपें । तें स्वानंदजीवनपे । सुखिया होई ॥ ५९ ॥'''

चांगदेवा! तुझा यथार्थ सच्चिदानंदात्मभाव हा नाम रूपातीत आहे. त्या स्वानंदाच्या अनुभवाने तू सुखरूप हो. ॥५९॥
&lt;br&gt;
 
'''चांगया पुढत पुढती । घरा आलिया ज्ञानसंपत्ति । वेद्यवेदकत्वही अतीतीं । पदीं बैसें ॥ ६० ॥ '''

हे ब्रह्मैक्यत्वाचे ज्ञान, वेद्यवेदकत्व इत्यादी भेदांच्या पलीकडे असणारें सच्चिदानंदस्वरूप प्राप्त करून देते. त्याची तू खूणगाठ बांध असें माझे तुला वारंवार सांगणे आहे. ॥६०॥

'''चांगदेवा तुझेनि व्याजें । माउलिया श्रीनिवृत्तिराजे । स्वानुभव रसाळ खाजें । दिधलें लोभें ॥ ६१ ॥ '''

चांगदेवा! तुझ्या पत्राचे उत्तर देण्याच्या मिषानें माझ्या श्रीगुरुनिवृत्तिराज माऊलीने माझ्याकडून तुला उपदेश करविला असे नाही तर मोठ्या लोभाने रसभरित आत्मानंदाचा मलाच खाऊ दिला. ॥६१॥

'''एवं ज्ञानदेव चक्रपाणी ऐसे । दोन्ही डोळस आरिसे । परस्पर पाहतां कैसें । मुकले भेदा ॥ ६२ ॥'''

अशा प्रकारे ज्ञानदेवांनी या पत्राद्वारे चक्रपाणी(चांगदेव )यांना ज्ञाननिष्ठ (डोळस) केल्यामुळे त्यांचे आरसे(ज्ञानदेव आणि ते स्वतः) परस्परांना पाहताना आपआपसातला भेद विसरून गेले.

'''तियेपरि जो इया । दर्पण करील ओंविया । तो आत्माएवढिया । मिळेल सुखा ॥ ६३ ॥'''

ब्रह्मात्मैक्यज्ञान प्राप्त करण्यासाठी जो कोणी आम्ही चांगदेवास केलेल्या या उपदेशाचा सतत विचार करील तो आनंदरूपच होईल. ॥६३॥

'''नाहीं तेंचि काय नेणों असें । दिसें तेंचि कैसें नेणों दिसे । असें तेंचि नेणों आपैसे । तें कीं होइहे ॥ ६४ ॥'''

आत्म्यासंबंधी तो असा आहे, तसा आहे, एवढा आहे असे काहींच सांगता येत नाही. तें सद्‌रूप प्रकाशमय, अपरिमित आनंदाने सर्वत्र ओतप्रोत असूनही अल्पबुद्धीच्या लोकांना ते कोठेही दिसत नाही हेही एक आश्चर्य नव्हे काय! ॥६४॥

'''निदेपरौते निदैजणें । जागृति गिळोनि जागणें । केलें तैसें जुंफणें । ज्ञानदेवो म्हणे ॥ ६५ ॥'''

देहामुळे उत्पन्न होणाऱ्या, निद्रेपलीकडचे निर्विकार परमात्मस्वरूप, देहविषयक विचारांचा नाश करणारी आत्मजागृती आणि त्या परमात्म्याचे एकत्व या ग्रंथांत विशद केले आहे, असे आमचे (ज्ञानेश्वर महाराजांचे) सांगणे आहे. ॥६५॥ 

&lt;/div&gt; 

&lt;div style=&quot;text-align: right; direction: ltr; margin-left: 1em;&quot;&gt;
सार्थ अमृतानुभव आणि चांगदेवपासष्टी&lt;br&gt;
ले. - ह.भ.प. दत्तराज देशपांडे
&lt;/div&gt;

[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>kps8j5lpy9ddjusmu958254t113w3w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रीदत्तात्रेयकवच</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5437</id>
    <revision>
      <id>35549</id>
      <parentid>35386</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20232" sha1="1xd5gyvwgfgsshco2llwq84p8q6m92u" xml:space="preserve">(पातःस्मरणीय परमपूज्य श्रीदत्तावतार प.प. श्रीमद्वासुदेवानंदसरस्वती श्रीचरणांच्या स्तोत्रादी संग्रहातील हे १४२ वे स्तोत्र आहे.)

॥ सार्थ श्रीदत्तकवच प्रारंभ ॥

'''श्रीपादः पातु मे पादावूरू सिद्धासनिस्थितः । पायाद्दिगंबरो गुह्य नृहरिः पातु मे कटिम् ॥१॥'''

श्री म्हणजे लक्ष्मी ज्यांच्या पदकमलांचा आश्रय करून राहते ते श्रीपाद श्रीदत्तात्रेय माझ्या पायांचे रक्षण करोत. सिद्धासन घालून बसलेले श्रीदत्तात्रेय माझ्या मांड्यांचे रक्षण करोत. दिगंबर म्हणजे दिशा हेच ज्यांचे वस्त्र आहे असे म्हणजे नग्न अवधूत वेष धारण करणारे श्रीदत्तात्रेय माझे गुह्य म्हणजे विसर्जन करणारे गुद व जननेंद्रिय यांचे रक्षण करोत. माझ्या कंबरेचे रक्षण नृहरि श्रीदत्तात्रेय करोत ॥१॥

'''नाभिं पातु जगत्स्रष्टोदरं पातु दलोदरः । कृपालुः पातु ह्रदयं षड्भुजः पातु मे भुजौ ॥२॥'''

सर्व जगाला निर्माण करणारा म्हणजे ब्रह्मदेव हे रूप धारण करणारे श्रीदत्तात्रेय माझ्या नाभीचे म्हणजे बेंबीचे रक्षण करोत. पिंपळाच्या पानाप्रमाणे पातळ उदर म्हणजे पोट असणारे (दलोदर) श्रीदत्तात्रेय माझ्या उदराचे रक्षण करोत. कृपाळू म्हणजे कृपाशील श्रीदत्तात्रेय माझ्या ह्रदयाचे रक्षण करोत. सहा हात असणारे षड्भुज श्रीदत्तात्रेय माझ्या भुजांचे रक्षण करोत. ॥२॥

'''स्त्रक्कुंडी-शूल-डमरू शंख-चक्र-धरः करान् । पातु कंठं कंबुकंठंः सुमुखः पातु मे मुखम् ॥३॥'''

माला, कमंडलू, त्रिशूल, डमरू, शंख व चक्र यांना सहा हातांनी धारण करणारे श्रीदत्तात्रेय माझ्या हातांचे रक्षण करोत. कंबू म्हणजे शंख. शंखाप्रमाणे ज्यांचा कंठ आहे ते श्रीदत्तात्रेय माझ्या कंठाचे म्हणजे माझ्या गळ्याचे रक्षण करोत. सुंदर मुख असणारे श्रीदत्तात्रेय माझ्या मुखाचे रक्षण करोत. 
(या श्लोकात करान् पातु म्हणजे अनेक हातांचे रक्षण करोत असे बहुवचन घातलेले आहे. माणसाला दोनच हात असताना बहुवचन का घातले अशी शंका येते. बहुवचन घेण्यास कारण असे की आपल्या येथे पुरुषाला लग्न झाल्यावर चतुर्भुज झाला असे म्हणतात. पती व पत्नी एकरूपच असतात. तेव्हा पुरुषाला पत्नीचे दोन हात घेऊन चार हात होतात व पत्नीलाही पतीचे दोन हात घेऊन चार हात होतात. याप्रमाणे बहुवचनाची संगती लागते. 'करौ' असा पाठ मूळ प्रतीत असल्यास प्रश्नच नाही.) ॥३॥

'''जिह्वां मे वेदवाक्‌पातु नेत्रे मे पातु दिव्यदृक् । नासिकां पातु गंधात्मा पातु पुण्यश्रवाः श्रुती ॥४॥'''

सर्व वेद ज्या विराटस्वरूप श्रीदत्तात्रेयांचे वागिंद्रिय आहे तो माझ्या जिभेचे रक्षण करो. ज्याची दृष्टी दिव्य म्हणजे भूत, वर्तमान व भविष्य या सर्व काळातील सर्व पदार्थांना प्रत्यक्ष पाहणारी आहे असे सर्वदर्शी श्रीदत्तात्रेय माझ्या दोन्ही डोळ्यांचे रक्षण करोत. ज्यांचे शरीर सर्वदा व स्वभावतःच सुगंधी आहे आणि जे गंधरूप आहेत असे श्रीदत्तात्रेय माझ्या नाकाचे रक्षण करोत. ज्यांच्या स्वरूपाचे व गुणांचे श्रवण पुण्यकारक आहे असे श्रीदत्तात्रेय माझ्या दोन्ही कानांचे रक्षण करोत. ॥४॥

'''ललाटं पातु हंसात्मा शिरः पातु जटाधरः । कर्मेन्द्रियाणि पात्वीशः पातु ज्ञानेन्द्रियाण्यजः ॥५॥'''

(विषयात चित्त गुंतलेले असते व चित्तात विषय भरलेले असतात. मग विषयातून चित्त व चित्तातून विषय कसे काढावे असा प्रश्न ब्रह्मदेवाला पुढे करून सनत्कुमारादी चौघा सिद्धांनी विचारला असता; माझ्या निरंतर चिंतनाने जीव मत्स्वरूप झाल्यावर चित्तातून विषय व विषयातून चित्त बाजूला होईल असे ब्रह्मदेवालासुद्धा न सुचणारे उत्तर हंसावतारात श्रीदत्तात्रेयांनी देऊन सनत्कुमारादी सिद्धांना समाधान दिले ते) हंसरूप श्रीदत्तात्रेय माझ्या ललाटाचे रक्षण करोत. जटा धारण करणारे श्रीदत्तात्रेय माझ्या मस्तकावर जटा नसल्या तरी आपल्या जटाधारित्वाच्या योगाने माझ्या मस्तकाचे रक्षण करोत. सर्वांचे ईश म्हणजे स्वामी असणारे श्रीदत्तात्रेय वाणी, जननेन्द्रिय, गुद, हात व पाय अशा पाच कर्मेंन्द्रियांचे रक्षण करोत. अज म्हणजे जन्मरहित असणारे अर्थात जन्मानंतरचेही विकार नसणारे श्रीदत्तात्रेय, डोळे, नाक, कान, जीभ व त्वगिंद्रिय (स्पर्श जाणणारे इंद्रिय) अशा पाच ज्ञानेंद्रियांचे रक्षण करोत. ॥५॥

'''सर्वान्तरोन्तःकरणं प्राणान्मे पातु योगिराट् । उपरिष्टादधस्ताच्च पृष्ठतः पार्श्वतोऽग्रतः ॥६।'''

सर्वांच्या आत राहणारे म्हणजेच सर्वान्तर, ज्यांच्याव्यतिरिक्त आत दुसरा कोणी नाही असे सर्वान्तर श्रीदत्तात्रेय माझ्या अंतःकरणाचे रक्षण करोत. सर्व योग्यांचा राजा श्रीदत्तात्रेय माझ्या प्राणापानादी दशवायूंचे रक्षण करोत. वरती, खाली, पाठीमागे, डाव्या-उजव्या दोन्ही बाजूला तसेच पुढच्या बाजूला श्रीदत्तात्रेय माझे रक्षण करोत. ॥६॥

'''अन्तर्बहिश्च मां नित्यं नानारूपधरोऽवतु । वर्जितं कवचेनाव्यात्स्थानं मे दिव्यदर्शनः ॥७॥ '''

नानारूप धारण करणारे श्रीदत्तात्रेय आत बाहेर म्हणजे घराच्या किंवा शरीराच्या आत व बाहेर माझे रक्षण करोत. ज्या स्थानाला कवच लागले नाहे त्या स्थानांचेही दिव्यदृष्टि असणारे श्रीदत्तात्रेय रक्षण करोत. ॥७॥

'''राजतः शत्रुतो हिंस्त्राद् दुष्प्रयोगादितोघतः । अधि-व्याधि-भयार्तिभ्यो दत्तात्रेयः सदावतु ॥८॥'''

राजापासून, शत्रूपासून, हिंसा करणे ज्यांचा स्वभाव आहे अशा सिंहव्याघ्रादिकांपासून, जारणमारणादी दृष्ट प्रयोगापासून, अघ म्हणजे पाप त्यापासून, आधि म्हणजे मानसीव्यथा तिच्यापासून, व्याधी म्हणजे शरीरव्यथा  तिच्यापासून, भय म्हणजे इतर जी भये त्यापासून व आर्ति म्हणजे पीडा तिच्यापासून श्रीदत्तात्रेय गुरु सर्वदा माझे रक्षण करोत. ॥८॥

'''धन-धान्य-गृह-क्षेत्र-स्त्री-पुत्र-पशु-किङकरान् । ज्ञातींश्च पातु नित्यं मेऽनसूयानंदवर्धनः ॥९॥'''

माझ्या वित्ताचे, धान्याचे, घराचे, शेतीचे, स्त्रीचे, मुलांचे, पशूंचे, सेवकांचे व इतर सर्व कुटुंबाचे अनसूयेच्या आनंदाला वाढविणारे श्रीदत्तात्रेय रक्षण करोत. ॥९॥

'''बोलोन्मत्तपिशाचाभो द्युनिट्संधिषु पातु मां । भूतभौतिकमृत्युभ्यो हरिः पातु दिगंबरः ॥१०॥'''

केव्हा केव्हा लहान मुलासारखे वागणारे, केव्हा केव्हा उन्मत्त म्हणजे वेड्यासारखे वागणारे, केव्हा केव्हा पिशाच्चा सारखे दिसणारे दिगंबर व हरिरूप असे श्रीदत्तात्रेय दिवसा, रात्री व दिवसरात्रीच्या संधीत म्हणजे दिवसरात्रीच्या मधल्या वेळेत पंचमहाभूत व पंचमहाभूतांपासून झालेल्या पदार्थांपासून आणि मृत्युपासून माझे रक्षण करोत. ॥१०॥ 
(आत्मा अमर आहे पण त्याने देहादिकांशी संगती केली म्हणून त्यांचे मरण मला आहे असे मनुष्य समजतो. अर्थात देहादिक मी नाही किंबहुना त्याहून मी अत्यंत वेगळा आहे असे साक्षात्काराने जाणले म्हणजे मनुष्य मृत्यु पासुन सुटतो. श्रीदत्तमहाराज माझे मृत्यु पासुन रक्षण करोत म्हणजे मला आत्मज्ञान देऊन माझ्यावर आरोपित केलेल्या देहादिकांच्या मरणापासून माझे रक्षण करोत, असा अर्थ येथे घ्यायचा आहे. पहिल्या श्लोकापासून रक्षण करोत, रक्षण करोत अशीच प्रार्थना ह्या कवचात केलेली आहे. कवच अंगात घातले म्हणजे ज्याप्रमाणे लढाईत शत्रूच्या बाणादिकांची काही पीडा न होता आपले शरीर सुरक्षित राहते; त्याचप्रमाणे हात, पाय इ. आपले अवयव वाईट, चुकीच्या कार्याकडे न वळता भजन, तीर्थयात्रादी उत्तम कार्याकडे वळणे ह्यालाच त्यांचे रक्षण करणे असे म्हटले जाते. अर्थात माझ्या इंद्रियांकडून अधःपात होणाऱ्या कोणत्याही क्रिया न होता उत्तम गतीला पोहोचविणाऱ्याच क्रिया होवोत असे मागणे ह्या कवचात देवापाशी मागितले आहे. या कवचाचा पाठ करताना हे तत्त्व लक्षात घेऊन पाठ केल्यास ऐहिक व पारमार्थिक असे दोन्ही प्रकारचे कल्याण कवच जापकाचे म्हणजे जप करणाऱ्याचे श्रीदत्तमहाराज करणार आहेत ह्यात शंका नाही. श्रीदत्तात्रेय हे सर्व देवांचे देव, ब्रह्मस्वरूप असल्याने त्यांना अशक्य काहीच नाही. मनात श्रीदत्तमहाराजांची मूर्ती आठवून हे मागणे करावे म्हणजे पुढील दोन श्लोकात सांगितलेले फळ कवच पाठकाला निश्चयाने मिळेल.)

'''य एतद्दत्तकवचं संनह्याद्‍भक्तिभावितः । सर्वानर्थविनिर्मुक्तो ग्रहपीडाविवर्जितः ॥११॥'''

'''भूतप्रेतपिशाचाद्यैर्देवैरप्यपराजितः । भुक्त्वात्र दिव्यभोगान् स देहांते तत्पदं व्रजेत् ॥१२॥'''

हे श्रीदत्तकवच जो कोणी भक्तीने युक्त होऊन आपल्या अंगावर चढवील (येथे जो कोणी असे 'यः' या पदाने म्हटले आहे. येथे जाती पातीचा प्रश्न येत नाही. ज्याला कल्याणाची इच्छा असेल तो कोणीही या कवचजपाचा अधिकारी आहे असे स्वामीमहाराज म्हणतात.) म्हणजे जो कोणी ह्या कवचाचा जप करील वा पाठ करील तो सर्व अनर्थातून मुक्त होईल. शनीमंगळादिकांपासून होणाऱ्या ग्रहांच्या पीडेपासून मुक्त होईल. भूत, प्रेत व पिशाच्च यांचे कवचधारकापुढे काही चालणार नाही. देव सुद्धा त्याला पराजित करू शकणार नाहीत अर्थात देवांचेही त्याच्यापुढे काही चालणार नाही. इतकेच नव्हे तर या लोकात, स्वर्गात असणाऱ्या सुखांप्रमाणे त्याला सर्व सुखे प्राप्त होतील. दुःख तर मुळीच होणार नाही व या लोकातील आयुमर्यादा संपल्यावर म्हणजेच देहान्ती, कवच जापक श्रीदत्तस्वरूपाला प्राप्त होईल. याहून जास्त काय मागावे व याहून जास्त मागणे तरी काय असणार? 

॥श्रीदत्तकवच सार्थ संपूर्ण झाले ॥

- अनुवादक - 

कै. ब्रह्मश्री पंडित आत्मारामशास्त्री जेरे


[[वर्ग:स्तोत्रे]]
[[वर्ग:कवच]]{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>1xd5gyvwgfgsshco2llwq84p8q6m92u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>समर्थस्तवन</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5439</id>
    <revision>
      <id>35546</id>
      <parentid>35415</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3800" sha1="q2bf25fjw3us7t06y7qo3fk741ep8sn" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक      ={{लेखनाव}}
 | साहित्यिक     = अनंत कवी
 | विभाग  =
 | मागील = 
 | पुढील       = 
 | वर्ष       = १९ वे  शतक
 | टिपण      = 
}}


निर्माणस्थळ गौतमी परि  महाकृष्णातिरीं जो वसे |&lt;/br&gt;
कांतासंग नसे, प्रपंचही नसे, आशा दुराशा नसे |&lt;/br&gt;
ज्याला उत्तम रामदास म्हणती, त्रैलोक्य वंदीतसे |&lt;/br&gt;
ऐसा सदगुरु हा अनंत कविचा  बद्धांस तारीतसे ||१||&lt;/br&gt;

वस्त्रें हुर्मुजी भरजरीं पटकुले, माथा चिराही वसे |&lt;/br&gt;
कायें सुंदर गौरवर्ण विलसे भाळीं अवाळू असे ||&lt;/br&gt;
स्वामींचा कविता समुद्र अवघा कल्याण लीहीतसे |&lt;/br&gt;
ऐसा सदगुरु हा अनंत कवीचा बद्धांस तारीतसे ||२||&lt;/br&gt;

ज्याची पूर्ण समाधि सज्जनगडी गुप्त प्रकारें असे |&lt;/br&gt;
पादूकांवरि शेष शोभतसे, दोन्हीकडे आरसे |&lt;/br&gt;
ज्याची पुण्यतिथी सुदीन नवमी उत्साह होतो असे |&lt;/br&gt;
ऐसा सदगुरु हा अनंत कवीचा  बद्धांस तारीतसे ||३||&lt;/br&gt;

जेणे सात्त्विक राजसादिही तिन्ही आत्मस्थिती आटले |&lt;/br&gt;
वेदांताबुधीचे प्रभाव अवघे जेणें निराकर्णिले |&lt;/br&gt;
विज्ञानें भवसिंधु  पार तरला जिंकोनी साही धुरा |&lt;/br&gt;
ऐसा सदगुरु रामदास विलसे, जो निस्पृहाचा तुरा ||४||&lt;/br&gt;

ज्याची गाढ उपासना जरी असे जाणे अयोध्यापती |&lt;/br&gt;
नेणें त्याहुनी अन्य दैवत असे ऐशी जयाची स्थिती |&lt;/br&gt;
ज्याचा गुप्त विचारही परि असे नारी नरा लेकुरा |&lt;/br&gt;
ऐसा सद्गुरू रामदास विलसे, जो निस्पृहाचा तुरा ||५|| &lt;/br&gt;

सह्याद्रीगिरीचा विभाग विलसे मंदारशृंगापरी |&lt;/br&gt;
नामें सज्जन जो नृपें वसविला श्रीउर्वशीचे  तिरीं |&lt;/br&gt;
साकेताधिपती, कपी, भगवती हे देव ज्याचे शिरीं |&lt;/br&gt;
तेथे जागृत रामदास विलसे, जो या जनां उद्धरी ||६||&lt;/br&gt;

|| जय जय रघुवीर समर्थ ||

{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:अनंत कवी साहित्य]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>q2bf25fjw3us7t06y7qo3fk741ep8sn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शुक-रंभा संवाद</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5440</id>
    <revision>
      <id>35543</id>
      <parentid>35474</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42782" sha1="pbnaxc0viw0wh8zvn1386svd9kqb2lp" xml:space="preserve">{{हिंदू धर्मग्रंथ}}
 
 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 मार्गे मार्गे नूतनं चूतखण्डं     खण्डे खण्डे कोकिलानां विराब: ।&lt;br&gt;
 रावे रावे मानिनीमानभड्गॊ     भड्गे भड्गे मन्मथ: पञ्चबाण: ॥१॥
मार्गा-मार्गा वर नवीन आंब्याची झाडे शोभून दिसत आहेत. प्रत्येक झाडावर कोकिळा सुमधुर कूजन करित आहेत. हे कूजन ऎकून मानी स्त्रियांचे गर्वहरण होत आहे आणि गर्व नष्ट होताच पाच बाणांना धारण करणारा कामदेव मनाला बेचैन करित आहे.॥१॥

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 मार्गे मार्गे जायते साधुसड्ग       सड्गे सड्गे श्रूयते कृष्णकीर्ति: ।&lt;br&gt;
 कीर्तो कीर्तो नस् तदाकारवृत्ति:     वृत्तो वृत्तो सच्चिदानंदभास:    ॥२॥&lt;br&gt;
 तीर्थे तीर्थे निर्मलं ब्रम्हवृन्दं        वृन्दे वृन्दे तत्त्वचिन्तानुवाद:   ।&lt;br&gt;
 वादे वादे जायते तत्त्वबोध:       बोधे बोधे भासते चन्द्रचूड:    ॥३॥
हे रंभे, मार्गा-मार्गा वर मला साधुंचा सहवास लाभत आहे. प्रत्येक सहवासात भगवान कृष्णाचे गुणगान ऎकावयास मिळत आहे. ते ऐकत असताना आमची चित्तवृत्ति भगवंतात लीन होत आहे आणि ह्या ध्यानात सच्चिदानंदाचा सहवास लाभत आहे.॥२॥&lt;br&gt;
तसेच प्रत्येक तीर्थावर ब्राह्मणांचा समुदाय उपस्थित आहे. हा समुदाय परमतत्त्वाविषयी विचार करित आहे. ह्या चर्चेतून आह्माला तत्त्वाचा बोध होत आहे आणि ह्या बोधामधून भगवान शंकराचा सहवास लाभत आहे.॥३॥

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 गेहे गेहे जड्गमा हेमवल्ली      वल्यां वल्यां पार्वणं चन्द्रबिंबम्‌ ।&lt;br&gt;
 बिम्बे बिम्बे दृश्यते मीनयुग्मं     युग्मे युग्मे पञचबाणप्रचार: ॥४॥
घराघरामध्ये जणूकाही सुवर्णवेलीसारख्या चालत्या फिरत्या युवती आहेत. ह्या युवतींचे मुख पोर्णिमेच्या चंद्राप्रमाणे सुंदर आहे. ह्या मुखचंद्रावर नयनरूपी दोन मत्स्य दिसत आहेत आणि ह्या डोळ्यांमध्ये कामदेवाचा संचार चालू आहे. ॥४॥

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 स्थाने स्थाने दृश्यते रत्नवेदी        वेद्यां वेद्यां सिध्दगन्धर्वगोष्ठी ।&lt;br&gt;
 गोष्ठ्यां गोष्ठ्यां किन्नरद्वन्द्वगीतं    गीते गीते गीयते रामचन्द्र: ॥५।
प्रत्येक ठिकाणी रत्नजडित यज्ञकुण्ड दिसत आहेत. प्रत्येक यज्ञकुण्डावर सिद्ध आणि गन्धर्वांची सभा भरली आहे. ह्या सभेत किन्नरगण किन्नरींसमवेत गीत गात आहेत आणि प्रत्येक गीतात भगवान रामचंद्राचे गुणगान करीत आहेत. ॥५॥

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 पीनस्तनी चन्दनचर्चिताड्गी     विलोलनेत्री तरूणी सुशीला ।&lt;br&gt;
 नालिड्गिता प्रेमभरेण येन      वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥६॥ 
भरदार स्तन असलेल्या, शरीरावर चंदनाचा लेप असलेल्या, चंचल नेत्र असलेल्या अशा सुंदर स्त्रिला ज्याने प्रेमयुक्त अलिंगन दिले नाही त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥६॥

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 अचिन्त्यरूपो भगवान्निरञजनो     विश्वम्भरो ज्ञानमयश्चिदात्मा ।&lt;br&gt;
 विशोतिधो येन हदि क्षणं नो       वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥७॥
ज्याच्या रूपाचे चिंतन होऊ शकत नाही, जो निरंजन, विश्वाचे रक्षण करणारा आहे; अशा ज्ञानाने परिपूर्ण चित्स्वरूप परब्रम्हाचे ज्याने हदयापासून स्मरण केले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥७॥
 

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 कामातुरा पूर्णशशाड्वक्त्रा         बिम्बाधरा कोमलनालगौरा ।&lt;br&gt;
 नान्दोलिता स्वे हदये भुजाभ्यां    वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥८॥
भोगाच्या इच्छेने व्याकुळ, पौर्णिमेच्या चंद्राप्रमाणे मुख असणाऱ्या, कोमल ओठ असणाऱ्या आणि कोमल कमळाच्या नाळाप्रमाणे गौर वर्ण असणाऱ्या कामिनीला ज्याने आपल्या बाहुपाशांद्वारे हदयाशी कवटाळले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥८॥
 	 

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 चतुर्भुजश्चक्रधरो गदाययुध:     पीताम्बर: कौस्तुभमालया लसन्  ।&lt;br&gt;
 ध्यात धृतो येन न बोधकाले     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥९॥
चक्रगदायुक्त चार हात असणाऱ्या, पीतांबर नेसलेल्या, कौस्तुभमणियुक्त माळेने शोभून दिसणाऱ्या भगवंताचे ज्याने जागृतावस्थेत ध्यान केले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥९॥

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 विचित्रवेषा नवयौवनाढ्या       लवड्गकर्पूर सुवासिदेहा ।&lt;br&gt;
 नालिंगिता येन दृढं भुजाभ्यां    वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥१०॥
विविध वस्त्र आणि अलंकारांनी युक्त, लवंग-कापूरादि द्वारे सुगंधित शरीर असलेल्या नवयुवतीला ज्याने घट्ट आलिंगन दिले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥१०॥


 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 नारायण: पड्कजलोचन: प्रभु      केयूरवान् कुण्डलमण्डितानन: ।&lt;br&gt;
 भक्त्या स्तुतो येन समाधितो नो    वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥११॥
कमळासारखे नेत्र असलेल्या, केयूरवान, कुंडलांनी सुशोभित मुख असणाऱ्या, जगाचा स्वामी असलेल्या भगवंताची ज्याने विशुद्ध मनाने स्तुती केली नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥११॥
 
 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 प्रियम्वदा चम्पकहेमवर्णा       हारावलीमण्डितनाभिदेशा ।&lt;br&gt;
 सम्भोगशाली रमिता न येन    वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥१२॥
मधुर बोलणाऱ्या, चम्पक आणि सोन्याप्रमाणे वर्ण असणाऱ्या, हाराचा झुमका जिच्या बेंबीवर लटकत आहे आणि स्वभावतःच भोगाची इच्छा असणाऱ्या स्त्रीचा ज्याने उपभोग घेतला नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥१२॥
 

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 श्रीवत्सलक्ष्माड्कितहत्प्रदेश:     तार्क्ष्यध्वजा शाडर्गधर: परात्मा ।&lt;br&gt;
 न सेवितो येन नृजन्मनाऽपि     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥१३॥
ज्याने मनुष्यजन्मात देखिल भृगुलतेने विभूषित हदय असलेल्या, ज्याच्या पंजात गरुड आहे अशा आणि शाडर्ग धनुष्य धारण केलेल्या परमात्म्याची सेवा केली नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥१३॥


 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 चलत्कटी नूपुरमञ्जुघोषा      नासाग्रमुक्ता नयनभिरामा ।&lt;br&gt;
 न सेविता येन भुजंगवेणी     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥१४॥
नाजूक कमर असलेल्या, नुपूरांद्वारे मंजुळ घोष करणाऱ्या, नाकात मोती जडवणाऱ्या, सुंदर नेत्र असणाऱ्या आणि सर्पाप्रमाणे अंबाडा धारण केलेल्या सुंदरीचे ज्याने सेवन केले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥१४॥


 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 विश्वम्भरो ज्ञानमयः परेशो        जगन्मयोऽनन्तगुणप्रकाशी ।&lt;br&gt;
 आराधितो नाऽपि धृतो न योगे     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥१५॥
विश्व चालवणाऱ्या, ज्ञानपूर्ण, परमात्मा, संसार स्वरूप, अनंत गुणांना प्रकट करणाऱ्या भगवंताची ज्याने आराधना केली नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥१५॥


 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 ताम्बूलरागैः कुसुमप्रकर्षै        सुगन्धितैलेन च वासितायाः ।&lt;br&gt;
 न मर्दितो येन कुचौ निशायां     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥१६॥
सुगंधित पान, उत्तम फूल, सुगंधित तेल आणि अन्य पदार्थांनी सुवासित शरीर असलेल्या कामिनीच्या स्तनाचे ज्याने रात्री मर्दन केले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥१६॥


 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 ब्रम्हादिदेवोऽखिलविश्वदेवो        मोक्षप्रदोऽतीतिगुणःप्रशान्तः ।&lt;br&gt;
 धृतो न योगे न हदि स्वकीये     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥१७॥
ब्रह्म इत्यादिंचा देखिल देव, संपूर्ण जगाचा स्वामी, मोक्ष देणाऱ्या, निर्गुण, अत्यंत शांत भगवंताचे ज्याने योगाद्वारे ध्यान केले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥१७॥


 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 कस्तूरिकाकुंकुमचन्दनैश्च        सुचर्चिता याऽगुरूधूपिकाम्बरा ।&lt;br&gt;
 उरस्थले नो लुठिता निशायां     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥१८॥
कस्तूरी आणि केशरयुक्त चंदनाचा लेप केलेल्या, चंदनगंधित वस्त्र नेसलेली स्त्री, ज्या पुरुषाच्या छातीवर रात्रभर लोळली नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥१८॥


 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 आनन्द रूपो निजबोधरूपो       दिव्यस्वरूपो बहुनामरूपः ।&lt;br&gt;
 तपः समाधौ कलितो न येन     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥१९॥
आनन्दरूप, ज्ञानरूप, दिव्य शरीर धारण केलेल्या, ज्याची अनेक नावे आणि अनंत रुपे आहेत अशा भगवंताचे ज्याने समाधितही दर्शन घेतले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥१९॥


 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 कठोरपीनस्तनभारनम्रा        सुमध्यमा चंचलखंजनाक्षी ।&lt;br&gt;
 हेमन्तकाले रमिता न येन     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥२०॥
हेमन्त ऋतूमध्ये कठीण आणि भरदार स्तनांच्या भाराने झुकलेल्या, पातळ कमर असलेल्या, चंचल आणि खञ्जन पक्ष्याप्रमाणे नेत्र असलेल्या स्त्रीचे ज्याने सेवन केले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥२०॥


 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 तपोमयो ज्ञानमयो विजन्मा      विद्यामयो योगमयः परात्मा ।&lt;br&gt;
 चित्ते धृतो नो तपसिस्थितेन      वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥२१॥
तपोमय, ज्ञानमय, जन्मरहित, विद्यामय, योगमय अशा परमात्म्यामध्ये लीन होऊन ज्याने त्याला आपल्या चित्तामध्ये स्थिर केले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥२१॥

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 सुलक्षणा मानवती गुणाड्या      प्रसन्नवक्रआ मृदुभाषिणी या ।&lt;br&gt;
 नो चुम्बिता येन सुनाभिदेशे      वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥२२॥
उत्तम लक्षणे आणि गुणांनी युक्त, प्रसन्न मुख असलेल्या, मधुरभाषी अशा सुंदरीच्या नाभिचे ज्याने चुंबन घेतले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥२२॥

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 प्रीत्याजितं सर्वसुखं विनश्वरं       दुःखप्रदं कामिनिभोगसेवितम्‌ ।&lt;br&gt;
 एवं विदित्वा ने धृतो ही योगो     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥२३॥
ज्या माणसाने नारीच्या उपभोगाने उत्पन्न होणारी सर्व सुखे नाशवंत आणि दुःखदायक आहेत, हे जाणून देखिल योगाभ्यास केला नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥२३॥

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 विशालवेणी नयनभिरामा       कदर्पसम्पूर्णनिधानरूपा ।&lt;br&gt;
 भुक्ता न येनैव वसन्तकाले     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥२४॥
ज्या पुरुषाने वसंत ऋतुमध्ये लांब केस असलेल्या, सुंदर नेत्रांनी सुशोभित आणि कामदेवाचे समस्त भांडार असलेल्या स्त्री बरोबर विहार केला नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥२४॥
 
 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 मायाकरण्डी नरकस्य हण्डी        तपोविखण्डी सुकृतस्य भण्डी ।&lt;br&gt;
 नृणां विखण्डी चिरसेविता चेत्‌     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥२५॥
नारी ही मायेचे भांडार, नरकाची हंडी, तपोभग्न करणारी, पुण्याचा नाश करणारी आणि पुरुषाला घातक आहे. म्हणूनच ज्या पुरूषाने तिचे दीर्घकाळ सेवन केले, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥२५॥

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 समस्तश्रॄंगारविनोदशीला        लीलावती कोकिलकण्ठनाला ।&lt;br&gt;
 विलासितो नो नवयौवनेन      वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥२६॥
ज्या तरूणाने स्वतःच्या तारूण्यामध्ये सर्व प्रकारचा शृंगार, मनोविनोद करण्यात चतुर, अनेक लीलांमध्ये कुशल आणि कोकिळकंठी अशा कामिनीचा उपभोग घेतला नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥२६॥

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 समाधिहन्त्री जनमोहयित्री      धर्मे कुमन्त्री कपटस्य तन्त्री ।&lt;br&gt;
 सत्कर्महन्त्री कलिता च येन    वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥२७॥
समाधिचा भंग करणाऱ्या, लोकांना मोहित करणाऱ्या, धर्मविनाशिनी, कपटी, सत्कर्माचा नाश करणाऱ्या नारीशी ज्याने संबंध ठेवला त्याचे जीवन व्यर्थ होय ॥२७॥

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 बिल्वस्तनी कोमलिता सुशीला     सुगन्धकुन्ता ललिता च गौरी ।&lt;br&gt;
 नाऽश्लेषिता येन च कण्ठदेशे       वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥२८॥
बिल्वफळाप्रमाणे कडक स्तन असलेल्या, अत्यंत कोमल शरीर असलेल्या, प्रिय स्वभाव असलेल्या, सुगन्धी केस असलेल्या आणि लोभात पाडणाऱ्या गोऱ्या युवतीला ज्याने आलिंगन दिले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥२८॥

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 चिन्ता व्यथा दुःखमयी सदोषा     संसारपाशा जनमोहकर्त्री ।&lt;br&gt;
 सन्तापकोशा भजिता च येन      वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥२९॥
चिन्ता, पीडा तसेच सर्व प्रकारच्या दुःखाने परिपूर्ण, दोषयुक्त, संसारात बंधनरूप, लोकांना मोहित करणाऱ्या आणि संतापाचा खजिना असणाऱ्या स्त्रीचे ज्याने सेवन केले त्याचे जीवन व्यर्थ गेले. ॥२९॥

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 आनन्दकन्दर्पनिधानरूपा        झणत्क्वणत्कड्कणनूपराढया ।&lt;br&gt;
 न स्वादिता येन सुधाधरस्या     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥३०॥
आनंद आणि कामदेवाचा खजिना असलेल्या, खणखण करणारे कंकण आणि पैजण घातलेल्या कामिनीच्या ऒठांचे चुंबन ज्याने घेतले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ होय. ॥३०॥

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 कापटयवेषा जनवञचिका सा     विण्मूत्रदुर्गन्धदरा दुराशा ।&lt;br&gt;
 संसेविता येन सदा मलाढया     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥३१॥
छ्लकपट करणाऱ्या, लोकांना फसवणाऱ्या, विष्ठा-मूत्र दुर्गन्धीचा ढीग असलेल्या, दुराशेने परिपूर्ण आणि अनेक प्रकारच्या घाणीने युक्त अशा स्त्रीचे सेवन ज्याने केले, त्याचे जीवन व्यर्थ होय. ॥३१॥
 
 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 चन्द्रानना सुन्दरगौरवर्णा       व्यक्तस्तनी भोगविलासदक्षा ।&lt;br&gt;
 नान्दोलिता वै शयनेषु येन     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥३२॥
चंद्रमुखी, सुंदर, गौरवर्ण असलेल्या, जिच्या छातीवर स्तन उठून दिसत आहेत अशा, तसेच संभोग आणि विलासात चतुर अशा स्त्रिला ज्याने पलंगावर आलिंगन दिले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ होय. ॥३२॥

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 उन्मेत्तवेषा मदिरासमत्ता          पापप्रदा लोकविडम्बशीला ।&lt;br&gt;
 योगच्छला येन विभाजिता च      वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥३३॥
मदिरा पिऊन उन्मत्त बनलेल्या, पापदायक, लोकांना फसवणाऱ्या आणि योग्यांबरोबर कपट करणाऱ्या स्त्रीचे सेवन सेवन ज्याने केले त्याचे जीवन व्यर्थ होय. ॥३३॥
 
 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 आनन्दरूपी तरूणी नताड्गी     सदधर्मसंसाधनसृष्टिरूपा ।&lt;br&gt;
 कामार्थदा यस्य गृहे न नारी    वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥३४॥
आनन्दरूप, नम्र, उत्तम धर्मपालक, पुत्रादि उत्पन्न करण्यात साहाय्यक, इंद्रियांना समाधान देणारी स्त्री ज्याच्या घरी नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ होय. ॥३४॥

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 अशौचदेहा पतितस्वभावा        वपुःप्रगल्भा वललोभशीला |&lt;br&gt;
 मृषा वदन्ती कलिता च येन     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥३५॥
अशुद्ध शरीर असलेल्या, पतित स्वभाव असलेल्या, साहस आणि लोभ करणाऱ्या तसेच खोट बोलणाऱ्या स्त्रीवर ज्याने विश्वास ठेवला, त्याचे जीवन व्यर्थ होय. ॥३५॥
 
 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 क्षामोदरी हंसगतिप्रमत्ता          सौंदर्यसौभाग्यवती प्रलोला ।&lt;br&gt;
 न पीडिता येन रतौ यथेच्छं      वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥३६॥
पातळ कमर असलेल्या, हंसाप्रमाणे चाल असलेल्या, प्रमत्त सुंदर सौभाग्यवती, चंचल स्वभाव असलेल्या स्त्रीला ज्याने रतिक्रीडेच्या वेळी अनुकूलरित्या पीडित केले नाही, त्याचे जीवन व्यर्थ होय. ॥३६॥
 
 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 संसारसदभावन भक्तिहीना     चित्तस्य चौरा हदि निर्दया च |&lt;br&gt;
 विहाय योगं कलिता नरेण     वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥३७॥
संसारातल्या उत्तम भावनांना प्रकट करणाऱ्या, प्रेमाचा अभाव असलेल्या पुरूषांचे चित्त चोरणाऱ्या, हदयात दया नसलेल्या स्त्रीला ज्याने योगाभ्यास सोडून आलिंगन दिले, त्याचे जीवन व्यर्थ होय. ॥३७॥
 
 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 सुगन्धैः सुपुष्पैः सुशय्या सुकान्ता      वसन्तो क्रतु: पूर्णिमा पूर्णचन्द्रः ।&lt;br&gt;
 यदा नास्तिपुस्त्वं नरस्य प्रभूतं        ततः किं ततः किं ततः किं ततः किं  ॥३८॥
सुंदर सुगन्धित पुष्पांनी सुशोभित शय्या असेल, मनोनुकूल स्त्री असेल, वसंत ऋतु असेल, पौर्णिमेच्या चंद्राचे चांदणे असेल परंतु ज्या पुरुषामध्ये परिपूर्ण पौरुष नाही त्याच्या जीवनाचा त्रिवार धिक्कार असो. ॥३८॥

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 सुरूपं शरीरं नवीनं कलत्रं      धनं मेरूतुल्यं वचश्र्चारू चित्रम्‌ ।&lt;br&gt;
 हरेरंडिघ्रयुग्मे मनश्र्चेदलग्नं     ततः किं ततः किं ततः किं ततः किं ॥३९॥
सुंदर शरिरसंपदा, सुंदर भार्या, मेरु पर्वताएवढे धन, मनाला भुरळ घालणारी मधुर वाणी असेल पण जर भगवान शंकराच्या चरणी मन एकाग्र होत नसेल त्या जीवाचा त्रिवार धिक्कार असो. ॥३९॥

'''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 मार्गे मार्गे नूतनं चूतखण्डं     खण्डे खण्डे कोकिलानां विराब: ।&lt;br&gt;
 रावे रावे मानिनीमानभड्गॊ     भड्गे भड्गे मन्मथ: पञ्चबाण: ॥१॥

हे मुनि ! हर मार्ग में नयी मंजरी शोभायमान हैं, हर मंजरी पर कोयल सुमधुर टेहुक रही हैं । टेहका सुनकर मानिनी स्त्रीयों का गर्व दूर होता है, और गर्व नष्ट होते ही पाँच बाणों को धारण करनेवाले कामदेव मन को बेचेन बनाते हैं । 

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 मार्गे मार्गे जायते साधुसङ्गः       सङ्गे सङ्गे श्रूयते कृष्णकीर्तिः ।&lt;br&gt;
 कीर्तौ कीर्तौ नस्तदाकारवृत्तिः       वृत्तौ वृत्तौ सच्चिदानन्द भासः  ॥२॥&lt;br&gt;
 तीर्थे तीर्थे निर्मलं ब्रह्मवृन्दं         वृन्दे वृन्दे तत्त्वचिन्तानुवाद:  ।&lt;br&gt;
 वादे वादे जायते तत्त्वबोध:        बोधे बोधे भासते चन्द्रचूड:  ॥३॥

हे रंभा ! हर मार्ग में साधुजनों का संग होता है, उन हर एक सत्संग में भगवान कृष्णचंद्र के गुणगान सुनने मिलते हैं । हर गुणगाण सुनते वक्त हमारी चित्तवृत्ति भगवान के ध्यान में लीन होती है, और हर वक्त सच्चिदानंद का आभास होता है ।

हर तीर्थ में पवित्र ब्राह्मणों का समुदाय विराजमान है । उस समुदाय में तत्त्व का विचार हुआ करता है । उन विचारों में तत्त्व का ज्ञान होता है, और उस ज्ञान में भगवान चंद्रशेखर शिवजी का भास होता है ।

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 गेहे गेहे जङ्गमा हेमवल्ली       वल्यां वल्यां पार्वणं चन्द्रबिंबम्‌ ।&lt;br&gt;
 बिम्बे बिम्बे दृश्यते मीनयुग्मं     युग्मे युग्मे पञचबाणप्रचार: ॥४॥

हे मुनिवर ! हर घर में घूमती फिरती सोने की लता जैसी ललनाओं के मुख पूर्णिमा के चंद्र जैसे सुंदर हैं । उन मुखचंद्रो में नयनरुप दो मछलीयाँ दिख रही है, और उन मीनरुप नयनों में कामदेव स्वतंत्र घूम रहा है । 

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 स्थाने स्थाने दृश्यते रत्नवेदी        वेद्यां वेद्यां सिध्दगन्धर्वगोष्ठी ।&lt;br&gt;
 गोष्ठ्यां गोष्ठ्यां किन्नरद्वन्द्वगीतं    गीते गीते गीयते रामचन्द्र: ॥५।

हे रंभा ! हर स्थान में रत्न की वेदी दिख रही है, हर वेदी पर सिद्ध और गंधर्वों की सभा होती है । उन सभाओं में किन्नर गण किन्नरीयों के साथ गाना गा रहे हैं । हर गाने में भगवान रामचंद्र की कीर्ति गायी जा रही है । 

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 पीनस्तनी चन्दनचर्चिताङ्गी     विलोलनेत्रा तरुणी सुशीला । ।&lt;br&gt;
 नाऽऽलिङ्गिता प्रेमभरेण येन      वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥६॥ 

हे मुनिवर ! सुंदर स्तनवाली, शरीर पर चंदन का लेप की हुई, चंचल आँखोंवाली सुंदर युवती का, प्रेम से जिस पुरुष ने आलिंगन किया नहीं, उसका जन्म व्यर्थ गया । 

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 अचिन्त्यरूपो भगवान्निरञजनो     विश्वम्भरो ज्ञानमयश्चिदात्मा ।&lt;br&gt;
 विशोधितो येन ह्रदि क्षणं नो       वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥७॥

जिसके रूप का चिंतन नहीं हो सकता, जो निरंजन, विश्व का पालक है, जो ज्ञान से परिपूर्ण है, ऐसे चित्स्वरुप परब्रह्म का ध्यान जिसने स्वयं के हृदय में किया नहीं है, उसका जन्म व्यर्थ गया । 

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 कामातुरा पूर्णशशांक वक्त्रा        बिम्बाधरा कोमलनालगौरा ।&lt;br&gt;
 नाऽऽलिङ्गिता स्वे ह्र्दये भुजाभ्यां    वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥८॥

हे मुनि ! भोग की इच्छा से व्याकुल, परिपूर्ण चंद्र जैसे मुखवाली, बिंबाधरा, कोमल कमल के नाल जैसी, गौर वर्णी कामिनी जिसने छाती से नहीं लगायी, उसका जीवन व्यर्थ गया ।

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 चतुर्भुजः चक्रधरो गदायुधः         पीताम्बरः कौस्तुभमालया लसन् । ।&lt;br&gt;
 ध्याने धृतो येन न बोधकाले       वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌   ॥९॥

हे रंभा ! चक्र और गदा जिसने हाथ में लिये हैं, ऐसे चार हाथवाले, पीतांबर पहेने हुए, कौस्तुभमणि की माला से विभूषित भगवान का ध्यान, जिसने जाग्रत अवस्था में किया नहीं, उसका जन्म व्यर्थ गया । 

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 विचित्रवेषा नवयौवनाढ्या           लवङ्गकर्पूर सुवासिदेहा      । ।&lt;br&gt;
 नाऽऽलिङ्गिता येन दृढं भुजाभ्यां      वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥८॥
 हे मुनिराज ! अनेक प्रकार के वस्त्र और आभूषणों से सज्ज, लवंग कर्पूर इत्यादि सुगंध से सुवासित शरीरवाली नवयुवती को, जिसने  
 अपने दो हाथों से आलिंगन दिया नहीं, उसका जन्म व्यर्थ गया । 

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 नारायणः पङ्कजलोचनः प्रभुः        केयूरवान् कुण्डल मण्डिताननः ।&lt;br&gt;
 भक्त्या स्तुतो येन न शुद्धचेतसा       वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌   ॥७॥
 कमल जैसे नेत्रवाले, केयूर पर सवार, कुंडल से सुशोभित मुखवाले, संसार के स्वामी भगवान नारायण की स्तुति जिसने एकाग्रचित्त  
 होकर, भक्तिपूर्वक की नहीं, उसका जीवन व्यर्थ गया ।

 '''''रम्भा :'''''&lt;br&gt;
 प्रियवंदा चम्पकहेमवर्णा             हारावलीमण्डितनाभिदेशा       । ।&lt;br&gt;
 सम्भोगशीला रमिता न येन      वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌ ॥८॥
 हे मुनिवर ! प्रिय बोलनेवाली, चंपक और सुवर्ण के रंगवाली, हार का झुमका नाभी पर लटक रहा हो ऐसी, स्वभाव से रमणशील ऐसी  
 स्त्री से जिसने भोग विलास नहीं किया, उसका जीवन व्यर्थ गया । 

 '''''शुक :'''''&lt;br&gt;
 नारायणः पङ्कजलोचनः प्रभुः        केयूरवान् कुण्डल मण्डिताननः ।&lt;br&gt;
 भक्त्या स्तुतो येन न शुद्धचेतसा       वृथा गतस्य नरस्य जीवितम्‌   ॥७॥
 

[[वर्ग:स्तोत्रे]]

[[वर्ग:मराठी विकिपिडिया प्रकल्पातून स्थानांतरीत]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>pbnaxc0viw0wh8zvn1386svd9kqb2lp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रीनग्नभैरवराज स्तोत्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5441</id>
    <revision>
      <id>35548</id>
      <parentid>35488</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12706" sha1="ctj0nisnt9lrg2s3c1yezkh4ordobxp" xml:space="preserve">
॥ ॐ ॐ ॐ॥ 
॥ श्रीभूस्वानंदाधिशोमयुरेश्वरोविजयते॥

॥अथ श्रीनग्नभैरवराज-स्तोत्र॥
श्रीगणेशाय नम: ॥ श्रीनग्नभैरवराजाय नम:॥ (श्लोक अनु.)। 

श्रीनग्नभैरव देवा, नमस्कार असो तुला। कृपा करूनि रक्षावा, दयाळा दास आपुला ॥1॥
प्रचंड भीमरूपा हे भैरवा परमेश्वरा। सुटतो ऎकूनी कंप, त्वदरवा करमेश्वरां ॥2॥ 
वज्रदेहा कृपासिंधो, अधर्मिष्ठा भयप्रदा। धर्मिष्ठा रक्षिसीं प्रेमें वारूनी सर्व आपदा ॥3॥
गाणेशांचा प्राणसखा, एकला तूंचि बा खरा।रक्षिसी पुढतीं मागें, मायसा स्वीय लेकरां ॥4॥
श्रीभूस्वानंद सत्क्षेत्रीं, मुख्याधिष्ठान शोभलें। परंतु गाणपत्यार्थ चित्त सर्वत्र लोभलें ॥5॥
सप्रेमें नाचसी देवा। गणेशानाग्रिं जेधवां। देहभान न तें राहे, मोद हा वाढतो नवा ॥6॥
अट्टाहासरवे देवां, दानवा कांपरे भरे। नग्नभैरव हे कानीं, ऎकतां धृति ना उरे ॥7॥
सर्वमायाविहिना हे, सर्व-मायाप्रचालका। सर्वांतर्यामिगा देवा, रक्षिं या दीनबालका ॥8॥
भुक्तिमुक्तिप्रदा स्वामिन, धन्यधान्यविवर्धना। योगींद्रपाला नमितों पाव रे दुष्टमर्दना ॥9॥
त्वदभीतीने विश्व सारें भयभीतचि वर्ततें। त्वत्पादनिष्ठ गणती भवसिंधूसि गर्त ते ॥10॥
कृपाळा भैरवा पाव, नाव आम्हांसि या भवीं। तुझी कृपा एक मात्र, आम्हां दीनां सदा हवी ॥11॥
स्तविती स्तोत्रराजे या, जे तुला करूणाघना। तयातें लेश ना होती भैरवेश्वर यातना ॥12॥
अनुष्टुप वृत्तिं पहिले रत्न श्रीनग्नभैरवा। अर्पी अंकुशधारी हा, करूनी करुणा - रवा ॥13॥
जय जय गणराज समर्थ॥ इति श्रीनग्नभैरवराजार्पणमस्तु॥ श्रीस्वानंदेशार्पणमस्तु॥

वरील स्तोत्राशिवाय आणखी एक स्तोत्र खालीलप्रमाणे आहे. 

॥ सकलभयहर श्रीनग्नभैरवराजनमस्कारस्तोत्र ॥ 
(भुजंगप्रयात श्लोक) 
मयुरेश्वराचा महाभक्तराज। महासिद्धिसुनु प्रतापी विराज॥ पहा शूलधारी महामुक्तकेशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥1॥ निजानंदलोकीं गणेशासमोर। पहा बालरूपी स्वमायाकुमार॥ करीं नृत्य मोदें हरी भक्तपाशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥2॥
महाव्यक्तसत्ता मुदानंदधारा। गळे व्यक्तरूपें गमें सौख्यसारा॥ जनान्त:स्वरूपे धरी भीमवेषा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥3॥
सुरक्तांग सिंदूरगंधानुलिप्त। कटी वज्रकौपीन-संबद्धहस्त॥ असे भीतिहारी सदा ढुंढिदासां। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥4॥
महामंडपीं देउळीं मायुरांत। सदा रक्षणी क्षेत्रगांच्या रहात॥ महागाणपत्यांविषीं प्रीत ऐशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥5॥
करी फार लीला हरी सर्व बाधा। वळे गाणपां भक्तिभावें न साधा॥ अनन्या जनां रक्षितो त्या परेशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥6॥
अगाणेशभावें जधीं त्रस्त झाला। महाराज देवा शरण्यार्थ आला। तदा भिल्लवेषा धरी आधिनाशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥7॥
जसा ये उमाठ्यावरी अंशुमाळी। तशी दिव्यतेजोज्वळी मूर्ती आली॥ पहा भैरवाची तदा विघ्ननाशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥8॥
दिसे वामहस्तीं धनुष्य प्रयुक्त। तयें दक्षिणें बाण तीक्ष्ण प्रभात॥ कटीं खड्गधेन्वाख्य शस्त्रेच ऐशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥9॥
जटाजूट मौळीं चलदभृंग कृष्ण। सुवेणी-कृत श्यामलांग प्रभीष्ण॥ जपापुष्प-रक्तांबरे भूषिलासा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥10॥
त्रिनेत्र प्रभु सोमभाले विशालें। महारक्तशा इक्षणें भीत काळे॥ पळावें अशा आदरीं भव्यवेषा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥11॥
पहा कुंडलें कानीं शंखाकृतींचीं। गळीं मोतियांच्या प्रभा मालिकांची॥ पहा सुंदरा वीरभावा गुणेशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥12॥
सुफुल्लांबुजासारिखें दिव्य वक्त्र। महापूर्णिमाचंद्रसें ब्रम्हसूत्र॥ दिसे मोरपिच्छीं जटा शोभिताशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥13॥
महा कर्मठीं प्रेरिला आभिचारीं। नृपा गाणपा मारण्या हस्ती भारी॥ तया वारणा वारण्या सिद्धवेषा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥14॥
अशा भिल्लवेषें करी सज्ज चाप। शरा योजिलें पाहुनि लक्ष ताप॥ प्रतापी गजा संस्थिता पांच कोसा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥15॥
धरी धान्य सिहास्य-विघ्नेंश्वराचे। जपीं अस्त्र सिंहास्यमंत्रे तयाचें॥ अशा उज्वला चापधारी परेशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥16॥
टणत्कारिता चाप तो बाण वेगें। झणत्कार शब्दें निघालाच रागें॥ गमे सर्पराजी महापक्षिराट्सा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥17॥
दिशो व्याप्त तेजें मही धुंद झाली। सुरीं इश्वरीं भीती मोठी उडाली॥ राजा लक्षुनि बाण गेलाच ऐशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥18॥
गजा वारिले हारिले सर्व शत्रू। अगाणेश जे पीडिती ढौंढ पात्रू॥ महानंद झाला तसा गाणपेशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥19॥
मयुरेश्वरा वंदिलें भिल्लवेषें। तदा भैरवें नग्नसंज्ञें सुहर्षे॥ तये गौरवीला निजानंदतोषा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥20॥
असें रूप ध्यानीं धरूनी भजावें। प्रभूभैरवा आपदासीं त्यजावें॥ दिला विघ्नपें भैरवा मान ऐसा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥21॥
नसे मयिका लेश ठावा गुणांना। तरी नग्नसंज्ञा तयासी म्हणाना॥ चिदानंद-सत्यार्थभावा गुणेशा। नमो नग्नसंज्ञा तया भैरवेशा॥22॥
(स्त्रग्धरा) नमस्कारस्तोत्र प्रकटमहिमा वीर गरिमा। मनी ध्यातां गातां सतत भयकालीं च परमा॥ तरी मयुरेश्वरप्रभु-सुत अशा भैरववरा। कृपा येई वारीं सकलभयविघ्नादिक दरा॥23॥ 
(अनु.) श्रीनग्नभैरवेंद्रांचें नमस्कार प्रभावद। स्तोत्र मी बालहेरंबे गाइलें शुद्ध सत्पद॥24॥
ध्यानीं धरुनि तद्रूपा ममाखिलभया पहा। अर्पिलें श्रीमयुरेशपालका मोद दे महा॥25॥
श्रीमद् गणेशार्पणमस्तु। श्रीमन्नग्नभैरवराजार्पणमस्तु॥

ही दोन्ही स्तोत्रे आद्यगाणपत्यपीठ श्रीक्षेत्र मोरगाव, जि. पुणे येथील मंदिरात लावलेली आहेत. श्री अंकुशधारी महाराज व श्री हेरंबराज या गेल्या शतकातील श्रेष्ठ गणेशाचार्यांनी ती लिहिली आहेत. अधिकमाहिती श्रीक्षेत्र मोरगाव येथील श्रीयोगिन्द्र मठातून मिळू शकेल.


[[वर्ग:स्तोत्रे]]

{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>ctj0nisnt9lrg2s3c1yezkh4ordobxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रीमद्दासबोधतत्त्वस्तवः</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5442</id>
    <revision>
      <id>35542</id>
      <parentid>35497</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2822" sha1="31fj0uwb8rgkunb798aa4dssnrqf8yv" xml:space="preserve">||श्रीमद्दासबोधतत्त्वस्तवः ||

' दासस्त्वं भव रामस्य भवपारं स नेष्यति ' |

भवसेतुरिवाभाति दासबोधः प्रबोधयन् ||१||

' सर्वं हि पूरयत्येष श्रीरामो दासवांछितम् ' |

चिन्तामणिरिवाभाति दासबोधः प्रबोधयन् ||२||

' सर्वंप्रकारं दास्यं रामदास्येन नश्यति ' |

स्वातंत्रभाः प्रभातीत्थं दासबोधः प्रबोधयन् ||३||

' पापं तापं च दैन्यं च रामदास्येन नश्यति ' |

इत्येवं बोधयन् भाति दासबोधः प्रबोधयन् ||४||

' प्रपंचः परमार्थश्च रामदास्येन सिध्यति ' |

देहलीदीपवद्भाति दासबोधः प्रबोधयन् ||५||

' वासनाजालनिर्मोकः रामदास्येन संभवेत् ' |

भवाब्धिनौरिवाभाति दासबोधः प्रबोधयन् ||६||

' स्वाराज्यं च स्वराज्यं च रामदास्येन लभ्यते ' |

भातीत्थं बोधयन् नित्यं दासबोधः सुरद्रुमः ||७||

' श्रीसमर्थसमस्त्वंस्या रामदास्येन पावनः ' |

स्पर्शोपल इवाभाति दासबोधः प्रबोधयन् ||८||

' तवात्मा ब्रह्मरामोऽयं सा त्वमेव त्वमेव सः ' |

महावाक्यमिवाभाति दासबोधः प्रबोधयन् ||९||

' दासोऽपि रामदास्येन रामस्त्वं त्वमृतो भवेः ' |

इति प्रबोधयन् भाति दासबोधः प्रबोधयन् ||१०||

दासबोधश्चिदादित्यो यत्र कुत्रापि वा स्थितः |

अज्ञानतिमिरं शीघ्रं नाशयन् काशतेऽनिशम् ||११||


||इति श्रीमद्दासबोधतत्त्वस्तवः ||


{{वर्ग}}

[[वर्ग:स्तोत्रे]]
{{साचा:स्त्रोत नसलेली पाने}}</text>
      <sha1>31fj0uwb8rgkunb798aa4dssnrqf8yv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गणपती स्तोत्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5443</id>
    <revision>
      <id>35530</id>
      <parentid>35514</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने]] पासून काढत आहे [[c:Help:Cat-a-lot|कॅट-अ-लॉट]] वापरले</comment>
      <origin>35530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7039" sha1="nfx1cxppjrjy27phrwk12tpb2nngrpc" xml:space="preserve">{{शीर्ष
 | शीर्षक = {{लेखनाव}}: जयजयाजी गणपती 
 | साहित्यिक = दिवाकर
 | विभाग =
 | मागील =   
 | पुढील = 
 | वर्ष = 
 | टिपण = 
}}
&lt;poem&gt;

जयजयाजी गणपती, मज द्यावी विपुल मती ।
करावया तुमची स्तुती, स्फूर्ती द्यावी मज अपार ।।

तुझे नाम मंगलमूर्ती, तुज इंद्रचंद्र ध्याती ।
विष्णु शंकर तुज पुजिती, अव्यया ध्याती नित्यकाळी॥

तुझे नाम विनायक, गजवदना तू मंगलदायक ।
सकल विघ्ने कलिमलदाहक, नामस्मरणे भस्म होती॥

मी तव चरणांचा अंकीत, तव चरणामाजी प्रणिपात ।
देवाधिदेवा तू एकदंत, परिसे विज्ञापना एक माझी ॥

माझा लडीवाळ तुज करणे, सर्वांपरी तू मज सांभाळणे ।
संकटामाजी रक्षीणे, सर्व करणे तुज स्वामी ॥

गौरिपुत्रा तू गणपती, परिसावी सेवकांची विनंती ।
मी तुमचा चरणार्थी, रक्षिणे सर्वार्थेची स्वामिया ॥

तूच माझा माय बाप, तूच माझा देवराय ।
तूच माझी करिशी सोय, अनाथनाथ गणापती ॥

गजवदना श्री लंबोदरा, सिध्दीविनायका भालचंद्रा
हेरंबा शिवपुत्रा, विश्वेश्वरा अनाथबंधू ॥

भक्तपालका करी करुणा, वरदमूर्ती गजानना ।
परशुहस्ता सिंदुरवर्णा, विघ्ननाशका विश्वमूर्ती ॥

विश्ववदना विघ्नेश्वरा, मंगलाधीशा परशुधरा ।
पापमोचना सर्वेश्वरा, दीनबंधु नमन माझे ॥

नमन माझे विघ्नहर्ता, नमन माझे एकदंता ।
नमन माझे गिरिजासुता, तुज स्वामिया नमन माझे ॥

नाही आशा स्तुतिची, नाही आशा तव भक्तिची ।
सर्व प्रकारे तुझिया दर्शनाची, आशा मनी उपजली ॥

मी केवळ मूढ अज्ञान, ध्यानी तुझे सदा चरण ।
लंबोदरा मज देई दर्शन, कृपा करी जगदीशा ॥

मतीमंद मी बालक, तूची सर्वांचा चालक ।
भक्तजनांचा पालक, गजमुखा तू होसी ॥

मी दरिद्री अभागी स्वामी, चित्त जडावे तुझिया नामी।
अनन्यशरण तुजला मी, दर्शन देई कृपाळुवा ॥

हे गणपतीस्त्रोत्र जो करी पठण, त्यासी स्वामी देई अपार धन ।
विद्यासिध्दीचे अगाध ज्ञान, सिंदुरवदन देईल पै ॥

त्यासी पिशाच्च भूत प्रेत, न बाधिती कदाकाळात ।
स्वामिची पुजा करोनी यथास्तित, स्तुतिस्तोत्र हे जपावे॥

होईल सिध्दी षण्मास हे जपता, नव्हे कदा असत्य वार्ता ।
गणपतीचरणी माथा, दिवाकरे ठेविला ॥

इति श्री गणपतीस्तोत्रं संपूर्णम्।
श्री गजाननार्पणमस्तु।
&lt;/poem&gt;
----
&lt;poem&gt;
'''मूळ संस्कृत स्तोत्र'''

नारद उवाच
प्रणम्य शिरसा देवं गौरीपुत्रं विनायकम्
भक्तावासं स्मरेनित्यम् आयुष्कामार्थ सिध्दये ॥१॥

प्रथमं वक्रतुण्डं च एकदन्तं द्वितीयकम्
तृतीयं कृष्णपिङगाक्षं गजवक्त्रं चतुर्थकम् ॥२॥

लम्बोदरं पञ्चमं च षष्ठं विकटमेव च
सप्तमं विघ्नराजेन्द्रं धुम्रवर्णं तथाषष्टम् ॥३॥

नवमं भालचन्द्रं च दशमं तु विनायकम्
एकादशं गणपतिं द्वादशे तु गजाननम् ॥४॥

द्वादशेतानि नामानि त्रियेसंध्यां य: पठेन्नर:
न च विघ्नभयं तस्य सर्वसिध्दीकर प्रभो ॥५॥

विद्यार्थी लभते विद्यां धनार्थी लभते धनम्
पुत्रार्थी लभते पुत्रान्मोक्षार्थी लभते गतिम् ॥६॥

जपेद्गणपतिस्तोत्रं षडभिर्मासे फलं लभेत्
संवत्सरेण सिध्दीं च लभते नात्र संशय: ॥७॥

अष्टभ्यो ब्राह्मणेभ्यश्च लिखित्वा य: समर्पयेत
तस्य विद्या भवेत्सर्वा गणेशस्य प्रसादत: ॥८॥

इति श्रीनारदपुराणे संकटनाशनं नाम श्रीगणपतिस्तोत्रं संपूर्णम ||

&lt;/poem&gt;


{{प्रताधिकार मुक्त साहित्य}}
[[वर्ग:तपासणी करायचे साहित्य‎]]
[[वर्ग:प्रताधिकार मुक्त साहित्य-भारत]]
[[वर्ग:स्तोत्रे]]
[[वर्ग:गणपती]]</text>
      <sha1>nfx1cxppjrjy27phrwk12tpb2nngrpc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:स्तोत्रे</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5444</id>
    <revision>
      <id>35515</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:स्तोत्रे</comment>
      <origin>35515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5445</id>
    <revision>
      <id>35516</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:स्त्रोत नसलेली पाने</comment>
      <origin>35516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:सार्थ लघुवाक्यवृत्ती</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5446</id>
    <revision>
      <id>35517</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:सार्थ लघुवाक्यवृत्ती</comment>
      <origin>35517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:हंसराजस्वामी साहित्य</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5447</id>
    <revision>
      <id>35518</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:हंसराजस्वामी साहित्य</comment>
      <origin>35518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:मराठी विकिपिडिया प्रकल्पातून स्थानांतरीत</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5448</id>
    <revision>
      <id>35519</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:मराठी विकिपिडिया प्रकल्पातून स्थानांतरीत</comment>
      <origin>35519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:हिंदू धर्माचे साहित्य</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5449</id>
    <revision>
      <id>35557</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:हिंदू धर्माचे साहित्य</comment>
      <origin>35557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:गीता देवी</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5450</id>
    <revision>
      <id>35558</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:गीता देवी</comment>
      <origin>35558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:मृत बाह्य दुवे असणारे सर्व लेख</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5451</id>
    <revision>
      <id>35559</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:मृत बाह्य दुवे असणारे सर्व लेख</comment>
      <origin>35559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:Recipes with images</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5452</id>
    <revision>
      <id>35560</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:Recipes with images</comment>
      <origin>35560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:कायमचे मृत बाह्य दुवे असणारे लेख</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5453</id>
    <revision>
      <id>35561</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:कायमचे मृत बाह्य दुवे असणारे लेख</comment>
      <origin>35561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:सोनसाखळी</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5454</id>
    <revision>
      <id>35562</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:सोनसाखळी</comment>
      <origin>35562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:एक ही संदर्भ नसलेले लेख</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5455</id>
    <revision>
      <id>35563</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:एक ही संदर्भ नसलेले लेख</comment>
      <origin>35563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:हरिपाठ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5456</id>
    <revision>
      <id>35564</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:हरिपाठ</comment>
      <origin>35564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:भजने</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5457</id>
    <revision>
      <id>35565</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:23:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:भजने</comment>
      <origin>35565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:संगीत शारदा (नाटक)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5458</id>
    <revision>
      <id>35566</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:संगीत शारदा (नाटक)</comment>
      <origin>35566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:पिके</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5459</id>
    <revision>
      <id>35567</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:पिके</comment>
      <origin>35567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5460</id>
    <revision>
      <id>35568</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:23:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर</comment>
      <origin>35568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:महत्त्वाचे व नित्योपयोगी साचे</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5461</id>
    <revision>
      <id>35569</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:महत्त्वाचे व नित्योपयोगी साचे</comment>
      <origin>35569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:वेड्यांचा बाजार</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5462</id>
    <revision>
      <id>35570</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:वेड्यांचा बाजार</comment>
      <origin>35570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:शेती</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5463</id>
    <revision>
      <id>35571</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:शेती</comment>
      <origin>35571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:सुंदर कथा</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5464</id>
    <revision>
      <id>35572</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:सुंदर कथा</comment>
      <origin>35572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:सिंगापुरी खाद्यपदार्थ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5465</id>
    <revision>
      <id>35573</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:सिंगापुरी खाद्यपदार्थ</comment>
      <origin>35573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वर्ग:विकिपीडिया विनोद</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5466</id>
    <revision>
      <id>35574</id>
      <timestamp>2026-09-01T18:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>1879</id>
      </contributor>
      <comment>[[User:Awesome Aasim/quickcreate|Quick create]] वर्ग:विकिपीडिया विनोद</comment>
      <origin>35574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>