विकिस्रोत mrwikisource https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिस्रोत विकिस्रोत चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा साहित्यिक साहित्यिक चर्चा पान पान चर्चा अनुक्रमणिका अनुक्रमणिका चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 2 66162 236952 236406 2026-09-12T06:25:17Z कल्पनाशक्ती 3813 236952 wikitext text/x-wiki मला मराठी साहित्याची आवड आहे. Contest: Ratnagiri-GJC-OJT NEP Pilot-Sanskrit Wikisource Project<br> Start date and time: 2025-12-02 00:00:01 UTC<br> End date and time: 2026-06-16 23:59:59 UTC<br> https://wscontest.toolforge.org/c/342 Contest: Wikimedia Education Program - National Education Policy Pilot Project at Fergusson College, Pune Start date and time: 2026-01-28 00:00:01 UTC End date and time: 2026-06-30 23:59:59 UTC https://wscontest.toolforge.org/c/354 Goa University Workshops for Konkani Wikisource 26, 27, 28 Feb 2026<Br> 1.      26^th February 2026- Government College of Arts Science and Commerce, Qupem, Goa<br> 2.      27^th and 28^th February 2026- Cuncolim Educational Society’s College of Arts and Commerce.- <br> proofreading of a book by Ravindra Kelekar; तुळशी and partial proofreading of book अघळ पघळ == following books can be accessed using wikireader app == === शरद जोशी === ग्रंथ संख्या - १३ [[शेतकरी संघटना : विचार आणि कार्यपद्धती|शेतकरी संघटना : विचार आणि कार्यपद्धती]], [[चांदवडची शिदोरी स्त्रियांचा प्रश्न|चांदवडची शिदोरी स्त्रियांचा प्रश्न]], [[शेतकऱ्यांचा राजा शिवाजी आणि इतर लेख|शेतकऱ्यांचा राजा शिवाजी आणि इतर लेख]], [[खुल्या व्यवस्थेकडे खुल्या मनाने|खुल्या व्यवस्थेकडे खुल्या मनाने]], [[अंगारमळा|अंगारमळा]], [[अन्वयार्थ - १|अन्वयार्थ - १]] (Linked to English Wikipedia), [[अन्वयार्थ – २|अन्वयार्थ – २]] (Linked to English Wikipedia), [[माझ्या शेतकरी भावांनो आणि मायबहिणींनो...|माझ्या शेतकरी भावांनो आणि मायबहिणींनो...]], [[बळीचे राज्य येणार आहे!|बळीचे राज्य येणार आहे!]] (Linked to English Wikipedia), [[अर्थ तो सांगतो पुन्हा|अर्थ तो सांगतो पुन्हा]] (Linked to English Wikipedia), [[पोशिंद्याची लोकशाही|पोशिंद्याची लोकशाही]] (Linked to English Wikipedia), [['भारता'साठी|'भारता'साठी]] (Linked to English Wikipedia), [[राखेखालचे निखारे|राखेखालचे निखारे]] (Linked to English Wikipedia) === जाई निंबकर === ग्रंथ संख्या - ४ [[साथ|साथ]], [[कमळाची पानं|कमळाची पानं]], [[अर्धुक|अर्धुक]], [[अ‍ॅलिस|अ‍ॅलिस]] === शैला लोहिया === ग्रंथ संख्या - ११ कादंबऱ्या- [[इत्ता..इत्ता..पाणी|इत्ता इत्ता पाणी]], [[शोध अकराव्या दिशेचा|शोध अकराव्या दिशेचा]] कथासंग्रह- [[आपले आभाळ पेलताना|आपलं आभाळ पेलताना]], [[कथाली|कथाली]], [[मनतरंग|मनतरंग]], [[तिच्या डायरीची पाने|तिच्या डायरीतील पाने]] कविता संग्रह- [[कविता गजाआडच्या|कविता गजाआडच्या]] अन्य ललित वाङ्मय- [[रुणझुणत्या पाखरा|रुणझुणत्या पाखरा]], [[वाहत्या वाऱ्यासंगे|वाहत्या वाऱ्यासंगे]], [[स्वरांत|स्वरान्त]] संशोधन / समीक्षा ग्रंथ- [[भूमी आणि स्त्री|भूमी आणि स्त्री]] === नरहर कुरूंदकर === ग्रंथ संख्या - ४ [[हैदराबाद विमोचन आणि विसर्जन|हैदराबाद विमोचन आणि विसर्जन]], [[वाटचाल|वाटचाल]] (Linked to English Wikipedia), [[पायवाट|पायवाट]] (Linked to English Wikipedia), [[परिचय|परिचय]] (Linked to English Wikipedia), [[ओळख]] ===इरावती कर्वे === ग्रंथ संख्या - १+ 3 [[भोवरा|भोवरा]] (Linked to English Wikipedia), verified- [[परिपूर्ती]], [[गंगाजल]], [[युगान्त]], I have not worked on this- [[आमची संस्कृती]] ===दत्तात्रय बळवंत पारसनीस=== ग्रंथ संख्या - १ [[बायजाबाईसाहेब शिंदे ह्यांचे चरित्र|बायजाबाईसाहेब शिंदे ह्यांचे चरित्र]] === डॉ. सुधा कोठारी === ग्रंथ संख्या - १ [[‘चैतन्य’ चे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व शशीताई राजगोपालन|‘चैतन्य’ चे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व शशीताई राजगोपालन]] ===[https://mr.wikipedia.org/wiki/पुरुषोत्तम_गणेश_सहस्रबुद्धे][[w:पुरुषोत्तम_गणेश_सहस्रबुद्धे|पु. ग. सहस्रबुद्धे]] === ग्रंथ संख्या - १३ प्रबंध- [[महाराष्ट्र संस्कृती|महाराष्ट्र संस्कृती]] linked to marathi wikipedia, [[विज्ञान-प्रणीत समाजरचना|विज्ञान-प्रणीत समाजरचना]] linked to marathi wikipedia, [[साहित्यातील जीवनभाष्य|साहित्यातील जीवनभाष्य]] linked to marathi wikipedia निबंध-संग्रह- (all linked to marathi wikipedia)- [[माझे चिंतन|माझे चिंतन]], [[वैय्यक्तिक व सामाजिक|वैय्यक्तिक व सामाजिक]], [[भारतीय लोकसत्ता|भारतीय लोकसत्ता]], [[भारतीय तत्वज्ञान अथवा राष्ट्रधर्म|भारतीय तत्वज्ञान अथवा राष्ट्रधर्म]], [[इहवादी शासन|इहवादी शासन]], [[हिंदुसमाज संघटना आणि विघटना|हिंदुसमाज संघटना आणि विघटना]], [[लोकसत्तेला दण्डसत्तेचें आव्हान|लोकसत्तेला दण्डसत्तेचें आव्हान]], [[सौंदर्यरस|सौंदर्यरस]], [[लोकहितवादींची शतपत्रे|लोकहितवादींची शतपत्रे]], [[केसरीची त्रिमूर्ति|केसरीची त्रिमूर्ति]] === [[w:श्रीपाद_महादेव_माटे|श्री. म. माटे]] === मराठी विकिपीडिया - https://w.wiki/AykH ग्रंथ संख्या - ३ (all linked to marathi wikipedia) [[पाश्चात्य पुरुषश्रेष्ठ|पाश्चात्य पुरुषश्रेष्ठ]], [[कर्तबगार स्त्रिया|कर्तबगार स्त्रिया]], [[अस्पृश्य -विचार|अस्पृश्य -विचार]] === [[साहित्यिक:पांडुरंग सदाशिव साने]] === साने गुरुजी मराठी विकिपीडिया - https://w.wiki/AykX ग्रंथ संख्या - ३ [[पुरातत्वभूषण कै. इतिहासाचार्य राजवाडे यांचे चरित्र]] linked to marathi wikipedia, [[ना. गोखले चरित्र]] linked to marathi wikipedia, [[इस्लामी संस्कृति खंड पहिला मुहंमद पैगंबर चरित्र]], [[कला आणि इतर निबंध]], [[हिमालयाची शिखरें]], [[भारतीय नारी]]- validation wikidata entry, [[आपण सारे भाऊ]]- validation wikidata entry, [[स्त्री-जीवन]], [[देशबंधु दास]] === काशिनाथ नारायण साने === ग्रंथ संख्या - १ [[श्रीमंत नारायणराव पेशवे यांची बखर]] Reader App साठी खालील पुस्तकांवर काम केले. [[महाबळेश्वर]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[मराठी रंगभूमि]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[अंगारवाटा...शोध शरद जोशींचा]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry === हमीद दलवाई , मेहरून्नीसा दलवाई === [[कानोसा भारतातील मुस्लिम मनाचा]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[राष्ट्रीय एकात्मता आणि भारतीय मुसलमान]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[मी भरून पावले आहे]], [[लाट]], === सुनीलकुमार लवटे === [[प्रशस्ती]], [[शब्द सोन्याचा पिंपळ]], [[वाचावे असे काही]], [[मराठी वंचित साहित्य]], [[प्रेरक चरित्रे]], [[एकविसाव्या शतकातील सामाजिक प्रश्न]], [[वि. स. खांडेकर चरित्र]], [[कोल्हापूरचे स्वातंत्र्योत्तर समाजसेवक]], [[जाणिवांची आरास]], [[नवे शिक्षण, नवे शिक्षक]], [[साहित्य आणि संस्कृती]], [[एकविसाव्या शतकातील शिक्षण]] === श्री. ग. माजगावकर === [[श्रीग्रामायन]], [[निर्माणपर्व]], [[बलसागर]] === तारा भवाळकर === [[मनातले जनात (स्त्री विषयक लेखसंग्रह )]], [[लोकसाहित्याच्या अभ्यासदिशा]], [[मधुशाला]], [[यक्षगान आणि मराठी नाट्य-परंपरा]], [[राणीसाहेब रुसल्या]] ===लक्ष्मीकांत देशमुख=== [[पाणी! पाणी!!]], [[प्रशासननामा]] ===वर्षा देशपांडे=== [[कोयत्याच्या मुठीत]] ===हरि नारायण आपटे=== [[स्फुट गोष्टी भाग तिसरा]], [[स्फुट गोष्टी भाग ४ था]], [[मराठी वाड्मयाचा अभ्यास]] === धर्मानंद दामोदर कोसंबी === [[बुद्ध, धर्म आणि संघ]], [[निवेदन]] ===रा. द. रानडे (गुरुदेव रानडे)=== [[नित्यनेमावली]], [[रामदासवचनामृत]], [[श्री गुरुदेव रानडे - निंबरगी स्वरूप सांप्रदायाचा दीपस्तंभ]]- लेखक वसंतराव देशपांडे ===गोविंद चिमणाजी भाटे=== [[काशी-रामेश्वर यात्रा]], [[सज्जनगड व समर्थ रामदास]], [[सिंध प्रांताचे वर्णन व वृतांत]], [[तीन तत्त्वज्ञानी]], [[समाजशास्त्रावरील व्याख्याने]], [[माझा उत्तरहिंदुस्तानचा प्रवास]], लंकेचें वर्णन व वृतांत === इतर === [[सोट्याह्मसोबा मेळ्याची पदें शके १८४५]], [[बालबोध पुस्तक चौथे]]- 1885, [[मराठी दुसरें पुस्तक (बालबोध)]], [[भावी आयुष्य सुखमय करण्याची तरुण पिढीवर असलेली जबाबदारी]], [[बँकेत पाऊल टाकण्यापूर्वी]], [[मृच्छकटिक]]- अमरेंद्र, [[लोक संस्कृतीचा गाभारा]]- राजेंद्र माने, [[इचलकरंजी संस्थानाचा इतिहास]]- वासुदेव वामन खरे, [[काशीयात्रा]], [[आर्य-स्त्री-रत्ने]]- यशोदाबाई भट, [[किर्लोस्कर संगीत मंडळी]]- शंकर बापूजी मुजुमदार, [[स्वामी विवेकानंद यांचे समग्र ग्रंथ नवम खंड]], [[स्वामी विवेकानंद यांचे समग्र ग्रंथ (प्रथम खंड)]], [[माझा जन्मभरचा एक उद्योग]]- न. चि. केळकर 4jty9yggfr2ukljwb53p37gpnf2gn2q 106 104089 236930 236909 2026-09-11T12:05:42Z कल्पनाशक्ती 3813 236930 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=लंकेचें वर्णन व वृतांत |Language=mr |Volume= |Author=गोविंद चिमणाजी भाटे |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=गोविंद चिमणाजी भाटे |Address=कुलाबा |Year=1934 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist 5="प्रस्तावना" 7 ="अनुक्रमणिका" 8="नकाशा" 9 ="लंकापुराणपरिचय" 21 ="लंकेचा दंतकथात्मक इतिहास" 37 ="लंकेंत पहिले पाऊल : कोलंबो बंदर व रत्नपुर नगर" 43="फोटो" 52 ="फोटो" 59="फोटो" 62="कँडी व पेरेडॅनिया" 66="फोटो" 73="फोटो" 79 ="खडक-देऊळ व खडक-किल्ला" 82="फोटो" 87="फोटो" 92 ="बॅटिकोला व त्रिंकोमाली" 104 ="फोटो" 107 ="फोटो" 112 ="लंकेच्या जुन्या राजधान्या व मिहिंतले पर्वत" 114 ="फोटो" 117 ="फोटो" 133 ="फोटो" 136 ="जाफना अथवा नागद्वीप" 150 ="श्रीपाद शिखर" 156 ="फोटो" 163 ="लंका बेटांतील दोन शीतलनिवासस्थानें" 165 ="फोटो" 168 ="फोटो" 173 ="फोटो" 176 ="फोटो" 183="लंकेच्या आग्नेय टोकाकडील जुनी राजधानी" 192 ="लंका बेटाच्या दक्षिण किनाऱ्यावरील तीन शहरें" 200 ="पश्चिम लंकेच्या लोकवस्तीचे धावतें अवलोकन" 209 ="कोलंबोच्या उत्तरेचा लंकेचा पश्चिम किनारा" 218 ="कोलंबोनिवासाचा अखेरचा आठवडा व देशी प्रत्यागमन" 226="पोर्तुगीझ कारकीर्द सन १५०५ ते १६५६" 239="डच कारकीर्द (१६५६ ते १७९६)" 244="इंग्रज कारकीर्द (सन १७९६ ते सन १८३४)" 248 ="लंकेची गेल्या शतकांतील स्थिति व सुधारणा" 256="लंकाबेट व हिंदुस्थान यांमधील संस्कृतिसाम्य" 258 ="चित्रांची सूचि"/> |Volumes= |Remarks= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} [[वर्ग:पुणे नगर वाचन मंदिर]] oe17sy61lyqp3k0jnau10invjmnqjx0 236932 236930 2026-09-11T12:09:09Z कल्पनाशक्ती 3813 236932 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=लंकेचें वर्णन व वृतांत |Language=mr |Volume= |Author=गोविंद चिमणाजी भाटे |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=गोविंद चिमणाजी भाटे |Address=कुलाबा |Year=1934 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist 5="प्रस्तावना" 7 ="अनुक्रमणिका" 8="नकाशा" 9 ="लंकापुराणपरिचय" 21 ="लंकेचा दंतकथात्मक इतिहास" 37 ="लंकेंत पहिले पाऊल : कोलंबो बंदर व रत्नपुर नगर" 43="फोटो" 52 ="फोटो" 59="फोटो" 62="कँडी व पेरेडॅनिया" 66="फोटो" 73="फोटो" 79 ="खडक-देऊळ व खडक-किल्ला" 82="फोटो" 87="फोटो" 92 ="बॅटिकोला व त्रिंकोमाली" 104 ="फोटो" 107 ="फोटो" 112 ="लंकेच्या जुन्या राजधान्या व मिहिंतले पर्वत" 114 ="फोटो" 117 ="फोटो" 133 ="फोटो" 136 ="जाफना अथवा नागद्वीप" 150 ="श्रीपाद शिखर" 156 ="फोटो" 163 ="लंका बेटांतील दोन शीतलनिवासस्थानें" 165 ="फोटो" 168 ="फोटो" 173 ="फोटो" 176 ="फोटो" 183="लंकेच्या आग्नेय टोकाकडील जुनी राजधानी" 192 ="लंका बेटाच्या दक्षिण किनाऱ्यावरील तीन शहरें" 200 ="पश्चिम लंकेच्या लोकवस्तीचे धावतें अवलोकन" 209 ="कोलंबोच्या उत्तरेचा लंकेचा पश्चिम किनारा" 213="फोटो" 218 ="कोलंबोनिवासाचा अखेरचा आठवडा व देशी प्रत्यागमन" 226="पोर्तुगीझ कारकीर्द सन १५०५ ते १६५६" 239="डच कारकीर्द (१६५६ ते १७९६)" 244="इंग्रज कारकीर्द (सन १७९६ ते सन १८३४)" 248 ="लंकेची गेल्या शतकांतील स्थिति व सुधारणा" 256="लंकाबेट व हिंदुस्थान यांमधील संस्कृतिसाम्य" 258 ="चित्रांची सूचि" 259="नांवांची व विषयांची सूचि"/> |Volumes= |Remarks= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} [[वर्ग:पुणे नगर वाचन मंदिर]] md7ux9tt7gnchw02464dld3nqja1cp2 0 108201 236966 223053 2026-09-12T07:16:36Z कल्पनाशक्ती 3813 236966 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = मधुमक्षिका | साहित्यिक = विनायक कोंडदेव ओक | अनुवादक = | विभाग = | मागील = | पुढील = | वर्ष = १८७१ | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="मधुमक्षिका.pdf" from=1 to=225 /> pdq38yohdcs5j0ns4ersa9kkuviz3bm 104 112059 236951 236540 2026-09-12T06:24:15Z JayashreeVI 4058 236951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(९५)'''}}}}</noinclude>इतका तापतो कीं, त्याच्या प्रभावाने सर्वच गोष्टी प्रमाणाबाहेर-exaggerated दिसतात. बाकी, या लोकांचा खोटें बोलण्याचा उद्देश मुळींच नसतो!" तसेच, Tartarin हा घमेंडखोर होता. शौर्याच्या गप्पा मारण्याची जरी त्याला फार आवड होती, तरी तो ''''सुखं च मे शयनं च मे'''' या वर्गातला होता, असें ग्रंथकाराला ह्मणावयाचे आहे. पण तसें न म्हणतां तो पुढे दिल्याप्रमाणे वर्णन करतो. “Tartarin याच्या देहामध्ये खरोखर दोन भिन्न प्रकृतांचे पुरुष होते. एकाचें नांव Quixote Tartarin व दुसऱ्याचें नांव Sancho Tartarin. या दोघांची रोज खडाजंगी उडत असे; पण दुखाची गोष्ट अशी कीं, नेहमीं Sancho-Tartarin चाच जय होत असे." त्याची खडाजंगी येणेंप्रमाणे होत असे:- {{Center|{{larger|'''The Duet.'''}}}} <center> {| |+ |- | Quixote Tartarin. || Sancho Tartarin. |- |(Highly excited.) ||(Quite calmly.) |- | Cover yourself with glory, Tartarin. || Tartarin, cover yourself with flannel. |- |(Still more excitedly.) || (Still more calmly.) |- |Oh, for the terrible double-barrelled<br>||Oh, for the thick knitted<br> |rifle! Oh, for bowic——knives, lassoes!<br>||waist-coats!and warm knee-caps!<br> |and moccasins! ||oh, for the welcome padded | -- || caps with ear-flaps! |- | (Above all self control.) ||(Ringing up the maid.) |- | A battle-axe! fetch me a battle-axe!||Now, then, Jeannette,do bring upthat<br> | _ ||chocolate! {{gap}}Dickens याच्या ग्रंथांत कितीतरी अशी उदाहरणें सांपडतील. 'Bleakhouse' या त्याच्या कादंबरीतले Skimpole या पात्राचें वर्णन व बोलणें चालणें, ह्रीं लक्षपूर्वक वाचावीत अशी शिफारस करणें गैर होणार नाहीं. त्याच कादंबतला Mr. Chadband यांच्या वक्तृत्वाचा एक प्रसंग पहा. एकदा<noinclude></noinclude> o2gepw11pff6355xr6dt6c21wtsvu50 236953 236951 2026-09-12T06:25:42Z JayashreeVI 4058 236953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(९५)'''}}}}</noinclude>इतका तापतो कीं, त्याच्या प्रभावाने सर्वच गोष्टी प्रमाणाबाहेर-exaggerated दिसतात. बाकी, या लोकांचा खोटें बोलण्याचा उद्देश मुळींच नसतो!" तसेच, Tartarin हा घमेंडखोर होता. शौर्याच्या गप्पा मारण्याची जरी त्याला फार आवड होती, तरी तो ''''सुखं च मे शयनं च मे'''' या वर्गातला होता, असें ग्रंथकाराला ह्मणावयाचे आहे. पण तसें न म्हणतां तो पुढे दिल्याप्रमाणे वर्णन करतो. “Tartarin याच्या देहामध्ये खरोखर दोन भिन्न प्रकृतांचे पुरुष होते. एकाचें नांव Quixote Tartarin व दुसऱ्याचें नांव Sancho Tartarin. या दोघांची रोज खडाजंगी उडत असे; पण दुखाची गोष्ट अशी कीं, नेहमीं Sancho-Tartarin चाच जय होत असे." त्याची खडाजंगी येणेंप्रमाणे होत असे:- {{Center|{{larger|'''The Duet.'''}}}} <center> {| |+ |- | Quixote Tartarin. || Sancho Tartarin. |- |(Highly excited.) ||(Quite calmly.) |- | Cover yourself with glory, Tartarin. || Tartarin, cover yourself with flannel. |- |(Still more excitedly.) || (Still more calmly.) |- |Oh, for the terrible double-barrelled<br>||Oh, for the thick knitted<br> |rifle! Oh, for bowic——knives, lassoes!<br>||waist-coats!and warm knee-caps!<br> |and moccasins! ||oh, for the welcome padded | -- || caps with ear-flaps! |- | (Above all self control.) ||(Ringing up the maid.) |- | A battle-axe! fetch me a battle-axe!||Now, then, Jeannette,do bring upthat<br> | _ ||chocolate! |} {{gap}}Dickens याच्या ग्रंथांत कितीतरी अशी उदाहरणें सांपडतील. 'Bleakhouse' या त्याच्या कादंबरीतले Skimpole या पात्राचें वर्णन व बोलणें चालणें, ह्रीं लक्षपूर्वक वाचावीत अशी शिफारस करणें गैर होणार नाहीं. त्याच कादंबतला Mr. Chadband यांच्या वक्तृत्वाचा एक प्रसंग पहा. एकदा<noinclude></noinclude> 2ykqh17hvj70jtaq9rfl13c1onztdhl 236954 236953 2026-09-12T06:29:51Z JayashreeVI 4058 236954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(९५)'''}}}}</noinclude>इतका तापतो कीं, त्याच्या प्रभावाने सर्वच गोष्टी प्रमाणाबाहेर-exaggerated दिसतात. बाकी, या लोकांचा खोटें बोलण्याचा उद्देश मुळींच नसतो!" तसेच, Tartarin हा घमेंडखोर होता. शौर्याच्या गप्पा मारण्याची जरी त्याला फार आवड होती, तरी तो ''''सुखं च मे शयनं च मे'''' या वर्गातला होता, असें ग्रंथकाराला ह्मणावयाचे आहे. पण तसें न म्हणतां तो पुढे दिल्याप्रमाणे वर्णन करतो. “Tartarin याच्या देहामध्ये खरोखर दोन भिन्न प्रकृतांचे पुरुष होते. एकाचें नांव Quixote Tartarin व दुसऱ्याचें नांव Sancho Tartarin. या दोघांची रोज खडाजंगी उडत असे; पण दुखाची गोष्ट अशी कीं, नेहमीं Sancho-Tartarin चाच जय होत असे." त्याची खडाजंगी येणेंप्रमाणे होत असे:- {{Center|{{larger|'''The Duet.'''}}}} <center> {| |+ |- | Quixote Tartarin. || Sancho Tartarin. |- |(Highly excited.) ||(Quite calmly.) |- | Cover yourself with glory, Tartarin. || Tartarin, cover yourself with flannel. |- |(Still more excitedly.) || (Still more calmly.) |- |Oh, for the terrible double-barrelled||Oh, for the thick knitted |- |rifle! Oh, for bowic——knives, lassoes! ||waist-coats!and warm knee-caps! |- |and moccasins! ||oh, for the welcome padded |- -- || caps with ear-flaps! |- | (Above all self control.) ||(Ringing up the maid.) |- | A battle-axe! fetch me a battle-axe!||Now, then, Jeannette,do bring up that |- | _ ||chocolate! |} {{gap}}Dickens याच्या ग्रंथांत कितीतरी अशी उदाहरणें सांपडतील. 'Bleakhouse' या त्याच्या कादंबरीतले Skimpole या पात्राचें वर्णन व बोलणें चालणें, ह्रीं लक्षपूर्वक वाचावीत अशी शिफारस करणें गैर होणार नाहीं. त्याच कादंबतला Mr. Chadband यांच्या वक्तृत्वाचा एक प्रसंग पहा. एकदा<noinclude></noinclude> lb7bo5fe5o1ff2ycheesch1fk2kmich 236955 236954 2026-09-12T06:30:53Z JayashreeVI 4058 /* मुद्रितशोधन */ 236955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(९५)'''}}}}</noinclude>इतका तापतो कीं, त्याच्या प्रभावाने सर्वच गोष्टी प्रमाणाबाहेर-exaggerated दिसतात. बाकी, या लोकांचा खोटें बोलण्याचा उद्देश मुळींच नसतो!" तसेच, Tartarin हा घमेंडखोर होता. शौर्याच्या गप्पा मारण्याची जरी त्याला फार आवड होती, तरी तो ''''सुखं च मे शयनं च मे'''' या वर्गातला होता, असें ग्रंथकाराला ह्मणावयाचे आहे. पण तसें न म्हणतां तो पुढे दिल्याप्रमाणे वर्णन करतो. “Tartarin याच्या देहामध्ये खरोखर दोन भिन्न प्रकृतांचे पुरुष होते. एकाचें नांव Quixote Tartarin व दुसऱ्याचें नांव Sancho Tartarin. या दोघांची रोज खडाजंगी उडत असे; पण दुखाची गोष्ट अशी कीं, नेहमीं Sancho-Tartarin चाच जय होत असे." त्याची खडाजंगी येणेंप्रमाणे होत असे:- {{Center|{{larger|'''The Duet.'''}}}} <center> {| |+ |- | Quixote Tartarin. || Sancho Tartarin. |- |(Highly excited.) ||(Quite calmly.) |- | Cover yourself with glory, Tartarin. || Tartarin, cover yourself with flannel. |- |(Still more excitedly.) || (Still more calmly.) |- |Oh, for the terrible double-barrelled||Oh, for the thick knitted |- |rifle! Oh, for bowic—knives, lassoes! ||waist-coats!and warm knee-caps! |- |and moccasins! ||oh, for the welcome padded |- -- || caps with ear-flaps! |- | (Above all self control.) ||(Ringing up the maid.) |- | A battle-axe! fetch me a battle-axe!||Now, then, Jeannette,do bring up that |- | _ ||chocolate! |} {{gap}}Dickens याच्या ग्रंथांत कितीतरी अशी उदाहरणें सांपडतील. 'Bleakhouse' या त्याच्या कादंबरीतले Skimpole या पात्राचें वर्णन व बोलणें चालणें, ह्रीं लक्षपूर्वक वाचावीत अशी शिफारस करणें गैर होणार नाहीं. त्याच कादंबतला Mr. Chadband यांच्या वक्तृत्वाचा एक प्रसंग पहा. एकदा<noinclude></noinclude> g34xbdhe3c13h4i5sbsr059rnv2vutb 104 112166 236933 236848 2026-09-11T12:42:07Z JayashreeVI 4058 236933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२३)'''}}</noinclude>{{block center|<poem>'''मतामतांचा गलबला। कोणी पुसेना कोणाला।<br>'''जो जे मतीं सांपडला। तयासी तेंची थोर॥'''</poem>}} {{gap}}अशी आपल्या समाजाची हल्ली स्थिति आहे. 'मतामतांचा गलबला' सुरू असल्यामुळे, {{block center|<poem>'''येक्या ग्रंथ निश्चय केला। तो दुजयानें उडविला।<br>'''तेणें संशयाची वाढला। जन्मवरी॥'''</poem>}} {{gap}}अशी बहुजनसमाजाची स्थिति होणं साहजिक आहे. पण 'जन्मवरी' संशय वाढू न देण्यास उपाय आहेत. समाजाला वळण लावण्याची उमेद किंवा हांव बाळगणारांनी वाचन पद्धतशीर केले पाहिजे. कारण, हल्लींची ज्ञानाची कल्पना फार निराळी आहे. पद्धति-शास्त्रीय पद्धति-ज्याला साध्य होईल, तोच विद्वान्, व तोच ज्ञानी, अशी भावना वाढली आहे. आमच्याच समाजाचें उदाहरण घेतल्यास असें दिसेल, की एकेकाळी "इति शंकराचार्याः" "इति मनुः" (शंकराचार्य असें ह्मणतात, मनु असें ह्यणतो) असें ह्यटलें, कीं वादाचा निकाल लागत असे. ह्मणून विद्वानांचें सारें लक्ष विशिष्ट ग्रंथांची पुरती छाननी करण्याकडे असे. ज्ञान विशिष्ट ग्रंथांत सांचविलें आहे, अशी समजूत असल्यामुळे पद्धतीकडे डोळेझांक होत असे. पण असल्या वादाच्या पद्धतीनें खरोखर कांहींच निकाल न होतां जितके मोठे लोक, तितके पंथ, असे मात्र झाले. शिवाय '''“कपिलो यदि सर्वज्ञः कणादो नेति का प्रमा"''' या न्यायाने शंकराचार्य ह्मणतात म्हणून एक खरें मानावयाचें, तर मध्वाचार्य ह्मणतात, ह्मणून दुसरें खरें कां मानूं नये, असला प्रश्न उभा राहतोच! ह्मणून ख-या खोट्यांची कसोटी निराळ्या तऱ्हेनें लाविली पाहिजे. खऱ्याखोट्यांचा निर्णय करण्याची रीत ह्मणजे शास्त्रीय पद्धति. खरेखोटें ठरविण्यास तुलना केली पाहिजे. तुलना बरोबर करितां येण्यास मागची हकीगत माहिती पाहिजे. '''मागची हकीगत ह्मणजे इतिहास बरोबर समजून तुलना करितां येण्यास धोरण नक्की पाहिजे. हे नक्की धोरण ह्मणजे शास्त्रीय पद्धति. या पद्धतीचीं अंगभूत तत्वें विषयानुसार बदलतात, पण दिशा बदलत नाहीं. हें नक्की धोरण, ही दिशा, म्हणजे चिरकाल टिकणारे किती व अगदीच टाकाऊ किती, याचा निर्णय होय. ह्मणून या काळांत व्यक्तीपेक्षां त्यानें योजलेल्या पद्धतीला मान अधिक<noinclude></noinclude> r6ftnsw4pny1hycj3fyq3gtdzhyn595 236934 236933 2026-09-11T12:44:17Z JayashreeVI 4058 236934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२३)'''}}</noinclude>{{block center|<poem>'''मतामतांचा गलबला। कोणी पुसेना कोणाला।'''<br>'''जो जे मतीं सांपडला। तयासी तेंची थोर॥'''</poem>}} {{gap}}अशी आपल्या समाजाची हल्ली स्थिति आहे. 'मतामतांचा गलबला' सुरू असल्यामुळे, {{block center|<poem>'''येक्या ग्रंथ निश्चय केला। तो दुजयानें उडविला।'''<br>'''तेणें संशयाची वाढला। जन्मवरी॥'''</poem>}} {{gap}}अशी बहुजनसमाजाची स्थिति होणं साहजिक आहे. पण 'जन्मवरी' संशय वाढू न देण्यास उपाय आहेत. समाजाला वळण लावण्याची उमेद किंवा हांव बाळगणारांनी वाचन पद्धतशीर केले पाहिजे. कारण, हल्लींची ज्ञानाची कल्पना फार निराळी आहे. पद्धति-शास्त्रीय पद्धति-ज्याला साध्य होईल, तोच विद्वान्, व तोच ज्ञानी, अशी भावना वाढली आहे. आमच्याच समाजाचें उदाहरण घेतल्यास असें दिसेल, की एकेकाळी "इति शंकराचार्याः" "इति मनुः" (शंकराचार्य असें ह्मणतात, मनु असें ह्यणतो) असें ह्यटलें, कीं वादाचा निकाल लागत असे. ह्मणून विद्वानांचें सारें लक्ष विशिष्ट ग्रंथांची पुरती छाननी करण्याकडे असे. ज्ञान विशिष्ट ग्रंथांत सांचविलें आहे, अशी समजूत असल्यामुळे पद्धतीकडे डोळेझांक होत असे. पण असल्या वादाच्या पद्धतीनें खरोखर कांहींच निकाल न होतां जितके मोठे लोक, तितके पंथ, असे मात्र झाले. शिवाय '''“कपिलो यदि सर्वज्ञः कणादो नेति का प्रमा"''' या न्यायाने शंकराचार्य ह्मणतात म्हणून एक खरें मानावयाचें, तर मध्वाचार्य ह्मणतात, ह्मणून दुसरें खरें कां मानूं नये, असला प्रश्न उभा राहतोच! ह्मणून ख-या खोट्यांची कसोटी निराळ्या तऱ्हेनें लाविली पाहिजे. खऱ्याखोट्यांचा निर्णय करण्याची रीत ह्मणजे शास्त्रीय पद्धति. खरेखोटें ठरविण्यास तुलना केली पाहिजे. तुलना बरोबर करितां येण्यास मागची हकीगत माहिती पाहिजे. '''मागची हकीगत ह्मणजे इतिहास बरोबर समजून तुलना करितां येण्यास धोरण नक्की पाहिजे. हे नक्की धोरण ह्मणजे शास्त्रीय पद्धति.''' या पद्धतीचीं अंगभूत तत्वें विषयानुसार बदलतात, पण दिशा बदलत नाहीं. हें नक्की धोरण, ही दिशा, म्हणजे चिरकाल टिकणारे किती व अगदीच टाकाऊ किती, याचा निर्णय होय. ह्मणून या काळांत व्यक्तीपेक्षां त्यानें योजलेल्या पद्धतीला मान अधिक<noinclude></noinclude> fkoyde1200gp74y3xxx8xif9ik1fxzv 236935 236934 2026-09-11T12:44:54Z JayashreeVI 4058 /* मुद्रितशोधन */ 236935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२३)'''}}}}</noinclude>{{block center|<poem>'''मतामतांचा गलबला। कोणी पुसेना कोणाला।'''<br>'''जो जे मतीं सांपडला। तयासी तेंची थोर॥'''</poem>}} {{gap}}अशी आपल्या समाजाची हल्ली स्थिति आहे. 'मतामतांचा गलबला' सुरू असल्यामुळे, {{block center|<poem>'''येक्या ग्रंथ निश्चय केला। तो दुजयानें उडविला।'''<br>'''तेणें संशयाची वाढला। जन्मवरी॥'''</poem>}} {{gap}}अशी बहुजनसमाजाची स्थिति होणं साहजिक आहे. पण 'जन्मवरी' संशय वाढू न देण्यास उपाय आहेत. समाजाला वळण लावण्याची उमेद किंवा हांव बाळगणारांनी वाचन पद्धतशीर केले पाहिजे. कारण, हल्लींची ज्ञानाची कल्पना फार निराळी आहे. पद्धति-शास्त्रीय पद्धति-ज्याला साध्य होईल, तोच विद्वान्, व तोच ज्ञानी, अशी भावना वाढली आहे. आमच्याच समाजाचें उदाहरण घेतल्यास असें दिसेल, की एकेकाळी "इति शंकराचार्याः" "इति मनुः" (शंकराचार्य असें ह्मणतात, मनु असें ह्यणतो) असें ह्यटलें, कीं वादाचा निकाल लागत असे. ह्मणून विद्वानांचें सारें लक्ष विशिष्ट ग्रंथांची पुरती छाननी करण्याकडे असे. ज्ञान विशिष्ट ग्रंथांत सांचविलें आहे, अशी समजूत असल्यामुळे पद्धतीकडे डोळेझांक होत असे. पण असल्या वादाच्या पद्धतीनें खरोखर कांहींच निकाल न होतां जितके मोठे लोक, तितके पंथ, असे मात्र झाले. शिवाय '''“कपिलो यदि सर्वज्ञः कणादो नेति का प्रमा"''' या न्यायाने शंकराचार्य ह्मणतात म्हणून एक खरें मानावयाचें, तर मध्वाचार्य ह्मणतात, ह्मणून दुसरें खरें कां मानूं नये, असला प्रश्न उभा राहतोच! ह्मणून ख-या खोट्यांची कसोटी निराळ्या तऱ्हेनें लाविली पाहिजे. खऱ्याखोट्यांचा निर्णय करण्याची रीत ह्मणजे शास्त्रीय पद्धति. खरेखोटें ठरविण्यास तुलना केली पाहिजे. तुलना बरोबर करितां येण्यास मागची हकीगत माहिती पाहिजे. '''मागची हकीगत ह्मणजे इतिहास बरोबर समजून तुलना करितां येण्यास धोरण नक्की पाहिजे. हे नक्की धोरण ह्मणजे शास्त्रीय पद्धति.''' या पद्धतीचीं अंगभूत तत्वें विषयानुसार बदलतात, पण दिशा बदलत नाहीं. हें नक्की धोरण, ही दिशा, म्हणजे चिरकाल टिकणारे किती व अगदीच टाकाऊ किती, याचा निर्णय होय. ह्मणून या काळांत व्यक्तीपेक्षां त्यानें योजलेल्या पद्धतीला मान अधिक<noinclude></noinclude> lg6tcyblgoy4t1l88yyfb44175yl7ae 104 112167 236936 236762 2026-09-11T12:55:05Z JayashreeVI 4058 236936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२४)'''}}}}</noinclude>मिळत आहे. “The age of discipleship is gone-गुरुशिष्यांचा काळ आतां गेला" असें Edward Caird यांनी खुद्द Hegel त्याला उद्देशून ह्यटलें आहे, तें अगदीं यथार्थ आहे. खऱ्याखोट्याची कसोटी शास्त्रीय पद्धतीनें करण्यांत येऊ लागली आहे. <br>{{gap}}ज्ञानाची कल्पना व ज्ञानवृद्धीचे मार्ग ही दोन्ही बदलल्यामुळे सर्व विषयांची नव्या दृष्टीने चाळणी होऊं लागली आहे. डार्विनसाहेबांचा उत्क्रांति-विकास-वाद-सर्वत्र मान्य झाला आहे. '''या विकासवादाचा परिणाम वाङ्मयाच्या कल्पनेवर झाला आहे.''' वाङ्मय म्हणजे प्रतिभासंपन्न व्यक्तीच्या सुंदर चिरस्मरणीय कृतींचा निवळ संग्रह, या कोत्या कल्पनेला समाजाच्या चैतन्याचा, जीवनाचा आरसा म्हणजे वाङ्मय अशी जोड मिळाली आहे. Courthope यांच्या 'History of English Poetry' या सहा भागांपैकी कोणताही वाचून पाहिल्यास संशय राहणार नाहीं. Leslie Stephen यांचे Literature and Society in the 18th century हें पुस्तक पाहिल्यास खात्री होईल. जगांतील निरनिराळ्या समाजांचे वाङ्मयात्मक इतिहास प्रसिद्ध होत आहेत. वाङ्मयात्मक इतिहास आणि वाङ्मयाचा इतिहास यांत फरक आहे. पहिल्यांत समाजस्थितीचें वाङ्मयांत पडलेलें प्रतिबिंब दाखविण्याकडे कल विशेष असतो. दुसऱ्यांत लेखकांची परंपरा व त्यांचे ग्रंथ याकडे विशेष लक्ष असतें. यांनां इंग्रजीत अनुक्रमें ‘Literary History' व 'History of Literature' अशी नांवें आहेत. दोहोंच्या दृष्टीमध्यें भेद आहे इतकेंच डार्विनसाहेबांनच्या उत्क्रांति-विकासवादापूर्वी यूरोपांत देखील वाङ्मयात्मक इतिहास ह्मणजे काय, हे फारसे कोणाला माहीत नव्हतें. पण आतां इंग्रजीत देखील जगाचा वाङ्मयात्मक इतिहास-संग्रह 'Library of Literary History' असून त्यांत Scotland, India, England, Ireland, America, France, Germany, Russia, Rome, Persia, Arabia हे भाग प्रसिद्ध झालें आहेत. '''तसेंच, मानवांचे अनेक समाज आहेत. तेव्हां अनेक समाजांचे चित्र या दृष्टीनें वाङ्मयाची पहाणी होत आहे.''' एकाच समाजावरचें लक्ष उडून तें विशिष्ट कालमर्यादेकडे लागत आहे. उदाहरणार्थ, एका मालेंत 'Literature of the Middle Ages' या नांवाचें<noinclude></noinclude> 1pmpxx95di6rl3jfbvduyq9dzlwwxar 236937 236936 2026-09-11T12:55:35Z JayashreeVI 4058 /* मुद्रितशोधन */ 236937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२४)'''}}}}</noinclude>मिळत आहे. “The age of discipleship is gone-गुरुशिष्यांचा काळ आतां गेला" असें Edward Caird यांनी खुद्द Hegel त्याला उद्देशून ह्यटलें आहे, तें अगदीं यथार्थ आहे. खऱ्याखोट्याची कसोटी शास्त्रीय पद्धतीनें करण्यांत येऊ लागली आहे. <br>{{gap}}ज्ञानाची कल्पना व ज्ञानवृद्धीचे मार्ग ही दोन्ही बदलल्यामुळे सर्व विषयांची नव्या दृष्टीने चाळणी होऊं लागली आहे. डार्विनसाहेबांचा उत्क्रांति-विकास-वाद-सर्वत्र मान्य झाला आहे. '''या विकासवादाचा परिणाम वाङ्मयाच्या कल्पनेवर झाला आहे.''' वाङ्मय म्हणजे प्रतिभासंपन्न व्यक्तीच्या सुंदर चिरस्मरणीय कृतींचा निवळ संग्रह, या कोत्या कल्पनेला समाजाच्या चैतन्याचा, जीवनाचा आरसा म्हणजे वाङ्मय अशी जोड मिळाली आहे. Courthope यांच्या 'History of English Poetry' या सहा भागांपैकी कोणताही वाचून पाहिल्यास संशय राहणार नाहीं. Leslie Stephen यांचे Literature and Society in the 18th century हें पुस्तक पाहिल्यास खात्री होईल. जगांतील निरनिराळ्या समाजांचे वाङ्मयात्मक इतिहास प्रसिद्ध होत आहेत. वाङ्मयात्मक इतिहास आणि वाङ्मयाचा इतिहास यांत फरक आहे. पहिल्यांत समाजस्थितीचें वाङ्मयांत पडलेलें प्रतिबिंब दाखविण्याकडे कल विशेष असतो. दुसऱ्यांत लेखकांची परंपरा व त्यांचे ग्रंथ याकडे विशेष लक्ष असतें. यांनां इंग्रजीत अनुक्रमें ‘Literary History' व 'History of Literature' अशी नांवें आहेत. दोहोंच्या दृष्टीमध्यें भेद आहे इतकेंच डार्विनसाहेबांनच्या उत्क्रांति-विकासवादापूर्वी यूरोपांत देखील वाङ्मयात्मक इतिहास ह्मणजे काय, हे फारसे कोणाला माहीत नव्हतें. पण आतां इंग्रजीत देखील जगाचा वाङ्मयात्मक इतिहास-संग्रह 'Library of Literary History' असून त्यांत Scotland, India, England, Ireland, America, France, Germany, Russia, Rome, Persia, Arabia हे भाग प्रसिद्ध झालें आहेत. '''तसेंच, मानवांचे अनेक समाज आहेत. तेव्हां अनेक समाजांचे चित्र या दृष्टीनें वाङ्मयाची पहाणी होत आहे.''' एकाच समाजावरचें लक्ष उडून तें विशिष्ट कालमर्यादेकडे लागत आहे. उदाहरणार्थ, एका मालेंत 'Literature of the Middle Ages' या नांवाचें<noinclude></noinclude> k2azwhao6irmflrzu7nkwgo4bz69d16 104 112187 236929 2026-09-11T12:05:14Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 236929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''चित्रांची सूचि.'''}}}} {{rule|5em}} <center> {| |+ |- ! !! चित्राचें नांव !! पान !!{{ts|bl}}| !! चित्राचें नांव !! पान |- | || श्रीमंत नारायणराव बाबासाहेब|| || {{ts|bl}}| ९|| त्रिंकोमालीच्या किल्ल्याचा तट || ८९ |- | || संस्थान इचलकरंजी || प्रारंभी || {{ts|bl}}| १० || त्रिंकोमालीचा स्वामीखडक || ९१ |- | || लंकेचा नकाशा || १ || {{ts|bl}}| ११ || थुपाराम विहार पोलनरुवा || ९७ |- | १ || कोलंबोच्या लाटमोड्या भिंतीवर || || {{ts|bl}}| १२ || वातदागे{{gap}}"|| ९८ |- | || आपटणाऱ्या लाटा || ३४ || {{ts|bl}}| १३ || लोहप्रासाद अनुराद्धपुर || १०५ |- | २ || पेट्टामधील हिंदु देवालय || ४१ || {{ts|bl}}| १४ || अंबस्थले दागबा मिहिंतले || १०५ |- | ३ || माँट लॅव्हिनिया, पोहणाऱ्या स्त्रिया || ४८ || {{ts|bl}}| १५ || श्रीपादशिखर, मस्केलिया || ११२ |- | ४ || पेरेडॅनिया बागेंतील तालीपॉट पाम || ५४ || {{ts|bl}}| १६ || नानुओया घाट व ब्लॅक पूल || १३५ |- | ५ || कँडींचें दंतंदेवालय व दागबा || ६० || {{ts|bl}}| १७ || न्युवारा एलिया || १४५ |- | ६ || कँडीचा तलाव || ६१ || {{ts|bl}}| १८ || हगाला बागेचें प्रवेशद्वार || १४८ |- | ७ || डांबूलच्या खडकदेवळांतील मूर्ति || ६८ || {{ts|bl}}| १९ || हगाला बागेंतील फर्न वृक्ष || १५० |- | ८ || खडक किल्ल्यावर जाण्याचा जिना || ७२ || {{ts|bl}}| २० || सिंहली गृहस्थ || १८७ |} </center> <br><br><br>{{rule|5em}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 9i38r08fgrago0acnwbgh1exe6undza 104 112188 236931 2026-09-11T12:08:22Z कल्पनाशक्ती 3813 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ नांवांची व विषयांची सूचि. अगबोधी राजे २६ अगस्त्य ६ अद्भुताची आवड ( प्रक्षिप्ताचें कारण) ३, १० अतिशयोक्ति ( , ) ३, १० अनुरादपूर १७, १९-२१, २१-२७, ७५, ७७, १५, १०४ - ११०, ११३ १५, १२३ | आले-ग..." 236931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="कल्पनाशक्ती" /></noinclude>________________ नांवांची व विषयांची सूचि. अगबोधी राजे २६ अगस्त्य ६ अद्भुताची आवड ( प्रक्षिप्ताचें कारण) ३, १० अतिशयोक्ति ( , ) ३, १० अनुरादपूर १७, १९-२१, २१-२७, ७५, ७७, १५, १०४ - ११०, ११३ १५, १२३ | आले-गेले राजे २२, २३, २६ आवीसवेला ४९, २०३ ऑर्चिड् ५७ इलाला राजा २०, १०६ इंग्रज (ब्रिटिश) २८, २१३, २१५ ते २१८ - कारकीर्द २१५-२१८ उत्तरकांड ११ उत्तीय २० -मार्ग १०४ वर्णन १०५ पोलनरुवाशीं उपतिस्स २४-२५ तुलना १०५ बेझन् पॅलेस १०५ उन्हाळें १३ अभयगिरी व जेतवाराम दागबा १०८ ऋवनवेली दागबा २२, १०७ अनुला राणी २३ अभयगिरी दागवा २३, १०८ अर्धचंद्रारुति पायन्या ९९, १०९ | एलिफंट पास ११६-१७, १२४ | एंजलचीक २१२-१३, कनकरत्न ९६ कनिया ९३ अभय तिस्स २३ अवतार कल्पना ३, १० कन्याकुमारी १६८, १९७ अशोक राजा १९ करेटिव्ह बेट १२४ अशोकवन १४७ - फुलै १४७ वृक्ष १४७, ४७. कर्णिक ४८-५० १८० कलानिलय ११७ कलिंग १५ असेल राजा २१ अॅडॅम्स्पीक १२९, १३७, १४२ अॅनहिस्टानोबिलिस १८० आठवडा - अखेर ४७ ८० आदिगर २५ आरबी समुद्र ३१ कश्यप २५, ७५ कंके संतुराई ११५, ११९-२०, १५७ कंदिया ५३, ६५, ७८, १३०, १४३ कॅनरी लेणी ६९ कॅलिमेर १२३<noinclude></noinclude> tldo9alwloxrtht6lcw8vz1yb82uir4 104 112189 236938 2026-09-11T12:56:03Z JayashreeVI 4058 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ C ( १२५ ) Prof. W. P. Kerr यांचे पुस्तक प्रसिद्ध आहे. यति अमुक समाजावर लक्ष नसून, आचारविचार, कलाकौशल्य, सांपत्तिक स्थिति, धर्मबंधनें इत्यादि बाबतींत सारखेपणा दिसणाऱ्या यूरोपांतल्या..." 236938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" /></noinclude>________________ C ( १२५ ) Prof. W. P. Kerr यांचे पुस्तक प्रसिद्ध आहे. यति अमुक समाजावर लक्ष नसून, आचारविचार, कलाकौशल्य, सांपत्तिक स्थिति, धर्मबंधनें इत्यादि बाबतींत सारखेपणा दिसणाऱ्या यूरोपांतल्या एका कालमर्यादेकडे- मध्ययुगाकडे लक्ष आहे. तसेच, वाङ्मयाला सागराची कल्पना लावून निरनि- राळ्या समाजांच्या वाङ्मयांनां अंतःप्रवाहा-under-current-ची उपमा लावू लागले आहेत. उदाहरणार्थ, George Brandes या प्रसिद्ध साहित्य सेवकाचे The Main Currents of Nineteenth Century Literature' हे भाग पहा. ( यांचे इंग्रजीत चांगले भाषांतर आहे). तात्पर्य असें कीं वाङ्मयाचा देखील शास्त्रीय पद्धतींनीं अभ्यास सर्वत्र सुरू आहे. पण आह्मी हिंदी लोकच तेवढे अलंकारशास्त्र उराशी बाळगून, शब्दांचा कौस काढीत बसलो आहोंत । ऐतिहासिक व तुलनात्मक या दोन्ही पद्धतींनी अभ्यास सुरू केल्याशिवाय आमच्या मनाचा दुबळेपणा दूर व्हा- वयाचा नाहीं. यूरोपांत देखील एके काळीं अलंकारशास्त्राचा अभ्यास आमच्या इतका नसला, तरी बराच जोरांत होता. पण हें अलंकार शास्त्राचें वा- ख्ययावर पडलेले दडपण यूरोपिन लोकांनी काढून टाकून वाङ्मयाची मोकळी वाढ होऊं दिली आहे. त्यांचे वाङ्मय जोरांत आहे. आमच्यांत जोमदार वाड्य यच नाहीं, असें ह्यटलें तरी चालेल ! मराठी भाषेची दैना होत आहे, असें केविलवाणे उद्वार आमच्या तरुण- द्धांच्या तोंडून ऐकूं येतात! पण जर दैना खरोखर होत असेल, तर त्याचें कारण मराठी भाषा बोलणारांचा दुबळेपणा हे होय. भाषेचा जोम भाषा बोलणा- यांच्या जोमावर अवलंबून आहे. फ्रेंच भाषा तेराव्या शतकाच्यापलीकडे जात नाहीं. इंग्रजी भाषा चौदाव्या शतकापलीकडे जात नाहीं. तेव्हां शतकांचीच तुलना केल्यास, मराठीची फ्रेंच व इंग्लिश यांच्याशी बरोबरी होते. पण वाङ्मयांकडे नजर फेंकल्यास “कोठें इंद्राचा ऐरावत, आणि कोठें शामभटाची तटाणी" या झणीची आठवण होते. हा फरक पडण्याचें मुख्य कारण, फ्रेंच व इंग्लिश भाषा बोलणारांत विलक्षण जोम आहे, व मराठी बोलणारांत नाहीं हें होय. यूरोपियन लोकांनीं पूर्वजांची फारशी फिकीर न करता जरूरीप्रमाणे आपापली सुधारणा करून घेतली. धर्मकृत्यांत रोजच्या व्यवहारतिली भाषा वापरून लोकशिक्षण सुलभ करून ठेविलें. भाषा सर्व राष्ट्राची झाली. आमच्याकडे, स्त्रीशूद्रांना ह्मणे वेदांचा<noinclude></noinclude> gbktey2x7zegg6ix1tkgk1c3omtdmyi 236939 236938 2026-09-11T13:06:48Z JayashreeVI 4058 236939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२५)'''}}}}</noinclude>Prof. W. P. Kerr यांचे पुस्तक प्रसिद्ध आहे. यांत अमुक समाजावर लक्ष नसून, आचारविचार, कलाकौशल्य, सांपत्तिक स्थिति, धर्मबंधनें इत्यादि बाबतींत सारखेपणा दिसणाऱ्या यूरोपांतल्या एका कालमर्यादेकडे-मध्ययुगाकडे लक्ष आहे. तसेच, वाङ्मयाला सागराची कल्पना लावून निरनिराळ्या समाजांच्या वाङ्मयांनां अंतःप्रवाहा-under-current-ची उपमा लावू लागले आहेत. उदाहरणार्थ, George Brandes या प्रसिद्ध साहित्य सेवकाचे The Main Currents of Nineteenth Century Literature' हे भाग पहा. (यांचे इंग्रजीत चांगले भाषांतर आहे). तात्पर्य असें कीं वाङ्मयाचा देखील शास्त्रीय पद्धतींनीं अभ्यास सर्वत्र सुरू आहे. पण आह्मी हिंदी लोकच तेवढे अलंकारशास्त्र उराशी बाळगून, शब्दांचा कीस काढीत बसलो आहोंत। ऐतिहासिक व तुलनात्मक या दोन्ही पद्धतींनी अभ्यास सुरू केल्याशिवाय आमच्या मनाचा दुबळेपणा दूर व्हावयाचा नाहीं. यूरोपांत देखील एके काळीं अलंकारशास्त्राचा अभ्यास आमच्या इतका नसला, तरी बराच जोरांत होता. पण हें अलंकार शास्त्राचें वाङ्मयावर पडलेले दडपण यूरोपिन लोकांनी काढून टाकून वाङ्मयाची मोकळी वाढ होऊं दिली आहे. त्यांचे वाङ्मय जोरांत आहे. आमच्यांत जोमदार वाङ्मयच नाहीं, असें ह्यटलें तरी चालेल! <br>{{gap}}मराठी भाषेची दैना होत आहे, असें केविलवाणे उद्वार आमच्या तरुणव्र्द्धांच्या तोंडून ऐकूं येतात! पण जर दैना खरोखर होत असेल, तर त्याचें कारण मराठी भाषा बोलणारांचा दुबळेपणा हे होय. भाषेचा जोम भाषा बोलणा-यांच्या जोमावर अवलंबून आहे. फ्रेंच भाषा तेराव्या शतकाच्यापलीकडे जात नाहीं. इंग्रजी भाषा चौदाव्या शतकापलीकडे जात नाहीं. तेव्हां शतकांचीच तुलना केल्यास, मराठीची फ्रेंच व इंग्लिश यांच्याशी बरोबरी होते. पण वाङ्मयांकडे नजर फेंकल्यास “कोठें इंद्राचा ऐरावत, आणि कोठें शामभटाची तटाणी" या म्हणीची आठवण होते. हा फरक पडण्याचें मुख्य कारण, फ्रेंच व इंग्लिश भाषा बोलणारांत विलक्षण जोम आहे, व मराठी बोलणारांत नाहीं हें होय. यूरोपियन लोकांनीं पूर्वजांची फारशी फिकीर न करता जरूरीप्रमाणे आपापली सुधारणा करून घेतली. धर्मकृत्यांत रोजच्या व्यवहारतिली भाषा वापरून लोकशिक्षण सुलभ करून ठेविलें. भाषा सर्व राष्ट्राची झाली. आमच्याकडे, स्त्रीशूद्रांना ह्मणे वेदांचा<noinclude></noinclude> crd5w7c8fe8hbjzmlvd09bww8pzrtx5 236942 236939 2026-09-12T05:27:09Z JayashreeVI 4058 /* मुद्रितशोधन */ 236942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२५)'''}}}}</noinclude>Prof. W. P. Kerr यांचे पुस्तक प्रसिद्ध आहे. यांत अमुक समाजावर लक्ष नसून, आचारविचार, कलाकौशल्य, सांपत्तिक स्थिति, धर्मबंधनें इत्यादि बाबतींत सारखेपणा दिसणाऱ्या यूरोपांतल्या एका कालमर्यादेकडे-मध्ययुगाकडे लक्ष आहे. तसेच, वाङ्मयाला सागराची कल्पना लावून निरनिराळ्या समाजांच्या वाङ्मयांनां अंतःप्रवाहा-under-current-ची उपमा लावू लागले आहेत. उदाहरणार्थ, George Brandes या प्रसिद्ध साहित्य सेवकाचे The Main Currents of Nineteenth Century Literature' हे भाग पहा. (यांचे इंग्रजीत चांगले भाषांतर आहे). तात्पर्य असें कीं वाङ्मयाचा देखील शास्त्रीय पद्धतींनीं अभ्यास सर्वत्र सुरू आहे. पण आह्मी हिंदी लोकच तेवढे अलंकारशास्त्र उराशी बाळगून, शब्दांचा कीस काढीत बसलो आहोंत। ऐतिहासिक व तुलनात्मक या दोन्ही पद्धतींनी अभ्यास सुरू केल्याशिवाय आमच्या मनाचा दुबळेपणा दूर व्हावयाचा नाहीं. यूरोपांत देखील एके काळीं अलंकारशास्त्राचा अभ्यास आमच्या इतका नसला, तरी बराच जोरांत होता. पण हें अलंकार शास्त्राचें वाङ्मयावर पडलेले दडपण यूरोपिन लोकांनी काढून टाकून वाङ्मयाची मोकळी वाढ होऊं दिली आहे. त्यांचे वाङ्मय जोरांत आहे. आमच्यांत जोमदार वाङ्मयच नाहीं, असें ह्यटलें तरी चालेल! <br>{{gap}}मराठी भाषेची दैना होत आहे, असें केविलवाणे उद्वार आमच्या तरुणव्र्द्धांच्या तोंडून ऐकूं येतात! पण जर दैना खरोखर होत असेल, तर त्याचें कारण मराठी भाषा बोलणारांचा दुबळेपणा हे होय. भाषेचा जोम भाषा बोलणा-यांच्या जोमावर अवलंबून आहे. फ्रेंच भाषा तेराव्या शतकाच्यापलीकडे जात नाहीं. इंग्रजी भाषा चौदाव्या शतकापलीकडे जात नाहीं. तेव्हां शतकांचीच तुलना केल्यास, मराठीची फ्रेंच व इंग्लिश यांच्याशी बरोबरी होते. पण वाङ्मयांकडे नजर फेंकल्यास “कोठें इंद्राचा ऐरावत, आणि कोठें शामभटाची तटाणी" या म्हणीची आठवण होते. हा फरक पडण्याचें मुख्य कारण, फ्रेंच व इंग्लिश भाषा बोलणारांत विलक्षण जोम आहे, व मराठी बोलणारांत नाहीं हें होय. यूरोपियन लोकांनीं पूर्वजांची फारशी फिकीर न करता जरूरीप्रमाणे आपापली सुधारणा करून घेतली. धर्मकृत्यांत रोजच्या व्यवहारतिली भाषा वापरून लोकशिक्षण सुलभ करून ठेविलें. भाषा सर्व राष्ट्राची झाली. आमच्याकडे, स्त्रीशूद्रांना ह्मणे वेदांचा<noinclude></noinclude> o6t1ktzsf35xizv8k9bazbnmyrqbq3u 3 112190 236940 2026-09-11T17:04:24Z स्वागत आणि साहाय्य चमू 815 नवीन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 236940 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Sachresh11}} -- [[सदस्य:स्वागत आणि साहाय्य चमू|स्वागत आणि साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:स्वागत आणि साहाय्य चमू|चर्चा]]) २२:३४, ११ सप्टेंबर २०२६ (IST) f8ajjxteb85uzjaiyk4422xwtyk02ip 0 112191 236941 2026-09-11T19:37:10Z ~2026-49237-24 6222 नवीन पान "{{माहितीचौकट धार्मिक मजकूर | name = हनुमान चालीसा | author = तुलसीदास | religion = हिंदू धर्म | language = अवधी }} '''हनुमान चालीसा''' ही गोस्वामी तुलसीदास यांच्याशी परंपरेने संबंधित अवधी भाषेतील भक्तिरचना आ..." 236941 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट धार्मिक मजकूर | name = हनुमान चालीसा | author = तुलसीदास | religion = हिंदू धर्म | language = अवधी }} '''हनुमान चालीसा''' ही गोस्वामी तुलसीदास यांच्याशी परंपरेने संबंधित अवधी भाषेतील भक्तिरचना आहे. == हनुमान चालीसा == श्रीगुरु चरन सरोज रज, निज मनु मुकुरु सुधारि। बरनऊँ रघुबर बिमल जसु, जो दायकु फल चारि॥ बुद्धिहीन तनु जानिके, सुमिरौं पवन-कुमार। बल बुधि विद्या देहु मोहिं, हरहु कलेस बिकार॥ जय हनुमान ज्ञान गुन सागर। जय कपीस तिहुँ लोक उजागर॥ राम दूत अतुलित बल धामा। अंजनि-पुत्र पवनसुत नामा॥ महाबीर बिक्रम बजरंगी। कुमति निवार सुमति के संगी॥ कंचन बरन बिराज सुबेसा। कानन कुंडल कुंचित केसा॥ हाथ बज्र औ ध्वजा बिराजै। काँधे मूँज जनेऊ साजै॥ शंकर सुवन केसरी नंदन। तेज प्रताप महा जग वंदन॥ विद्यावान गुनी अति चातुर। राम काज करिबे को आतुर॥ प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया। राम लखन सीता मन बसिया॥ सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा। बिकट रूप धरि लंक जरावा॥ भीम रूप धरि असुर संहारे। रामचंद्र के काज सँवारे॥ लाय सजीवन लखन जियाए। श्रीरघुबीर हरषि उर लाए॥ रघुपति कीन्ही बहुत बड़ाई। तुम मम प्रिय भरतहि सम भाई॥ सहस बदन तुम्हरो जस गावैं। अस कहि श्रीपति कंठ लगावैं॥ सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा। नारद सारद सहित अहीसा॥ जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते। कवि कोविद कहि सके कहाँ ते॥ तुम उपकार सुग्रीवहिं कीन्हा। राम मिलाय राज पद दीन्हा॥ तुम्हरो मंत्र बिभीषण माना। लंकेश्वर भए सब जग जाना॥ जुग सहस्र योजन पर भानू। लील्यो ताहि मधुर फल जानू॥ प्रभु मुद्रिका मेलि मुख माहीं। जलधि लाँघि गए अचरज नाहीं॥ दुर्गम काज जगत के जेते। सुगम अनुग्रह तुम्हरे तेते॥ राम दुआरे तुम रखवारे। होत न आज्ञा बिनु पैसारे॥ सब सुख लहै तुम्हारी सरना। तुम रक्षक काहू को डरना॥ आपन तेज सम्हारो आपै। तीनों लोक हाँक तें काँपै॥ भूत पिशाच निकट नहिं आवै। महाबीर जब नाम सुनावै॥ नासै रोग हरै सब पीरा। जपत निरंतर हनुमत बीरा॥ संकट तें हनुमान छुड़ावै। मन क्रम वचन ध्यान जो लावै॥ सब पर राम तपस्वी राजा। तिन के काज सकल तुम साजा॥ और मनोरथ जो कोई लावै। सोइ अमित जीवन फल पावै॥ चारों जुग परताप तुम्हारा। है परसिद्ध जगत उजियारा॥ साधु संत के तुम रखवारे। असुर निकंदन राम दुलारे॥ अष्ट सिद्धि नौ निधि के दाता। अस बर दीन जानकी माता॥ राम रसायन तुम्हरे पासा। सदा रहो रघुपति के दासा॥ तुम्हरे भजन राम को पावै। जनम जनम के दुख बिसरावै॥ अंतकाल रघुवर पुर जाई। जहाँ जन्म हरि-भक्त कहाई॥ और देवता चित्त न धरई। हनुमत सेइ सर्व सुख करई॥ संकट कटै मिटै सब पीरा। जो सुमिरै हनुमत बलबीरा॥ जय जय जय हनुमान गोसाईं। कृपा करहु गुरुदेव की नाईं॥ जो सत बार पाठ कर कोई। छूटहि बंदि महा सुख होई॥ जो यह पढ़ै हनुमान चालीसा। होय सिद्धि साखी गौरीसा॥ तुलसीदास सदा हरि चेरा। कीजै नाथ हृदय महँ डेरा॥ पवनतनय संकट हरन, मंगल मूरति रूप। राम लखन सीता सहित, हृदय बसहु सुर भूप॥ == बाह्य दुवा == * [https://devdhun.com/hanuman-chalisa हनुमान चालीसा — DevDhun] == नोंद == या पृष्ठावरील मजकूर प्रकाशित/सार्वजनिक स्रोताशी पडताळून विकिस्रोतच्या नियमांनुसार सादर करावा. maz6o122u5sgdp5s979jhm57v1lle40 104 112192 236943 2026-09-12T05:40:35Z JayashreeVI 4058 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "अधिकार नाहीं! धर्मकृत्यें व्यवहारांतल्या भाषेत करता कामा नयेत! कारण काय, तर ह्मणे संस्कृत मंत्रांच्या उच्चाराने जे तरंग उठतात ते मराठीतल्या उच्चाराने उठणार नाहींत! अशा अनेक दुर..." 236943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२६)'''}}}}</noinclude>अधिकार नाहीं! धर्मकृत्यें व्यवहारांतल्या भाषेत करता कामा नयेत! कारण काय, तर ह्मणे संस्कृत मंत्रांच्या उच्चाराने जे तरंग उठतात ते मराठीतल्या उच्चाराने उठणार नाहींत! अशा अनेक दुराग्रहांनी लोकशिक्षण महाग झालें. वाङ्मय ह्मणजे पांढरपेशांचे वाङ्मय, सबंध राष्ट्राचे नव्हे, अशी स्थिति आली. '''समाजाची स्थिति व वाङ्मय यांचा निकट संबंध आहे.''' एकांत उत्साह नसल्यास दुसऱ्यांत दिसणार नाहीं. ह्मणून समाजांतल्या दरेक व्यक्तीला विचार व क्रिया यांचे स्वातंत्र्य पाहिजे, तरच त्यांच्यांत जोम राहील. त्यांच्यांत जोम असला, तरच तो वाड्मयांत दिसेल. एकीकडे बहुजनसमाजाला समाजव्यवस्थेनें निरुत्साह करावयाचें व दुसरीकडे भाषेची व वाङ्मयाची दैना होते आहे, ह्मणून उसासे टाकावयाचे, यापेक्षा हास्यास्पद प्रकार दुसरा कोणताहि नाहीं. <br>{{gap}}मराठी भाषा नव्या जुन्यांची दोघांची आहे. सर्वांची आहे. स्त्रीपुरुष, श्रेष्ठहीन हे भेद तेथें नाहींत, निदान नसावेत. भाषेचा उत्कर्ष व्हावा, असें आतां सर्वाना वाटू लागले आहे. मात्र साधनांबद्दल मतभेद आहे. आधुनिक शास्त्रीय पद्धतींनींच भाषेचें, वाङ्मयाचे पुनरुज्जीवन होईल, अशी सर्वांची खात्री करून देण्याचें सुशिक्षित ह्मणविणारांचें कतर्व्य आहे. परलोकवासी बाबू रमेशचंद्र दत्त यांनी एकदा स्वत:बद्दल सांगितलेली एक गोष्ट येथे सांगितल्यावांचून आमच्यानें राहवत नाहीं. बंगालीमध्ये लिहिण्याची सुरुवात आपण केव्हां व कशी केली, असें त्यांना विचारले असतां, त्यांनी उत्तर दिलें, कीं "बाबू बंकिमचंद्र--कादंबरीकार यांच्या उपदेशामुळे बंगालींत आपण लिहूं लागलों. बाबू बंकिमचंद्र नेहमीं ह्मणत असत की, किती झाले तरी इंग्रजी भाषा परकी आहे. त्यांत स्वभाषेइतकें प्राविण्य मिळविणें अति दुष्कर आहे. बरें मिळविलेच, तर इंग्रजी वाङ्मयांत भर घालण्याची तेवढ्यावरून हिंमत धरणे मूर्खपणाचे आहे. ह्मणून प्रत्येकानें स्वभाषेत लिहिण्याची हांव घरली पाहिजे. असें झालें, ह्मणजे भाषा सुधारेल. वाङ्मयहि सुधारेल. परभाषा शिकण्याचे चीज होईल. हें ह्मणणे पटल्यावरून आपण बंगालीत लिहिण्याचा प्रयत्न सुरू ठेवला. तसेंच प्रत्येक सुशिक्षितानें केलें पाहिजे." <br>{{gap}}दे बाबू रमेशचंद्र दत्त यांचे उद्गार महाराष्ट्रीयांनी मनन करण्यासारखे आहेत. नव्या तऱ्हेनें शिकलेल्या लोकांनी मराठी लिहिण्याचा आजर्पयत मनापासून प्रयत्न<noinclude></noinclude> 7211me4kmzow6fsdirzvk15t969c7rp 236944 236943 2026-09-12T05:41:05Z JayashreeVI 4058 /* मुद्रितशोधन */ 236944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२६)'''}}}}</noinclude>अधिकार नाहीं! धर्मकृत्यें व्यवहारांतल्या भाषेत करता कामा नयेत! कारण काय, तर ह्मणे संस्कृत मंत्रांच्या उच्चाराने जे तरंग उठतात ते मराठीतल्या उच्चाराने उठणार नाहींत! अशा अनेक दुराग्रहांनी लोकशिक्षण महाग झालें. वाङ्मय ह्मणजे पांढरपेशांचे वाङ्मय, सबंध राष्ट्राचे नव्हे, अशी स्थिति आली. '''समाजाची स्थिति व वाङ्मय यांचा निकट संबंध आहे.''' एकांत उत्साह नसल्यास दुसऱ्यांत दिसणार नाहीं. ह्मणून समाजांतल्या दरेक व्यक्तीला विचार व क्रिया यांचे स्वातंत्र्य पाहिजे, तरच त्यांच्यांत जोम राहील. त्यांच्यांत जोम असला, तरच तो वाड्मयांत दिसेल. एकीकडे बहुजनसमाजाला समाजव्यवस्थेनें निरुत्साह करावयाचें व दुसरीकडे भाषेची व वाङ्मयाची दैना होते आहे, ह्मणून उसासे टाकावयाचे, यापेक्षा हास्यास्पद प्रकार दुसरा कोणताहि नाहीं. <br>{{gap}}मराठी भाषा नव्या जुन्यांची दोघांची आहे. सर्वांची आहे. स्त्रीपुरुष, श्रेष्ठहीन हे भेद तेथें नाहींत, निदान नसावेत. भाषेचा उत्कर्ष व्हावा, असें आतां सर्वाना वाटू लागले आहे. मात्र साधनांबद्दल मतभेद आहे. आधुनिक शास्त्रीय पद्धतींनींच भाषेचें, वाङ्मयाचे पुनरुज्जीवन होईल, अशी सर्वांची खात्री करून देण्याचें सुशिक्षित ह्मणविणारांचें कतर्व्य आहे. परलोकवासी बाबू रमेशचंद्र दत्त यांनी एकदा स्वत:बद्दल सांगितलेली एक गोष्ट येथे सांगितल्यावांचून आमच्यानें राहवत नाहीं. बंगालीमध्ये लिहिण्याची सुरुवात आपण केव्हां व कशी केली, असें त्यांना विचारले असतां, त्यांनी उत्तर दिलें, कीं "बाबू बंकिमचंद्र--कादंबरीकार यांच्या उपदेशामुळे बंगालींत आपण लिहूं लागलों. बाबू बंकिमचंद्र नेहमीं ह्मणत असत की, किती झाले तरी इंग्रजी भाषा परकी आहे. त्यांत स्वभाषेइतकें प्राविण्य मिळविणें अति दुष्कर आहे. बरें मिळविलेच, तर इंग्रजी वाङ्मयांत भर घालण्याची तेवढ्यावरून हिंमत धरणे मूर्खपणाचे आहे. ह्मणून प्रत्येकानें स्वभाषेत लिहिण्याची हांव घरली पाहिजे. असें झालें, ह्मणजे भाषा सुधारेल. वाङ्मयहि सुधारेल. परभाषा शिकण्याचे चीज होईल. हें ह्मणणे पटल्यावरून आपण बंगालीत लिहिण्याचा प्रयत्न सुरू ठेवला. तसेंच प्रत्येक सुशिक्षितानें केलें पाहिजे." <br>{{gap}}दे बाबू रमेशचंद्र दत्त यांचे उद्गार महाराष्ट्रीयांनी मनन करण्यासारखे आहेत. नव्या तऱ्हेनें शिकलेल्या लोकांनी मराठी लिहिण्याचा आजर्पयत मनापासून प्रयत्न<noinclude></noinclude> p38cb1itoiojhz8x5sza9bd8imtllop 104 112193 236945 2026-09-12T05:41:33Z JayashreeVI 4058 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ ( १२७ ) केलेला नाहीं. तेव्हां या लोकजागृतीच्या कळांत तरी त्यांनी हे काम अंगावर घेतले पाहिजे. बंगाली वाङ्मयाची आजची स्थिति मराठी वाङ्मयापेक्षा चांगली आहे, असें ह्मणावयाला..." 236945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" /></noinclude>________________ ( १२७ ) केलेला नाहीं. तेव्हां या लोकजागृतीच्या कळांत तरी त्यांनी हे काम अंगावर घेतले पाहिजे. बंगाली वाङ्मयाची आजची स्थिति मराठी वाङ्मयापेक्षा चांगली आहे, असें ह्मणावयाला हरकत नाहीं. मधुसूदन दत्त - हे ख्रिस्ती होते-व रवद्रि- नाथ टागोर यांच्यासारखे कवि आमच्याकडे होत नाहींत, याला दुसरी किती- ही कारणें असली, तरी आमचे साहित्यसेवक पाश्चात्य वाङ्मयाची गोडी जितकी चाखावी, तितकी चाखीत नाहींत, हे एक आहे. बंगाली लोकांनीं पाश्चात्य वाङ्मयाची हेटाळणी केली नाहीं. उलट त्यानें प्रेरित होऊन, भाषेत व वाङ्मयति जोर आणला. तसेंच आह्मीं केलें पाहिजे. सुशिक्षित लोकांत जोम नाहीं, उत्साद्दबल नाहीं, असल आरोप खोटे करून दाखविण्याचा हुरूप यावा, हा या मालेचा हेतु आहे. कोणाचेंहि विनाकारण मन दुखविण्याचा, किंवा स्वतःच्या वाचनाचें प्रदर्शन करण्याचा नाहीं. लायनरी- चा उपयोग सारखा करता येणे शक्य नसल्यामुळे स्मरणशक्तीवर विशेष भार टाकर्णे भाग पडलें आहे. ह्मणून या मार्केत लहानसहान चुका झाल्या असण्याचा संभव आहे. त्यांकडे वाचकांनी दुर्लक्ष करावें. इतुकें बोलिलों स्वभावें । त्यांत मानेल तितुकें घ्यावें । श्रोतीं उदास न करावें । बहु बोलिलें ह्मणौनी । '<noinclude></noinclude> dju77o14y7267aipz3txgl4quq4873l 236946 236945 2026-09-12T05:49:56Z JayashreeVI 4058 236946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२७)'''}}}}</noinclude>केलेला नाहीं. तेव्हां या लोकजागृतीच्या कळांत तरी त्यांनी हे काम अंगावर घेतले पाहिजे. बंगाली वाङ्मयाची आजची स्थिति मराठी वाङ्मयापेक्षा चांगली आहे, असें ह्मणावयाला हरकत नाहीं. मधुसूदन दत्त-हे ख्रिस्ती होते-व रवद्रिनाथ टागोर यांच्यासारखे कवि आमच्याकडे होत नाहींत, याला दुसरी कितीही कारणें असली, तरी आमचे साहित्यसेवक पाश्चात्य वाङ्मयाची गोडी जितकी चाखावी, तितकी चाखीत नाहींत, हे एक आहे. बंगाली लोकांनीं पाश्चात्य वाङ्मयाची हेटाळणी केली नाहीं. उलट त्यानें प्रेरित होऊन, भाषेत व वाङ्मयांत जोर आणला. तसेंच आह्मीं केलें पाहिजे. <br>{{gap}}सुशिक्षित लोकांत जोम नाहीं, उत्साहबल नाहीं, असले आरोप खोटे करून दाखविण्याचा हुरूप यावा, हा या मालेचा हेतु आहे. कोणाचेंहि विनाकारण मन दुखविण्याचा, किंवा स्वतःच्या वाचनाचें प्रदर्शन करण्याचा नाहीं. लायब्ररीचा उपयोग सारखा करता येणे शक्य नसल्यामुळे स्मरणशक्तीवर विशेष भार टाकणे भाग पडलें आहे. ह्मणून या मालेंत लहानसहान चुका झाल्या असण्याचा संभव आहे. त्यांकडे वाचकांनी दुर्लक्ष करावें. {{block center|''''इतुकें बोलिलों स्वभावें । त्यांत मानेल तितुकें घ्यावें ।''''<br> श्रोतीं उदास न करावें । बहु बोलिलें ह्मणौनी ।'''' {{rule|3em}}<noinclude></noinclude> 4ie3kt0mvjk568awbrys64gqv8fnq0n 236947 236946 2026-09-12T05:51:12Z JayashreeVI 4058 236947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२७)'''}}}}</noinclude>केलेला नाहीं. तेव्हां या लोकजागृतीच्या कळांत तरी त्यांनी हे काम अंगावर घेतले पाहिजे. बंगाली वाङ्मयाची आजची स्थिति मराठी वाङ्मयापेक्षा चांगली आहे, असें ह्मणावयाला हरकत नाहीं. मधुसूदन दत्त-हे ख्रिस्ती होते-व रवद्रिनाथ टागोर यांच्यासारखे कवि आमच्याकडे होत नाहींत, याला दुसरी कितीही कारणें असली, तरी आमचे साहित्यसेवक पाश्चात्य वाङ्मयाची गोडी जितकी चाखावी, तितकी चाखीत नाहींत, हे एक आहे. बंगाली लोकांनीं पाश्चात्य वाङ्मयाची हेटाळणी केली नाहीं. उलट त्यानें प्रेरित होऊन, भाषेत व वाङ्मयांत जोर आणला. तसेंच आह्मीं केलें पाहिजे. <br>{{gap}}सुशिक्षित लोकांत जोम नाहीं, उत्साहबल नाहीं, असले आरोप खोटे करून दाखविण्याचा हुरूप यावा, हा या मालेचा हेतु आहे. कोणाचेंहि विनाकारण मन दुखविण्याचा, किंवा स्वतःच्या वाचनाचें प्रदर्शन करण्याचा नाहीं. लायब्ररीचा उपयोग सारखा करता येणे शक्य नसल्यामुळे स्मरणशक्तीवर विशेष भार टाकणे भाग पडलें आहे. ह्मणून या मालेंत लहानसहान चुका झाल्या असण्याचा संभव आहे. त्यांकडे वाचकांनी दुर्लक्ष करावें. {{block center|<poem>''''इतुकें बोलिलों स्वभावें । त्यांत मानेल तितुकें घ्यावें ।''''<br> श्रोतीं उदास न करावें । बहु बोलिलें ह्मणौनी ।''''</poem>}} {{rule|3em}}<noinclude></noinclude> ibwr9e5rbzfoeqq6tqsz99063dq6kiv 236948 236947 2026-09-12T05:52:09Z JayashreeVI 4058 236948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२७)'''}}}}</noinclude>केलेला नाहीं. तेव्हां या लोकजागृतीच्या कळांत तरी त्यांनी हे काम अंगावर घेतले पाहिजे. बंगाली वाङ्मयाची आजची स्थिति मराठी वाङ्मयापेक्षा चांगली आहे, असें ह्मणावयाला हरकत नाहीं. मधुसूदन दत्त-हे ख्रिस्ती होते-व रवद्रिनाथ टागोर यांच्यासारखे कवि आमच्याकडे होत नाहींत, याला दुसरी कितीही कारणें असली, तरी आमचे साहित्यसेवक पाश्चात्य वाङ्मयाची गोडी जितकी चाखावी, तितकी चाखीत नाहींत, हे एक आहे. बंगाली लोकांनीं पाश्चात्य वाङ्मयाची हेटाळणी केली नाहीं. उलट त्यानें प्रेरित होऊन, भाषेत व वाङ्मयांत जोर आणला. तसेंच आह्मीं केलें पाहिजे. <br>{{gap}}सुशिक्षित लोकांत जोम नाहीं, उत्साहबल नाहीं, असले आरोप खोटे करून दाखविण्याचा हुरूप यावा, हा या मालेचा हेतु आहे. कोणाचेंहि विनाकारण मन दुखविण्याचा, किंवा स्वतःच्या वाचनाचें प्रदर्शन करण्याचा नाहीं. लायब्ररीचा उपयोग सारखा करता येणे शक्य नसल्यामुळे स्मरणशक्तीवर विशेष भार टाकणे भाग पडलें आहे. ह्मणून या मालेंत लहानसहान चुका झाल्या असण्याचा संभव आहे. त्यांकडे वाचकांनी दुर्लक्ष करावें. {{block center|<poem>''''इतुकें बोलिलों स्वभावें । त्यांत मानेल तितुकें घ्यावें ।''''<br> '''श्रोतीं उदास न करावें । बहु बोलिलें ह्मणौनी ।''''</poem>}} {{rule|3em}}<noinclude></noinclude> te4qi4swlyfi9fqqihmonq14ef2v4dl 236949 236948 2026-09-12T05:52:31Z JayashreeVI 4058 /* मुद्रितशोधन */ 236949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" />{{center|{{larger|'''(१२७)'''}}}}</noinclude>केलेला नाहीं. तेव्हां या लोकजागृतीच्या कळांत तरी त्यांनी हे काम अंगावर घेतले पाहिजे. बंगाली वाङ्मयाची आजची स्थिति मराठी वाङ्मयापेक्षा चांगली आहे, असें ह्मणावयाला हरकत नाहीं. मधुसूदन दत्त-हे ख्रिस्ती होते-व रवद्रिनाथ टागोर यांच्यासारखे कवि आमच्याकडे होत नाहींत, याला दुसरी कितीही कारणें असली, तरी आमचे साहित्यसेवक पाश्चात्य वाङ्मयाची गोडी जितकी चाखावी, तितकी चाखीत नाहींत, हे एक आहे. बंगाली लोकांनीं पाश्चात्य वाङ्मयाची हेटाळणी केली नाहीं. उलट त्यानें प्रेरित होऊन, भाषेत व वाङ्मयांत जोर आणला. तसेंच आह्मीं केलें पाहिजे. <br>{{gap}}सुशिक्षित लोकांत जोम नाहीं, उत्साहबल नाहीं, असले आरोप खोटे करून दाखविण्याचा हुरूप यावा, हा या मालेचा हेतु आहे. कोणाचेंहि विनाकारण मन दुखविण्याचा, किंवा स्वतःच्या वाचनाचें प्रदर्शन करण्याचा नाहीं. लायब्ररीचा उपयोग सारखा करता येणे शक्य नसल्यामुळे स्मरणशक्तीवर विशेष भार टाकणे भाग पडलें आहे. ह्मणून या मालेंत लहानसहान चुका झाल्या असण्याचा संभव आहे. त्यांकडे वाचकांनी दुर्लक्ष करावें. {{block center|<poem>''''इतुकें बोलिलों स्वभावें । त्यांत मानेल तितुकें घ्यावें ।''''<br> '''श्रोतीं उदास न करावें । बहु बोलिलें ह्मणौनी ।''''</poem>}} {{rule|3em}}<noinclude></noinclude> giuwd45ph5wlwko9tlszdhf9d42m708 104 112194 236950 2026-09-12T05:53:55Z JayashreeVI 4058 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "" 236950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" /></noinclude><noinclude></noinclude> tmkrqckaoawmo5v9kipghngjfnkelev 104 112195 236956 2026-09-12T06:41:04Z कल्पनाशक्ती 3813 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ आमची युरोपची यात्रा प्रकरण १/ यात्रेत यात्रा कोलंबसाचा नव्या अमेरिका खंडाचा शोध व वास्को डि गामाचा "हिंदुस्थानच्या नव्या जलमार्गाचा शोध हे सारखेच अपूर्व व विलक्षण शोध ह..." 236956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="कल्पनाशक्ती" /></noinclude>________________ आमची युरोपची यात्रा प्रकरण १/ यात्रेत यात्रा कोलंबसाचा नव्या अमेरिका खंडाचा शोध व वास्को डि गामाचा "हिंदुस्थानच्या नव्या जलमार्गाचा शोध हे सारखेच अपूर्व व विलक्षण शोध होते असें आपल्या इकडे इतिहास भूगोल शिकवितांना शाळांतून शिकविलें जातें. हे दोन शोध कांहीं बाबतींत क्रांतिकारक व बहुपरिणामी झाले हें खरें आहे. पण कल्पकतेच्या व ज्ञानवृद्धीच्या दृष्टीनें या दोन शोधांत जमीनअस्मानाचें अंतर आहे. कोलंबसाच्या शोधानें पृथ्वीच्या ज्ञात खंडांमध्ये जवळजवळ दोन खंडांच्या इतक्या विस्ताराच्या भूमिभागाची भर घातली. कारण कोलंबसाच्या काळीं व तत्पूर्वी अमेरिका खंडाच्या अस्तित्वाबद्दल सुधारलेल्या लोकांमध्येसुद्धां पूर्ण अज्ञान होतें. कोलंबसाला नौकानयनाचा जो अनुभव आला होता, त्यानें जलमार्गाच्या ज्या सफरी केल्या होत्या व पृथ्वीच्या आकाराविषयीं व इतर जी अपूर्व भौगोलिक माहिती मिळविली होती, त्या सर्वांवरून त्यानें असा कयास केला कीं, पश्चिम दिशेनें अॅटलँटिक महासागरांतून दूरवर गेल्यास आपल्याला जमीन लागली पाहिजे. या त्याच्या कयासा- बद्दल लोक त्याला नादी व वेडगळ समजत. पण कोलंबसाचा आपल्या कयासावर विलक्षण विश्वास होता. म्हणून त्यानें चिकाटीनें व दृढ- निश्वयानें आपल्या कयासाची कसोटी पाहण्याचा निश्चय केला व आपली सफर यशस्वी करून दाखवून एका मोठ्या खंडाचा शोध लावला व मानवी<noinclude></noinclude> k9wqyi805zcz0irakcaqgr1c70y11yd 104 112196 236957 2026-09-12T06:50:03Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 236957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh|२ |आमची युरोपची यात्रा|}}</noinclude>ज्ञानांत आपल्या कल्पकतेनें मोठी भर टाकून व युरोपियन राष्ट्रांच्या वाढीस व वसाहतींस एक मोठा मार्ग मोकळा करून दिला. त्या मानानें वास्को डी गामाचा शोध पुष्कळ कमी प्रतीचा होता. आधी हिंदुस्थान देश हा अज्ञात देश नव्हता. त्याची पुरातन काळापासून प्रख्याति होती, इतकेंच नव्हे तर हिंदुस्थान व युरोप यांमध्यें फार जुन्या काळापासून व्यापार व दळण- वळण चालू होतें. हिंदुस्थानची '''भरुकच्या''' (ब्रोच), संजन हीं कोंकणांतील बंदरें व कॅलिकत, क्रँगॅनूर (म्युझीरीज) हीं केरळांतील बंदरें फार पुरातन काळापासून प्रख्यात असून त्यांचें युरोपशीं तांबड्या समुद्रांतून व इजिप्त मार्गे दळणवळण चालू असे. ख्रिश्चन धर्मपुस्तकाच्या जुन्या करारामध्यें सॉलोमन राजाच्या गलबताने आणलेल्या केरळ प्रांतांतील विशेष वस्तूंचा- मोर, दालचिनी, मिरीं व हस्तिंदत- उल्लेख आलेला आहे. तेव्हां त्या काळीं केरळ प्रांत व पॅलेस्टाईन प्रांत यांचें सररहा दळणवळण चालू असलें पाहिजे असें दिसतें. तसेंच केरळ प्रांतांत रोमन काळची नाणीं सांपडलेलीं आहेत. हिंदुस्थानांत मुसलमान लोक कायमचे राहूं लागल्यापासून व तेथें मुसलमानी धर्माचा प्रसार झाल्यापासून हिंदू लोकांच्या काशी प्रयागाप्रमाणें मक्का व मदिना हीं अरबस्थानांतील ठिकाणे हिंदी मुसलमानांचीं यात्रास्थानें बनलीं व म्हणून हिंदुस्थानच्या बंदरांतून गलबतांनीं तांबड्या समुद्रांतून रहदारी सुरू झाली. नंतरच्या काळांत मुसलमानांच्या धर्मछळामुळे परशियांतील पार्शी लोक हिंदुस्थानला गलबतानें आले व पश्चिम किनाऱ्यावर कायमचे रहिवाशी झाले. हिंदुस्थानचा सुबक माल व विशेषतः रेशमी व सुती कापड यांचा युरोपांत पुष्कळ खप होई. हा किफायतशीर व्यापार इटली देशांतील व्हेनिसच्या व्यापाऱ्यांच्या हातांत असे व तो व्यापार व्हेनिस- केरो- तांबडा समुद्र, अरबी समुद्र या मार्गानें चाले. अशा तऱ्हेनें हिंदुस्थान व पूर्व युरोप यांमध्यें फार पुरातन काळापासून अर्वाचीन काळापर्यंत सारखें दळणवळण चालू होतें असें अर्वाचीन इतिहास संशोधकांनी सिद्ध केलें आहे.{{nop}}<noinclude></noinclude> p42n5zkpxfcrbngqmphepbbf6b3o6v9 104 112197 236958 2026-09-12T06:50:50Z कल्पनाशक्ती 3813 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ यात्रेत यात्रा पूर्व युरोपांतील राष्ट्रांच्या हातों असलेला हा फार किफायतीचा व्यापार आपल्यां हातीं यावा याकरितां तर पोर्तुगाल, स्पेन, फ्रान्स, हॉलंड व इंग्लंड या देशांत..." 236958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="कल्पनाशक्ती" /></noinclude>________________ यात्रेत यात्रा पूर्व युरोपांतील राष्ट्रांच्या हातों असलेला हा फार किफायतीचा व्यापार आपल्यां हातीं यावा याकरितां तर पोर्तुगाल, स्पेन, फ्रान्स, हॉलंड व इंग्लंड या देशांतील लोकांची चवदाव्या शतकापासून हिंदु- स्थानचा स्वतंत्र जलमार्ग शोधून काढण्याची धडपड व खटपट सारखी चालू होती. या खटपटीमध्यें स्पेन व पोर्तुगाल येथील लोक व राजेरज- वाडे हे प्रथम पडले होते. हिंदुस्थानचा जलमार्ग शोधून काढण्याची हाव व निदिध्यास इतका जबर होता कीं, कोलंबसाला, नव्या जमिनीचा शोध लागला तेव्हां तो अफाट हिंदुस्थान देशाचाच किनारा असावा असें कोलंबसास वाटलें व म्हणून त्यानें आपण शोधून काढलेल्या नव्या जमिनीस 'पश्चिम हिंदुस्थान ' ( West Indies ) असें नांव दिलें. हिंदुस्थानचा जलमार्ग आफ्रिकेच्या किनाऱ्याला वळसा घालून शोधून काढण्याची खटपट पोर्तुगीझ लोक व अमीर उमराव करीत होते. दर- वर्षी एखाददुसरी सफर काढून पोर्तुगीझ लोकांनी आफ्रिकेच्या पश्चिम किनाऱ्याने दक्षिणेस जाण्याचा सारखा सपाटा चालविला होता. सन १४९६ मधील सफरीची कप्तानकी वास्को डि गामाच्या बापाच्या वजना- मुळें वास्को डि गामास मिळाली. त्यानें आफ्रिकेचे दक्षिण टोंक केप ऑफ गुड होप हैं ओलांडलें व तो पूर्वीपासून ऐकून ठाऊक असलेल्या मोझांबिक -चंदरास आला. तेथें थोडी विश्रांति घेऊन व अन्नपाण्याची भरपूर बेगमी करून त्यानें हिंदुस्थानच्या पश्चिम किनाऱ्याच्या दिशेनें आपलें आरमार हांकले व सन १४९८ च्या पावसाळ्याचे आधीं तो केरल प्रांतांतील -झामोरिन राजाच्या कालिकत बंदरास आला. याप्रमाणें वास्को डि गामानें . हिंदुस्थानचा दूरचा पण सलगचा व स्वतंत्र जलमार्ग शोधून काढून युरोप- च्या पश्चिमेकडील राष्ट्रांचा हिंदुस्थानांत चंचुप्रवेश होण्यास मार्ग मोकळा केला. हाच वास्को डि गामाच्या शोधाचा विशेष होय. हा जलमार्ग ठाऊक झाल्याबरोबर पश्चिम युरोपांतील पोर्तुगीझ, फ्रेंच, डच व इंग्रज या निरनिराळ्या राष्ट्रांतील लोकांची हिंदुस्थान व त्याचेही पूर्वेकडील देश व<noinclude></noinclude> fpj9vaqbyvygcywd5p5bih6gzvh4m8g 236959 236958 2026-09-12T06:51:15Z कल्पनाशक्ती 3813 236959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh|left|center|right}}</noinclude>________________ यात्रेत यात्रा पूर्व युरोपांतील राष्ट्रांच्या हातों असलेला हा फार किफायतीचा व्यापार आपल्यां हातीं यावा याकरितां तर पोर्तुगाल, स्पेन, फ्रान्स, हॉलंड व इंग्लंड या देशांतील लोकांची चवदाव्या शतकापासून हिंदु- स्थानचा स्वतंत्र जलमार्ग शोधून काढण्याची धडपड व खटपट सारखी चालू होती. या खटपटीमध्यें स्पेन व पोर्तुगाल येथील लोक व राजेरज- वाडे हे प्रथम पडले होते. हिंदुस्थानचा जलमार्ग शोधून काढण्याची हाव व निदिध्यास इतका जबर होता कीं, कोलंबसाला, नव्या जमिनीचा शोध लागला तेव्हां तो अफाट हिंदुस्थान देशाचाच किनारा असावा असें कोलंबसास वाटलें व म्हणून त्यानें आपण शोधून काढलेल्या नव्या जमिनीस 'पश्चिम हिंदुस्थान ' ( West Indies ) असें नांव दिलें. हिंदुस्थानचा जलमार्ग आफ्रिकेच्या किनाऱ्याला वळसा घालून शोधून काढण्याची खटपट पोर्तुगीझ लोक व अमीर उमराव करीत होते. दर- वर्षी एखाददुसरी सफर काढून पोर्तुगीझ लोकांनी आफ्रिकेच्या पश्चिम किनाऱ्याने दक्षिणेस जाण्याचा सारखा सपाटा चालविला होता. सन १४९६ मधील सफरीची कप्तानकी वास्को डि गामाच्या बापाच्या वजना- मुळें वास्को डि गामास मिळाली. त्यानें आफ्रिकेचे दक्षिण टोंक केप ऑफ गुड होप हैं ओलांडलें व तो पूर्वीपासून ऐकून ठाऊक असलेल्या मोझांबिक -चंदरास आला. तेथें थोडी विश्रांति घेऊन व अन्नपाण्याची भरपूर बेगमी करून त्यानें हिंदुस्थानच्या पश्चिम किनाऱ्याच्या दिशेनें आपलें आरमार हांकले व सन १४९८ च्या पावसाळ्याचे आधीं तो केरल प्रांतांतील -झामोरिन राजाच्या कालिकत बंदरास आला. याप्रमाणें वास्को डि गामानें . हिंदुस्थानचा दूरचा पण सलगचा व स्वतंत्र जलमार्ग शोधून काढून युरोप- च्या पश्चिमेकडील राष्ट्रांचा हिंदुस्थानांत चंचुप्रवेश होण्यास मार्ग मोकळा केला. हाच वास्को डि गामाच्या शोधाचा विशेष होय. हा जलमार्ग ठाऊक झाल्याबरोबर पश्चिम युरोपांतील पोर्तुगीझ, फ्रेंच, डच व इंग्रज या निरनिराळ्या राष्ट्रांतील लोकांची हिंदुस्थान व त्याचेही पूर्वेकडील देश व<noinclude></noinclude> 2scuop0705drfw3xeqhsdiu1ygq0eck 236960 236959 2026-09-12T06:52:00Z कल्पनाशक्ती 3813 236960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh||यात्रेत यात्रा|३ }}</noinclude>पूर्व युरोपांतील राष्ट्रांच्या हातों असलेला हा फार किफायतीचा व्यापार आपल्यां हातीं यावा याकरितां तर पोर्तुगाल, स्पेन, फ्रान्स, हॉलंड व इंग्लंड या देशांतील लोकांची चवदाव्या शतकापासून हिंदु- स्थानचा स्वतंत्र जलमार्ग शोधून काढण्याची धडपड व खटपट सारखी चालू होती. या खटपटीमध्यें स्पेन व पोर्तुगाल येथील लोक व राजेरज- वाडे हे प्रथम पडले होते. हिंदुस्थानचा जलमार्ग शोधून काढण्याची हाव व निदिध्यास इतका जबर होता कीं, कोलंबसाला, नव्या जमिनीचा शोध लागला तेव्हां तो अफाट हिंदुस्थान देशाचाच किनारा असावा असें कोलंबसास वाटलें व म्हणून त्यानें आपण शोधून काढलेल्या नव्या जमिनीस 'पश्चिम हिंदुस्थान ' ( West Indies ) असें नांव दिलें. हिंदुस्थानचा जलमार्ग आफ्रिकेच्या किनाऱ्याला वळसा घालून शोधून काढण्याची खटपट पोर्तुगीझ लोक व अमीर उमराव करीत होते. दर- वर्षी एखाददुसरी सफर काढून पोर्तुगीझ लोकांनी आफ्रिकेच्या पश्चिम किनाऱ्याने दक्षिणेस जाण्याचा सारखा सपाटा चालविला होता. सन १४९६ मधील सफरीची कप्तानकी वास्को डि गामाच्या बापाच्या वजना- मुळें वास्को डि गामास मिळाली. त्यानें आफ्रिकेचे दक्षिण टोंक केप ऑफ गुड होप हैं ओलांडलें व तो पूर्वीपासून ऐकून ठाऊक असलेल्या मोझांबिक -चंदरास आला. तेथें थोडी विश्रांति घेऊन व अन्नपाण्याची भरपूर बेगमी करून त्यानें हिंदुस्थानच्या पश्चिम किनाऱ्याच्या दिशेनें आपलें आरमार हांकले व सन १४९८ च्या पावसाळ्याचे आधीं तो केरल प्रांतांतील -झामोरिन राजाच्या कालिकत बंदरास आला. याप्रमाणें वास्को डि गामानें . हिंदुस्थानचा दूरचा पण सलगचा व स्वतंत्र जलमार्ग शोधून काढून युरोप- च्या पश्चिमेकडील राष्ट्रांचा हिंदुस्थानांत चंचुप्रवेश होण्यास मार्ग मोकळा केला. हाच वास्को डि गामाच्या शोधाचा विशेष होय. हा जलमार्ग ठाऊक झाल्याबरोबर पश्चिम युरोपांतील पोर्तुगीझ, फ्रेंच, डच व इंग्रज या निरनिराळ्या राष्ट्रांतील लोकांची हिंदुस्थान व त्याचेही पूर्वेकडील देश व<noinclude></noinclude> 6563wm5ltmezx2rus4s7z1cj3conmf8 104 112198 236961 2026-09-12T07:06:17Z कल्पनाशक्ती 3813 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 236961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="कल्पनाशक्ती" /></noinclude><noinclude></noinclude> 9wefuw01a447dkes16euz7nchbuqfan 236962 236961 2026-09-12T07:06:31Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मजकुराविना */ 236962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="कल्पनाशक्ती" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6pewiyyebyc8m42d8lu6xlv59f2mxdm 104 112199 236963 2026-09-12T07:07:58Z कल्पनाशक्ती 3813 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ ( ३ ) कास काय करावे ? ह्याचा कोण सांभाळ करील ? ह्याला कोण खाऊपिऊ घालील ? ध० ( तिचे मागे घरांत जातांना ) फ्रेडरिके हैं सर्व काम तुला केले पाहिजे. फ्रे० महाराज, ही किती सुंदर लहान मु..." 236963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="कल्पनाशक्ती" /></noinclude>________________ ( ३ ) कास काय करावे ? ह्याचा कोण सांभाळ करील ? ह्याला कोण खाऊपिऊ घालील ? ध० ( तिचे मागे घरांत जातांना ) फ्रेडरिके हैं सर्व काम तुला केले पाहिजे. फ्रे० महाराज, ही किती सुंदर लहान मुलगी आहे, ही आसून एक वर्षांची झाली नसेल; पहा, ती डोळे उघडून आपल्या सभोवती किती आश्चर्याने पहाते; धर्मोपदेशक हसला, आणि शेगडीत आणखी धलप्या घालून व मुलीचा बंदोबस्त करून तो जेवावयासँ बसला; आणि बाळक कसें सांपडलें, हैं व्याने जेवता जेवतां फ्रेडरिकेस सांगितलें. फ्रे० घोडा पुढे चालेना हा केवढा चमत्कार! नव्हे ? ध० घोडे हे स्वभावतः फार उदार मनाचे असतात. यां- वर मोठें मनुष्य अगर लहान मुलगे बसले, तर न्यास ते धांवतांना कदाचित पाडतील; परंतु रस्त्यांत जीवंत अगर मेलेला प्राणी पडला असला, तर न्याला ते कधीं तुडविणार नाहीत. ० जवळ कोणी आहे किंवा नाहीं, हैं समजण्याकरितां आपण हाक मारली तेव्हां कोणी आपल्या नजरेस पडलें ? ध० नाहीं. फ्रे० ० ह्या मुलीचे अंगावरील पांघरुणे चांगली आहेत; परंतु व्यां- वरून ही मुलगी कोणाची हें कळत नाही. महाराज हिचें नांव आपण काय ठेवावें बरें ? * तिकडे बहुतकरून नेहमी थंडी असते, सबब लोक शेक- ण्याकरितां शेगडचा ठेवितात.<noinclude></noinclude> plzu9fdau1rav998kxs2emyvklrcn5i 104 112200 236964 2026-09-12T07:10:34Z कल्पनाशक्ती 3813 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ (8) ध० फ्रेडरिके, क्यालेंडर (पंचांग) दे बरें. ( तें घेऊन ) आज नोवेंबरची तारीख पंचविसावी आहे, आणि हा दिवस सेंट्र (साधु) क्याथरैनचा आहे; ह्याकरितां हिचे नांव क्याथ- रैन ठेवावे. फ्रे..." 236964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="कल्पनाशक्ती" /></noinclude>________________ (8) ध० फ्रेडरिके, क्यालेंडर (पंचांग) दे बरें. ( तें घेऊन ) आज नोवेंबरची तारीख पंचविसावी आहे, आणि हा दिवस सेंट्र (साधु) क्याथरैनचा आहे; ह्याकरितां हिचे नांव क्याथ- रैन ठेवावे. फ्रेडरिका मुलीस घेऊन निजावयास गेली. मग लागलाच धर्मोपदेशक ही निजावयास गेला, आणि हें कृन्य न्याने चांगले केले होते न्यामुळे न्याला स्वस्थ झोप लागली. दुसरे दिवशी सकाळी मारिन बर्ग शहरांतील सर्व लोकांस बातमी लागली, की आपले धर्मोपदेशकास वर्फीत एक बाळक सांपडले, आणि न्याला न्याने आपलेसें झटले आहे. वर लिहि- लेले रानाचे कडेस एका झोपडीत एक शेतकरी रहात होता, त्यांचे घराचे दारावर आदले दिवशी रात्री एक मनुष्य धाडकर येऊन पडला, आणि कुटूं लागला; तेणें करून तो शेतकरी जागा झाला, परंतु तो भितरा व मूर्ख होता, ह्यास्तव आपले दारावर कोण पडले हें पहावयास तो गेला नाहीं. दुसरे दिवशी सकाळी उठून पहा- तो तो आपल्या उंबरठ्या बाहेर एक शिपाई मेलेला पडला आहे, असे न्याच्या दृष्टीस पडले. ह्यावरून आपणास जी मुलगी सांप- डली आहे ती कोणाची ह्या बद्दल कांही सुगावा लागेल, ह्या आ शेने धर्मोपदेशक ज्या खोलीत मेलेले शिपायास ठेविलें होतें तेथे गेला; परंतु तो शिपाई कुठला कोण, हे व्याला समजेना. त्याला न्या शिपायापाशी पत्राचा एक तुकडा मात्र सांपडला; व्यांत मुला- . बद्दल मोघम कांही मजकूर लिहिलेला होता. धर्मोपदेशकानें असा तर्क केला, की हा शिपाई थंडीने कांकडला असेल, आणि जोर बीर काढून अंगांत ऊब आणावी, ह्या हेतूने न्याने मला जी मुलगी सांपडली आहे तिला खाली ठेवले असेल; परंतु ह्या ठिका-<noinclude></noinclude> 8k00gccqip3pm1a4h6wy6lo2k2ofoo7 104 112201 236965 2026-09-12T07:12:52Z कल्पनाशक्ती 3813 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ ३ कमंडलु नदी ब्रम्हपुत्राचे मानसपुत्र जे नरनारायण त्यांच्या क- मंडलूपासून उत्पन्न झाली आहे. गौतमाची पत्नी सिंहोदरी गौ- तमाच्या निधनानंतर गणिका झाली, तिच्या पुत्राची व त..." 236965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="कल्पनाशक्ती" /></noinclude>________________ ३ कमंडलु नदी ब्रम्हपुत्राचे मानसपुत्र जे नरनारायण त्यांच्या क- मंडलूपासून उत्पन्न झाली आहे. गौतमाची पत्नी सिंहोदरी गौ- तमाच्या निधनानंतर गणिका झाली, तिच्या पुत्राची व तिची ओळख न पटून एकशय्या झाली. व पुढे ओळख पटल्यावर तिला व त्याला दोघांनाही उपरति होऊन तीं दोघें तपास नि- घाली. तिनें जेथें तप केलें तेथें शिवकृपेनें " गणिका तीर्थ " झालें. गणिकेश्वर या नांवानें उपलब्ध आहे. याचें महात्म्य खालील श्लोकाप्रमाणे आहे:-- ब्रह्मघ्नोथ सुरापोवा मातृगो गुरुतल्पगः । अस्मिन्माद्यत्रतं कृत्वा मुक्तो भवतु तत्क्षणात् ॥ ७४ ॥ स्कं० ० कृ० अ० ५ वा. मंडल संगमावर " कवितीर्थ " झाले. तेथून दक्षिणेस “ पितृतीर्थ " झालें. तेथून पूर्वेस " देवतीर्थ " झाले. धौम्य महींना त्यांच्या कामांत सिद्धि लवकरच प्राप्त झाल्यामुळे “ सिद्धेश्वर तीर्थ " झाले. सिंहोदरीचा मुलगा सुदामा धूत पाप झाल्यामुळे “ धूतपाप” तीर्थ झालें. तपन ब्राम्हणाला स असे दोन मुलगे होते. सत्याने जेथे तप केलें तेथें “ सत्यतीर्थ " झालें. तपनाने व वेदाने तप केल्यामुळे “ वेदगिरी " व " तपने- श्वर " हीं स्थाने झाली. जेथें अश्वत्थ रूपाने नरहरी वास करीत आहे तेथे " विष्णुतीर्थ " झालें. वरील सर्व तीर्थं वाईक्षेत्राचे बाहेरील झाली. आतां श्रीक्षेत्र वाईतील तीर्थे देतों:-" अग्नितीर्थ ": - ब्रम्हदेवाचा मानसपुत्र जो भृगुऋषि तो याच भागामध्ये रहात होता. त्याच्या पत्नीचें नांव दांता. एकदां भृगुमुनी माध्यान्ह संध्येला गंगेवर गेले असतां,<noinclude></noinclude> p5bkx09yo9xz7nsqf08msm4y6gj6g99 3 112202 236967 2026-09-12T08:16:39Z स्वागत आणि साहाय्य चमू 815 नवीन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 236967 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=GIRDHARIBAWANE}} -- [[सदस्य:स्वागत आणि साहाय्य चमू|स्वागत आणि साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:स्वागत आणि साहाय्य चमू|चर्चा]]) १३:४६, १२ सप्टेंबर २०२६ (IST) ew45ltqhi8jb3cvaqnxviz8i0x8qszx 0 112203 236968 2026-09-12T08:40:27Z GIRDHARIBAWANE 6223 नवीन पान "<big>'''अथ प्रथमोऽध्यायः'''</big> धृतराष्ट्र उवाच: ''धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः। मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय'' ॥ १-१ ॥ धृतराष्ट्र म्हणाले, हे संजया, धर्मभूमी असल..." 236968 wikitext text/x-wiki <big>'''अथ प्रथमोऽध्यायः'''</big> धृतराष्ट्र उवाच: ''धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः। मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय'' ॥ १-१ ॥ धृतराष्ट्र म्हणाले, हे संजया, धर्मभूमी असलेल्या कुरुक्षेत्रात युद्धाच्या इच्छेने एकत्र जमलेल्या माझ्या आणि पांडूच्या मुलांनीही काय केले? ॥ १-१ ॥ Dhritarashtra said: O Sanjaya, what did my sons and the sons of Pandu do after gathering on the holy field (Kurukshetra) with the desire to fight? elnh9h78237qbn8ddyqtjveqngkonmx 236969 236968 2026-09-12T08:49:02Z GIRDHARIBAWANE 6223 236969 wikitext text/x-wiki <big>'''अथ प्रथमोऽध्यायः'''</big> धृतराष्ट्र उवाच: ''धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः। मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय'' ॥ १-१ ॥ धृतराष्ट्र म्हणाले, हे संजया, धर्मभूमी असलेल्या कुरुक्षेत्रात युद्धाच्या इच्छेने एकत्र जमलेल्या माझ्या आणि पांडूच्या मुलांनीही काय केले? ॥ १-१ ॥ Dhritarashtra said: O Sanjaya, what did my sons and the sons of Pandu do after gathering on the holy field (Kurukshetra) with the desire to fight? सञ्जय उवाच: दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा । आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत्‌ ॥ १-२ ॥ संजय म्हणाले, त्यावेळी व्यूहरचना केलेले पांडवांचे सैन्य पाहून राजा दुर्योधन द्रोणाचर्यांजवळ जाऊन असे म्हणाला ॥ १-२ ॥ Sanjay said: At that time, seeing the Pandava army arrayed in battle formation, King Duryodhana approached Dronacharya and spoke thus. lwt07n5qto8o9u48iigsw8kv0ws4ar5 236970 236969 2026-09-12T10:19:43Z GIRDHARIBAWANE 6223 236970 wikitext text/x-wiki <big>'''अथ प्रथमोऽध्यायः'''</big> धृतराष्ट्र उवाच: ''धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः। मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय'' ॥ १-१ ॥ धृतराष्ट्र म्हणाले, हे संजया, धर्मभूमी असलेल्या कुरुक्षेत्रात युद्धाच्या इच्छेने एकत्र जमलेल्या माझ्या आणि पांडूच्या मुलांनीही काय केले? ॥ १-१ ॥ Dhritarashtra said: O Sanjaya, what did my sons and the sons of Pandu do after gathering on the holy field (Kurukshetra) with the desire to fight? सञ्जय उवाच: दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा । आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत्‌ ॥ १-२ ॥ संजय म्हणाले, त्यावेळी व्यूहरचना केलेले पांडवांचे सैन्य पाहून राजा दुर्योधन द्रोणाचर्यांजवळ जाऊन असे म्हणाला ॥ १-२ ॥ Sanjay said: At that time, seeing the Pandava army arrayed in battle formation, King Duryodhana approached Dronacharya and spoke thus. अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि । युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ १-४ ॥ धृष्टकेतुश्‍चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान्‌ । पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ॥ १-५ ॥ युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्‌ । सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः ॥ १-६ ॥ या सैन्यात मोठीमोठी धनुष्ये घेतलेले भीम, अर्जुन यांसारखे शूरवीर, सात्यकी, विराट, महारथी द्रुपद, धृष्टकेतू, चेकितान, बलवान काशिराज, पुरुजित, कुंतिभोज, नरश्रेष्ठ शैब्य, पराक्रमी युधामन्यू, शक्तिमान उत्तमौजा, सुभद्रापुत्र अभिमन्यू आणि द्रौपदीचे पाच पुत्र हे सर्वच महारथी आहेत. ॥ १-४, १-५, १-६ ॥ In this army, the warriors like Bhima, Arjuna with big bows, Satyaki, Virat, the great Drupada, Dhrishtaketu, Chekitan, the strong Kashiraja, Purujit, Kuntibhoja, Narashrestha Shaibya, the mighty Yudhamanyu, Shaktiman Uttamauja, Subhadraputra Abhimanyu and the five sons of Draupadi are all great heroes. ॥ 1-4, 1-5, 1-6 ॥ अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम । नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥ १-७ ॥ हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, आपल्यातील जे महत्त्वाचे आहेत, ते जाणून घ्या. आपल्या माहितीसाठी आपल्या सैन्याचे जे जे सेनापती आहेत, ते मी आपल्याला सांगतो. ॥ १-७ ॥ O best of the Brahmins, please learn about the distinguished figures among us. For your information, I shall name the commanders of our army. ॥ १-७ ॥ भवान्‌ भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः । अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥ १-८ ॥ आपण-द्रोणाचार्य, पितामह भीष्म, कर्ण, युद्धात विजयी होणारे कृपाचार्य, अश्वत्थामा, विकर्ण तसेच सोमदत्ताचा मुलगा भूरिश्रवा. ॥ १-८ ॥ Ourselves—Dronacharya, Grandfather Bhishma, Karna, Kripacharya (who is victorious in battle), Ashwatthama, Vikarna, as well as Somadatta's son Bhurishrava. ॥ १-८ ॥ अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः । नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ १-९ ॥ इतरही माझ्यासाठी जीवावर उदार झालेले पुष्कळ शूरवीर आहेत. ते सर्वजण निरनिराळ्या शस्त्रास्त्रांनी सुसज्ज असून युद्धात पारंगत आहेत. ॥ १-९ ॥ अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्‌ । पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्‌ ॥ १-१० ॥ भीष्मपितामहांनी रक्षण केलेले आपले ते सैन्य सर्व दृष्टींनी अजिंक्य आहे; तर भीमाने रक्षण केलेले यांचे हे सैन्य जिंकायला सोपे आहे. ॥ १-१० ॥ अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः । भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ १-११ ॥ म्हणून सर्व व्यूहांच्या प्रवेशद्वारात आपापल्या जागेवर राहून आपण सर्वांनीच निःसंदेह भीष्मपितामहांचेच सर्व बाजूंनी रक्षण करावे. ॥ १-११ ॥ तस्य सञ्जनयन्‌ हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः । सिंहनादं विनद्यौच्चै: शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्‌ ॥ १-१२ ॥ कौरवांतील वृद्ध, महापराक्रमी, पितामह भीष्मांनी त्या दुर्योधनाच्या अंतःकरणात आनंद निर्माण करीत मोठ्याने सिंहासारखी गर्जना करून शंख वाजविला. ॥ १-१२ ॥ ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः । सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्‌ ॥ १-१३ ॥ त्यानंतर शंख, नगारे, ढोल, मृदंग, शिंगे इत्यादी रणवाद्ये एकदम वाजू लागली. त्यांचा तो आवाज प्रचंड झाला. ॥ १-१३ ॥ ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ । माधवः पाण्डवाश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः ॥ १-१४ ॥ यानंतर पांढरे घोडे जोडलेल्या उत्तम रथात बसलेल्या श्रीकृष्णांनी आणि पांडवाने (अर्थात पांडुपुत्र अर्जुनाने) ही दिव्य शंख वाजविले. ॥ १-१४ ॥ पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः । पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥ १-१५ ॥ श्रीकृष्णांनी पांचजन्य नावाचा, अर्जुनाने देवदत्त नावाचा आणि भयानक कृत्ये करणाऱ्या भीमाने पौण्ड्र नावाचा मोठा शंख फुंकला. ॥ १-१५ ॥ अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ॥ १-१६ ॥ कुंतीपुत्र राजा युधिष्ठिराने अनंतविजय नावाचा आणि नकुल व सहदेव यांनी सुघोष व मणिपुष्पक नावाचे शंख वाजविले. ॥ १-१६ ॥ काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः । धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः ॥ १-१७ ॥ द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते । सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक्‌ ॥ १-१८ ॥ श्रेष्ठ धनुष्य धारण करणारा काशिराज, महारथी शिखंडी, धृष्टद्युम्न, राजा विराट, अजिंक्य सात्यकी, राजा द्रुपद, द्रौपदीचे पाचही पुत्र, महाबाहू सुभद्रापुत्र अभिमन्यू, या सर्वांनी, हे राजा, सर्व बाजूंनी वेगवेगळे शंख वाजविले. ॥ १-१७, १-१८ ॥ स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत्‌ । नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्‌ ॥ १-१९ ॥ आणि त्या भयानक आवाजाने आकाश व पृथ्वीला दुमदुमून टाकीत कौरवांची अर्थात आपल्या पक्षातील लोकांची छाती दडपून टाकली. ॥ १-१९ ॥ अथ व्यवस्थितान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्‌ कपिध्वजः । प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ १-२० ॥ हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते । अर्जुन उवाच सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥ १-२१ ॥ महाराज, त्यानंतर ध्वजावर हनुमान असणाऱ्या पांडवाने (अर्थात पांडुपुत्र अर्जुनाने) युद्धाच्या तयारीने उभ्या असलेल्या कौरवांना पाहून, शस्त्रांचा वर्षाव होण्याची वेळ आली तेव्हा धनुष्य उचलून, हृषीकेश श्रीकृष्णांना असे म्हटले, हे अच्युता, माझा रथ दोन्ही सैन्यांच्या मध्यभागी उभा करा. ॥ १-२०, १-२१ ॥ यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान्‌ । कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्‌ रणसमुद्यमे ॥ १-२२ ॥ मी रणभूमीवर युद्धाच्या इच्छेने सज्ज झालेल्या या शत्रुपक्षाकडील योद्ध्यांना जोवर नीट पाहून घेईन की, मला या युद्धाच्या उद्योगात कोणाकोणाशी लढणे योग्य आहे, तोवर रथ उभा करा. ॥ १-२२ ॥ योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः । धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ १-२३ ॥ दुष्टबुद्धी दुर्योधनाचे युद्धात हित करू इच्छिणारे जे जे हे राजे या सैन्यात आले आहेत, त्या योद्ध्यांना मी पाहातो. ॥ १-२३ ॥ सञ्जय उवाच एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत । सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्‌ ॥ १-२४ ॥ भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम्‌ । उवाच पार्थ पश्यैतान्‌ समवेतान्‌ कुरुनिति ॥ १-२५ ॥ संजय म्हणाले, धृतराष्ट्र महाराज, अर्जुनाने असे सांगितल्यावर श्रीकृष्णांनी दोन्ही सैन्यांच्या मध्यभागी भीष्म, द्रोणाचार्य व इतर सर्व राजांच्या समोर तो उत्तम रथ उभा करून म्हटले, हे पार्था (अर्थात पृथापुत्र अर्जुना), युद्धासाठी जमलेल्या या कौरवांना पाहा. ॥ १-२४, १-२५ ॥ 5stjf40ep98vzm7su9gx9oz427y4ju8